Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Λεξιλογώντας για το φεγγάρι και την πανσέληνο

Posted by sarant στο 23 Αυγούστου, 2021


Χτες είχαμε πανσέληνο και δημοσιεύσαμε ένα χρονογράφημα του Βάρναλη στο ιστολόγιο, αλλά εμείς εδώ λεξιλογούμε, οπότε σήμερα θα αποκαταστήσουμε την ισορροπία και θα δούμε τα λεξιλογικά της πανσελήνου, της σελήνης και του φεγγαριού.

Είναι βέβαια τεράστιο το θέμα, ακόμα κι αν περιοριστούμε στα αυστηρώς λεξιλογικά, οπότε δεν θα προσπαθήσω καν να το καλύψω -τι τα έχουμε τα σχόλιά σας;

Και να ξεκινήσουμε από τη λέξη που πρωταγωνιστούσε χτες, την πανσέληνο. Είναι λέξη της κλασικής αρχαιότητας, με την ολοφάνερη προέλευση από παν + σελήνη. Η πανσέληνος, ως λέξη, έχει φυσικά μεγάλη παρουσία στην αρχαία γραμματεία, ενώ υπάρχει μία και μοναδική εμφάνιση του τύπου «πασσέληνος» -μία αλλά σημαδιακή, αφού εμφανίζεται στο έβδομο βιβλίο του Θουκυδίδη, στη σικελική εκστρατεία, όταν οι Αθηναίοι ανέβαλαν την αναχώρησή τους επειδή έτυχε έκλειψη σελήνης, τέλη Αυγούστου και τότε, ενώ ήταν πανσέληνος (που είναι υποχρεωτικό η έκλειψη να συμβεί σε πανσέληνο, όπως μας είπε προχτές ο Άγγελος): καὶ μελλόντων αὐτῶν, ἐπειδὴ ἑτοῖμα ἦν, ἀποπλεῖν ἡ σελήνη ἐκλείπει· ἐτύγχανε γὰρ πασσέληνος οὖσα. Ο Νικίας τότε επηρεαστηκε απο τους μάντεις και έδωσε διαταγή να αναβάλουν για 27 μέρες την αναχώρηση -και ήρθε η τελική καταστροφή.

Η σελήνη λοιπόν, που υπάρχει στην πανσέληνο, ή σελάνα όπως είναι ο δωρικός τύπος και σελάννα ο αιολικός τύπος, είναι λέξη αρχαία, ήδη ομηρική. Μάλιστα, στο Σ της Ιλιάδας εμφανίζεται και η πανσέληνος, αλλά όχι ως λέξη: ἠέλιόν τ᾽ ἀκάμαντα σελήνην τε πλήθουσαν (Σ484 – τον ήλιο τον ακούραστο, τ’ ολόγιομο φεγγάρι, στη μετάφραση Καζαντζάκη-Κακριδή).

Στον Όμηρο, αλλά και αλλού, εμφανίζεται και άλλη μια λέξη για τον δορυφόρο της Γης: η μήνη, που συνδέεται με τον μήνα και με το σεληνιακό ημερολόγιο που είχαν πολλοί λαοί. Σταδιακά εκτοπίστηκε από τη σελήνη. Η αντικατάσταση αυτή, λέει το ετυμολογικό λεξικό του Μπαμπινιώτη, είναι συχνή στις λεγόμενες λέξεις-ταμπού, και σχετίζεται με τη σύνδεση της σελήνης με υπερφυσικά φαινόμενα.

Η σελήνη ετυμολογείται από το σέλας, τη λάμψη δηλαδή, τη φεγγοβολή. Και ως λέξη διατηρείται ολοζώντανη στη σημερινή νεοελληνική, αν και υπάρχει ένας καταμερισμός καθηκόντων με το νεότερο φεγγάρι. Θα αναφερθούμε στη σελήνη κυρίως όταν αναφερόμαστε στο ουράνιο σώμα -οπως στον τίτλο του έργου του Ιουλίου Βερν Από τη Γη στη Σελήνη, ή στο μεγάλο βήμα του Νιλ Άρμστρονγκ, απ’ όπου το λεξιλόγιό μας πλουτίστηκε με τη σεληνάκατο ή την προσσελήνωση.

Είχαμε από παλιά το σεληνιακό ημερολόγιο, και τους σεληνιακούς μήνες των 29 ημερών, αλλά τα τελευταία χρόνια αποκτήσαμε και το σεληνιακό τοπίο, που το λέμε για ένα τοπίο άγονο, χωρίς ίχνος ζωής, συχνά ύστερα από πυρκαγιά ή άλλη καταστροφή. Έχουμε και το λόγιο σεληνόφως (και τη Σονάτα του Μπετόβεν ή του Ρίτσου), ενώ οι χημικοί θα θυμηθούν το στοιχείο Σελήνιο, που το ονόμασε έτσι ο Berzelius, ο Σουηδός που το ανακάλυψε τον 19ο αιώνα, επειδή οι ιδιότητές του έμοιαζαν με εκείνες του Τελλουρίου (από το tellus το λατινικό, που σημαίνει Γη).

Επειδή η σελήνη θεωρείται ότι επηρεάζει τη συμπεριφορά μας, και μάλιστα θεωρούσαν ότι η επιληψία προκαλείται από την επίδρασή της, γεννήθηκε η λέξη «σεληνιασμός» και «σεληνιάζομαι» (πάσχω απο επιληψία ή παθαίνω κρίση επιληψίας). Στο Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο γίνεται λόγος για «δαιμονιζομένους και σεληνιαζομένους και παραλυτικούς» και «Κύριε, ελέησόν μου τον υιόν, ότι σεληνιάζεται και κακώς πάσχει». Να θυμηθούμε ότι κάτι ανάλογο υπάρχει στο αγγλικό moonstruck.

Στα ελληνικά, όπως και στα λατινικά (αλλά και στις περισσότερες ρωμανικές γλώσσες) το δίπολο ήλιος-σελήνη είναι σε αρσενικό και θηλυκό γένος, σαν αντρόγυνο ας πούμε. Στα γερμανικά όμως έχουμε αρσενικό φεγγάρι, φέγγαρο: Der Mond.

Το φεγγάρι, πάλι, που είναι ο νεότερος τύπος, αποτελεί υποκοριστικό του αρχαίου φέγγος, που είναι ακριβώς η λάμψη, η φεγγοβολή. Βλέπουμε δηλαδή παρόμοιο σχηματισμό όπως με τη λ. σελήνη από το σέλας. Η λέξη είναι μεσαιωνική, φεγγάριον και φεγγάριν, που τη βρίσκουμε σε αφθονία σε ακριτικά ποιήματα, στη φυλλάδα του Μεγαλέξαντρου, στον Λίβιστρο και Ροδάμνη κτλ. Στο TLG βρίσκω μια περίεργη πολύ πρώιμη ανεύρεση της λέξης σε ομιλία του Ιωάννη Χρυσόστομου («έφυγεν ο ήλιος και η σελήνη, ήγουν και το φεγγάριν») βλέπω όμως ότι το έργο είναι μάλλον ψευδεπίγραφο.

Οι λέξεις οι σύνθετες με το φεγγάρι αναφέρονται περισσότερο στο ουράνιο σώμα όπως το βλέπουμε τη νύχτα, και στο φως του: φεγγαράδα, φεγγαρόφωτο, φεγγαρόλουστος. Καμιά φορά λέγοντας φεγγάρι εννοούμε το φως του, π.χ. Νύχτωσε χωρίς φεγγάρι. Φεγγαροπρόσωπος λέγεται αυτός που έχει ολοστρόγγυλο πρόσωπιο. Να σημειώσω εδώ και το επίθετο «η φεγγαρόφωτη», όπως είχε χαρακτηρίσει ο δημοσιολόγος Σάκης Μουμτζής την υφυπουργό Δόμνα Μιχαηλίδου, ως συμμετοχή στον διαγωνισμό Χρυσή Παρκετέζα.

Ακόμα, η λέξη χρησιμοποιείται για να δηλώσει απροσδιόριστο χρονικό διάστημα -ας πούμε, «ένα φεγγάρι δούλευε στα καράβια». Και, όπως και η σελήνη, έτσι και η λέξη «φεγγάρι» συνδέεται με την ανθρώπινη συμπεριφορά. «Είναι με τα φεγγάρια του» ή «έχει τα φεγγάρια του», λέμε για κάποιον που έχει ξαφνικές μεταπτώσεις στη συμπεριφορά του ή είναι ιδιότροπος.

Mόλις ξύσαμε την επιφάνεια της… σελήνης, δηλαδή τα πάμπολλα φρασεολογικά, λεξιλογικά και κυρίως λαογραφικά της σελήνης και του φεγγαριού -και δεν είπαμε τίποτα για την εντονότατη, την καταλυτική του παρουσία όχι μόνο στις νύχτες μας τις φεγγαρόλουστες, αλλά και στην ποίησή μας και στα τραγούδια μας.

Ποιο τραγούδι με φεγγάρι να βάλω; Είναι χιλιάδες, ελληνικά και ξένα. Να την πάθω σαν το γαϊδούρι του Μπουριντάν και να κλείσω έτσι ατραγούδιστο το άρθρο; Κρίμα θα είναι.

Τελικά είπα να κλείσω με ένα κλασικό, το Φεγγάρι κάνει βόλτα -όχι το δημοτικό αλλά το έντεχνο του Μίκη Θεοδωράκη, σε δικούς του στίχους μάλιστα, από τον Μπιθικώτση, και με φόρο τιμής στον Ζαμπέτα και στον Τσιτσάνη.

 

169 Σχόλια προς “Λεξιλογώντας για το φεγγάρι και την πανσέληνο”

  1. Το περιμέναμε. Καλημέρες.

  2. Alexis said

    Αμέτρητα είναι τα τραγούδια, ελληνικά και ξένα, που έχουν στον τίτλο ή στους στίχους τους το φεγγάρι, όπως λέει κι ο Νικοκύρης.

    Ενδεικτικά ένα ελληνικό:

    και ένα ξένο:

  3. Νέο Kid said

    O Περικλής ο καημένος προσπάθησε να «το σώσει» με τη χλαμύδα του, όπως λέει εκείνος ο λατινοτσολιάς ο Πλούταρχος:
    https://dimitristsokakis.blogspot.com/2012/10/3-430.html?m=0

  4. ΓΤ said

    «[…] και δημοσιεύσαμε ένα χρονογράφημα […]».

    Με τόση βαρναλιά που έχει πέσει, είναι ξεκάθαρο ότι περιμέναμε να δούμε το… άκρως προσφιλές «δημοσιέψαμε».

    Από νταβραντόγερο είχα ακούσει κάποτε: «H Καίτη έχει μεριά πανσεληνάτα». Πλησιφαής ο πόθος του, γύρευε κάτι ανάλογο…

  5. Και η μήνις δεν σχετίζεται με τη μήνη; Αν και ψάχνοντας πρόχειρα βλέπω ότι θεωρείται αβέβαιης ετυμολογίας.
    Μιας και έπιασα τα ιταλικά σε άλλο νήμα, ας βάλω κι εγώ ένα βιντεάκι:

  6. Tomás de Torquemada said

    Όταν ήμουν έφηβος, ένας λάτρης της καθαρευούσης μου έφερνε ως παράδειγμα ωραιότητας τη φράση του Ροΐδη «η νυξ εξηπλούτο ασέληνος και ζοφερά επί του δάσους» (Πάππισα Ιωάννα). Δεν γνώριζα ακόμα τότε τις απόψεις του Ροΐδη για τη γλώσσα… 🙂

  7. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια και τις τραγουδοπροτάσεις!

  8. Pedis said

    La luna εκ του lux. Και plenilunio η πανσέληνος, στα Ιταλικά. Αναμενόμενες επιλογές των αρχαίων γειτόνων σε αντίθεση με επιλογες τύπου moon – month.

  9. Αγγελος said

    Άλλη έκλειψη (ηλίου) αυτή που αντιμετώπισε με θαυμαστό ορθολογισμό ο Περικλής, ΝεοKid, και άλλη (σελήνης) αυτή που λέει ο Νικοκύρης!

  10. ΓιώργοςΜ said

    Καλημέρα:
    Η μήνη προφανώς δίνει και τον μηνίσκο, δεν την ήξερα (ή δεν την θυμόμουν). Είναι να υποθέσω και η ίδια λέξη που σημαίνει την οργή, ή έχει άλλη ρίζα;

  11. dryhammer said

    Από την μήνη και ο μηνίσκος να υποθέσω (και του γόνατου και του Ιπποκράτη του Χίου βεβαίως βεβαίως)

  12. dryhammer said

    10-11 …να μάθω να υποβάλλω πιο γρήγορα

  13. Εχουμε και το κλασσικό «πανσέληνος του φάνηκε..» από την «μεταφρασμένη» Ιλιάδα και αγγλοφέρνοντες τύπους που χαρακτηρίζουν υποκοριστικά ή μεγαλοποιώντας γυναικεία προσόντα.

    Με το «νι και το σίγμα», ίσως η έκφραση να οφείλεται πως αλλού αφομοιούται (συσσώρευση, συσστρατιά) και αλλού όχι (πανσέληνος, πανσπερμία)

    Η άχρηστη πληροφορία της ημέρας, ο Ντύλαν νέος ζήλευε τον Πρίσλεϋ κι έκανε ασκήσεις να βελτιώσει την φωνή του. Ενα αποτέλεσμα πριν τα παρατήσει !

  14. Θρασύμαχος said

  15. Νέο Kid said

    9. Ναι σωστά. Mea culpa

  16. Alexis said

    #3: Ο Περικλής είχε «χαιρετήσει» προ πολλού όταν έγινε η σικελική εκστρατεία.

  17. Θρασύμαχος said

  18. Αγγελος said

    луна παραδόξως είναι και ρωσικά το φεγγάρι — και δεν είναι βέβαια λατινικό δάνειο 🙂 Απλώς, η ρίζα του lux, από την οποία προέρχεται και το luna, είναι ινδοευρωπαϊκή (πρβ. και τα ελληνικά λευκός, αμφι-λύκη, ίσως και μερικά κύρια ονόματα όπως Αυτόλυκος, αν δεν είναι από τον επίσης ινδοευρωπαϊκό λύκο), και στην προκειμένη περίπτωση συμβαίνει να είναι ίδιος και ο σχηματισμός.
    Αλλά και η ρίζα της λέξης ‘μήνη’ (απ’ όπου και ο μηνίσκος) είναι ινδοευρωπαϊκή, πρβ. όχι μόνο τα τευτονικά Mond, month κλπ. παρά και το λατινικό mensis. Αντιθέτως, η μῆνις του Αχιλλέα είναι μάλλον άσχετη.

  19. Alexis said

    Υπάρχει και το σελίνι, νομισματική μονάδα σε διάφορες χώρες, αλλά προφανώς δεν έχει σχέση με τη σελήνη.

  20. Θρασύμαχος said

  21. Αγγελος said

    «Στα γερμανικά όμως έχουμε αρσενικό φεγγάρι, φέγγαρο: Der Mond.»
    Και θηλυκό τον ήλιο: die Sonne.
    Ils sont fous, ces Germains, που θα ‘λεγε κι ο χοντρός 🙂

  22. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα, έμαθα χάρη στο 18 και το ρώσικο Λούνα, από το οποίο άλλωστε και το Λούνικ

  23. Αγγελος said

    (19) Όση και με το σέλινο 🙂
    Αλλά αυτό το αλογοπαίγνιο το εξαντλήσαμε χτές, και εικονογραφημένο μάλιστα…

  24. ΣΠ said

    Καλημέρα.

    Από ταινίες το Moonstruck (1987) του Norman Jewison

    και το Luna (1979) του Bernardo Bertolucci

  25. Θρασύμαχος said

  26. Θρασύμαχος said

  27. Θρασύμαχος said

  28. LandS said

    Και καλά ο μηνίσκος έρχεται από τη μήνη. Η μῆνις όπως σεληνιασμός;

    https://www.greek-language.gr/digitalResources/ancient_greek/tools/liddell-scott/search.html?lq=%CE%BC%E1%BF%86%CE%BD%CE%B9%CF%82

  29. Pedis said

    1610 και συμβολική χρονική αρχή της συγχρονης επιστήμης με τη δημοσίευση του Sidereus Nuncius: περιγραφή από τον Γαλιλαίο μεσω τηλεσκοπίου, μεταξύ άλλων, της ανώμαλης επιφάνειας της σελήνης συνοδευόμενη από αρκετά ακριβείς υπολογισμούς του ύψους των ορεων της σελήνης.

    (ακουαρέλες του Γαλιλαίου)

    Λίγο μετά (1612) ο φίλος του Γαλιλαίου Cigoli (Ludovico Cardi) εισάγει τα καινά δαιμόνια στην κεντρική Ρωμαική Εκκλησία Santa Maria Maggiore με την εικονογράφηση της Μαντόνας που έχει (κατά παράδοση) στα πόδια της μηνίσκο Σελήνης αλλά, στο συγκεκριμένο έργο, με ανώμαλη επιφάνεια, παρά και ενάντια στις κυριάρχες αντιλήψεις της εποχής και των προηγούμενων 2000 ετών περί της Σελήνης ως τέλειου (λείου) ουράνιου σώματος.

    Βέβαια, την ίδια ανακάλυψη είχε κάνει μερικούς μήνες πριν τον Γαλιλαίο ο Άγγλος Thomas Harriot χρησιμοποιώντας ένα παρόμοιο τηλεσκόπιο με κείνο του Γαλιλαίου (αν και λιγότερο ισχυρό), αλλά ακόμη κι αν τη δημοσίευε, μάλλον δεν θα προλάβαινε τον Γαλιλαίο που αποδείχτηκε στα 45 του απίθανα γκαζαρισμένος (μεταξύ των πρώτων παρατηρήσεων και της δημοσίευσης του Sidereus Nuncius δεν παρεμβλήθηκαν περισσότεροι από τέσσερις μηνες).

  30. Παναγιώτης Κ. said

    «Αν θες η κατσούνα να είναι γερή, τα ξύλα θα τα κόψεις στη λίγωση του φεγγαριού». Αυτό είναι το πρώτο που μαθαίνει κανείς αν συναντήσει τεχνίτη που ασχολείται ακόμα με τις βέργες.

  31. Avonidas said

    Καλημέρα.

    «Στα γερμανικά όμως έχουμε αρσενικό φεγγάρι, φέγγαρο: Der Mond.»
    Και θηλυκό τον ήλιο: die Sonne.
    Ils sont fous, ces Germains, που θα ‘λεγε κι ο χοντρός 🙂

    Και στα αγγλικά, παρότι δεν έχουν γραμματικό γένος, χρησιμοποιείται το ποιητικό She για τον Ήλιο και He για τη Σελήνη, π.χ. στον Τόλκιν. Εικάζω ότι έλκουν το γένος τους από την αντίστοιχη θεότητα στο εκάστοτε πάνθεον.

    (Από την άλλη, ο Robert Graves μιλάει για τη Λευκή Θεά. Αλλά δεν αναφέρεται στη γερμανική και αγγλοσαξονική μυθολογία. Από την άλλη, δεν ειναι εντελώς σαφές σε ΤΙ αναφέρεται. Ακόμα δεν έχω καταφέρει να διαβάσω το τούβλο 🙄)

  32. ΣΠ said

    Το «Φεγγαράκι μου λαμπρό» σε δώδεκα παραλλαγές του Μότσαρτ.

  33. Avonidas said

    Βέβαια, την ίδια ανακάλυψη είχε κάνει μερικούς μήνες πριν τον Γαλιλαίο ο Άγγλος Thomas Harriot χρησιμοποιώντας ένα παρόμοιο τηλεσκόπιο με κείνο του Γαλιλαίου (αν και λιγότερο ισχυρό), αλλά ακόμη κι αν τη δημοσίευε, μάλλον δεν θα προλάβαινε τον Γαλιλαίο

    Άλλες εποχές, Πέδη. Σήμερα είναι publish or perish. Τότε ήτανε publish AND perish, μερικές φορές μάλιστα perish and publish (Κοπέρνικος) 🙂

  34. Γιάννης Ιατρού said

    Για το ότι ο μηνίσκος της σελήνης – που συναντάται στον ελληνικό χώρο ήδη σε μινωϊκές απεικονίσεις (σφραγιδόλιθους) (στην Μ. Ανατολή και πιό πριν) – ήταν επί βυζαντίου το σήμα για την Κων/πολη και αργότερα το πήρε και η οθωμανική αυτοκρατορία (μαζί με την Πόλη…) και τό ΄κανε σήμα της, δεν το είπε κανείς (ή δεν το είδα;), ε;

    Και το τραγουδάκι

  35. Θρασύμαχος said

  36. ΓιώργοςΜ said

    23 και προχτές, και προχτές!

    31 Ο Τόλκιν είχε αντλήσει από όλες τις βόρειες μυθολογίες και γλώσσες, άρα είτε από τα άρθρα είτε από τη μυθολογία (που δεν την ξέρω 🙂 ) είναι εύλογο να ακολουθήσει τα γερμανικά γένη.

    Ils sont fous, ces Germains ή Alemands όμως;

  37. Γιάννης Κουβάτσος said

    Η μεγαλύτερη συλλογή ελληνικών λαϊκών παραμυθιών είναι του Κώστα Καφαντάρη. Ο πρώτος τόμος λέγεται «Το φιδόδεντρο» και ο δεύτερος «Ο φεγγαράς» (από τα ομώνυμα παραμύθια και οι δύο τίτλοι)
    https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&url=https://www.alfeiosbooks.com/product/%25CE%25BF-%25CF%2586%25CE%25B5%25CE%25B3%25CE%25B3%25CE%25B1%25CF%2581%25CE%25AC%25CF%2582/&ved=2ahUKEwiX0Ynq1cbyAhV8AWMBHaYdDTUQFnoECBsQAQ&usg=AOvVaw3b3UudqJLXnC7kKcfX7TXM&cshid=1629705609527

  38. Νέο Kid said

    Ιλσονφού σεζερμαίν; Παρί σεζερμαίν;;🤪

  39. Avonidas said

    Δεν είδα να σχολιάζει και κανείς το «λαμπυριζούσης και σελαγιζούσης της Σελήνης εωράκαμαν τους ληστάς», κλπ 🙂

  40. Γιάννης Κουβάτσος said

    Η υπέροχη «φεγγαροντυμένη» του Σολωμού μας από τον «Κρητικό»…
    «Δὲν εἶν᾿ πνοὴ στὸν οὐρανό, στὴ θάλασσα, φυσώντας
    οὔτε ὅσο κάνει στὸν ἀνθὸ ἡ μέλισσα περνώντας,
    ὅμως κοντὰ στὴν κορασιά, ποὺ μ᾿ ἔσφιξε κι ἐχάρη,
    ἐσειόνταν τ᾿ ὁλοστρόγγυλο καὶ λαγαρὸ φεγγάρι·
    καὶ ξετυλίζει ὀγλήγορα κάτι ποὺ ἐκεῖθε βγαίνει,
    κι ὀμπρός μου ἰδοὺ ποὺ βρέθηκε μία φεγγαροντυμένη.
    Ἔτρεμε τὸ δροσάτο φῶς στὴ θεϊκιὰ θωριά της,
    στὰ μάτια της τὰ ὁλόμαυρα καὶ στὰ χρυσὰ μαλλιά της.»

  41. kpitsonis said

    Και το καταπληκτικό τραγούδι
    Mal di luna του Νικόλα Πιοβάνι από το ομώνυμο επεισόδιο του Χάους των αδελφών Ταβάνι .
    httpss://youtu.be/gVmZ9KHXnKI

  42. Avonidas said

    Άλλη έκλειψη (ηλίου) αυτή που αντιμετώπισε με θαυμαστό ορθολογισμό ο Περικλής, ΝεοKid, και άλλη (σελήνης) αυτή που λέει ο Νικοκύρης!

    Αν οι Αθηναίοι δεν ήταν τόσο δεισιδαίμονες και σκράπες στην αστρονομία, σε αντίθεση με τα ξαδελφια τους της Ιωνίας*, μπορεί και να την είχαν γλιτώσει τη νιλα.

    * άλλο τώρα ο Περικλής, ειχε την κερά του τη μικρασιάτισσα να τον ξεστραβώνει

  43. Νέο Kid said

    Είναι ενδιαφέρον ( γίνεται νύξη και στο σχόλιο 29.) ότι η ημισέληνος (που κακώς βέβαια τη λέμε ημισέληνο καθότι είναι μηνίσκος , στ αραβικά Χιλάλ ) ήταν κατεξοχήν χριστιανικό σύμβολο και δη της Παναγίας , πριν υιοθετηθεί απ τσι αραπότουρκοι. Αυτό που δεν ξέρω είναι γιατί στις σημαίες των ισλαμικών κρατών απεικονίζεται στη χάση κι όχι στη φέξη ( που είναι κατεξοχήν σημαδιακό και calenderian important γι αυτούς)

  44. Νέο Kid said

    Κουίζ (όχι πολύ δύσκολο): Ποιος Έλλην προπονητής έχει προπονήσει το …φεγγάρι;

  45. LandS said

    43
    Κάνε την υπέρβαση και βάλε τον ιστό στα δεξιά 😊

  46. ΓΤ said

  47. kpitsonis said

    Διορθώνω : Ταβιάνι

  48. Γιάννης Κουβάτσος said

    ΠΑΕΙ ΚΑΙ ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ (Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ)

    Το φεγγάρι, το φεγγάρι
    τόσο προσκολλημένο ήταν στο στήθος μου
    στην κοιλιά, γι’αυτό δεν το κοιτάζω πια
    το αποφεύγω, όπως και τον καθρέφτη.
    Το φεγγάρι βγάζει τώρα
    ένα χλωμό, υποτονικό φως
    που μονότονα λούζει και θυμίζει
    άλλες στιγμές όταν νύχτα με τη νύχτα
    μεγάλωνε το δρεπάνι
    μαζί με τον πόθο
    μαζί με την ιδέα της πληρότητας.
    Πανσέληνος, το σύμπαν εκσπερμάτωνε
    και συ στα βότσαλα υγρή
    θαρρούσες πως είχες συλλάβει
    το νόημα της δημιουργίας.
    Κι ονειρευόσουν μια εποχή μεταφυσική
    όπου κανένας ήλιος κοφτερός
    δε θα διέκοπτε το ποίημα
    αφού του φεγγαριού το φως
    φως ασημένιο
    πιο ερωτικά σε άγγιζε
    απ’το χρυσό της μέρας.
    Νόμιζες, ανόητο θηλυκό,
    πως στο φεγγάρι θα λικνιζόσουνα
    για πάντα…Αλλά,
    Πάει κι αυτό, πάει και το φεγγάρι

  49. homeAlone said

    Καλημέρα σας.

    «στη χάση και στη φέξη» είναι φράση παρμένη από τις φάσεις της Σελήνης.

    Εκτιμώ ότι το ακριβές διάστημα στο οποίο κινείται ο χρόνος ανάμεσα «στη χάση και στη φέξη» είναι το [0, περίοδοςΠεριφοράςΣελήνης/2].

  50. Μπάμπης Ακριβόπουλος said

    Επιμορφωτικό το άρθρο σήμερα, με έστειλε δύο φορές στο ψαχτήρι, αφενός για να διαβάσω το άρθρο του Μουμτζή (το τι ανοησίες διάβασα) κι αφετέρου για να μάθω τι είναι το γαϊδούρι του Μπουριντάν.

  51. homeAlone said

    Αναπαράσταση των στοιχείων μεγέθους – θέσης – χρόνων της Σελήνης κατά τον τόπο – χρόνο του παρατηρητή εδώ.

  52. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα φεγγαροσχόλια!

    46 Εξυπνο αυτό

    49 Σωστά!

    50 Χαίρομαι 🙂

  53. Moonshadow από τον Γάτο

  54. Avonidas said

    Στα πολωνικά, η Σελήνη είναι Księżyc, αρσενικού γένους, κι ο Ήλιος είναι Słońce, ουδέτερο.
    Αυτό το Księżyc τώρα με προβληματίζει. Księdz είναι ο παπάς, księża στον πληθυντικό, και książka το βιβλίο. Ένα απ’ αυτά προφανώς προήλθε απ’ το άλλο, αφού η Βίβλος ήταν το κύριο βιβλίο αναφοράς, και το μοναδικό που έβλεπε ο περισσότερος κόσμος στη ζωή του, κάποτε. (Υπάρχει και μπύρα Książęce, αλλά αυτή προέρχεται από το książę, «πρίγκηπας»)

    Αλλά το φεγγάρι πού κολλάει; Μήπως επειδή έφεγγε να πηγαίνουν στο σχολειό, να μαθαίνουν γράμματα; 😋

  55. ΓΤ said

    και η Λευκή Ημισέληνος στη σημαία της Βόρειας Καρολίνας

  56. ΓιώργοςΜ said

    54 Αφού το απαντάς μόνος σου. Κρυφό σχολειό και στην Πολωνία! Όλα από μας τα πήρανε…

  57. loukretia50 said

    Και στο ιστολόγιο έχουμε πάνω από δυο φεγγάρια τον Αύγουστο!
    Γιατί όχι? Άλλωστε υπάρχει χρονιά με 13 !

    Αδελφέ ήλιε, αδελφή Σελήνη!
    είμαστ΄αδέρφια γι αυτό και δεν πρέπει… ώπα! άσχετο!

    Στην Τέχνες, την παγκόσμια Μυθολογία , στη λαϊκή παράδοση, και φυσικά στις αρχαίες θρησκείες , κυριαρχεί σαν θεότητα ή πολύ ισχυρό σύμβολο.
    Καθόριζε τα έργα , τις ημέρες και τις γιορτές τους.
    Έδινε άλλοθι για αναβολές μεγαλόπνοων σχεδίων, αν και τα μαντέματα δεν ήταν πάντα ξεκάθαρα, πέρα από τα στοιχειώδη : θα βρέξει, θα έχει ζέστη, μάζεψε το μικρό πριν ζωηρέψει.
    Σύντροφος και οδηγός των ναυτικών, των νυχτερινών καραβανιών στο δρόμο του μεταξιού και της απωλείας – νυχτερινών επιδρομών παντός τύπου.

    Θα μας ξέφευγε?

    Ανέκαθεν οι Έλληνες λάτρευαν τη Σελήνη, θεότητα που όμως ταυτίζεται και με την Άρτεμη.
    Ο Ενδυμίωνας κοιμάται μακάριος και με τις δύο.

    Στην Αίγυπτο ήταν αγοράκι – λέμε τώρα!

    Στις γειτονιές του φεγγαριού πολλοί χάνονταν στη σκοτεινή πλευρά.
    παρέα με Pink Floyd !

    Άραγε το λούνα παρκ απ΄το ταξίδι στο φεγγάρι πήρε τ΄όνομά του?

  58. ΓΤ said

  59. Aghapi D said

    Η Σελήνη μπορεί να είναι θηλυκή και αρσενική, σύμφωνα με τον Ορφικό Ύμνο

    Το πρωτότυπο εδώ http://fysiognwsia.blogspot.com/2013/08/blog-post.html#axzz74LxwzHfP

    Σελήνης θυμίαμα, αρώματα.

    Άκουσε με, θεά βασίλισσα πού φέρεις το φως, σεβαστή σελήνη Μήνη. πού έχεις κέρατα
    ταύρου, και τρέχεις την νύκτα και περιπλανάσαι εις τον αέρα.
    Νυκτερινή, πού έχεις δάδα, κόρη πού είσαι ένας λαμπρός αστέρας, ή Μήνη πού
    μεγαλώνεις και λιγοστεύεις, θηλυκή και αρσενική
    πού φωτίζεις και αγαπάς τους ίππους, μητέρα του χρόνου, πού φέρεις καρπούς (πού
    βοηθείς την παραγωγή)· πού είσαι λαμπερή, κατηφής, πού καταυγάζεις και επιβλέπεις
    τους τοκετούς βλέπεις τα πάντα, σου αρέσει να είσαι άγρυπνος, που σε συνοδεύουν
    ωραία αστέρια, και χαίρεσαι στην ησυχία και στην νύχτα την καλότυχη είσαι λαμπρά και
    παρέχεις χαρά και φέρεις εις πέρας (τα έργα) και είσαι το καμάρι της νύχτας. Είσαι ή
    βασίλισσα των άστρων, πού φορείς μακρό πέπλο και τρέχεις κυκλοτερώς ώ κύρη. πού
    είσαι γεμάτη από σοφία και ένα λαμπρό άστρο έλα μακαριά, με χαρά, λάμπουσα με τοδικό σου φέγγος, και σώσε, ώ κόρη, τους νέους ίκέτας σου.

  60. ΓΤ said

  61. Κιγκέρι said

    10, 11:

    Οι άχρηστες πληροφορίες της ημέρας:

    Εκτός από τον μηνίσκο στο γόνατο, μηνίσκος λέγεται και η λευκή περιοχή στη βάση του νυχιού.

    Μηνοειδές λέγεται και ένα από τα οστά του καρπού:

  62. Κιγκέρι said

    Θα πάει γόνα η μουσική σήμερα, από Μπετόβεν μέχρι Φλόιντ κι ακόμα παραπέρα!

  63. Boban said

    Είναι και η Ερυθρά Ημισέληνος, το αντίστοιχο του Ερυθρού Σταυρού για τον μουσουλμανικό κόσμο.

    Και το κρουασάν που έχει σχήμα μισοφέγγαρου (croissant).

  64. Costas Papathanasiou said

    Καλημέρα!
    Αφού έχουμε και Μέρος 2ον να μνημονεύσουμε και την Σαπφική Πανσέληνο(απ. 34 Lobel-Page ):
    «ἄστερες μὲν ἀμφὶ κάλαν σελάνναν/ ἂψ ἀπυκρύπτοισι φάεννον εἶδος,/ ὄπποτα πλήθοισα μάλιστα λάμπηι/ γᾶν [ἐπὶ πᾶσαν]../ ἀργυρία.»
    [Τ᾽ αστέρια γύρω απ᾽ τ᾽ όμορφο φεγγάρι/ τη φωτεινή θωριά τους πάλι κρύβουν,/ όταν γεμάτο λάμπει/ επάνω (σ᾽ όλη) τη γη…/ ασημένιο.-Μτφ. Ηλ. Βουτιερίδης].
    Επίσης (ως χτεσινή οφειλή) την ανασύνθεση του Ελύτη «Γρήγορα η ώρα πέρασε» (σαν το φεγγαροδρέπανο που βούτηξε παρέα με την Πούλια) τραγουδημένη ωραία από Ξυδάκη και Αρβανιτάκη:
    «γρήγορα η ώρα πέρασε. μεσάνυχτα κοντεύουν. πάει το φεγγάρι πάει και η Πούλια βασιλέψανε. και μόνο εγώ κείτομαι δω μονάχη κι έρημη * ο Έρωτας που βάσανα μοιράζει * ο Έρωτας που παραμύθια πλάθει * μου άρπαξε την ψυχή μου και την τράνταξε ίδια καθώς αγέρας απ’ τα βουνά χυμάει μέσα στους δρυς φυσομανώντας.»
    [δέδυκε μεν ἀ σελάννα και Πληίαδες μέσαι δέ νύκτες, παρά δ’ ἔρχετ’ ὦρα ἔγω δέ μόνα κατεύδω * ἀλγεσίδωρος * μυθόπλοκος * Ἔρος δ᾽ ἐτίναξέ μοι φρένας, ὠς ἄνεμος κὰτ ὄρος δρύσιν ἐμπέτων].
    Τέλος, μεταξύ άλλων, τη “νουμηνία” (που θα μπορούσε να παραγνωστεί και ως «μυαλού-μανία»), το επίθετο “φεγγαροπαρμένος” και το έξοχο «Figlio della luna» (Hijo de la luna) των Mecano ( José María Cano, Nacho Cano και Ana Torroja)- βλ.π.χ. https://www.youtube.com/watch?v=A7i3o6rjCWI

  65. Georgios Bartzoudis said

    Στην «αστροφεγγιά», που δεν αναφέρθηκε μέχρι στιγμής, θα αφιερώσω ένα …συμμορίτικο τραγούδι του 1948:
    Μια νύχτα με φεγγάρι και αστροφεγγιά /χτύπησαν αντάρτες τη Ζηλιάχοβα. /Ε!, ε!, τη Ζηλιάχοβα … / Κι οι Λοχαγοί που κάνανε τον αιφνιδιασμό / στέλνανε πυκνούς συνδέσμους εις τον Αρχηγό. /Ε! ε!, εις τον Αρχηγό …
    [Αρχηγός ήταν ο πολέμαρχος Βασίλης Ραφτούδης, που τον έφαγε το συντροφικό σκοτάδι …μια νύχτα με φεγγάρι!].

  66. venios said

  67. Ανδρέας Τ said

    Στην Ιαπωνική μυθολογία Αματερασού είναι η θεά του Ήλιου και Τσουκογιονάμι (δεν εγγυώμαι τη προφορά) ο θεός της Σελήνης.

  68. voulagx said

    The lunatic is on the grass
    Και ο lunatic=σεληνιασμενος

  69. Babis said

    @21
    «Ils sont fous, ces Germains, που θα ‘λεγε κι ο χοντρός »

    Ποιόν εννοείς;
    Ο μόνος που ξέρω να έλεγε κάτι τέτοιο είναι ένας εύσωμος κοκκινοτρίχης πολεμιστής που «ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΧΟΝΤΡΟΣ»

  70. Να επισημάνουμε πως, με εντυπωσιακή εξαίρεση την τουρκική «ημισέληνο», οι σημαίες από τις περισσότερες αραβοϊσλαμικές χώρες απεικονίζουν σε λανθασμένη θέση τα αστέρια, δηλαδή μπροστά από το φεγγάρι. Η τουρκική σημαία έχει το μοναδικό αστέρι της πέρα από το φεγγάρι.

  71. Ανδρέας Τ said

    Blue moon με τη Billie.

  72. Γιάννης Κουβάτσος said

    Μουμτζής:»Η κυρία Δόμνα Μιχαηλίδου διαθέτει έναν συνδυασμό χαρισμάτων που σκοτώνει κάθε Συριζαίο. Είναι νέα, μορφωμένη, όμορφη, χαμογελαστή. Είναι φεγγαρόφωτη.»
    Ρε φίλε, αυτοί οι ακροκεντρώοι ξεπερνάνε σε γλυφτική φαντασία και ξεδιαντροπιά και τους αυλικούς του Λουδοβίκου ΙΔ, του βασιλιά Ήλιου, που τον περίμεναν στην κρεβατοκάμαρα και στους προθαλάμους να ξυπνήσει, για να βάλουν μπρος την «τέχνη» τους. Οι αυλικοί της υπουργού Φεγγάρως.😂😂😂 Τι ξεφτίλα είναι αυτή…

  73. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    -Δυο διαφορετικά ποιητικά για το (ωραιότατο) σημερινό:

    – ΜΠΟΣΤ «Ρωμαίος και Ιουλιέτα»
    ΡΩΜΑΙΟΣ:
    Ιουλιέτα μου γλυκιά, που όλας τας εσπέρας
    εις το μπαλκόνι κάθεσαι και βλέπεις τους αστέρας
    κι αναστενάζεις ελαφρώς κοιτάζων τη Σελήνη,
    πρόβαλε στο παράθυρο και σήκω απ’ την κλίνη…

    – ΕΛΥΤΗΣ «Το άξιον εστί»
    Τό λιγάκι πουκάμισο πού τρώει ὁ ἀέρας
    τό χνουδάκι τὀ χλόινο πάνω στήν κνήμη
    τοῦ αἰδοίου τό μενεξεδένιο ἁλάτι
    καί τό κρύο νερό τὴς Πανσελήνου

    και, βέβαια:
    Νῦν τῆς Σελήνης τό μελάγχρωμα τό ἀνίατο
    Αἰέν τό χρυσοκύανο τοῦ Γαλαξία σελάγισμα

  74. dryhammer said

    Όλα τα φεγγάρια δεν είναι ίδια

    και

  75. ma mouras said

    Federico García Lorca – Ο ΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΤΟΥ ΦΕΓΓΑΡΙΟΥ,(Ματωμένος Γάμος)

  76. loukretia50 said

    74. εννοείται !

    Ποιό φεγγάρι προτιμάτε?

    και μπόνους ακόμα ένα … τουλάχιστον!

    Many Native American people look at Turtle’s back as a sort of calendar, with its pattern of 13 large scales https://earthhaven.ca/photos/custom/Turtle%20Shell%20Calendar.jpg standing for 13 moons in each year

  77. Jago said

  78. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα σεληνιακά (αλλ’ όχι σεληνιασμένα) σχόλια!

    63 Για το κρουασάν έχουμε πει εδώ

    Λεξιλογώντας για το μπουγατσάν (με ευκαιρία το άρθρο της Λ. Κανέλλη)

    68 Και γενικά ο παλαβός. Και lunatic fringe η ακροαριστερά -και ειδικά στους εργατικούς.

  79. BLOG_OTI_NANAI said

    48: Αυτό το ποίημα μου θυμίζει το θέμα από τη «Σονάτα του Σεληνόφωτος» του Ρίτσου.

  80. voulagx said

    Moonlight Drive «Ας κολυμπήσουμε προς το φεγγάρι»

  81. nikiplos said

    39@ αναφέρθη στο χθεσινό νήμα, από έναν από χωριό, δεν τον ξέρεις. 🙂

    Αν είναι να βάλω Επιμήκη, θα βάλω σερ Μπιθί, Επιμήκη και Μάνο Ελευθερίου:

  82. leonicos said

    Πανσεληνοειδές προσωπείο, στο σύνδρομο Kushing

  83. leonicos said

    Πασσέληνος είναι πιο σωστό μορφολογικά από το πανσέληνος, αλλά ποιος τολμάει να το πει

    Πριν από κάποιες δεκαετίες είχε βγει σε φυλλάδια μια εγκυκλοπαιδεια με το τίτλο Πανλεξικόν. Τα πρωτα του φυλλάδια κυκλοφόρησαν ως Παλλεξικόν, αλλά αργότερα σκέφτηκαν προφανώς ότι ΠαΝλεξικόν ήταν σαφέσγερο

  84. leonicos said

    78

    Περί πμουγατσάν

    Στη Νίκαια υπήρχε σουβλατζίδικο Σουβλασερί

  85. Γιάννης Ιατρού said

    κι αυτό, για ποικιλία 🙂

  86. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    Η γνωστή έξυπνη αφίσα/σκηνή από την ταινία του Μελιές «Ταξίδι στη Σελήνη»
    https://www.cretalive.gr/sites/default/files/styles/article_image_769x432/public/2020-09/istoriaselini.jpg?itok=j34INGNN

  87. Χαίρετε,
    Η Ζλιάχοβα στο 65 είναι η Νέα Ζίχνη Σερρών.

    Δεν είδαν να αναφέρετε το όρος Φεγγάρι (ή αλλιώς Σάος) στη Σαμοθράκη, απ’ τη ψηλότερα νησιωτικά βουνά.

  88. Θρασύμαχος said

  89. Fremder said

    Η ψευδαίσθηση της σελήνης
    https://en.wikipedia.org/wiki/Moon_illusion

  90. Ο φέγγον στα ποντιακά.

    https://www.google.com/search?q=%CE%BF+%CF%86%CE%AD%CE%B3%CE%B3%CE%BF%CE%BD&oq=%CE%9F+%CF%86%CE%AD%CE%B3%CE%B3%CE%BF%CE%BD+&aqs=chrome.0.69i59j0l2.3350j0j7&sourceid=chrome&ie=UTF-8

  91. Στ’ αυτιά μου πάντα θα ηχεί το υπέροχο «φεΝγγάρι» της Μελίνας Μερκούρη στη Σονάτα του Σεληνόφωτος και στο Πάμε μια βόλτα στο φεγγάρι.

    Το φεgari μου θυμίζει γκάρισμα.

  92. Γιάννης Κουβάτσος said

    79: Σωστά.👍 Και η ηρωίδα της «Σονάτας», η Γυναίκα με τα μαύρα, και η Αγγελάκη, όταν έγραψε το ποίημα, ήταν μεγάλες σε ηλικία εξ ου και η νοσταλγία για τη χαμένη νιότη.

  93. H. Mandragoras said

    54: Η ομάδα λέξεων φεγγάρι, παπάς, πρίγκηπας και βιβλίο είναι πολύ βρωμοκατάσταση στα πολωνικά. Οι πιο πολλές με αρχαϊκή κλίση, και μπερδευω τη μία με την άλλη τόσο που δεν τολμάω να τις γράψω. Βασικά ούτε και να τις πω. Δεν είχα τολμήσει, ή δεν είχα προλάβει, να ψάξω ετυμολογίες μέχρι που με ιντρίγκαρες σήμερα Αβονίδα.

    Κοίταξα λοιπόν, σχετικά γρήγορα ομολογώ, σε σχετικά πολωνικά σάητ. Με τα λίγα περσικά που ξέρω κατάλαβα τα εξής:
    – Φεγγάρι, παπάς και πρίγκηπας προέρχονται από κοινή πρωτοσλαβική ρίζα που συνδέεται με τον μη εστεμμένο ευγενή. Πιο συγκεκριμμένα το φεγγάρι είναι τύπος υποκοριστικού αυτού με την έννοια του γιού, υποθέτω όπως πάνω κάτω η κατάληξη -όπουλος στα ελληνικά. Το φεγγάρι λοιπόν είναι κάτι σαν «πριγκηπόπουλος». Ο παπάς προέρχεται από την ίδια ρίζα και υποψιάζομαι ενοιολογικά είναι παρόμοια κατάσταση με το μονσινιόρ που χρησιμοποιείται (χρησιμοποιούταν;) στα ισπανικά (;) όταν μιλούσε κανείς σε (ανώτερους;) ιερωμένους. Απ’ ότι κατάλαβα έχει και μια συγγένεια με το γερμανικό koennig (βασιλιάς).
    – Το βιβλίο δεν φαίνεται να συνδέεται με τα υπόλοιπα. Φαίνεται και αυτό να είναι υποκοριστικό άλλης λέξης, πού υπήρχε μόνο στον πληθυντικό και σχετιζοταν με γράμματα (το βιβλίο είναι ένα σύνολο γραμμάτων). Από την ίδια ρίζα φαίνεται να προκύπτει και ο λογιστής.

  94. Katerina G said

    ᾽Απὸ τὸν οὐρανόν,
    ὅπου τὰ μελανόπτερα
    σύννεφα ἀρμενίζουν,
    τὸ ψυχρόν της ἀργύριον
    ρίπτει ἡ σελήνη.

    Από την Είς Θάνατον του Α. Κάλβου

  95. Και το «παγκάρι» της εκκλησίας έχει υποψηφιότητα για «παΝγγάρι». Εγώ βέβαια προφέρω «φιγκάρ» χωρίς πρόβλημα. Και έτσι έμαθα πιο εύκολα και τον «φιγκαρό» (τον κανονικό, όχι τον λιτερέρ).

  96. Χαρούλα said

    Η φεγγαρόπετρα

    Η φεγγαροπρόσωπη

    από την …φεγγαροκρουσμένη😊

  97. ΣΠ said

    Με τον Μπετόβεν και την «Σονάτα του Σεληνόφωτος» θυμήθηκα ένα ανέκδοτο.

    Η δασκάλα ζήτησε από τα παιδιά στην τάξη να ζωγραφίσουν κάτι που να έχει σχέση με κάποιο έργο του Μπετόβεν. Ρωτάει πρώτα τον Γιωργάκη, που είχε σχεδιάσει έναν βοσκό με πρόβατα ποιο είναι το έργο. «Η Ποιμενική, κυρία», της απαντάει. «Μπράβο, Γιωργάκη». Ρωτάει μετά την Μαιρούλα, που είχε σχεδιάσει μια έναστρη νύχτα με φεγγάρι. «Η Σονάτα του Σεληνόφωτος, κυρία», λέει εκείνη. «Μπράβο, Μαιρούλα». Πάει μετά στον Τοτό, που είχε σχεδιάσει ένα πέος. «Τι είναι αυτό;», τον ρωτάει αυστηρά. «Αυτό είναι για την Ελίζα, κυρία».

  98. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Ὄμορφα φεγαροτράγουδα ἀνεβάσατε, ἀλλά σάν κι αὐτό πού τό ρεφραίν του σέ μαχαιρώνει κατάστηθα δέν βάλατε..

  99. Αγγελος said

    (95) Φυσικά παŋgάρι θα έπρεπε να προφέρεται το παγκάρι, αφού (υποθέτω) προέρχεται από τον πάγκο = banco, με την τραπεζική σημασία. Εγώ τουλάχιστον πάντα έτσι το λέω. Αλλά είναι γεγονός αναμφισβήτητο ότι ο προρρινισμός των μπ/ντ/γκ/ντζ υποχωρεί διαρκώς στη νεοελληνική και ότι οι περισσότεροι Ελληνες δεν αντιλαμβάνονται καν τη διαφορά.

  100. Όχι οι Έλληνες. Η γλώσσα μας. Δεν υπάρχει κανένα ελάχιστο ζεύγος που να βασίζεται στην αντίθεση /ŋ/ ~ /κάτι άλλο/. Φυσικά μπορούμε να επινοήσουμε για σκηνικό εφέ.

  101. voulagx said

    #100: Η γλωσσα σου ισως. Κατα κανονα τα μπ,γκ,ντ προφερονται προρινισμενα οπως λεει κι ο Αγγελος. Παρ εκζαμπλ που λεμι κι στου χουργιο μ’: ΜΠΑΙΝΩ ΜΕΣ΄Τ΄ΑΜΠΕΛΙ

  102. spiridione said

    57. Για το λούναπαρκ οι απόψεις διίστανται
    https://en.wikipedia.org/wiki/Luna_Park_(Coney_Island,_1903)

    Τα μαύρα φεγγάρια του έρωτα – Bitter Moon – Lunes de fiel

  103. Κώστας said

    Σχετικά με το αρσενικό γένος της γερμανικής λέξης για το φεγγάρι, ο κανόνας λέει ότι τα ουράνια σώματα, οι άνεμοι και γενικά τα μετεωρολογικά κατακρημνίσματα πλην ελάχιστων εξαιρέσεων είναι αρσενικά. Ο δε ήλιος είναι θηλυκό λόγω της ηλιακής θεότητας Sol (Sunna). Στη Μεσαιωνική Γερμανική πάντως η λέξη χρησιμοποιούνταν εξίσου συχνά και ως αρσενικό. Η θηλυκή εκδοχή παγιώθηκε αργότερα.

  104. Θρασύμαχος said

  105. @ 101 Voulagx

    Α…. δεν υπάρχει «σου» στη γλώσσα είναι για όλους. Η γλώσσα μας, λοιπόν. Που δεν έχει κανένα ελάχιστο ζευγάρι που να βασίζεται στα προρρινισμένα. Α… ναι, μην το πάμε για βεντέτα…

  106. Irresistible said

    1) Οι λέξεις Σελήνη και Φεγγάρι δείχνουν την τρισχιλιετή συνέχεια και ανθεκτικότητα της Ελληνικής Γλώσσης. Η πρώτη φορά που συνεδέθη η Σελήνη με το φέγγος (εξ ού «φεγγάριον» και μετά… «φεγγάρι») είναι στον Ορφικό Ύμνο προς την Σελήνη (πρίν το 600 π.Χ.) που καταλήγει ως εξής:

    «ἐλθέ, μάκαιρ’, εὔφρων, εὐάστερε, φέγγεϊ τῷ σῷ
    λαμπομένη, σῴζουσα νέους ἱκέτας σέο, κούρη. »

    που σημαίνει: «ελθέ μακάρια, εύφρων, ευάστερη, που λάμπεις
    με τριπλό φέγγος, σώζοντας τους νέους ικέτες σου, κόρη…»

    2) Ο πρώτος που χρησιμοποίησε την λέξη «φεγγάρι» για την Σελήνη είναι ο Αριστοφάνης στον 454 στίχο των «Βατράχων» όπου βάζει τον Χορό να λέει:

    «μόνοις γὰρ ἡμῖν ἥλιος
    καὶ φέγγος ἱλαρόν ἐστιν»,

    Όπως αποκάλυψε ο Μέγας Κοραής στα σχόλια στα «Αιθιοπικά» του Ηλιοδώρου (Παρίσι 1804), η λέξις «φέγγος» στον στίχο 454 των «Βατράχων» πρέπει να μεταφραστεί «φεγγάρι», διότι ΔΕΝ αναφέρεται στον Ήλιο, όπως νομίζουν ο Θρασύβουλος Σταύρου και οι άλλοι αστοιχείωτοι μεταφραστές, αλλά στην Σελήνη. ΑΝΑΡΤΩ τα όσα γράφει ο Κοραής, γιατί είναι συναρπαστικά για την σχέση της Σελήνης με το φέγγος, εξ ού και Φεγγάρι:


    Αλλά και στον 4ο Τόμο των «Ατάκτων» (Μέρος Δεύτερον, Παρίσιοι 1832) ο Κοραής έχει ειδικό λήμμα για το Φεγγάρι , όπου λέει ακριβώς τα ίδια: Ο πρώτος που ταύτισε την Σελήνη με το Φεγγάρι είναι ο Αριστοφάνης στο 454 στίχο των «Βατράχων».

    3) Τέλος, όσον αφορά την 1η καταγραφή της λέξεως «φεγγάριον» στην Ελληνική Γλώσσα, το Liddell-Scott Κωνσταντινίδη έχει μιά πολύ ενδιαφέρουσα πληροφορία: Ο πρώτος χρήστης της λέξεως «φεγγάριον» είναι ο χριστιανός ιεραπόστολος + φωτιστής των Σλάβων (Κύριλλος και) Μεθόδιος στο 1333 του κειμένου του, που όμως δεν κατέστη δυνατόν να εντοπίσω

    ΥΓ: Μεταξύ των δεκάδων συνθέτων λέξεων που δίνει το φεγγάρι, ιδιαίτερη θέση στην νεολαιΐστικη αργκό έχει η λέξις «φεγγαρομούνα» (= η έχουσα ξυρισμένο το αιδοίον), την οποία έκανε πανελληνίως γνωστή ο θρυλικός Κώστας Γκουσγκούνης λίγο μετά την Χούντα όταν την ξεστόμισε δύο φορές στην σεξοταινία «Ήταν Άξιος»…

  107. sarant said

    Ευχαριστώ για τα φεγγαρονεότερα!

    102 Μπράβο, αλλά πώς διίστανται; Δεν αναγονται όλα τα λούνα-παρκ στο ορίτζιναλ, που με τον ένα ή τον άλλο τρόπο συνδέεται με το φεγγάρι;

    97 Ε, αυτό δεν το ήξερα.

  108. ΣΠ said

  109. Konstantinos said

  110. aerosol said

    #31
    Θα κάνω τον έξυπνο, καθώς έχω διαβάσει μόνο αποσπάσματα και αναλύσεις επί της Λευκής Θεάς:

    Νομίζω πως η Λευκή Θεά υποστηρίζει πως υπήρξε μια πανευρωπαϊκή, αρχετυπική γυναικεία θεότητα (με βασικό σύμβολο αναφοράς την Σελήνη) που βρίσκεται πίσω από πολλές μετέπειτα θεότητες που άντλησαν έμπνευση από αυτή την θηλυκή αρχή. Η παράδοση με την απεικόνιση της Παναγίας με τον μηνίσκο -που δεν γνώριζα, ευχαριστώ Πέδη- ενισχύει την άποψη του Γκραίηβς. Θεωρεί πως η ρίζες της ποίησης, του μύθου και της ίδιας της θρησκείας ανάγονται στην λατρεία αυτής της θεάς, και πως η μετέπειτα επικράτηση του αρσενικού θεού Ήλιου (με τις μονοθεϊστικές κυρίως θρησκείες) δείχνει και την υποχώρηση μιας προϋπάρχουσας μητριαρχικής κατάστασης, που ακόμα κρύβεται πίσω από τις θρησκείες.

    Σημειώνω πως η δουλειά του Γκραίηβς είναι ποιητική και σε μεγάλο βαθμό διαισθητική, όχι επιστημονική. Η υιοθέτηση της θεωρίας του ως αληθούς, ιδίως από τον φεμινισμό του ’70, παραβλέπει τις ελλείψεις και αυθαιρεσίες της. Αυτό δεν αφαιρεί από την γοητεία της και την σημασία κάποιων στοιχείων που παραθέτει.

  111. spiridione said

    107. Ναι, από τη σελήνη προέρχεται σίγουρα, αλλά δεν ξέρουν αν είναι από γυναικείο όνομα Λούνα ή από κάποιο όχημα που το είχαν ονομάσει έτσι.

    106. Ακαταμάχητε, δεν κατέστη δυνατόν να εντοπίσεις το κείμενο του Μεθόδιου του φωτιστή των Σλάβων με το φεγγάρι γιατί μπέρδεψες λίγο τα μπούτια σου. Το παράθεμα είναι του Ανδρέου Κρήτης (660-740 μΧ) στο έργο του «Μέθοδος πώς δει ευρείν τον κύκλον του Ηλίου» ή λατινικά Methodus investigandi cycli solaris et lunaris etc
    Εδώ, στο τέλος
    https://books.google.gr/books?id=-01I5aLpQGwC&pg=PA1329&dq=Sancti+Andreae+Hierosolymitani+episcopi+Cretensis+Methodus+investigandi+cycli+solaris+et+lunaris,&hl=el&sa=X&ved=2ahUKEwj7uOHtvsfyAhXE_7sIHTO7BkgQ6AEwCXoECAMQAg#v=onepage&q=Sancti%20Andreae%20Hierosolymitani%20episcopi%20Cretensis%20Methodus%20investigandi%20cycli%20solaris%20et%20lunaris%2C&f=false

  112. ORIO said

    Στους Κορινθίους:Ἄλλη δόξα εἶναι τοῦ ἡλίου, καὶ ἄλλη δόξα τῆς σελήνης, καὶ ἄλλη δόξα τῶν ἀστέρων διότι ἀστήρ διαφέρει ἀστέρος κατὰ τὴν δόξαν.
    Άσμα ασμάτων:Τίς αὕτη, ἡ προκύπτουσα ὡς αὐγή, ὡραία ὡς ἡ σελήνη(πανσέληνος), λάμπουσα ὡς ὁ ἥλιος, τρομερὰ ὡς στράτευμα μὲ σημαίας;

  113. sarant said

    111 Χαχαχά!

  114. Νέο Kid said

    https://en.m.wikipedia.org/wiki/Star_and_crescent
    Η ημισέληνος (σκέτη ή μετ άστρου ) ήταν το σύμβολο της πόλης του Βυζαντίου.
    Όλα από μας τα πήραν οι πούστηδοι!…

  115. spiridione said

    Στους Επιμερισμούς (Partitiones) του Ηρωδιανού (2ος αιων.) που εξέδωσε ο Boissonade υπάρχει «σελήνη, το φέγγος».
    https://books.google.gr/books?id=0qBEAAAAMAAJ&pg=PA122&lpg=PA122&dq=Herodianus+%22%CF%83%CE%B5%CE%BB%CE%AE%CE%BD%CE%B7%22+%22%CF%86%CE%AD%CE%B3%CE%B3%CE%BF%CF%82%22&source=bl&ots=ETOB4AyYWM&sig=ACfU3U0L7wFr93L_9BTi4XYrTD7gxHMnqw&hl=el&sa=X&ved=2ahUKEwixkL6MxMfyAhVlgP0HHWx_CYUQ6AF6BAgQEAM#v=onepage&q=Herodianus%20%22%CF%83%CE%B5%CE%BB%CE%AE%CE%BD%CE%B7%22%20%22%CF%86%CE%AD%CE%B3%CE%B3%CE%BF%CF%82%22&f=false

  116. aerosol said

    Ε, καλά, και η γενιά που πρόλαβε Γκουζγκούνη είναι «νεολαία» με χάπια για την πίεση και ισχυαλγία -και καμία «ιδιαίτερη θέση» δεν είχε στην αργκό της όρος για το ξυρισμένο αιδοίο. Το οποίο -για να λέμε και την ακαταμάχητη αλήθεια- ούτε σε τσόντα δεν το έβλεπε τότε.

  117. gbaloglou said

    και τώρα εσβήστης κι έσβησε
    το φέγγος κι η φωτιά μας

  118. loukretia50 said

    Μπορεί κάποιοι να σεληνιάζονται, αλλά συνήθως οι ευνοούμενοι του φεγγαριού απολαμβάνουν τη γαλήνη ταξιδεύοντας σε μέρη ονειρικά ή εξωτικά.
    Οι συγκεκριμένοι είναι πολύ πιο κοντά στο φεγγάρι από μας !

    – The Secret Kissing of the Sun and Moon – Hang Massive

    Και ο Μάγος παίζει με το φεγγαρόφωτο

    E la Nave Va (And the Ship Sails On) 1983- Federico Fellini

    Yπάρχουν παιδιά καταδικασμένα να μη χαρούν το φως του ήλιου. Κυκλοφορούν μόνο τη νύχτα και όχι, δεν είναι ζόμπι.
    https://www.theguardian.com/theguardian/1999/sep/17/features11.g25

    Πάσχουν από μια σπάνια αρρώστια και τα ονομάζουν παιδιά της σελήνης. Μόνο εκείνη τα προστατεύει.
    On les appelle les enfants de la Lune parce qu’ils ne doivent pas être exposés aux rayons ultraviolets. Un joli nom pour une maladie génétique rare nommée : Xeroderma Pigmentosum https://www.allodocteurs.fr/maladies/genetique/maladie-genetique/on-les-appelle-les-enfants-de-la-lune_158.html

    Δεν ξέρω αν τα είχε υπόψη ο Ρόρυ, https://youtu.be/LsRmQE58hHg ή απλά απευθυνόταν σ΄ένα θλιμμένο παιδί.

  119. Γιάννης Κουβάτσος said

    Γεια σου, ρε Βάτμαν γκουσγκουνικέ, είσαι άξιος!😂 Κι αν δεν σε κατέτρυχε η φιλαπεχθυμοσύνη σου, θα ήσουν αξιότερος.

  120. Γιάννης Κουβάτσος said

    Φιλαπεχθημοσύνη, διορθώνω. Μην πέσουμε και στο στόμα του Βάτμαν.☺

  121. gbaloglou said

    Μετά τον «Επιτάφιο» (117) ας θυμηθούμε και την Διήγηση των Τετραπόδων, όπου ο μεν βους δηλώνει «εγώ γαρ είμαι ήλιος, το φέγγος η βουβάλα» (575), έχοντας προηγουμένως προτρέψει τα ζώα τα μικρούτζικα, τα ουδετιποτένια, να αποχωρήσουν, έτσι ώστε «να λάμψη πρώτον ήλιος, είτα και η σελήνη» (573), ο δε βούβαλος βιαίως ανταπάντησε «Εσύ μεν είσαι ήλιος, εγώ δε η σελήνη; Και ουκ εντράπης, άθλιε, να το εξεχειλίσης;» (587-588) 🙂

  122. Janix said

    κι ένα πράσινο φεγγάρι απο τον αξέχαστο Carlo Buti, (βεβαια το κομμάτι είναι λατιναμερικάνικης προέλευσης, αλλά ο Buti είναι ο πρώτος που το φέρνει στην Ευρωπη /Ιταλια).

  123. Konstanntinos said

  124. sarant said

    115-121 Α μπράβο!

  125. Και η Νύχτα πανσές
    παλιάς
    πριονισμένης από νοσταλγία Σελήνης
    από τον Ο. Ελύτη στη Γένεση του » Άξιον εστί».
    Και η Ιουλίτα μας εξηγεί τη σχέση του ποιητή με το φεγγάρι.
    http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=442538

  126. Θρασύμαχος said

  127. ΓΤ said

    Χωρίς να παραγνωρίζουμε το γεγονός ότι το παρόν ιστολόγιο είναι φανατικό του φάιν ντάινιν, να μην ξεχάσουμε τη φεγγαρόπιτα, που συνήθως απευθύνεται σε λιμασμένους που χύνονται στο πιάτο όπως στη γούρνα το διψασμένο άλογο.

    https://demo-souvlaki.getfood.gr/el/catalog/feggaropites-10

  128. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    Διαβάζοντας (τα σχόλια) έρχεται η έμπνευση 🙂
    «Αστέρι αστεράκι» https://youtu.be/mCiCZGH8MWs και «Φεγγάρι χλωμό» https://youtu.be/ekgyyBf511c σε …μοναδική «μείξη» αλά Μποστ!

    ——-
    Μια και πιάσατε τα φεγγ-, να πούμε και τα κρητικά:
    – φεγγιά, τα = τα μάτια
    – φέγγω = βλέπω, μπορώ να δω
    – φεγγουλίζει (απρ.) = αρχίζει να ξημερώνει
    – φεγγίτες, οι = τα ματογυάλια (αλλά μόνο προς τα χανιώτικα…)

  129. aerosol said

    #126
    Η αντίθεση ανάμεσα στο άσμα (ειδικά το πρώτο δίστιχο) και την Άντζυ στο εξώφυλλο (που ντύθηκε Ντιαμάντα Γκάλας για τις Απόκριες) είναι σουρεαλιστική.

  130. Νίκος Κ. said

    111 Να αποτολμήσω κι εγώ μια μεταφραστική άποψη:
    Στη συγκεκριμένη περίπτωση το irresistable αντί για «ακαταμάχητος» θα το απέδιδα «άπαιχτος» 🙂

  131. Αιμ said

    Τώρα μου ρθε : 13 φεγγάρια έχουν οι χρονιές που έχουν την πρώτη τους πανσέληνο πριν τις 17 (18 οι δίσεκτες) Γενάρη. Τουτέστιν λίγο παραπάνω από τις μισές

  132. loukretia50 said

    Λούνα Παρκ – Υπόσχεση για ταξίδι στο φεγγάρι
    Coney Island History: The Story of Thompson & Dundy’s Luna Park
    https://www.heartofconeyisland.com/luna-park-coney-island.html

  133. Σωτήρς said

    Δεν είδα να βάζει κανείς το «φεγγαροπερπάτημα» (Moonwalk) που καθιέρωσε ο Μάικλ Τζάκσον.

  134. Γιάννης Κουβάτσος said

    130: Και αχτύπητος.☺

  135. Spiridione said

    130 🙂

    Το απόσπασμα του 111 του Ανδρέου Κρήτης:
    Ει βούλη ευρείν σε το θεμέλιον του φεγγαρίου, οπότε λήθη γίνεται. κράτησον του επιζητουμένου έτους τον κύκλον της σελήνης οπόσος και ήν. και ενδεκαπλασίασον αυτόν. και πρόσθες επάνω αυτού έτερα γ’. Είθ’ ούτως ανάλυσον αυτά διά των λ’. και τα κάτωθεν των λ’ δηλούσι το θεμέλιον του φεγγαρίου.

    Το θεμέλιον του φεγγαρίου ή επακτή
    https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9F%CF%81%CE%B8%CF%8C%CE%B4%CE%BF%CE%BE%CE%BF_%CE%A0%CE%B1%CF%83%CF%87%CE%AC%CE%BB%CE%B9%CE%BF#%CE%95%CF%80%CE%B1%CE%BA%CF%84%CE%AE

  136. ΚΩΣΤΑΣ said

    Πανσέληνος, λέξη της κλασικής αρχαιότητας, από το σέλας.
    Και η μήνη, που συνδέεται με τον μήνα, επίσης.
    Και το φεγγάρι, από το φέγγος.

    Κι ο Γκουσγκούνης (πατριωτάκι μου 😉 ) κλασικιστής. Φεγγάρι + μνους = φεγγαρομούνα.

    Άτιμα αρχαία, πόσο χυδαία καταντήσατε… 😜

  137. leonicos said

    περί προρρινισμένων b.g.d

    φοβάμαι ότι δεν έχω κανόνα στο μυαλό μου. Έχω έναν φίλο που προρρινίζει υπερβολικά, με αποτέλεσμα και τ’ αγγλικά του να ηχουν άθλια, ενώ ξέρει καλά.

    για μένα φεgαρι, φεgαράδα, αλλά φεngος, σιdριβάνι /σιndριβάνι bαbούλας bαbάς.

    βέβαια τα αρκτικά ππάντα απρορρίνιστα

  138. ΣΠ said

    131
    Από την 1η μέχρι την 13η πανσέληνο η απόσταση είναι 12×29,53 = 354,36 ημέρες. Άρα, αν η τελευταία είναι στις 31/12 η πρώτη θα είναι στις 11/1. Επομένως, στις πρώτες έντεκα μέρες του Ιανουαρίου πρέπει να είναι η πρώτη πανσέληνος για να έχει το έτος δεκατρείς.

    Κουίζ: Είναι δυνατόν σε ένα έτος να υπάρχουν δύο μήνες με δύο πανσελήνους ο καθένας;

  139. sarant said

    138 Να μην έχει καμία ο Φλεβάρης. Δηλ. δύο τον Γενάρη (πχ στις 2 και στις 31) και δύο τον Μάρτη (στις 1 και στις 30).

  140. ΣΠ said

    139
    Ακριβώς.

  141. Αιμ said

    138. Σωστός. Αυτό το ,53 μου διέφυγε λόγω στρογγυλοποίησης. 😦

  142. Χρήστος Π. said

    Το πιο όμορφο φεγγάρι είναι αυτό που βλέπω τώρα από το μπαλκόνι μου στον Αγ. Γιώργη στη Νάξο με τη φωτεινή Αφροδίτη πιο πέρα. Τώρα είμαι πάνω από αμμουδιά αλλά ήταν το ίδιο γοητευτικό πριν λίγες ώρες όταν το είδα και από μια φάρμα με γελάδια δίπλα στον χώρο του Ιερού του Διονύσου (Ύρεια)…

  143. @ 137 Leonicos

    Περί προρρινισμένων b.g.d. […] φοβάμαι ότι δεν έχω κανόνα στο μυαλό μου.

    Σωστά.

    Πάντως δεν θα υπάρχει φωνολογικός (*) κανόνας αφού δεν υπάρχουν ζεύγη λέξεων που να διακρίνονται από το στοιχείο προρρινισμού ή την απουσία του.

    ____________________
    (*) Δηλαδή στοιχείο που να καθορίζει σημασίες. Φυσικά, οι φωνητικές βελτιώσεις μπορούν να κανονικοποιηθούν.

  144. Alexis said

    #98: Το βάλαμε (σχόλιο 2)

    Όχι ξανά συζήτηση για b/nb g/ng, έλεος!🙂
    Άντε γιατί θα βάλω φυτιλιά για το έτος 0😆

  145. Alexis said

    … και δεν είχα δει και το 143 του Γιάννη… 🙂

  146. π2 said

    10, 136, κλπ.: Εκτός από τον μήνα και τον μηνίσκο, η μήνη δίνει και το επίθετο μηνοειδής, το οποίος το σινάφι μου πρέπει να είναι από τους λίγους που το χρησιμοποιούν τακτικά (μηνοειδές σίγμα για το C). Κι ενώ η μήνη στα ελληνικά είναι θηλυκή, ο θεός Μην (ή Μεις), που είναι η ελληνική απόδοση του σεληνιακού θεού της Ανατολίας, είναι αρσενικός. Εκατοντάδες είναι οι μαρτυρούμενες τοπικές λατρείες του θεού στη Μικρά Ασία, συνήθως με γεωγραφικό λατρευτικό επίθετο.

  147. sarant said

    144 Και για τον ορθοπ*δικό 🙂

    Καλημέρα!

  148. Alexis said

    #147: 😆😆😆

  149. Κιγκέρι said

    142: Χρήστο Π.,

    θα έλεγα ότι αυτό που είδες λίγο πιο πέρα από το φεγγάρι δεν ήταν η φωτεινή Αφροδίτη, αλλά ο φωτεινός Δίας κι αν κοιτάξεις πιο προσεκτικά, λίγο παραπέρα θα δεις και τον φωτεινό Κρόνο!

  150. loukretia50 said

    149. Τώρα αν πω ότι δίπλα στη Σελήνη – υπέρλαμπρο άστρο. τα υπόλοιπα μου φαίνονται όλα ίδια, θα παρεξηγηθώ?
    Ας αφεθούμε στη μαγεία χωρίς τυπικότητες!

    Κι όσο για τους ερευνητές… το παρακάτω διάγραμμα ελπίζω να βοηθάει! – ίσως χρειάζεται update!
    Ancient scientific Αstronomy lunar chart, professionally restored , tracking the phases of the moon.

  151. Αγγελος said

    Θα τολμήσω να το πω:
    Στο βαθμό που υπάρχει κανόνας για την προρρινισμένη ή όχι προφορά των μπ/ντ/γκ/γγ/τζ, θα έλεγα ότι είναι ο εξής — που βεβαίως δεν τηρείται, αλλά θα ήταν σκόπιμο να τηρείται π.χ. από τους εκφωνητές ή να διδάσκεται στις δραματικές σχολές:
    Στην αρχή των λέξεων ή μετά από σύμφωνο, πάντα απρορρίνιστα.
    Μετά από φωνήεν, στις μεν παλιές ελληνικές λέξεις (εμπρός, αντί, αγκαλιά, φέγγω) προρρινισμένο, στις δε ξένης καταγωγής απρορρίνιστο ή προρρινισμένο ανάλογα με την ετυμολογία (ρόbα < γαλλ. robe, αλλά κάμπος < λατ. campus). Εδώ εντάσσονται και οι περιπτώσεις βενdέτα (=αντεκδίκηση, < ιταλ. vendetta) / βεdέτα (=σταρ, < γαλλ. vedette), τούμbα (=αναποδογύρισμα και ύψωμα, είτε απευθείας από τον αρχαίο τύμβο, τουλάχιστον με τη δεύτερη σημασία, είτε από το γαλλ. tombe/tomber ή κάποιο ιταλικό αντίστοιχο) / τούbα (το μουσικό όργανο, tuba), χατζής (=προσκυνητής στους Αγίους Τόπους, αραβοτουρκικό) / χαντζής (=πανδοχέας, από το χάνι).
    Το γγ πάντοτε προρρινισμένο.

    Και θα μου πείτε, πού τον βρήκες γραμμένο;
    Βασικά, έτσι προφέρω εγώ. Τώρα, με τι θράσος θέλω να επιβάλω τη δική μου προφορά ως πρότυπη… Δέχομαι βέβαια την ένσταση ότι δεν είναι δυνατόν να πρέπει να ξέρουμε την ετυμολογία για να προφέρουμε σωστά. Το τσαμπί π.χ. θέλει ή δε θέλει μ; «Κάθου γύρευε πόθεν έρχεται», που λέει κι ο Σολωμός στον Διάλογο για άλλη λέξη, «αλλά θέλει μεγαλοψυχία». Πάντως, προσωπικά ενοχλούμαι όταν ακούω π.χ. «ρόμbα», καθώς και όταν βλέπω μεταγραφές τύπου PEDELI (=Πεντέλη) σε ταμπέλες ή όταν μου κάνουν Aggelos το όνομά μου!

  152. Καλημέρα
    Να συμφωνήσω με το Κιγκέρι, η Αφροδίτη την ώρα εκεί καθεύδει 🙂 Βέβαια, ο Κρόνος δεν ξέρω αν φαινόταν γιατί τον σκεπάζει το φέγγος του φεγγαριού 🙂
    Και μια άλλη Σελάνα. Στη Μυτιλήνη, κοντά 40 χρόνια τώρα.
    https://www.google.com/maps/place/Selana+Cafe/@39.095767,26.557052,15z/data=!4m5!3m4!1s0x0:0xfb177427a856a521!8m2!3d39.095767!4d26.557052

  153. ΣΠ said

    44 Κιντ
    Απάντηση στο κουίζ: Ο Γιώργος Δώνης την نادي الهلال السعودي لكرة القدم‎

  154. loukretia50 said

    Πολύ ενδιαφέρουσα η απεικόνιση της Παναγίας με το μισοφέγγαρο, τη συναντάμε και σε άλλους.
    Madonna and Child on a crescent moon https://images.fineartamerica.com/images/artworkimages/mediumlarge/1/the-madonna-and-child-on-a-crescent-moon-cristoforo-roncalli.jpg Cristoforo Roncalli

    ‘Όμως μια απλή θνητή κάνει την υπέρβαση – έστω ποσοτικά :
    Madonna of the 7 moons https://i.ytimg.com/vi/1gzU6mpH-tI/hqdefault.jpg 1945

  155. loukretia50 said

    154 (έφυγε!) αλλά με λεία επιφάνεια.

  156. Anonymous said

    Το φεγγάρι είναι κόκκινο………….
    Από το φέγγειν προφέρεται στα αγγλικά η λέξη pink το χρώμα της θηλυκότητας.
    Το φεγγάρι στα αλβανικά hene ή hana από το ksanda ( candeo γανδέω = λάμπω, κάνδαρος = ο άνθραξ).
    Άρα Χανάν και Χανιά στην ουσία είναι η Ερυθραία, η Φοινίκη και χάνι το κόκκινο από το χυμένο κρασί ημιυπόγειο.
    Στο Handbook of Germanic Etymology του Vladimir Orel εκδόσεις Briil 2003 δικαιώνεται ο Valpy. στην σελίδα 275 στο λήμμα mundo mund (hand) το συνδέει με το ελληνικό μάρη και το θεωρεί ως μονάδα μήκους.
    Έτσι και στα τουρκικά ay το φεγγάρι aya η παλάμη και ayak το πόδι, το πέλμα. ( Το ay προέρχεται από την αίγα αιξ)

  157. Χρήστος Π. said

    Κιγγέρι σε ευχαριστώ πολύ για τη διευκρίνηση, είσαι βέβαιος υποθέτω, δεξιά του φεγγαριού. Τον Κρόνο δεν τον είδα αλλά τον έχω δει με τους δακτύλιους του, με τηλεσκόπιο φίλου. Η ερασιτεχνική αστρονομία και μελέτη είναι ελπίζω ένα από τα επόμενα εγχειρήματά μου. Η Αφροδίτη που μέχρι πριν λίγες μέρες έβλεπα έτσι έντονη αριστερά του φεγγαριού;

  158. Γράφει και ο Alfred E. Newman για το -ν- πριν από το -γγ-, μιλώντας για τη ρωσική λέξη ντωφινγγάρι… 🙂

  159. Κιγκέρι said

    157: Χρήστο Π.,

    Η Αφροδίτη είναι ορατή από τη Γη είτε νωρίς το πρωί, πριν την ανατολή του Ήλιου, οπότε τη λέμε Αυγερινό, είτε λίγο μετά τη δύση του Ήλιου, οπότε τη λέμε Αποσπερίτη. Το πολύ φωτεινό «άστρο» που είδες κοντά στο φεγγάρι είναι ο Δίας και λίγο πιο μακριά μπορείς να διακρίνεις και τον Κρόνο. Η θέση τους αλλάζει με την ώρα, αλλά πώς ακριβώς δεν ξέρω, γιατί μην νομίζεις ότι κι εγώ ασχολούμαι με την αστρονομία. Απλώς έχω μια εφαρμογή στο κινητό, sky view τη λένε, που σου λέει ποιο ουράνιο σώμα βλέπεις, γι’ αυτό σου κάνω την έξυπνη!

  160. Reblogged στις anastasiakalantzi50.

  161. Κιγκέρι said

    159: Να και η φωτο που έβγαλα μέσα απ’ την εφαρμογή πριν από δέκα λεπτά. Η κόκκινη γραμμή είναι ο ορίζοντας και η μπλε γραμμή σχηματίζει τον αστερισμό του Αιγόκερου.

  162. Αφώτιστος Φιλέλλην said

    Πέθανε ο Charlie Watts, ντράμερ των Rolling Stones και δεν αισθανομαι καλα.

  163. Αφώτιστος Φιλέλλην said

  164. Χρήστος Π. said

    161 Κιγκέρι έχεις δίκιο. Μίλαγα στο τηλέφωνο με Κόρινθο πριν λίγο με τον φίλο μου τον τηλεσκοπάκια. Μου εξήγησε μάλιστα γιατί η ασχετοσύνη μου στην ουρανογραφία μπέρδεψε τον… Αποσπερίτη με το Δία. Τώρα, καθώς σου γράφω βλέπω και τον Κρόνο, όπως είπες.

  165. Γιάννης Ιατρού said

    161: Η μπλέ γραμμή σχηματίζει τον Υδροχόο, ο Αιγόκερος είναι δεξιά πάνω, εκεί που είναι ο Κρόνος 🙂

  166. Κιγκέρι said

    165: Μεταφραστικό λάθος! Aquarius έβλεπα, Αιγόκερος έγραψα, ε, μοιάζουν κιόλας τα γράμματα!

  167. Γιάννης Ιατρού said

    166: 👍😉

  168. Κιγκέρι said

    167: Να σκεφτείς ότι προβληματίστηκα κιόλας αν θα έγραφα του Αιγόκερω ή του Αιγόκερου…

  169. Γιάννης Ιατρού said

    στην ανάγκη βάζεις καραγκιοζάκι 🙂 ♑ ♑ ♑ ♑

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: