Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Η διάλεξη του δόγη

Posted by sarant στο 8 Νοεμβρίου, 2021


Κάπως περίεργος είναι ο σημερινός μας τίτλος -ποια διάλεξη, και κυρίως ποιος δόγης.

Τη λέξη «δόγης» την έχουμε συσχετίσει με τη Δημοκρατία της Βενετίας, αν και το αξίωμα υπήρχε και σε άλλες ιταλικές πόλεις-κράτη του Μεσαίωνα, και κυρίως στη Δημοκρατία της Γένοβας. Αλλά η Δημοκρατία της Βενετίας έχει πάψει να υφίσταται από το 1797, το δε αξίωμα δεν ήταν κληρονομικό ώστε να συνεχίζεται η διαδοχή, όπως συμβαίνει με κάτι μονάρχες που συνεχίζουν να αυτοχαρακτηρίζονται πρίγκιπες και βασιλιάδες παρόλο που ο θρόνος τους έχει πάψει να υπάρχει. Οπότε, ποιος δόγης εμφανίστηκε να δώσει διάλεξη;

Ομολογώ ότι ο τίτλος μου είναι παραπλανητικός -ήθελα όμως να χρησιμοποιήσω αυτές τις δύο λέξεις, «διάλεξη» και «δόγης».

Γιατί αυτές τις δύο λέξεις; Διότι θέλω να σας μιλήσω σήμερα για τον νέο τόμο του Ιστορικού Λεξικού της Ακαδημίας, ακριβέστερα για το 1ο τεύχος του 7ου τόμου, που εκδόθηκε πριν από λίγο καιρό, και που ξεκινάει από το λήμμα «διάλεξη» και τελειώνει στο λήμμα «δόγης».

Για να μην μπερδευόμαστε, δεν εννοώ το Χρηστικό Λεξικό της Νεοελληνικής Γλώσσας, έκδοση επίσης της Ακαδημίας Αθηνών, που εκδόθηκε στα τέλη του 2014 και το είχαμε παρουσιάσει κι εδώ και συχνά πυκνά το αναφέρω και σε διάφορα άρθρα του ιστολογίου. Εννοώ το Ιστορικό Λεξικό, που ο πλήρης τίτλος του είναι «Ιστορικόν Λεξικόν της Νέας Ελληνικής» με υπότιτλο «της τε κοινώς ομιλουμένης και των ιδιωμάτων», ΙΛΝΕ συντομογραφικά.

Όπως μαρτυράει και η γλώσσα του τίτλου του, το ΙΛΝΕ ξεκίνησε ως εγχείρημα στη μακρινή δεκαετία του 1920, αμέσως με την ίδρυση της Ακαδημίας Αθηνών, με πρωτοβουλία του Γεωργίου Χατζιδάκι, οι δε πρώτοι τόμοι εκδόθηκαν στη δεκαετία του 1930. Ως το 1942 είχαν εκδοθεί τρεις τόμοι φτάνοντας μέχρι το λήμμα «βλέπω». Το1953 εκδόθηκε το πρώτο τεύχος του 4ου τόμου, βλεφαρίδα-γάργαρος, και ύστερα για δεκαετίες τίποτα, σε σημείο που να γίνει παροιμιώδες «το λεξικό της Ακαδημίας που άρχισε εδώ και πενήντα χρόνια και σταμάτησε στο Γάμμα»

Το 1980 όμως εκδόθηκε το δεύτερο τεύχος του 4ου τόμου, φτάνοντας ως το λ. γεροδέματος και στην ίδια δεκαετία εκδόθηκε, επίσης σε δύο τεύχη, το 1984 και το 1989, ο 5ος τόμος, φτάνοντας στο λημμα «δαχτυλωτός». Και ύστερα όλα σταμάτησαν ξανά, οπότε το παροιμιώδες λεγόμενο αναπροσαρμόστηκε στο «το λεξικό της Ακαδημίας που άρχισε εδώ και ογδόντα χρόνια και σταμάτησε στο Δέλτα».

Από το 1989 κύλησε πολύ νερό στ’ αυλάκι:  έγινε η αναπροσαρμογή των στόχων του Κέντρου Ερεύνης των Νεοελληνικών Διαλέκτων και Ιδιωμάτων, κατά καιρούς ανακοινωνόταν η οριστική διακοπή της έκδοσης του λεξικού, εκδόθηκαν έγκυρα και εκτενή λεξικά της νέας ελληνικής, μεταξύ άλλων και από την Ακαδημία το 2014, αλλά το 2017 εκδόθηκε επιτέλους ο έκτος τόμος: δε -διάλεκτος27 χρόνια μετά τον προηγούμενο. Τον τόμο αυτόν τον είχαμε παρουσιάσει και στο ιστολόγιο.

Και σήμερα, (μόλις) τέσσερα χρόνια μετά, εκδίδεται άλλος ένας τόμος (ή έστω ημίτομος), ενώ μαθαίνω ότι έχει προχωρήσει πολύ και ο επόμενος ημίτομος, με τον οποίο θα ολοκληρωθεί ο 7ος τομος και θα φτάνει εως το τέλος του γράμματος Δ.

Ο νέος ημίτομος έχει 538 σελίδες. Από αυτές οι 106 (με ελληνική αρίθμηση) είναι η, αναγκαστικά εκτενής, εισαγωγή (με απαρίθμηση όλων των πηγών που χρησιμοποιήθηκαν) και οι 432 είναι το «ψαχνό», τα λήμματα του λεξικού, από τη διάλεξη έως τον δόγη, συνολικά 2411 λήμματα.

Για να κάνουμε μια μπακάλικη σύγκριση, στο Χρηστικό Λεξικό της Ακαδημίας, το τμήμα που αντιστοιχεί στα λήμματα από «διάλεξη» ως το «δόγης» πιάνει 36 σελίδες μόνο! Αυτό συμβαίνει επειδή το ΙΛΝΕ όχι μόνο έχει πλάτος (αφού εξετάζει όλα τα ιδιώματα της νεοελληνικής) αλλά και βάθος απαράμιλλο, αφού εξετάζει κάθε λήμμα σε πολύ μεγάλη ανάλυση -έτσι, το λήμμα «διαφεντεύω» (χωρίς τα παράγωγα) πιάνει μία ολόκληρη μεγάλη σελίδα, ενώ στο Χρηστικό το αντίστοιχο λήμμα εξαντλείται, και λογικά, σε πέντε αράδες. Λογικά, διότι διαφορετική είναι η αποστολή των δύο λεξικών.

(Παρεμπιπτόντως, και περιέργως, το Χρηστικό ΔΕΝ έχει λήμμα «δόγης», επειδή καταρτίζει το λημματολόγιό του με βάση τη συχνότητα των λέξεων. Δεν με βρίσκει σύμφωνο η επιλογή αυτή, σκεφτείτε κάποιον που θα συναντήσει τη λέξη στα διαβάσματά του).

Να κάνω μια ακόμα σύγκριση του λημματολογίου του ΙΛΝΕ με το λημματολόγιο του Χρηστικού. Στο Χρηστικό, οι πρώτες λέξεις από διπλο- είναι: διπλοβάρδια, διπλογραφία, διπλογραφικός, διπλοεγγεγραμμένος, διπλοειδής, διπλοθεσία, διπλοθεσίτης, διπλοθλαστικότητα. Εννιά λήμματα.

Αντίστοιχα, στον 7ο τόμο του ΙΛΝΕ: διπλοαμπαρώνω, διπλοανεβασμένος, διπλοαπολογιέμαι, διπλοβαραίνω, διπλοβάρδια, διπλόβαρος, διπλοβαρώ, διπλοβατώ, διπλοβάδισμα, διπλοβδομαδιάζω, διπλοβελονιά, διπλοβεργιά, διπλοβόσκω, διπλοβράζω, διπλοβρακώνω, διπλοβυζαίνω, διπλοβύζης, διπλοβύζω, διπλογάλονος, διπλογγόνι, διπλογενιά, διπλογέφυρα, διπλογιορτή, διπλογιόρτι, διπλογκρέμπενος, διπλόγνωμος, διπλογομαριάρης, διπλογόνατα, διπλογονατίζω, διπλογονάτισμα, διπλογόνατος, διπλογρέμπενος, διπλόγροσο, διπλογρουσούζης, διπλογρουσουζιά, διπλογυρίζω, διπλογύρισμα, διπλογύριστος, διπλοδέκατο,  διπλόδεμα, διπλοδεματιάζω, διπλοδένω, διπλοδιαβάζω, διπλοδιάβασμα, διπλοδιγνωμιά, διπλοδικελλιά, διπλοδιμουριά, διπλοδιχογνωμιά, διπλοδοντέτιν, διπλοδόντης, διπλοδοντιάζω, διπλόδοντο, διπλοεγγεγραμμένος, διπλοεγγόνι, διπλοεγγονός, διπλοεχτιμιά, διπλοζεύγι, διπλοζυγιάζω, διπλοζύγι, διπλοζυγίζω, διπλόζωνος, διπλοθάλαμος, διπλοθανατωμένος, διπλοθείος, διπλοθεσία, διπλοθεσίτης, διπλόθυρα, διπλόθυρος. Σύνολο 68 λήμματα.

Δηλαδή, στα 9 λήμματα του Χρηστικού αντιστοιχούν 68 λήμματα του ΙΛΝΕ, ωστόσο 4 από τα 9 λήμματα του Χρηστικού (διπλογραφία, διπλογραφικός, διπλοειδής, διπλοθλαστικότητα) δεν υπάρχουν στο ΙΛΝΕ. Το Χρηστικό έχει σύγχρονο λεξιλόγιο, με ιδιαίτερη έμφαση σε επιστημονικά λήμματα ενω το Ιστορικό έχει λεξιλόγιο που απηχεί μιαν αγροτική Ελλάδα, που σε μεγάλο βαθμό δεν υπάρχει πια. Αυτό φαίνεται και από τα παραπάνω λήμματα -και μη νομίσετε ότι «διπλοδιαβάζω» σημαίνει «διαβάζω δυο φορές» -είναι ηπειρώτικη λέξη που σημαίνει «οργώνω τρεις φορές τον ίδιο αγρό». Ενώ διπλογρέμπενος είναι ο πετεινός που έχει διπλό γρεμπένι, δηλαδή διπλό λειρί ή που έχει παχύ λειρί.

Θα ήταν όμως σοβαρό λάθος να συμπεράνουμε ότι η χρησιμότητα του Ιστορικού Λεξικού εξαντλείται στο λειρί του πετεινού ή, τέλος πάντων, στο λεξιλόγιο του αγροτικού κόσμου και σε «λέξεις που χάνονται». Eξίσου λάθος θα ήταν να σκεφτούμε ότι το επιτελείο που συνέταξε τον 7ο τόμο απλώς χρησιμοποίησε το συγκεντρωμένο παλαιό υλικό. Παραθέτω μιαν ολόκληρη σελίδα, για να πάρετε μια γεύση, και διάλεξα μια σελίδα που έχει κυρίως λήμματα του σημερινού λεξιλογίου:

Βλέπουμε ότι υπάρχουν παραθέματα πολύ πρόσφατα, ακόμα και του 2020, όπως επίσης και από τη λογοτεχνία (Αναγνωστάκης, Μέλπω Αξιώτη, Πετσάλης, Πεντζίκης). 

Πιο σημαντικό είναι ότι το Ιστορικό Λεξικό λειτουργεί ως γλωσσικό ληξιαρχείο. Για παράδειγμα, στη λέξη «διαπροσωπικός», τα άλλα γενικά λεξικά (Μπαμπινιώτης, ΛΚΝ) μάς λένε απλώς ότι είναι μεταφραστικό δάνειο από τα γαλλικά ή τα αγγλικά, ενώ το Χρηστικό προσθέτει την πληροφορία ότι η γαλλική αντίστοιχη λέξη μαρτυρείται από το 1920. Εδώ, το ΙΛΝΕ  προσθέτει ότι στα ελληνικά η λέξη υπάρχει «τουλάχιστον από το 1937», μια πληροφορία πολύτιμη που δεν θα τη βρούμε πουθενά αλλού. Και αυτή η προσπάθεια χρονολόγησης γίνεται συστηματικά -ας πούμε, στο λήμμα «διπλοθεσίτης» βλέπουμε ότι η λέξη μαρτυρείται τουλάχιστον από το 1950, ενώ δίνονται παραθέματα από εφημερίδα του 2010 και από μυθιστόρημα της Μάρως Δούκα. Παρομοίως, ο τύπος «διθέσιο» υπάρχει τουλάχιστον από το 1928 ενώ το δίζυγο από το 1837. 

Στο Ιστορικό βρίσκει κανείς πληροφορίες που δεν θα τις έβρισκε πουθενά αλλού -εννοώ, σε λεξικό. Ας πούμε, στο λήμμα «διηγούμαι» θα βρείτε ότι ο μεταπλασμός σε ενεργητικό τύπο, που τον ξέρουμε από το διάσημο «και διηγώντας τα να κλαις» του Σολωμού, υπάρχει ήδη σε χωρίο του 3ου αιώνα, «ήθελον δε ελθείν δι’ υμών ίνα διηγήσω υμίν τα γενόμενα ημίν». Στο λήμμα «δίνω» που είναι, εύλογα, το εκτενέστερο του τόμου και εκτείνεται σε εφτά μεγάλες σελίδες, καταγράφονται όλοι οι παράλληλοι διαλεκτικοί τύποι, σε όλους τους χρόνους και τα πρόσωπα, με χρονολόγηση των βασικών τύπων. 

To ίδιο ισχύει και για άλλες βασικές λέξεις της κοινής όπως διατάσσω, διαφέρω, δίχως ή διώχνω. Στο Ιστορικό Λεξικό εκτίθεται όλη η ιστορία κάθε λέξης, με μεγάλο εύρος τύπων και σημασιών που δεν έχουν επιβιώσει στην κοινή νεοελληνική αλλά είναι απαραίτητοι κρίκοι της εξελικτικής αλυσίδας κάθε λέξης. Το καθένα από αυτά τα λήμματα έχει πραγματικά πολύ μεγάλο ενδιαφέρον -και εδώ είναι η μεγάλη αλλά όχι άμεσα προφανής αξία του ΙΛΝΕ -όχι μόνο στο ότι περιέχει λέξεις που δεν λέγονται πια.

Πολύ σημαντικό είναι και το ετυμολογικό σκέλος του Ιστορικού Λεξικού, όπου σε πολλές περιπτώσεις δίνονται νέες ετυμολογήσεις, όπως στο λήμμα «διάργος». Διάργος είναι η ακαλλιέργητη λωρίδα γης ή το αυλάκι ανάμεσα σε χωράφια ή αμπέλια, που χρησιμεύει ως σύνορο και ως δίοδος. Είναι λέξη σχεδόν πανελλήνια αν και κυρίως στη βόρεια Ελλάδα ακούγεται. Στο ΙΛΝΕ παρατίθενται οι προηγούμενες προσπάθειες ετυμολόγησης της λέξης και προτείνεται νέα ετυμολόγηση από το μεσαιωνικό ουσιαστικό «ο διώρυγος», που τη βρίσκω πειστική δεδομένου ότι υπάρχουν σε διάφορα ιδιώματα και τύποι που διατηρούν το -υ-, διάρυγος. 

Από το Ιστορικό Λεξικό έμαθα επίσης ότι ο δόγης ετυμολογείται από το dose της βενετικής γλώσσας, που προέρχεται από την αιτιατική, ducem, του λατινικού dux, δηλαδή ο δόγης είναι ξαδερφάκι του δούκα. Φυσικά, είναι τύπος της λόγιας παράδοσης και στο οικείο λήμμα καταγράφονται επίσης μεσαιωνικοί δημώδεις τύποι όπως ο ντούζης και ο ντούζες ή ντόζες. 

Ο συγκεκριμένος τόμος, καθώς περιέχει λήμματα από το γράμμα δ, έχει την ιδιαιτερότητα ότι περιέχει πολλά λήμματα σαν τον δόγη, δηλαδή που έχουν λόγιους/εξελληνισμένους τύπους από δ- και λαϊκούς/δημώδεις τύπους από ντ-. Αυτές οι διτυπίες συχνά θέτουν στον λεξικογράφο το πρόβλημα, ποιος τύπος θα θεωρηθεί πρωτεύων. Στην περίπτωση του δόγη δεν υπάρχει δυσκολία επιλογής, αφού οι τύποι ντούζης κτλ. είναι ξεχασμένοι σήμερα. Αλλά σε άλλες περιπτώσεις, η επιλογή δεν είναι τόσο προφανής. Δογάνα ή ντογάνα; Δοβλέτι ή ντοβλέτι; Διλετάντης ή ντιλετάντης; Οι λεξικογράφοι του ΙΛΝΕ επέλεξαν να έχουν ως κύριο τύπο το ντογάνα, ντοβλέτι, οπότε στον παρόντα τόμο υπάρχει απλώς παραπομπή, δηλ. «δογάνα βλ. ντογάνα». Αντίθετα, θεωρούν κύριο τύπο το «διλετάντης» και όχι το «ντιλετάντης». Ομολογώ πως εγώ θα θεωρούσα κύριο τύπο το «δοβλέτι» και τον «ντιλετάντη», αλλά εγώ είμαι ντιλετάντης οπότε μάλλον δίκιο έχουν εκείνοι. 

 Είπα και πιο πάνω ότι το Ιστορικό Λεξικό έχει πληροφορίες που σε κανένα άλλο λεξικό δεν βρίσκονται, τόσο για λέξεις διαλεκτικές ή/και ξεχασμένες (το ένα δεν συμπίπτει με το άλλο) όσο και για λέξεις της κοινής, στο σκέλος της χρονολόγησης και της ετυμολογίας. Μήπως όμως σε μια καταχρεωμένη Ελλάδα είναι πολυτέλεια να συνεχίζεται ένα τέτοιο λεξικό και ένα εκδοτικό εγχείρημα που θα διαρκέσει ακόμα πολλές δεκαετίες; 

Ως προς το τελευταίο, η έκδοση του νέου ημιτόμου και η αναμενόμενη έκδοση του επόμενου προκαλεί αισιοδοξία. Όχι, δεν θα ζήσουμε (οι περισσότεροι) να δούμε το τέλος του Ιστορικού Λεξικού, αλλά είναι ρεαλιστικό να εκδίδεται ένας ανάλογος τόμος κάθε 2 ή 3 χρόνια. Η έγχαρτη μορφή είναι βεβαίως δαπανηρή και προκαλεί καθυστερήσεις (διότι οι τόμοι πρέπει αναγκαστικά να τυπωθούν από το Εθνικό Τυπογραφείο) οπότε θα πρέπει στο άμεσο μέλλον να εξετάσει η Ακαδημία τουλάχιστον την παράλληλη ηλεκτρονική πρόσβαση (κάτι που ισχύει και για το Χρηστικό Λεξικό). 

Αλλά, κατά τη γνώμη μου, και όπως έχω ξαναγράψει, ακόμα και στη σημερινή χρεοκοπημένη Ελλάδα της μεταμνημονιακής λιτότητας, το υλικό του Ιστορικού Λεξικού πρέπει να γίνει κτήμα των Ελλήνων.

 

202 Σχόλια προς “Η διάλεξη του δόγη”

  1. Θαυμάσιο. Με καλημέρες.

  2. leonicos said

    Καλημέρα

  3. mazianos said

    Ο πρώτος εργοδότης μου και πνευματικός μου πατέρας, είχε πει κάποτε χαριτολογώντας για τον εαυτό του «να ζήσω μέχρι το ζήτα».
    Στην απορία μου ως αγράμματου χωριατόπουλου, τί σημαίνει αυτό, αναφέρθηκε στο σημερινό σας θέμα.
    Δυστυχώς υπήρξε πολύ αισιόδοξος…

  4. leonicos said

    Είχα αποφασίσει να μην επεκταθώ πέραν της καλημέρας,

    καποιοι ξέρετε το γιατί,

    δεν εχω και κάτι να προσθέσω,

    αλλά είναι το θέμα συναρπαστικό.

    Πρώτον, υπήρξε άρθρο εδώ, και θα πρέπει νοικοκύρης να το λινκάρει, στο οποίο κάποια υπεύθυνη από την Ακαδημία εξηγούσε τον λόγο της τόσο μεγάλης καθυστέρησης πολύ πειστικά,
    διότ τα διαφορα απαξιωτικά τα συμμεριζόμουν κι εγώ, αλλά θυμάμαι ότι πήρα ικανοποιητικές απαντησεις.

    Όντως, το πρώτο σοκ το είχα υποστεί γύρω στο 1950-1952 όταν διάβσα στο Λεξικό του Ηλίου (του Ιωάννη Πασσα)
    το λεξικόν της Ακαδημίας Αθηνών έπαυσε είς το γράμμα… (νομίζω γ) και είχα απογοητευτεί.

  5. miltos86 said

    Καλημέρα!
    Απίστευτο το σημερινό θέμα!
    Με αυτούς τους ρυθμούς μπορεί ο καθένας μας να ποντάρει ποιο γράμμα του ΙΛΝΕ θα είναι το τελευταίο που θα προλάβει να δει πριν πεθάνει…

  6. miltos86 said

    «Και αυτή η προσπάθεια χρονολόγησης γίνεται συστηματικά -ας πούμε, στο λήμμα «διπλοθεσίτης» βλέπουμε ότι η λέξη μαρτυρείται τουλάχιστον από το 1950″

    Αυτή η προσπάθεια όμως είναι λίγο κωμική αφού πχ το λήμμα βλέπω εκδόθηκε το 1942, πριν τη χρονολόγηση των λημμάτων του δέλτα.

    Το λήμμα διαδίκτυο πχ το συμπεριέλαβαν; Λέξεις όμως από άλφα νεότερες από το 1940 δε θα έχουν καταγραφεί

  7. dryhammer said

    Καλημέρα!

    Να ξεκινήσω με τις ευχές μου προς τους εορτάζοντες και εορτάζουσες μέσα και έξω από το ιστολόγιο, (πού να πιάσω να απαριθμώ τώρα…) και σε όσους έχουν πρόσωπο που γιορτάζει σήμερα.

    Επί της ουσίας, θα ήταν (λ.ε.τ.) ενδιαφέρον να δούμε μια σύγκριση στη γλώσσα, το ύφος, ίσως στην ορθογραφία [εντάξει το είδα το πολυτονικό] ανάμεσα στους εκδοθέντες τόμους αφού χωρίζει τον πρώτο από τον τωρινό κοντά ένας αιώνας, με ό,τι μεσολάβησε σε πρόσωπα και γεγονότα (μεθοδολογία αλλά και τεχνολογία εύρεσης, αποθήκευσης, έρευνας και συγγραφής) και βέβαια και οι αλλαγές στη γλώσσα την ίδια. [πόσο είναι συνέχεια ή μοιάζει έστω ο 7ος με τον αρχικό -ακόμα και στις γραμματοσειρές]
    Ίσως να βοηθούσε καμιά φωτογραφία κι ο καθένας να δει και να βρει ό,τι νομίζει σημαντικό…

  8. Αγγελος said

    (3) Μαζιανέ, πολύ πριν απ’ αυτόν το είχε πει ένας άγνωστος σήμερα Γάλλος στιχοπλόκος του 17ου αιώνα για το Λεξικό της Γαλλικής Ακαδημίας:
    « Depuis six ans dessus l’F on travaille,
    Et le destin m’aurait bien obligé
    S’il m’avait dit : «Tu vivras jusqu’au G.» »

  9. nikiplos said

    Καλημέρα… Διπλοεγγόνι, διπλοεγγονός, διπλοθείος, πως να το εννοούν άραγε? Μήπως όταν κάποιος έχει θείο από δυό μεριές στο σόϊ του? (συνηθιζόταν στα παλιά χωριά)

  10. atheofobos said

    Η συνέχιση της έκδοσης του Λεξικού σίγουρα θα είναι ταχύτερη από παλιά, αν σκεφτεί κανείς πόσο σημαντική είναι σήμερα η συμβολή των ηλεκτρονικών υπολογιστών σε αυτό το έργο, όταν πριν όλη η επεξεργασία γινόταν με καρτέλες.

  11. nikiplos said

    Άγγελε και Μιχάλη Νικολάου και όλοι οι Μιχάληδες, Μιχαηλίες, Σταμάτηδες, Σταματίνες, Άγγελοι Αγγελίνες, Αγγελικές χρόνια σας πολλά! Να σας χαιρόμαστε και να είστε γεροί και δημιουργικοί!

  12. dryhammer said

    7.συνέχεια
    6. > «Λέξεις όμως από άλφα νεότερες από το 1940 δε θα έχουν καταγραφεί»
    Κι αυτό επίσης

    [Όταν τελειώσει (περί το 3000 μ Χ) θα θέλει ξαναγράψιμο]

  13. Νέο Kid said

    Και γιατί είναι γραμμένο με πολυτονικό;
    Το «διαπράττω» έχει πολύ γούστο ! (Στη φωτό του άρθρου) Κοτσάρει ολόκληρο ποίημα, αλλά το διά+πράττω δε χωρούσε!
    (Αυτή η μανία του Νικοκύρη με αυτά τα «λεξικά» …(μόνο εισαγωγικά τούς αρμόζουν γιατί θα σηκωθούν τα κανονικά λεξικά να μας βαρέσουν!…)

  14. dryhammer said

    11. Σ’ εμάς οι Σταμάτηδες κλπ γιορτάζουν την επομένη της Παναγιάς (16 Αυγούστου)

  15. Νέο Kid said

    Το 50% (τουλάχιστον) των λέξεων ,υποθέτω ότι δεν έχουν χρησιμοποιηθεί ποτέ ούτε χρησιμοποιούνται. Απ την άλλη είναι βέβαιο ότι ένα τουλάχιστον 20 με 30% λέξεων που χρησιμοποιούνται σήμερα ΔΕΝ θα υπάρχουν.
    Αρκεί να μάθουμε τη διπλοεχτιμιά!

  16. Κιγκέρι said

    Ορίστε ο ντιλετάντης εικονογραφημένος: 🙂

  17. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    Χρόνια πολλά στον Άγγελο, στον Μιχάλη, και σε όλες και όλους που γιορτάζουν -εμείς εδώ έχουμε πανεορτή: τη Νικοκυρά, τη μητέρα μου, την κόρη μου, και μια ανιψιά!

    3 Εντυπωσιακό!

    7 Διπλοεγγόνι, το δισέγγονο. Αλλά διπλοθείος είναι αυτός που είναι θείος κάποιου και εκ πατρός και εκ μητρός. Στα χωριά θα υπήρχαν τέτοιες περιπτώσεις, αρκετές μάλιστα.

    6 Το διαδίκτυο το έχουν στον προηγούμενο τόμο.

  18. Γιάννης Κουβάτσος said

    Χρόνια πολλά στις εορτάζουσες και τους εορτάζοντες.

  19. sarant said

    13 Οι λέξεις της αρχαίας δεν ετυμολογούνται. Αλλιώς θα έπρεπε να ετυμολογήσει και το «πράττω».

    15 Η διπλοεχτιμιά είναι λέξη της Μάνης, λέει, όταν υπολογίζεται η τιμή ενός προϊόντος στο διπλάσιο της αντικειμενικής αξίας του.

  20. dryhammer said

    και ο https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9D%CF%84%CE%BF%CF%85%CE%BC%CE%AF%CF%84%CF%81%CE%BF%CF%85_%CE%9D%CF%84%CE%BF%CF%85%CE%BC%CE%B9%CF%84%CF%81%CE%AF%CE%BF%CF%85
    καλείτο και διπλοΜήτσος

  21. Δισέγγονο στα μέρη μου λέγεται» πριάγγονο» για την ορθογραφία της λέξης αμφιβάλλω ,αλλά καταθέτω αυτήν την μικρή γνώση

  22. greggan193 said

    Reblogged στις THE BROOM.

  23. Χρόνια πολλά στους εορτάζοντες/εορτάζουσες!
    Η διάκριση χρηστικού/ιστορικού/κανονιστικού (αν θα έπρεπε να υπάρχει τέτοιο πράγμα) λεξικού σπάνια γίνεται κατανοητή και πάντα θα δίνει λαβή για κριτική, μου φαίνεται.

  24. Κιγκέρι said

    4: Λεώνικε,

    Η υπεύθυνη που αναφέρεις είναι η γλωσσολόγος Ιώ Μανωλέσσου και το παλιότερο άρθρο είναι αυτό:

    https://sarantakos.wordpress.com/2017/05/02/ilne-2/

  25. LandS said

    Ωραία, το ΙΛΝΕ χρειάζεται 7 τόμους εκεί που το Χρηστικό χρειάστηκε 464 σελίδες (αν το είχε, το λήμμα «δόγης» θα ήταν το δεύτερο της σελ. 465 πριν το «δόγμα»).
    Δεν βλέπω να το προλαβαίνω!

  26. LandS said

    διόρθωση… 6 τόμους και ένα τεύχος.

  27. Γιάννης Ιατρού said

    Αγγελικούλα ζάχαρη, Αγγελικούλα μέλι 🎉, να τις χαίρεσαι Νίκο!
    Στους γνωστούς ύποπτους ήδη ευχήθηκα άλλες πως, Σον ένα διπλα👍
    Αλλά κι από εδώ επαναλαμβάνω τις ευχές, Χρόνια σας πολλά και σύντομα να σας δούμε κι από κοντά 🎉🤩👍💯

    Για το ενδιαφέρον θέμα του σημερινού άρθρου όταν επιστρέψω στη βάση, τώρα έχω επισκεφθεί την εγγονούλα μας 😍😍

  28. LandS said

    ο δόγης ετυμολογείται από το dose της βενετικής γλώσσας, που προέρχεται από την αιτιατική, ducem, του λατινικού dux, δηλαδή ο δόγης είναι ξαδερφάκι του δούκα. Φυσικά, είναι τύπος της λόγιας παράδοσης και στο οικείο λήμμα καταγράφονται επίσης μεσαιωνικοί δημώδεις τύποι όπως ο ντούζης και ο ντούζες ή ντόζες

    Η ντουζίνα; το όνομα Δουζίνας;

  29. sarant said

    24 A μπράβο

    28 Η ντουζίνα και ο Δουζίνας είναι από το dozena = δωδεκάδα, αλλά ίσως κάποιος Ντούζης, Ντούζος να έχει να κάνει με τον Δόγη.

  30. ΓΤ said

    Η συγκεκριμένη σελίδα είναι μνημείο λάθους. Πώς γίνεται το «διαπράζω» να ταξινομείται μετά το «διαπρέπω»;

  31. Νέο Kid said

    23. Δύτη, Επειδή η κριτική σου πάει σε μένα (δε σχολίασε κι άλλος τόσο αρνητικά όσο εγώ 😊) ερωτώ: Το χρηστικό δεν είναι υποσύνολο του Ιστορικού; Το ιστορικό δεν είναι το hyper cluster που πρέπει να περιλαμβάνει τα πάντα; Τι σημαίνει ιστορικό; Ότι περιλαμβάνουμε από σώματα κειμένων και χρήση (όπως τη διπλοεχτιμιά που την άκουσε άπαξ απ το Μανιάτη Παπούλια του ο Κουνάδης…) μέχρι μια συγκεκριμένη cutoff date? Και ποια; Δεν ξέρω. Ρωτάω.

  32. Νέο Kid said

    Και ξαναρωτάω (εκτός αν δεν ξέρει κανείς) γιατί το γράφουν στο πολυτονικό;

  33. ΓΤ said

    30@

    Ακαδημία Κλάιν Μάιν.
    Ούτε δυου λιέξεις στη σειρά να βάν’ δεν μπουρεί… Ξαναβγάλτι τουν τόμου, ρε Αθάνατ’!

  34. 31 Α, δεν είχα εσένα στο μυαλό μου, πιο πολύ την κριτική στο Χρηστικό. Έτσι όπως το λες το καταλαβαίνω το ιστορικό/διαλεκτικό (δεν είμαι σίγουρος για την ορολογία).

  35. Χρίστος said

    Χαίρετε.

    Χρόνια πολλά στους εορτάζοντες και εορτάζουσες.

    Διγγόνι το δισέγγονο στα Επτάνησα. Το λακωνίζειν…

  36. ΕΦΗ - ΕΦΗ said


    Doge’s Palace and Schiavoni Embankment Giovanni // Antonio Canal/Antonio Canaletto, 1697 – 1768

  37. Theo said

    Καλημέρα,

    Ευχάριστη είδηση η έκδοση του 7ου τόμου. Ελπίζω να προλάβω τον δέκατο 🙂

    Τις θερμότερες ευχές μου στον Άγγελο και τον Μιχάλη Νικολάου, διαπρεπείς σχολιαστές του ιστολογίου και σε όσους συσχολιαστές γιορτάζουν σήμερα.

  38. Κιγκέρι said

    36: …το οποίο στα ιταλικά λέγεται Palazzo Ducale, ο.έ.δ.! 🙂

  39. spiridione said

    Χρόνια πολλά για τον Νικοκύρη και στους υπόλοιπους εορτάζοντες.

    Τυπώνεται στο Εθνικό Τυπογραφείο;

  40. Νέο Kid said

    Για μένα κανένας «χρόνια πολλά» έτσι; Στο πηγάδι κατούρησα εγώ; Καλααά!…

  41. Konstantinos said

    Δηλαδη ο Στιβ Ντουζος ειναι απογονος των δογηδων;; Ωραια εικονα!

  42. Theo said

    @40:
    Χρόνια πολλά και σε σένα, λοιπόν. Να σε χαιρόμαστε.

    (Γενέθλια ή ονομαστική εορτή; )

  43. Αυτό το Γένοβα… ημίαιμο το βρίσκω! ή Τζένοβα ηχητικά ή Γενούη καθαρευουσιάνικα, προτείνω

    Οσο για ντότζε, ένας ήτανε της Βεντιάς ο Φόσκαρης

    Che venga a me, se lice la vedova infelize, a voi l’ anello, Foscari piu Doge non sara !

    Μοναδικός ο Leo Nucci !

  44. spiridione said

    32.
    … γιατί το γράφουν στο πολυτονικό;
    Γιατί έκαναν ήδη μια παραχώρηση, μέχρι το 1989 γραφόταν στην καθαρεύουσα.

    -Το ιστορικό δεν είναι το hyper cluster που πρέπει να περιλαμβάνει τα πάντα;
    Καταρχάς, τα περισσότερα ιστορικά λεξικά στο εξωτερικό δεν περιλαμβάνουν διαλεκτικές λέξεις, αυτό είναι μια ελληνική ιδιαιτερότητα. Μάλιστα, στους πρώτους τόμους, ήταν κυρίως διαλεκτικό λεξικό, αφού δεν περιλάμβανε πολλές λέξεις της κοινής, λόγιας προέλευσης.
    Σήμερα, με τον νέο κανονισμό θα εξακολουθούν να λημματογραφούνται διαλεκτικές λέξεις, θα λημματογραφούνται προφανώς και λέξεις από το 1800 που έχουν εκλείψει σήμερα, και θα λημματογραφούνται πλέον και όλες οι λέξεις της κοινής, και λόγιας προέλευσης, με τις εξής εξαιρέσεις:
    η αυστηρά τεχνική, επαγγελματική ή επιστημονική ορολογία, εξεζητημένοι λεξιλογικοί αρχαϊσμοί μη αναγνωρίσιμοι από τον μέσο ομιλητή, λέξεις των οποίων η χρήση δεν έχει παγιωθεί, ιδίως πρόσφατα ξένα δάνεια και νεολογισμοί, καθώς και όσες ανήκουν στο λεξιλόγιο συγκεκριμένων κοινωνικών ομάδων, εκτός αν χρησιμοποιούνται ευρύτερα στην Κοινή ή σε κάποιες διαλεκτικές ποικιλίες.
    Προφανώς οι πρώτοι τόμοι του λεξικού πρέπει να γραφτούν απ’ την αρχή κάποια στιγμή, αλλά ζήσε Μάη μου να φας τριφύλλι.

  45. 44 Για ιστορικό/διαλεκτικό είχα στο μυαλό μου το τούρκικο αντίστοιχο (tarama sözlüğü).

  46. Νέο Kid said

    42. Ονομαστική. Του Αη Τρόλη δεν είναι σήμερα; 😊 (από χθες το βράδυ δηλαδή…)

  47. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Χρόνια σας πολλά, Νικ-ογένεια!
    Χρόνια σου πολλά, Ἄγγελε καί Μιχάλη!
    Χρόνια πολλά σέ ὅσους ἄλλους ἑορτάζουν ὑποκρυπτόμενοι!

  48. Νέο Kid said

    45. Ταραμά σουτζιουκλού; Μα τι αηδίες τρώνε αυτοί οι Τούρκοι!

  49. Νέο Kid said

    44. Μερσί Σπύρο!
    “η αυστηρά τεχνική, επαγγελματική ή επιστημονική ορολογία” α ωραία! Φτιάχνει δηλαδή «κοτζαμάν» Ακαδημία ένα λεξικό που δεν περιέχει το λεξιλόγιο του 80% της κοινωνίας …
    What a wonderful idea!

  50. Νέο Kid said

    Κι αυτό το πράμα το πουλάνε;; Ή μήπως το χαρίζουνε απλά; ( όχι ότι θα τόπερνα ,και χάρισμα δηλαδή)

  51. mazianos said

    @8 Άγγελε, σας ευχαριστώ για την πληροφορία.
    Προφανώς ο καθηγητής μου -αν και γερμανοτραφής- είχε ευρύτερη γνώση των τεκταινομένων στην ευρωπαϊκή λεξικογραφία, πιθανόν από κει το αντέγραψε.
    Παρεμπιπτόντως, χρόνια πολλά σε σας αλλά και στην εορτάζουσα οικογένεια του Νικοκύρη.

  52. Νέο Kid said

    Πάντως είναι -φιλοσοφικά μιλώντας- φοβερό πραγματικά το «(δεν περιέχεται) η αυστηρά τεχνική, επαγγελματική ή επιστημονική ορολογία» Τι σχέση να έχει η ακαδημία με επιστήμη και ζωή (=επαγγέλματα και τεχνολογία). Ουδεμία! Η ορολογία της δισκοβολίας τουλάχιστον περιλαμβάνεται; Η βαλβίδα, ας πούμε…;

  53. ……που συνεχίζουν να αυτοχαρακτηρίζονται πρίγκιπες και βασιλιάδες παρόλο που ο θρόνος τους έχει πάψει να υπάρχει….

    Ένας από τους λόγους που είμαστε πιστοί σ΄αυτό το ιστολόγιο.
    καλημέρα κκαλή εβδομάδα

  54. Μαρία said

    Μεγάλη γιορτή σήμερα για μας, που χάρη στους πολιούχους μας δεν είχαμε σχολείο.
    Χρόνια πολλά στον Άγγελο, το Μιχάλη και στις Αγγελικές του Νικοκύρη.

  55. dryhammer said

    Ειδικά για τις Αγγελικές

  56. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα και για τις ευχές!

    44 Έτσι.

    39 Ναι, το ΙΛΝΕ τυπώνεται στο Εθνικό Τυπογραφείο, όπως και το Χρηστικό.

  57. ΚΩΣΤΑΣ said

    Χρόνια πολλά κι από εδώ στην Νικ-ογένεια (κλεμμένο), στον Άγγελο, τον Μιχάλη και τυχόν άλλες/ους που γιορτάζουν σήμερα.

  58. Triant said

    Χρόνια πολλά στην οικογένειά σου Νικοκύρη, να τις χαίρεσαι.
    Χρόνια πολλά και στον Άγγελο, τον Μιχάλη και όλους τους κρυφούς (συμπεριλαμβανομένου του Κίντου που τον κόβω για Μιχάλη).

  59. Ερώτηση: Ένα λεξικό που θα κλείσει σύντομα τα 100 χρόνια, πόσο επίκαιρη πληροφορία έχει στους τόμους του που χάνονται δεκαετίες πίσω; Παινεύει ο νικοκύρης παραδείγματα σαν το διαπροσωπικός. Όμως όλοι οι προγενέστεροι τόμοι, για το άλφα, το βήτα, κλπ., θα έπρεπε να ξαναγραφούν, για να ανταποκρίνονται το ίδιο στο σήμερα. Όταν το εγχείρημα ενός λεξικού απλώνεται χρονικά σε τέτοιο βαθμό, πληροφορίες και γνώση του 1930 θα έχει ο πρώτος τόμος, του 2020 ο τωρινός, ποιος ξέρει ποιου ο τελευταίος; Όλοι οι τόμοι θα διαφέρουν. Φανταστείτε μια Φυσική, η μια Βιολογία να γράφονταν με τον ίδιο τρόπο…

  60. loukretia50 said

    Χρόνια καλά σε όλα τα κορίτσια σου Νικοκύρη, να τις χαίρεσαι!

    Χρόνια καλά στον Μιχ.Νικολάου και τον Άγγελο και να τους χαιρόμαστε όλοι !΄

    ΝεοΚιντ,
    σου εύχομαι ό,τι καλύτερο επιθυμείς, κι αν σου ξανατύχει περιπλάνηση εν Αραπία, χαλκέντερος και δημιουργικός.
    Νομίζω είσαι σκορπιουδάκι! δαγκώνεις άμα λάχει! – αλλά με στυλ!

  61. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    Δεν προκάνω να διαβάσω τίποτα αλλά αντιλαμβάνομαι πως κόσμος γιορτάζει.
    Νικοκύρη να χαίρεσαι τα κορίτσια σου, χρόνια πολλά σε όλους/ες που είναι η μέρα τους σήμερα.

  62. ΓΤ said

    Δεν περίμενα ότι το μεγάλο λάθος της Ακαδημίας (#30) θα προσπερνιόταν.

  63. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Χρόνια Πολλά κι όπως τα θες Κιντ!

    Και ο Ταξιάρχης γιορτάζει και ο Γαβριήλ. Ξέρω ανθρώπους και με τα δυο ονόματα. Γαβρίλη φωνάζουνε τον Γαβριήλ

  64. Νέο Kid said

    59. Τύφλα ναχει το βιβλίο του απείρου του Μπόρχες, Στάζυ! 😀

  65. ΓΤ said

    46@ Old Kid on the Block

    Να ‘σαι πάντα γερός, Βολφραμάκο μ’ 🙂

  66. Νέο Kid said

    Αγαπητοί φίλοι, μια χαζοτρολιά είπα να κάνω ο καψερός . Δεν γιορτάζω !
    Ευχαριστώ πάντως anyway! Είναι ευχάριστο να σού εύχονται ακόμα και στο ξεκούδουνο. 😀
    Και παρντόν ε; ( αρκεί να με θυμηθείτε τ Αη γιωργιού)

  67. LandS said

    Δεν πρέπει να θέλει και πολύ ακόμα να τελειώσει το Δέλτα. Πόσες λέξεις να υπάρχουν που να αρχίζουν με δρ, δυ ή δω

  68. loukretia50 said

    66. Δηλαδή δεν έχεις γενέθλια?
    Δεν πειράζει, θα σου ευχηθώ στο σωστό και στο λάθος άγιο – ως συνήθως!

  69. Νέο Kid said

    59. Μιας κι εδώ μας αρέσει ο Αστερίξ, νομίζω ότι ο ρυθμός και η ταχύτητα συγγραφής των ακαδημιαραίων θα μπορούσε να συγκριθεί μόνο μ αυτόν των κορσικανών εργατών…
    Αν κι αυτοί , μπροστά στους ακαδημιαραίους, ήταν μάλλον Άιρτον σένες!

  70. LandS said

    Προτείνω να απονεμηθεί ο βαθμός του Ταξιάρχου των Γεωργείων (δηλ. της χώρας των Γιώργων) στον Κιντ ώστε να γιορτάζει και σήμερα.

  71. 30 Χοντρό το λάθος, έχεις δίκιο. Μήπως μπερδεύτηκαν γιατί, λέει, το διαπράζω προέρχεται από το διαπριάζω;

    Χρόνια πολλά σε όλους και όλες που γιορτάζουν σήμερα.
    Να τις χαίρεσαι Νικοκύρη!

  72. ΣΠ said

    Χρόνια Πολλά στον Άγγελο, στον Μιχάλη Ν. και στις γυναίκες του Νικοκύρη.
    Κιντ, εσένα θα σου ευχηθώ στις 3 Μαΐου και στις 13 Ιουλίου.

    59
    Τα λεξικά, όπως και οι εγκυκλοπαίδειες, είναι απαραίτητο να υπάρχουν σε ηλεκτρονική μορφή ώστε διαρκώς να διορθώνονται, να εμπλουτίζονται και να ανανεώνονται. Αλλιώς, με τον χρόνο η πληροφορία που περιέχουν μπαγιατεύει.

  73. LandS said

    72
    Το 3 Μαΐου, με λίγη καλή θέληση και πολύ προσπάθεια, μπορώ να το καταλάβω. Το 3/5 είναι κοντά στο 6/5 που είναι 23/4 με το παλιό. Το 13/7;

  74. ΣΠ said

    73
    Στις 3/5/22 είναι η Δευτέρα μετά το Πάσχα, δηλαδή του Αγ. Γεωργίου. Στις 13/7/22 ο Κιντ γίνεται 54 χρόνων.

  75. Νέο Kid said

    Και για νάχουμε καλό ρώτημα, αφού δεν περιλαμβάνουν , επιστημονικούς , επαγγελματικούς , και τεχνολογικούς όρους κι ούτε τοπωνύμια ή ονόματα (δηλαδή σχεδόν τα πάντα!) ΠΟΎ στην ευχή καθυστέρησαν τόσο; Στην αποδελτίωση κάθε πιθανής κι απίθανης ανθυπολέξης (που μπορεί να χρησιμοποίησε άπαξ κάποιος βλαμμένος που παραστησε τον ποιητή σε ένα ποίημα) , ή στην αναζήτησή κάθε μακρινού προ-προπάππου απ το χωριό καταγωγής κάθε ακαδημιάρη;

    Και πόσο κοστίζει ετησίως στο δημόσιο αυτό το συντομότατο και αλυσιτελές εγχείρημα; Το οποίο προφανώς θα έχει και ευαριθμότατες εισπράξεις… Ξέρει κανείς; 😈

  76. ΓΤ said

    74@

    13 μέρες μεγαλύτερος ο Κιντ 🙂

  77. ΓΤ said

    75@

    Ρε θείο, σκέψου ξευτίλα που δεν μπορούν να βάλουν τις λέξεις σε σωστή σειρά (#33)…

  78. LandS said

    54
    Α καλά, είμαι τελείως αντικοινωνικός.
    54; Πραγματικό κιντ δηλαδή.

  79. leonicos said

    εε

  80. LandS said

    Το 78 πήγαινε στα 74 αλλά ταράχτηκα.

  81. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα και για τις ευχές!

    59 Αν το καλοσκεφτείς, το ξαναγράψιμο/επικαιροποίηση θέλει πολύ λιγότερο κόπο και χρόνο.

  82. leonicos said

    24 Κιγκέρι

    Ευχαριστώ

  83. Νέο Kid said

    77. Ε, η σωστή σειρά προϋποθέτει προηγμένη μαθηματική γνώση Συνδυαστικής. Οι ακαδημαϊκοί ένα δημοτικό εχνει βγαλ οι καημέν. Μην είμαστε και παράλογοι στις απαιτήσεις μας!
    (Πω,πωω! Ο Νικοκύρης θαχει γίνει τούρμπο μαζί μου σήμερα… τέτοια φάτσα θα έχει τώρα 🤬🤬 )
    ps. Kai su teknon Stavre ? Γιατί με έδωσες έτσι στεγνά , και τώρα θα με φωνάζουν μπάρμπα; 😫

  84. Βάλαμε και κάτι για την εορτάζουσα Μυτιλήνη; Ευχές.

    Ευχές για την Αγγελική και όλα τα κορίτσια, Νίκο.

  85. Τέρρυ Χατζηιερεμίας said

    Φίλε ΓΤ, μήν εκπλήττεσαι που τόσοι καλοπληρωμένοι ακαδημαϊκοί δεν μπορούν να βάλουν τις λέξεις στη σωστή σειρά. Όλα τα Λεξικά έχουν πολύ σημαντικότερα λάθη απ’ αυτό που εντόπισες. Το πρόβλημα είναι αλλού: Το Ιστορικό Λεξικό της Ακαδημίας είναι ένα εντελώς ΡΑΤΣΙΣΤΙΚΟ Λεξικό. Αφιερώνει 35 (τριανταπέντε) σελίδες στο λήμμα «Γύφτος» και στα παράγωγά του, καταγράφοντας όλες τις αισχρές ύβρεις που εκτοξεύουν οι ελληνόφωνοι εναντίον των Ρομά σε ολόκληρη την ελληνική επικράτεια. Την ίδια ώρα, το ίδιο Λεξικό αφιερώνει μόνο 11 σειρές για το λήμμα «γαμώ» και 8 σειρές για την παντελώς άγνωστη λέξη «απογαμίδια» , όπως αποκαλούν στην Πελοπόννησο τα υπολείμματα της συνουσίας. Τί να λέμε τώρα; Και πολύ πέφτει στους γέροντες της Ακαδημίας Αθηνών η διαφήμιση που τους κάνει σήμερα ο κ. Σαραντάκος


  86. 72, κλπ.: 25 Απριλίου είναι η Δευτέρα του Πάσχα το 22, σε 167 μέρες.

  87. 59: Το οποίο δεν έχει γίνει όμως. Αν πάω να αγοράσω τώρα τους τόμους τί θα λένε οι 1 ως 4 ή 5; Ό,τι γράφτηκε δεκαετίες πριν. Το ίδιο το κοπιράιτ τους θάχει λήξει…

  88. ΣΠ said

    83
    Μπάρμπας εσύ; Τι να πω κι εγώ ο συνταξιούχος;

  89. 87: Η απάντηση, για το 81.

  90. Theo said

    @85:
    Κακομελέτα (στη χθεσινή ανάρτηση), κι έρχεται 🙂

  91. Νέο Kid said

    Πάντως πρέπει ν αναγνωρίσουμε ότι ο καπετάνιος δε στερείται φαντασίας στα ονοματεπώνυμά του! Άσε που πρέπει να είναι και άσσος στη Συνδυαστική ! Τόσα μπλοκ που έχει φάει, δε πρέπει να απομένουν ελεύθεροι και πολλοί συνδυασμοί γραμμάτων που να δίνουν κάτι ευπαρουσίαστο…😀

  92. Georgios Bartzoudis said

    (α) «στον 7ο τόμο του ΙΛΝΕ: διπλοαμπαρώνω…. διπλόθυρος. Σύνολο 68 λήμματα».
    # Έψαξα να βρω στα 68 λήμματα μια χαρακτηριστική Μακεδονική λέξη αλλά …τζίφος: Το ΙΛΝΕ (ή ο Νοικοκύρης) θαμπώθηκε μόλις αντίκρυσε τον «διπλοθεσίτη» και φράκαρε στο δίπορτο ( διπλόθυρα, διπλόθυρος). Εγώ έψαχνα για το Μακεδονικό επίρρημα «διπλοπόδι», αλλά φαίνεται ότι από το «διπλοθ-» ως το «διπλοπ-» …δέκα χρόνια δρόμος. Εκφέρεται δε και χαμουτζιστί το «διπλοπόδι» ως «σταυροπόδι», όπερ στο Γυμνάσιο και στο στρατό λέγαμε «οκλαδόν». Εν Μακεδονία όμως θα συνεχίσουμε να λέμε: «Έκατσαμι όλνοι διπλουπόδ(ι) στου σουφρά για να φάμι».

    (β) «Διάργος είναι η ακαλλιέργητη λωρίδα γης ή το αυλάκι ανάμεσα σε χωράφια ή αμπέλια, που χρησιμεύει ως σύνορο και ως δίοδος».
    # Εν Μακεδονία, πολλάκις δεν υπήρχε «ακαλλιέργητη λωρίδα γης» για «σύνορο ή δίοδο», σπανίως δε υπήρχε αγροτική οδός και έτι σπανιώτερον «αυλάκι ανάμεσα σε χωράφια» (εν περιπτώσει χρείας διά στράγγισιν ή αποχέτευσιν). Μια «αυλακιά αλετρίσια» υπήρχε και όταν ήθελαν να πάνε στο χωράφι (κατά κανόνα με εζευγμένα ζώα εργασίας), ένα ζώον (και είς τροχός της αμάξης /αραμπά) διήρχετο από το έν αγροτεμάχιον και το έτερο από το όμορον τοιούτο. Ελέγετο δε η τοιουτοτρόπως δημιουργουμένη δίοδος «αραμπάελο /αραμπάηλου». Η τοιαύτη διέλευσις ήτο νομιμοτάτη, συμφώνως τω εθιμικώ αγροτικώ δικαίω.

    (γ) «οι τύποι ντούζης κτλ. είναι ξεχασμένοι σήμερα».
    # ‘Όχι τελείως. Εις την ημετέραν πρωτεύουσαν του Δήμου υπάρχει το (εκχαμουτζισθέν πως) επώνυμο Δούζης.

    Χρόνια Πολλά σε κάθε Ταξιάρχη, Μιχάλη /Μιχαήλο /Μιχαλιό /Μιχαλάκη, Γαβρήλο, Άγγελο /Άγγελη Αγγελάκη, Αγγγέλα /Αγγελική /Αγκελικώ /Κούλα, Μιχαήλα, Γαβριέλα κλπ, κλπ.

  93. Χαρούλα said

    Τις θερμότερες ευχές μου στον Άγγελο και τον Μιχάλη Νικολάου, αγαπημένους σχολιαστές του ιστολογίου και σε όσους άλλους γιορτάζουν σήμερα.
    Νικοκύρη μας, να χαίρεσαι τα λουλούδια του σπιτικού σου!

  94. Καλησπέρα
    Πολλές ευχές στους τόσους εορτάζοντες σήμερα. Άγγελοι (θαρρώ τρεις; ) Μιχάλης, Αγγελικές του Νικοκύρη κι όποιους δεν μούρχονται.

  95. 9 Εγώ λέω διπλοξάδερφος (ξάδερφος απ’ τη γιαγιά κι απ’ τον παππού μου – δεύτερος βεβαίως).

  96. dryhammer said

    91. Περί ασβού. Το ψευτώνυμο ανήκει σε υπαρκτό πρόσωπο [για το ευπαρουσίαστο…]

    https://provocateur.gr/out-about/22437/o-terry-xatzhieremias-exei-isws-to-pio-epikindyno-kanali-sto-ellhniko-youtube

  97. Χρίστος said

    Για να τιμήσουμε τους ταξιάρχες,μιά στροφή από το

    Γιατί τα τάλαρα τα λένε τάλαρα,

    του Λασκαράτου:

    Σημαίνει μὲ θυμὸ τὸ καμπανέλι,

    κ᾽ ἔρχουνται εὐθὺς εμπρὸς ξεσκουφωμένοι

    Μικέλης καὶ Γαβρίλης, δυὸ Ἀγγέλοι,

    ποὖνε στὸν Οὐρανὸ συνειθισμένοι

    νὰ κάνουνε μὲ τέσσερα πηδήματα

    τὰ πουλιὸ μακρυνώτερα θελήματα.

  98. Γιάννης Ιατρού said

    96: ε, και στο χθεσινό, πλαστοπροσωπίες κάνει…. Παλιά του τέχνη κόσκινο!

  99. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    66 >> να με θυμηθείτε τ Αη γιωργιού
    Ακόμη καλύτερα! Αλλά γιόρταζες και προ ημερών, στις 3 Νοέμβρη 🙂

  100. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Στον καφενέ καθόμουνα, τα ‘πινα διπλοπόδι

    Έγινε η πλάκα του γιαλού
    βασιλική ταράτσα
    και διπλοπόδι κάθισεν
    απόψε η Γαλήνη…
    https://rethnea.gr/%CE%B1%CF%82-%CE%B8%CF%85%CE%BC%CE%B7%CE%B8%CE%BF%CF%8D%CE%BC%CE%B5-%CF%84%CE%BF%CE%BD-%CE%B5%CF%85%CE%B1%CE%AF%CF%83%CE%B8%CE%B7%CF%84%CE%BF-%CF%80%CE%BF%CE%B9%CE%B7%CF%84%CE%AE-%CE%BA%CE%B1%CE%B9/

  101. sarant said

    87 Υπάρχουν όμως ονλάιν, δωρεάν

    85 Ωπ! Μπαν!

  102. ΧριστιανoΜπoλσεβίκoς said

  103. Νέο Kid said

    Κινέζος ακαδημαϊκός υπεύθυνος για τα λήμματα των 20.000 τελευταίων κινεζικών γραμμάτων (100 χιλιάδες συνολικά) όταν μαθαίνει ότι Ακαδημία Αθηνών σχεδόν τελείωσε το δ.
    https://qph.fs.quoracdn.net/main-qimg-87fe6137688ff5e1e9b276c804c1bda2

  104. 101α: Σε περίοπτη θέση. Πού ακριβώς, είπαμε;

  105. Νέο Kid said

    Αμερικανός ακαδημαϊκός παθαίνει «ακαδημία Αθηνών» : (σχ. 30)
    https://qph.fs.quoracdn.net/main-qimg-ace58a4d9188584124890e9766762c93

  106. ΓΤ said

    Η Ακαδημία Αθηνών, που δεν μπορεί να βάλει στη σειρά δύο λήμματα (διαπρέπω, διαπράζω), ξέχασε το «διπλοπόδι». Ας μην ξεχνάμε ότι οι Αθάνατοι είναι άνθρωποι (με μισθούς ουχί προς θάνατον).

    Έχω μία πρόταση, και απευθύνομαι ασφαλώς στην Ακαδημία με τον προσήκοντα σεβασμό. Είναι καλό όταν θα φτάσει στο Σ, τότε που ο άνθρωπος θα έχει ήδη πατήσει στον Άρη και θα γελάει από εκεί με την κατάντια της, να έχει κάπως εκσυγχρονιστεί. Να μπορεί να εισαγάγει και μία εικόνα συνοδευτική στο λήμμα, με ευγενική λεζάντα, και να μην περιορίζεται σε πλαγιογράμματα παραδείγματα με πληροφορία αρυομένη από το «ξεροκαύλωμα» (γεια σου, ρε Γιάννη Νικολόπουλε των Εκδόσεων του Εικοστού Πρώτου) του κάθε δεκαρογραφιά.

    Φέρ’ ειπείν, για το λήμμα «σταυροπόδι»: Αφού αραδοσπείρει τα συντετμημένα κουραστικά μπλαμπλάδια της, θα κλείσει το λήμμα με την ακόλουθη ιστορική φωτό:

    https://www.aftodioikisi.gr/paraskinia/mitsotakis-antidraseis-gia-to-stayropodi-mprosta-sto-nekro-miki-foto/

    Επειδή δεν γνωρίζουμε εάν, μετά από χιλιάδες χρόνια, τότε που ελπίζουμε τα τέρατα σοφίας να έχουν πατήσει το πόδι τους στον «πλανήτη» Σ, η Ιστορία θα έχει σβήσει το όνομα του Μητσοτάκη,
    προτείνουμε η φωτό να συνοδευτεί με την ακόλουθη «άχρωμη» λεζάντα:

    «Πρωθυπουργός σε κηδεία»

  107. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    Πολλές ευχές, για να γιορτάζουν πολλά χρόνια το όνομά τους οι Μιχάληδες, Άγγελοι, Αγγελικές, Μιχαέλες και λοιποί εορτάζοντες.
    Και στον Νικοκύρη οικογενειακώς!

    Το (σοβαρό) ζήτημα της ενημέρωσης του Λεξικού με λέξεις της ΚΝΕ που γεννήθηκαν μετά την έκδοση των πρώτων τόμων (Miltos86, Stazybo κ.ά.), λύνεται; Δηλ. υπάρχει ρεαλιστική δυνατότητα, με τον τρόπο που δουλεύουν στην Ακαδημία;
    Σαν χλομό το βλέπω… (παρά την αισιοδοξία του Νικοκύρη στο #81 🙂 )

  108. ΣΠ said

    104
    http://repository.academyofathens.gr/kendi/index.php/gr/listItems
    Επιλέγεις Ενότητα: Βιβλία…

  109. Νέο Kid said

    Το νέο moto της Ακαδημίας Αθηνών ( υπάρχουν σκέψεις και για να κατέβει ο Σωκράτης απ τη μοστρα(που είναι και κακάσχημος εδώ που τα λέμε …) και να μπει αγαλμα με σώμα Κομφούκιου και κεφάλι Κουνάδη)
    https://encrypted-tbn0.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcT6-D2UOJzHVuZyFGGXikC0jR23w3JVJs46eA&usqp=CAU

  110. 108: Ναι, μέχρι το 1989, και τον δαχτυλωτό…

  111. BLOG_OTI_NANAI said

    Και τι σημαίνει «διπλοδοντέτιν»;

  112. Έχει να ψηφιοποιηθεί οτιδήποτε από το Μάιο του 2017…
    http://repository.academyofathens.gr/document/

  113. sarant said

    92-100-106 Ρε παιδιά, δεν διαβάζετε με προσοχή τι γράφω.

    Το λεξικό ΔΕΝ έχει παραλείψει το διπλοπόδι! Στο άρθρο αναφέρω μόνο τα ΠΡΩΤΑ λήμματα από διπλο-, έως το διπλοθ-. Δεν τα έβαλα όλα διότι ήταν πάνω από 120!

  114. ΓΤ said

    113@

    Παρά το γεγονός ότι το νόημα του #106 είναι άλλο, για να ερανιστώ από το μπαοκικό ιδιόλεκτο, «πονέσαν τα μυαλά μας» όταν είδαμε το «διαπράζω» στην ουρά του «διαπρέπω», με αποτέλεσμα αφενός να ξεχάσω αυτή τη λεπτομέρεια στο σημείωμά σου, αφετέρου να παρασυρθώ και να βαλτώσω στην Μπαρτζούδειον Ταφρολεκάνη…

    είχα ομπρός το «διπλοπόδι»
    μα δεν το ‘βλεπα
    Τι βόδι!

  115. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    113 Ωχ, παρεξήγηση, εγώ απαντούσα στο ότι οι χαμουτζήδες δε λέμε διπλοπόδι. Έτσι έβαλα ένα στην …αττική κι ένα στην κρητική διάλεκτο. Αλλά μοιράζομαι αδιαμαρτύρητα την επίπληξη 🙂

  116. Δηλαδή, σε μεγάλο βαθμό, δεδομένου του ρυθμού ολοκλήρωσης, το «λεξικό» είναι περισσότερο ένα «μητρώο» των λέξεων με κάποιες εξαιρούμενες. Δεν το θεωρώ πολύ κακό.

  117. ΓΤ said

    112@

    «Έχει να ψηφιοποιηθεί οτιδήποτε από το Μάιο του 2017…»

    Οπότε με τέτοιο αποθετήριο, οι τύποι είναι για τους Αποθέτας…

  118. ΓΤ said

    116@

    Φρίκη, ρε Πρέβεζμαν. Μιλάμε για μαυσωλημματείον…

  119. 112: Εντάξει, όχι ίσως να ψηφι(ακ)οποιηθεί, αλλά να αναρτηθεί…

  120. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    114 🙂
    Όμως για το σταυροπόδι
    η φωτό ταμάμ στο ξόδι

  121. ΓΤ said

    120@

    Χρόνια οι Σοφοί κλωσούν τα λήμματα
    εμείς μπροστά τους σκέτα «βλήματα»
    δεκαετίες τρεις για τα προθήματα
    άλλες επτά για τα επιθήματα
    μόχθο που θένε οι αράδες
    ατάιστες δεν μένουν από παράδες
    κι όταν το Σ ανατείλει
    δεν θα ‘χει μείνει ούτε καντήλι
    Ρίξε από τώρα το «καντήλι»
    μπας και τιμήσουν τον μισθό τους
    κι οι φόροι μας να πιάσουν τόπο
    για’ θα τους έρθει ο ουρανός σφοντύλι

  122. Πέπε said

    106

    Συγγνώμη, εσύ αυτό το λες σταυροπόδι; Εγώ σταυροπόδι λέω το οκλαδόν. Και το διπλοπόδι μπορεί να μην το λέω αλλά δε θα είχα αμφιβολία ότι σημαίνει το ίδιο (θα σου κατέβαζα και βιβλιογραφία αλλά το μεν διπλοπόδι εξέπεσε, το δε σταυροπόδι ετοιμάζεται οσονούπω σε κάνα τεσσάρι αιώνες).

    _______________________

    Κάθομαι και σκέφτομαι:

    Εφόσον η έρευνα για τη συγγραφή του λεξικού δεν έχει σταματήσει, λογικά δεν μπορεί να ψάχνουν μόνο για λέξεις πέρα από την εκάστοτε τελευταία δημοσιευμένη. Θα επικαιροποιούν διαρκώς τα αρχεία τους από το λήμμα Αάατος και δώθε. Γιατί δεν κάνουν ένα κόπο να επανεκδώσουν τους παλιούς τόμους επικαιροποιημένους;

    Έτσι κι αλλιώς, αν κάποιος που διαβάζει τη σημερινή είδηση πάει να αγοράσει τον καινούργιο τόμο, προφανώς δε θα ικανοποιείται να έχει μόνο τον ημίτομο 7α από ένα έργο δεκάδων τόμων, και αφού οι επόμενοι δεν έχουν βγει, θα ήθελε ίσως τουλάχιστον τους προηγούμενους. Λογικά αποκλείεται να διατίθενται τόμοι εκατό χρόνων όμως. Άρα, ποιον εξυπηρετεί η έκδοση; Μόνο όσους έχουν φροντίσει εδώ και εκατό χρόνια να μη χάνουν τόμο;

  123. 7. Δεν κατάλαβα βρε , όταν λες φωτογραφία να δημοσιευτεί εγώ αντιλαμβάνομαι ξέρω εγώ καμιά από τα λεξικά μας . Βλέπω αστροναύτες όσο κυλω τα σχόλια, το ΜΗΤΣΟΤΆΚΗ σταυροπόδι μπροστά στο φέρετρο του ΜΙΚΗ και σαν να πηρε το μάτι μου τον ΠΑΠΑΝΔΡΈΟΥ Τελοσπάντων εάν μου μένει ο Κουτσούμπας δεν θέλω.Δ Ι Π Λ Ο Τ Ο Κ Ο Σ έτσι για την πολιτική σκηνή
    Εικάζω κάτι για το τέλειο δίδυμο

  124. ΓΤ said

    122@

    Βέβαια, Πέπε, σταυροπόδι. Ωστόσο, προτιμότερο το της Σάρον Στόουν.

  125. loukretia50 said

    Κι όπως ελάλησε ο σερ Μπιθί… https://youtu.be/yqEoBi-HKrk στο ομότιτλον άζμα…
    (Είναι μεγάλο το χάσμα
    Σόρυ, προφεσόροι! )

    Από το άλφα ως το ωμέγα για να φτάσουν
    δρόμους μ’ αγκάθια ήταν γραφτό τους να περάσουν
    κι αστροπελέκια οι νέες λέξεις τους χτυπούν

    Απ΄την αγάπη στο ωόν δε θα προφτάσουν
    Και μούχλα όλα τα κιτάπια τους θα πιάσουν
    «Να γράψαμε άραγε την κότα?» θα ρωτούν

  126. Spiridione said

    Προφανώς αυτό που τους επείγει τώρα είναι να προχωρήσει η σύνταξη του λεξικού, που είναι το δύσκολο μέρος, και πόσο προσωπικό να έχουν. Ίσως λέω σκεφτούν να κάνουν κάποια αναθεώρηση αφού φτάσουν τουλάχιστον σε κάποιο ικανοποιητικό σημείο, ας πούμε, στο 1/4, στο 1/3 στο μισό της υπολογιζόμενης έκτασης του λεξικού.
    Αλλά και η αναθεώρηση δεν είναι και τόσο εύκολη. Πρέπει να ξαναγραφτούν όλα τα λήμματα με τις προδιαγραφές του νέου κανονισμού. Επίσης:
    Σήμερα το Αρχείο των Δελτίων είναι χωρισμένο σε τρία τμήματα:
    -το τμήμα στο οποίο έχουν αρχειοθετηθεί τα τυπωμένα λήμματα του Λεξικού (α-δαχτυλωτός), το οποίο αριθμεί 325.000 δελτία περίπου.
    -το Παράρτημα, στο οποίο έχει αρχειοθετηθεί συμπληρωματικό υλικό για τα τυπωμένα λήμματα, δηλαδή υλικό, που συγκεντρώθηκε μετά την έκδοσή τους. Το τμήμα αυτό αριθμεί περίπου 400.000 δελτία και εμπλουτίζεται συνεχώς.
    -το κύριο τμήμα του Αρχείου, που περιλαμβάνει υλικό από το λήμμα δε και εξής. Περιέχει περίπου 3.000.000 δελτία και εμπλουτίζεται διαρκώς.
    http://www.xanthi.ilsp.gr/mnemeia/deltiafiles.aspx

  127. Πέπε said

    124

    Πάντως στην περιγραφή της φτγρ, πριν τη δω, περίμενα να κάθεται κόσμος κατάχαμα οκλαδόν, γιόγκικα, και γύρω γύρω η νεκρή σορός του Μίκη. Τελικά ούτε αυτό είδα ούτε τη Σάρον Στόουν.

  128. 125 φιλοσοφική δεν είναι . Εάν αντιλήφθηκα σωστά.

  129. loukretia50 said

    127. Ωραίος Πέπε!
    κι εγώ μπερδεύτηκα, δεν κατέχω ούτε το διπλοπόδι ούτε τα γιόγκικα!

    Διπλοπόδι το χταπόδι
    προσμετρά το εμβαδόν :
    -«Το θαλάμι με στενεύει
    Λες να κάτσω οκλαδόν? «

  130. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    Φυσικά τα λεξικά αυτά επικαιροποιούνται διαρκώς, πράγμα που δείχνει πόσο είναι αναγκαία η ηλεκτρονική έκδοση.

  131. Εγώ νομίζω πως είναι μεγάλες γάτες οι ακαδημαϊκοί…περιμένουν πρώτα να εξαντληθούν οι κΕνοφανείς λέξεις από τον ΜΛπτΔΠ (μουλού-πούτου-δουπού. δλδ Μεγα Λεξιπλάστη περιοχής τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης-εντάΦθα) και μετά να ασχοληθούν με την ταξινόμισή τους, αλλά αυτός αρνείται πριν κατακτήσει ο ΠΑΟ τουλάχιστον το Γιουροπίαν Κόνφερενς Λιγκ ή πάρει το Νόμπελ Λογοτεχνίας σλοβένος ποιητής με αρχικά Γ.Κ. (J.K.). Συμβιβαστική λύση να πληρώσει ο Βαρδινογιάννης το 60 000 ευρώ πρόστιμο της ΠΑΕ στον Βιγιαφάνες, απορρίφθηκε ως εκπρόθεσμη.

  132. BLOG_OTI_NANAI said

    Νομίζω ότι η απαξίωση προς τα εξαιρετικά έργα της Ακαδημίας είναι υπερβολική και έχω την εντύπωση ότι ξεκινάει από ιδεολογικά κριτήρια. Όμως σε αυτό το ιστολόγιο ο Νίκος έχει κατ΄επανάληψη επισημάνει την ιδεολογική υπερβολή που βλέπουμε με την απαξίωση του τουιτερικού πλανήτη προς όποιον κάνει ένα λάθος σε σχόλιο του και τον βγάζει απευθείας «αγράμματο». Δεν πάει έτσι.

    Ακαδημαϊκοί υπήρξαν μερικοί από τους μεγαλύτερους ερευνητές. Ο Νικ. Τωμαδάκης που ήταν δεξιός μέχρι το κόκαλο, ήταν από τους σπουδαιότερους ιστορικούς και βυζαντινολόγους. Και οπωσδήποτε, ηλιθιότητες σαν του Μπελογιάννη που δεν ήταν δεξιός, ποτέ δεν έγραψε, όπως π.χ. πως όταν έπεφτε το Βυζάντιο υπήρχαν… εκατοντάδες χιλιάδες καλόγεροι που κάθονταν.

    Θα πρέπει να θυμόμαστε ότι χειρότερη ταξινόμηση λημμάτων είχαμε συναντήσει εδώ στα σχόλια πριν μερικού μήνες, στο λεξικό του Δημητράκου. Και ήταν χειρότερη διότι με την απλή αναζήτηση δεν είχε βρεθεί ένα λήμμα που ψάχναμε, και το βρήκαμε με την ψηφιακή αναζήτηση διότι βρισκόταν σε… διαφορετική σελίδα! Δεν θυμάμαι το λήμμα, θυμάμαι όμως ότι ο Νίκος θεώρησε ότι δεν υπάρχει στο λεξικό, και ήταν φυσικό, αφού βρισκόταν σε εντελώς διαφορετική θέση.

    Έχουμε το τουίτερ και το μπάτσελορ να καίνε τα εγκεφαλικά κύτταρα των ανθρώπων με φράσεις της μίας γραμμής, που εξαφανίζουν την σκέψη, στον στοχασμό, τον διάλογο και τα μετατρέπουν σε συνθηματολογία και σεφερλολογία χειρίστης μορφής. Μην παρασυρόμαστε σε τέτοιες καταστάσεις και εδώ.

    Τα λάθη που μπορούν να βρεθούν σε σοβαρότατες μελέτες με αξιώσεις, είναι σχεδόν αναπόφευκτα. Αν κάποιος διαβάσει συστηματικά βιβλιοκρισίες (όχι βιβλιοπαρουσιάσεις), θα τραβάει τα μαλιά του. Υπάρχουν περιπτώσεις που σε εκτενή έργα μπορεί αν επισημανθούν και 3-4 σελίδες γεμάτες με αναφορές σε σφάλματα.

  133. @ 118 ΓΤ

    Ε… κοντά στα τόσα μαυσωλημματεία της κουλούρας μας, μαζί και αυτό…

  134. ΣΠ said

    132
    https://sarantakos.wordpress.com/2020/08/27/accumbo/#comment-674668

  135. sarant said

    132-134 Mπράβο Σταύρο που το βρήκες. Κατά τα άλλα συμφωνώ με τον Μπλογκ στο πνεύμα.

  136. π2 said

    Μια που αναφέρθηκε το πολυτονικό: δεν έχω πρόβλημα με τη χρήση του, αρκεί να είναι σωστή. Δεν μπορεί να παίρνει βαρεία μια τονιζόμενη στη λήγουσα λέξη στον τίτλο του λήμματος. Μπερδεύουν τον εμπειρικό κανόνα (βαρεία αν δεν ακολουθεί σημείο στίξης) με την ουσία (βαρεία εκτός αν διακόπτεται η ροή του λόγου). Στον τίτλο του λήμματος έχουμε εξ ορισμού διακοπή της ροής του λόγου.

  137. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Θά ἤθελα νά δῶ ἕναν ἀπό αὐτούς πού «κατά καιρούς» ἀνακοινώνουν τήν «οριστική διακοπή της έκδοσης του λεξικού»! 😉
    Παρ’ ὅλο πού εἶναι σωστά αὐτά [=τά προβλήματα] πού καταθέτεις Νῖκο, νομίζω πώς τίποτε δέν θά δικαιολογοῦσε τήν ὁποιαδήποτε ἐκτροπή τῆς ἐκδοτικῆς πορείας του
    (Εἶναι ΑΞΙΟΣΕΒΑΣΤΟ καί πολύτιμο λεξικό καί ὅταν τό συναντῶ -λχ στά ράφια τοῦ βιβλιοπωλείου τῆς Ἐθνικῆς, στήν Τσιμισκῆ- τό ξεφυλλίζω σάν ἁγιορείτικο ἀρχέτυπο..)

  138. sarant said

    136 Mάλλον έχεις δίκιο.

  139. ΓΤ said

    136@
    βλ. και στλ. 2, αρ. 3, που έχουν με οξεία τη «φορά».

  140. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    127 η νεκρή σορός;

    «Δε σταυρώνομε τα πόδια μας στην εκκλησία» κανόνας στα πρώτα εφηβικά χρόνια που αρχίσαμε να καθόμαστε με το έτσι θέλω-όχι οκλαδόν 🙂 (στα παιδικά ο κανόνας ήταν όρθια όλα τα παιδιά)

    Ναύτης καθιστός σταυροπόδι

  141. ΓΤ said

    @132, 135

    Θα προσπαθήσω να σοβαρέψω, αν και ποτέ δεν το καταφέρνω. Αυτό που πραγματικά με ενοχλεί είναι ότι, μετά από έναν αιώνα, ακραγγίζουμε το τέλος του Δ, τίποτα περισσότερο. Δεν έχω εργαστεί σε Λεξικό για να γνωρίζω. Μου κάνει εντύπωση η συγκεκριμένη ανακολουθία στα λήμματα που θίξαμε, και δεν μπορώ να καταλάβω πώς έγινε. «Μόνο οι νεκροί δεν κάνουν λάθη». Επίσης, γιατί να μη γίνεται ηλεκτρονικά η ταξινόμηση των λημμάτων; Ή, αν γίνεται, πώς προέκυψε αυτό; Ασφαλώς με το πνεύμα του Μπλογκ και με αγάπη για το μπλογκ. Να πω επίσης τη μαύρη αλήθεια ότι θα προτιμούσα η συγκεκριμένη σελίδα να μην έχει βγει στον αέρα 😉

  142. ΓΤ said

    138@

    Κάλλιστα εδώ μπορεί να έχουμε μία «εσωτερική» σύμβαση της Ακαδημίας, που να βλέπει το θέμα μέσα από «ανάποδο» πρίσμα. Γιατί δυσκολεύομαι να πιστέψω ότι η Ακαδημία δεν γνωρίζει αυτό που θίγει ο Π2.

  143. Pedis said

    ΟΙ Έλληνες είναι φτιαγμένοι για μεγάλα πράγματα.

    Σε άπειρο χρόνο. 😛

  144. Νέο Kid said

    Και μετά λέμε για την μπάλα ότι έχουμε τα χάλια μας…
    Αν παίξουμε με τη Ρεάλ (Ακαντεμια Εσπανιόλα) δηλαδή , πόσα μπαλάκια θα φάμε; Πού θα σταματήσει το σκορ; …
    Στην 23η έκδοση! (τελευταία το 2014) έχει φτάσει το αντίστοιχο ισπανοφωνικό (κι όχι μόνο Καστιγιάνικο!) λεξικό
    https://dle.rae.es/

  145. Georgios Bartzoudis said

    Με τον ρυθμό που …βαδίζει το ΙΛΝΕ, θα πρέπει να βαφτιστεί Μυθολογικό και όχι Ιστορικό Λεξικό της Νέας Ελληνικής. [ΜΥΛΝΕ, θα είναι ένα καλό ακρωνύμιο]. Σκέφτομαι τί μπορεί να έχει γίνει αν μετά από …200 χρόνια φτάσει στο γράμμα «Ι»: Σήμερα λέμε «ο και η Ιατρός». Μετά απο 100 χρόνια μπορεί να λέμε «ο Ιατρός και η Ιάτρια». Και μετά από άλλα 100 χρόνια μπορεί να λέμε «ο Ιάτριος και η Ιάτρια»! Δεν κάθονται στ’ αυγά τους λέω εγώ! (ας κάτσουν και …διπλοπόδι, δεν θα με πειράξει). Εκτός αν πάμε για ρεκόρ …χρονοκαθυστέρησης! (αν κάτι τέτοιο έχει θεσπίσει το «Γκίνες»). Η υπόθεση μου θυμίζει κάποιες συμβάσεις έργου. Όπως μια γεωλογική μελέτη για την «ταφρολεκάνη» του Στρυμόνα: Το «έργο» δεν τελείωνε (και δεν τελείωσε!) ποτέ, διότι άν τελείωνε θα έχαναν τη δουλειά τους οι εργαζόμρνοι που ήταν όλοι με «σύμβαση έργου». Άραγε, μήπως με αυτόν τον τρόπο «χλαπανίζονται» κάποια «κονδύλια» της Ακαδημίας;;; Μήπως οι «αρμόδιοι» για τα της Ακαδημίας στρουθοκαμηλίζουν;; [Όπως ίσως και κάποιοι από μας;; Ονόματα …δεν λέμε!]

  146. spiridione said

    130. Σίγουρα είναι πλέον απαραίτητη η ηλεκτρονική έκδοση. Τα λεξικά όμως συνήθως αναθεωρούνται και επικαιροποιούνται όταν έχουν ολοκληρωθεί. Εδώ σε εμάς τι να πρωτοκάνουν, να προχωρήσουν λίγο το λεξικό που δεν έχει φτάσει ούτε στο 1/6 ξερωγώ του συνολικού όγκου του, ή να αναθεωρήσουν τους 5 πρώτους τόμους, που βάσει των δελτίων σημαίνει διπλασιασμός του όγκου τους.
    Στην Αγγλία το OED (το οποίο τελείωσε σχετικά γρήγορα η 1η έκδοση, σε 50 χρόνια, απ’ το 1878 στο 1928), έχει ξεκινήσει η 3η έκδοση, που θα γίνει ηλεκτρονικά, από το 2000, και αναμένεται να ολοκληρωθεί το 2037, με εκτιμώμενο κόστος 35 εκ. λίρες.
    https://en.wikipedia.org/wiki/Oxford_English_Dictionary
    Το γερμανικό Deutsches Wörterbuch ξεκίνησε το 1854 και ολοκληρώθηκε το 1961. Τώρα προσπαθούν να κάνουν νέα αναθεωρημένη έκδοση.
    https://en.wikipedia.org/wiki/Deutsches_W%C3%B6rterbuch
    Το Ολλανδικό ιστορικό λεξικό Woordenboek der Nederlandsche Taal ξεκίνησε το 1864 και ολοκληρώθηκε το 1998. Το 2001 βγήκαν τρεις συμπληρωματικοί τόμοι.
    https://en.wikipedia.org/wiki/Woordenboek_der_Nederlandsche_Taal
    Το Σουηδικό Svenska Akademiens ordbok ξεκίνησε το 1893 και δεν έχει τελειώσει ακόμα
    https://www.saob.se/om/

  147. sarant said

    141 Δεν είχα προσέξει την ανακολουθία, ομολογώ.

    146 Ενδιαφέροντα στοιχεία!

  148. π2 said

    142: Εγώ δεν δυσκολεύομαι καθόλου, γιατί παρόμοιες (για την ακρίβεια αντίστροφες) συμβάσεις έχουν επικρατήσει και αλλού. Στους αγγλικούς εκδοτικούς οίκους, για παράδειγμα, επιμένουν να βάζουν οξεία και όχι βαρεία σε αρχαίες οξύτονες λέξεις γραμμένες στα ελληνικά στη ροή ενός αγγλικού κειμένου (the στοά of Attalos, όχι the στοὰ of Attalos) και θεωρούν λάθος τη βαρεία, παρότι ούτε σημείο στίξης μεσολαβεί ούτε η ροή του λόγου διακόπτεται. Γιατί; Από συνήθεια, επειδή θεωρούν ότι η ξένη λέξη διαβάζεται χωριστά, κάτι τελείως παράλογο. Αν ρωτήσεις τους επιμελητές γιατί, δεν ξέρουν να σου πουν και σου λένε ότι πάντοτε έτσι γινόταν. Εμ δεν γινόταν πάντοτε έτσι. Μέχρι τα μέσα του εικοστού βαρεία θα έβαζαν κατά κανόνα στη στοά στο ανωτέρω παράδειγμα, ιδίως σε γερμανικές εκδόσεις.

  149. Pedis said

    Μάρμαγξ, Νικοκύρη. Μερσί.

  150. Πέπε said

    145

    > Το «έργο» δεν τελείωνε (και δεν τελείωσε!) ποτέ, διότι άν τελείωνε θα έχαναν τη δουλειά τους οι εργαζόμρνοι που ήταν όλοι με «σύμβαση έργου».

    Νεαρός δικηγόρος: Πατέρα, την υπόθεση Τάδε πόσο καιρό την έσερνες;
    Γηραιός δικηγόρος: Ου, μπορεί και τριάντα χρόνια.
    Νεαρός δικηγόρος: Πατέρα, τι απαρχαιωμένος που είσαι! Κι όμως ήταν τόσο απλό, κοίτα, σε δυο χρόνια την έκλεισα!
    Γηραιός δικηγόρος: Τι μαλάκας που είσαι γιε μου. Αυτή η υπόθεση έχτισε το σπίτι μας, σε σπούδασε, προίκισε την αδερφή σου. Γιατί πήγες και την έκλεισες;

    (Σε άλλα νέα, δεν ξέρω αν σας ενδιαφέρει αλλά σήμερα τα στοιχεία μου μπαίνουν πάλι χωρίς να χρειάζεται να τα πληκτρολογήσω.)

  151. ΣΠ said

    Θα προσπαθήσω να εξηγήσω την λάθος θέση των λημμάτων στα δύο λεξικά, ΙΛΝΕ και Δημητράκου. Παρατήρησα ότι τα επίμαχα λήμματα έχουν δύο ορθογραφίες: διαπράζω/διαπριάζω, επακουμβίζω/επακκουμβίζω. Με την δεύτερη ορθογραφία βρίσκονται στην σωστή θέση. Ίσως να ήταν γραμμένα έτσι αρχικά και μετά άλλαξαν την ορθογραφία χωρίς να προσέξουν ότι έπρεπε να αλλάξουν και την θέση τους.

  152. ΓΤ said

    151@

    Βεβαίως. Είχε αχνοφέξει από το #71 αυτό το σενάριο.

  153. Πέπε said

    Μα με το χέρι διαμορφώνεται η αλφαβητική σειρά;

  154. ΓΤ said

    153@

    E, μα αυτό είναι που με τερλαίνει, έτσι γίνεται; 🙂

    τερλαίνω: τρελαίνω… στον κύβο (προαιώνια ακούσματα από Εύβοια)
    («Αυτός, παιδί μου, δεν είναι απλώς τρελός, είναι τερλός!»)

  155. BLOG_OTI_NANAI said

    134: Μπράβο που το πέτυχες, δεν μπορούσα να το θυμηθώ.

  156. BLOG_OTI_NANAI said

    141: Συμφωνούμε απόλυτα ότι μόνο απαρατήρητη δεν περνάει λάθος αλφαβητική ταξινόμηση σε λεξικό. Σε κάνει να σκέφτεσαι «άραγε, τι άλλο δεν έγινε σωστά;»
    Κι όμως διαβάζεις τα παρακάτω από την εισαγωγή στο λεξικό του Δημητράκου, καταλαβαίνεις πόση δουλειά κρύβεται από πίσω, αλλά τελικά έγινε λάθος στην… αλφαβητική ταξινόμηση. Τι να πει κανείς…

  157. π2 said

    153: Με το πολυτονικό, ναι. Τζιμάνια μπορεί να επέμβουν στους κανόνες του κειμενογράφου ενσωματώνοντας τους κανόνες του unicode, αλλά δεν ξέρω πόσο απλό είναι.

  158. Νέο Kid said

    157.153. Στο μονοτονικό ελληνικό αλφάβητο είναι εξαιρετικά απλό ,και με ένα κοινότατο excel, να κάνεις αλφαβητικό σορτάρισμα λέξεων. Ίσως όμως το πολυτονικό με τις ψιλές και τις δασείες να δημιουργεί κάποιο κοκομπλόκο. Θυμάμαι πριν κάτι χρόνια ένα Ρουμάνο συνάδελφο που προσπαθούσε να σορτάρεις αλαφαβητικά κάτι ρουμανικά που έχουν κάτι a διαφορετικά , με καπέλα περίεργα … και δεν τού βγαινε σωστά το sorting με τίποτα. Ίσως το πολυτονικό να παρουσιάζει ανάλογα προβλήματα, δεν ξέρω.
    Όλα αυτά βέβαια (ακόμα και το απλό εξέλ, κι όχι κανα Python ξέρω γω) για το iq και την εργατικότητα της Ακαδημίας φαντάζουν υποθέτω σαν θεωρία υπερχορδών….

  159. Pedis said

    Kαι οι Ιταλοί φαίνεται ότι τα κατάφεραν …

    (τουλάχιστον διαθέτουν σε προσωρινή έκδοση και σε ηλεκτρονική μορφή ένα μεγάλο έργο με όλα τα γράμματα)


    Il progetto che ha portato alla versione elettronica del dizionario sarà presentato a Firenze, presso l’Accademia, giovedì 9 maggio 2019 alle ore 15 nel corso dell’incontro “Un patrimonio in Rete: nuove risorse elettroniche della Crusca per gli Accademici e per gli studiosi della lingua italiana”.

    Frutto di 40 anni di lavoro, dal 1961 al 2002, di una squadra che ha visto al lavoro mediamente oltre 30 fra redattori e collaboratori esterni sotto la direzione prima del filologo Salvatore Battaglia e poi del critico letterario Giorgio Bàrberi Squarotti, il “Battaglia” è il più grande vocabolario della lingua italiana mai portato a compimento nel nostro Paese e di eccezionale importanza in particolare per la storia della lingua letteraria dalle origini della nostra lingua fino al Novecento. In 21 volumi di grande formato per 22.700 pagine, il “Battaglia” documenta i lemmi con milioni di citazioni tratte da 14.000 opere di oltre 6.000 autori: testi di letteratura, poesia, giornalismo ma anche manualistica e atti ufficiali.

    https://accademiadellacrusca.it/it/contenuti/l-accademia-della-crusca-pubblica-on-line-il-grande-dizionario-della-lingua-italiana-fondato-da-salv/6216

    http://www.gdli.it/ricerca/libera

  160. sarant said

    149 –> 159 Σκούζι

    151 Λογικό!

  161. Pedis said

    Νον σι πρεοκουπι, σινιορε.😁

  162. Γιάννης Ιατρού said

    150: Επίτηδες στο κάνει ο Νίκος Πέπε, για να σε εξασκήσει😉🤦‍♂️😜.
    Ρε συ, κοίτα λίγο τι γίνεται με τα κουκις σου, πιθανώς να σβήνονται:
    Είτε γιατί έχουν περιορισμένο χρόνο ζωής όταν δεν χρησιμοποιηθούν, είτε με κανένα καθάρισμα ιστορικού του browser, ηθελημένα ή άθελά σου, είτε με τίποτα άλλα προγράμματα-σκούπα (cleaner) που εκτελούνται επειδή το θέλεις, ή αυτόματα (περιοδικά ή λόγω κάποιων συνθηκών).

  163. spiridione said

    159. Βέβαια δεν είναι ακριβώς ιστορικό λεξικό. Ετοιμάζεται λέει μεγάλο ιστορικό λεξικής της ιταλικής, και σήμερα είναι έτοιμο ένα μέρος, των παλιών ιταλικών λέξεων προ του 1375.
    https://it.wikipedia.org/wiki/Dizionari_della_lingua_italiana#Dizionari_storici

  164. Πέπε said

    157, 158

    Απίστευτο!! Και καλά τα ελληνικά πολυτονικά, αλλά τα ρουμάνικα στη στάνταρ εκδοχή της γλώσσας;

    Έχω την εντύπωση ότι τα αγγλικά και τα λατινικά είναι οι μόνες γλώσσες που από το λατινικό αλφάβητο χρησιμοποιούν μόνο τα σκέτα γράμματα, χωρίς κανένα τόνο ή άλλο διακριτικό (και πάλι, αν θέλουμε να είμαστε σχολαστικοί, *σχεδόν*). Μετά, υπάρχουν γλώσσες που χρησιμοποιούν διακριτικά πάνω στα γράμματα και άλλες όπου ένα γράμμα με το διακριτικό του λογίζεται ως διαφορετικό από το ίδιο γράμμα σκέτο. Όλες αυτές οι γλώσσες δεν έχουν λύσει το πρόβλημα της αυτόματης αλφαβητικής ταξινόμησης;

    Συγγνώμη αλλά αυτό είναι πρωτογονισμός για την πληροφορική.

  165. Pedis said

    # 163 –

    Ναι αλλά όπως λέει το 2015 είχαν ήδη καταφέρει το μισό από αυτόν τον στόχο τους και είναι ονλάιν.

    Προχωράει και τελειώνει ό,τι χρηματοδοτείται και οργανώνεται σωστά με επαρκές και κατάλληλο προσωπικό φουλ τάιμ. Τα υπόλοιπα είναι σκούζε. 😄

    Un ampio vocabolario storico dell’italiano è stato progettato dall’Istituto Opera del Vocabolario Italiano (OVI) del Consiglio Nazionale delle Ricerche. Di questo progetto è in avanzata realizzazione la prima parte: il Tesoro della lingua italiana delle origini (TLIO), che consiste nella schedatura completa dei testi in volgare italiano scritti prima del 1375.

    Le voci già completate del TLIO vengono messe in linea nel corso del lavoro [14]. Al 4 agosto 2015 la home page del sito dichiarava consultabili 30.602 voci [15], mentre il numero di voci totale previsto per il progetto è tra le 50.000 e le 60.000[16].

  166. voulagx said

    #164: Νομιζω καποιο λαθος κανει ο Κιντο εδω, δεν μπορει να ειναι ετσι.

  167. Πέπε said

    162

    Έκανα καθάρισμα πρόσφατα (επειδή μου είχε προκύψει άλλο πρόβλημα), αλλά όχι τόσο πρόσφατα. Από τη στιγμή που μου έχει προκύψει αυτό με τη WP δεν έχω κάνει καμία σχετική ενέργεια, ούτε τις αμέσως προηγούμενες μέρες.

  168. Νέο Kid said

    166. 164. Βουλάγξ , ανέφερα αυτό με το Ρουμάνο συνάδερφος όπως το θυμόμουνα . Βρήκα εδώ κάτι που μάλλον δείχνει ότι δε με έχει νικήσει ολοκληρωτικά ο άλτσι.
    https://answers.microsoft.com/en-us/msoffice/forum/all/alphabetizing-foreign-language-lists-in-excel/2ab9f5b2-89ee-4ded-86f8-d2f9fe3c2c33

  169. Νέο Kid said

    168. “This is because in Romanian, «ă» and «â» are separate letters from «a», and «ă» precedes «â» in the alphabet. “ από το 2014 είναι αυτό. Η ιστορία με το Ρουμάνο συνάδερφο είναι πιο παλιά.

  170. Spiridione said

    Εγώ για το ΙΛΝΕ θεωρώ λογικό το εξής, που κάπως έτσι το είχε πει ο Χαραλαμπάκης σε ένσ παλιό αρθρο αν θυμάμαι καλά. Επειδή το διαλεκτικό υλικό είναι τεράστιο, επιβσρύνει πολύ τον όγκο του λεξικού, και ανομοιογενές (διάλεκτοι πολύ κοντά στην κοινή πχ ρουμελιώτικη και πολύ μακριά απ την κοινή πχ ποντιακά, κυπριακά) να επικεντρωθούν στη γλώσσα απ’ τον 17ο αιων. μέχρι σήμερα, δηλ την περίοδο μετά το μεσαιωνικό λεξ. Κριαρά και μετά, με αποδελτιώση γραπτών πηγών κ κειμένων κτλ. Θα ήταν χρήσιμο γιατί λίγα ξέρουμε για την ομιλούμενη γλώσσα της περιόδου αυτής, και θα δικαιολογούσε τον τίτλο του ιστορικού λεξικού. Το διαλεκτικό υλικό που έχει συγκεντρωθεί από την Ακαδημία μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την έκδοση διαλεκτικών ή ιδιωματικών λεξικών ανά περιφέρειες ή περιοχές.

  171. Νέο Kid said

    “Το διαλεκτικό υλικό που έχει συγκεντρωθεί από την Ακαδημία μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την έκδοση διαλεκτικών ή ιδιωματικών λεξικών ανά περιφέρειες ή περιοχές.”

    Τώρα κάνεις λεπτό χιούμορ, Σπύρο, έτσι; 🙂
    Δηλαδή θα εκδοθούν διαλεκτικά ή ιδιωματικά λεξικά μέχρι (σχεδόν) το δέλτα;
    Γιατί άμα περιμένουν να ολοκληρωθεί το λεξικό για να πάρουν το σύνολο των ιδιωματισμών… 🤢

  172. Πέπε said

    169

    Ναι, αυτό γίνεται και στα τούρκικα, στις σλάβικες γλώσσες, ακόμη και στα ισπανικά, όχι μόνο με το ένιε (n με περισπωμένη) αλλά και με δίγραφα, ch, ll. Δε γίνεται στα γαλλικά, ασφαλώς όχι στα ιταλικά που έχουν μόνο τόνους για να τονίζουν, στα γερμανικά όπου όμως δεν ξέρω μήπως παρά ταύτα επηρεάζεται η αλφαβητική σειρά. Κλπ.

    Τέλος πάντων, αυτό που ισχύει στα ρουμάνικα το ξέρουν οι υπολογιστές;

    Κι αυτό που ισχύει στα ελληνικά πολυτονικά (τη μητρική γλώσσα των υπολογιστών, για να μην ξεχνιόμαστε), γιατί δεν το ξέρουν;

  173. Πέπε said

    172

    > στα γερμανικά όπου όμως = στα γερμανικά ΟΧΙ, όπου όμως…

  174. Πέπε said

    Όχι μωρέ, σωστά το είχα γράψει… Άκυρο το 173. Ας προσθέσουμε το πολύ πολύ ένα ούτε πριν τα γερμανικά, γιατί μπορούμε.

  175. Νέο Kid said

    172. https://i.kym-cdn.com/photos/images/facebook/000/320/895/990.jpg

  176. Νέο Kid said

    Ξέρει κάποιος ποιο είναι το πιο υψίσυχνο αρχικό γράμμα στις ελληνικές λέξεις; Πιθανολογώ το α . Και μετά θα έλεγα σύμφωνα. Μ, σ, π . Υπάρχουν σχετικά συγκεντρωτικά; (στο περίπου βέβαια, γιατί είναι πολλά τα εκατομμύρια Άρη!)

  177. ΣΠ said

    176
    Αν βάλεις στο ΛΚΝ γράμμα+* (π.χ., α*) παίρνεις όλα τα λήμματα που αρχίζουν από το γράμμα. Πήρα τα εξής:
    Α 8233
    Β 1137
    Γ 1260
    Δ 2121
    Ε 4226
    Ζ 377
    Η 341
    Θ 562
    Ι 578
    Κ 4515
    Λ 1075
    Μ 3027
    Ν 961
    Ξ 808
    Ο 1210
    Π 5181
    Ρ 718
    Σ 3928
    Τ 2044
    Υ 895
    Φ 1413
    Χ 1124
    Ψ 436
    Ω 144

  178. Νέο Kid said

    177. Σωστοός! Έπεσα έξω λοιπόν, εκτός του α που ήταν το ευκολάκι και του π .

  179. Νέο Kid said

    177. Tο 718 πάντως του ρ είναι απρόσμενα (για μένα) μικρό.

  180. Έλειψα χτες, αλλά τις πιο θερμές ευχαριστίες σε όλους που θυμήθηκαν την γιορτή των Ταξιαρχών, και ευχές κι από μένα σε όλους τους εορτάζοντες για υγεία και ευτυχία.

  181. dryhammer said

    172. > Κι αυτό που ισχύει στα ελληνικά πολυτονικά (τη μητρική γλώσσα των υπολογιστών, για να μην ξεχνιόμαστε), γιατί δεν το ξέρουν;

    Επειδή τα αρχαία που έμαθαν οι ΗΥ ήταν πριν τους τόνους στη γραφή…

  182. sarant said

    180 Xρόνια πολλά Μιχάλη και από… κοντά!

    177-178 Το Π ως αρχικό γράμμα έχει μεγάλη συχνότητα εξαιτίας των συνθέτων με προθέσεις, προ- περί- κτλ. Γι αυτό είναι ψηλά και το Ε (εν, επί) και σχετικά ψηλά το Δ (δια-)

  183. rogerios said

    Καλησπέρα και… αργοπορημένα χρόνια πολλά σε Νικοκύρη, Μιχάλη, Άγγελο, Νεοκίδιο και λοιπούς εορτάζοντες!
    1. Πόθεν προκύπτει τύπος «dose» στα ενετικά; Είχα την εντύπωση ότι γράφεται doxe ή doze και προφέρεται «ντόζε».
    2. Γένουα, της Γενούης (και όχι «η Γενούη»).

  184. […] Κάπως περίεργος είναι ο σημερινός μας τίτλος -ποια διάλεξη, και κυρίως ποιος δόγης. Τη λέξη “δόγης” την έχουμε συσχετίσει με τη Δημοκρατία της Βενετίας, αν και το αξίωμα υπήρχε και σε άλλες ιταλικές πόλεις-κράτη του Μεσαίωνα, και κυρίως στη Δημοκρατία της Γένοβας. Αλλά η Δημοκρατία της Βενετίας έχει πάψει να υφίσταται από το 1797, το… — Weiterlesen sarantakos.wordpress.com/2021/11/08/ilne-3/ […]

  185. Επικροτώ τον BLOG_OTI_NANAI στο 132. Και Νίκο, ώφειλες να παρέμβεις περισσότερο στα όσα ειπώθηκαν σ’ αυτό το νήμα. Το λεξικό αποτελματώθηκε, και αυτό δίνει αφορμή να το θάβουμε ακόμα περισσότερο;! Κατάντια…

  186. sarant said

    185 Καλώστον! Κι εγώ συμφώνησα με τον Μπλογκ.

  187. Νέο Kid said

    185. Εσείς , ως ειδικός, γιατί δεν αναφέρετε επιγραμματικά τους λόγους της αποτελμάτωσης; Θεωρώ ότι θα ήταν πιο εποικοδομητικό , ειδικά για όλους τους καταντημένους, από τον απλό ψόγο στο Νικοκύρη για το χαλαρό moderation…
    Σεβαστό το ad hominem, αλλά και λίγη ουσία δεν θάβλαπτε…

  188. 187 Το θέμα είναι πως, επειδή είμαι προσωπικά γνωστός με αρκετούς στο λεξικό (μαζί τους την νέα διευθύνουσα, που έχει γράψει εδώ, και που την θεωρώ και φίλη και βασικό συντελεστή στην αποτελματοποίηση), διστάζω να πω πολλά-πολλά, και εξάλλου, η αλήθεια είναι πως *δεν ξέρω ακριβώς* γιατί κόλλησε.

    Αλλά, εφ’ όσαν σ’ τα έχωσα εμμέσως, Νέο Kid, σεβαστή η αντίδρασή σου, και κατά τα άλλα, σε εκτιμώ, οπότε ας το πάρει το ποτάμι.

    Και όσο για ουσία, be careful what you wish for 🙂

    Η δουλειά του οποιουδήποτε λεξικού παραδοσιακά γίνεται σε δυο φάσεις, και αυτό νομίζω χρήσιμο είναι να το επισημάνω. Το πρώτο, η αποδελτίωση, είναι η καταγραφή των χωρίων που απαντάνε οι λέξεις και οι σημασίες τους σε καρτελάκια (δελτία). Αυτό γίνεται συνεχώς απο το 1910, και αυτό το υλικό είναι από τότε έτοιμο. Γι’ αυτό, αν κάποιος φιλοτιμηθεί να μπει αμέσως τώρα και να κάνει λεξικό ξέρω γω της θεσσαλιώτικης με το υπάρχον διαλεκτολογικό υλικό, δεν θα κολλήσει στο δέλτα (171)· τα καρτελάκια μέχρι το ωμέγα, εκεί είναι, έτοιμα και ταξινομημένα.

    Η δεύτερη φάση είναι το κόλλημα, η σύνταξη: κάποιος να κοιτάξει τα καρτελάκια, να βάλει τάξη στο χάος, και να γράψει τους ορισμούς για τις λέξεις μία-μία, βάσει των δεδομένων που θα βρει. Αυτή η φάση, όντως κόλλησε. Και με τη δουλειά να γίνεται με το χέρι αντί με υπολογιστή, πολύ εύκολο ήταν να κολλήσει.

    Ας πω γιατί νομίζω πως κόλλησε και πως τώρα ξεκολλά.

    Πρώτα, άλλο λεξικό στόχευε να γράψει ο γερο-Χατζιδάκις το 1910, και άλλο πάνε να κάνουν τώρα. Το τοτινό λεξικό ήταν διαλεκτολογικό, σε ντούρα καθαρεύουσα, με φωνητικές μεταγραφές ελληνογράμματες, με επιστημονικές νοοτροπίες της εποχής. Το τωρινό σκοπεύει να γίνει και όντως ιστορικό της νεοελληνικής, και ακολουθεί τις σύγχρονες προδιαγραφές (ιδίως στις φωνητικές μεταγραφές). Μια όποια αλλαγή πλάνου σε ένα δυσκίνητο και τερατωδώς μακρυπρόσθεσμο εγχείρημα σαν κι αυτό θέλει συντονισμό και σχεδιασμό, και ενδεχομένως παλιότερα να είχε παραπεμφθεί στις καλένδες γι’ αυτό.

    Το πρόγραμμα για το πώς θα αλλάξει το λεξικό γράφτηκε πριν καμμιά δεκαετία: 2012 Kανονισμὸς Συντάξεως τοῦ Ἱστορικοῦ Λεξικοῦ τῆς Νέας Ἑλληνικῆς. Ἀθήνα: Ἀκαδημία Ἀθηνῶν. Το έγραψαν η απερχόμενη διευθύντρια και η νυν διευθύνουσα. Είναι ένα βιβλιαράκι μικρό, αλλά πυκνό και δουλεμένο· και χωρίς να γραφτεί αυτό, η αποτελμάτωση δεν γινόταν. Και σ’ αυτό συνέβαλαν και οι δυο τους μαζί.

    (Και ναι, εμμένουν σε βαρείες, αλλά με τόσο βεβαρημένο παρελθόν στο λεξικό, το να το ανακατευθύνουν στην δημοτική επίτευγμα είναι.)

    Δεύτερο, πριν τα χρόνια της πληροφορικής, τα λεξικά ήταν απανταχού «τα βόδια μου αργά». Έχουν δοθεί πάμπολλα παραδείγματα στα παραπάνω σχόλια.

    Η διαφορά που κάνει η κομπιουτεροποίηση είναι φοβερή: η πρώτη έκδοση του λεξικού της Οξφόρδης πήρε 70 χρόνια (και είχε ματσό το λεξικό της Οξφόρδης· σύγκρινε το εθνικό λεξικό της Ολλανδίας και της Σουηδίας, που 200 χρόνια και ακόμα να τελειώσουν). Η δεύτερη, δεκαετία 80 με προδρομική κομπιουτεροποίηση, κάτω από δεκαετία· ενώ η τωρινή τρίτη είναι λάιβ, και ανανεώνεται συνεχώς.

    Το Ιστορικό Λεξικό προχωρά προς κομποιουτεροποίηση· έχει προκηρυχθεί μάλιστα και θέση για κομπιουτερά γλωσσολόγο πριν κανά μήνα. Και η προκαταρτική δουλειά για την κομπιουτεροποίηση είχε γίνει πριν καμμιά δεκαετία — σε Excel τότε. Όταν μπουν σοβαρά σε ανανέωση με κομπιούτερ, θα δούμε αλματώδη πρόοδο. Και το ίδιο έχουμε να δούμε σε άλλα λεξικά του συναφιού. Όπως σημείωσα στο https://hellenisteukontos.opoudjis.net/attended-workshop-on-the-greek-language-after-antiquity/ , συνεδρίαση που έγινε πρόσφατα για τα λεξικά του συναφιού, το συμπλήρωμα στο λεξικό του Τραπ (= λόγια μεσαιωνική ελληνική), από την Ακαδημία της Αυστρίας, θα βάλει μπρός του χρόνου· το καθαυτό λεξικό έφαγε 30 χρόνια, το συμπλήρωμα θα είναι μόνο ψηφιακό, και θα βγει σε άντε 2-3 χρόνια, και μάλιστα όχι αλφαβητικά (γιατί πρόκειται πια για ανανέωση τράπεζας δεδομένων.)

    … Αλλά, η αλήθεια είναι, το πρώτο και το δεύτερο εξηγούν γιατί ξεκολλά το Ιστορικό Λεξικό, όχι γιατί κόλλησε. Το λεξικό όντως προχωρούσε με ρυθμό χελωνιού μέχρι το 80, αλλά προχωρούσε. Το 80 όμως σταμάτησε να βγάζει τόμους, μέχρι πρότινος. … Γιατί;

    Εδώ, ας προχωρήσω σε επαγγελματική αυτοκτονία, ως φαμεν εν Εσπερία, με τις εικασίες μου.

    Στο Ιστορικό Λεξικό πήγα το 95, για να δουλέψω για τη διατριβή μου. Οι εντυπώσεις μου επιρρεάζονται από το ότι είμαι πολιτιστικά αγγλοσάξωνας, οπότε αναπόφευκτα θα έβρισκα εσάς τους ελλαδίτες… ε, κάπως ζαμανφού, όπου και αν πήγαινα. Αλλά η εντύπωση που δημιούργησα ήταν πως η νοοτροπία στο Ιστορικό Λεξικό ήταν και πολύ ζαμανφού. Ιδίως σε σύγκρισή με το Μεσαιωνικό Λεξικό του Κριαρά. Η νοοτροπία ήταν πολύ πιο δημιοσιοϋπαλληλίστικη απ’ ό,τι περίμενα από γλωσσολόγους.

    (Όπως την απέδωσα στους ενταύθα συνάδελφούς μου εν Εσπερία: Rock up at 10, coffee, coffee, coffee, lemme read the paper, what do you think about Papandreou in the Onasseion, oh yeah, dictionary entry, coffee, coffee, coffee, is it 1:30 already? I gotta go to the bank to pick up my paycheck, see ya!)

    Δεν ήταν όλοι εκεί έτσι, προς θεού. Και ορισμένους τους εκτίμησα. Αλλά ούτε και κανένας από δαύτους δεν ήταν έτσι.

    Στο Λεξικό μέχρι το 80 κουμάντο έκανε ο Δικαίος Βαγιακάκος. Μανιάτης παλαιάς κοπής, αυστηρός, βαρύς. Με κέρασε ουίσκι στο σπιτικό του όταν τα λέγαμε για το Χατζιδάκι — και γω 24 χρονών τότε, ο Βαγιακάκος ο μακαρίτης 78. (Έφτασε τα 99.) Και το ανέφερα στους τότε εργαζόμενους στο Λεξικό πως με κέρασε ουίσκι, και δεν με πιστεύανε.

    Ο Βαγιακάκος δεν ήταν συμπαθής στους συνεργάτες του στο Λεξικό· τους ζόριζε, τους έβαζε τις φωνές. Δεν τον αναζητούσε κανείς.

    Ο Βαγιακάκος όμως έβγαλε 2 τόμους. Και η υποψία μου, ίσως αβάσιμη, είναι πως έπεσε ένα κάποιο burnout, τις επόμενες 2-3 δεκαετίες, αφότου έφυγε.

    Μπορεί κάλλιστα να συνέτρεξαν και άλλα: ίντριγκες, ανταγωνισμός για πόρους, αβεβαιότητα για χρηματοδότηση, πιέσεις άνωθεν, και όλα τα τερπνά του ελληνικού δημοσίου. Μπορεί αυτοί οι παράγοντες να συνεχίζουν και τώρα, ούτε ξέρω, ούτε και θέλω ιδιαίτερα να μάθω.

    Κάτι πάντως πήγε στραβά μετά το 80, και αυτό το κάτι τώρα το επανορθώνουν.

    Είπα πως την Ιώ, την νυν διευθύνουσα, την θεωρώ φίλη. Και άμα τσαντίστηκα στα σχόλια που ειπώθηκαν, λόγος ήταν και αυτός. Αλλά την Ιώ έχω λόγους που την εκτιμώ. Η Ιώ είναι θηρίο, και έχει αποδείξει της ικανότητές της επανειλημμένα· και μόνο ο τόμος της Φωνολογίας που συνέγραψε το δείχνει, στη Γραμματική της Πρώιμης Νεοελληνικής του Κέμπριτζ (https://www.cambridge.org/core/books/abs/cambridge-grammar-of-medieval-and-early-modern-greek/phonology/D5CDFE3409BF3EBD1054B7F3EE718205 — που κι αυτή πήρε δεκαετία, και η χρηματοδότηση και εκεί δημιούργησε πρόβλημα· αλλά βγήκε, και μας φόρεσε σε όλους μας τα γιαλιά.)

    Το λεξικό κόλλησε, το λεξικό ξεκολλά, το λεξικό είναι σε καλά χέρια.

    Αυτά. Και ευχαριστώ, Νέο Kid, που απαίτησες διευκρίνηση.

  189. Νέο Kid said

    Κι εγώ σ ευχαριστώ Νικ που μας έγραψες τόσα και τόσο διαφωτιστικά πράγματα! Και χαίρομαι που με το σχόλιό μου προκάλεσα αυτή την απαντησή σου. Όσο για το «κράξιμο» ,που όντως μάλλον παραπήγε και βασικός «ενορχηστρωτής» ήμουν μάλλον εγώ…,, παιδιά είμαστε (εγώ είμαι και εξαιρετικά πιτσιρικάς, αν δεν το ξέρεις!) και ενίοτε παρασυρόμαστε σε υπέρμετρες «χαρούλες» που μπορούμε κι εμείς οι ερασιτέχνες να βρούμε μεμπτά και λάθη (ή «λάθη) στους επαγγελματίες . 😀 Ανθρωπιές , φίλε μου! 😉
    Best Wishes!

  190. We’re good, man 🙂

  191. sarant said

    188 Ωραιότατο σχόλιο και συμφωνώ στα περισσότερα. Και η Ιώ είναι αστέρι, όπως και τα άλλα παιδιά που ξέρω.

  192. Νέο Kid said

    188. Δεν ξέρω , αλλά ίσως in principle να μην έχει να κάνει σε τίποτε με ατομικές ή συλλογικές ικανότητες και qualities και qualifications ένα τέτοιο εγχείρημα. Πώς να κάνεις μια ιστορική exhaustive list όταν η ιστορία (των λέξεων) τρέχει μάλλον γρηγορότερα απ το μέγιστο ρυθμό που επιτρέπει αυτή η δουλειά; all else being equal , and the frape breaks reduced to a minimum 😊
    Ίσως να υπάρχει δηλαδή μια εγγενής απαγορευτικότητα για «completeness». Ένα Goedelian «θεώρημα μη πληρότητας» για ένα τέτοιο λεξικό! Ίσως μια «χρυσή τομή» (πού και πώς ακριβώς τη βρίσκεις βέβαια αυτή, είναι το ερώτημα…) μεταξύ περιεκτικότητας/πληρότητας και εύλογου χρήσιμου για το χρήστη χρόνου έκδοσης ,να είναι το καλύτερο δυνατό που μπορεί να γίνει.
    Ερασιτεχνικές σκέψεις που ίσως περιέχουν κάποιο ψήγμα χρησιμότητας.

  193. Α. Σέρτης said

    188
    «απαίτησες διευκρίνηση»

    Συγχαρητήρια κι από μένα και μακάρι να διαβάζαμε συχνότερα τέτοια «τσουχτερά» από σένα.

    Όσο για το «διευκρίνηση» που έγραψες, περίμενε λίγο γιατί έρχονται οι δασκάλοι να στο κάμουν «διευκρίνιση»…

  194. ΣΠ said

    192
    Όταν το λεξικό κομπιουτεροποιηθεί και τα λήμματα μπουν online, τότε οι προσθήκες και οι διορθώσεις θα μπορούν να γίνονται άμεσα.

  195. 192 Ε ναι, εγγενώς το εγχείρημα της τελειότητας είναι κάπως ματαιοπονία, και η χρυσή τομή δύσκολη, και γι’ αυτό τα ιστορικά λεξικά γενικά ξεφυτρώνουν Συμπληρώματα, όταν φτάνουν καταϊδρωμένα στο τέλος τους και η γλώσσα τα έχουν αφήσει λεύγες πίσω. Η αναφαινόμενη λύση, συνεχώς ανανεώμενη τράπεζα δεδομένων στον ιστό, είναι κάπως άκομψη («βρε τι ημερομηνία αποπεράτωσης να βάλω στην βιβλιογραφία;!»), αλλά προτιμότερη από τα «δες τόμους Β, Γ, Δ, Ε, ΣΤ για προσθήκες», που έκανε παλιότερα το λεξικό του Κριαρά.

    Ο καημός στα αρχαία είναι τώρα το DGE, το ιστορικό λεξικό των αρχαιοελληνικών από την Ισπανία, που θα γίνει 3 φορές μεγαλύτερο από το Λιντέλ Σκότ (και δεν θα αγνοεί επιδεικτικά ούτε τα κύρια ονόματα, ούτε τα πρωτοβυζαντινά, όπως μερικούς μερικούς). Στον ιστό τουλάχιστον αυτό: http://dge.cchs.csic.es/xdge/ . Ξεκίνησε το 1980, φτάσανε αισίως στο «έξαυος»… και προσέξανε πως η επιστήμη και η ψηφιοποίηση προόδευσε, και έχουμε πολύ περισσότερα δεδομένα τώρα απ’ ότι το 1980.

    Και αντί να προχωρήσουνε παραπέρα από το «έξαυος», ξανακάνανε τον πρώτο τόμο, «τώρα με 20% περισσότερα λήμματα!» Ε… δεν τελειώνουν όμως έτσι τα λεξικά, ρε παιδιά. Και αυτό μάλιστα σε νεκρή γλώσσα, όχι σε ομιλούμενη.

  196. sarant said

    195 Χρήσιμο και το λινκ

  197. ΣΠ said

    193
    Άλλο ένα συνηθισμένο λάθος:
    να στο κάμουν -> να σ’ το κάμουν

  198. sarant said

    197 Χαχαχά! Κι εγώ το κάνω αυτό. Κάποτε θα το βάλω σε άρθρο, να δούμε πόσοι ακολουθούν το σωστό.

  199. Α. Σέρτης said

    197
    Εσύ καλά κάνεις και το παρατηρείς, αλλά να μην έχω έστω έναν αχτιβισμό κι εγώ να προτάξω;

  200. voulagx said

    #168,169: ΝιουΚιντ, δεν εννοούσα ότι σε φλερτάρει ο Αλτσι αλλά ότι το πρόβλημα ειναι του Εξσέλ, δηλ. του προγράμματος, κι όχι της ρουμάνικης γραφής, όπου τα άλφα με τα καπελάκια είναι διαφορετικά γράμματα

  201. ΣΠ said

    199
    Αν το κάνεις από αχτιβισμό, πάω πάσο.

  202. Ioanna Manolessou said

    Ευχαριστώ τον Nick (188) και τον κ. Σαραντάκο (191), αλλά νομίζω ότι αυτά δεν πρέπει να λέγονται δημοσίως. Τα εν οίκω… κλπ

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: