Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Φράσεις με δόντια

Posted by sarant στο 21 Οκτωβρίου, 2021


Ήλιος με δόντια υπάρχει, αλλά φράσεις με δόντια; Θα θυμάστε ίσως ότι πριν από μερικές μέρες δημοσίευσα ένα άρθρο που είχα αρχίσει να το σκέφτομαι ενώ βρισκόμουν καθηλωμένος στην καρέκλα του οδοντογιατρού.

Μια και αυτή η περιπέτεια τελείωσε, ας πούμε για να ξορκίσω το ενδεχόμενο σύντομης επανάληψής της, γράφω το σημερινό άρθρο κάνοντας μια ανασκόπηση των παροιμιακών εκφράσεων στις οποίες χρησιμοποιούνται τα δόντια.

Είναι πολλές αυτές οι φράσεις, γι’ αυτό και δεν θα επεκταθώ στα ετυμολογικά και στα άλλα λεξιλογικά του δοντιού, θα περιοριστώ στα φρασεολογικά. Βέβαια, εσείς στα σχόλιά σας είστε ελεύθεροι να προσθέσετε οποιαδήποτε οδοντική πτυχή κρίνετε σκόπιμο. Κι εγώ με την εικονογράφηση του άρθρου δείχνω μια τέτοια πτυχή. Το κτίσμα που βλέπετε σε πρώτο πλάνο στη φωτογραφία, ερείπιο, βρίσκεται στην πόλη του Λουξεμβούργου και λέγεται Κούφιο δόντι, Huelen Zant στα λουξεμβουργιανά ή Dent creuse στα γαλλικά. Είναι ένα απομεινάρι από τα περίφημα τείχη του Λουξεμβούργου που είχαν χαρίσει στην πόλη το προσωνύμιο Γιβραλτάρ του Βορρά, και που γκρεμίστηκαν όταν οι μεγάλες δυνάμεις εγγυήθηκαν την μόνιμη ανεξαρτησία και ουδετερότητα του Μεγάλου Δουκάτου.

Πάμε λοιπόν στα φρασεολογικά μας.

Όπως είπα, με τα δόντια έχουμε πολλές και ποικίλες εκφράσεις. Μερικές εκφράσεις χρησιμοποιούν τον προφανή ρόλο των δοντιών ως επιθετικού ή αμυντικού όπλου. Λέμε, ας πούμε, δείχνω σε κάποιον τα δόντια μου, που σημαίνει ότι του δείχνω τις κακές μου διαθέσεις με απειλητικό τρόπο, ενώ για κάποιον που παλεύει απελπισμένα να καταφέρει κάτι λέμε ότι παλεύει με νύχια και με δόντια -εδώ η εικόνα παραπέμπει σε περικυκλωμένο ζώο. Η εικόνα υπάρχει από την αρχαιότητα, αν σκεφτούμε ότι ο Λουκιανός στους Νεκρικούς Διαλόγους γράφει «τὸ δὲ χρυσίον ὀδοῦσι καὶ ὄνυξι καὶ πάσῃ μηχανῇ ἐφύλαττον».

Όταν φοβερίσουμε κάποιον, όταν του μιλήσουμε αυστηρά ή τον απειλήσουμε με στόχο να τον συνετίσουμε ή να τον αναγκάσουμε να κάνει κάτι, λέμε του έτριξα τα δόντια. Ο θυμωμένος άνθρωπος τρίζει αθέλητα τα δόντια του, έτσι το τρίξιμο είναι ένδειξη οργής. Στις Πράξεις Αποστόλων (7.54), τα μέλη του ιουδαϊκού συμβουλίου, ακούγοντας τον Στέφα-
νο να τους κατηγορεί, «ἔβρυχον τοὺς ὀδόντας ἐπ’ αὐτόν». Αλλά και τον 12ο αι. ο Ευστάθιος, σχολιάζοντας το ομηρικό «καναχήν οδόντων έχει», σημειώνει «ἄλλος δ’ ἂν εἴποι τις κοινότερον τρίζων. καὶ παρέπεται ἀληθῶς καὶ τοῦτο τοῖς ἄγαν θυμουμένοις, ὡς καὶ ἐνταῦθα ὁ Ἀχιλλεύς» (Παρεκβολαί εις Ιλιάδα, 4.344).

Όταν λέμε ότι κρατάω κάτι με τα δόντια εννοούμε ότι με μεγάλη δυσκολία ελέγχω ακόμα μια κατάσταση, μόλις και μετά βίας καταφέρνω να συγκρατήσω κάτι για να μην το χάσω. Η συγκράτηση με τα δόντια θεωρείται το έσχατο μέσο, αφού, εννοείται, τα χέρια έχουν αχρηστευθεί, κάτι που μπορεί να παραπέμπει ακόμα και στην ιστορία του Κυναίγειρου
(που επιχείρησε να συγκρατήσει πρώτα με τα χέρια και μετά με τα δόντια το περσικό πλοίο στη μάχη του Μαραθώνα). Με την κρίση της τελευταίας δεκαετίας, εχω ακούσει κάμποσες φορές να λένε «με τα δόντια κρατάω ανοιχτό το μαγαζί».

Από την άλλη, όταν κάποιος σφίγγει τα δόντια, σημαίνει ότι κάνει υπομονή, δεν αφήνει την αγανάκτησή του να ξεσπάσει, δείχνει εγκαρτέρηση, ενδεχομένως ανέχεται κακό φέρσιμο ή προσβολές. Σε μια τέτοια κατάσταση το σφίξιμο των δοντιών είναι αυτόματη φυσική αντίδραση, το ίδιο κι όταν ετοιμαζόμαστε να πονέσουμε, π.χ. στον γιατρό. Οι Βρετανοί λένε σε ανάλογες περιπτώσεις, νομίζω, Stiff upper lip.

Αλλά τα δόντια είναι και ο φράχτης του στόματος. Ξέρουμε το ομηρικό «ποίον σε έπος φύγεν έρκος οδόντων» (από το Δ της Ιλιάδας), δηλαδή «ποιος λόγος ξέφυγε από το φράχτη του στόματός σου», μια φράση που και σήμερα τη χρησιμοποιούμε.

Την ίδια εικόνα τη βρίσκουμε και στη νεότερη φράση έξω απ’ τα δόντια, π.χ. του μίλησα έξω απ’ τα δόντια, του τα είπα έξω από τα δόντια, δηλ. του μίλησα χωρίς περιστροφές, χωρίς αναστολή από ευγένεια ή φόβο, του είπα σκληρές αλήθειες. Και για κάποιον που συνηθίζει να μιλάει με παρρησία λέμε «μιλάει έξω απ’ τα δόντια» -οι Γάλλοι έχουν αντίστοιχη έκφραση il n’a pas la langue dans sa poche, δεν έχει τη γλώσσα του στην τσέπη.

Αντίθετα βέβαια μέσα απ’ τα δόντια του μιλάει κάποιος που μιλάει χαμηλόφωνα, που δεν ακούγεται καθαρά (και ίσως αυτό το κάνει σκόπιμα) και κατ’ επέκταση που μιλάει με υπονοούμενα, με περιστροφές -που, όπως λέμε, «μασάει τα λόγια του».

Για να θυμηθούμε τον τίτλο του άρθρου, λέμε ήλιος με δόντια για τις παγερές μέρες του χειμώνα, με ηλιοφάνεια αλλά και με τσουχτερό κρύο. Βέβαια, Ήλιος με δόντια είναι και ο τίτλος ενός πολύ καλού μυθιστορήματος του Γιάννη Μακριδάκη -ίσως είναι το καλύτερό του.

Όταν λέμε ότι κάτι δεν είναι για τα δόντια του εννοούμε ότι δεν είναι άξιος ή ικανός να αποκτήσει ή να απολαύσει κάτι που ποθεί. Εδώ έχουμε προφανή μεταφορά από τις σκληρές τροφές που δεν είναι κατάλληλες για ασθενικά δόντια. Η φρ. λέγεται ιδίως σαν περιφρονητική απάντηση σε κάποιον που επιδιώκει γάμο με πρόσωπο κοινωνικά ανώτερο ή σε ηλικιωμένο που προσπαθεί να συνδεθεί με πολύ νεότερή του.

Από την άλλη, έχει δόντι ή έχει γερό δόντι (ή μεγάλο δόντι) κάποιος που έχει ισχυρά μέσα, δυνατούς προστάτες. Συχνά ακούγεται π.χ. ότι για να διοριστεί κάποιος στην τάδε θέση πρέπει να έχει «μεγάλο δόντι». Κάποτε, χαριτολογώντας, το επεκτείνουμε: — Είχε δόντι ο τάδε; — Μόνο δόντι; Χαυλιόδοντα.

Σχετίζεται η παραπάνω έκφραση με μια παλιότερη που δεν ακούγεται τόσο πολύ στις μέρες μας, κόβουν τα δόντια του, δηλ. έχει μεγάλη δύναμη, μεγάλη επιρροή.

Όταν όμως μας πονάει το δόντι για κάποιον σημαίνει ότι είμαστε ερωτευμένοι με αυτό το πρόσωπο. Κι αυτή η έκφραση νομίζω πως έχει παλιώσει. Ίσως προέρχεται από το ότι ο πονόδοντος είναι πρόχειρη και καλή δικαιολογία για την κακοκεφιά και τους αναστεναγμούς του ερωτευμένου που τον ρωτούν τι έχει. Η έκφραση λέγεται (ή λεγόταν) και με το υποκοριστικό, δηλ. του πονάει το δοντάκι.

Υπάρχει και η έκφραση πονάει δόντι, κόβει κεφάλι, που αποτελεί μετεξέλιξη της έκφρ. πονάει κεφάλι κόβει κεφάλι. Αυτή τη λέμε όταν αντί να αντιμετωπίσουμε ένα πρόβλημα, καταργούμε το πράγμα που έχει το πρόβλημα, και λέγεται ιδίως όταν οι αρχές παίρνουν απόφαση να καταργηθεί ένας φορέας αντί να αντιμετωπίσουν τα προβλήματά του.

Η αρχή βρίσκεται σε ευτράπελο μύθο (και ιστορία του Καραγκιόζη) για κομπογιανίτη ή πρωτόπειρο γιατρό που ήθελε
να εφαρμόσει στον πονοκέφαλο τη συνταγή που είχε για τον πονόδοντο («πονάει δόντι βγάζει δόντι»). Η προέλευση εξηγεί και την παραλλαγή, όπου βέβαια δείχνει ακόμα πιο παράλογη. Και σε κάποιο τραγούδι ένας κομπογιανίτης εφαρμόζει την τακτική πονάει δόντι βγάζει μάτι.

Δόντια έχει και ο χάρος, και για κάποιον που διέφυγε από βέβαιο κίνδυνο λέμε ότι γλίτωσε από του χάρου τα δόντια. Αντίστοιχη η αρχαία: «ἐφείλκυσάν με ἐξ αὐτῶν τῶν τοῦ θανάτου πυλῶν» (Αχιλ. Τάτιος, Λευκίππη και Κλειτοφών, 5.9.3).

Από την άλλη πλευρά, τη φράση με την ψυχή στα δόντια, παραλλαγή της κάπως συχνότερης «με την ψυχή στο στόμα», τη λέμε για κάποιον που αγωνιά στον έσχατο βαθμό ή που κάνει κάτι με μεγάλο άγχος και πολύ βιαστικά. Επίσης, για κάποιον εξαντλημένο, λιπόθυμο από τη μεγάλη κούραση. Κατά τη δοξασία, η ψυχή του ανθρώπου βγαίνει από το στόμα.
εδώ παριστάνεται να έχει κιόλας φτάσει στο στόμα, έτοιμη να βγει. Η φρ. σπάνια λέγεται για πράγματι ετοιμοθάνατους.

Για κάποιον πάνοπλο λέμε ότι είναι οπλισμένος μέχρι τα δόντια ενώ όταν κάποιος απαιτητικός ή μεμψίμοιρος δεν εκτιμά μια ανέλπιστη τύχη ή μια προσφορά που του κάνουμε, αλλά της βρίσκει μικροψεγάδια, λέμε ότι του χαρίζουν γάιδαρο και τον κοιτάζει στα δόντια -όταν πρόκειται κάποιος να αγοράσει γάιδαρο, έχει δικαίωμα βέβαια να τον εξετάσει εξονυχιστικά, αλλά όχι όταν του γίνεται δώρο.

Μια πιο παλιά έκφραση είναι δεν έχει να ξύσει το δόντι του, που λέγεται για τους πάμπτωχους. Μια άλλη, επίσης παλιά, λέει αν ξύσει το δόντι του, δικό μου ψωμί θα βρει, που λέγεται για τους αχάριστους, που έχουν «φάει ψωμί» από εμάς.

Κοντεύουμε την εικοσάδα με τις οδοντικές εκφράσεις. Ας βάλουμε κάπου και το οδόντα αντί οδόντος της εκδίκησης, αν και πολύ συχνότερα λέγεται το οφθαλμόν αντί οφθαλμού.

Που μου θυμίζει πως οι εκφράσεις που χρησιμοποιούν το μάτι είναι πολύ περισσότερες. Όταν κλείσω ραντεβού με τον οφθαλμίατρο ίσως βάλω σχετικό άρθρο.

 

192 Σχόλια προς “Φράσεις με δόντια”

  1. giatibaba said

    #0
    και φυσικά υπάρχει και το «ξεδοντιάζω», με την μεταφορική έννοια

  2. #0
    και φυσικά υπάρχει και το «ξεδοντιάζω», με την μεταφορική έννοια

  3. nikiplos said

    Και συμπληρώνοντας τα σχόλια @1 και 2@, όταν κάποιος δεν έχει πλέον τις δυνάμεις που είχε κάποτε λέμε «ξεδοντιασμένος». Τη φράση την είχα διαβάσει σε εφημερίδες την εποχή της Ρωσίας του Γιέλτσιν, που η κοινή γνώμη στην Ελλάδα ήθελε πιο δυναμική παρέμβαση των Ρώσων στα ζητήματα του Γιουγκοσλαβικού.

  4. nikiplos said

    Κάπου είχα ακούσει και την έφκραση «κουφιοδόντης είναι μην τον φοβάσαι».

  5. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    Το μπλε δόντι το έγραψες Νικοκύρη?

  6. atheofobos said

    Να προσθέσω πως στην λαϊκή παράδοση δόντια υπάρχουν και αλλού, εξ ου και ο μύθος για το Vagina dentata, για το οποίο γράφω στο ποστ μου:
    ΓΛΥΚΟΜΟΥΝΑ, ΦΑΡΜΑΚΟΜΟΥΝΑ, ΦΑΡΜΑΚΟΨΩΛΗΣ -ΑΠΟ ΤΗΝ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ
    http://atheofobos2.blogspot.com/2014/01/blog-post_9.html

  7. Ένθα κλαυθμός και οδυρμός και βρυγμός οδόντων, πώς το λέει το κατά Ματθαίον.

  8. antonislaw said

    Καλημέρα σας!
    Είναι βέβαια και το ευαγγελικό «Και βαλούσιν αυτούς εις την κάμινον του πυρός. Εκεί έσται ο κλαυθμός και ο βρυγμός των οδόντων» (Ματθ. ιγ 50) όπου σήμερα ο βρυγμός (ή και βρουξισμός) το έντονο τρίξιμο είναι πάθηση των δοντιών και των γνάθων που συμβαίνει συνήθως κατά τη διάρκεια του ύπνου.

    Μια άλλη φράση που έχω ακούσει είναι επίσης «πιπιλάει το δόντι του» ή «μην πιπιλάς το δόντι σου», δηλαδή μην επιμένεις να ασχολείσαι πολύ με κάποια πράγματα, μην κολάς που θα λέγαμε σε κάποια πράγματα

  9. miltos86 said

    Καλημέρα!

    Υπάρχει και το «με το μαχαίρι στα δόντια»

  10. antonislaw said

    7-8 ο (Δήλιος)Δύτης με πρόλαβε με μακροβούτι!

  11. dryhammer said

    6 Μου θύμισες ένα γκαγκ από μια (άθλια) κωμωδία όπου όταν πρωτοπήγε ο νεαρός φλώρος με γυναίκα (εργάτρια του σεξ) εκείνη για να τον ξεφοβίσει του είπε: «Να δες, δεν έχει δόντια» για να πάρει την έντρομη απάντηση «Ναι, αλλά με τέτοια ούλα…»

  12. 10 🙂 (Γιατί Δήλιος;)

  13. Divolos said

    α. «Φάγανε με χρυσές μασέλες». Δόντια είναι κι αυτά…
    β. Προσεγγίζοντας τον Βόλο από δυτικά στην περιοχή της αρχαίας Δημητριάδας, ακριβώς δίπλα στο αρχαίο θέατρο Δημητριάδας, υπάρχει μια σειρά από πεσσούς που διασώζονται και ήταν μέρος (οι κολώνες) αρχαίου υδραγωγείου. Προκειτε για μια μακριά σειρά από πεσσούς (τουλάχιστον 30) που οι βολιώτες ονομάζουμε «δόντια», ενώ και για την γύρω περιοχή λέμε «στα δόντια».

  14. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια και τις συμπληρώσεις!

    12 Δήλιος κολυμβητής δεν έλεγαν οι αρχαίοι;

    5 Δεν έγραψα για το Blue Tooth, ούτε για τον Harald Bluetooth τον βασιλιά των Βίκινγκς (απ’ όπου ονομάστηκε και το Μπλε Δόντι)

  15. Πέπε said

    Καλημέρα.

    Η έκφραση «έχει δόντι = έχει μέσο» ομολογώ πως δεν μπορώ να φανταστώ πώς προέκυψε. Ενώ οι άλλες είναι εύγλωττες.

    > του χαρίζουν γάιδαρο και τον κοιτάζει στα δόντια -όταν πρόκειται κάποιος να αγοράσει γάιδαρο, έχει δικαίωμα βέβαια να τον εξετάσει εξονυχιστικά, αλλά όχι όταν του γίνεται δώρο.

    Λένε ότι ειδικά από τα δόντια φαίνεται η ηλικία του γαίδάρου.

    Η έννοια του «οδοντωτού» σχήματος, του δοντιού στο γρανάζι π.χ., υπάρχει και σε άλλες γλώσσες; Ο οδοντωτός σιδηρόδρομος π.χ. πώς λέγεται σε άλλες γλώσσες; (Υποθέτω ότι δε θα είναι ελληνική, καλαβρυτινή αποκλειστικότητα.)

    Δόντι λένε και στις οικοδομές ένα κομμάτι του κτιρίου που περοσσεύει από το βασικό περίγραμμα.

  16. leonicos said

    Ας δείξω κι εγώ τα δόντια μου λέγοντας καλημέρα.

  17. leonicos said

    Τον ξεδοντιάρη τον είπατε;

    Θα τον έίπατε

  18. spiridione said

    5. Και μένα εκεί πήγε το μυαλό μου, στα οννεδίτικα δόντια
    Χάραλντ ο Κυανόδους
    https://en.wikipedia.org/wiki/Harald_Bluetooth

  19. ΣΠ said

    6
    Στην ταινία του Μπέργκμαν «Το αυγό του φιδιού» υπάρχει μια σκηνή όπου κάποιος λέει ότι κάποια έχει δόντια στο αιδοίο της.

  20. Πέπε said

    13 α:
    Και με σαράντα μασέλες. (Μήπως οι χρυσές μασέλες είναι συμφυρμός με τα χρυσά κουτάλια;)

  21. antonislaw said

    12 Δήλιος δύτης ή κολυμβητής, από τη γνωστή απάντηση του Σωκράτη στον Ευριππίδη, όπως την παραθέτει ο Διογένης ο Λαέρτιος για το ποια γνώμη έχει για το έργο του Ηράκλειτου

    «φασὶ δ’ Εὐριπίδην αὐτῶι δόντα τὸ Ἡρακλείτου σύγγραμμα ἐρέσθαι· “τί δοκεῖ;” τὸν δὲ φάναι· “ἃ μὲν συνῆκα, γενναῖα· οἶμαι δὲ καὶ ἃ μὴ συνῆκα· πλὴν Δηλίου γέ τινος δεῖται κολυμβητοῦ.”
    Diogenes Laertius, Lives of the Philosophers 2.22 (Socrates) = 46a Kannicht

  22. leonicos said

    Τον οδοντόκωλο;

    Όχι

    Συνεισφορά για τον στόχο των 7.000.000

    αύξησα κατα 2/000/000 έτσι μ’ αρέσει

  23. 15 Για τον οδοντωτό εδώ βλέπω ελάχιστα δόντια (a toothed rack rail): https://en.wikipedia.org/wiki/Rack_railway

  24. leonicos said

    Δόντια δεν έχει, αλλά δόντια τσακίζει

    Η γλώσσα περορίζεται στα κόκαλα, που είναι πιο ευθραυστα

  25. ΓιώργοςΜ said

    Καλημέρα!
    Το σύνολο των δοντιών ως φράχτης επιβιώνει και στην ορολογία της οδοντιατρικής. Αναφέρονται σε «οδοντικό φραγμό» ή σκέτο «φραγμό» όταν θέλουν ν’ αναφερθούν στο σύνολο των δοντιών.

  26. ΓιώργοςΜ said

    15 Χαχα, θυμήθηκα κάτι που άκουσα πρόσφατα: Υπήρχε (υπάρχει;) πινακίδα που αναφέρει στα αγγλικά «toothed railway» στον οδοντωτό, μεζεδάρα ολκής! Rack το σωστό, όπως λέει ο Δύτης στο 23.

  27. miltos86 said

    Βρίσκω ενδιαφέρον και το όμικρον πριν το δέλτα, που διατηρείται ανέπαφο σε μια σειρά από (κυρίως νεότερες) λέξεις, πχ οδοντόκρεμα, οδοντόβουρτσα, οδοντικό νήμα, οδοντοστοιχία, οδοντογιατρός, οδοντωτός.
    Ταυτόχρονα έχει χαθεί νομίζω σε όλες τις διαλέκτους και ντοπιολαλιες ως προς το ίδιο το δόντι, αλλά κι από όλες τις εκφράσεις που αναφέρθηκαν με εξαίρεση μόνο τις βιβλικές.

  28. Πέπε said

    27

    Ναι, ιδιαίτερα στον καθαρά λαϊκό οδοντογιατρό!

  29. Ανδρέας Τ said

    Όσοι από μας κοινωνούσαν μικροί θα πρέπει να θυμούνται την έκφραση «έβαλε χρυσό δοντάκι». Μας ζητούσαν μάλιστα να ανοίξουμε το στόμα για να το δουν.

  30. Dimitris Karayiannis said

    Το δόντι του χαρτιού είναι η υφή του χαρτιού, το πόσο λείο ή άγριο είναι. Παίζει σημαντικό ρόλο στα χαρτιά ζωγραφικής για τεχνικές με κάρβουνο, παστέλ κλπ.

  31. Τα δοντάκια των γραμματοσήμων θυμήθηκα επίσης. Σημαντικό για τον συλλέκτη να μην είναι φθαρμένα!

  32. ΣΠ said

    «Για σένα φουντουκάκι μου πονάει το δοντάκι μου» τραγούδησε η Άννα Φόνσου στην ταινία «Το αγοροκόριτσο».

  33. Καλημέρα κι από δω.
    Δεν έχω διαβάσει ακόμα τίποτα απ’ το σημερνό. Αλλά μούκανε εντύπωση που σχόλιό μου περιμένει έγκριση. Για δες! Δεν το περίμενα. Για να δούμ’ αυτό.

  34. […] Ήλιος με δόντια υπάρχει, αλλά φράσεις με δόντια; Θα θυμάστε ίσως ότι πριν από μερικές μέρες δημοσίευσα ένα άρθρο που είχα αρχίσει να το σκέφτομαι ενώ βρισκόμουν καθηλωμένος στην καρέκλα του οδοντογιατρού. Μια και αυτή η περιπέτεια τελείωσε, ας πούμε για να ξορκίσω το ενδεχόμενο σύντομης επανάληψής της, γράφω το σημερινό άρθρο κάνοντας μια ανασκόπηση… — Weiterlesen sarantakos.wordpress.com/2021/10/21/dent/ […]

  35. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    15-23 Κι εγώ δεν θυμάμαι κάτι σε ξένη γλώσσα

    29 Εμένα δεν με κοινωνούσαν οπότε την έκφραση την έμαθα σήμερα 🙂

    33 To ελευθέρωσα.

  36. Νέο Kid said

    Και η (μια απ τις πολλές δηλαδή…) διάσημη γκάφα του Αριστοτέλους που ήθελε τις γυναίκες να έχουν λιγότερα δόντια απ τους άντρες! …

    (Πώς έχουν καταφέρει οι χαζότεροι απ τους σοφούς αρχαίους να έχουν σήμερα τέτοιο μάρκετινγκ, είναι απορίας άξιο!. Είχαν μάλλον καλό μεσαιωνικό Bluetooth)

  37. antonislaw said

    Και μια παροιμία που παραθέτει ο Πολίτης (τόμος Δ) από τα εφτάνησα που όμως απαντάται σε πολλά παραδοσιακά τραγούδια κυρίως των απόκρεω:

    «Μια γριά μονοδοντού άντρα γύρευε, η πορδού»

    Επίσης cyamus monodontis και cyamus catodontis είναι είδη ψειρών (στην πραγματικότητα είδη γαρίδων) των μεγάλων θαλάσσιων θηλαστικών και δη των φαλαινών

  38. Χρίστος said

    6. Atheofobos

    youtu.be/agPKZ6DjDTg?t=173

    Στο 2:53, οι Ιταλοί αμφισβητούν το μύθο. Αναρωτιούνται τι θα συνέβαινε αν αυτό ήταν αλήθεια. Πόσοι άντρες στα νοσοκομεία, πόσες γυναίκες στα δικαστήρια.

    Στην Κεφαλονιά φαίνεται ότι δεν υπάρχουν τέτοιες απορίες αφού δεν υπάρχουν τέτοιοι στίχοι:

    youtu.be/eI_Cjuaseaw

  39. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    37
    -Γιαγιά τι προτιμάς, άντρα ή μέλι?
    -Έχω εγώ παιδάκι μου δόντια για μέλι?

  40. sarant said

    36 Μπα; Έτσι έλεγε; Και δεν είχε γυναίκα ή έστω σκλάβα να μετρήσει τα δόντια της;

  41. Χαρούλα said

    Επίσης από την Αγία Γραφή: «᾿Ηκούσατε ὅτι ἐρρέθη, ὀφθαλμὸν ἀντὶ ὀφθαλμοῦ καὶ ὀδόντα ἀντὶ ὀδόντος· ᾿Εγὼ δὲ λέγω ὑμῖν μὴ ἀντιστῆναι τῷ πονηρῷ· ἀλλ᾿ ὅστις σε ραπίσει ἐπὶ τὴν δεξιὰν σιαγόνα, στρέψον αὐτῷ καὶ τὴν ἄλλην»(Ματθ. 5,38-42).
    Τα δοντάκια που πετούσαμε στα κεραμίδια «Σου δίνω κοκκαλένιο, μου δίνεις σιδερένιο;»
    Και η εισαγόμενη νεράιδα των δοντιών
    [url=https://postimg.cc/7CMHn6x4][img]https://i.postimg.cc/7CMHn6x4/DEE09-FC8-A182-4-F29-8-A02-15-B8-A83-AA774.jpg[/img][/url]

  42. Χαρούλα said

    Δεν τα κατάφερα μάλλον

  43. Νέο Kid said

    40. Έλα ντε! Ήταν αυτή η άρνηση του «εμπειρισμού» που είχαν κάποιοι μεγαλοσχήμονες της Λογικής! Αλλά κι εκεί έκανε τη μεγαλύτερη γκάφα του σχετικά με το ότι τα βαρύτερα πράγματα πέφτουν πιο γρήγορα απότι τα ελαφριά! Ο Γαλιλαίος κατέρριψε αυτή την αριστοτέλεια ανοησία μόνο με ένα απλό λογικό επιχείρημα, χωρίς κανένα πείραμα! Στα 1638.
    Το απλούν αλλά ιδιοφυές επιχείρημα του Γαλιλαίου αφήνεται ως άσκηση-κουίζ στους φιλομαθείς σχολιαστάς. 😀

  44. antonislaw said

    1,2,3 για τη μεταφορική έννοια του «ξεδοντιάζω». Ένας γνωστός μου μεγαλοδικηγόρος της επαρχίας με την ίδια έννοια χρησιμοποιούσε τη φράση θα τον «ξυρίσω».

    Και μια κρητική παροιμία για το έθιμο με τα νεογιλά δόντια των παιδιών που μου έλεγε η γιαγιά μου στην Κρήτη:
    «Πάρ’ μποντικέ τ’αδόντι μου και δω μου σιντεράκι/ να κοκαλίζω το ψωμί και το παξιμαδάκι»

    29 για τη θεία Κοινωνία: εμάς μας το λέγανε: άμε να μεταλάβεις να κάμεις το χρυσό δοντάκι. Τότε το χρυσό δόντι ήταν και ένδειξη ευημερίας, τώρα μόνο κάποιες περιθωριακές ομάδες εξακολουθούν να κάνουν χρυσά δόντια ως θήκες.

  45. Πάνος με πεζά said

    Καλημέρα !
    Φίλος, εδώ και χρόνια, και το υποστηρίζει και με θέρμη, λέει τον πονόδοντο, οδοντόπονο. Πράγματι, ακούγεται σωστότερο σαν σύνταξη, ωστόσο φυσικά, μια ολόκληρη ομάδα από πονόλαιμους, πονοκεφαλους κλπ. έχει καθιερώσει την ανάποδη εκφορά.

  46. Χαρούλα said

    Δοντιά: το κόψιμο με δάγκωμα του κατεργασμένου χασίς (μαύρο), που ισοδυναμούσε με πρόχειρη μονάδα μέτρησης και διάθεσης (πώληση ή ανταλλαγή ή χάρισμα) του χασίς.
    Και το: άμα η γυναίκα βγάλει δόντια… πτου κακά🤭

  47. Georgios Bartzoudis said

    Δουντιάρ’ς /δουντιάρου =αυτός /αυτή που εξέχουν τα δόντια του /της. [Καθότι, ήν ποτε καιρός που δεν υπήρχε «ορθοδοντική»].

  48. Παναγιώτης Κ. said

    Το «δόντι» σε τεχνικές περιγραφές όπως:
    Δόντι γραναζιού, δόντι πριονιού
    Δόντι λέγεται μια μικρή εσοχή που φτιάχνουμε με ένα κοπίδι σε ένα παξιμάδι που αντιστέκεται στο ξεβίδωμα με ένα κλειδί για να χτυπήσουμε μετά με το σφυρό το κοπίδι. Κατά κανόνα φέρνουμε θετικό αποτέλεσμα.

  49. spiridione said

    Για το δόντι – μέσο, στο Κέντρο Λαογραφίας υπάρχουν πολλές καταγραφές από συλλογές κατά σύμπτωση του 1920
    http://repository.kentrolaografias.gr/xmlui/discover?scope=%2F&query=%CE%AD%CF%87%CE%B5%CE%B9+%CE%B4%CF%8C%CE%BD%CF%84%CE%B9&submit=&rpp=10
    Λίγο πιο παλιά υπάρχουν φράσεις κόβει του δόντι του, αυτού κόβει το δόντι του
    http://repository.kentrolaografias.gr/xmlui/discover?scope=%2F&query=%CE%BA%CF%8C%CE%B2%CE%B5%CE%B9+%CE%B4%CF%8C%CE%BD%CF%84%CE%B9&submit=&rpp=10

  50. Από την ταινια «Αλίμονο στους νέους»:
    -Αυτή δεν είναι για τα δόντια σου!
    -Και με την μασελίτσα μας! Χράτσα χρούτσα, χράτσα χρούτσα…

  51. Τα οδοντικά σύμφωνα: τ,δ,θ

  52. Στη δεκαετία του ’50, στα πιτσιρίκα που παίζαν στους δρόμους, υπήρχε η δοξασία, όταν περνά καμιά καλόγρια, «σφίξε τα χείλη σου για να μην σου μετρήσει τα δόντια». Τι εννοούσε; Κανείς δεν ξέρει…

  53. leonicos said

    οδοντόκρεμα, οδοντόβουρτσα, οδοντικό νήμα, οδοντοστοιχία, οδοντογιατρός, οδοντωτός.

    είναι ‘κατασκευασμένες’ την εποχή που αν έλεγες τους οδόντας δόντι, έμενες χωρίς δόντια.

    Μιλώντας λαντίνο στο σπίτι, απορούσα με άλλα σπίτια φίλων μου, όπως του Δημητράκη, που τον διόρθωναν διαρκώς από τα ελλεηνικά στα ελληνικά να πει το γάντι χειρόκτιο (χωρίς ν) και την πετσέτα του φαγητού (πανινη τότε και με κρίκο ασημένιο) χερόμακτρο, το μαντίλι, μανδίλι, το παπούτσι υπόδημα, την γραβάτα, κραβάτα, το πουκάμισο υποκάμισο, το παντελόνι, παντΑλόνι, μην πω και τη σόλα επίσωτρο, που η μάνα του είπε στον άντρα της, ε όχι κι αυτό πια

  54. Ως γνωστόν οι άνθρωποι βγάζουν τα τελευταία δόντια τους σε μεγάλη ηλικία, περίπου στην ενηλικίωση, εξού και τα λέμε φρονιμίτες (και συνήθως δεν τα κρατάνε για πολύ στο στόμα τους, αργά βγαίνουνε και γρήγορα χαλάνε). Παρομοίως και τα μόνοπλα (γαϊδούρια – άλογα μουλάρια) βγάζουν καινούρια δόντια στα 7 τους χρόνια. Άρα αν πας ν’ αγοράσεις ένα γαϊδούρι και σου λένε πως είναι νεαρό, κοιτάς τα δόντια του (αν ξέρεις 🙂 ) για επιβεβαίωση. Τώρα, αν στο χαρίζουνε και δεν είναι ψωραλέο τι σε πειράζει αν είναι 6 ή 10 χρονών. (15 Όπως καταλαβαίνεις δεν το λένε μόνο)!

    31 Απ’ την άλλη, ακόμα πιο σημαντικό αν έβρισκες γραμματόσημο χωρίς δόντια την εποχή εκείνη. Μετά έγινε συνηθισμένο (και τώρα πού να χρησιμοποιήσεις γραμματόσημο)!

  55. leonicos said

    51 Τα 3 οδοντικά σύμφωνα: τ,δ,θ είναι τα εξής 4

    τ άφωνο στιγμιαίο
    δ έμφωνο συρόμενο
    θ άφωνο συρόμενο
    d εμφωνο στιγμιαίο (που απλώς δεν έχουμε στα ελληνικά ως αυτοτελές ψηφίο αλλά μόνο ως ήχο)
    (δεν μιλάμε για συνδυασμούς στοιχείω ή ήχων)

  56. sarant said

    49 A μπράβο!

    45 Κεφαλόπονος λέγεται πότε πότε, λαιμόπονος δεν το έχω ακούσει ποτέ (ούτε και οδοντόπονος άλλωστε μέχρι τώρα).

  57. Pedis said

    «Μπροστά στον οδοντογιατρό είμαστε όλοι ίσοι, αλλά όχι όλοι οι οδοντογιατροί είναι ίσοι μεταξύ τους»

    Τζ. Αντρεόττι

  58. Παναγιώτης Κ. said

    48. Σφυρί…

  59. William T. Riker said

    Tα τελευταία χρόνια ακούγεται πολύ και το γλυκό δόντι, εμφανής αγγλισμός, που για να πω την αλήθεια δε μου κάθεται καλά

  60. leonicos said

    45 πονόλαιμους, πονοκεφαλους κλπ.

    κεφαλόπονο έχω ακούσει. λαιμόπονο όχι

    εγώ τα λέω όπως όλος ο κόσμος. δεν διορθώνω (ΠΙΑ). Κάποτε διόρθωνα, νομίζοντας ότι κάτι κάνω.

    Όντως εκανα. Χάλαγα κάτι ωραίο. τη φυσική λαλιά

  61. leonicos said

    Βέβαια δεν μιλάω και σαν τον Τζι

    Έχω και κάποιο επίπεδο, επιπεδωμένο και αλφαδιασμένο

  62. Νέο Kid said

    “..αλλά όχι όλοι οι οδοντογιατροί είναι ίσοι μεταξύ τους»
    Πάω στοίχημα ότι ο Αντρεότι δεν το είπε έτσι στα ελληνικά, αλλά: «αλλά οι οδοντογιατροί δεν είναι όλοι ίσοι μεταξύ τους»…

  63. @ 55 Leonicos

    Ναι, ναι.

    Για παράδειγμα οι τέσσερις λέξεις

    πάτος
    πάθος
    πάντως [πάdος σε μερικές προφορές]
    Πάδος

    διακρίνονται ως ελάχιστα ζεύγη, ανά δύο, από τα σύμφωνα τ, θ, d, δ.

  64. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    29 «Πάρ’ μποντικέ τ’αδόντι μου και δω μου σιντεράκι/ να κοκαλίζω το ψωμί και το παξιμαδάκι»
    Παραλλαγή σ΄εμάς (το έλεγα κι εγώ)
    Πάρε μποντικέ το δόντι μου
    και δο μου σιδερένιο
    να κουκαλίζω το ψωμί
    και το παξιμαδένιο

    «Έκαμε δόντι η δουλειά», κάτι πήγε στραβά στην υπόθεση

    Το ρυζάκι των δοντιών της , γράφει κάπου τρυφερά ο Σκαρίμπας.

    Δρακοδόντι, δόντι τίγρης για φυλαχτό,
    ελεφαντόδοντο για κόσμημα κλπ

  65. ΓΤ said

    Να θυμίσουμε και έναν οδοντογιατρό που αγαπάμε («Όταν σπούδαζα πώς να μη γίνω οδοντογιατρός […]», θυμάμαι από συνέντευξή του): Παντελής Μπουκάλας

  66. Pedis said

    Pasta al dente

    Με τίποτα δεν παίζει στα ελληνικά (σπίτια …)

    Όμως αρκετές ελληνικές εκφράσεις είναι κοινές με τις Ιταλικές

    https://aulalingue.scuola.zanichelli.it/benvenuti/2015/04/16/espressioni-idiomatiche-con-la-parola-dente/
    https://dizionari.corriere.it/dizionario-modi-di-dire/D/dente.shtml

    Μεταξύ κάποιων ωραίων, για τις οποίες όμως δεν υπάρχει η ανάλογη έκφραση στα ελληνικά: «εγώ έβγαλα το δόντι, σειρά σας τώρα» λέει κάποιος που μόλις τελείωσε π.χ. στις εξετάσεις στους υπόλοιπους που περιμένουν ακόμη τη σειρά τους. 🤓

  67. Δημήτρης Καραγιώργης said

    Έχω συναντήσει και την έκφραση σε βιβλία λογοτεχνίας «να βάλω κάτι στο δόντι» = να φάω κάτι λιτό, μια μπουκιά στα γρήγορα. Ίσως και να είναι ξένη φράση που να αποδόθηκε έτσι

  68. Pedis said

    -> 57: Siamo tutti eguali dinanzi al dentista, ma non tutti i dentisti sono uguali tra loro.

    Αν θελήσω επιμελητή δεν θα ζητήσω τη γνώμη αρKidάκων. 🤩 🥳🥱

  69. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Καλημέρα σας.

    Νὰ προσθέσω τὸ γνωστὸ μυθιστόρημα τοῦ Τζὰκ Λόντον Ἀσπροδόντης (White Fang), μὲ τὶς πολλὲς κινηματογραφικὲς μεταφορές.

    Ἐπίσης τὴν ταινία Κυνόδοντας τοῦ Γιώργου Λάνθιμου.

  70. Pedis said

    # 67: mettere qualcosa sotto i denti

  71. ΚΩΣΤΑΣ said

    Για τα δόντια τα έχετε πει όλα, ό,τι σκέφτηκα το είδα γραμμένο.
    Να πω κάτι έμμεσο, όταν κάποιος μυριστεί μάσα (οικονομική, λαμογιά) λέμε τροχάει τα δόντια του. Κι από τη μάσα, το μασάω παρ’ ημίν λέγεται και ματσιαλάω.

  72. ΓΤ said

    Και ασφαλώς, από τον Ύμνο εις την Ελευθερίαν, «[…] ακούω ξύλα, ακούω πελέκια, / ακούω τρίξιμο δοντιών». (στχ. 175-176)

  73. Jago said

    Τον οδοντωτό σιδηρόδρομο τον είπατε;

  74. ΓΤ said

    Για τον κόσμο του ΠΑΟ: Γιάννης Δοντάς

  75. Ήλθε στο χωριό ο αρκουδιάρης
    έναας μαύρος γύφτος ξεδοντιάρης:

    https://www.greeklyrics.gr/stixoi/o-arkoudiarhs/

  76. ΚΑΒ said

    Καλή σας μέρα. Μετά από 100 μέρες ξεγνοιασιάς στο νησί γύρισα στην πολύβουη,πολυδαίδαλη, δυσβάστακτη Αθήνα. Βέβαια η απουσία μου στο ιστολόγιο δε γίνεται αισθητή, αφού σπάνια σχολιάζω. Εύχομαι να είστε όλοι καλά.

    Χτες που ήμουνα στο σούπερ μάρκετ με πήρε τηλέφωνο η γυναίκα μου και μου είπε ν΄ αγοράσω οδοντόβουρτσα με δόντια.

  77. Το σπάσιμο της τσατσάρας στους φαντάρους που μετρούσαν τις μέρες πριν απολυθούν, κάθε δόντι μια μέρα!

  78. Αν αυτό που μας δίνουν να φάνε μας φανεί πολύ λίγο λέμε «ούτε στο κούφιο το δόντι μου δεν θα πάει»

    64 Εμείς όταν το πετάγαμε στα κεραμίδια λέγαμε «πάρε κοκαλένιο και δως μαλαματένιο». Το μάλαμα (χρυσό) στα δόντια έχει πια αντικατασταθεί με άλλα υλικά, δεν χρειάζεται ο χρυσός για να μην υπάρχουν αλλοιώσεις όπως και δεν μπαίνει υδράργυρος στα σφραγίσματα. Έχουν βγει κάτι ρητίνες μέγκλα τώρα. Χώρια που δεν φαίνονται αφού παίρνουν χρώμα πολύ κοντά στα υπόλοιπα (φυσικά) δόντια.

  79. antonislaw said

    67 «Έχω συναντήσει και την έκφραση σε βιβλία λογοτεχνίας «να βάλω κάτι στο δόντι» = να φάω κάτι λιτό, μια μπουκιά στα γρήγορα».

    Επίσης και η φράση «να γλυκαθεί το δοντάκι σου», πχ όταν πάμε μια τούρτα ή σοκολοατάκια μπορεί να συνοδευτεί με τη φράση «σου έφερα κάτι να γλυκαθεί το δοντάκι σου» ή κεραστείτε/πάρτε ένα κουραμπιέ να γλυκαθεί το δοντάκι σας»

  80. dryhammer said

    …και τα επώνυμα Κουφοδόντης, Κουτσοδόντης αλλά και Φαφούτης [γουγλίζοντας βρήκα έναν Χρυσόστομο Φαφούτη(!)]

  81. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

  82. BLOG_OTI_NANAI said

    Με το άρθρο, μου ήρθε ένα λογοπαίγνιο με δόντια:

    Πώς λέγεται ο οδοντίατρος που είναι 80 ετών = Ογδοντίατρος

  83. dryhammer said

    80. https://sikumi.lv/image/cache/catalog/data/!hobby/gold-i-1282-360×360.jpg

  84. sarant said

    65 Nαι μπράβο

    71 Ή ακονίζει

    73 Ναι, αλλά δεν ξέρουμε αν έχει αντίστοιχο σε άλλες γλώσσες

    76 Καλώστον!

    81 🙂

  85. dryhammer said

    83. Άλλα ‘ντ’ άλλων

  86. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Δόντια πυκνά και μαργαριταρένια

  87. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    45# Προσοχή, όποιον έχει πρόβλημα με την ανάποδη εκφορά θα τον τσαλαπατήσει ένα κοπάδι εξαγριωμένοι ποταμόιπποι.

  88. Costas Papathanasiou said

    Καλημέρα!
    Υπάρχει και ο νόστιμος γαστρονομικός όρος αλ ντέντε (=να κρατάει “στο δόντι”, δαγκωτό άνευ γεύσης ωμού) για το ιδανικό μαγείρεμα, κυρίως, των μακαρονιών (βλ.
    https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CE%BB_%CE%BD%CF%84%CE%AD%CE%BD%CF%84%CE%B5 ).
    Και ωραίες αρχαιοπρεπείς εκφράσεις για την κλοτσοπατινάδα : “γνύξ, πύξ, λάξ, ὀδάξ” (με γονατιές,μπουνιές, κλοτσιές και δαγκωνιές), την ομηρική(: Ἰλ. Λ. 749) ψυχορραγία των πεσόντων (επί γης) πολεμιστών: «ὀδὰξ ἕλον οὖδας» (και «γαῖαν ὀδὰξ ἑλόντες» στον Ευριπίδη, Φοίν. 1423), το «οργίλο δάγκωμα χειλιών»: «ὀδὰξ ἐν χείλεσι φύντες,»( Ὀδ. Α. 381) κλπ (βλ. https://lsj.gr/wiki/%E1%BD%80%CE%B4%CE%AC%CE%BE )

  89. kpitsonis said

    Το » Είναι μια κουφάλα αυτός ! » από πού προέρχεται , από την κουφάλα του δοντιού ή την κουφάλα του δέντρου ;

    Και κάτι ακόμη : Όταν είμασταν παιδιά, προ αμνημονεύτων χρόνων, μια γειτόνισσα μας φοβέριζε με το : Θα φωνάξω την καλαμοδοντού !

  90. Νέο Kid said

    87. Μη σου πω ότι θα τον κλωτσήσουν κι εξαγριωμένοι καμπόιπποι! (Αχά! Βρήκαμε και την αρχαιοελληνική ετυμολογία του Καμπόη -Καμπόϊα του φαρ-ουέστ. Όλα από μας οι πούστηδοι!)

  91. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    89# Δεν νομίζω να μπορούμε να πούμε με σιγουριά, πάντως κουφάλα σημαίνει αυτόν που έχει μόνο το περίβλημα, κι από μεσα είναι άδειος, σάπιος κλπ. Τσόφλι δλδ.

    Υπάρχει κι ένα αστείο περιστατικό με τον Μπάτη τον ρεμπέτη (που κατά καιρούς έκανε τον πρακτικό οδοντίατρο) και με έναν χωροφύλακα που υπέφερε από πονόδοντο, αλλά ας το πει ο Κόρτο γιατί εγώ βαριέμαι να γράφω και να κάνει κι αυτός επιτέλους καμιά δουλειά, άντε μπράβο 🙂

  92. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    88# Και ο Κάδμος που έσπερνε δόντια δράκου (δουλειά κι αυτή…)

  93. sarant said

    91 Σε περιοδεία στο Ηράκλειο Κρήτης έγινε αυτό το περιστατικό, αν θυμάμαι καλά. Τον είχε ο Μπάτης τον χωροφύλακα με ανοιχτό το στόμα, σε ανοιχτό χώρο και ενώ είχε μαζευτεί πλήθος, και ελεγε ο Μπάτης «Τέτοια κουφάλα δεν έχω ξαναδεί στη ζωή μου» και «Τέτοιες κουφάλες θέλουν ξεπάστρεμα γιατί είναι πολύ επικίνδυνες».

  94. Corto said

    91:
    Γεια σου βλάμη Χτήνος!

    Μας έχει προλάβει το αφεντικό από το 2016!

    Σχόλια 199 (του υποφαινομένου) και 214 (Sarant):

    https://sarantakos.wordpress.com/2016/02/03/dente/#comment-334434

    https://sarantakos.wordpress.com/2016/02/03/dente/#comment-334449

  95. Konstantinos said

    Τελικα θα φυγετε ακπο Ελλαδα? Με το διαβατηριο στα δοντια ειμαστε.

    Θα ψηφισεις την Κυριακη η θα πας για μπανιο; Εννοειται πως θα ψηφισω, με το ψηφοδελτιο στα δοντια ειμαι. Μητσοτακη δαγκωτο.

  96. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    94# Γειά σου Κόρτο!
    (πάλι λουφάρεις τυχερούλη, καθάρισε άλλος 🙂 )

  97. Corto said

    94 (συνέχεια):

    Αλλά αν θέλουμε και στιχάκι, θυμίζω αυτό:

    «Είμαι παιδί της μπάτσικας/ και όποιος του βαστάει,
    κιχ να μου πει, τα δόντια του/ στραγάλια θα τα φάει»

  98. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    95# Αυτό είναι από ανέκδοτο, η τελευταία οδηγία του πιλότου προς τους επιβάτες αεροπλάνου που έπεφτε.
    Δαγκώστε τα διαβατήρια γιατί θα γίνει της πουτάνας στην ταυτοποίηση των πτωμάτων.

  99. leonicos said

    Ξέχασα ν πω ότι ενώ τις ήξερα

    δεν περίμενα ότι υπάρχουν τόσες φράσεις με τα δόντια

  100. LandS said

    43, 40, 36
    There may be no accounting for Aristotle’s claim that men have more teeth than women, since on average they are the same. On the other hand, with the variation in third molar eruption it is quite possible that the women available for Aristotle to examine might have — by chance — had fewer teeth. The idea that there is a systematic difference between men and women would appear to be belied by the following section, where Aristotle clearly discusses the presence of the wisdom teeth in both sexes. This part is a vivid illustration of the problems of the posterior dentition in general — ancient Greeks and modern Americans alike.
    http://johnhawks.net/weblog/topics/history/aristotle_wisdom_teeth.html

  101. Konstantinos said

    Και η κρεμαγιέρα , οδοντωτός κανονας

  102. BLOG_OTI_NANAI said

    Λέξεις με δόντια:

  103. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Λοιπόν, έχουμε μια έκφραση-και πώς μου ΄ρθε από τα βάθη- για τη δύναμη, τη ρώμη : Δυο σειρές;/σειράδες δόντια:
    Δεν θα του περάσει κι αν έχει δυο σειράδες δόντια, δε θα με νικήσει όσο δυνατός κι αν είναι

  104. sarant said

    94 Κορτο, το αφεντικό έχει καλπάζον Έμενταλ διότι είχε εντελώς ξεχάσει το εντελώς ίδιο (εκτός της φωτογραφίας) άρθρο του 2016!

  105. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    102# Μπλογκ, η αναφορά στον Ερωτόκριτο είναι λάθος. Το όνομα του Καραμανίτη ήταν Σπιδόλιοντας.

  106. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    105 παναπει Σπιθόλιοντας/ Σπιθα και λιόντας

  107. 94 Μολογάς πως ο θείος Άλτσι μας χαιρετάει… Αλλά άμα είσαι τζόβενο θυμάσαι πολλά…

  108. 107 Καλά, πότε πέρασε τόση ώρα απ’ την ώρα που το διάβασα μέχρι να γράψω. Αλλά άμα κάνεις κι άλλες δουλειές παράλληλα, δεν παίρνεις χαμπάρι…

  109. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Αραιοδόντα-ης = τυχερή-ός, λέγανε στο χωριό και απευθύνονταν στα παιδάκια που δεν είχαν ενωμένα τα μπροστινά δόντια ,.Τώρα βλέπω ότι η αραιοδοντία (μπορεί να) είναι «βλάβη» της οδοντοστοιχίας που επιδιορθώνεται.

  110. Corto said

    104: Νίκο τι να πρωτοθυμηθείς; Πλάκα – πλάκα, πέρασε πάνω από πενταετία από το προηγούμενο.
    Το συνειδητοποιώ και μου φαίνεται….κάπως!

  111. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    106# Με δέλτα. Μήπως ασπίδα (=οχιά) + λέοντας?

  112. Πέπε said

    105 Σπιθόλιοντας θαρρώ, αλλά πάντως ωραίος και ο αναγραματισμός! 🙂

  113. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    ΕΦΗ, Πέπε, το δ/θ θα το τσεκάρω το απόγευμα, τώρα δεν.

  114. BLOG_OTI_NANAI said

    105: Ναι, όπως φαίνεται ο Σπύρος Μακρής θα έγραφε από μνήμης και μπερδεύτηκε, κακώς, φυσικά:

    Πάντως οι περισσότεροι έχουν το Σπιθόλιοντας:

    ΥΓ
    Κάποτε είχαμε κάνει έρευνα για την «Γκιόστρα» με κάμποσα σχόλια.

  115. … Από την άλλη, όταν κάποιος σφίγγει τα δόντια, σημαίνει ότι κάνει υπομονή, δεν αφήνει την αγανάκτησή του να ξεσπάσει, δείχνει εγκαρτέρηση, ενδεχομένως ανέχεται κακό φέρσιμο ή προσβολές. … Οι Βρετανοί λένε σε ανάλογες περιπτώσεις, νομίζω, Stiff upper lip. …

    Και bite the bullet.
    Όπως λέει η Βίκη μάλλον δέρμα ή κάτι άλλο δάγκωναν στην σχετική χειρουργική επέμβαση χωρίς αναισθητικό.
    Πάντως, το σχήμα συνηθισμένο στα αγγλικά: «Δαγκώνω την σφαίρα» ή «Βγάζω/μού βγάζουν την σφαίρα δαγκώνοντας».

  116. Irresistible said

    1) Ναί μεν ο κ. Σαραντάκος δεν τόλμησε να κρύψει από τους αναγνώστες του ότι η λέξις «δόντι» είναι ομηρική, ωστόσο απέφυγε όπως ο Διάβολος το Λιβάνι να μάς πεί το ακόμη σπουδαιότερο: Τίποτα δεν δείχνει την αδιάλειπτη συνέχεια της υπερτρισχιλιετούς Ελληνικής Γλώσσης από το γεγονός ότι η λέξις «δόντι» βρίσκεται συνεχώς επί 30 αιώνες στα στόματα των ελληνοφώνων, χωρίς ποτέ να έχει αντικατασταθεί από άλλη λέξη.

    2) Στό σχόλιο 59, ο πολυδιαφημισμένος για την βυζαντινογνωσία του σχολιαστής William T. Riker αποκαλύπτει πόσο βαθιά ανελλήνιστος τυγχάνει, αποκαλώντας «εμφανή αγγλισμό» την έκφραση «γλυκό δόντι» . Και στο σχόλιο 79, ο σχολιαστής Antonislaw εφευρίσκει τον Τροχό ενημερώνοντάς μας ότι υπάρχει και η φράσις «να γλυκαθεί το δοντάκι σου».

    Αλλ’ ώ αδαέστατοι, είναι δυνατόν να αγνοείτε στα 40φεύγα σας + 60φεύγα σας ότι η φράσις «γλυκύς οδούς» (= γλυκό δόντι) είναι παναρχαία ελληνική φράσις και ότι από εμάς την πήραν οι ελληνογνώσται Άγγλοι; ΑΝΑΡΤΩ τί λέει ο Λουκιανός στους «Έρωτές» του:

    3) Τελειώνοντας, θεωρώ απαράδεκτο (και επιβεβαιώνει ασφαλώς την μηδαμινή ελληνογνωσία των αναγνωστών του Ιστολογίου, με πρώτο και καλύτερο τον ίδιο τον κ. Σαραντάκο) σε ένα άρθρο για τους οδόντες να μην έχει αναφερθεί επί 7 ολόκληρες ώρες η μακράν διδακτικότερη σχετική ιστορία όλων των εποχών. Την αναφέρει ο Ηρόδοτος στο 6ο βιβλίο των «Ιστοριών» του, την περίφημη «Ερατώ» (6.107, 1 έως 3) και αφορά τον γιό του Πεισιστράτου, Ιππία, ο οποίος είδε όνειρο λίγο πρίν την Μάχη του Μαραθώνος ότι βάτευε την μητέρα του κι αμέσως μετά τον έπιασε βήχας και φταρνιζόταν, με αποτέλεσμα να χάσει το δόντι του και να το εκλάβει ως δυσμενή οιωνό για την επερχόμενη Μάχη. ΑΝΑΡΤΩ το πρωτότυπον του Ηροδότου, που γίνεται και σήμερα άνετα κατανοητό

    ΡΩΜΕΪΚΗ ΜΕΤΑΦΡΑΣΙΣ (Ηλία Σπυρόπουλου): «[6.107.1] Αυτοί λοιπόν περίμεναν την πανσέληνο, ενώ ο Ιππίας, ο γιος του Πεισιστράτου, οδηγούσε τους βαρβάρους στον Μαραθώνα· την προηγούμενη νύχτα είδε ένα τέτοιο όνειρο: του φάνηκε του Ιππία πως έσμιξε στο κρεβάτι με τη μητέρα του. [6.107.2] Λοιπόν έδωσε την εξής εξήγηση στο όνειρο: πως θα γυρίσει από την εξορία στην Αθήνα, θα ξαναπάρει στα χέρια του την εξουσία κι ύστερα θα πεθάνει σε βαθιά γεράματα στην πόλη του. Αυτή λοιπόν την εξήγηση έδωσε στο όνειρο, κι οδηγώντας τότε τους Πέρσες, αποβίβασε πρώτα πρώτα σ᾽ ένα νησί των Στύρων που λέγεται Αιγιλία τα ανδράποδα που κυρίεψαν στην Ερέτρια, κι ύστερα έφερε τα καράβια σε αραξοβόλια και οργάνωσε την παράταξη των βαρβάρων που είχαν αποβιβαστεί. [6.107.3] Και την ώρα που ρύθμιζε αυτά, τον έπιασε φτάρνισμα και βήχας δυνατότερος από το συνηθισμένο· κι έτσι που ο άνθρωπος τα ᾽χε τα χρονάκια του, τα περισσότερα δόντια του κουνήθηκαν. Μάλιστα απ᾽ το δυνατό βήξιμο ένα πετάχτηκε απ᾽ το στόμα του κι έπεσε στην άμμο· κι εκείνος και τί δεν έκανε για να το βρει. [6.107.4] Και μη βρίσκοντας το δόντι του, αναστέναξε και είπε στη συνοδεία του: «Η γη αυτή δεν είναι δική μας κι ούτε θα μπορέσουμε να τη βάλουμε στο χέρι· κι αν είχα κάποιο μερίδιο σ᾽ αυτή, το κατέχει τώρα το δόντι μου».
    [6.108.1] Ο Ιππίας λοιπόν συσχέτιζε με αυτά την οπτασία που είχε δει· τώρα, στους Αθηναίους που είχαν παραταχτεί στο τέμενος του Ηρακλή ήρθαν σε»

  117. 14, … 5 Δεν έγραψα για το Blue Tooth, ούτε για τον Harald Bluetooth τον βασιλιά των Βίκινγκς (απ’ όπου ονομάστηκε και το Μπλε Δόντι) …

    A blatant omission!

  118. 116, … «γλυκύς οδούς» (= γλυκό δόντι) …

    Όπως
    γλυκύς πους = ηδύπους

    (Επ’ ευκαιρία: Γιατί
    Ο οδούς – των οδόντων
    και όχι
    Ο πους – των πόντων?)

  119. 43,
    Για τον Tέλη και την φυσική ενδιαφέρον έχει κι αυτό το άρθρο του Ροβέλι
    (καμμία σχέση με τον Ροβιόλη και τα τέλια του βιολιού)

  120. Ξανά al dente σχόλιο από παλιότερο άρθρο:
    Πραγματική στιχομυθία ανάμεσα σε Κουτσοδόντη (διοικητή) και Φαφούτη (φαντάρο).

  121. 120,
    Ιδέ και 80! (Τώρα το είδα.)

  122. Υπάρχει και «παθολόγος οδοντίατρος» ή μόνο «χειρουργός οδοντίατρος»;

  123. dryhammer said

    122. Φίλος οδοντίατρος μου είχε εξηγήσει κάποτε πως το χειρουργος αφορά τα σφραγίσματα που είναι λέει επέμβαση σε ζωντανό ιστό του σώματος

  124. sarant said

    Eυχαριστώ πολύ για τα νεότερα!

  125. Θρακας said

    στα γερμανικα υπαρχει η εκφραση, eine Person hat Haare auf den Zähnen,αυτο το ατομο εχει τριχες στα δοντια του,δηλ.αν λογομαχισεις με αυτο το ατομο την εβαψες,θα σε κανει λειωμα..

  126. William T. Riker said

    116.2 Δεν το διατύπωσα σωστά, έπρεπε να πω ότι αναφερόμουν σε κείνους που έχουν κατά νου την αγγλική φράση και τη μεταφράζουν στα ελληνικά, όπως γίνεται και με άλλες φράσεις του τύπου «σκέφτομαι έξω από το κουτί», «στο τέλος της ημέρας».

  127. William T. Riker said

    125 Ενδιαφέρουσα και η αγγλική επίσης «by the skin of my teeth», δηλ. παρά τρίχα τη γλίτωσα ή κατάφερα να κάνω κάτι

  128. Μαρία said

    123
    Ποια σφραγίσματα, ρε Ντράι! Απόλαυσε εξαγωγή έγκλειστου φρονιμίτη. Χώρια οι ακρορριζεκτομές.

  129. … βρισκόμουν καθηλωμένος στην καρέκλα του οδοντογιατρού. …
    … Όταν κλείσω ραντεβού με τον οφθαλμίατρο ίσως βάλω σχετικό άρθρο. …

    Κάλλιο να σού βγει το δόντι παρά το μάτι.

  130. sarant said

    127 Ναι μπράβο, πολύ γούστο έχει

    130 🙂

  131. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    Νικοκύρη, τέλος άρθρου: 😅 👌 👏
    (Εύχομαι το σχετικό ραντεβού να μην χρειαστεί να γίνει σύντομα – κι ας καθυστερήσει το άρθρο 🙂 )
    ===-===
    Κρητιστί, το δόντι είναι από τις -πολλές λέξεις- που προφέρονται με το πρόθημα α-. και γίνεται: αντόντι. Και έπονται τα σχετικά σύνθετα…
    Ένα παράξενο –και μη χρησιμοποιούμενο πλέον- είναι ο αχλαντόντης, ως τερηδόνα, χαλασμένα δόντια (αυτός έχει αχλαντόντη). Ετυμολογία, ίσως, από την παρόμοια όψη που παίρνει το απομεινάρι από ένα δαγκωμένο περιμετρικά αχλάδι και το μαύρισμά του μετά.

    Και βέβαια ο κουτσαντόντης, που τον λέγαμε και ως τραγουδιστή …προσαγόρευση, για κορόιδεμα σε αντίπαλο παιδικού παιχνιδιού:
    “Κουτσαντόντη φ(π)ιρφ(π)ιρή,
    πόσο δίνεις το τυρί;” (πώς το γλείφεις το τυρί;) – Δεν θυμούμαι ακριβώς! 🙂
    ή
    “Κουτσαντόντη μυλωνά,
    το κουλούκι σου πεινά!”
    ===-===
    Είναι και η δαντέλα < dentelle.

  132. @ 127 William T. Riker

    Ναι, ναι, θυμόμαστε και το The Skin of Our Teeth, θεατρικό έργο του Θόρντον Ουάιλντερ. Δεν ήξερα ότι υπάρχει και έκφραση.

  133. Νέο Kid said

    Δεδομένης πάντως της διάμεσης τιμής των ηλικιών εδώ μέσα (μην πούμε για το ζάχαρο που έχετε δηλαδή!) , μοι προξενεί εντύπωση ότι ουδείς χριστιανομπολσεβικοαδαής ησχολήθει με τα λεξιλογικά της μασέλας!

  134. @ 130 Μιχάλης Νικολάου

    Ναι, ναι. Ζήτημα ποσοστών. Άλλο το 50% καθαρό και άλλο το ένα προς (1/…x100) το πλήθος των εναπομεινάντων… 🙂

  135. Τώρα μπήκα, δεν έχω διαβάσει σχόλια, συγγνώμη για πιθανές επαναλήψεις

    για ποιόν/αν πονάει το δόντι σου λέμε για τους ερωτευμένους (εξαιρείται ο βαθιά ερωτευμένος Λάμπρος που έχει…ουλίτιδα )

    ντάιμοντ τηθ, ή το ελληνικότερον ΔΔ (από τα αρχικά) ιδιοκτήτης πόλης στο Φαρ Ουέστ των Λουκυ Λουκ …

    και λίγος Ντύλαν :

    Idiot wind, blowing every time you move your teeth
    it;s a wonder that you still know how to breath

    Και φυσικά το σχετικό με δόντια τραγούδι που μου είχε αφιερώσει ο ΝατΚινγκΚόουλ, 17 φορές σ’ αυτό φωνάζει το όνομά μου !!

  136. BLOG_OTI_NANAI said

    Η έκφραση «γλυκό δόντι» υπάρχει και στον Μεσαίωνα, στον Διγενή Ακρίτη της Γκροταφεράτα (με αντίστοιχο στίχο να υπάρχει και στο Εσκοριάλ αλλά με διαφορά ερωτικής έντασης), αλλά εδώ που τα λέμε, σε εμάς, η έκφραση «γλυκό δόντι», σαν να λέμε το «πάθος» του, ή το «αντικείμενο του πόθου» του, είναι εξαιρετικά σπάνια έως ανύπαρκτη. Αν λένε οι άγγλοι κάτι παρόμοιο, μπορεί από εκεί το πήραν και δικοί μας. Εμείς έχουμε μόνο το «να γλυκάνω το δόντι μου», δηλ. να φάω κάτι γλυκό ή κάτι νόστιμο τέλος πάντων, αλλά κι αυτή η έκφραση έχει υποχωρήσει:

  137. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    105 κε
    – Σπιδόλιοντας, δέχεται ο Ξανθουδίδης (στην κριτική έκδοση του 1915) και το δικαιολογεί βάσιμα, έτσι όπως αναφέρει ο Χτήνος (#111).

    Ήλιος με δόντια, αλλά και κατά Ελύτη:
    «… μία πήχη φωτιὰ κάτω ἀπ’ τὰ σίδερα, μὲ τὶς μαῦρες κάννες καὶ τὰ δόντια τοῦ ἥλιου.»

  138. Νέο Kid said

    “Idiot wind, blowing every time you move your teeth
    it;s a wonder that you still know how to breath” !!

  139. Μαρία said

    138
    Σπιθόλιοντας ο Αλεξίου και στο υπόμνημα η γραφή του Ξανθουδίδη.

  140. Μαρία said

    111
    Σημείωση Αλεξίου στο Β 329.
    Ως προς τον Σπιθόλιοντα ακολούθησα την παράδοση και των δυο πηγών του κειμένου που δίδουν το όνομα με θ. Τη γραφή Σπιδόλιοντας εισήγαγε ο Ξανθ. λόγω της παραγωγής από την ασπίδα (είδος φιδιού) και λιόντας. Η αποκατάσταση αυτή του περισσότερο αλώβητου τύπου δεν είναι απαραίτητη, αφού και σε άλλα παλιά κείμενα το φίδι ονομάζεται σπίθα (Ξανθ. σ. 413). Πβ. πάντως σπίδες στο Β 250 (Α).

  141. Πέπε said

    137

    Προφανώς κάνεις πλάκα;

  142. Πέπε said

    141

    Α μάλιστα. Έχιδνα η ασπίς είναι. Δεν ήξερα ότι η ονομασία χρησιμοποιείται και ως κοινή.

  143. 137, 142 Και ο Όμηρος κοιμάται, ή ρίχνεις δόλωμα στον Βάτμαν; τω έρωτι δόντι… δοτική της μετοχής δους.

  144. BLOG_OTI_NANAI said

    138: Όπως βλέπω είναι αρκετά διαδεδομένα και τα δύο. Για παράδειγμα, στο λεξικό του Κριαρά συναντάμε και τα δύο:

  145. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Δόντια, ορθ.οδόντια, τα εν τη οδοντοσιά του μαγγανοπήγαδου εμπηγόμενα ξύλα, τα οποία δια των κονταρραβδίων της ανέμης περιστρέφουσι τον μάγγανον
    Δοντοσιά ορθ. οδοντοσιά. Το μέρος ένθα εμπήγονται οι οδόντες δια των οποίων περιστρέφεται ο μάγγανος
    Από το «Χιακόν γλωσσάριον»- Α.Γ.Πασπάτης, εν Αθήναις 1888

    111,143 Τώρα κατάλαβα! πχ. Ασπίς πρόνοια 🙂
    Εχω του Αλεξίου αλλά ποιος διάβασε κι ποιος θυμάται. Στη γούγλη όταν χρειαστούμε στίχο, λέξη κλπ και πάει. Και πριν π΄αναζήτησα το βιβλίο ,δεν το βρήκα σε πρώτο ψάξιμο. Διπλή σειρά θα ΄ναι. Χαμούλης 😦 .

  146. Γιάννης Κουβάτσος said

    Κοιτάμε με τα δόντια (Μίλτος Σαχτούρης)

    Δε φταίει το φεγγάρι για την πίκρα μας
    καθώς στριφογυρνάει δαιμονισμένα
    μέσα στο φωσφόρο
    σκορπώντας δεξιά κι αριστερά τα κόκαλά του
    καθώς και μεις στριφογυρνάμε στο σκοτάδι μας

    σκορπώντας δεξιά κι αριστερά τα κόκαλά του
    δε φταίει το φεγγάρι για τους λεμονανθούς
    δε φταίει το φεγγάρι για τα χελιδόνια
    δε φταίει το φεγγάρι για την Άνοιξη και τους
    σταυρούς
    δε φταίει αν πάνω στα μάτια μας φύτρωσαν δόντια

    (Σφραγίδα ή η όγδοη σελήνη)

  147. Μαρία said

    144
    Α χα χα. Το γλυκύν δόντι!
    Κι ακόμα να ξυπνήσει.

  148. Ορίστε και ο Όσιπ Μαντελστάμ για την Αρμενία και τα δόντια της όρασης:
    «Το μάτι αναζητεί μια μορφή, μιαν ιδέα, την περιμένει, αντ’ αυτής όμως προσκρούει σ’ ένα μουχλιασμένο ψωμί της φύσης ή σε μια πέτρινη πίττα. Τα δόντια της όρασης θρυμματίζονται και σπάζουν όταν κοιτάζεις για πρώτη φορά τις αρμενικές εκκλησίες.»

  149. Νέο Kid said

    147. Για να μη λέει ο Τζης ότι μεροληπτώ… 🤪 πάρε και σύ ένα !:

  150. Γιάννης Κουβάτσος said

    «Έξω απ’ τα δόντια», του Άρη Αλεξάνδρου…

    «Δεν ανήκω σε κανένα κόμμα και σε καμιά πολιτική οργάνωση. Δεν είμαι μέλος καμιάς εκκλησίας. Δεν είμαι οπαδός καμιάς θρησκείας. Όπως το ‘χω ξαναπεί, Δεσμώτης τήδε ίσταμαι τοις ένδον ρήμασι πειθόμενος. Έχοντας περάσει από τα ξερονήσια και τις φυλακές, νιώθω πως είμαι συγκρατούμενος όχι μόνο με όσους υποφέρουν στα φασιστικά στρατόπεδα, μα και με όσους βασανίζονται στο Αρχιπέλαγος Γκουλάγκ. Νιώθω αλληλέγγυος και συνυπεύθυνος με όσους αγωνίστηκαν, αγωνίζονται και θα αγωνιστούν εναντίον όλων των τυράννων, εστεμμένων και τραγιασκοφόρων, εναντίον όλων των δεσποτών, γαλονάδων και ρασοφόρων». (Από τα «Ένδον ρήματα»)
    https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&url=https://www.politeianet.gr/books/9789601682310-alexandrou-aris-patakis-exo-ap-ta-dontia-324884&ved=2ahUKEwi62or3gtzzAhVsSPEDHWL0BK04FBAWegQIAhAB&usg=AOvVaw0ZPbqxt3Fi6PFWJePzM9sp

  151. Νέο Kid said

    Αυτή η ομαδική ανθρωποφαγία για τη γραμματική αβλεψία του Μπλογκ να λείπει παρακαλώ!

  152. BLOG_OTI_NANAI said

    144: Μιλάμε για μεγάλη μαμακία 🙂

  153. sarant said

    153 Είπαμε, και ο Όμηρος νυστάζει.

  154. Δεν θα το πούμε πουθενά 🙂

  155. BLOG_OTI_NANAI said

    Η πλάκα είναι ότι τα «γλυκά δόντια» τα είχα βρει μαζί, και πήρε η μπάλα καθαρεύουσα, δημοτική και μεσαιωνικά!

  156. BLOG_OTI_NANAI said

    Να πούμε ότι η ιστορία έχει καταγράψει και άλλη τέτοια μαμακία, να μη νιώθουμε μοναξιά!

    155: Σου έχω εμπιστοσύνη 🙂

  157. Μαρία said

    156
    Είπαμε, ακόμα κι ο Όμηρος κοιμάται.
    Δόντι εναντίον γκόμενου.

  158. 157# >> Σ’ ευχαριστώ Έρωτα για το γλυκό πονόδοντο.

    Το πονόδοντο είναι κάτι σαν το περγαμόντο?

  159. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Ως και το γεροντόβουϊδο
    στην πρασινάδα αράσσει
    δόντια δεν έχει να μασεί
    μα σκιας* ανεχαράσσει *

    *τουλάχιστον *μηρυκάζει

  160. ΚΩΣΤΑΣ said

    Ωραίο αυτό με το γλυκό δόντι, είναι κάπως σαν το άλλο:

    – Τί τηνικάδε ἀφῖξαι, ὦ Κρίτων; ἢ οὐ πρῲ ἔτι ἐστίν;
    – Τι μας κουβαλήθηκες χαραϊάτικα με τα τενεκέδια ω Κρίτων;

    Κι ο Δύτης, τάφος, κάτι φίλοι μου, παλιοί του συμφοιτητές, το ξέρουν ήδη! 😉

  161. Πέπε said

    152

    Παρακαλώ. Δεν ανθρωποφαγούμε, και επιτρέψτε μου να το εκθέσω αναλυτικότερα:

    Ξεκίνησα να γράφω ένα σχόλιο ότι το δόντι δεν είναι δόντι αλλά (…πλήρης γραμματική και συντακτική ανάλυση), και μετά σκέφτηκα: μα τι του εξηγώ, εμένα περιμένει; Αν κάνει πλάκα, θα είμαι εγώ ο κρυόμπλαστος. Και εφόσον 99% το ξέρει (άλλο αν, όπως είπαμε, κι ο Όμηρος νυστάζει), μάλλον πλάκα θα κάνει, κατέληξα, και άλλαξα το σχόλιο. Ουδόλως ειρωνικό.

  162. 161 Κώστα, κρατάς κρυμμένα μυστικά και ντοκουμέντα! Από πού είναι οι φίλοι;

  163. ΚΩΣΤΑΣ said

    163 Προφανώς πλάκα κάνω, Δύτη μου. Δεν ξέρω ούτε εσένα, ούτε τυχόν φίλους σου εδώ. Αν το πήρες στα σοβαρά, συγγνώμη, αν εσύ μου κάνεις πλάκα τώρα, καλά κάνεις και καλά να πάθω. 🙂

  164. Αχ, και χάρηκα…

  165. BLOG_OTI_NANAI said

    162: Δεν πειράζει, άλλωστε πλάκα είχε. Μέσα σε τόσα απανωτά σχόλια, θα γίνει και η κουταμάρα. Εδώ καμιά φορά σε βιβλιοκρισίες αναφέρονται πλήθος σφαλμάτων:

  166. ΣΠ said

    163
    Για τον Αρίστατο λέει. 🙂

  167. ΚΩΣΤΑΣ said

    165
    Αν σου πω ότι αρχικά σκέφτηκα να γράψω ότι το ξέρουν όλοι οι μαοϊκοί της Θεσ/νίκης, μετά σκέφτηκα μήπως είναι βαρύ και το μετέτρεψα σε συμφοιτητές.

    Έχω την τάση να αστειεύομαι και να πειράζω ανθρώπους που τους εκτιμώ και διακρίνω ότι έχουν και χιούμορ. Μάλλον δεν τα καταφέρνω και πρέπει να το κόψω…

  168. sarant said

    157 Πού το βρήκες αυτό; Πολύ πλάκα έχει η συμπτωση,

  169. Λεύκιππος said

    21 Επειδή τα αρχαιοελληνικά μας δεν είναι τα καλύτερα και η παρακάτω φράση φαίνεται ενδιαφέρουσα, μπορεί κάποιος να την (sic) μεταφράσει; Thanks

    «φασὶ δ’ Εὐριπίδην αὐτῶι δόντα τὸ Ἡρακλείτου σύγγραμμα ἐρέσθαι· “τί δοκεῖ;” τὸν δὲ φάναι· “ἃ μὲν συνῆκα, γενναῖα· οἶμαι δὲ καὶ ἃ μὴ συνῆκα· πλὴν Δηλίου γέ τινος δεῖται κολυμβητοῦ.”
    Diogenes Laertius, Lives of the Philosophers

  170. Μαρία said

    170
    Λένε οτι, όταν ο Ευριπίδης του (του Σωκράτη) έδωσε το σύγγραμα του Ηράκλειτου και τον ρώτησε τι γνώμη έχει, αυτός του απάντησε: « Όσα κατάλαβα είναι σπουδαία. Αλλά και όσα δεν κατάλαβα κι αυτά νομίζω σπουδαία θα είναι. Μόνο που θα μας χρειαστεί ένας Δήλιος κολυμβητής.»

  171. Λεύκιππος said

    171 Ευχαριστώ.

  172. Νέο Kid said

    ..δια το μη αποπνιγείναι εν αυτώ.
    Κι ο Σωκράτης ο σοφός ,μπρατσάκια ήθελε κι αυτός!

  173. BLOG_OTI_NANAI said

    169: 🙂 Είναι σε ένα άρθρο του Ν.Δ. Τριανταφυλλόπουλου με τίτλο, «Ο γλυκός πονόδοντος» στο «Πλανόδιον» (τχ. 38, Ιούνιος 2005)

  174. Alexis said

    #15: Η έκφραση «έχει δόντι = έχει μέσο» ομολογώ πως δεν μπορώ να φανταστώ πώς προέκυψε. Ενώ οι άλλες είναι εύγλωττες.
    Μα αυτός που έχει δόντι-δόντια μπορεί και να φάει. Άρα δεν είναι και τόσο ξεκάρφωτη η σύνδεση με το «μέσο»

    Μια άλλη έκφραση που δεν αναφέρθηκε μέχρι τώρα και που έχει άμεση σχέση με τα δόντια είναι το «με δάγκωσε» που λέγεται με την έννοια «με φέσωσε», «μου πήρε δανεικά κι αγύριστα»
    Είναι διαδεδομένη ιδιαίτερα στην εμπορική πιάτσα όπου τα φέσια είναι λίαν συχνά 🙂

  175. nikiplos said

    40@ 41@
    Τι νεόφερτη! Είναι πλέον καθεστώς. Για την μικρή έψαχνα να βρω κάτι που να χρυσοφέρνει για την νεράϊδα των δοντιών. Στην ελληνική πιάτσα το μάρκετινγκ δεν έχει ακόμη φέρει τέτοια. Ευτυχώς είχα συλλεκτικά νομίσματα από τους καθεδρικούς της Γαλλίας (2,3 από τον καθέναν). Μεγάλα σε χρυσό χρώμα, αν μη τι άλλο αντάξια μιας νεράϊδας δοντιών.
    🙂

  176. Γιάννης Κουβάτσος said

    171:Έτσι. Πού να ζούσε στον 20ο αιωνα και να δάβαζε σουρεαλιστική ποίηση και μοντερνιστικό μυθιστόρημα ο Σωκράτης. 😊

  177. Alexis said

    #175: Με το δαγκώνω βέβαια έχουμε ολόκληρη σειρά εκφράσεων, οπότε ας περιοριστούμε στα δόντια…

  178. ΓιώργοςΜ said

    89 Η έκφραση αφορά σωματικές κοιλότητες, διευρυμένες πέραν το δέοντος… Πώς και δεν το ανέφερε ο καλικάντζαρος…
    Θυμάμαι μια επιθεώρηση, στο «Δελφινάριο» νομίζω, γύρω στο ’80-’81, όπου ο Κωνσταντίνου είχε την επωδό «‘φάλες…» κάθε φορά που αναφερόταν σε υπουργούς και λοιπά κυβερνητικά στελέχη 😛 Για ξεκάρφωμα (και αποφυγή ίσως νομικών συνεπειών), ο άλλος ηθοποιός του σκετς τον ρωτούσε «μα γιατί τους βρίζεις έτσι;», κι αυτός απαντούσε «εννοώ κεφάλες, εγκέφαλοι μεγάλοι, ιδιοφυΐες!»

    122 Έχει και ορθοδοντικούς, νομίζω εκεί γίνεται ο διαχωρισμός. Όσο για το σφράγισμα, είναι βέβαια επέμβαση σε ζωντανό ιστό, αλλά οι οδοντίατροι ξεκίνησαν από πιο μπρουτάλ επεμβάσεις, κυρίως εξαγωγές

  179. nikiplos said

    134@ το παράδοξο είναι ότι τα επώνυμα είναι μασσέλος με δύο σίγμα…

    Κι επειδή ο κίδιος είναι κοντά στην ηλικία μου γράφω κι εξιστορώ την πρώτη φορά που είδα μασελάκι. Είχαμε πάει φοιτητοπαρέα να δούμε τσόντα σε έναν ομονοιακό σινεμά, νομίζω ο Αλάσκα ήταν. Το κλασσικό πρόγραμμα περιελάμβανε σινε Αλάσκα και μετά μπουρδελότσαρκα στο γειτονικό μεταξουργείο. Μιλάμε για προ Ρωσίδων εποχή, όπου οι εργάτριες του σεξ ας πούμε δεν πολυβλέπονταν. (Υπήρχαν βέβαια και τα μασαζάδικα και οι κοπέλες της Βουκουρεστίου, αλλά δεν απευθύνονταν στα δικά μας βαλάντια). Πήγαμε λοιπόν στο έργο στην Αλάσκα δύο έργα δύο. Σε μια φάση εις εξ των τριχωτών πρωταγωνιστών – τότε δεν έκαναν αποτρίχωσοι οι άνδρες όπως οι σημερινοί νέοι- πήγε με μια μεγαλύτερή του. Εμφανώς Γερμανίς η πρωταγωνίστρια έβγαλε το μασελάκι της προκειμένου να διεξαγάγει την φελάτσιο. Αναστεναγμοί αηδίας και βρισίδι στην αίθουσα. Για να μας φύγει το είδαμε όλο το έργο.
    Μετά πνίξαμε τον πόνο μας στα άθλια μπαράκια των Εξαρχείων, ενώ μόνο οι κρητικός-μανιάτης (άπαιχτο δίδυμο) της παρέας πήγαν στο Μεταξουργείο. Ήταν η πρώτη φορά που έβλεπα μασελάκι σε γκροπλαν και σε μεγάλη οθόνη!

  180. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    169, 174 Κι εγώ η άσχετη το γλέντισα!
    Βλογ ‘σαι θεός! Χάρμα όλο το κείμενο:
    http://www.ekebi.gr/magazines/ShowImage.asp?file=23936&code=7078

  181. basmag said

    «Άμα θες τα δόντια σου, προσεχε τα λόγια σου». Φράση που ακούγεται σήμερα στη γλώσσα των …»μάτσο», όταν νιώσουν προσβεβλημένοι (νεανικές ηλικίες και εφήβους, νεους μετανάστες)

  182. Alexis said

    Δεν αναφέραμε και την ελαφρώς… ανατριχιαστική μέθοδο εξαγωγής με την κλωστή που εφάρμοζαν παλιά οι μανάδες μας για να μας βγάζουν τα νεαρά, προσωρινά δόντια μας που κουνιόντουσαν…

  183. sarant said

    174 Α, θα το κοιτάξω, ευχαριστώ!

    182 Σε κάποιο αστυνομικό του Χάμετ ή του Τσάντλερ, υπάρχει η ατάκα «Χάνει δόντια όποιος μιλάει έτσι».

  184. Καλημέρα
    183 Αν βάλουμε και τις εξαγωγές θα πρέπει να πούμε για τους μπαρμπέρηδες κλπ που έβγαζαν τα δόντια με την πένσα χωρίς αναισθησία. Ε, θα το μακρύνουμε.

  185. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    184. κοίτα το στο 181 🙂

    182 παρόμοιο κάτω «θα του δώσω τα δόντια του στη χούφτα » ή «θα σου δώσω τα δόντια σου να τα φας »

    185 >>μπαρμπέρηδες κλπ που έβγαζαν τα δόντια με την πένσα χωρίς αναισθησία
    με τη δοντάγρα (αντοντάγρα στα Χανιώτικα)

    -Ενδοδοντολόγος, με πέντε όμικρον και ένα δοδο, λίγο αστεία ως λέξη και λίγο ανατριχιαστική ως χρεία

    -Μαντινάδα του Δερμιτζογιάννη για τα γηρατειά
    Ανήφορο κατήφορο
    να μη μπορώ να βγάλω,
    το ‘να μου δόντι να πονεί
    και να μου βγαίνει τ’ άλλο
    (δεν είναι σπόντα 🙂 )

    Στα παινέματα της νύφης (που δε μπορώ να βρω) τραγουδούσαν για τα μάτια, τη μέση τα φρύδια, τα μάγουλα, τα χείλη αλλά και για τα δόντια.
    Κάτι σαν «έχει πρόσωπο φεγγάρι
    δόντια σαν μαργαριτάρι»
    Ωπ βρήκα!:
    Εχει χείλη μερτζουβένια*
    δόντια μαργαριταρένια
    https://www.karmanor.gr/el/article/ta-painemata-tis-nyfis-kai-protypo-tis-gynaikeias-omorfias
    *περί μερτζουβί έχει επιληφθει το ιστολόγιον 🙂

  186. BLOG_OTI_NANAI said

    181: Άστα!

  187. ΓιώργοςΜ said

    186 >Ενδοδοντολόγος
    Τελευταία το βλέπω ενδοδοντιστής. Και τι δεν κάνουν για να μας χαλάσουν τις πολυομικρονικές λέξεις…

  188. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    187 Οοχι, προς θεού! Με το άρθρο στο Πλανόδιον ευθύμισα (το αγαπώ αυτό το περιοδικό από γενέσεώς του, μπορεί να έχω και το συγκεκριμένο τεύχος παταριασμένο) .
    ………………………………

  189. Michael Tziotis said

    Στα παλιά λιοτρίβια, με το ομαδικό γύρισμα του πιεστηρίου, «Χάιντε να πάρουμε ένα δόντ’ ακόμα, παιδιά», το «δόντι» της ασφάλειας του εκθλιπτικού κοχλία.

  190. sarant said

    186 Μπα; Έχουμε γράψει και για το μερτζούβι;

  191. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    191. Μήπως παρεμπιπτόντως, γιατί από δω νομίζω μού εξηγήθηκε το μερτζουβί στα χείλη. που υμνείται σε μαντινάδες.
    Πού είναι αλήθεια ο ληξίαρχος μας;

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: