Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Το μανίκι της μάνικας

Posted by sarant στο 16 Αυγούστου, 2021


Προχτές τα  μεζεδάκια μας τιτλοφορήθηκαν «με τη μάνικα στο χέρι». Και μου στέλνει ένας φίλος προσωπικό μήνυμα στο Μέσεντζερ, και με ρωτάει: «τι σχέση έχει η μάνικα με το μανίκι και με το μανικιούρ;»

Του απάντησα σύντομα, και μου ανταπάντησε «Αξίζει άρθρο, όπως σου αρέσει να λες». Κι επειδή δεν είχα κάτι άλλο έτοιμο, είπα να γράψω ένα αρθράκι για αυτήν την οικογένεια λέξεων.

Αφού μιλώ για «οικογένεια» λέξεων, είναι φανερό πως κάποια σχέση υπάρχει ανάμεσα στη μάνικα, στο μανίκι και στο μανικιούρ -σχέση ετυμολογική. Και μάλιστα, η οικογένεια αυτή είναι πολυμελής, με αμέτρητα αδερφοξάδερφα σκορπισμένα σε όλες τις γλώσσες της Ευρώπης (τουλάχιστον), πολλά από αυτά να σταδιοδρομούν ευδοκίμως στην ελληνική γλώσσα.

Δεν ειναι όμως ελληνικής αρχής παρά λατινικής.

Γενάρχης της μεγάλης αυτής οικογένειας είναι η λατινική λέξη manus, που σημαίνει το χέρι. Βασικότατη λέξη φυσικά, επόμενο ήταν να παράξει (σικ, ρε) αμέτρητα σύνθετα και παράγωγα για ένα σωρό συγκεκριμένα πράγματα και αφηρημένες έννοιες -σκεφτείτε πόσο παραγωγικό είναι και το δικό μας «χέρι, χειρ».

Ένα από τα παράγωγα του manus είναι και το manica, δηλαδή η χειρίδα (ή περιχειρίδα;), ένα σωληνωτό περιβραχιόνιο που αποτελούσε μέρος της στολής του Ρωμαίου λεγεωνάριου. Κάλυπτε το χέρι, ίσως και το μπράτσο, από τον καρπό ως τον αγκώνα τουλάχιστον και ίσως ίσαμε τον ώμο. Αυτή της εικόνας είναι δερμάτινη αλλά πολύ συχνά οι manicae αυτές ήταν μεταλλικές.

Από τις manicae λοιπόν έχουμε το υστερολατινικό manicium που περνάει ως μανίκιον στα βυζαντινά ελληνικά και χρησιμοποιείται για διάφορα προστατευτικά των χεριών του πολεμιστή.

Γράφει ο Νικηφόρος Φωκάς στη στρατηγική του έκθεση πώς πρέπει να είναι η εξάρτυση των στρατευμάτων:

τὰ δὲ μανίκια αὐτῶν εἶναι κοντὰ καὶ πλατέα, ἔχοντα εἰς τὰς μασχάλας σχίσματα πρὸς τὸ ῥᾳδίως ὁμοῦ καὶ εὐκόλως τὰς αὐτῶν χεῖρας ἐκβάλλειν καὶ μάχεσθαι. τὰ δὲ μανίκια αὐτῶν ὄπισθεν εἰς τοὺς ὤμους ὑπὸ κομποθηλυκίων κρατεῖσθαι.

Φυσικά, η λέξη περνάει και στην πολιτική ζωή και περιγράφει ό,τι και η σημερινή, π.χ. είχεν η τραχηλία του και τα μανίκια του λιθάρια υπέρλαμπρα μετά μαργαριτάρια, στην Αχιλληίδα. Παίρνει επίσης η λέξη «μανίκι» και μιαν άλλη σημασία, τη λαβή του όπλου.

Από το ίδιο manica, το λατινικό ή το ιταλικό, ή από το μανίκιον, εμφανίζεται στα μεσαιωνικά χρόνια και η μανίκα ή μάνικα, που περιγράφει πάντοτε το σωληνωτό περιβραχιόνιο του πολεμιστή. Στον κρητικό Στάθη ανάμεσα στ’ άρματα που ζητάει ο ήρωας να του φέρει ο υπηρέτης του είναι «μανίκες και πουνιάλο, γαμπιέρες και μονόπολα».

Από εκεί λοιπόν και η σημερινή μανικα, ο σωλήνας των πυροσβεστών (ή του ποτίσματος); Ναι και όχι. Θέλω να πω, από την ίδια ρίζα. Αλλά η σημερινή μάνικα δεν είναι μετεξέλιξη της μεσαιωνικής μανίκας, αλλά μάλλον νέο δάνειο από το ιταλ. manica στα νεότερα χρόνια, ακριβώς με τη σημασία «σωλήνας για πότισμα» κτλ.

Το μανικιούρ πάλι, για να κλείσουμε την τριάδα των λέξεων που ανέφερε ο φίλος μου, είναι της ίδιας οικογένειας αλλά μας ήρθε μέσω γαλλικών. Ο γαλλικός όρος είναι manucure, που δεν είναι παλιά λέξη, αλλά πλάστηκε τον 19ο αιώνα από το λατινικό manus και το στοιχείο -cure (από το λατ. curare, κουράρω, θεραπεύω) κατ’ αναλογία προς το προϋπάρχον pédicure (των ποδιών), που το έχουμε επίσης δανειστεί ως πεντικιούρ. Υπό την επίδραση του τελευταίου εμφανίστηκε και τύπος manicure στα γαλλικά (όπως είναι και η αντίστοιχη αγγλική λέξη).

Είπαμε όμως ότι η οικογένεια του μανικιού και της μάνικας είναι πολυμελής. Καταρχάς, το ίδιο το μανίκι έχει απογόνους: τα μανικέτια και τα μανικετόκουμπα (για να μην πούμε και τα αμάνικα, κοντομάνικα και μακρυμάνικα). Αλλά υπάρχουν κι άλλα μέλη της οικογένειας.

Πράγματι, ανάμεσα στα ξαδέρφια της βρίσκουμε τη μανιβέλα. Κι αυτή ξεκινάει από το manus, ή μάλλον από το υποκοριστικό manicula που ήταν η χειρολαβή του αρότρου. Από παράλληλο τύπο *manibula και *manabella έχουμε το γαλλ. manivelle, για διάφορα είδη χειρολαβών και εργαλείων, που το πιο γνωστό ήταν ο περιστρεφόμενος μοχλός των παλιών αυτοκινήτων.

Η μανέλα, πάλι, είναι είδος μοχλού και προέρχεται από το βενετικό manoela, της ίδιας οικογένειας.

Άλλο ξαδερφάκι είναι η μανούβρα, από το βενετ. manuvra, που ανάγεται στο λαϊκό λατινικό manuopera, εργασία που γίνεται με το χέρι, από το manus και το opera = δραστηριότητα (από το opus, έργο -κάποτε θα γράψουμε και γι’ αυτήν την οικογένεια). Από τους χειρισμούς (να η λέξη) των πλοίων πρέπει να προέκυψε η μεταφορική σημασία του ελιγμού.

Η μανσέτα είναι απλή περίπτωση, δάνειο από το γαλλ. manchette, που είναι υποκοριστικό του γαλλ. manche («μανίκι»). Μανικάκι, ας πούμε. Από την ίδια γαλλική λέξη και το μανσόν, αφού η ορολογία της ένδυσης είναι σε μεγάλο βαθμό γαλλόπνευστη. Στο προχτεσινό άρθρο, ο φίλος μας ο Άγγελος μάς θύμισε ότι η Μάγχη λέγεται γαλλικά (απ’ όπου πήραμε κι εμείς το τοπωνύμιο και το εξελληνίσαμε) La Manche, που θα πει «το μανίκι» -από το επίμηκες σχήμα.

Απλή περίπτωση είναι και το ρήμα μανιπουλάρω, δηλ. χειραγωγώ, δάνειο από το ιταλ. manipolare ή το γαλλ. manipuler. Στις ξένες γλώσσες μπορεί να έχει και ουδέτερη σημασία (χειρίζομαι) ενώ στα ελληνικά μόνο αρνητική.

Σε αφηρημένες σημασίες έχουμε, πάντα στην ίδια οικογένεια, τη μανιέρα. Mανιέρα είναι ο τρόπος, το στιλ, το ύφος, από ιταλ. maniera και αυτό από γαλλ. manière, που ανάγεται σε παλιό γαλλικό επίθετο manier, «αυτό που λειτουργεί με το χέρι».

Έχουμε και τη φράση μάνι μάνι, για κάτι που γίνεται γρήγορα. Αρχικά ήταν ναυτικός όρος, από το γενουατ. manimani, με σημασία «από χέρι σε χέρι».

Και πάμε στους μακρινούς συγγενείς. Θα ελεγε κανείς πως το μανάρι, το οικόσιτο αρνί που το τρέφουμε για να το σφάξουμε, που βέβαια χρησιμοποιείται και ως χαϊδευτική προσφώνηση προς αγαπημένο πρόσωπο, προέρχεται από τη μάνα, και πράγματι αυτή την ετυμολογία δίνει το ΛΚΝ. Ωστόσο, ο Μπαμπινιώτης θεωρεί πιθανότερη την προέλευση από το αρωμουνικό manari, πληθ. του manaru, «οικόσιτο ζώο», από το υστερολατινικό manuarius, «αυτός που τρέφεται από το χέρι κάποιου, που μεγαλώνει στο χέρι κάποιου».

Κι αν το μανάρι είναι αβέβαιος συγγενής, ο μάνατζερ είναι σίγουρο τριτοξάδερφο. Το αγγλικό manager έρχεται από το ρήμα manage (χειρίζομαι, και αρχικά ‘εκπαιδεύω άλογο’) που ανάγεται στο ιταλ. maneggiare, μέσω γαλλικών, το οποίο επίσης είχε την αρχική σημασία «ελέγχω, διευθύνω άλογο» και που προέρχεται επίσης από το manus. Της ίδιας οικογένειας είναι και το ιδιωματικό-λαϊκό ματζόβολος (ή μανιτζέβελος ή μαϊτζέβελος -έχουμε γράψει άρθρο, που ασφαλώς σηκώνει αναδημοσίευση, ξαναδουλεμένο όμως).

Κάπου εδώ τελειώνουν τα μέλη της οικογένειας του μανικιού και της μάνικας, εξόν κι αν μου ξέφυγε κανένα. Το μανεκέν και το μανιτάρι έχουν αλλη ετυμολογία, αν και το μανιφέστο μπορεί τελικά να ανάγεται στο manus, όμως δεν είναι βέβαιο.

Η λέξη «μανίκι» στα νέα ελληνικά, πέρα από την ένδυση, διατηρεί ακόμα (παρωχημένη όμως) τη σημασία της λαβής του μαχαιριού, γι’ αυτό και λέμε «μαυρομάνικο μαχαίρι».

Βέβαια, έχει και την ελαφρώς χυδαία σημασία της σεξουαλικής πράξης, ενώ σημαινει επίσης τη δύσκολη δουλειά, τον μπελά, το παλούκι που λέμε. Πριν από πολλά χρόνια, αμνημόνευτα πες, είχα γράψει «η επιβίωση κατάντησε μανίκι – αυτό το άγχος πια δεν μου ανήκει». Ευτυχώς όμως οι υπόλοιποι στίχοι έχουν ξεχαστεί…

167 Σχόλια προς “Το μανίκι της μάνικας”

  1. Θρασύμαχος said

    Κάποτε τράβηξα το λάζο / με το μανίκι το γαλάζο https://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=4&text_id=508

  2. Θρασύμαχος said

  3. ΓΤ said

    H μανς στο μπριτζ;

  4. sarant said

    Καλημέρα και καλή βδομάδα, ευχαριστω πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    3 Μπράβο, δεν το είχα σκεφτεί -μανίκι η μανς λοιπόν!

    1 Ναι μπράβο.

  5. Για κάτι manually operated και παρόμοια, τι λέξη «επιπέδου» χρησιμοποιούμε;

  6. ΓΤ said

    2@

    Μάναρι Αρκαδίας

  7. ΣΠ said

    Καλημέρα.

    Της ίδιας οικογένειας πρέπει να είναι και το μανουάλι.

  8. Θρασύμαχος said

  9. BLOG_OTI_NANAI said

    Καλημέρα!

    Λέμε:
    ——
    «Έχω έναν άσσο στο μανίκι»
    «Σηκώνω τα μανίκια»

    Καθημερινές χρήσεις ή ατυχήματα του μανικιού:
    ——————————–
    Σκούπισμα μύτης (ειδικά τα παιδιά, αλλά σε ώρα ανάγκης και ενήλικες)
    Σκούπισμα της χειμερινής άχνας από τζάμι
    Όταν κρέμεται λίγο, «βουτάει» σε σούπες, σάλτσες κ.λπ. και λερώνεται.

  10. ΣΠ said

    Πιθανότερο μου φαίνεται το μανάρι να προέρχεται από τη μάνα, όπως άλλωστε και το παρόμοιας σημασίας μανούλι.

  11. Avonidas said

    Καλημέρα.

    ζητάει ο ήρωας να του φέρει ο υπηρέτης του είναι «μανίκες και πουνιάλο, γαμπιέρες και μονόπολα».

    Μαγνητικά; 🙂

  12. grizac said

    Στα ιδιώματα περιοχών με ιταλική επιρροή υπάρχουν κι άλλες λέξεις πολλές. Πχ στο γνωστό Λευκαδίτικο λεξικό βρίσκω μεταξύ άλλων: μαντενέρω (συντηρώ) και μαντινούτα («συντηρούμενη», δηλαδή ερωμένη), μανιφατούρα (εργόχειρο).

    Μανκάντσα είναι η έλλειψη (όπως πχ manque στα γαλλικά), αλλά με μια πρόχειρη ματιά η σχέση με το manus είναι σε επίπεδο πρωτο-ινδοευρωπαϊκής (η ρίζα σημαίνει αυτόν που του λείπει το χέρι).

    Πέρα από τις διαλέκτους, το μαντάτο αρχικά σημαίνει εντολή και προέρχεται από το manus. Τέλος, το μανουάλι έρχεται από ιταλική λέξη που σημαίνει «φορητό».

  13. BLOG_OTI_NANAI said

    9:
    Επίσης:
    ———
    Στο μανίκι σκουπίζουμε τον ιδρώτα μας.
    Κάποιος που είναι ήδη λερωμένος σε εργασία, σκουπίζει το στόμα του όταν φάει ή όταν πιει
    «Τραβάμε κάποιον από το μανίκι» για να τον οδηγήσουμε κάπου με το ζόρι όταν βαριέται ή για να τον κάνουμε να κοιτάξει κάπου χωρίς να μας καταλάβουν.

  14. Θρασύμαχος said

  15. Costas X said

    Καλημέρα !

    «Μανουάλος» στην Κέρκυρα ο βοηθός του τεχνίτη.

  16. Πουλ-πουλ said

    Το μανίκι, που λέμε για το δύσκολο πρόβλημα, προέρχεται από τη μοδιστρική;

  17. Κιγκέρι said

    Άντε καλά το μανίκι, αλλά δεν φανταζόμουν ότι θα έβρισκα στο σλανγκ και τη μανικοκόλληση!

    https://www.slang.gr/lemma/13819-kai-manikokollisi-kai-regklan-de-ginetai

  18. ΚΩΣΤΑΣ said

    Νομίζω ότι τα μανάρια στην Πελοπόννησο (Μεσσηνία) τα λένε και μαρτίνια. Συγκλίνω, ως προς την ετυμολόγηση του μαναριού, προς την άποψη του Μπαμι…

  19. Νέο Kid said

    11. Υπάρχουν μαγνητικά μονόπολα;;
    Θα ξεχάσουμε κι αυτά τα λίγα που ξέρουμε μ εσάς τσι μοντέρνοι φυσικοί να πούμε…
    (Πάω να γκουγκλάρω να δω πόσο πίσω έχω μείνει)

  20. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    16 Καλή ερώτηση. Από τη μοδιστρική ή από το σιδέρωμα;

    7-14 Ναι μπράβο και μού ξέφυγε το μανουάλι, όπως βέβαια και το μάνιουαλ 🙂

    5 Για το επίθ. manual λένε κάποιοι χειρωνακτικός. Καλύτερο «με το χέρι», υπάρχει πάντως και ο νεολογισμός «χειρακτικός».

  21. Νέο Kid said

    Να σημειωθεί ότι άλλο το μαν του μαν , κι άλλο το μάνο α μάνο !

  22. Costas X said

    @16. Μάλλον σεξουαλικό υπονοούμενο, από το μήκος και το φάρδος του μανικιού. Δεκαετία ’70 είχα ακούσει γηπεδικό σύνθημα «Ήρθατε για νίκη, φάγατε μανίκι» !

  23. Παναγιώτης K. said

    Να υποθέσουμε ότι κατά το ράψιμο ενός σακακιού το μανίκι είναι το πιο δύσκολο μέρος για τον ράφτη; Ή αλλιώς, αυτό το τμήμα του σακακιού απαιτεί την μεγαλύτερη ραπτική ικανότητα και εμπειρία;

  24. Κιγκέρι said

    16: Πουλ-πουλ,

    από το ράψιμο των κουστουμιών ξέρω εγώ.

  25. Costas X said

    Περίεργο : Ενώ στην Κέρκυρα χρησιμοποιούσαν πολλές ιταλικές λέξεις, για κάτι που γίνεται γρήγορα, αντί για το «μάνι-μάνι», χρησιμοποιούσαν τη φράση «χέρι-χέρι». Η προγιαγιά (γεν.1896) έλεγε «πάω χέρι-χέρι να πλύνω τα πιάτα».

  26. voulagx said

    Επι το ορθότερον:
    «…από το αρωμουνικό mânari, πληθ. του mânaru,… »,
    και συμφωνω με τον ΣΠ στο #10.

  27. gbaloglou said

    Να θέσω, με την ευκαιρία, ένα γενικότερο θέμα (ειδικού ενδιαφέροντος για μένα): πόσο έχει μελετηθεί η επιρροή της Λατινικής στην ύστερη Αρχαιοελληνική, όχι τόσο σε επίπεδο λέξεων αλλά γλωσσικών δομών, σύνταξης, κλπ;

  28. Costas X said

    Κάπου είχα διαβάσει ότι το «μάνι-μάνι» (mano a mano, mani-mani, χέρι-χέρι) προέρχεται από την ταχύτητα μεταφοράς ενός αντικειμένου από χέρι σε χέρι όταν κάποιοι σχηματιζουν «αλυσίδα», όπως στο φόρτωμα-ξεφόρτωμα πλοίων ή στο σβήσιμο φωτιάς με κουβάδες (βλ.bucket brigade).

  29. Δημήτρης Καραγιώργης said

    αλαμάνας = ο κωπηλάτης, κυρίως σε βάρκες φορτοεκφόρτωσης εμπορευμάτων στα καράβια (που έγινε και επώνυμο)

  30. Babis said

    Το μανίκι, για κάτι πολύ δύσκολο το πρωτοάκουσα από την μάνα μου που ήταν μοδίστρα και δεν βωμολοχούσε, άρα μάλλον προέρχεται από την ραπτική.

  31. ΓΤ said

    λαβομάνο

  32. Νέο Kid said

    Στα καστεγιάνικα πάντως Mano a mano σημαίνει «αντιπαράθεση κατά πρόσωπο» μεταξύ δύο ανθρώπων. Πρόσωπο με πρόσωπο που λέμε στα ρωμαίικα .

  33. BLOG_OTI_NANAI said

    Μανίκια:

  34. Θύρα 7 την κάνανε την Καμπούλ…

    https://www.sdna.gr/politiko-deltio/diethni/869134_eikones-apognosis-sto-aerodromio-tis-kampoyl-podopatithike-mehri

  35. ΓΤ said

    μανικοκάπι

    «Έχει την τράπουλα στο μανικοκάπι» 🙂

  36. Spiridione said

    Καλημέρα
    https://sarantakos.wordpress.com/2020/10/15/manga/

  37. Jimakos said

    Και η μανέτα (ποδηλάτου, μηχανής) ή το σουμέν 🙂

  38. Avonidas said

    Υπάρχουν μαγνητικά μονόπολα;;

    Κι αν δεν υπήρχαν, θα έπρεπε να τα εφεύρουμε 😉

  39. Νέο Kid said

    38. Αντιλαμβάνομαι λοιπόν ότι είσαι στρινγκάς! (Αν τα διάβασα καλά, κι όχι ριβά…)
    *Στρινγκάδες= Φυσικοί που φοράνε στρινγκάκια πολλών διαστάσεων (από small μέχρι XXXL)

  40. Ρουμπίνη Κνιθάκη said

    Καλημέρα! Στην Κρήτη φυσικά το μανίκι είναι σταθερά θηλυκό: η μανίκα!

  41. Πουλ-πουλ said

    20α, 23, 24, 30
    Βέβαια, για να είμαστε ακριβείς με τη ραπτική, μάλλον στη μανικοκόλληση έγκειται η δυσκολία, και όχι στο ίδιο το μανίικι.

  42. Κιγκέρι said

    …αύριο σαν τότε και χωρίς χρυσάφι στο μανίκι
    μάταια θα ψάχνεις το στρατί που πάει για το Ντεπό.

  43. Μυλοπέτρος said

    Στη Χίο λέμε «ο μανός». Ο αργός. Όχι ο τεμπέλης.

  44. BLOG_OTI_NANAI said

    Υπάρχει και μια πάρα πολύ γνωστή έκφραση που έχει γίνει σλόγκαν στον πολιτικό λόγο (σήμερα, είναι πολύ εύκολο να βρεθεί η προέλευση της):

  45. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    43 Αυτό πρέπει να είναι από το μανός = αραιός, που είναι αρχαίο.

    33 Ωραία ευρήματα. Με έχει απασχολήσει η έκφραση «της γούνας μου μανίκι», που δεν είμαι βέβαιος για τη σημασία της.

  46. ΣΠ said

    38
    Και αυτό έκαναν.

  47. ΓΤ said

    https://www.rapsomanikis.gr/el/

  48. ΓΤ said

    @38, 39, 46

  49. Κιγκέρι said

    43, 45α:

    Βαλαωρίτης, Φωτεινός:

    …Αν εξεράθη το κλαρί, πάντα χλωρή είν’ η ρίζα
    και μένει πάντα ζωντανό, ή ρόδι φάγ’ ή βρίζα,
    αυτό το βόιδι το μανό, π’ όσο βαθιά ρουχνίζει
    τόσο εύκολα μυγιάζεται κι ανεμοστροβιλίζει,
    και που το κράζουνε Λαό. Θα σπάσει το καρύκι
    και θα προβάλει με φτερά μια μέρα το σκουλήκι.
    Τότε, πουλί το σερπετό, ποιός ξέρει πού θα φτάσει!…

  50. ΓΤ said

    45β@

    http://georgakas.lit.auth.gr/dictionaries/index.php?option=com_chronoforms5&chronoform=ShowLima&limaID=3205

  51. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Μανιακιά (τρισύλλαβο), το λουρί του σκύλου κυρίως (και των οικόσιτων γενικά).
    Μια φορά, τελευταία, στον πατέρα μου, για να βοηθηθεί για κάποιο πόνο στο σβέρκο, του έβαλαν ένα ορθοπαιδικό περιλαίμιο κι όταν τον ρώτησα τί κάνει μου λέει «έπαέ μου βάλανε μια μανιακιά-να δούμε!». Και τότε γέλασα πολύ και τώρα που το θυμάμαι ξανά γελάω.

    35. τον άσσο στο μανικοκάπι, λένε στην Κυνουρία- και με πρόλαβες 🙂

    Το μαυρομάνικο συναντιέται (φυσικά) στις μαντινάδες και τα κρητικά τραγούδια.
    Η ύπαρξη μαυρομάνικου στο σπίτι, ήταν σχεδόν θεσμός τώρα που το σκέφτομαι και για κάποιο λόγο ήταν το πιο κοφτερό «φέρε το μαυρομάνικο» για μια δύσκολη κοπή
    Μαχαίρι μαυρομάνικο
    βαστώ για φυλαχτάρι
    να σε φυλάξω αγάπη μου
    άλλος να μη σε πάρει

    Ένα μαυρομάνικο μαχαίρι Είναι η αγάπη σου -αμάν γιάλα-
    κι όταν το πετάς και δε με κόβει αμολάς το δάκρυ σου
    τραγουδουσε ο Καζαντζίδης σε στίχους Πυθαγόρα και μουσική Καλδάρα

    και το δημοτικό «Μαχαίρι μαυρομάνικο»(Θεσσαλία – Δυτ.Μακεδονία) -που αναφέρθηκε χθες από τη Χαρούλα
    Εδώ ν΄ακούσουμε τη Μελίνα (που όχι μόνο αγάπη-δίκοπο μαχαίρι αλλά και μαυρομάνικο)

  52. Θρασύμαχος said

    Υπάρχει και μια ιστορία του Ναστρεντίν Χότζα «Φάτε μανίκες μου», αλλά δεν μπορώ να τη βρω στο διαδίκτυο. Υποτίθεται πως τον είχαν καλέσει για φαγητό, πήγε κακοντυμένος και τον έδιωξαν, ξαναπήγε με την επίσημη στολή του και τον δέχτηκαν, οπότε έριξε το φαϊ στα μανίκια του συμπεραίνοντας ότι δεν είχανε καλέσει τον ίδιον αλλά τα ρούχα του. Ή κάπως έτσι τέλος πάντων.

  53. IWN said

    Κατά τη γνώμη μου, το μανάρι (= οικόσιτο αρνί) είναι πολύ πιθανότερο να προέρχεται από το αμνός, να είναι δηλ. υποκοριστικό του (αμνός > αμνάριον > μανάριον). Όσο για το μανίκι=δυσκολία, βλ. 23.

  54. BLOG_OTI_NANAI said

    34: Να αποσυρθεί αμέσως η φωτογραφία, διότι παραπέμεπει σε «ισλαμοφοβία»…
    Αν και θα ήταν ενδιαφέρον, ήδη το έχω ξεκινήσει, να συγκεντρωθούν μαρτυρίες από γυναίκες Αφγανές, που όταν κάποιοι πονηροί μιλούν για «ισλαμοφοβία», εκείνες καταγγέλουν ότι οι ερμηνευτικές δυνατότητες του ισλαμικού νόμου (Σαρία) είναι ανεξάντλητες και προφητεύουν μαύρο το μέλλον των γυναικών και των κοριτσιών υπό των Ταλιμπάν…
    Δηλαδή, οι ίδιες οι μουσουλμάνες, χτυπούν καμπανάκι ότι οι Ταλιμπάν εφαρμόζουν νομιμότατες πρακτικές του Ισλάμ και όχι πρακτικές που είναι «αυθαίρετες» ή «εκτός» Σαρία.

    Άρα, ισλαμοφοβία δεν υφίσταται, όπως ακριβώς δεν υφίσταται φασιστοφοβία, πατριαρχοφοβία ή σεξιστοφοβία. Όπως είχα ξαναγράψει, οι αρρωστημένες πατραρχικές αξίες εφαρμόζονται αυξημένες κατά 80% (!) από μουσουλμάνους σε ισλαμικές χώρες, σε σχέση με μή μουσουλμάνους που ζουν σε μή ισλαμικές χώρες. Να φανταστεί κανείς πόσο τεράστιο είναι το πρόβλημα: ακόμα και στις μουσουλμανικές μειονότητες, που ζουν σε ΜΗ σιλαμικές χώρες, οι αρρωστημένη πατριαρχία παρουσιάζεται αυξημένη κατά… 30% σε σχέση με τον μή μουσουλμανικόπ πληθυσμό! Αρκεί δηλ. αυτό για να φανταστεί κανείς την δολοφονική ρητορική ατόμων σαν τον Λιάκο, που ζητάνε 1.000.000 μετανάστες στην Ελλάδα, ενώ ξέρουμε ότι τη στιγμή που το λέει, η απόλυτη πλειοψηφία τους είναι μουσουλμάνοι και δεν διευκρινίζει ότι μιλάει για χριστιανούς ή αγνωστικιστές…

    Με λίγα λόγια, ο όρος «ισλαμοφοβία» όταν γνωρίζουμε πόσα νομιμοποιείται να κάνει το Ισλάμ εις βάρος γυναικών και κοριτσιών, αποτελεί μια ρητορική σοφιστεία που χωρίς ενημέρωση του κόσμου, γίνεται επικίνδυνη. Και όταν προέρχεται από ομάδες που προβάλουν δήθεν την αντιπατριαρχική τους δράση, τα metoo, την αντιξεσιστική τους δράση και το αντιθρησκευτικό τους μίσος, ο όρος «ισλαμοφοβία» αποτελεί μαι τρομακτική και επικίνδυνη υποκρισία, συνέπεια φυσικά του νεοφασισμού της πολιτικής ορθότητας…

  55. sarant said

    50 Ναι, αυτή πρέπει να είναι η σημασία. Ωστόσο, βρίσκω επίσης «τον έχω της γούνας μου μανίκι = τον κάνω ό,τι θέλω».

    Και ενώ το «δεν είναι της γούνας μου μανίκι» χρησιμοποιείται πράγματι για αποποίηση συγγένειας, όπως και η ερωτηματική φράση «τι είναι; της γούνας μου μανίκι;», καμιά φορά αποποίηση δηλώνει και η καταφατική φράση, όπως στο απόσπασμα από τη Νυχτερίδα του Τσίρκα:

    — (…) Συγγενείς του υπάρχουν;
    — (…) ‘Εχουμε τον Παράσχο το Βωλιάδη.
    — Συγγενείς του Αντουάνου σού ζήτηξε, την έκοψε η φαρμακομύτα. Της γούνας του μανίκι είναι το Βωλιάδικο.

  56. @ 53 IWN

    Καλό. Δηλαδή, τα αμνάρια > τ’ αμνάρια > τα μνάρια > τα μανάρια > το μανάρι.

  57. Καλημέρα,
    «Η μανέλα, πάλι, είναι είδος μοχλού» Στα ελαιοτριβεία του χωριού η μανέλα ήταν σε χρήση. Αφού αλέθονταν οι ελιές ο πολτός έμπαινε σε ειδικά σακιά που στοιβάζονταν το ένα πάνω στο άλλο και πιεζόντουσαν για να βγει το ζουμί (νερό και λάδι). Κατά την πίεση υπήρχε περίπτωση να ξεφύγουν από τη στοίχιση, από το να είναι το ένα ακριβώς πάνω στο άλλο. Η μανέλα, λοιπόν, ήταν ένα μακρύ ξύλο με το οποίο ο υπεύθυνος του πιεστηρίου φρόντιζε να τα επαναφέρει στη σωστή θέση.

    12 «Μανκάτσα» είναι το όνομα ενός καταρράκτη στη Λέσβο. Το γράφουνε Μαν’ κάτσα αλλά δεν νομίζω να έχουν κάποια ειδική ετυμολόγηση, μάλλον έτσι νομίζουν. http://lesvoswaterfalls.weebly.com/mualphanu-kappa940tausigmaalpha—man-katsa.html

  58. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    52.Ναι μπράβο, γνωστή η ιστορία.
    Βρήκα εδώ μια διατύπωση:
    Κάποτε γινόταν μεγάλο τσιμπούσι στο σπίτι του Βεζύρη, καλεσμένος και ο Ναστρεντίν που κανείς δεν του έδινε σημασία, ούτε οι δούλοι του έβαναν φαί μπροστά του. Ο Ναστρεντίν κατάλαβε τότε πως έφταιγαν τα απλά ρούχα που φορούσε αντίθετα από τους άλλους καλεσμένους που ήταν στολισμένοι σαν παγώνια. Φεύγει λοιπόν πάει στο σπίτι του γείτονα και δανείζεται το καλό του καφτάνι και ξαναγυρνάει στο τσιμπούσι του Βεζύρη. Μόλις τον είδαν με πλούσια ρούχα όλοι άρχισαν να του δίνουν σημασία και οι δούλοι να του φέρνουν το ένα πιάτο μετά το άλλο. Ο Ναστρεντίν τότε αρχίζει να τρώει βουτώντας κάθε φορά και ένα μανίκι μέσα στα πιάτα λέγοντας ” φάε μανίκα, φάε μανίκα..”
    http://www.paramithas.gr/thief/#comment-1960

    Καλά είνι τα φαρδουμάνικα, μα τα φουράει ο δεσπότς
    σελ 314
    https: //www.he.duth.gr/erg_laog/thrakika/Thrakika03.pdf

  59. mitsos said

    Επιβεβαιώνω κι εγώ ως γιος ράφτη το σχόλιο @23 για την δυσκολία του μανικιού ( όχι μόνο στο ράψιμο αλλά και στην σχεδίαση και κοπή )

    Πολύ μου άρεσε το σημερινό . Εύγε Νικοκύρη , πάντα ετοιμοπόλεμος .

    Με εντυπωσίασε το σχόλιο 12 , ενδιαφέροντες συνειρμοί αλλά ατεκμηρίωτοι.

    Ας θυμίσω κι εγώ περιφράσεις με «τα άδεια μανίκια»

  60. 43 Σε μας (από πάνω σας) αμανός ο αργός.

  61. sarant said

    59 Γεια σου Μήτσο!

  62. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    –Φάε, μανίκα μ’, πιλάφ’ του Χότζα, κι εδώ
    σελ 327 – 328

    Click to access 091316112508_b.pdf

  63. ΓΤ said

    Καίγεται η Κερατέα.
    Φωνάξτε τους Ρουμάνους.
    Αναμένεται λειψορήματη δήλωση.

  64. Pedis said

    Αυτή η κοινή ιταλικη έκφραση δεν πέρασε στα ελληνικά

    https://it.wikipedia.org/wiki/%C3%88_un_altro_paio_di_maniche

    Αναφέρθηκε ήδη παραπάνω μα την είχα μάλλον πρωτακουσει μαθητής ως «άσκηση μανίκι».

  65. sarant said

    64 Όμως την έχουν οι Γάλλοι: c’est une autre paire de manches. Ίδια εντελώς.

  66. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Η Soumela μας εδώ που την ξεχάσαμε για ευχές χθες που γιόρταζε κι έχει καιρό να φανεί,
    μας αφηγήθηκε για τον παππού της, που βίωσε/και το έλεγε μετά, το » φάε μανίκι φάε».
    https://sarantakos.wordpress.com/2021/06/09/100songs/#comment-741566

    Σουμέλα
    χρόνια πολλά
    κι έλα
    σε πεθυμίσαμε πολλά 🙂

  67. ΓιώργοςΜ said

    Υπάρχει και χωριό Μανίκια
    https://g.co/kgs/iuYS4f
    με σπηλαιολογικό μάλιστα ενδιαφέρον
    https://fysiolatres.gr/katavothra-manikion-euvoia/

  68. Χαρούλα said

    Ακόμη
    Έχουμε το μανίκι τατουάζ, που κυκλοφορεί και σε ψεύτικο ως γάντι.
    Και το γαστρικό μανίκι, επέμβαση σμίκρυνσης στομάχου.

    Χρησιμοποιούμε επίσης την γαλλική ορολογία μεν-κουράντ(και μενκουραντιέ)=χέρι που τρέχει😊, για τo ταμείο(τμήμα τήρησης λογαριασμού πελατών) σε ξενοδοχείο. Αν και οι υπολογιστές στην πράξη περιόρισαν το έργο του, ως λέξη ακόμη χρησιμοποιείται από τους επαγγελματίες.

    ΕΦΗ ευχαριστώ για την αναφορά σου, αλλά μην φάω δόξα άλλου. Το τραγούδι για το μαυρομάνικο, δεν το ανέβασα εγώ

  69. Rogue said

    «Φάε μανίκα βούτυρο!» είναι μια έκφραση για όποτε πέφτει κατά λάθός το μανίκι στο φαΐ. Δεν ξέρω από ποιο μέρος είναι, ίσως έχει σχέση με την ιστορία του Χότζα (#52).

    Με μαυρομάνικο μαχαίρι τα βάζεις και με νεράιδες στην Κρήτη. Χαράσσεις μ’ αυτό έναν κύκλο στο χώμα, κι οι νεράιδες δεν μπορούν να περάσουν και να σε πειράξουν, οπότε μπορείς να κατσικωθείς εκεί μέσα και να διαπραγματευτείς (μάθετέ με να παίζω λύρα, κι εγώ για αντάλλαγμα θα σας δώσω ένα δάχτυλο). Πώς ήταν ο Ρόμπερτ Τζόνσον στο σταυροδρόμι, που έκανε συμφωνία με το διάβολο να του μάθει κιθάρα, και έτσι άρχισε να παίζει μπλουζ; Ένα τέτοιο πράγμα.

    Δε θυμάμαι από πού ακριβώς είναι το παραμύθι, ή αν γενικά τα μαυρομάνικα μαχαίρια θεωρούνταν μαγικά. Τη λαβή τη φτιάχνουν από μαύρο κέρατο κριού.

    Πουνιάλο ή μπουνιάλο είναι το μαχαίρι, το εγχειρίδιο. Απ’ το λατινικό pugnus (γροθιά, μπουνιά), υποθέτω μέσω του βεντσιάνικου και ιταλικού pugnale. Πολλές λατινογενείς γλώσσες έχουν ανάλογη λέξη: παλαιά γαλλικά poignal, γαλλικά poignard, ισπανικά puñal, πορτογαλικά punhal, καταλανικά punyal. Τα λατινικά είχαν κι ένα ομόρριζο pugio, που ήταν το εγχειρίδιο, ένα πλατύ κοντό μαχαίρι που κουβαλούσαν οι στρατιώτες χώρια απ’ το κλασικό σπαθί, το gladius. Αλλά το πουνιάλο και τα συναφή δεν προέρχονται απ’ αυτή τη λέξη, είναι κατευθείαν απ’ το pugnus. Η λογική είναι ότι έχεις ένα μαχαίρι που χωράει στη χούφτα, η λαβή τουλάχιστον, δηλαδή μικρό σε σχέση με άλλα όπλα. Ίσως υπήρχε στο ενδιάμεσο ένα αμάρτυρο *pugnale στα λαϊκά λατινικά.

    Αργυρομπουνιαλάκι είναι ένα μαχαίρι σαν το κλασικό κρητικό (τη σαΐτα) αλλά λίγο μικρότερο και πάντα ασημένιο. Στην κεντρική και δυτική Κρήτη, ήταν δώρο αρραβώνα απ’ το γαμπρό στη νύφη. Άμα κυκλοφορούσες με τούτο περασμένο στη ζώνη, δήλωνες ότι είσαι αρραβωνιασμένη ή παντρεμένη. «Μη ‘γγίζετε.»

    The little silver knife

    Γαμπιέρα μήπως είναι η περικνημίδα, απ’ τη γάμπα;

    Μονόπολο δεν έχω ιδέα τι είναι.

  70. LandS said

    Αλήθεια στα αγγλικά πως λένε τον/την μανι/πεντικιουρίστα;
    Επειδή έβλεπα πολλές ταμπέλες που έγραφαν Chiropodist νόμιζα ότι το ήξερα. Όταν κατάλαβα ότι έκανα λάθος (Chiropodist = Podiatrist) δεν θυμήθηκα να το ψάξω (σάμπως αγοράζω τέτοιες υπηρεσίες;).

    Μια αγγλική λέξη που έχει σχέση με το man- (χέρι) είναι και το manhandle: κουβαλάω με τα χέρια ή κάνω και άλλα πράγματα με τα χέρια (πχ πλακώνω στις μπουνιές/σφαλιάρες, κακομεταχειρίζομαι κλπ) και δίνει «αστεία» του είδους she manhandled…

  71. ΓΤ said

    Και ασφαλώς το «μανίκι» του μπασκετμπολίστα. «Περιαγκωνίδα» δε λέει 😉

  72. ΓΤ said

    69@

    «Πουνιάλο ή μπουνιάλο είναι το μαχαίρι, το εγχειρίδιο».

    Που μας πηγαίνει άραγε στον Εμμανουήλ Τζάνε Μπουνιαλή;

  73. IWN said

    @63

    Εξού και το «σου ζήταγα τη μάνικα και μίλαγες ρουμάνικα»!

  74. Πέπε said

    69

    Ο Κύκλος στο σταυροδρόμι», δηλαδή αυτή η παράδοση για τους διαβόλους που σου μαθαίνουν λύρα, είναι γνωστή κυρίως με την αφορμή ενός δίσκου του Ρος Ντέιλι, που έχει αυτό τον τίτλο και που αναφέρει την παράδοση μέσα στο φυλλάδιο. Οπότε, αναζητώντας αυτή τη φράση, θα βρει κανείς αρκετά. Μάλλον απ’ όλη την Κρήτη πρέπει να είναι.

    Ίσως έχω ξανααναφέρει ότι έχω συναντήσει άνθρωπο που πραγματικά την πίστευε. Ένας γέροντας, προπολεμικά μάλλον γεννημένος, μου έλεγε για τους παλιούς οργανοπαίχτες του χωριού του, και για έναν είπε: αυτός έπαιζε τόσο καλή λύρα, που έλεγαν ότι είχε μάθει στο σταυροδρόμι, τώρα αλήθεια, ψέματα, μάλλον αλήθεια θα ήταν!

    Έχω συναντήσει και συναναστραφεί πάρα πολλούς φορείς του παλιού προφορικού μουσικού πολιτισμού των ελληνικών χωριών. Αλλά ο προφορικός πολιτισμός έχει κι άλλες πτυχές, όπως αυτή, οι θρύλοι και οι παραδόσεις. Και από αυτές τις πτυχές δεν είχα ξανασυναντήσει ποτέ κανέναν εν ζωή φορέα (καλά, δε λέμε γριές που ξεματιάζουν). Πολύ ιδιαίτερη εμπειρία!

  75. ΝΕΣΤΑΝΑΙΟΣ said

    Ένας φίλος μου πιστεύει ότι τις φωτιές τις βάζουν τα κανάλια για να έχουν θέμα.
    Ένας άλλος φίλος μου (ψυχολόγος) πιστεύει ότι η ενημέρωση των Μ.Μ.Ε. γύρω από τις φωτιές πρέπει να περιορίζεται σε λόγια και να μη περιέχει εικόνες, επειδή η πυρομανία είναι ψυχική ασθένεια.

  76. Γιάννης Κουβάτσος said

    Μανίκι λέγεται και το άκρως αντιαισθητικό τατουάζ που καταλαμβάνει όλο το χέρι. Το βλέπεις και σε μερικές όμορφες κοπέλες και σου θυμίζουν ναυτικό του Καββαδία.
    54: Οι γυναίκες του Αφγανιστάν θα πρέπει να καταγγελθούν για ισλαμοφοβία. Τους χρειάζεται Εθνικός Μηνυτής για να στρώσουν.☺

  77. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Μανάρι στην ανατολική Κρήτη λέμε το μικρό τσεκούρι (αυτό που το δουλεύεις με τη μια χέρα -αν έχει σχέση αυτό). Με το μανάρι,που είναι πάντα καλοακονισμένο, μιας και δουλεύεται με μονό χέρι, καθαρίζουν τα δέντρα από τα ψιλά/λιανά κλαδιά.
    Μανάρι και μαναράκι λέγεται και εννοούμε μόνο αυτό: το τσεκουράκι. Το μεγάλο τσεκούρι/του ξυλοκόπου ας πούμε, που δουλεύεται με τα δυο χέρια είναι η μανάρα .

    63 ή γλειψορήματη

  78. ΓΤ said

    77@

    «Το λειχολόγιον ενός πρωθυπουργού»

  79. ΓιώργοςΜ said

    76 Δάσκαλε, ναυτικό του Καβαδία θυμίζουν μάλλον οι όχι και τόσο όμορφες😛
    Ειδικά αν έχουν μουστάκι, ακόμη περισσότερο!

  80. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Το μανίλι, βραχιόλι θυμήθηκα και
    με συγκίνηση το «χρουσό μανίλι» που λεγε η λαλά μου για το ότι πήγαινα στο σκολειό/μόρφωση.
    Γουγλίζοντας βλέπω να το έχει ο κύριος Βασίλης Ορφανός στο βιβλίο του ΤΟΥΡΚΙΚΆ ΔΆΝΕΙΑ ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΆ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ
    σελ.67
    Στον κρητ. στερεότυπο χαρακτηρισμό χρυσό βραχιόλι (= σταθερή
    πηγή εισοδήματος) για την τέχνη (του τσαγκάρη, του μαραγκού κλπ.) –ο Πάγκαλος (Δ 188)
    το έχει ως χρυσό μανίλι (< ιταλ. magnilia)– αντιστοιχεί η τουρκ. παροιμία sanat altın bileziktir
    (η τέχνη είναι χρυσό βραχιόλι)

    Click to access 660-29-90740-1-10-20201013.pdf

  81. odinmac said

    Mαγνητικά μονόπολα (σελ. 16-24):

    https://drive.google.com/file/d/0Bzhsoo18oqmZVnJIZTNURjdCTFk/view?resourcekey=0-NMfGFra9AdD0MUGsGq25lw

  82. Γιάννης Κουβάτσος said

    79: Είχα δει μια νύφη με κοντομάνικο νυφικό και τέτοιο τατουάζ και την πέρασα για τον γαμπρό.☺

  83. dryhammer said

    «Καλά (ει)ν(αι) τα φαρδομάνικα, μα τα φοράν οι δεσποτάδες» παροιμία

  84. Πέπε said

    82

    Πάλι καλά που δεν είχε και γένια, να την πάρεις για τον παπά!

  85. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    78 και ρηχολόγιο
    «Η Ιταλία είναι η ευρωπαϊκή χώρα που υπέστη τη μεγαλύτερη καταστροφή δασικών εκτάσεων λόγω των πυρκαγιών το 2021 από την αρχή της χρονιάς ως τη 14η Αυγούστου, δείχνουν επίσημα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
    Στην Ιταλία κάηκαν 1. 200.000 στρέμματα δασικών εκτάσεων, επιφάνεια περίπου ίση με αυτή σχεδόν ολόκληρης της Ρώμης, της πρωτεύουσας.
    Στην Ελλάδα την ίδια περίοδο κάηκαν 1.160.000 στρέμματα».
    https://www.2020mag.gr/politics/2231-pyrkagies-mme-kai-kyvernisi-panigyrizoun-gia-40-000-stremmata-diafora-me-tin-yperdiplasia-se-ektasi-italia-eikones

  86. dryhammer said

    83. δεν είχα δει το 58…

  87. antonislaw said

    Βέβαια πέρα από το μαυρομάνικο υπάρχει και το ασπρομάνικο μαχαίρι χαρακτηριστικό το κρητικό,ασημωτό σηνήθως ή πασαλής, που είναι διχαλωτό στην άκρη της λαβής, σε σχήμα ουράς ψαριού, για να μπαίνει ο αντίχειρας και να μπορεί να στηρίζεται καλά το χέρι στη λαβή όταν μπήχνεται με τη μύτη,ως αγχέμαχο όπλο ή για να γδάρει το ζώο.

    https://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/search.html?lq=%22%CE%B1%CF%83%CF%80%CF%81%CE%BF%CE%BC%CE%AC%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CF%82%2C+-%CE%B7%2C+-%CE%BF%22&dq=

  88. Πέπε said

    Σχετικά με το μανίκι=λαβή, να θυμίσουμε και το χέρι (π.χ. του τηγανιού), το χεράκι-λαβή, το χερούλι (που σημαίενι αποκλειστικά λαβή, ορισμένου σχήματος), αλλά και το handle.

    Μανίκι έχουν και τα έγχορδα όργανα. Είναι το άλλως λεγόμενο χέρι ή μπράτσο ή βραχίονας. Δε νομίζω ότι υπάρχει κανένας όρος που να μην παραπέμπει σε χέρι! Στα αγγλικά αντίθετα το λένε λαιμό!

  89. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Μαχαίρι μαυρομάνικο
    βαστώ και δε φοβούμαι
    Κι όπου αγαπώ μην αγαπάς,
    γιατί θα σκοτωθούμε

  90. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    >>μανικετόκουμπα

  91. antonislaw said

    Για τη σεξουαλική έννοια της λέξης μανίκι
    αναφέρεται στο λεξικό του Γεωργακά ότι κατά τον Ηλία Πετρόπουλο προέρχεται από την ιταλική λέξη manico (=πέος, μαλακία άρρενος) Η τραγιάσκα,σελ.188.
    Επίσης στο ίδιο λεξικό παραθέτει την έκφραση «τρώει τα μανίκια του» δηλαδή είναι πολύ εκνευρισμένος.

    Για τη φράση «γούνας μου μανίκι» δίνει και αυτός την ερμηνεία για αποποίηση συγγένειας ή άλλης ιδιαίτερης σχέσης ή υποχρέωσης. Για ανθρώπους που ζητούν φορτικά χάρη από κάποιον με τον οποίο δεν έχουν ιδιαίτερη σχέση και συνήθως δεν τους γίνεται η χάρη με την αποστροφή » γιατί, είσαι της γούνας μου μανίκι;»

    http://georgakas.lit.auth.gr/dictionaries/index.php?option=com_chronoforms5&chronoform=ShowLima&limaID=8185

    http://georgakas.lit.auth.gr/dictionaries/index.php?option=com_chronoforms5&chronoform=ShowLima&limaID=3205

  92. ΣΠ said

    81
    Ο τίτλος του άρθρου είναι: Mαγνητικό μονοπώλιο!

  93. Alexis said

    #75: Ένας φίλος μου πιστεύει ότι τις φωτιές τις βάζουν τα κανάλια για να έχουν θέμα.

    Αυτό δεν είναι τίποτα μεγάλε. Κρατήσου: Δεν υπάρχει καύσωνας! Είναι συνωμοσία των παγωτατζήδων για να πουλάνε παγωτά!

  94. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    86
    καλά ΄ν τα φαρδομάνικα μα τα φοράν παπάδες
    εσύ εμένα ν΄αγαπάς π΄αξίζω για χιλιάδες
    🙂
    ΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄
    Βρίσκω και μαυρομάνικα κουκιά, απ τον Καζαντζάκη ,λέει:
    Οι αρχόντισσες μες στα κουβούκλια τους, κουκουναροθρεμμένες πίνουν βραστάρια χλια, φασκόμηλο και δίχταμο και ρίχνουν σκυφτές τα μαυρομάνικα κουκιά να μαντευτούν τη μοίρα.
    Νίκος Καζαντζάκης
    h ttps://www.xalkiadakis.gr/arxeia/YPERX/82.pdf
    …………………………………………………………………………………………………………………………..

  95. Γιάννης Ιατρού said

  96. Πέπε said

    95

    Ολόψυχα περαστικά στον άνθρωπο, που την έπαθε σαν αναλώσιμος.

  97. Γιάννης Ιατρού said

    96: Πάντως τώρα θα χρειαστεί ανάπαυλα😉😎

  98. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    69 Ωραίο σχόλιο!

    72 Μάλλον

    76 Κι εγώ απωθητικό το βρίσκω αλλά…

    95 Ωχ, περαστικά του!

  99. Μανίκι λέγεται και το μπράτσο της κιθάρας.

  100. odinmac said

    92
    Ναι, το ίδιο γράφει και στα περιεχόμενα ενώ στο εξώφυλο: «μαγνητικά μονόπολα: υπάρχουν;»
    Γενικά το περιοδικό είναι υψηλής αισθητικής και με πολύ καλή επιμέλεια. Οι δε τίτλοι των άρθρων του είναι συνήθως χιουμοριστικοί*, αν και στο συγκεκριμένο δεν μπορώ να καταλάβω το χιούμορ (αν υπάρχει και δεν είναι λάθος, αλλά δύο φορές λάθος; ).

    *Τίτλοι από το ίδιο τεύχος
    σελ 2 «Τον θεό και την διατήρηση της ενέργειας»
    σελ 26 «Υπερηχητικά και γλυκοκολοκύθες»
    σελ 53 «Ο Jesse James και η θερμική αγωγιμότητα»
    Σελ 64 «Το εκκρεμές που στάζει»
    Σελ 76 «Με το κεφάλι κάτω»

  101. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @9. ‘Υποθέτω BLOG ὅτι στό «Έχω έναν άσσο στο μανίκι» εἶναι εὐκόλως ἐννοούμενη ἡ χαρτοκλεπτική του προέλευσι.. 🙂

  102. Ρεα said

    Στην αλυσίδα των παραγώγων, και το ξεμανικωτος. Δηλ.αυτος που φοράει αμανικο ρούχο. «Πού πάτε βρε κορίτσια έτσι ξεμανικωτες;» μας είχε πει φίλος του πατέρα μας στην Αλεξάνδρεια το 1987 για να μας προστατέψει από τις επιπόλαιες ενδυματολογικές μας επιλογές. Δεν γνωρίζαμε τότε την έννοια ούτε τη λέξη!

  103. sarant said

    102 Στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου ή της Ημαθίας (κοινώς Γιδά);

  104. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Αὐτοσχέδια ταχυκατασκευή manicaς κάνανε καί τά κουτσαβάκια, ὅταν ῆταν νά χτυπηθοῦν μέ μαχαίρια. Βγάζανε τό σακάκι διατηρώντας μόνο τό ἀριστερό μανίκι στήν θέση του καί τυλίγανε περιστροφικά γύρω ἀπό αὐτό καί τό ὑπόλοιπο, ἐνισχύοντας τήν ἀνθεκτικότητά του.

  105. Γιάννης Κουβάτσος said

    Περαστικά στον Νικ Χαρντ. Τόσο άγχος και τρέξιμο δεν βγαίνουν σε καλό, ειδικά αν έχεις καβαντζάρει τα πενήντα.

  106. BLOG_OTI_NANAI said

    101: Αν και δεν το είδα κάπου, το θεωρώ δεδομένο!

    91: Ενδιαφέρον αυτό για το σεξουαλικό υπονοούμενο. Είχα ψάξει χωρίς αποτέλεσμα, αλλά θα κοιτάξω πάλι με βάση το manico.

    76: Μόνο αυτό δεν έχουμε δει ακόμα…

    ΥΓ
    Ο Νατσούλης για το «μανίκι»:

  107. Αφώτιστος Φιλέλλην said

    ΠΡΟΔΟΤΡΑ ΒΡΟΧΗ ΤΕΛΟΣ
    (εμπνευσμενο απο την επικαιρότητα και αφιερωμενο στον Edgar Allan Poe)

    […]
    Τρια ετη μετα τις μεγαλες πυρκαγιες του Αυγουστου. μηνα Νοεμβριο, και μετα απο τριημερο δυνατης βροχης στο καμενο πευκοδασος εξω απο την επαυλη, το νερο ακολουθουσε τις “κρυφες” ασκαφτες μισγαγκειες , σκαβοντας ρυακια στο μαλακο κατηφορικο εδαφος. Την τριτη ημερα , εμφανιστηκε το ουρανιο τοξο και αποκαλυφθηκε μια λακουβα με τα πτωματα των δολοφονημενων. Για την αστυνομια η εξιχνιαση των δολοφονιων φαινοταν -πλεον- μια απλη δουλεια.

  108. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    69β παραλλαγή:
    Με μαχαίρι μαυρομάνικο σχηματίζεις ένα κύκλο που τον ορίζεις με κόκκινη κλωστή γύρω-γύρω μπαίνεις στο κέντρο του και σκυφτά, οθεν την γη τη μούρη, καλείς τσι διαόλους (διαβάζεις από σολομωνική τα σχετικά) και όταν αρχίσουν να μαζεύονται τριχωτοί, τρικέρατοι κλπ τους ζητάς αυτό που έχεις εντολή – συνήθως τον αφανισμό κάποιου…μπρρ. Στο κέντρο του φαραγγιού και μεσάνυχτα εννοείται! Με συνεχή διαβαστικά τους απομακρύνεις μετά, τα χαράματα, και βγαίνεις από τον κύκλο αμάλαγος!
    Αυτά θυμάμαι από τη γιαγιά την ορεινή που είχε στο συμπεθεριό ενούς μπάρμπα της
    τον λεγόμενο «Ξενικό» που έκανε «δεσές»-μάγια και είχε και σχετικά βιβλία, και τα λεγε αυτός.

  109. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    Πολύ ενδιαφέρον το σημερινό! Και με πλούσια σχόλια!

    Συμπληρωματικά στο #77 της ΕΦΗΣ: (αφού συνήθως με προλαβαίνει 🙂 )
    Εδώ λέμε ‘μανάρι’ το τσεκούρι (με μικρή λαβή*) <ιταλ. mannaia.
    Και βέβαια, ‘μαναράκι’, ‘μανάρα’ και ‘μαναριά’, η τσεκουριά. Και ρήμα ‘μαναροκοπώ’.
    (*αφού όπως λέει: ’’αυτό που το δουλεύεις με τη μια χέρα -αν έχει σχέση αυτό’’)
    —–
    Μανίκα είχα συμμαθητή. Επίθετο Μανικάκης επίσης.
    Αλλά, η Πλατεία Μανίνα στον Πειραιά (από τη ‘Φάμπρικα του Μανίνα’)
    —–
    Και η ‘μανίτα’ -που πασάραν οι μάγκες στον Αμερικάνο (του Ιακ. Μοντανάρη)- μάλλον έχει καταγωγή από την ίδια οικογένεια, μια και σχετίζεται με …επιδεξιότητα στα χέρια και, γενικά, με κόλπο που περιλαμβάνει κάποια «μανούβρα».
    (Το ‘μανιτάρι’ εδώ < μανίτα’)

    #69,
    Ωραία λεξιλογικά! Για το μονόπολο ίσως βρω κάτι, αν προλάβω…

  110. BLOG_OTI_NANAI said

    Αν και είναι λίγο χοντράδα, να πω ότι κάποτε είχα ακούσει τη φράση «την έχει σαν βγαλμένο χέρι«, ένα γελοίο υπονοούμενο για το μέγεθος του μορίου. Επίσης υπάρχει και η γνωστή κίνηση όπου βάζει κάποιος την παλάμη του αριστερού χεριού μέσα στο δίπλωμα του ανασηκωμένου δεξιού αγκώνα. Οπότε, πάλι μια παρομοίωση με το χέρι.
    Βεβαίως, υπάρχει και η άλλη χοντράδα, ως βάζελος είχα ακούσει να λένε για τον επιθετικό Ολισαντέμπε ότι έχει αυτή την ταχύτητα επειδή τρέχει με τρία πόδια ως αντίστοιχο υπονοούμενο.
    Μάλιστα, σε ένα μεταγλωτισμένο ντοκιμαντέρ για ελέφαντες, είχα ακούσει την (γυναίκα, μάλιστα) εκφωνήτρια να περιγράφει μια σκηνή όπου ένας Ελέφαντας ήταν σε εποχή ζευγαρώματος, και είπε ότι οι ντόπιοι ονομάζουν το μόριο του Ελέφαντα με λέξη που σημαίνει «επιπλέον πόδι» ή κάτι τέτοιο.

    Ίσως δηλ. να μην υπάρχει αναγκαστικά κάποια λεξιλογική συσχέτιση.

  111. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @110. Νομίζω BLOG πώς ἡ ἐτυμολογία πού παραθέτει ὁ antonislaw στό (91) εἶναι πειστικώτατη

  112. Χαρούλα said

    Δάκαλε Κουβάτσε, μάλλον σου ξέφυγε το 68μου.😂🤣

  113. BLOG_OTI_NANAI said

    111: Δεν αντιλέγω. Απλά δεν βλέπω αλλού αυτό τον συσχετισμό. Είναι άραγε από τις βασικές σημασίες του «manico» το «πέος» ή πρόκειται για παραλληλισμό του τύπου, ότι κάθε λαβή μπορεί να συμβολίσει και το πέος; Προσωπικά όσο κοίταξα δεν είδα για το «manico» αυτή τη σημασία. Φυσικά, ότι δεν το βρήκα εγώ, δεν σημαίνει τίποτα.

  114. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Μαζί με τις γαμπιέρες/περικνημίδες, ήθελε και γάντια!
    Μονόπολα /ἡ/ (Ἰ. manopola) = χειρόκτιον γυναικεῖον ἀφίνον γυμνοὺς τοὺς δακτύλους κατὰ τὸ μεῖζον μέρος των,
    lexikolefkadas.gr

  115. sarant said

    Ευχαριστω για τα νεότερα! Παρά τη ραστώνη, έγιναν πολλά και καλά σχόλια (και δεν τελειώσαμε ακόμα)

  116. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    114 >>μονόπολα
    δεν πιστεύω να ήθελε …καραβίδες! 🙂 🙂
    θα μοιάζει το όστρακο με το γάντι φαίνεται
    https://lexikolefkadas.gr/?s=%CE%BC%CE%BF%CE%BD%CF%8C%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%B1

  117. Anonymous said

    manus από το μανύω (δωρικός τύπος του μηνύω )

    http://lexica.linguax.com/valpy.php?searchedLG=manus

  118. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    (Νῖκο, δέν ἄντεξα νά περιμένω τό Σάββατο..)

    Τό νά πλακωθοῦν στό ξῦλο Μπέος καί Κούγιας, μᾶλλον δέν θά προκαλέση ἔκπληξι ἤ λύπη στούς παροικοῦντες. Ἐνδιαφέρον ἔχει ἠ ἀνακοίνωσι τοῦ ..μεγαλοδικηγόρου (=εἰσαγωγικές, πτυχίο Νομικῆς, δεκαετίες καί τόνοι νομικῶν κειμένων πού τά γράφουν ποιοί;;):

    «[..] Αμέσως μετέβη στο Αστυνομικό Τμήμα Σκιάθου [..] δεν υπέστη ούτε καν ένα μώλωπα [..]».
    (Γιά τήν ἀκρίβεια τῆς διατύπωσης, τό διασταύρωσα ἀπό τρεῖς εἰδησεογραφικούς ἱστοτόπους)

    Ἄν κάποιος ἔχη κάποια σχέση μέ τόν Κούγια, ἄς κάνη τόν κόπο νά τόν πληροφορήση ὅτι τά «μετέβη» καί «ὑπέστη» εἶναι γ΄πρόσωπο ἑνικοῦ. Πιθανώτατα ἤθελε νά γράψη μετέβην καί ὑπέστην, ἀλλά δέν τοῦ ‘ρχονταν..

  119. Δυο σχετικά επώνυμα: Μανίκας και Μανικάς το ένα. Το αναφέρει στο 109 για την Κρήτη, αλλά εγώ το συνάντησα στην Αττική (με τους δυο τονισμούς). Επισης Ραψομανίκης που είχαμε και παλιά και κάποιον αξιωματούχο (υπουργός; ).

  120. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Ἄμ, ἐγώ νά δῆς πόσο ΔΕΝ ἀντιλέγω! 🙂 Ἰταλικά ΔΕΝ γνωρίζω, εἶδα Γεωργακᾶς, εἶδα Πετρόπουλος καί θεώρησα ὅτι αὐτοί ξέρουν! Πίσω ὁλοταχῶς! 🙂

  121. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    69+114, 116
    Εδώ, εννοεί σιδερένιo γάντι, βέβαια!
    η μονόπολα/ η μανόπολα / οι μανόπολες (άλλο οι ‘μανίκες’, προφανώς!)

  122. Avonidas said

    @odinmac

    Έχω όλα τα τεύχη του Quantum. Είναι πράγματι πολύ υψηλής ποιότητας επιστημονικό περιοδικό (εκλαΐκευσης) – ή μάλλον ήταν. Βασιστηκε στην αμερικανική έκδοση του Quantum, που κι αυτή είναι βασισμένη στο ρωσικό Квант. Βέβαια, η ελληνική έκδοση ήταν ουσιαστικά ετερόφωτη, με μόνη ντόπια συμβολή κάποια αφιερώματα και συνεντεύξεις.

    Κάποιοι τίτλοι άρθρων πραγματι κάνουν λογοπαίγνιο, αλλά η συγκεκριμένη νομιζω όχι. Το ζήτημα με τα μαγνητικά μονόπολα ειναι ότι θα είχαμε κάθε λόγο να περιμένουμε να υπάρχουν για λόγους συμμετρίας, αλλά δεν έχουμε εντοπίσει ως τώρα κανένα. Μάλιστα, η ύπαρξη ενός και μόνο μαγνητικού μονοπολου θα μπορούσε να εξηγήσει τη κβάντωση του ηλεκτρικού φορτίου! Γι’ αυτό αστειεύτηκα παραπάνω λέγοντας ότι αν δεν υπήρχαν θα έπρεπε να τα εφεύρουμε.

  123. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    114,116 >>μονοπόλα
    Manopola
    Manopola A Mittene

    Produttori: Artigianato Medievale
    Unica protezione per le quattro dita, e separatamente del pollice, interamente realizzata in ferro lavorato a mano e dotata di coietti in pelle per essere indossata.

    Φλασιά
    μανικότια λέγανε κάτω τα μανικέτια!

  124. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Προφανῶς τό 120 >>>γιά τό 113

  125. ΓΤ said

    118@

    Μπεσαλίδικη δήλωση Μπέου για Κούγια: «Αλίμονο σ’ εμένα αν χρειαζόμουν μπράβους για να δώσω δυο χαστούκια στον Αλέκο!»

    https://www.onsports.gr/podosfairo/story/740313/axilleas-mpeos-ataka-vomva-gia-to-epeisodio-me-koygia-sti-skiatho

  126. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @125. Δέν μοῦ ἀκούγεται ἄσχημα!.. 🙂

  127. Pedis said

    MIK_IOΣ- mannaia στα Ιταλικά είναι είδος πέλεκυ, ειδικότερα του δημιου.

    Για τα μαγν. μονοπολα όπως τα λέει ο Αβο. Κι αν ποτέ ανιχνευτούν θα πρόκειται για επανάσταση στη θεωρ. φυσική.

  128. Γιάννης Κουβάτσος said

    112: Ναι, Χαρούλα, πράγματι μου ξέφυγε. Παραλία και σμάρτφον είναι κακός συνδυασμός.☺

  129. Κιγκέρι said

    Υπάρχουν κι αυτά τα μανικάκια! 😋

  130. sarant said

    117 Φυσικά η ετυμολογία του Valby είναι εντελώς άκυρη.

  131. Κιγκέρι said

    102: Εκτός από τον ξεμανίκωτο υπάρχει και ο μανικωτός, πχ:

    https://lykeionellinidon.com/endymata-el/manikotos-boustos-9464-gr/

    Να και τα μανικούλια της καραγκούνικης φορεσιάς:

    https://lykeionellinidon.com/endymata-el/epimanika-3643-11a-v-gr/

  132. ΝΕΣΤΑΝΑΙΟΣ said

    93.
    Μικρέ, οι φίλοι είναι δύο.

  133. ΕΦΗ - ΕΦΗ said


    Επιμανίκια (μανσέτες)
    https://sarantakos.wordpress.com/2020/11/12/%cf%80%ce%bf%cf%8d-%ce%ba%ce%ac%ce%bc%ce%b9%cf%83%ce%bf/#comment-693914

    Ιερατικά επιμανίκια (άμφια)

  134. Alexis said

    Εκείνα τα μαύρα «μανίκια» που φοράγανε παλιά οι δημόσιοι υπάλληλοι από τον αγκώνα μέχρι τον καρπό, για να μην μουτζουρώνονται από τις μελάνες τα άσπρα τους πουκάμισα, ξέρει κανείς πώς λέγονταν;

  135. Πέπε said

    (Παρακαλώ ας αγνοηθεί το σχόλιο της μαρμάγκας όπου κοπιπάστωσα άσχετο όνομα)

    Και ο μανικουλές

    https://www.slang.gr/lemma/6188-manikoules

    (και με παραπομπή σε παλιό άρθρο εδώ)

    Ένα από τα ερμηνεύματα που δίνονται μοιάζει να έχει δεχτεί την επίδραση του μανικιού.

  136. Πέπε said

    @94

    (μαυρομάνικα κουκιά, Καζαντζάκης)

    Είναι βέβαιον ότι κάθε ηχηρό και παράξενο που γράφει ο Καζαντζάκης είναι και υπαρκτό; Υπάρχουν μαυρομάτικα φασόλια, αλλά τα κουκιά έχουν πάντα αυτό το μαυράκι το οποίο (ακόμη κι αν υποθέσουμε ότι λείπει από κάποια σπάνια ποικιλία και επομένως η στάνταρ πρέπει να αντιδιασταλεί) δε μοιάζει με μανίκι.

  137. Γιάννης Κουβάτσος said

    84:Μανσέτες δε λέγονταν;

  138. sarant said

    134 Αυτές δεν είναι οι μανσέτες;

    94-136 Μήπως είναι τυπογραφικό λάθος για μαυρομάτικα; Το λέω επειδή το «μαυρομάνικα κουκιά» το βρίσκω ΜΟΝΟ σε αυτή την πηγή, ένα περιοδικό του Χαλκιαδάκη.

  139. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @137, 8. Μανσέτες! (Χόρν 🙂 )

  140. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Μιά ζωή τήν ἔχουμε. Μέ τήν πανέμορφη Ὑβόν Σανσόν

    http://finosfilm.com/movies/view/31

  141. Γιάννης Κουβάτσος said

    Το 137 στο 134.

  142. Πέπε said

    138

    Α, δεν είχα ανοίξει το λινκ. Ε καλά. περιοδικό του σουπερμάρκετ είναι, όχι πανεπιστημιακή έκδοση Λειψίας. Πρέπει βέβαια να πω ότι για περιοδικό σουπερμάρκετ είναι αναπάντεχα σοβαρό (το ‘χω πάρει μερικές φορές), θέλω να πω δεν έχει άρθρα μόνο για τις προνομιακές τιμές της χλωρίνης και του ζαμπόν, αλλά ντάξει, υπάρχουν και όρια.

    (Αν και, ρε παιδί μου, μπακάλης είσαι. Στα κουκιά βρήκες να το κάνεις το λάθος; Σε τίποτε καθαρά φιλολογικό, θα σε δικαιολογούσα περισσότερο.)

  143. Γιάννης Κουβάτσος said

    Πολλές φορές τις μανσέτες τις φορούσαν και στο μυαλό οι Δ.Υ.☺:

  144. sarant said

    142 🙂

    Πράγματι όμως είναι αναπάντεχα ενδιαφέρον για την κατηγορία στην οποία ανήκει. Το έχουμε ξανασχολιάσει σε μεζεδοάρθρο, και πάλι σε ιστορικό ή φιλολογικό θέμα.

  145. Alexis said

    #137-139: Μανσέτες; Δεν ξέρω, εγώ νόμιζα ότι μανσέτες είναι το σκληρό κάτω μέρος του μανικιού στο πουκάμισο, αυτό με το κουμπάκι.
    Γκουγκλάροντας όμως βλέπω ότι δεν είναι μόνο αυτό…

  146. ΓιώργοςΜ said

    145 Αυτά λέγονται (και) μανικέτια, όπου μπαίνουν τα μανικετόκουμπα (ή ξενόκουμπα), ξένα προς το πουκάμισο στο εξεζητημένο επίσημο ντύσιμο. Όπως και οι γιακάδες, φθείρονται περισσότερο από το υπόλοιπο πουκάμισο, και τα παλιότερα χρόνα τα αντικαθιστούσαν (ή τα επισκεύαζαν, μια θεια μου, που δούλεψε πουκαμισού στα νιάτα της, μου επισκεύασε έτσι δύο πουκάμισα που πολύ τα είχα βολευτεί).

  147. Irresistible said

    1) Ειλικρινά δεν καταλαβαίνω την οργή (σχ. 130) του κ. Σαραντάκου, επειδή κάποιος σχολιαστής (σχ. 117) τόλμησε να υπενθυμίσει ότι ο Μέγας Valpy στο
    «Etymological Dictionary of the Latin Language», London 1828 δηλώνει πως το λατινικό «manus»= χέρι είναι ελληνικότατη λέξη. Αναρτώ το σχετικό λήμμα που ομολογουμένως βρίθει επιχειρημάτων για τον καλόπιστο αναγνώστη

    »

    Για όσους το αγνοούν το Ετυμολογικό Λατινικό Λεξικό του Valpy είναι από τα μεγάλη καυχήματα του Πανεπιστημίου του Harvard, που το έχει αναρτήσει δωρεάν για ελεύθερη χρήση, προκειμένου να το συμβουλεύονται οι πάντες. Δεν νομίζω, κύριε Σαραντάκο, το Πανεπιστήμιο του Harvard να έχει αναρτήσει ένα ανυπόληπτο Λεξικό, κάτι σαν το Ετυμολογικόν το Μέγα της Άννας Νοταρά, με το οποίο προσπαθείτε να ταυτίσετε το Ετυμολογικό Λατινικό του μεγάλου Valpy

    2) Όσο για τις αισχρές σημασίες που απορρέουν από το «manus», κι αυτές προέρχονται από το ρήμα «μανύω», «μανία» κλπ. Για παράδειγμα, πόσοι από τους αναγνώστες σας ξέρουν πως η λέξη για την μητρομανή γυναίκα στα Αρχαία Ελληνικά είναι «μανιόκηπος» (μανία + κήπος, όπου «κήπος» είναι το γυναικείον αιδοίον, όπως μάς βεβαιώνει το Liddell-Scott (3η σημασία της λέξεως). Είναι φυσικό, λοιπόν, ένας μανιόκηπος να θέλει μία μάνικα για να… ηρεμήσει

  148. Αγγελος said

    Για το μανόμετρο είπαμε τίποτα;
    Eχοντας στο νου το σφυγμομανόμετρο, φανταζόμουν ότι ήταν κι αυτό από την ίδια ρίζα, αλλά βλέπω τώρα πως είναι από μια αρχαία ελληνική λέξη ‘μανός’ που σήμαινε αραιός. Γιατί άραγε; Μήπως τα πρώτα μανόμετρα, ή τουλάχιστον τα πρώτα που ονομάστηκαν έτσι, ήταν προσαρμοσμένα σε αεραντλίες για να μετρούν πόσο έπεφτε η πίεση;

  149. Alexis said

    #147: Είναι φυσικό, λοιπόν, ένας μανιόκηπος να θέλει μία μάνικα για να… ηρεμήσει

    Γεια σου Buttman χιουμορίστα!
    Γελάσαμε πάλι απόψε, να ‘σαι καλά βρε…

  150. Πέπε said

    147

    Α, τώρα ντάξει, σύχασα. Γιατί τις προάλλες που έσχιζες τα ιμάτιά σου ότι το πουτί της Σταχτοπούτας είναι οτιδήποτε άλλο ετός από μουνί, είχα ανησυχήσει ότι κάποιος κακόβουλος σε πλαστοπροσωπεί.

  151. Irresistible said

    Επίσης, η βυζαντινή λέξη «μανίκι» δεν πρωτοκαταγράφεται από τον Νικηφόρο Φωκά, όπως γράφει στο άρθρο ο κ. Σαραντάκος, αλλά 200 χρόνια νωρίτερα απο τον θρυλικό σχολιαστή του Αριστοτέλη, Στέφανο Αλεξανδρέα (580-642 μ.Χ.) που γράφει επί λέξει στα σχόλια της «Ρητορικής» του Μεγάλου Σταγειρίτη:

    Σημειωτέον ότι ο Στέφανος Αλεξανδρεύς ήταν ο οργανωτής του Βυζαντινού Πανδιδακτηρίου (του πρώτου Πανεπιστημίου στον Κόσμο) κατ’ εντολήν του αυτοκράτορα Ηράκλειου, που – προς τιμήν του – του ανέθεσε το έργο, παρά το γεγονός ότι ο Στέφανος Αλεξανδρεύς ήταν παγανιστής και βδελυσσόταν την Θρησκεία των Γαλιλαίων

  152. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    142,144
    Το σκέφτηκα κι εγώ ότι για μαυρομάτικο ταιριάζει και μπορεί τυπογραφικό λάθος, δεν ξέρουμε κι από ποιο βιβλίο να είναι.
    Του Χαλκιαδάκη το περιοδικό νομίζω το επιμελείται ο Νίκος Ψιλάκης. Γενικά μπορώ να πω είναι προσεγμένο. Όλα του τα τεύχη. Δε θα το ανέφερα ως πηγή αν δεν είχε στοιχειώδη σοβαρότητα.

  153. ΣΠ said

    100, 122
    Έτσι ήταν ο αρχικός τίτλος στην αγγλική έκδοση.
    Magnetic Monopoly (in search of the magnetic monopole), John Wylie, May/Jun95, p4 (Feature)
    https://www.nsta.org/quantum-magazine-math-and-science

  154. ΣΠ said

    Για μανσέτες και μανικέτια έχουμε ξανασυζητήσει
    https://sarantakos.wordpress.com/2020/11/12/%cf%80%ce%bf%cf%8d-%ce%ba%ce%ac%ce%bc%ce%b9%cf%83%ce%bf/#comment-693914

  155. sarant said

    Καλημέρα από εδώ!

    151 Στο μεταξύ, εγώ στο αρθρο δεν γράφω ότι «πρωτοκαταγράφεται» στον Ν. Φωκά!

  156. ΓΤ said

    Μπομπ Ντίλαν…

    https://pagesix.com/2021/08/16/bob-dylan-sued-for-allegedly-sexually-abusing-12-year-old-in-1965/

  157. Costas Papathanasiou said

    Καλημέρα. Ωραιότατο το άρθρο καθότι διανθισμένο και με τόσα διεξοδικά σχόλια.
    -Στο μεσαιωνικό του Κριαρά βρίσκουμε ότι το “μονόπολο” προκύπτει από ουδετεροποιηση του θηλυκού « μανόπολα η· μονόπολα. Σιδερένιο ή δερμάτινο γάντι των στρατιωτών: (Φορτουν. Γ́ 4). [<ιταλ. manopola. Η λ. στο Βλάχ. Πβ. ουδ. α τα σήμ. ιδιωμ. (Μπόγκας Ά)]»
    -Αξιοσημείωτη είναι και η λέξη “μανούρα(1)”= περίπλοκη κατάσταση, δυσκολία, μπελάς, που έχει πάρει και τη σημασία «λογομαχία, καβγάς με χειρονομίες και φωνασκίες» με ενδεχόμενη καταγωγή από τη μανούβρα (με σίγηση του β), διακρινόμενη έτσι από τη “μανούρα(2)”(<μανούρι<μανός τυρός) που είχε και τη (μεσαιωνική) σημασία της “μού(ν)τζας” (=καπνιά, τύφλα < ίσως, περσ. muzh) «από το λέρωμα του προσώπου του πομπευόμενου με την παλάμη βουτηγμένη σε κατώτερης ποιότητας τυρί». Όθεν μπορεί να συναχθεί το αντιρατσιστικό συμπέρασμα: «και ασπροπρόσωπος να βγείς, μπορεί απ’ τις μούτζες να’σαι».
    -“μανάλι”[<μανουάλι< λατ. (candelabrum) manuale] λέγεται και αυτός που έγινε στουπί, που έχει ανάψει απ’ την υπερκατανάλωση οινοπνεύματος.
    Περίπου έτσι όπως συνεχίζει να πολεμάει αποκαμωμένη, ζαλισμένη και καιόμενη σήμερα η Χώρα.
    «(…)Και νά, κιόλας, που ο σεμνός συκοφάντης, ο σεπτός συκοφάγος, ανθίσανε πάνω στα πολεμικά μανουάλια. Η Καρχηδών εσίγησε διά παντός. Το άσμα της συνεχίζουν τώρα τα νερά σε ρυθμόν αιθάλης(…)», λέει ο Εγγονόπουλος στη “Γοτθική Πικρία” της συλλογής “Η επιστροφή των Πουλιών” (1946)
    «Καίει το πεύκο σα μανουάλι/ φέρτε μάνικα μεγάλη» θα μπορούσαμε να στιχουργήσουμε μάνι μάνι, εν προκειμένω, ανόρεχτα κι εμείς, ευχόμενοι να περάσει αυτό το κακό κι η παρεπόμενη εποχή πλημμυρών να μην έρθει ποτέ.

  158. ΝΕΣΤΑΝΑΙΟΣ said

    Μια τόσο ωραία συλλαβή (μαν) δεν θα μπορούσε να μην έχει ρίζες της γλώσσας των ανθρώπων (ελληνική).
    Η γλώσσα των ανθρώπων φέρει στο επίκεντρο τον άνθρωπο. Όλα τα στοιχεία αυτής της γλώσσας καταγράφονται με γράμματα τώρα όπως και σε άλλες εποχές η καταγραφή εγένετο με άλλους τρόπους αλλά αυτό δεν έχει σημασία. Σημασία έχει η αποκάλυψη των στοιχείων της μεταφοράς λόγου (γλώσσας).
    Τα στοιχεία της «μαν» είναι τρία.
    Το «Μ» καταγράφει το στοιχείο της συστολής.
    Το «Α» καταγράφει το στοιχείο των σωμάτων και
    το «Ν» καταγράφει το στοιχείο της διαχρονικής δύναμης.
    Συστολή είναι το «μάζεμα» και μάζεμα είναι ό,τι μαζεύεται γύρω από τον άνθρωπο, ό,τι πλησιάζει τον άνθρωπο. Και η διαστολή καταγράφεται με το γράμμα «Λ» και είναι αυτό που απομακρύνεται από τον άνθρωπο.
    Το γράμμα «Α» καταγράφει τα σώματα, γνωστά και άγνωστα, καλά και κακά με μέτρο πάντοτε τον άνθρωπο από τον άνθρωπο για τον άνθρωπο και με ένδειξη την ψιλότητα και δασύτητα του γράμματος.
    Το γράμμα «Ν» καταγράφει την διαχρονική δύναμη, την ικανότητα και πάντοτε από τον άνθρωπο για τον άνθρωπο.
    ΜΑΝΟ το χέρι. (το «Α» καταγράφει όλα τα αντικείμενα που χειραγωγούνται.)
    ΜΑΝ ο άνθρωπος.
    ΜΑΝΑ η μητέρα. (το «Α» καταγράφει την τροφή)
    ΜΑΝΗ η περιοχή. (το «Α» καταγράφει τον πλούτο που παρέχει (παρείχε) η περιοχή).
    Όλα αυτά προκύπτουν από την ίδια έννοια από τον άνθρωπο για τον άνθρωπο.
    Αν αντικαταστήσουμε το διαχρονικό «Ν» με το χρονικό «Ρ» έχουμε «ΜΑΡ». Την «μαρ» την ατρύγετη για τον άνθρωπο από τον άνθρωπο.

  159. ΝΕΣΤΑΝΑΙΟΣ said

    Αυτό που γινόταν κάποτε (δεκαετία 1930) στην πόλη που γεννήθηκα (Σικάγο), γίνεται τώρα σε όλο τον κόσμο. Η φιλοσοφία είναι η ίδια «πλήρωσέ με για να σε προστατεύσω (από εμένα)».
    Η πολιτεία τότε γνώριζε ποιος είναι πίσω από τους εκβιαστές. Τώρα, οι λαοί δυστυχώς δεν γνωρίζουν ποιος είναι πίσω από όλο αυτό.

  160. skol said

    Μήπως ανήκει και η παραμάνα σ’ αυτή την οικογένεια λέξεων; Βλέπω ότι υπάρχει διαφωνία στα λεξικά για την ετυμολογία της
    ΛΚΝ:
    [βεν. paraman (εργαλείο προστατευτικό του χεριού κατά το ράψιμο των πανιών) παρετυμ. παραμάνα 1]
    ΛΝΕΓ:
    [ΕΤΥΜ. < ιταλ. paramano (απόδ. τού γαλλ. parement) < ρ. parare «κο-
    σμώ, στολίζω» (< λατ. paro)]

  161. Πάντως οι πυροσβέστες δεν πολυχρησιμοποιούν την λέξη «μάνικα» αλλά απλώς σωλήνα που στην άκρη του έχει αυλό (προσφέρεται και για σεξουαλικά υπονοούμενα).

  162. Anonymous said

    Μέσα στα πιο έγκυρα λατινικά λεξικά συμπεριελαμβάνονται και του Valpy αλλά και φυσικά και των Lewis and Short.

    http://lexica.linguax.com/forc2.php?searchedLG=anex

    https://www.latinitium.com/latin-dictionaries

    Ας τα συμβουλευόμαστε λοιπόν ακόμα, όσο οι Ταλιμπάν περιορίζονται στην Καμπούλ…….

  163. sarant said

    160 Σωστά

    162 Καλύτερα να συμβουλευόμαστε λεξικά του 20ού αιώνα. Για τη λατινική ετυμολογία, το εγκυρότερο θεωρείται νομίζω των Ernout-Meillet.

  164. Γιάννης Ιατρού said

    163β: κυκλοφορεί μάλιστα και …διαδικτυακά😎, τουλάχιστον σε δύο εκδόσεις, του 1985 και του 2001 με OCR (της πλάκας, αλλά καλύτερα απ΄ το τίποτα😉)

  165. nikiplos1 said

    Να προσθέσουμε και τη λέξη μανούρα? Κυριολεκτικά σημαίνει τον καυγά όταν κάποιοι πιάνονται στα χέρια. Μανούρα μανουριάζω ίσως έχουν σχέση.

  166. […] Προχτές τα  μεζεδάκια μας τιτλοφορήθηκαν “με τη μάνικα στο χέρι”. Και μου στέλνει ένας φίλος προσωπικό μήνυμα στο Μέσεντζερ, και με ρωτάει: “τι σχέση έχει η μάνικα με το μανίκι και με το μανικιούρ;” Του απάντησα σύντομα, και μου ανταπάντησε “Αξίζει άρθρο, όπως σου αρέσει να λες”. Κι επειδή δεν είχα κάτι άλλο έτοιμο, είπα… — Weiterlesen sarantakos.wordpress.com/2021/08/16/manica/ […]

  167. Voyageur autour de la chambre said

    @27
    Δεν είδα να έχει απαντηθεί.
    Δεν είμαι ειδικός (το αντίθετο!), αλλά διαβάζω αυτή την εποχή το «Greek: A History of the Language and its Speakers» του Geoffrey Horrocks και στο κεφάλαιο 5.3 υπάρχει μια περίληψη των σχετικών επιστημονικών απόψεων. Η άποψη του συγγραφέα είναι ότι μάλλον η Λατινική ενίσχυσε τάσεις που ήδη υπήρχαν στην Ελληνική.
    Το βιβλίο έχει μεταφραστεί στα ελληνικά:
    https://www.politeianet.gr/books/9789600512427-horrocks-geoffrey-estia-ellinika-176486

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: