Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Κείμενα του Εικοσιένα – 16: Το σπίτι της Τουρκοπούλας

Posted by sarant στο 10 Αυγούστου, 2021


Καθώς διανύουμε τη χρονιά που σημαδεύει τη 200ή επέτειο του ξεσηκωμού του Εικοσιένα, σκέφτηκα να καθιερώσω μια νέα στήλη στο ιστολόγιο, που κανονικά θα τη δημοσιεύω κάθε δεύτερη Τρίτη, εναλλάξ δηλαδή με το βιβλίο του πατέρα μου, και που θα παρουσιάζει κείμενα της εποχής του 1821. Δεν αποκλείεται να διατηρήσω τις δημοσιεύσεις ως το τέλος της χρονιάς, αν βέβαια υπάρχει ως τότε αρκετό υλικό από μεριάς μου και αρκετό ενδιαφέρον από δικής σας πλευράς. Θα δώσω προτεραιότητα σε κείμενα που δεν είναι διαθέσιμα στο Διαδίκτυο.

Από την προηγούμενή μου τριβή με κείμενα της εποχής, που βέβαια ήταν πολύ έντονη όσο συγκέντρωνα υλικό για το βιβλίο μου Το ζορμπαλίκι των ραγιάδων, έχω υπόψη μου κάμποσα τέτοια κείμενα, αλλά όποιος έχει υπόψη του κείμενο που το θεωρεί αξιόλογο προς δημοσίευση μπορεί να μου το στείλει στο γνωστό μέιλ, sarantπαπάκιpt.lu.

Το σημερινό άρθρο είναι το δέκατο έκτο της σειράς – το προηγούμενο βρίσκεται εδώ.

Θα δούμε σήμερα μια σελίδα από τα «μικρά» του Αγώνα, όπως φτάνει σε μας μέσα από δυο αναφορές προς την «Υπερτάτη Διοίκησιν», που σώζονται στα Αρχεία της Παλιγγενεσίας (τόμος 11). Θέμα τους, η διεκδίκηση ενός σπιτιού. Μετά την άλωση της Τριπολιτσάς, το σπίτι ενός Τούρκου θεωρήθηκε, όπως και όλη η ακίνητη περιουσία Οθωμανών, «εθνικό κτήμα» και δόθηκε σε κάποια οικογένεια που είχε μείνει άστεγη. Όμως, η κόρη του παλιού ιδιοκτήτη, έχοντας στο μεταξύ βαφτιστεί χριστιανή, το διεκδικεί ενόψει μάλιστα του γάμου της -ή μάλλον, το διεκδικεί ο μέλλων γαμπρός, που είναι και άνθρωπος του Νικηταρά.

Κατά σύμπτωση, και οι δυο αναφορές έχουν την ίδια ημερομηνία, 5 Ιουλίου 1823. Πρώτη έχει καταχωρηθεί η αναφορά της ενοίκου του σπιτιού και δεύτερη η αναφορά του μέλλοντος συζύγου της «Τουρκοπούλας».

Κοίταξα λίγο στα αρχεία, αλλά δεν βρήκα τι απόγινε -ποιο από τα δύο μέρη δικαιώθηκε. Κρατάω την ορθογραφία. Στο τέλος σημειώνω κάποια λεξιλογικά. Βέβαια, τα κείμενα πρέπει να έχουν γραφτεί από κάποιον δημόσιο γραφιά ή γραμματικό.

 

* Αναφορά Γεώργενας Τουρνικιώτισσας διά το εθνικόν οσπίτιον οπού ζητούν να της το πάρουν.

Υπερτάτη Διοίκησις της Ελλάδος

Προστρέχω εγώ ή δυστυχισμένη εις την αγίαν Διοίκησιν να κάμη ίλεως εις εμένα την πτωχήν, όπου έχω τόσα αχαμνόμερη και μετά να μου εχάλασαν παντελώς ένα σπίτιον οπού είχα οι Τούρκοι, εμβαίνοντας εις το ρεσάλτο της Τριπολιτζάς. Επίασα ένα οσπιτάκι εθνικόν και το μερεμέτισα με τόσους κόπους και κάθομουν τώρα δύο χρόνους. Και μετά να βρίσκεται μία τουρκοπούλα του οσπιτίου. Τις απερασμένες βάνει κάτι ανθρώπους του καπετάν Νικήτα διά να με βγάλουν και μετά να έχω δυο μου παιδιά οπού τρέχουν με τον καπετάν Γενναίον εις τον πόλεμον. Επήγα εις τον γενναιότατον Κολοκοτρώνη και έκαμεν ντεσκερέ του καπετάν Νικήτα και τους αποδίωξε. Σήμερον βλέπω και έρχονται δύο στρατιώτες από του κυρ-Ανδρέα, επάρχου της Τριπολιτζάς, και μου λένε να με διώ­ξουν, λέγοντας πως βαπτίστη η τουρκοπούλα, ναν την παντρέψουν, ναν της δώσουν το σπίτι.

Διά τούτο παρακαλώ μετά θερμών δακρύων την αγίαν Διοίκησιν να με σπλαχνισθή την πτωχή, οπού έχω τόσα αχαμνόμερα, να κάμη ίλεως εις εμένα. Κάλλια να με σκοτώ­σουνε με όλην την φαμελίαν μου παρά να γενή εις εμένα τέτοια αδικία. Και με όλον το σέβας της εσπλαχνίας μένω

Της 5 Ιουλίου 1823, Τριπολιτζά   Η δυστ(υχ)ής Γιώργενα Τουρνικιώτισσα

 

Και η δεύτερη αναφορά:

* Ζητείται παραχώρησις τουρκικής οικίας εις θυγατέρα Τούρκου υπανδρευθείσαν χριστιανόν.

Υπερτάτη Διοίκησις

Του Χατζή-Σμαήλη η κόρη, λεγομένη την σήμερον Δημητρούλα, επειδή εβαπτίσθη εις τον Κύριον ημών Ιησούν Χριστόν και είναι χριστιανή, έχει εις Τριπολιτζάν δύο σπί­τια, ένα ανώγεον και ένα άλλο μικρόν κατώγεον, κατοικημένα και τα δύο από ξένους ομογενείς. Με αυτήν, επειδή είναι τώρα χριστιανή και τιμημένη με φρόνιμα ήθη, εσυμφώνησα να την επάρω γυναίκά μου στεφανωτικήν και μόνον με εμποδίζει το να μη έχω σπίτι να κατοικήσω. Εγώ είμαι φίλος και άνθρωπος του στρατηγού Νικήτα, οπού έκαμα πολλάς εκδουλεύσεις εις την φαμιλίαν του εις την Ζάκυνθον και ευρίσκομαι εδώ από τον καιρόν οπού ήλθα από εκεί με την καπετάνισσαν την αρχόντισσάν του, ακολουθώντας πάντοτε εις αυτό το σπίτι τας εκδουλεύσεις μου. Ο ίδιος στρατηγός Νικήτας Σταματελόπουλος έχει πολλήν επιθυμίαν και ευχαρίστησιν να εκτελεσθή τούτος ο γάμος, ώστε και έγραψε προς τον αστυνόμον του Ναυπλίου κύριον Κοτζάκην να προσπαθήση να μου δοθή αυτό το σπίτι. Επί τούτω και ο κυρ Κοτζάκης έγραψε προς τον εδώ έπαρχον κύριον Καλαμο­γδάρτην να λάβη το σπίτι να με το δώση, καθώς αν ερωτηθή το ομολογεί και ο ίδιος· αλλά δεν θέλει να βάλη το χέρι χωρίς την άδειαν της Διοικήσεως της Υπερτάτης.

Διά τούτο σας παρακαλώ θερμώς να με δοθή αυτό το σπίτι, όχι το ανώγεον, αλλά μόνον το κατώγεον, σχεδόν ως προίκα της κόρης, διά να συγκατοικήσωμεν και δια να ευρίσκωμαι και εγώ πάντοτε εδώ εις Τριπολιτζάν, έτοιμος εις τας προσταγάς της Διοικήσεως, εις ό,τι δύναμαι. Κύριοι, είναι χριστιανικόν και φιλάνθρωπον έργον εις μίαν δυστυχή τουρκοπούλαν οπού έγινε χριστιανή να συγχωρήσητε από το πράγμα της να της δοθη ένα μέρος, τούτο το μικρόν κατοίκημα οπού χρησιμεύει διά να εκτελεσθή τούτος ο άγιος δεσμός της Εκκλησίας μας και της τιμίας μας και ιεράς μας αγάπης. Εγώ δε και αυτή, ευγνωμονούντες επάκρως εις την χάριν ταύτην, μένομεν με όλον το προσήκον σέβας.

1823, Αλωναρίου 5, Τριπολιτζά Θοδωρής Χριστόπουλος

Επί του νώτου : Αρ. 52. Αναφορά Θεοδωρή Χριστόπουλου διά το εθνικόν οσπίτιον του Χατζή-Ισμαήλη, του οποίου η θυγάτηρ, με το να εβαπτίσθη και μέλλει να την πάρη ο Θεοδ. γυναίκα, παρακαλεί να της δοθή το μικρόν οσπίτιον ως προίκα.

Γλωσσικά

* ντεσκερές, τεσκερές: Σημείωμα, γραπτή απόδειξη, μπιλιέτο.

* αχαμνόμερη, αχαμνόμερα: αδύνατα μέρη, δηλ. εξαρτημένα τέκνα

Επισημαίνω για μιαν ακόμα φορά τη συνηθισμένη στα κείμενα της εποχής «με το να + ρήμα», εδώ: με το να εβαπτίσθη = επειδή εβαπτίσθη, δεδομένου ότι εβαπτίσθη

120 Σχόλια προς “Κείμενα του Εικοσιένα – 16: Το σπίτι της Τουρκοπούλας”

  1. Πουλ-πουλ said

    «έγραψε προς τον εδώ έπαρχον κύριον Καλαμο­γδάρτην»
    Μωρέ μπράβο, ούτε παρατσούκλι να ήτανε.
    Καλημέρα.

  2. Καλημέρα

    Είμαι με την τουρκοπούλα, της τουρνικιώτισσας η κλάψα δεν με πείθει αλλά μάλλον θα το πήρε αφού οι Τουρνικώτηδες είναι σήμερα μεγαλέμποροι (αν προκληθώ πιθανόν να προβώ σε αποκαλύψεις)

  3. LandS said

    1
    Το πιθανότερο να ήταν παρατσούκλι. Δικό του ή του μπαμπά του. Μωραΐτης άνθρωπος.

  4. Costas X said

    Καλημέρα !

    Η Τριπολιτσιώτισσα Τουρκοπούλα βαφτίστηκε Δημητρούλα, κι εκατόν πενήντα χρόνια αργότερα, στο τραγούδι «Να ‘τανε το 21», η Τουρκοπούλα βαφτίστηκε «ομορφούλα» !

  5. LandS said

    2.
    Στο κάτω κάτω ο κ. Χριστόπουλος το κατώι ζητάει μόνο. Το ανώι το αφήνει.

  6. Τουρκοπούλα, συμπαθής λέξη. Τουρκάλα, πολύ κακή.

  7. ΚΩΣΤΑΣ said

    Ωραίο το σημερινό. Γεγονός από τα ψιλά της επανάστασης του ’21, αλλά με ανθρώπινη διάσταση. Ευχαριστούμε, Νικοκύριε! 😉

    Και δύο επισημάνσεις για την αέναη εξέλιξη της γλώσσας μας.
    >> … κύριον Καλαμο­γδάρτην
    Σήμερα τέτοιο επώνυμο δεν ευδοκιμεί, ως κακόηχο.

    >> … εις μίαν δυστυχή τουρκοπούλαν οπού έγινε χριστιανή να συγχωρήσητε από το πράγμα της να της δοθη ένα μέρος,

    από το πράγμα της να της δοθη ένα μέρος, πως το αντιλαμβάνεται κανείς σήμερα «το πράγμα της;»

  8. Νέο Kid said

    Μα καλά! Δεν είπαμε ότι σφάχτηκαν όλοι οι Τούρκοι μαζί με τα γατιά και τα σκυλιά τους στην Τρομπολιτζά; Η Δημητρούλα πώς ξέφυγε; …

  9. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    1-3-7 Μεγάλη πατρινή οικογένεια του 19ου αιώνα, αλλά το επώνυμο σήμερα πρέπει να έχει σβήσει.
    https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9F%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CE%B3%CE%AD%CE%BD%CE%B5%CE%B9%CE%B1_%CE%9A%CE%B1%CE%BB%CE%B1%CE%BC%CE%BF%CE%B3%CE%B4%CE%AC%CF%81%CF%84%CE%B7

  10. ΣΠ said

    Καλημέρα.

    Υπάρχει στην Πάτρα οδός Καλαμο­γδάρτη και αναρωτιόμουν ποιος στην ευχή είναι τούτος.

  11. ΓΤ said

    από την οποία οικογένεια Καλαμογδάρτη καταγόταν ο Ζαν Μορεάς

  12. Νέο Kid said

    4. Η «ομορφούλα» είναι πολιτικοκορεκτιά πρόσφατη. Το τραγούδι originally έλεγε «μια τουρκοπούλα αγκαλιά». Όπως στο εμβατήριο του Ναυτικού που το «την Κύπρο μας και τα νησιά» έγινε «τις πόλεις μας και τα νησιά»… ( λες και το ναυτικό θα προστατέψει το Καρπενήσι …)

  13. Aghapi D said

    Καλημέρα

    » Εγώ είμαι φίλος και άνθρωπος του στρατηγού Νικήτα, οπού έκαμα πολλάς εκδουλεύσεις εις την φαμιλίαν του εις την Ζάκυνθον και ευρίσκομαι εδώ από τον καιρόν οπού ήλθα από εκεί με την καπετάνισσαν την αρχόντισσάν του, ακολουθώντας πάντοτε εις αυτό το σπίτι τας εκδουλεύσεις μου»

    Μα τί μού θυμίζει;

  14. LandS said

    Σήμερον βλέπω και έρχονται δύο στρατιώτες από του κυρ-Ανδρέα, επάρχου της Τριπολιτζάς.
    έγραψε προς τον εδώ έπαρχον κύριον Καλαμο­γδάρτην

    Μάλλον πρόκειται για τον Ανδρέα Καλαμογδάρτη (1779 – 1850) πρόκριτο και γερουσιαστή. Ίσως της παλιάς Πατρινής οικογένειας http://www.hellenicaworld.com/Greece/Person/gr/OikogeneiaKalomagdarti.html.
    Υπάρχει στη Πάτρα οδός Καλαμογδάρτη.

  15. LandS said

    Ρε συ πολύ σπουδαία οικογένεια οι Καλαμογδάρτηδες. Η Πλατεία Γεωργίου είχε το όνομα τους πριν. Είχαν και τα χτήματα τους στα Βραχνέικα.
    https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9F%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CE%B3%CE%AD%CE%BD%CE%B5%CE%B9%CE%B1_%CE%9A%CE%B1%CE%BB%CE%B1%CE%BC%CE%BF%CE%B3%CE%B4%CE%AC%CF%81%CF%84%CE%B7

  16. dryhammer said

    Το επιτελείον μας ΔΕΝ θα προβεί εις αποκαλύψεις ως προς το ποια καλάμια έγδερνε ο προπάτωρ της οικογενείας. Τα στελέχη των φυτών της καλάμου ή τα καλάμια των ποδιών του;

  17. sarant said

    11 Ναι μπράβο. Και η Μυρτιώτισσα.

  18. Νέο Kid said

    Νικοκύρη, μάς έριξες στάχτη στα μάτια… 😃 μαζεψέ τη , γιατί ψυλιαζομαι ότι την έχεις για σερβίρισμα αύριο…

  19. sarant said

    18 Μαζεύτηκε, όλο τέτοια λάθη κάνω εσχάτως.

  20. ΓΤ said

    κτηματίαι, πρόκριτοι, γερουσιασταί, επιθεωρηταί εθνικών αμπελώνων, ανώτεροι διπλωματικοί υπάλληλοι, έμποροι, νομάρχαι, βουλευταί…

    Μάλλον ανθρωπογδάρτες μού μοιάζουν οι Καλαμογδάρτες, αυτά τα τέρατα ηθικής

  21. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Θέλω νά πιστεύω ὅτι τό πῆρε τελικά ἡ Τουρκοπούλα (Ποιά Τουρκοπούλα, ὠρέ; Ὀμορφούλα ἤτανε γιατί μέ ὀμορφούλες διασταυρώνονταν οἱ Τοῦρκοι ἐπί τέσσερις αἰῶνες! 🙂 ).
    Καί γιατί ῆταν δίκαιο, καί γιατί τό ἤθελε ὁ Στρατηγός Νικηταρᾶς.

  22. Νέο Kid said

    21. Αν κρίνουμε απ την κατάληξη του Νικηταρά… χλωμή την κόβω τη Δημητρούλα…

  23. ΓΤ said

  24. ΓΤ said

    «[…] που κανονικά θα τη δημοσιεύω κάθε δεύτερη Τρίτη, εναλλάξ δηλαδή με το βιβλίο του πατέρα μου, […]»

    Εδώ που τα λέμε, χρειάζεται μια τροποποίηση…

  25. sarant said

    24 Ελπίζω ότι θα ξαναρχίσει εν καιρώ κάποια δημοσίευση.

  26. antonislaw said

    6 «Τουρκοπούλα, συμπαθής λέξη. Τουρκάλα, πολύ κακή»

    Καλημέρα σας, νομίζω το Τουρκάλα σήμερα είναι απολύτως αποδεκτό ως δηλωτικό εθνικής καταγωγής και δεν είναι μειωτικό πχ
    https://thepressproject.gr/antimetopi-me-poini-fylakisis-dyo-eton-tourkala-ithopoios-gia-anartisi-pou-katekrine-ti-via-kata-ton-gynaikon/

    Το τουρκοπούλα μάλλον απαρχαιωμένο καθ οπωσδήποτε αναφέρεται σε νεαρή τουρκάλα.
    Μειωτικό είναι το «Τουρκού» που άκουσα σε μια κυπριακή ταινία που είδα πρόσφατα και αναφέρεται στον έρωτα Ελληνοκύπριου φανταρου με τουρκοκύπρια στα 1974.

    Για το Τουρκάλα,τουρκίδα, τούρκισσα, γυναίκα Τούρκος κλπ υπάρχει ένα ωραίο δημοσίευμα του Νικοκύρη από τη λεξιλογία από το μακρινό 2008, που προκρίνει το τούρκισσα για λογιες χρήσεις και τουρκάλα για τις υπόλοιπες, βλέποντας το τουρκάλα κάπως υποτιμητικό και άκομψο.
    https://www.lexilogia.gr/threads/%CE%A4%CE%BF%CF%85%CF%81%CE%BA%CE%AC%CE%BB%CE%B1-%CE%A4%CE%BF%CF%85%CF%81%CE%BA%CE%AF%CE%B4%CE%B1-%CE%A4%CE%BF%CF%8D%CF%81%CE%BA%CE%B9%CF%83%CF%83%CE%B1.177/

  27. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @22. Ἄλλο ἡ ἀπόλυτη ξεφτίλα τῆς ἐπαιτείας καί ἄλλο ἡ νεανική φάση τῆς δόξας τοῦ Στρατηγοῦ πού εἶχε ἀκόμη ἀγκυλωμένο τό χέρι του ἀπό τά Δερβανάκια. (Τρία σπαθιά σπασμένα, ὠρέ Ἕλληνες! Τρία σπαθιά! 🙂 )

  28. ΣΠ said

    Το «Νάτανε το 21» με Τουρκοπούλα στους στίχους.

  29. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    ..κι ἀπ’ὅσα θυμᾶμαι -εὐτυχῶς- αὐτά πού ὅλοι ξέρουμε γιά ἐπαιτεῖες καί ἄλλα τραγικά, δέν ἀπετέλεσαν τό πραγματικό τελευταῖο κεφάλαιο τῆς ζωῆς τοῦ Στρατηγοῦ μας. Τιμήθηκε ὅπως τοῦ ἄξιζε..

  30. sarant said

    26 Μακρινό πράγματι, αλλά ίσως πρόπλασμα για άρθρο.

  31. Αγγελος said

    Κάπου το ´χω ξαναπεί: άκουσα με τ´αυτιά μου το 1971 τον αιθουσάρχη κινηματογράφου της Ν. Ιωνίας, όπου είχε μόλις προβληθεί ταινία με τη Χούλια, να αναγγέλλει περήφανος ότι την άλλη βδομάδα θα εμφανιστεί «η μεγάλη Τούρκος χορεύτρια Τάδε». Προφανώς ντράπηκε να πει «Τουρκάλα» και το «τούρκισσα» δεν του ήρθε… Έχουν βέβαια περάσει και 50 χρόνια από τότε 😦

  32. Πέπε said

    Βλέπω τα σχόλια «δεν υπάρχει πλέον όνομα Καλαμογδάρτης» και λέω μέσα μου: μα τι λένε, αφού Καλαμογδάρτης είναι ο γνωστός… ε… ο γνωστός… μα πού τον άκουσα;

    Λοιπόν, τον άκουσα τις προάλλες στο ραδιόφωνο. Μ’ αυτή την οικογένεια συνδέεται η ποιήτρια Μελισσάνθη. Νομίζω Καλαμογδάρτη ήταν το γένος της μητέρας της.

    Όμως περίεργο όνομα. Μοιάζει να ναφέρεται σε επάγγελμα. Τι σόι επάγγελνμα είναι να γδέρνεις καλάμια;

    Ένα καλάμι χρησιμοποιείται στο γδάρσιμο σφαχτών. Φουσκώνουν το δέρμα σαν μπαλόνι και ξεκολλάει πιο εύκολα, και το καλάμι το κάνουν επιστόμιο για το φούσκωμα. Αλλά δε μου φαίνεται επαρκές για να γίνει οικογενειακό επώνυμο.

  33. Νέο Kid said

    32. Καλαμογδάρτης = Καρεκλάς

  34. Πέπε said

    31
    Το ’71 περίεργο που δεν του ‘ρθε να πει «Τουρκίς». Θα πρέπει να ήταν πολύ στάνταρ εκείνη την εποχή, και αποδεκτό και στο συγκεκριμένο πλαίσιο (διαφήμιση καλλιτεχνικού προγράμματος).

  35. Πέπε said

    33

    Ααααα! Έλα ρε μάγκα!

    Και καλαθάς άρα;

  36. Νέο Kid said

    35. Ναι, και καλαθάς. Υπάρχουν και σήμερα (νομίζω ότι δεν έχουν εκλείψει τελειωσ, δηλαδή…)σχετικοί επαγγελματίες, κυρίως γύφτοι.

  37. Νέο Kid said

    Στην Κύπρο το τούρκισσα και το τουρκού δεν είναι (κατ’αναγκην) μειωτικά, αλλά βασικά απλώς εθνοδηλωτικά. Όπως το «αράπης» για τους Άραβες γενικώς. Ακόμα και για τους κατάλευκουσ ξανθούς εξ αυτών.

  38. sarant said

    33-35-36 Οκ, το βρήκαμε.

  39. @ 26 Antonislaw

    Σωστά.
    Εργαζόμενος χρόνια στο γενικό προξενείο μας στην Κωνσταντινούπολη είχα προσέξει πως κανένας (λέμε) δεν χρησιμοποιούσε τη λέξη «τουρκάλα». Προτιμούσαν, και στις κουβέντες, Τούρκισσα και Τουρκίδα.
    Προσωπικά, θεωρώ τη λέξη «Τουρκάλα» πολύ κακή και δεν τη χρησιμοποιώ. Μακάρι να είχαμε εργασίες σχετικές με την ακουστική εντύπωση που δημιουργεί αυτή σε σχέση με τα ζητήματα συμπάθειας / αντιπάθειας.

  40. Πέπε said

    36

    Υπάρχουν. Στην Κρήτη οι καλαθάδες δεν είναι σπάνιοι, και δεν είναι όλοι Γυφτοι, παρόλο που είναι και Γύφτοι – και υπάρχουν και σχετικώς μόνιμοι κάτοικοι Γύφτοι στο νησί.

    Για καρεκλάδες δεν ξέρω. Πάντως πριν καμιά δεκαριά χρόνια στην Αθήνα άκουσα έναν να φωνάζει στον δρόμο «ο καρεκλάς» με τη φυσική του φωνή, όχι με ντουντούκα. Κοίταξα στο μπαλκόνι και είδα ένα γεροντάκι, Γύφτο, μικροκαμωμένο, να περπατάει στο πεζοδρόμιο κουβαλώντας ένα ρολό καλάμια ίσαμε δυο φορές το μπόι του. Για να συνδυάσω το τερπνόν (να δω λάιβ ντοκιμαντέρ) μετά του ωφελίμου (είχα μια ξεχαρβαλωμένη καρέκλα), τον φώναξα. Ξεκίνησε να μου τη φτιάχνει επιτόπου, αλλά μετά από λίγο δήλωσε ότι πνίγεται στους τοίχους, οπότε πήρε τη δουλειά του και στρογγυλοκάθισε στο πεζοδρόμιο.

    Ανέλαβε εξίσου να μου αποκαταστήσει και κάτι πάνινες καρέκλες, τύπου σκηνοθέτη αλλά παλιάς τεχνολογίας με καρφωτά πανιά. Αλλά ήθελε μέρες, δεν είχε διεύθυνση, δεν είχε τηλέφωνο, δεν έδινε συγκεκριμένο ραντεβού, δεν είχες κανένα τρόπο να συνεργαστείς μαζί του, απλώς τις πήρε στον ώμο κι έγινε καπνός. Αλλά είχε κάτι στον τρόπο που μιλαγε που ενέπνεε εμπιστοσύνη.

    Πράγματι, τελικά αποδείχτηκε και έντιμος και καλός στη δουλειά του. Απλώς ήταν παλαιάς σχολής.

  41. BLOG_OTI_NANAI said

    Από το περιεχόμενο των επιστολών φαίνονται τα εξής:

    1) Ότι ο Καλαμο­γδάρτης λέγεται Αντρέας φαίνεται από την πρώτη επιστολή: «από του κυρ-Ανδρέα, επάρχου της Τριπολιτζάς»

    2) Οι επιστολές φαίνεται να έχουν την εξής σειρά: πρώτα στάλθηκε η 2η και μετά η 1η της γυναίκας.
    Αν η ημερομηνία ισχύει, έχουμε άμεση παρέμβαση, στην ίδια ημέρα, πράγμα περίεργο. Πάντως, η 2η προηγείται καθώς ζητείται η παρέμβαση Καλαμο­γδάρτη για να δοθεί το κάτω σπίτι, και στην 1η επιστολή η γυναίκα επιβεβαιώνει ότι όντως ο έπαρχος ο κυρ-Αντρέας έστειλε να της το πάρουν. Ότι η 1η επιστολή στάλθηκε 2η, φαίνεται από το γεγονός ότι περιγράφει όσα αναφέρονται στην 2η επιστολή για την βαπτισμένη πυο θα παντρευτεί, και από την προσπάθεια της να περιγράψει τη συμβολή της οικογένειας της στον Αγώνα για να γλυτώσει το σπίτι.

    3) Όπως φαίνεται τα σπίτια ανήκαν στην Δημητρούλα, αλλά ο γαμπρός ζητάει το κάτω, το μικρότερο. Δίκαιη μοιρασιά, αν και δύσκολο να αποδεχτείς αλλαγές σε τέτοια πράγματα όταν έχεις βολευτεί κάπου.

  42. BLOG_OTI_NANAI said

    41: Φαντάζομαι το σπίτι ήταν ισόγειο και όροφος όπως φαίνεται από τη σημασία των λέξεων εκείνη την εποχή:

  43. sarant said

    41-2 Nαι, ετσι.

  44. Georgios Bartzoudis said

    Τουρκάλα, είναι η πιο διαδεδομένη «λαϊκή» ονομασία (ίσως μετά το «χανούμισα»), «τουρκοπούλα» είναι το ποιητικό των τραγουδιών. Το «Τουρκίς» δεν το συνάντησα ούτε ως λόγιο. Να και ένα δημοτικό τραγούδι με μια «Τούρκα»: Θέλω να μου το ειπείς κυρά μου /Τούρκα είσαι για Ρωμιά /για Φραντσέζα για Εγγλέζα /κι έχεις τόσην ομορφιά!

  45. Triant said

    Καλημέρα.
    Έχω ακούσει και το Τούρκα αλλά μάλλον με μειωτική πρόθεση.

  46. Georgios Bartzoudis said

    Για τα συμβάντα στην Τριπολιτσά (από τη διήγηση του Κασομούλη, ως εκπροσώπου αποστολής Ολυμπίων και Μακεδόνων):
    «Ο ντουφεκισμός εις Τριπολιτζάν εκ διαλειμμάτων έδειχνεν ότι εύρισκον Τούρκους τρυπωμένους και τους εφόνευαν».
    Χωρικοί έβγαιναν από την Τριπολιτσά φορτωμένοι διάφορα λάφυρα, όπως σίδηρα, στάμνες, παλαιοτζούκαλα, παλαιοαργαλειούς, πιθάρια, παραστάτες από παράθυρα. Στα οχυρώματα προεξήχαν σωροί από διάφορα λάφυρα που προορίζονταν για τους «στρατοπεδευμένους». Αυτοί οι σωροί «σχηματισμένοι από τους στρατιώτες της πολιορκίας» προορίζονταν να μοιραστούν σ’ αυτούς τους ίδιους, άμα θα τελείωνε η αρπαγή. Οι χωριάτες κουβαλούσανε μια και καλή, ίσα στο χωριό. «Οι σωροί δείχνουν πως από καλονόητη πονηριά οι στρατιώτες, για να μην προφτάσουν οι χωριάτες και τα πάρουν όλα, είχανε συμφωνήσει να κάνουν πλιάτσικο κοινό. Καθένας ότι άρπαζε να το ρίχνη στο σωρό».
    Στην πόρτα του φρουρίου έβλεπε κανείς «έως 10 σωρούς Τούρκους φονευμένους, μαύρους, άσπρους, κάθε είδους». Περνώντας την πόρτα βρεθήκαμε μπροστά σε «θόρυβους, ταραχαίς, φωναίς, και αρπαγαίς αναμεταξύ των στρατιωτών». Μπλεχτήκαμε και με δυσκολία «εδυνηθημεν να σωθώμεν αβλαβείς …από την οχλαγωγίαν …και [των] φιλονικιών περί λαφύρων». Καθώς προχωρούσαμε στο δρόμο βλέπαμε τις πόρτες των σπιτιών χτισμένες με πέτρες από μέσα για φυλάττει «ο καθείς τα λάφυρά του».
    Κατορθώσαμε να βρούμε το σπίτι του Κολοκοτρώνη. Ξαφνιάστηκε όταν άκουσε για τους παλιόφιλούς του Ολυμπίους. Του δώσαμε το γράμμα που ήταν για τον ίδιο και ένα άλλο που ήταν για τους προκρίτους της Πελοποννήσου. Μας είπε να μένουμε ήσυχοι και βγήκε έξω. Εκείνη τη στιγμή έφτανε ο γιος του Πάνος που ήταν σε αποστολή συνοδείας Αλβανών στη Βοστίτζα (Αίγιο), υπό τις διαταγές του Υψηλάντη.
    Ο Γέρος ρώτησε τον Πάνο αν πήρε άδεια από τον Υψηλάντη για να αναχωρήσει εκείθεν. Ο Πάνος του έδωσε την έγγραφη άδεια που είχε και ο Γέρος του είπε: «Δεν σφουγγίζεις τον κώλον σου»; Και ο Κασομούλης παρατηρεί: «Ενώ κηρύττουν αρχηγόν [τον Υψηλάντη] τον περιφρονούν».
    Ο λόγος που ψυχράνθηκαν προσωρινά οι δύο άνδρες ήταν η κατά την απουσία του Υψηλάντη γενική αδιάκριτη σφαγή και η διαρπαγή των λαφύρων, ενώ ήταν αποφασισμένο «με τις υπογραφές όλων» να φυλαχτή ένα μέρος για το «Εθνικό ταμείο», που δεν κατέστη δυνατόν να συσταθή.
    Ο Πάνος παραπονέθηκε ότι για τους στρατιώτας του δεν άφησαν ούτε ένα σπίτι με λάφυρα. Και απαιτούσε να μαζευτούν όλα τα λάφυρα σε ένα μέρος για να γίνη η διανομή. Αλλιώς, ο καθένας θα μεταχειρισθή την δύναμή του όπως νομίζει. Και πράγματι δεν άργησε να μεταχειρισθεί τη δύναμή του: Σε όποιο σπίτι «ή παλάτι» εύρισκε «αδυνάτους», τους έβγαζε έξω και «έβανεν εδικούς του». Και «εγώ άρχισα να συμπεραίνω εις ποίους ήλθα, και τί βοήθιαν έμελλον να λάβω».
    Την άλλη μέρα το βραδάκι [28.9.1821], με προτροπή του Κολοκοκτρώνη, παρουσιαστήκαμε σε συνέλευση των «πρώτων της Πελοποννήσου». Όπως ο Κολοκοτρώνης έτσι και ο Πετρόμπεης και οι άλλοι Μανιάτες αρχηγοί και ο Αναγνωσταράς και μερικοί άλλοι «εγνώριζαν τους άνδρας του Ολύμπου ως φίλους και συντρόφους». Όμως, οι περισσότεροι δεν ήξεραν «αν υπάρχει Όλυμπος εις την Ελλάδα. …Τούτου ένεκα ούτε εμβήκεν εις την σειράν …η υπόθεσις και αι απαιτήσεις μας, αλλά άρχισαν την ομιλίαν των λαφύρων, και ο είς κατέκρινεν τον άλλον… Βλέπων την αδιαφορίαν …τους είπα: Αδελφοί, ήλθαμεν …να μας εφοδιάσετε από πολεμοφόδια. Αν φροντίσετε περί ημών, ο πόλεμος μένει εις ημάς, και σεις έχετε καιρόν να μοιράσετε τα λάφυρά σας».
    Βλέποντάς μας σκυθρωπούς και λυπημένους ο Παλαιών Πατρών πλησίασε και μας είπεν: Παιδιά μου, ελάτε να σας είπω την αλήθειαν εγώ. Ημείς εδώ μόνον με την ελπίδα προς τον Θεόν επαναστατήσαμεν, χωρίς βοήθειαν, χωρίς κανέν μέσον, χωρίς βαρούτι, χωρίς μολύβι. Τα παγούρια τους έλυωσαν οι χωρικοί και οι πολίτες. Και «ιδού ο Θεός μας εβοήθησεν. Ευχής έργον ήτον να σας δώσωμεν όσα ζητείτε, πλην κοιτάξετε. Έμεινεν τίποτας ως εθνικόν, ή μολύβι ή βαρούτι ή ντουφέκι; Όλα τα λαφυραγώγησαν… Και επειδή έχετε γράμματα εις τον Υψηλάντη, πηγαίνετε και εις αυτόν, ίσως αυτός, από τα ιδιαίτερά του, έχει τρόπον να σας προβλέψη». Αυτή η απάντηση, «μ’ όλον οπού δυσάρεστος, πλην ως αληθής …μας έπεισεν».
    Πήγαμε και στο σπίτι του Αναγνώστου Δεληγιάννη. Μας υποδέχθηκε πλην όμως εκείνη τη στιγμή είχε την προσοχή του σε «δυο γιδοτόμαρα» που έλειπαν «από τον σωρόν των λαφύρων» και δεν έβγαλε μιλιά. Γυρίσαμε στο σπίτι του Κολοκοτρώνη, όπου σεν έναν οντά είδαμε φυλακισμένο έναν Εβραίο. Του ζητούσαν «700 χιλ γρόσια και αδάμαντας» αλλά αυτός έλεγε ότι είχε μόνο 300 χιλ.

  47. tryfev said

    Ο Ανδρέας Καλαμογδάρτης https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CE%BD%CE%B4%CF%81%CE%AD%CE%B1%CF%82_%CE%9A%CE%B1%CE%BB%CE%B1%CE%BC%CE%BF%CE%B3%CE%B4%CE%AC%CF%81%CF%84%CE%B7%CF%82ήταν πρόκριτος και Γερουσιαστής από την Πάτρα, πατέρας του πολιτικού Αντώνη Καλαμογδάρτη https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CE%BD%CF%84%CF%8E%CE%BD%CE%B9%CE%BF%CF%82_%CE%9A%CE%B1%CE%BB%CE%B1%CE%BC%CE%BF%CE%B3%CE%B4%CE%AC%CF%81%CF%84%CE%B7%CF%82
    και της Καλλιόπης Παπαλεξοπούλου 1809-1899, που είναι γνωστότερη ως Παπαλέξαινα και θεωρείται μια από τις αξιολογότερες γυναικείες φυσιογνωμίες της νεότερης Ελλάδας https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9A%CE%B1%CE%BB%CE%BB%CE%B9%CF%8C%CF%80%CE%B7_%CE%A0%CE%B1%CF%80%CE%B1%CE%BB%CE%B5%CE%BE%CE%BF%CF%80%CE%BF%CF%8D%CE%BB%CE%BF%CF%85

  48. Κιγκέρι said

    Η καρδερίνα, επειδή το κεφάλι της έχει κόκκινο χρώμα σαν να φοράει φέσι, λέγεται και «τουρκοπούλα», στη δε Θεσσαλία που δεν αφήνουμε στον τόπο τους ούτε φωνήεντα, ούτε σύμφωνα, «τρουκουπούλα»!

  49. […] Καθώς διανύουμε τη χρονιά που σημαδεύει τη 200ή επέτειο του ξεσηκωμού του Εικοσιένα, σκέφτηκα να καθιερώσω μια νέα στήλη στο ιστολόγιο, που κανονικά θα τη δημοσιεύω κάθε δεύτερη Τρίτη, εναλλάξ δηλαδή με το βιβλίο του πατέρα μου, και που θα παρουσιάζει κείμενα της εποχής του 1821. Δεν αποκλείεται να διατηρήσω τις δημοσιεύσεις ως το τέλος… — Weiterlesen sarantakos.wordpress.com/2021/08/10/k1821-16/ […]

  50. Κιιγκέρι said

    Η καρδερίνα, επειδή το κεφάλι της έχει κόκκινο χρώμα σαν να φοράει φέσι, λέγεται και «τουρκοπούλα», στη δε Θεσσαλία που δεν αφήνουμε στον τόπο τους ούτε φωνήεντα, ούτε σύμφωνα, «τρουκουπούλα»!

  51. @ 48/50 Κιγκέρι

    Κοντά με τον «κρουνουγιό» η «τρουκουπούλα». Πιο σωστά έτσι.

  52. Costas Papathanasiou said

    «…μου εχάλασαν παντελώς ένα σπίτιον οπού είχα οι Τούρκοι, εμβαίνοντας εις το ρεσάλτο της Τριπολιτζάς. Επίασα ένα οσπιτάκι εθνικόν και το μερεμέτισα με τόσους κόπους και κάθομουν τώρα δύο χρόνους.»
    Εάν όντως ο παραπάνω ισχυρισμός επαληθεύεται, η δυστυχής ξεσπιτωνόμενη ελληνίς (ενδεχομένως και οι νυν απόγονοί της), δικαιούται άμεσα, με τα σημερινά δεδομένα, 600 ή και 1800 ζεστά ευρώ (εφόσον πολύτεκνη και με παιδιά αχαμνότερα), έως 6.000 € για οικοσκευή, τα μερεμέτια 2 ετών που έκανε (αρκεί να έχει κρατημένα τα σχετικά τιμολόγια), καθώς και επιχορήγηση (για αποκατάσταση του τουρκοχαλασμένου σπιτίου της) κατά 80% από το κράτος και κατά 20% μέσω δανειοδότησης με εγγύηση του ελληνικού δημοσίου. Εφόσον έτσι αναγνωριστεί και το δικό της πράγμα (=εμπράγματο δικαίωμα), θα μπορεί κι αυτή να ευχηθεί ολόψυχα κάθε ευτυχία στον προικοθήρα Θοδωρή και βίον ανθόσπαρτον μετά της Δημητρούλας, στο μερεμετισμένο αλά ελληνικά κατώι τους.
    ΥΓ: Τα τότε με το τώρα μοιάζουν να μερεμετίζονται ομότροπα, αψηφώντας τον χρόνο θα λέγαμε, ενισχύοντας τη διαπίστωση του κάτωθι ποίηματος:
    «Ξενύχτισα παίζοντας σκάκι/ μ’ένα λιονταρι./ Καθισμένο στα πίσω πόδια/ κουνούσε τα πιόνια μεγαλόπρεπα/ και κάθε τόσο έβγαζε βαθιούς βρυχηθμούς/ τινάζοντας τη χαίτη του. // Η σπιτονοικοκυρά μου τρομαγμένη/ έφερε την αυγή τους πυροσβέστες/και το μάζεψαν./ Η σπιτονοικκυρά μου/ υποσχέθηκε ότι το Φθινόπωρο/ θα φτιάξει την οροφή που στάζει./’Α, σ’αυτά τα ερείπια/ οι επισκευές δεν τελειώνουν.» [Πάνος Καφετζόπουλος, «Η οροφή που στάζει», συλλογή «Εύκρατη ζώνη», Εκδόσεις Φιλιππότη, 1983]

  53. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    >> … ξένους ομογενείς. (!)
    Δηλαδή, ομογενείς=Έλληνες, αλλά ξένοι ως προς τα σπίτια;
    —–
    Η επίκληση της φιλίας του γαμπρού με ισχυρούς (σχεδόν στη μισή αναφορά) μού χτυπάει άσχημα (όπως και της AghapiD – #13).
    Και η βάφτιση και ο γάμος της τουρκοπούλας «μυρίζει» συμφέρον (μάλλον και των δύο). Που έγινε με διαφορά δύο χρόνων, όταν πλέον η Τουρνικιώτισσα είχε μερεμετίσει το σπίτι! (Ωραία, θα το βρούμε και έτοιμο! 🙂 )
    Παρά το ότι το φαινόμενο αυτό –να παντρεύονται αγωνιστές ή ‘αγωνιστές’ με τουρκοπούλες- δεν ήταν σπάνιο, πρέπει να λαμβάνουμε υπόψη ότι εκείνα τα χρόνια –και πολλά ακόμη μετέπειτα- οι γάμοι με υπόβαθρο «επιχείρησης», δηλ. ως κατάληξη εμπορικών συναλλαγών με τα γνωστά παζαρέματα, ήταν ο κανόνας.

  54. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    52, Costas Papathanasiou
    Τώρα είδα ότι χαρακτηρίζετε προικοθήρα τον γαμπρό! Μάλλον έτσι θα ήταν…
    – Καταπληκτικό το ποίημα στο ΥΓ.

  55. sarant said

    47 Στην οποία έχουμε αναφερθεί σε παλιότερο άρθρο

    Ο βοτανολόγος κι ο καρασεβνταλής

    50 Καλό!

  56. Reblogged στις anastasiakalantzi50.

  57. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Μια Τουρκοπούλα στο τζαμί

  58. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    57
    Μια Τουρκοπούλα στο τζαμί πάει να προσκυνήσει
    κάνει ντοάδες στο Θεό για ν΄αλλαξοπιστήσει

  59. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Τουρκοπούλα, Lilium chalcedonicum

  60. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Το «αυθεντικό» Φιλεντέμ/Μια τουρκοπούλα στο τζαμί, από τον σπουδαίο Στέλιο Φουσταλιέρη (έγραψε πρώτος λόγια στον υπάρχοντα τούρκικο αμανέ που λένε ότι ξεπατίκωσε με το μπουλγαρί του το σκοπό από τούρκους ναύτες)

    48 η τρουκουπούλασ 🙂

    https://www.google.com/url?sa=i&url=https%3A%2F%2Fkarditsas.blogspot.com%2F2018%2F03%2Fblog-post_56.html&psig=AOvVaw04KsureiQc-eYELl60XNk-&ust=1628690715368000&source=images&cd=vfe&ved=0CAsQjRxqFwoTCIDOl_vPpvICFQAAAAAdAAAAABAD

  61. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    4,12
    Οταν η «Τουρκοπούλα» έγινε «ομορφούλα»
    https://www.efsyn.gr/themata/peridiabainontas/20066_otan-i-toyrkopoyla-egine-omorfoyla

  62. aerosol said

    Η Τουρκάλα δεν μου ακούγεται μειωτικό, και από παιδί το ακούω ως περιγραφικό, συνεπώς θα το χρησιμοποιούσα.
    Στο παραδοσιακό της Κύθνου «Κάτω στα περιβόλια» ακούμε:

    Κάτου στα περιβόλια είναι μια μηλιά,
    μια μηλιά, ροδομηλιά.
    Τούρκα είσαι για Ρωμιά;

    Είναι σαφές πως εκφράζεται θαυμασμός για την κοπέλλα, οπότε το Τούρκα είναι απλά δηλωτικό εθνότητας, όχι μειωτικό.
    Νομίζω πως σε όλες αυτές τις λέξεις είναι το συγκείμενο και το ύφος που καθορίζει πότε είναι ουδέτερες και πότε μειωτικές, και όχι οι ίδιες οι λέξεις.

  63. Για την κατάληξη -κία/χία: Τούρκα, όπως από Τσεχία, Σλοβακία, ή Τσεχοσλοβακία (δύο στις τρεις γραμμικά ανεξάρτητες)

    Αντί Τουρκάλα πλέον εύηχο Αλατούρκα, με αντιστροφή

  64. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Τουρκοπούλα
    Λευκή ποικιλία με έριδες γύρω από την γενετική της προέλευση. Υποστηρίζεται ότι αποτελεί παραλλαγή του Ροδίτη αλλά πρόσφατη εργασία απέδειξε την γενετική ετερογένεια, παρά την ύπαρξη συγγενικών χαρακτηριστικών .Χρησιμοποιείται, συχνά σε ανάμειξη, κυρίως στην Πελοπόννησο για την παραγωγή Επιτραπέζιων και Τοπικών Οίνων. Τα κρασιά από Τουρκοπούλα προσφέρουν διακριτικό / καθαρό άρωμα, μαλακό-κομψό σώμα και δροσερή γεύση.
    https://www.athinorama.gr/umami/umamipedia/?id=342

  65. sarant said

    Ωραία αυτά με τις Τουρκοπούλες και τα Τουρκοπούλια.

  66. Κιγκέρι said

    Και τις κόκκινες καυτερές πιπερίτσες τις λένε και «τουρκάκια»! 🌶

  67. Πέπε said

    66

    Αυτές μπορεί και από το τούρκος=καφτερός. Τούρκο το ‘κανες το φαγητό με το πολύ πιπέρι!

  68. Costas X said

    Άλλη χρήση των (γδαρμένων-καθαρισμένων) καλαμιών :
    Όταν μεγάλωνα στην παλιά πόλη της Κέρκυρας, αρχές ’70, γύριζαν κάποιοι με ένα δεμάτι καλάμια και φώναζαν «καλάμια γι’ άπλωμα». Τα χρησιμοποιούσαν οι νοικοκυρές σε κάποια παράθυρα, για να κρατούν τεντωμένο ένα σχοινί σε σχήμα «Λ» και να απλώνουν τα ρούχα.

  69. Χαρούλα said

    Στον Έβρο λέμε και το Τουρκαλούδα. Κυρίως για τις νεαρές.

    Σε ζωναράδικό της περιοχής όμως Τούρκισσα

    Δυο παιδιά, καλά παιδιά μες στην Πόλη δούλευαν
    μες στην Πόλη δούλευαν, σε μια χήρα Τούρκισσα.
    Σε μια χήρα Τούρκισσα, Τούρκισσα τα λάλησε.
    Τούρκισσα τα λάλησε, «Σεις παιδιά, παιδιόπουλα
    σεις παιδιά Ρωμιόπουλα, δε γίνεστε Τουρκόπουλα;
    Δε γίνεστε Τουρκόπουλα, να χαρείτε την Τουρκιά;
    Συ κυρά μου Τούρκισσα δεν γίνεσαι Ρωμαίισα
    Δεν γίνεσαι Ρωμαίισα, να χαρείς την εκκλησιά;

  70. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    62, κά.
    >>Είναι σαφές πως εκφράζεται θαυμασμός για την κοπέλλα, οπότε το Τούρκα είναι απλά δηλωτικό εθνότητας, όχι μειωτικό.
    Έτσι! Παρακάτω δύο ακόμη -γνωστές- παραλλαγές:

    ‘Δεν μπορώ να καταλάβω, Τούρκα αν είσαι για Ρωμιά
    για Εγγλέζα, για Φραντσέζα, κι έχεις τόσην εμορφιά’
    (Μπάτης) https://youtu.be/AYsSqUe8-7A

    ‘Πες μου κόρη στο θεό σου Τούρκα είσαι για Ρωμιά,
    για τσιγγάνα, για Σπανιόλα κι έχεις τόση ομορφιά’
    (με Ψαραντώνη) https://youtu.be/boJ7gv9y0m4

    – Δυο μουσικές Τουρκοπούλες:
    Τουρκοπούλα (Μεν. Μιχαηλίδη με Ρόζα Εσκενάζυ)https://youtu.be/jbHC_6HZXls
    Τουρκοπούλα (Τούντα με Αντ. Νταλγκά)https://youtu.be/ZMvWx9FbHbU

    – Και ‘Τούρκισσα στο λουτρό’. http://travelogues.gr/archive/fullsize/46e5a2d355fc411251609ecec9b710e1.jpg

  71. Πέπε said

    69

    Έχει κι άλλον ένα στίχο, που καμιά φορά παραλείπεται ως δυσνόητος:

    …δε γίνεστε Τουρκόπουλα,
    να χαρείτε την Τουρκιά
    και την τούρτσα φορεσιά;

    Τι είναι «τούρτσα»; Το νόημα απαιτεί βέβαια «τούρκικη». Εγώ καταλαβαίνω ότι είναι ξανά η λέξη «τούρκισσα», εδώ χωρίς το -ι- λόγω ΒΙ φωνηεντισμού (στα τραγούδια δεν εφαρμόζεται πάντοτε ούτε υποχρεωτικά), οπότε το ουρανωμένο -κ- μαζί με το -σ- βγαίνουν σχεδόν τσ. Το κατά πόσον στα θρακιώτικα ιδιώματα λέγεται το τούρκισσα αντί τούρκικια, ας μας το επιβεβαιώσει όποιος ξέρει. (Πάντως ανάλογο φαινόμενο υπάρχει εν μέρει στα κρητικά, όπου, ειδικά για τους χορούς, λένε «χανιώτης», «μαλεβιζιώτης» αντί «_-ικος».)

    Πάντως το τραγούδι είναι προφανές ότι αναφέρεται στα θρησκεύματα. Και η Ρωμαίισσα, εκτός από την εκκλησιά θα χαρεί και «τ’ άγια τα κονίσματα», και σε άλλο παρόμοιο άσμα «να χαρείς την Πασχαλιά / και τα κόκκινα τ’ αβγά».

  72. Καλησπέρα,
    62 Τι μου θύμισες! Μικρά όταν ήμασταν και μας έπαιρναν οι γονείς στις ελιές είχαμε σαν παιχνίδι να παίρνουμε κλειστές παπαρούνες και να προσπαθούμε να μαντέψουμε αν είχε ήδη κοκκινίσει μέσα η παπαρούνα. Το ερώτημα που γινόταν ήταν «Τούρκος είσαι ή Ρωμιός». Το σπάγαμε κι αν είχαμε πει π.χ. Τούρκος κι ήταν ήδη κόκκινο το μέσα κερδίζαμε. Αν ήταν άσπρο, όχι.

  73. 71 Επιβεβαιώνω για την Τούρτσια. Βέβαια η εικασία είναι σωστή στα Πλωμαρίτικα, για τα Θρακιώτικα δεν μπορώ ν’ απαντήσω (τα 3 χρόνια στο Διδυμότειχο δεν μουν δίνουν τη σχετική γνώση 🙂 ). Με τσιτακισμό (έτσι δεν λέγεται όταν το κ γίνεται τσ; )

  74. Πέπε said

    72

    Και τουρκαλαλάδες (τούρκος + αλαλάς) οι τουλίπες στη Χίο, όπως μάθαμε από την Εαρινή Σύναξη!

    73

    Όχι, χωρίς τσιτακισμό. Κοινό -κ- όπως στο «και», αλλά με σίγμα αμέσως μετά. Και αθηναϊστί αν προσπαθήσεις να το πεις, τσ ακούγεται, σχεδόν.

    Εν πάση περιπτώσει ο στίχος δεν παραλείφθηκε, τον λένε κανονικά.(Διάβασα πριν ακούσω!) Και στα σχόλια στο ΥΤ είδα ένα λινκ προς το κείμενο των στίχων, όπου γράφει «τούρκ’σα», άρα μάλλον αυτό είναι.

  75. Χαρούλα said

    Πέπε πως φαίνεται ότι την αγαπάς την παραδοσιακή μουσική! Εγώ, αν και «δικό μας», δεν θα μπορούσα να σε διαφωτίσω! Ευτυχώς βρήκες απαντήσεις.
    Επιπλεόν από Μαλλιαρά σχόλια ανακαλύπτω αρκετές φορές κοινά με την Λέσβο. Ίσως περισσότερα και απ´ότι με την Μακεδονία. Το μπογάζ´ θα φταίει!😊

  76. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    71 Δεν το έχω συναντήσει

  77. Πέπε said

    75

    Χαρούλα, οι δύο που συμμετέχουν σ’ αυτή την ηχογράφηση είναι πολύ μεγάλες περιπτώσεις στα θρακιώτικα. Ο Γιάννης Στρίκος, λύρα-τραγούδι, μακαρίτης πλέον, ήταν μια ζωή λυράρης στ’ Αναστενάρια, ήταν δηλαδή ο τελευταίος (μέχρι τότε) μιας «αποστολικής» διαδοχής αμέτρητων γενεών. Επιπλέον ήταν και δεξιοτέχνης, και σ’ αυτό ήταν όντως ο τελευταίος: όχι ότι δεν έχουν βγει τα τελευταία χρόνια δυνατοί παίχτες και σ’ αυτό το όργανο, αλλά είναι πλέον άλλοι άνθρωποι, πιο εγγράμματοι, πιο μοντέρνοι, καταλαβαίνεις, αλλιώς συνειδητοί σε ό,τι κάνουν. Με τον εντελώς εμπειρικό παλαιό χωριάτικο τρόπο έβγαιναν διαφορετικού τύπου δεξιοτέχνες.

    Ο Γιάννης Ντομπρίδης, γκάιντα, ολοζώντανος και να ‘ναι καλά, ήταν ο πρώτος μετά από δύο γενιές εγκατάλειψης που καταπιάστηκε με τη θρακιώτικη γκάιντα. Όταν περί το 1995 ή 2000 εμφανίστηκαν οι πρώτοι νέοι που και γι’ αυτό το όργανο ενδιαφέρθηκαν και θέλησαν να το μάθουν, ο Ντομπρίδης ήταν ο μόνος που ήξερε να τους πει τα μυστικά των τελευταίων παλαιών μαστόρων, που όχι απλώς τα είχε περισυλλέξει μέσα από τις στάχτες αλλά ήξερε και να τα μεταφράσει στη γλώσσα αυτών των πιο σύγχρονων και πιο εγγράμματων νέων. (Τώρα, το κατά πόσον τα κατάλαβαν είναι δικό τους θέμα.)

    Παράλληλα βέβαια ο Ντομπρίδης υπήρξε επί μακρόν και ο μονοπωλιακός σταρ της γκάιντας στα δισκογραφικά, ραδιοφωνικά, συναυλιακά και εκδηλωσιακά θρακιώτικα, φουλ με Αηδονίδη, Δόμνα Σαμίου, Ηρώδεια κλπ.. Είναι όμως από τις περιπτώσεις όπου κάτι τέτοιο δεν του φούσκωσε τα μυαλά. Τον δε Στρίκο, παρ’ ότι έπαιζε άλλο όργανο, τον αναφέρει ως δάσκαλό του.

    Η ηχογράφηση είναι από μια σειρά δίσκων για τα παραδοσιακά όργανα που σε γενικές γραμμές είναι σούπα, αλλά ειδικά ο μισός δίσκος για την γκάιντα, που παίζουν αυτοί οι δύο (μαζί μ’ έναν σέσιον κρουστό), είναι κατ’ εξαίρεση κάτι το μοναδικό.

  78. Χαρούλα said

    Πέπε υποκλίνομαι και ευχαριστώ! Ευχαριστώ πολύ!

  79. sarant said

    77 Ωραίο!

  80. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    >>Τουρνικιώτισσα
    Υπάρχει (σχετικά συχνό) το επίθετο Τουρνικιώτης. Σημαίνει κάτι; Κάποια καταγωγή;

    Στα μέρη μου λέγαμε τούρκο κι ετούτο δω το (δηλητηριώδες) φυτό, αλλιώς δρακοντιά

    Πέντι δεκα Αρβανιτάδις ‘που την Πόλη ξέβγηκαν
    κι στουν κάμπου κατιβαίνουν
    Τούρκους θέλουν να σκουτώσουν κια Ρωμιούς να ξισκλαβώσουν
    βρίσκουν έναν Τούρκο κλέφτ΄π’ώχ’ την κόρη πισ’ τα κάπ’λα
    Βρε Τούρκε μ βρε σκυλί μου που την βρήκις ‘φτην την κόρη
    μι τς παράδις μου την πήρα μι φλουριά την ξαγουράσα
    Κόρη μου θα σι ρουτήσου,κόρη μ τουρκουπούλα είσι
    κορη μ ρουμιοπούλα είσι;
    Δε΄μ΄αφέντη μ τουρκουπούλα, είμ αφέντη μ ρουμιουπούλα
    είμι κι παπαδοπούλα

    Click to access _%CE%A3%CE%B1%CF%84%CF%85%CF%81%CE%B9%CE%BA%CE%AC.pdf

  81. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    74 >>Και τουρκαλαλάδες (τούρκος + αλαλάς)
    Με πρόκαμες, είχε μείνει στο ποντίκι μου το λινκ και πιάστηκα με άλλα :), αλλά νόμιζα ότι είναι λαλάδες/λαλέδες τούρκικοι
    Εδώ λέει Η ονομασία τους προέρχεται από το περσικό «lale«, που σημαίνει τουλίπα….
    http://www.mixanitouxronou.gr/a-kokkina-livadia-tis-chioy-ta-tessera-spania-eidi-toylipas/

    Κάποιος τους αναφέρει και τουρκολαλάδες (εκτός από το σκέτο λαλάδες)

  82. ΕΦΗ - ΕΦΗ said


    «Τουρκοπούλα με ναργιλέ» Σαββίδης Συμεών1899/Εθνική Πινακοθήκη

  83. Πέπε said

    81

    Πράγματι, τα ξέρω τα λαλεδάκια. Ωστόσο νομίζω ότι έλεγαν τουκΑλαλάδες στην ταινία.

    Όσο για το φυτό #82, εγώ το ξέρω ψωμί του φιδιού (συναφές με το «δρακοντιά»). Ψωμί, ενώ του κούκου είναι ψωμάκι:

  84. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Ναι, ναι, στην ταινία ήταν τουρκαλαλάδες!
    Μπλέ,όμορφο κι αγαπημένο το μούσκαρι.
    Το ψωμί του λαγού να προσθέσουμε

  85. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    15 >>Η Πλατεία Γεωργίου είχε το όνομα τους πριν.
    Κοίταξα αν υπάρχει φερώνυμη οδός, και πέφτω σ΄αυτό:
    Απορρυπαντικά γέμισε η οδός Καλαμογδάρτη στην Πάτρα το απόγευμα της Καθαράς Δευτέρας.
    🙂 🙂

    Πέπε, περί λαλέ, μια μαντινάς παλιούτσικη
    βιόλα μου λέω βιόλα μου
    λαλέ και καντιφέ μου
    μην κουβεδιάζεις κιανενούς
    και κακοφαίνεταί μου

  86. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    85α ξέχασα το λινκι για τα απορρυπαντικά το απόγευμα της Κ.Δευτέρας
    https://gnomip.gr/2021/03/15/aporrupantika-kalamogdarth-anemoi/

  87. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    >> έγραψε προς τον αστυνόμον του Ναυπλίου κύριον Κοτζάκην…
    καριερίστας:
    Κατά την ανάληψη της γενικής ευθύνης της ασφάλειας της πόλης και του φρουρίου από τον Ανδρέα Μεταξά τοποθετήθηκε ως «συμπράκτωρ» του Γενικού Αστυνόμου ο Νικόλαος Γερακάρης, ενώ ως Αστυνομικός Επιστάτης στο προάστιο του Αιγιαλού ο επί φρουραρχίας Πάνου Κολοκοτρώνη Αστυνόμος Ναυπλίου Γεώργιος Κοτζάκης.
    https://argolikivivliothiki.gr/2010/03/12/%CF%80%CF%81%CE%BF%CE%B2%CE%BB%CE%AE%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B1-%CF%84%CE%AC%CE%BE%CE%B7%CF%82-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%B1%CF%83%CF%86%CE%AC%CE%BB%CE%B5%CE%B9%CE%B1%CF%82-%CF%83%CF%84%CE%BF-%CE%BD%CE%B1/

  88. Και στα δύο ματς ο ΟΣΦΠ ήταν χειρότερος από τους Βούλγαρους, δίκαια αποκλείσθηκε. Ευτυχώς με δυο ισοπαλίες προσφέροντας κάποιους βαθμούς στην Ελλάδα, Το χάλι των ομάδων μας μόνο σε ευρωπαϊκούς αγώνες παλαιμάχων -αν προκυρηχθούν- μπορεί να διακριθεί !!

  89. Κλου της «αμερόληπτης» περιγραφής του σπορκάστερ του Μέγκα ήταν η ατάκα του πως «ο ΟΣΦΠ έχει προετοιμαστεί για τα πέναλτι και ο λόγος είναι ότι δεν ισχύει το εκτός έδρας γκολ»
    Πρώτο πέναλτυ ο Βαλμπουενά σημάδεψε έναν αετό (τα περιστέρια δεν πετάνε τόσο ψηλά)
    Δεύτερο πέναλτυ ο Χασάν, αποκρούει ο τερματοφύλακας της Λουντογκόρετς, αυτοί ήταν οι «προετοιμασμένοι»
    Το τρίτο πέναλτυ υο έβαλε ο Λαλά που μπήκε στην παράταση και δεν ήταν προπονημένος στα πέναλτυ αλλά δεν έφτανε γιατί οι Βούλγαροι σκόραραν 4/4 κι έληξε η σεμνή τελετή.

  90. Alexis said

    Καλημέρα.
    Το «εναλλάξ με το βιβλίο του πατέρα μου» μήπως πρέπει να αφαιρεθεί από τον πρόλογο;
    Εκτός αν ετοιμάζεσαι να δημοσιεύσεις κάτι άλλο του πατέρα σου Νίκο… 🙂

  91. Alexis said

    Ωχ, συγγνώμη, δεν είχα δει τα 24-25…

  92. Alexis said

    Να επισημάνω και πάλι την περίεργη (για μένα) γλώσσα στην οποία έχουν γραφτεί τα κείμενα αυτά.
    Μια περίεργη μίξη καθαρεύουσας και λαϊκής γλώσσας που σε κάποια σημεία φαίνεται αστεία.
    Το «εσυμφώνησα να την επάρω γυναίκά μου στεφανωτικήν» π.χ. μου θυμίζει ελληνικούρες της Γεωργίας Βασιλειάδου.
    Έχω την αίσθηση ότι αν αυτά γράφονταν από γραμματικούς της εποχής, αυτοί οι γραμματικοί δε πρέπει να ήταν και τέρατα μορφώσεως…

  93. @ 71 Πέπε

    Θα μου πήγαινε πολύ καλά (με βάση τα δικά μου πρεβεζάνικα) να ήταν «τούρ-κι-κα» δηλαδή ασύλλαβο -κι-, φωνητικά [turcka].

  94. Alexis said

    Με αφορμή τα «Σταματελόπουλος» (του Νικηταρά) και «Χριστόπουλος» (του επιστολογράφου) αναρωτιέμαι άραγε πόσο παλιά είναι στην Πελοπόννησο τα επώνυμα σε -όπουλος;
    Από πότε δηλαδή μαρτυρούνται;
    Φαντάζομαι ότι αρχικά θα ήταν παρατσούκλια ή ανεπίσημα ονόματα που έγιναν αργότερα κανονικά επώνυμα.

  95. @ 94 Alexis

    Μα δεν είναι η λατινική κατάληξη –pul(l)us;

  96. Alexis said

    #95: Χμ, πιθανότατα, δεν γνωρίζω λατινικά… 🙂

  97. sarant said

    Kαλημέρα από εδώ

    92 Είναι αυτό που λες, αλλά είναι και κάτι άλλο: ότι δεν είχε εδραιωθεί και θεσμοποιηθεί μέσω του σχολείου και της δημόσιας διοίκησης μια πλήρως διαρθρωμένη επίσημη γλώσσα (καθαρεύουσα βέβαια). Κι έτσι ακόμα και πραγματικά μορφωμένοι (ο Μαυροκορδάτος, ας πούμε) αφήνουν στα κείμενά τους πολλά περιθώρια στη λαϊκότερη γλώσσα.

  98. Καλημέρα
    Αυτό στο ουδέτερο. Τούρκικα. Στο θηλυκό τούρκικη ή τούρκικια; Αυτό προσπαθώ να πω, αλλά μου κολλάει η γλώσσα, θα έβαζα ένα τσ κι σ που όμως μοιάζει με τσ τούρτσ(τ)σα, εμ δεν βγαίνει. Δεν ξέρω να βάλω τα φωνητικά σημάδια. Προσοχή στη δικιά μου διάλεκτο επιμένω, όχι στα θρακιώτικα!

    94 (95) Λατινικά κι εγώ δεν ξέρω (δεν κάναμε στο πρακτικό) αλλά ξέρω πως το -όπουλος είναι μωραΐτικο υποκοριστικό όπως το -άκη στα κρητικά, το -έλλι στα Μυτιληνιά, το -ούδι στα βορειοθρακιώτικα και πάει λέγοντας.

  99. Πέπε said

    93

    η τούρκικα;;

  100. dryhammer said

    98 τέλος. Έχουμε άπειρα επώνυμα σε -ούδης στη Χίο, καί χρησιμοποιείται και το -ούδι ως κατάληξη υποκοριστικών. Μήπως εποικίστηκε από Θράκες [όπως πχ τμήματα της Ελλ. Μακεδονίας];

  101. sarant said

    100 Ναι, αλλά το δικό σας το γνήσιο είναι το -ούσης.

  102. William T. Riker said

    80. Μήπως προέρχεται από το επώνυμο Τορνίκης; Δεν το γνωρίζω, σαν εικασία το γράφω

  103. dryhammer said

    101. Το -ούσης είναι τοπωνυμικό (κι όχι για όλα τα χωριά), το -ούδης είναι υποκοριστικό

    Καλαμωτή –> Καλαμωτούσης (–>Καλαμωτουσάκης)
    και
    Σταυρός –>(Σταυρινός και Σταυριανός)–>Σταυρινούδης (—> Σταυρινουδάκης)

  104. dryhammer said

    103 συνέχεια… ό,τι υπάρχει μετά το πρώτο βέλος, είναι υπαρκτό επώνυμο.

  105. leonicos said

    Επισημαίνω για μιαν ακόμα φορά τη συνηθισμένη στα κείμενα της εποχής «με το να + ρήμα», εδώ: με το να εβαπτίσθη = επειδή εβαπτίσθη, δεδομένου ότι εβαπτίσθη

    Αποτελεί ενεργο στοιχείο της γλώσσας μου

    με το να κάνεις αυτό.πέτυχες το άλλο = κάνοντας αυτό…. ΟΧΙ επειδή έκανες αυτό

  106. ΣΠ said

    105
    Άλλο το «με το να + αόριστος» και άλλο το «με το να + ενεστώτας».

  107. Πέπε said

    105

    Η κανονική χρήη του «να», είτε ακολουθεί δευτ. πρόταση (να…) είτε ουσιαστικό, είναι να δηλώνει τρόπο. Και το παράδειγμά σου, Λεώνικε, τέτοια περίπτωση μοιάζει. Πώς το πέτυχες αυτό; Με το να κάνω (κάνοντας) εκείνο.

    Εδώ έχουμε άλλη σύνταξη, με το να έκανες (αόριστος οριστικής – δε νομίζω να το λες συχνά!), και άλλη σημασία.

    Το δικό σου είναι κοινότατα σημερινά νέα ελληνικά. Του κειμένου είναι είτε ιδιωματική είτε παρωχημένη σύνταξη.

  108. dryhammer said

    105 …(όχι εδώ, αλλά σε χρήση φθίνουσα πιά) και το «με το που + ρήμα» = μόλις + ρήμα

  109. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    102. Ευχαριστώ! Μάλλον.Και ψάχνοντας πήγα ως το Ματζικέρτ και πίσω 🙂
    Τορνίκιος/Τορνίκης/Τορνικ :

    Πρόσωπα>Οικογένειες>Βυζαντινή περίοδος>
    Τορνίκιοι (Τορνίκες)
    Η οικογένεια των Τορνικίω ήταν αρμενικής καταγωγής και αποτελούσε κλάδο του αρμενικού αριστοκρατικού οίκου του Ταρόν….
    …Το όνομα Τορνίκ, που είναι υποκοριστικό της αρμενικής λέξης τορν (t‘orn) και σημαίνει εγγονός, οι Βυζαντινοί το απέδωσαν Τορνίκιος Τορνίκης.
    http://asiaminor.ehw.gr/Forms/fLemmaBodyExtended.aspx?lemmaID=6464

  110. Κιγκέρι said

    80: Έφη,

    βλέπω ότι υπάρχει οικισμός Τουρνίκι στην Αργολίδα. Πιο λογικό μου φαίνεται να είναι από ’κει ο Τουρνικιώτης.

    https://www.gtp.gr/LocPage.asp?id=9031&lng=1

  111. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    100/103
    και στην Κρήτη το υποκοριστικό -ούδι, πεταλούδι, μυγιαλούδι, λακούδι
    αλλά και (συγκοπτόμενο προφανώς) επώνυμα σε -ούδης : Ζερβούδης (λέμε οικεία τους Ζερβουδάκηδες), Νικολούδης, Γεωργούδης, Σκουλούδης.
    Τα εκ καταγωγής σε -ούσης, τους Θωλοποταμούσους θυμάμαι από τον Αβδελιώδη, ξέρω και τους Νενητούσους με το χορό τους τον νενητούσικο 🙂
    Από τη Θράκη το θρυλικό Μαργούδι (με τον Αλεξανδρή του)

  112. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    110 Ω! Ευχαριστώ! Έμοιαζε για επίθετο με προέλευση από κάποιο μέρος και να, έχει μικρό αλλά ιστορικό τόπο με ενεργή εμπλοκή στην επανάσταση!

  113. sarant said

    106-7 Ε, ναι

  114. William T. Riker said

    110. Λάβετε υπόψη όμως ότι τα τοπωνύμια συχνά προέρχονται από οικογενειακά ονόματα, π.χ. στα ορεινά της Άρτας υπάρχει οικισμός Βατάτσι, που ο Συμεωνίδης ευλόγως εικάζει ότι προέρχεται από την γνωστή οικογένεια των Βατάτζηδων. Με την ίδια λογική μπορεί να προέκυψε κι ο οικισμός Τουρνίκι

  115. Costas Papathanasiou said

    Καλησπέρα.
    Το β’συνθετικό της σταχτοπούτας είναι σαφώς λατινογενές αλλά πιθανότατα χρησιμοποιείται εδώ με την αθώα σημασία του κοριτσιού (σαν να λέμε “σταχτοκόρη”), παιδικό γαρ το παραμύθι. Επ’ αυτού χωρεί βεβαίως κάποια σχετική επιφύλαξη δοθέντος ότι και η ετυμολογία του puta κάθε άλλο παρά ξεκάθαρη είναι [:κατά μία εκδοχή ανάγεται στα puella, puer(παιδί) και στην ΠΙΕ *peh₂w-(μικρός, λίγος), απ’ όπου συγγενή και τα αρχ,ελλ. παῦρος, φαῦλος,παῖς ]

  116. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    114 Μα βέβαια! Πάρα πολλοί οικισμοί έχουν το όνομα των οικιστών τους!Το έψαξα λίγο αν κάποιος είχε συνδέσει τ΄όνομα του χωριού Τουρνίκι με καμιά μετοικεσία Τορνικέων, δεν είδα (προς στιγμήν) κάτι.

  117. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    114 Βλέπω και Τορνίκι (Παναγιά) Γρεβενών

  118. Γιάννης Ιατρού said

    εδώ το πιντιεφι με εξηγήσεις για το όνομα (§ 3.4) και πολλά άλλα

  119. Γιάννης Ιατρού said

    Ωχ, κατά λάθος μπήκε εδώ, το μετέφερα στο σημερινό άρθρο !

  120. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    51 >>Κοντά με τον «κρουνουγιό» η «τρουκουπούλα». Πιο σωστά έτσι.
    Να προσθέσουμε κι από τα νότια την όμορφη παντιγιέρα (μαύρη-ρούσσα)

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: