Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Μέσα από τις λέξεις, του Φοίβου Παναγιωτίδη

Posted by sarant στο 12 Νοεμβρίου, 2021


Θα παρουσιάσω σήμερα ένα βιβλίο που με ενδιαφέρει πολύ, και που νομίζω πως θα ενδιαφέρει και αρκετούς από τους αναγνώστες του ιστολογίου. Πρόκειται για το καινούργιο βιβλίο του φίλου γλωσσολόγου Φοίβου Παναγιωτίδη, με τίτλο «Μέσα από τις λέξεις», που κυκλοφόρησε τούτη τη βδομάδα από τις φιλικές εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου, όπου εκδίδω κι εγώ τα γλωσσικά βιβλία μου.

Ο Φοίβος είναι καθηγητής θεωρητικής γλωσσολογίας στο Πανεπιστήμιο Κύπρου με αξιόλογο επιστημονικό έργο, αλλά είναι και ενεργός κυβερνοπολίτης με ευδιάκριτη παρουσία στη μπλογκόσφαιρα και αρθρογραφία στον παραδοσιακό και τον ηλεκτρονικό τύπο.

Πριν από οχτώ χρόνια είχε εκδώσει το βιβλίο «Μίλα μου για γλώσσα: Μικρή εισαγωγή στη γλωσσολογία», που το είχαμε παρουσιάσει στο ιστολόγιο, αναδημοσιεύοντας και ένα κεφάλαιο, ενώ αργότερα, με άλλη ευκαιρία, είχαμε παρουσιάσει ένα ακόμα κεφάλαιο εκείνου του βιβλίου.

Η εικόνα του εξωφύλλου που βρήκα να βάλω είναι μικροσκοπική, κι έτσι ίσως δεν φαίνεται καλά ο υπότιτλος του βιβλίου, που είναι:

Θέματα στη γραμματική των λέξεων για όσους (νομίζουν ότι) βαριούνται τη γλωσσολογία

Το βιβλίο είναι διαρθρωμένο σε κεφάλαια, το καθένα από τα οποία απαντά σε μια ερώτηση σχετική με τη γλώσσα, και προχωράει και λίγο σε θεωρητικό επίπεδο ώστε να κατανοήσει ο αναγνώστης τι είναι γλώσσα και πώς λειτουργεί.

Πιο κάτω θα παραθέσω ένα ολόκληρο κεφάλαιο, ώστε να δείτε από μόνοι σας τη μέθοδο του συγγραφέα, αλλά παίρνω από το οπισθόφυλλο μερικές χαρακτηριστικές ερωτήσεις, για να πάρετε μια γεύση από το εύρος των θεμάτων που θίγονται στο βιβλίο:

Ποια είναι τα όρια του κόσμου μου;
Υπήρχε δημοκρατία πριν το 1974;
Ποιο είναι το θηλυκό του «εαυτός»;
Ποιο είναι το αντίθετο του «όλοι»;
Τι αποκαλύπτει το μπακλαβαδογλύκι;
Υπάρχουν ανύπαντροι κλαρινογαμπροί;
Θα προσγειωθούμε ποτέ στον Aρη;
Γιατί τα γαριδάκια δεν είναι μικρές γαρίδες;
Ποια είναι η διαφορά καυσίμου και κάψιμου;
Παίζει τίποτα;
Τελικά να λέμε «επίλεξε» ή «επέλεξε»;
Όταν όλα είναι έτοιμα, είναι όλα άνθρωποι;
Αν έρθει ένα πούλμαν προσκυνητών, σημαίνει ότι ήρθε κι ένα πούλμαν προσκυνητές;

Νομίζω ότι θα πήρατε μια ιδέα. Σημειώνω ότι στο πρώτο μέρος του βιβλίου οι ερωτήσεις είναι πιο γενικές ενώ στο δεύτερο κάθε ερώτηση φωτίζει και από ένα γραμματικό μυστήριο, το οποίο αφορά φαινομενικά απλές λέξεις. Τα κεφάλαια έχουν μεν αυτοτέλεια, αλλά κατά τη γνώμη μου θα είναι καλύτερο να διαβαστούν με τη σειρά που τα έχει ο συγγραφέας -όπως θα δείτε, άλλωστε, στο κεφάλαιο που θα παραθέσω, υπάρχουν αναφορές σε προηγούμενα κεφάλαια.

Στην εισαγωγή του, ο συγγραφέας δηλώνει ότι το βιβλίο αυτό δεν είναι συνέχεια του προηγούμενου και κάνει έναν παραλληλισμό με τον χώρο της γαστρονομίας. Αν, λέει, τα τεχνικά βιβλία γλωσσολογίας είναι υψηλή γαστρονομία και γκουρμέ μαγειρική, και τα εκλαϊκευτικά, όπως το προηγούμενο δικό του, το «Μίλα μου για γλώσσα» είναι κάτι σαν φροντισμένος ουζομεζές, το νέο του βιβλίο, το «Μέσα από τις λέξεις» επιδιώκει να τοποθετηθεί κάπου ανάμεσα, να γίνει «ένα τίμιο και στιβαρό πιάτο φτιαγμένο με μεράκι μεν αλλά και με τεχνική».

Ο Παναγιωτίδης αναγνωρίζει ότι το νέο του βιβλίο είναι ένα σκαλί πιο απαιτητικό από το προηγούμενο, που απευθυνόταν σε απόφοιτους Λυκείου, και για τον λόγο αυτό σε κάθε κεφάλαιο υπάρχουν παράγραφοι μέσα σε πλαίσιο, με ορισμούς και διευκρινίσεις. Επίσης, στο επίμετρο ο συγγραφέας αναφέρει βιβλιογραφία για όποιον αναγνώστη ενδιαφέρεται να εμβαθύνει περισσότερο στα θέματα που θίγονται στο κάθε κεφάλαιο.

Πριν από δυο χρόνια, είχα δημοσιεύσει στο ιστολόγιο ένα άρθρο με τίτλο «Τι παίζει;» με θέμα τα φρασεολογικά, κυρίως, αυτού του σημαντικού ρήματος. Ταιριάζει λοιπόν τώρα να παραθέσω από το καινούργιο βιβλίο του Φοίβου Παναγιωτίδη το κεφάλαιο που ασχολείται με αυτό ακριβώς το ρήμα, αλλά και γενικεύει για τα λεγόμενα «ελαφρά ρήματα». Για τεχνικούς λόγους, τα εντός πλαισίου τμήματα τα έχω βάλει χρωματιστά, επειδή δεν μπορώ να φτιάξω το πλαίσιο.

Τι παίζει με το «παίζω»;

Γιατί κάποια ρήματα είναι σκιές του εαυτού τους

Μέχρι στιγμής εξετάσαμε λέξεις με σύνθετη γραμματική δομή, που απαρτίζονται από μορφήματα, αλλά και φαινομενικά απλές λέξεις που περιέχουν κρυμμένη γραμματική δομή, όπως τα ρήματα. Και στις δύο περιπτώσεις η λιγότερο ή περισσότερο φανερή δομή των λέξεων μας βοήθησε να καταλάβουμε κάπως πώς γίνεται οι λέξεις αυτές να διατυπώνουν σύνθετες σημασίες. Σε αυτό το κεφάλαιο θα εξετάσουμε αρκετά προσεκτικά μια διαφορετική περίπτωση.

Να κάνω κεφτέδες; Ή υπομονή;

Για πάρα πολλούς ομιλητές της ελληνικής το ρήμα «κάνω» μπορεί να σημαίνει και «φτιάχνω». Άρα όταν κάνουμε κεφτέδες, καφέδες ή αγάλματα φτιάχνουμε κεφτέδες, καφέδες ή αγάλματα – και ούτω καθεξής. Συνεπώς, και με βάση όσα είπαμε στο προηγούμενο κεφάλαιο για τα ρήματα ως βιντεάκια και για την εσωτερική δομή τους, το ρήμα «κάνω» μπορεί να έχει αρκετό περιεχόμενο, αφού μπορεί να σημαίνει τη διαδικασία κατασκευής κάποιου πράγματος. Ωστόσο το «κάνω» μπορεί επίσης να διαθέτει ελάχιστο περιεχόμενο και απλώς να συνθέτει ρηματικές φράσεις όπως «κάνω υπομονή».

Υπενθυμίζω εδώ ότι ρηματική φράση (ή ρηματικό σύνολο) είναι φράση που χτίζεται γύρω από ένα ρήμα. Για παράειγμα, γύρω από το ρήμα «πίνω» μπορούμε να δομήσουμε ρηματικές φράσεις όπως «πίνω», «πίνω τζιν», «πίνω τζιν με φίλους», «πίνω τζιν με σόδα» και ούτω καθεξής.

«Κάνω υπομονή» δεν σημαίνει ότι φτιάχνω ή κατασκευάζω υπομονή, παρά ισοδυναμεί με το παλιότερο ρήμα «(υ)πομονεύω»: παραμένω σε μία κατάσταση καρτερίας, ας πούμε (είδατε τι δύσκολο που είναι να εξηγήσουμε τη σημασία με περιφράσεις;). Με αυτή του τη χρήση λοιπόν, που δεν σημαίνει «φτιάχνω», το «κάνω» δομεί ρηματικές φράσεις που πολλές φορές διαθέτουν και μονολεκτικό ισοδύναμο – κάτι αναμενόμενο πια μετά από όσα είπαμε για τα ρήματα στο προηγούμενο κεφάλαιο.

Κατά συνέπεια, «κάνω τηλέφωνο» σημαίνει «τηλεφωνώ», «κάνω μήνυση» σημαίνει «μηνύω», «κάνω πράξη» σημαίνει «πραγματώνω» ή «πραγματοποιώ», ενώ «κάνω αίτηση» σημαίνει ό,τι και το κάπως δύσχρηστο «αιτούμαι». Όντως, πολλές φορές αυτές οι ρηματικές φράσεις με το «κάνω» δημιουργούν βιντεάκια που δεν διαθέτουν ακριβή μονολεκτικά ισοδύναμα: κάνω μπάνιο («μπανιάρομαι» ίσως;), κάνω καλό, κάνω πέρα, κάνω επανάληψη, κάνω ηλιοθεραπεία, κάνω αίσθηση, κάνω θέμα, κάνω στίβο/ζούμπα/τζούντο, κάνω φύλλα, κάνω νερά, κάνω ρισέτ/φορμάτ κτλ.

Στη θεωρητική γλωσσολογία λέμε λοιπόν ότι το ρήμα «κάνω» έχει υποστεί αποχρωματισμό όταν χρησιμοποιείται για να δομήσει ρηματικές φράσεις και δεν χρησιμοποιείται με τη σημασία του «φτιάχνω, κατασκευάζω». Στις παραπάνω περιφράσεις («κάνω στίβο» κτλ.) το ρήμα «κάνω» έχει απωλέσει κάθε ίχνος δικής του σημασίας και η συνεισφορά του περιορίζεται στο να δομεί ρηματικές φράσεις. Σε αυτή του τη χρήση το «κάνω» ονομάζεται ελαφρύ ρήμα. Είναι χαρακτηριστικό ότι ως ελαφρύ ρήμα το «κάνω» δομεί ρηματικές φράσεις στις οποίες κάλλιστα μπορεί να μην υπάρχει καν εξωτερικός δράστης: όταν κάνω υπομονή, αίσθηση ή ηλιοθεραπεία στην πραγματικότητα δεν κάνω κάτι!

Η ύπαρξη ελαφρών ρημάτων  δεν αποτελεί βεβαίως ιδιομορφία της ελληνικής. Στην τυπολογική έρευνα, η οποία μελετάει και συγκρίνει τα χαρακτηριστικά πλήθους γλωσσών, γνωρίζουμε καλά ότι οι περισσότερες γλώσσες διαθέτουν κάποιου είδους ελαφρύ ρήμα όπως το ελληνικό αποχρωματισμένο «κάνω».

Σε γλώσσες μάλιστα όπως τα φαρσί η μεγάλη πλειονότητα των ρημάτων δεν είναι μονολεκτικά, όπως το «τηλεφωνώ», αλλά περιφραστικά, όπως το «κάνω τηλέφωνο». Δηλαδή τα περισσότερα βιντεάκια στα φαρσί συναρθρώνονται από ρηματικές φράσεις που περιλαμβάνουν κάποιο ελαφρύ ρήμα. Για παράδειγμα, στα φαρσί «κάνω απώλεια» σημαίνει «χάνω», «χτυπάω λέξη» σημαίνει «μιλάω», «τραβάω απόσταση» σημαίνει «νοσταλγώ» κ.ο.κ. Οι αγγλομαθείς πάλι θα θυμηθούν τις πολλές χρήσεις του do ή του get με το ίδιο αποτέλεσμα: do the shopping, get up, get over with, get in, get off, κτλ.

Η επόμενη ερώτηση είναι πρώτον κατά πόσον υπάρχουν άλλα ελαφρά ρήματα στα ελληνικά και δεύτερον πώς φτάνουμε από μια κανονική σημασία του ρήματος (όπως στο «κάνω κεφτέδες») στην αποχρωματισμένη λειτουργία (όπως στο «κάνω μπάνιο»).

Δεν παίζουν μόνον οι παίκτες (ή τα παιδιά)

Τα Ημισκούμπρια, γνωστά για τα γλωσσικά τους ευρήματα, αναρωτιούνται σε ένα τραγούδι τους «δεν βλέπεις ότι πράττω τη στάση του λωτού;». Όμως ένα τέτοιο παράδειγμα ελαφρού ρήματος δεν πιάνεται, επειδή δεν είναι γενικευμένη η χρήση τού «πράττω» ως «κάνω». Ένα καλύτερο παράδειγμα είναι το «τρέχω», αφού υπάρχει η χρήση του ως «συμβαίνω»: δεν τρέχει τίποτα, κάτι τρέχει, τι τρέχει; κτλ. Είναι ωστόσο αξιοσημείωτο ότι με αυτή τη χρήση το «τρέχει» απαντά πάντοτε στο 3ο ενικό πρόσωπο και πάντοτε με αόριστο υποκείμενο: μάλλον δεν μπορεί να πει κανείς «*τρέχει ανασχηματισμός», εννοώντας ότι βρίσκεται σε εξέλιξη ανασχηματισμός. Το απρόσωπο ρήμα τρέχει είναι λοιπόν ενδιαφέρον και αξίζει να μελετηθεί αλλά διαφέρει από το «κάνω», μια και δεν είναι τόσο γενικευμένη η χρήση του ούτε είναι τόσο ευέλικτο όσο το «κάνω».

Στο μεταξύ όμως παίζουν διάφορα

Είμαστε πάντως τυχεροί γιατί στη δική μας γενιά γινόμαστε μάρτυρες της γένεσης ενός καινούργιου ελαφρού ρήματος, του «παίζω». Και στην περίπτωση του «παίζω» υπάρχει βεβαίως η πλήρης περιεχομένου εκδοχή του ρήματος, που είναι μάλιστα πολύσημη αφού σημαίνει τουλάχιστον «συμμετέχω σε κάποιο παιχνίδι» (π.χ. , «παίζουμε μπάλα», «παίζουμε πρέφα»), «υποδύομαι έναν ρόλο» (π.χ. «παίζει τον Άγιο Νεκτάριο»), «συμμετέχω σε κάποιο έργο δραματουργίας» (π.χ. «παίζουν στη νέα παράσταση του Εθνικού Θεάτρου»), «δημιουργώ μουσική με κάποιο μουσικό όργανο» (π.χ. «παίζετε πιάνο»), «εκτελώ ένα μουσικό κομμάτι» (π.χ. «παίζεις την Απασιονάτα και τη Φραγκοσυριανή»), και ούτω καθεξής.

Όμως όπως το «κάνω», το «παίζω» υπάρχει και σε αποχρωματισμένη εκδοχή, με ελάχιστο περιεχόμενο, και επίσης μπορεί να δομεί ρηματικές φράσεις όπως «παίζει ανασχηματισμός», «παίζουν παγωτίνια στο ψυγείο», «έπαιξε άσχημη φάση». Σε αυτή τη χρήση το «παίζω» είναι πάντοτε αμετάβατο, πάντοτε τριτοπρόσωπο και σημαίνει είτε «υπάρχω», όπως στα «παίζουν παγωτίνια», «παίζει πρόβλημα στα ηλεκτρολογικά», είτε κάτι σαν «ενδέχεται», όπως στα «παίζει ανασχηματισμός» και «παίζουνε διακοπές φέτος;».

Μεταβατικό είναι ένα ρήμα που παίρνει άμεσο αντικείμενο, στα ελληνικά συνήθως μια ονοματική φράση σε αιτιατική, π.χ. «παίζω τη Φραγκοσυριανή». Αμετάβατο είναι ένα ρήμα που δεν παίρνει αντικείμενο, π.χ. «πέφτω».

Αν θα έπρεπε να χαρακτηρίσουμε το ελαφρύ «παίζω» θα λέγαμε ότι είναι υπαρκτικό, αφού το «παίζουν παγωτίνια» θα μπορούσε να παραφραστεί ως «έχει παγωτίνια» ή «υπάρχουν παγωτίνια». Το «έπαιξε άσχημη φάση» ίσως θα μπορούσε άτσαλα να παραφραστεί ως «έγινε άσχημη φάση», ενώ δυσκολεύομαι να βρω ικανοποιητική σύντομη παράφραση για το «παίζει ανασχηματισμός», το οποίο παρουσιάζει ένα ενδεχόμενο.

Η εικόνα που παρουσιάζει το ελαφρύ ρήμα «παίζω» είναι ότι λειτουργεί γενικευμένα ως υπαρκτικό: το ελαφρύ ρήμα «παίζω» είτε δηλώνει ύπαρξη σε αυτόν τον κόσμο, όπως τα «έχει» και «υπάρχω» (π.χ. «παίζουν παγωτίνια στο ψυγείο»), είτε δηλώνει ύπαρξη σε τουλάχιστον έναν δυνατό κόσμο, έναν κόσμο που μπορούμε να φανταστούμε, λειτουργώντας όπως περίπου το «ενδέχεται» (π.χ. το «παίζει ανασχηματισμός» μας λέει ότι σε τουλάχιστον έναν δυνατό κόσμο, έναν ενδεχόμενο κόσμο, γίνεται ανασχηματισμός).

Παραμένει πολύ ενδιαφέρον γεγονός ότι αυτή η χρήση του «παίζω» ως ελαφρού ρήματος, ως αποχρωματισμένου «παίζει/παίζουν», αναδύθηκε και εδραιώθηκε μέσα σε μία μόλις γενιά, αφού κατά την παιδική μου ηλικία τις δεκαετίες του ’70 και του ’80 ήταν εντελώς άγνωστη. Θα επανέρθουμε σε αυτό πιο κάτω.

Ένα άλλο αξιοσημείωτο χαρακτηριστικό των ελαφρών ρημάτων που συζητάμε εδώ είναι ότι το ρήμα κάνω ως «φτιάχνω» και η ελαφρά εκδοχή του που σχηματίζει ρηματικές  φράσεις όπως «κάνω μπάνιο» συνυπάρχουν: εδώ δεν έχουμε να κάνουμε με γλωσσική μεταβολή κατά την οποία η ελαφρά εκδοχή αντικαθιστά την πλούσια εκδοχή: τα δύο «κάνω» συνυπάρχουν εδώ και πολλές γενιές. Έτσι συμβαίνει και με το «παίζω»: οι πολλές σημασίες του ως πλήρους ρήματος συνυπάρχουν με την εντελώς αποχρωματισμένη εκδοχή του ως ελαφρού ρήματος που δηλώνει απλώς ύπαρξη ή ενδεχόμενο.

Τι μας μαθαίνουν τα ελαφρά ρήματα;

Ας εξετάσουμε τώρα με ποιους λοιπόν τρόπους η δημιουργία του ελαφρού «παίζει/παίζουν» φωτίζει το πώς λειτουργεί η γλώσσα. Θα απαριθμήσω τους εξής τρεις τρόπους, οι οποίοι μάλλον είναι και οι πιο ενδιαφέροντες.

Πρώτον μας δείχνει ότι υπάρχουν ρήματα που δεν είναι καν βιντεάκια. Τα ελαφρά ρήματα είναι εντελώς στοιχειώδη ρήματα, από τα οποία ελλείπει κάθε είδους γεγονοτική δομή. Πράγματι, τα ελαφρά ρήματα όπως το «κάνω» και το «παίζει/παίζουν» έχουν στοιχειώδες περιεχόμενο και δεν καταδηλώνουν έννοιες: το μεν «κάνω» απλώς φτιάχνει ρηματικές φράσεις (θυμηθείτε π.χ. ότι το «κάνω αίσθηση» δεν δηλώνει καν ενέργεια), το δε «παίζει/παίζουν» είναι απλώς υπαρκτικό στοιχείο (είτε σε αυτόν τον κόσμο είτε σε κάποιον δυνατό κόσμο, ως ενδεχόμενο).

Επίσης τα ελαφρά ρήματα δεν καταδηλώνουν κάποια σύνθετη έννοια, χωρίς όμως να είναι και βοηθητικά ρήματα, όπως το «έχω» με το οποίο σχηματίζουμε παρακειμένους τύπου «έχω κλάψει». Είναι χαρακτηριστικό ότι τα βοηθητικά ρήματα όπως το «έχω» συναρμόζονται με ρηματικούς τύπους (π.χ. «κλάψει») για να σχηματίσουν τον παρακείμενο οποιουδήποτε ρήματος. Απεναντίας, τα ελαφρά ρήματα «κάνω» και «παίζει/παίζουν» συνδυάζονται  με οτιδήποτε άλλο εκτός από ρήμα, για να δημιουργήσουν ρηματικές φράσεις, π.χ. «κάνω μπάνιο» αλλά ποτέ «*κάνω κλάψει».

Δεύτερον, η περίπτωση των ελαφρών ρημάτων αποτελεί ακόμα ένα παράδειγμα του πώς η γλωσσική αλλαγή, η ανάδυση του ελαφρού «παίζει/παίζουν» στην περίπτωσή μας, μπορεί να επισυμβεί μέσα σε μία μόλις γενιά και όχι απαραιτήτως σταδιακά και λίγο λίγο. Είναι πολύ ενδιαφέρον ότι το ρήμα «παίζω» δεν φαίνεται να έχασε σιγά σιγά το περιεχόμενό του για να καταλήξει ένα αποχρωματισμένο υπαρκτικό στοιχείο, παρά η ανάδυση της ελαφράς εκδοχής του αποτελεί περίπτωση γλωσσικής αλλαγής που επισυνέβη απότομα.

Τρίτον, είναι χαρακτηριστικό ότι ο αποχρωματισμός ενός ρήματος, η απώλεια δηλαδή της έννοιας που καταδηλώνει, δεν συνεπάγεται αυτομάτως τη μετατροπή του σε ελαφρύ ρήμα. Πιο απλά, ένα ρήμα που θα «χάσει τη σημασία του» δεν θα μετατραπεί απαραίτητα σε ελαφρύ ρήμα, άρα δεν θα αλλάξει οπωσδήποτε και η γραμματική του συμπεριφορά.

Ενώ λοιπόν το πλήρες ρήμα «παίζω» είναι μεταβατικό, παίρνει άμεσο αντικείμενο, το ελαφρύ υπαρκτικό «παίζει/παίζουν» είναι αποκλειστικώς αμετάβατο. Όπως είδαμε, αυτό οφείλεται στο ότι το «παίζει/παίζουν» είναι ελαφρύ ρήμα. Απεναντίας, το αποχρωματισμένο ρήμα «χτυπάω» σε χρήσεις όπως «χτυπήσαμε κάτι σουβλάκια από τον Αχιλλέα», ή τα αποχρωματισμένα «αποτελώ» και «συνιστώ» που λειτουργούν ως συνώνυμα του συνδετικού «είμαι» (π.χ. «Ο τουρισμός αποτελεί/συνιστά την κύρια πηγή πλούτου της Μάλτας» αντί για «Ο τουρισμός είναι η κύρια πηγή πλούτου της Μάλτας») παραμένουν κανονικά, πλήρη ρήματα.

170 Σχόλια προς “Μέσα από τις λέξεις, του Φοίβου Παναγιωτίδη”

  1. Νέο Kid said

    Με αφορμή το «Ποιο είναι το αντίθετο του «όλοι»; (Μήπως γίνεται Νικοκύρη να το βάλεις ; Ή έστω κάποιο απόσπασμα;) δεν μπορώ να καταλάβω αυτή τη μανία του «συστήματος» με τα αντίθετα! Προσπαθούν να μάθουν στα παιδιά τυπική λογική διά της πλαγίας;
    Θυμάμαι απ την πρόσφατη μαθητική μου εμπειρία (μέσω των παιδιών μου δηλαδή) τερατώδεις ερωτήσεις όπως: ποιο είναι το αντίθετο (τώρα τα λένε αντώνυμα) του σκεπτόμενος (βαλε «δάσκαλος» ή «πολιτικός» θυμάμαι ότι είχα προτείνει) , αλλά το αποκορύφωμα ήταν «ποιο είναι το αντίθετο του «Λεωφόρος» ; !! Ο θρύλος κι ο Πειραιάς, ρε!
    Τούτων λεχθέντων , το αντίθετο του όλοι είναι βεβαίως το «οχι όλοι»

  2. Παναγιώτης Κ. said

    Ενδιαφέρον μου φαίνεται και…παιγνιώδες.
    Θα περάσω να το δω σήμερα κιόλας.

  3. LandS said

    Πάλι θα μπω σε έξοδα.

  4. Παναγιώτης Κ. said

    Το αντίθετο του όλοι…
    Υπάρχει τουλάχιστον ένας.
    Παράδειγμα: Όλα τα παιδιά του Β1 είναι αγόρια.
    Η άρνηση της πρότασης είναι: Το Β1 έχει τουλάχιστον ένα κορίτσι.

  5. sarant said

    Kαλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    1-4 Σκέφτηκα να βάλω το σχετικό κεφάλαιο αλλά έχει κάτι περίεργα σύμβολα (της τυπικής λογικής) και είναι και σχετικά σύντομο.

    Ο τίτλος είναι:
    Όλες οι κάμπιες: ο καθολικός ποσοδείκτης. Ποιο είναι το αντίθετο του «όλοι»;

    Και η τελευταία παράγραφος:
    Συνεπώς, το αντίθετο της απόφανσης «Όλες οι κάμπιες είναι βλαβερές» δεν είναι «καμία κάμπια δεν είναι βλαβερή», αλλά η απόφανση «δεν είναι όλες οι κάμπιες βλαβερές». Κάθε φορά που νομίζουμε πως το αντίθετο του «όλοι» είναι «κανένας», περιπίπτουμε σε στοιχειώδη λογική πλάνη, από εκείνες που είναι στη μόδα να περιγράφονται σε περί πολλού λογαριασμούς των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.

  6. Παναγιώτης Κ. said

    Εκτός από τα Μαθηματικά (ως προς τη θεμελίωσή τους κατά βάση είναι το τμήμα της Φιλοσοφίας που το λέμε Γνωσιολογία, τα άλλα δύο είναι η Ηθική ή Πρακτική Φιλοσοφία και η Αισθητική) τότε στη νεότητά μας κάποιοι από μας είχαμε ξεχωρίσει την Φιλοσοφία, την Γλωσσολογία, την Κοινωνιολογία, την Πολιτική Οικονομία και την Ψυχολογία ως απαραίτητα στοιχεία της μόρφωσης μας.
    Πράγματι λοιπόν, η Γλωσσολογία είναι πολύ ενδιαφέρων επιστημονικός κλάδος.

  7. Πολύ ενδιαφέρον. Θα ήθελα να το είχα γράψει κι εγώ.
    (Υπαινίσσομαι αυτό που είχε πει ο Αϊνστάιν στον Κάλντερ αντικρύζοντας και θαυμάζοντας ένα από τα κινητά του γλυπτά, σαν αυτό που κοσμεί το εξώφυλλο του Φοίβου).

  8. Corto said

    Χαίρετε!

    Δεν έχω διαβάσει το βιβλίο του κ. Παναγιωτίδη, συνεπώς η ακόλουθη παρατήρηση αφορά αποκλειστικώς το παρακάτω απόσπασμα:

    «Δεύτερον, η περίπτωση των ελαφρών ρημάτων αποτελεί ακόμα ένα παράδειγμα του πώς η γλωσσική αλλαγή, η ανάδυση του ελαφρού «παίζει/παίζουν» στην περίπτωσή μας, μπορεί να επισυμβεί μέσα σε μία μόλις γενιά και όχι απαραιτήτως σταδιακά και λίγο λίγο.»

    Η έκφραση «παίζει» με την έννοια ή την χρήση που περιγράφει ο συγγραφέας ήταν μόδα (μέσω επίδρασης από περιοδικά τύπου ΚΛΙΚ, ιδιωτικής TV, νεολαιίστικης αργκό κλπ) και σύντομα εξέπνευσε. Σήμερα ακούγεται πολύ λιγότερο από όσο την δεκαετία του ’90. Φρονώ ότι οι εκφράσεις της μόδας αποτελούν μεν φαινόμενο που αξίζει να μελετηθεί, αλλά σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να θεωρηθούν φαινόμενο εξέλιξης της γλώσσας.

  9. LandS said

    4
    Μα ο ορισμός (ή η ισοδύναμη έκφραση) του «όχι όλοι» είναι το «υπάρχει τουλάχιστον ένας».

    1. Εγώ τη βρίσκω πολύ καλή ερώτηση. Τα παιδιά αμέσως σκέφτονται το «κανείς», θα ακολουθήσει κουβέντα που θα δείχνει τη διαφορά μεταξύ του «κανείς» και «κάποιοι».
    Βέβαια, όλα αυτά με την αίρεση ότι αντώνυμο, αντίθετο και λογική άρνηση είναι το ίδιο πράμα.

    Ας μας πει ο Δημοδιδάσκαλος της παρέας.

  10. dryhammer said

    Καλημέρα!
    Ενδιαφέρον και καλογραμμένο, αλλά θα ήθελα λίγο να διευκρινιστεί αυτό το «τα ρήματα ως βιντεάκια» που εξηγεί σε προηγούμενο κεφάλαιο, για να δω αν είναι όπως το κατάλαβα ή αλλιώς. [φυσικά, νησιώτης ων, λάτρεψα το υποκοριστικό «βιντεάκια»]

  11. ΓΤ said

    «[…] το ρήμα «κάνω» έχει απωλέσει κάθε ίχνος δικής του σημασίας […]» —–> «[…] το ρήμα «κάνω» έχει απΟλέσει κάθε ίχνος δικής του σημασίας […]»

  12. sarant said

    8 Υπάρχει αυτός ο κινδυνος που λες, δηλαδή επειδή μια έκφραση είναι πολύ της μόδας όταν εμείς είμαστε νέοι να θεωρήσουμε κακώς ότι έχει παγιωθεί.

    Αλλά το «παίζει..» είναι νομίζω ζωντανό και σήμερα.

  13. Κι εγώ κόλλησα λίγο στα βιντεάκια, φαντάζομαι εννοεί ότι ένα μη ελαφρό ρήμα περιγράφει μια δράση με διάρκεια, σαν βιντεάκι ας πούμε.

  14. sarant said

    11 Στο βιβλίο πάντως είναι «έχει απωλέσει».
    Το ΛΚΝ δίνει «απώλεσα» αλλά «απολέσει».

  15. ΓΤ said

    14@

    To ίδιο δεν λέμε;

  16. LandS said

    Εμένα με τρελαίνει το προτελευταίο ερώτημα στο οπισθόφυλλο.

    Όταν όλα είναι έτοιμα, είναι όλα άνθρωποι;

    Αλήθεια, τί παίζει με δαύτο;

  17. Corto said

    12 (Sarant):
    Ίσως να είναι τυχαίο, πάντως πλέον δεν το ακούω, παρά μόνον σπανιότατα, μολονότι συνομιλώ συστηματικά με ανθρώπους που ανήκουν σε μεγάλο ηλικιακό εύρος. Παρατηρώ δε, ότι άνθρωποι που το χρησιμοποιούσαν παλαιότερα, έχουν πάψει πλέον να το λένε. Εν πάση περιπτώσει δεν επιμένω. Ίσως αξίζει ένα πρόχειρο γκάλοπ εντός ιστολογίου…

  18. Παναγιώτης Κ. said

    «Τι παίζει», «τι τρέχει», «σπάω πλάκα» είναι μερικά από τα παραδείγματα που μου έρχονται πρόχειρα στον νου.
    Οι διάφορες μεταφορικές εκφράσεις έχουν γλωσσικό ενδιαφέρον.
    Θυμάμαι πριν από πολλααά χρόνια κάποιον μεγαλύτερό μος που είχε ξεφουρνίσει την εξής κουβέντα: Η αρχική ομιλία των ανθρώπων ήταν…ποιητική! Ούτε την αξιολόγησα αλλά ούτε και την ξέχασα.

    Φευγαλέα, πριν μέρες, έπεσε στο μάτι μου ένα σχόλιο για την πολυσημία του run και του set. Δεν θυμάμαι όμως τα νούμερα.

  19. ΓΤ said

    18@

    Μακράν το run, με 625.

  20. Α. Σέρτης said

    14
    «Το ΛΚΝ δίνει «απώλεσα»»

    Που είναι λάθος βέβαια. «Απόλεσα» είναι το ορθό.

  21. Παναγιώτης Κ. said

    16. Συνειρμικά…
    «Όλα είναι δρόμος»
    «Όποια είναι η ερώτηση η απάντηση είναι ο άνθρωπος»
    Επαναλαμβάνω: Συνειρμούς της στιγμής έγραψα. Όχι κάποια εξήγηση στο ερώτημα.
    Πάντως και μένα με προβλημάτισε.

  22. sarant said

    15 Ναι, το ίδιο. Διαπίστωση κάνω.

  23. Γιάννης Ιατρού said

    1, 4 κλπ. Όλοι μερικοί 😎

  24. ΓΤ said

    @18, 19

    Γράψε «λάθος», 645 🙂

    https://www.npr.org/2011/05/30/136796448/has-run-run-amok-it-has-645-meanings-so-far?t=1636706903260

  25. Πουλ-πουλ said

    8, 12
    Τον (την) ήπια.
    Κάπως έτσι, ελαφραίνει και το «πίνω».

  26. Pedis said

    A, θα το κτυπήσω αυτό το βιβλίο! 😁

  27. Γιάννης Ιατρού said

    23 δάσκαλε που δίδασκες … (με τις παρενθέσεις τύπου < κλπ.😏)
    Όλοι < – > μερικοί

  28. ΓΤ said

    22@

    Με μπέρδεψες 🙂

  29. Χρίστος said

    Καλημέρα.
    Κάνω υπακοή. Παλιά καλογερική διάλεκτος

  30. ΓΤ said

    20@

    απώλεσα (απωλόμην), απολέσω

  31. ΓΤ said

    29@

    βάζω μετάνοια

  32. Α. Σέρτης said

    30
    Στη μονοτονισμένη ΚΝΕ δεν υφίσταται η αύξηση, οπότε γράφεται «απόλεσα» (βλ. και Παπαναστασίου, «Νεοελληνική ορθογραφία»)

  33. Corto said

    25 (Πουλ-Πουλ):

    Όμως η έκφραση «την ήπια» εννοεί άλλο από την έκφραση «τον ήπια». Η πρώτη έκφραση είναι προπολεμική.

  34. 33.» Την ήπια » κατά κάποιο τρόπο σημαίνει εξαπατήθηκα , ή » την πάτησα» που λεμε . » τον ήπια» σημαίνει ότι αντιλήφθηκα κάτι , υπάρχει και η φράση που λέμε » τον ήπια κρύο» ,φράση που σημαίνει ότι αντιλήφθηκα κάτι το οποίο ήταν σοκαριστικο τόσο που πέρασα σε αυτό που λένε οι αμερικάνοι freeze

  35. Κιγκέρι said

    8, 12, κά: Παίζει ακόμα το παίζει, ρώτησα τα παιδιά μου, μόνο που δεν πολυχρησιμοποιείται η ερώτηση «τι παίζει», αλλά το «παίζει να..» = είναι πιθανό, πχ:
    – Παίζει να μην έχουμε σχολείο τη Δευτέρα.

  36. ΓΤ said

    32@

    Ακριβώς. Κατά τον Παπαναστασίου…

  37. Κιγκέρι said

    Επίσης, στο σχολείο δεν ζητάνε πια «αντίθετα», ζητάνε «αντώνυμα».

  38. LandS said

    37
    Από το ΛΚΝ

    αντώνυμο το [andónimo] Ο42 : (γραμμ.) λέξη με αντίθετη σημασία…
    [λόγ. < γαλλ. antonyme < ant(i)- = αντ(ι)- + -onyme = -ώνυμον, κατά το synonyme = συνώνυμον]

    αντίθετος -η -ο [andíθetos] Ε5 : που έχει τη μεγαλύτερη δυνατή διαφορά με κπ. ή κτ. άλλο… || (γραμμ.) Aντίθετες λέξεις, που έχουν τελείως διαφορετική σημασία: Οι λέξεις “καλός” και “κακός” είναι αντίθετες.

    Α, φαίνεται ότι είναι αποπληρωμή δανείου 😊

  39. Corto said

    35:
    Ενδιαφέρον. Πάντως παλαιότερα θυμάμαι ερωτήσεις του τύπου «παίζει αναπτήρας; » (όπως αντιστοίχως αναφέρει το άρθρο για τα παγωτίνια) με την έννοια «υπάρχει». Φαντάζομαι ότι η αφετηρία αυτής της έκφρασης, με όποια σημασιολογική απόχρωση, βρίσκεται στα ποδοσφαιρικά φαν κλαμπ.
    Ανάλογη αφετηρία υποθέτω ότι έχει ο (παρωχημένος μάλλον) νεολογισμός «τους τρέξαμε».

  40. sarant said

    35 Ναι, έτσι ακριβώς.

    37-38 Και πάντοτε όταν ακούω «αντώνυμο» σκέφτομαι «Αντώνη μου!»

  41. Costas Papathanasiou said

    Καλημέρα! Ενδιαφέρον το ανάγνωσμα.
    5.
    Οπότε, αφού ως αντίθετο του «αρνάκι άσπρο και παχύ της μάνας του καμάρι» ορίζεται το «αρνάκι (κτλ) που δεν είναι καμάρι της μάνας του», μένει να ορίσουμε τι είναι το γνωστό παιγνιώδες «λύκος μαύρος και λιγνός του πατέρα του καημός» (αντιγύρισμα; αντίστιξη; αντίφραση;)

  42. ΚΩΣΤΑΣ said

    Με κριτήριο καθαρά τον προσωπικό μου γλωσσικό κώδικα. Το αντίθετο (ο Αντώνης 😉 ) του όλοι διακρίνεται σε απόλυτο και σχετικό. Όλοι–> κανένας (απόλυτο), όλοι –> μερικοί, κάποιοι, κάμποσοι… (σχετικό), ανάλογα με τη σημασία της φράσης.

    Είπα και ελάλησα…, το ελάλησα ως ελαφρύ ρήμα… 😜

  43. Theo said

    Καλημέρα,

    Το «παίζει» το ακούω ακόμα, κυρίως από μεσήλικες.

    @29, 31:
    Και το «κάνε αγάπη», αντί του «παρακαλώ», που μας έρχεται από τον 4ο-5ο αιώνα (“Eάν θέλης, τι ποτε λαβείν και χρείαν αυτού έχης, μη γογγύσης κατά του αδελφού σου, ότι διατί ουκ ενόησε δούναι μοι αυτό αφ’ εαυτού, αλλ’ ειπέ εν παρρησία, μετά απλότητος, ποίησον αγάπην, δος μοι τόδε, ότι χρείαν έχω”, είπε ο Αββάς Ησαΐας.)

  44. ΓΤ said

    43@

    Παίζεις πολύ δυνατά, ρε μαν. Μια ζωή είμαι στα μοναστήρια, αλλά το «κάνε αγάπη» πρώτη φορά το ακούω. Μεγάλη μπάλα ο Ησαΐας. Αυτό δε το «ποίησον αγάπην» με πάει σφαίρα στο «make love». Γεια σου, ρε Τεό 🙂

  45. Νέο Kid said

    Με βάση τον ορισμό του λουκουνού περί αντωνύμου και αντιθέτου , που πόσταρε ο Lands στο 38., αντώνυμο είναι αυτό που λέμε «λογική ή μαθηματική άρνηση» και αντίθετο είναι άλλο πραγμα στη γλώσσα. ΔΕΝ είναι ανάλογα το opposite (αντίθετο) με το logical negation (αντώνυμο)
    Το κακό είναι κανείς (προφανώς λόγω άγνοιας) δάσκαλος δεν κάνει αυτό το διαχωρισμό στα παιδιά .
    Είναι άλλο το ¬(A είναι B) , κι άλλο το ¬A είναι B. Νόμοι του ΝτεΜοργκάν
    Οπότε ο Παναγιωτίδης κάνει λαθος.
    Είναι σαν να ρωτήσουμε «Ποιο είναι το αντίθετο του «μαύρο»; Η ερώτηση δεν είναι καλώς ορισμένη ώστε να την ανάξουμε σε τυπική λογική και να απαντήσουμε «το όχι μαύρο. Δηλαδή οποιοδήποτε άλλο χρώμα. Εξίσου ή μάλλον πιο σωστό είναι να απαντήσει κάποιος άσπρο. Επειδή το μαύρο είναι η απουσία και το άσπρο η παρουσία όλων των χρωμάτων . Με τη φυσική έννοια το άσπρο είναι το αντίθετο του μαύρο , και το κανένας το αντίθετο του όλοι.
    Παραδέχομαι το ΛΚΝ!

  46. Theo said

    @44:
    Γεια σου ΓΤ!
    Μια ζωή στα μοναστήρια, αλλά στις εκκλησιές δεν πατάς!
    Μυστήριο!

  47. ΓΤ said

    45@

    O Παναγιωτίδης μπορεί να φτάσει μέχρι το «μοργανατικός», αλλά προφανέστατα όχι στα χωράφια του Ντε Μοργκάν 😉

  48. Καλημέρα
    41 Και το «άρκτος γκρίζα και μετρία, της γιαγιάς της αδιαφορία» πάλι; 🙂

  49. ΓΤ said

    46@

    Καλά, ρε μαν, το πίστεψες; 🙂

    Ξαλαφρώνω από τη ΒΕΠΕΣ
    όταν πίνω σόδα Schweppes!

  50. 38. Με αφορμή το τρόπο προφοράς των λέξεων μέσα στις αγκύλες ….θα ήθελα να σας πώ ότι κατά την διάρκεια διδασκαλίας της ξένης γλώσσας στην σχολή , μας διδάχτηκε το σωστό …
    Για να πούμε σωστά τα παρακάτω φωνήεντα εφαρμόζουμε την εξής τεχνική
    To a ανοίγουμε το στόμα 4 δάχτυλα
    Το u ανοίγουμε το στόμα 3 δάχτυλα
    Το e ανοιγουμε το στόμα 2 δάχτυλα
    Το i ανοίγουμε το στόμα 1 δάχτυλο

    Το ο ανοίγουμε το στόμα στρογγυλό

    Μας τα έγραψε στον πίνακα

    Τα δικά μου δάχτυλα είναι σαν λουκάνικακια.

    Κάνει κανείς την σειρήνα;

  51. ΓΤ said

    45@

    Βιώνω το γλωσσικά αντίθετο ως το αρνητικά προσημασμένο του αντιθέτου του.

  52. Λεύκιππος said

    Το έχω ξαναγράψει, αλλά ταιριάζει με το σημερινό θέμα.
    Κάποτε στην Νάπολη, η Ελληνίδα μαμά που ζούσε πολλά χρόνια εκεί, μου γνώρισε έναν νεαρό Ιταλό με τον οποίο είχε δεσμό η κόρη της. Πως λες όμως «έχει δεσμό» όταν λείπεις χρόνια από την Ελλάδα; Ο Ζανπιέρο την έκανε γκόμενα.
    Της εξήγησα διακριτικά ότι εμείς στην Ελλάδα τις γκόμενες ακόμη τις βγάζουμε, δεν τις κάνουμε.

  53. Κιγκέρι said

    >>…Για πάρα πολλούς ομιλητές της ελληνικής το ρήμα «κάνω» μπορεί να σημαίνει και «φτιάχνω».

    Και η ερώτηση «τι κάνεις;» στη Θεσσαλία γίνεται «τι φκιάν’ς;», οπότε μαζί με το κάνω αποχρωματίζεται και το φτιάχνω!

  54. Pedis said

    # 52 – Πως λες όμως «έχει δεσμό» όταν λείπεις χρόνια από την Ελλάδα; Ο Ζανπιέρο την έκανε γκόμενα.
    Της εξήγησα διακριτικά ότι εμείς στην Ελλάδα τις γκόμενες ακόμη τις βγάζουμε, δεν τις κάνουμε.

    Ενώ θα έπρεπε να πει «την έκανε αρραβωνιάρα»? 😆

  55. spiridione said

    53. Και όχι μόνο στη Θεσσαλία, και στην Πελοπόννησο ξέρω.

  56. Νέο Kid said

    55. Και στη Στερεά.

  57. ΣΠ said

    Το «παίζω» δεν είναι ίδια κατηγορία ελαφρού ρήματος με το «κάνω». Το πρώτο είναι της αργκό ενώ το δεύτερο είναι γενικής χρήσης.

  58. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα!

    52 Περίεργο που δεν είπε «είναι ο γκόμενος [ή ο φίλος] της κόρης μου»

  59. Πέπε said

    > Η επόμενη ερώτηση είναι πρώτον κατά πόσον υπάρχουν άλλα ελαφρά ρήματα στα ελληνικά…

    https://www.slang.gr/lemma/11050-rixno-troo-pefto

  60. Πέπε said

    -Γεια, τι κάνεις;
    -Εντύπωση.

    -Τι παίζει εδώ;
    -Μπαχ.

  61. spyridos said

    43
    «Το «παίζει» το ακούω ακόμα, κυρίως από μεσήλικες.»

    Είναι συνομήλικο του φραπέ.

  62. Μαρία said

    38
    Αυστηρά μιλώντας, στη γλωσσολογία που έμαθα απ’ το Σετάτο, κάνουμε τις εξής διακρίσεις:
    α.συμπληρωματικότητα για έννοιες αντιφατικές π.χ. παντρεμένος-εργένης, βαφτισμένος-αβάφτιστος
    β.αντίθεση σημασίας (αντωνυμία) που προκύπτει απ’ τη σύγκριση, όπου η άρνηση του ενός δεν συνεπάγεται τη θέση του άλλου π.χ. ψηλός-κοντός.
    γ.αντιστροφή π.χ. πουλάω-αγοράζω

  63. Χαρούλα said

    Πολύ ενδιαφέρον βιβλίο! Ευχαριστώ για την παρουσίαση.

    Η αδελφή του πατέρα μου, δασκάλα παλιάς κοπής. Αυστηρή, κλειστό μυαλό, αλλά καλή στην εκπαίδευση. Μας έλεγε συνεχώς πως ο άνθρωπος που χρησιμοποιεί το κάνω+…… είναι αγράμματος. Έδειχνε αδιαφορία, δεν μας απαντούσε έως να βρούμε το κατάλληλο ρήμα! Άγχος για μας τα παιδιά αυτή η επικοινωνία. Πολλές φορές σήμερα όμως την ευχαριστώ.

  64. Alexis said

    Διαφωνώ ότι το «παίζει» είναι παρωχημένο ή για μεσήλικες.
    Το ακούω συχνότατα από τα παιδιά μου και τους φίλους τους.
    Ειδικά οι εκφράσεις «τι παίζει με τον τάδε;» και «παίζει κάνα …» είναι ψωμοτύρι.

  65. Alexis said

    #61: Όχι, η γενιά του φραπέ δεν το χρησιμοποιούσε έτσι.
    Έλεγε «το παίζω..» (κάτι) πχ το παίζω γκόμενα, το παίζω μάγκας/νταής/βλάκας κλπ.

  66. aerosol said

    #32
    Τώρα… αν σου πω πως βλέποντας το «μονοτονισμένη ΚΝΕ» προς στιγμήν το μυαλό μου πήρε λάθος μονοπάτι και ένιωσα έντονη απορία, θα εκπλαγείς; 😀

    #64 & 65
    Συμφωνώ. Είναι μεταγενέστερη η χρήση του παίζει που συζητάμε, και σε χρήση και τώρα από τα νεούδια.

  67. spyridos said

    64 , 65 , 66
    Ισως να κάνω λάθος λόγω ηλικίας αν και μπόλικος ρομπούστα κάνει καλό στη μνήμη.
    Η μετάβαση από την πρώτη στη δεύτερη σημασία έγινε περίπου 90-92.
    Οι 14χρονοι του τότε είναι τώρα 46-48. Νεούδια με το δικό μου ορισμό, γερόντια σύμφωνα με τον Λάμπρο.
    Ορίστε τους μεσήλικες να συνεννοούμαστε.

  68. Γιάννης Ιατρού said

    57, 61: «Το «παίζει» το ακούω ακόμα, κυρίως από μεσήλικες.»
    Ε, ναι, θα ‘χουν τις αναμνήσεις τους… 🙂

  69. sarant said

    59 Πηγαίνει μια κυρία στο φωτογραφείο
    — Συγνώμη, βγάζετε φωτογραφίες;
    — Αμ τι βγάζουμε μαντάμ; Εξάνθημα;
    (Από Τσιφόρο)

    62 Σωστά

    63 Όμως και οι δεσποτάδες μέσα στο σπίτι δεν φοράνε τα άμφια.

  70. ΓΤ said

    Πάντως εδώ μέσα παίζει καλή φάση.

  71. Α. Σέρτης said

    66
    Δεν εκπλήσσομαι μεν, αφιερώνω δε υπέροχον Σπανό («Πήρες πάλι λάθος μονοπάτι»)

  72. voulagx said

    #68: Μεγάλε, μιλάμε τά ‘παιξα.

  73. Νεσταναίος said

    Πιο πολύ γέλασα με αυτό. «Πράγματι, τα ελαφρά ρήματα όπως το «κάνω» και το «παίζει/παίζουν» έχουν στοιχειώδες περιεχόμενο και δεν καταδηλώνουν έννοιες».

    Περί αντιθέτων ένας φίλος από τα παλιά μου είχε πει ότι αντίθετα δεν υπάρχουν. Αυτό που υπάρχει είναι διαφορές. Θυμάμαι ένα από τα πολλά παραδείγματα. Ζεστό και κρύο. Δεν είναι αντίθετα αλλά υπάρχει μια διαφορά θερμοκρασίας μεταξύ τους. Άλλοτε μικρή και άλλοτε μεγαλύτερη.

    50. Τα γλωσσικά στοιχεία δεν διεγείρουν το στόμα αλλά τον εγκέφαλο. Αρκεί να υπάρχει.

  74. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    – Ενδιαφέρον οπωσδήποτε! (Αλλά τι να πρωτοδιαβάσουμε;!…)

    43, 61, κε
    – Το ελαφρύ/αποχρωματισμένο «παίζω», είναι ξεκάθαρο ότι «αναδύθηκε και εδραιώθηκε μέσα σε μία μόλις γενιά, αφού κατά την παιδική μου ηλικία τις δεκαετίες του ’70 και του ’80 ήταν εντελώς άγνωστη», όπως λέει ο Φ.Π. Και επισημαίνει καίρια ότι «είναι πάντοτε αμετάβατο, πάντοτε τριτοπρόσωπο…»
    Πράγμα που δεν συμβαίνει με «το παίζω», που γεννήθηκε στη δικιά μας γενιά (των λυκόπουλων, ντε 🙂 ), και –επίσης ξεκάθαρα- χρησιμοποιείται ακόμη:
    – Το παίζω γενναίος, αλλά η καρδούλα μου το ξέρει!
    – Το παίζεις υπεράνω, δηλαδή, εσύ;
    – Το παίζει και γόησσα, η καρακάξα!
    που ΄παίζει’ και με …χρονική αντικατάσταση:
    – Το έπαιζε κάποτε επαναστάτης!
    – Θα το παίξεις αθώος τώρα; κ.λπ.

    57, Σπ
    Πολύ σημαντική η παρατήρηση για τη διάκριση μεταξύ αργκοτικών και γενικής χρήσης λέξεων (που, φαντάζομαι, πρέπει να ενδιαφέρει πολύ και τους γλωσσολόγους).

  75. Μαρία said

    Το χαρακτηρισμό ελαφρύ δεν τον ήξερα, είδα https://en.wikipedia.org/wiki/Light_verb οτι είναι μετάφραση απ’ τα αγγλικά και μου φαίνεται αστείος.
    Οι Γερμανοί τα λένε λειτουργικά κι έτσι τα έμαθα.

  76. Γιάννης Ιατρού said

    73: …Άλλοτε μικρή και άλλοτε μεγαλύτερη…
    Νικόλα. όσο και να ασχολείσαι με τα της γλώσσας, δεν μπορείς να παραβλέπεις τους πανάρχαιους κανόνες, ειδικά δε σ΄αυτήν την περίπτωση σου υπενθυμίζω αυτό για τα μεγέθους σημαντικα::
    – Τα μεγέθους σημαντικά (ως επίσης και τα λήγοντα εις -χώσεως, -χήσεως, -μπήξεως, καθώς και ο αριθμός 3) συντάσσονται πάντα με το συμπάθιο.

  77. Theo said

    @67:
    Για μένα, το λυκόπουλο, μεσήλικας είναι κάποιος μεταξύ 40 και 60 χρονών.

    @65, 66, 74β, κλπ:
    Το «παίζει», όπως το χρησιμοποιούν τα νεούδια το άκουσα προ ημερών από έναν πενηντατετράχρονο («παίζει κανά καλό κρασί»; )

  78. Πέπε said

    77

    Ο μεσήλικας είναι στο μέσον (περίπου) του διαστήματος από τη γέννησή του μέχρι τον θάνατό του, αυτό καταλαβαίνω εγώ. Άρα το να λες τον εξηντάχρονο μεσήλικα ισοδυναμεί με μια γενναία ευχή υπέρ μακροβιότητος! Ακόμη και για τον 45άρη δεν είναι αμελητέα η ευχή σου.

    Μόνο του Λάμπρου μην του πεις τέτοια κουβέντα, αν δεν έχεις βεβαιωθεί ότι καβαντζάρησε τα εξηνταοχτώ μισό.

  79. Μαρία said

    77
    Συμβατικά μέχρι και τα 64. Μετά ανανεώνουμε το δίπλωμα οδήγησης και κόβουμε μειωμένο εισιτήριο 🙂

  80. Νεσταναίος said

    76.
    Στη γλώσσα σημασία έχει η έννοια και την έννοια την προσδιορίζει η ετυμολογία αποκαλύπτοντας το θέμα. Πάντοτε είχαμε ανοησίες και πάντοτε θα έχουμε. Εσύ όμως είσαι καλός σε άλλα. Τι θες και ασχολείσαι με αυτά;

  81. Μπορεί πράγματι ο σεβασμός ,να ναι κάτι που υπάρχει σαν αρχή στον άνθρωπο. Μετά μαθαίνεις γραμματική . Μετά από τα πολλούς κανονές και τις πολλές έννοιες , το πραττώ σε κάθε άνθρωπο είναι σημαντικό .Τι να λούζεται και τι να χτενίζεται .. δεν είμαστε μία φωτογραφία ή μία στιγμή.
    Ή βαρύτητα του ρήματος πράττω πέραν της γραμματικής ….

  82. Georgios Bartzoudis said

    «κάνω μπάνιο («μπανιάρομαι» ίσως;)»
    # «Βασίλου χτες ζέστανι νιρό στου καζάν(ι) κι μπανιαρίσ’κι στην κουπάνα» [α! ρε Παναγιωτίδη! Μάθε και κανένα Μακεδονικό!]

  83. # 41

    Εχει λυθεί από παλιά αυτό το θέμα :

    Λύκος μαύρος και λιγνός
    του πατέρα του καϋμός !!

  84. 32. Μάλλον αφορά μικρή μερίδα ανθρωπών της ευρύτερης περιοχής, όπου κάνουν χρήση της λέξης» μπανιαρίστηκα»

  85. Spiridione said

    57. Θα έλεγα ότι έχει ξεφύγει λίγο από το αργκοτικό πλαίσιο, είναι γενικής χρήσης, αλλά προφορικής (προφ. , λαικ. που λένε τα λεξικά)

  86. Ισως το πιο ελαφρό ήμα να είναι το αγαπώ μιας που αναφέρεται σε εμτελώς διαφορετικά πράγματα και ιδέες Κάτι είχα γράψει το 08 όταν ακόμα έψαχνα….

    Την έψαχνα τόσα και τόσα χρόνια Την αναζητούσα παντού Στα τρυφερά ημίσεα Στο θείον Στα παιδιά Στο φαγητό Στους εχθρούς μου Στο ψάρεμα Στον ΠΑΟΚ Στην γυναίκα του γείτονα Στην γυναίκα του άλλου γείτονα Στην γάτα μου Στο καλό κρασί Στο σκι Στο σκάκι … Και επιτέλους την βρήκα Ναι σήμερα το βράδυ την βρήκα Αρχικά δεν πίστευα τα μάτια μου Ομως ήταν εκεί, μπροστά μου Η ΑΓΑΠΗ

  87. 85 ,82 .. δεν ήθελα να αποσχολήσω τον 32 αλλά φαίνονται μίσα τα πρώτα νούμερα των διψηφιων αριθμών

  88. Να που γίνονται θαύματα στις μέρες μας !!

    Βοτανικός, μπάι-μπάι !!

    Ξύπνησε η Θ13 !!!!! (ίσως βοήθησε το τρίμπαλο στην προσγείωση, ίσως που δεν έχει δράκο ο…Μπακογιάννης )

    https://www.sdna.gr/podosfairo/899432_thyra-13-apaitoyme-isonomia-kai-anakataskeyi-tis-leoforoy

  89. 77

    α) Γειά σου Τεό 🙂
    β) Συγκεκριμένα για το «παίζει», ακούγεται από αρκετά παλιότερα, και μάλιστα στα ποδανά (ζειπαί ποτατί, παίζει τίποτα? = υπάρχει κάνα μαύρο?), το θυμάμαι από τέλη 80ζ. Μην εκπλήσσεσαι που το άκουσες από πενηνταφεύγα.
    γ) Συνειρμικό ψιλοάσχετο αλλά θυμήθηκα πως στο σλανγκ είχαμε εντοπίσει την ακριβή προέλευση της έκφρασης «τα παίρνω στο κρανίο», και χρονικά. Αν και δεν ήμουν στην σχετικά πρώιμη ηλικία που διαμορφώνεται το λεκτικό και η εκφραστική μανιέρα ενός ανθρώπου (ή χτήνους), υιοθέτησα την έκφραση λόγω της σαρωτικής της παραστατικότητας. Ξανάμανά, μην εκπλήσσεσαι.
    δ) Βγαίνω για μάσα και πιώμα.

  90. Γ.Κ. said

    0. «ένα τίμιο και στιβαρό πιάτο»

    Οι παλιοί μάγειρες μιλούσαν για «συνταγές», (προφανώς) γιατί τους ενδιάφερε η νοστιμιά της συνταγής. Οι lifestyle chef(e)s μιλάνε για «πιάτα», (προφανώς) γιατί τους ενδιφέρει το lifestyle του πράγματος. Αυτά.

    (Και μην αρχίσουμε τώρα τα «μη χέ_ω», ότι το φαγητό το απολαμβάνεις με όλες τις αισθήσεις…)

  91. ΓΤ said

    90@

    Αν ο Παναγιωτίδης ήθελε να παίξει μπάλα ανάμεσα στο γκουρμέ και στα φροντισμένα ουζόπιατα, ας τολμούσε να παρουσιάσει αποδομημένα γεμιστά.

  92. sarant said

    79 Μπα; Μισό εισιτήριο μετά τα 65; Να έχω και κάτι να περιμένω, λοιπόν.

  93. Μαρία said

    92
    Και στο ΚΘΒΕ έχουμε έκπτωση και στα μουσεία.

  94. venios said

    83, 41:
    Λύκος μαύρος και λιγνός του πατέρα του καϋμός !!
    και η συνέχεια:
    Εμπήκε εις την πόλη μας να πιει ξερό κρασάκι.
    Κι ένα κουίζ:
    Ποιο είναι το αντίθετο του «αρνιόμουνα»;

  95. 94# Βοϊδόπουτσες.

  96. 95+ Συνειρμικά (αυτοί οι συνειρμοί θα με φάνε), σε βιβλίο Μακρονησιώτη οι βοϊδόπουτσες των βασανιστών ευπρεπίζονταν σε βοϊδάντερα.

  97. Καραγκιόζης said

    Βαριόμουνα – Ελαφρόπουτσες. Γιατί το βόδι να είναι αντίθετο του αρνιού;

  98. Καραγκιόζης said

    «τα πήρα στο κρανίο» και: «τα πήρα στην κράνα» ή «ταπηροκρανιάστηκα”!

  99. ΓΤ said

    Απογραφή 2021
    Στο Δελτίο Απογραφής Κατοικίας-Νοικοκυριού, Έντυπο Π-1.1, η ερώτηση 11α είναι εάν η τουαλέτα μας διαθέτει καζανάκι…

    Κυριάκο, έρχεται πατόκορφο χέσιμο σε τουρκολεκάνη

  100. venios said

    Το αντίθετο του αρνιού είναι προφανώς λύκος, οπότε…

  101. ΓΤ said

    98@

    και κρανιώθηκα

  102. 99. Στην απογραφή με ρώτησαν από το θυροτηλεφωνο λίγες ερωτήσεις…
    Στην 3η με ρώτησε – Έχετε υπόγειο
    Και απαντησα περιγράφοντας το συναίσθημα που μου δημιουργούσε – Με κανετε και νιώθω άβολα του είπα .Και έφυγε

  103. Πέπε said

    102

    Δε σε ρώτησαν όμως αν έχεις θυροτηλέφωνο. Αν ρωτούσαν εμένα, θα τους έλεγα (αλήθεια) όχι.

  104. leonicos said

    και το κάπως δύσχρηστο «αιτούμαι»

    Πιο σωστά ‘αιτώ’. το αιτούμαι σωστό αλλά με φράκο

  105. 103 . Αυτό το έχω ή δεν έχω θυροτηλεφωνο τι ρήμα είναι ελαφρύ;
    Πεπέ η θυροτηλεοραση είναι χαλασμένη;

  106. konstantinos said

    Τραγοπουτσες

  107. Πέπε said

    105

    Δεν ξέρω, δεν κοίταξα. Γιατί, δε δουλεύει;

  108. Πέπε said

    Αν είσαι ντυμένη, κατέβα να μου χτυπήσεις. Εγώ έχω βάλει πυτζάμες και δεν πάω πουθενά.

  109. leonicos said

    12 Αλλά το «παίζει..» είναι νομίζω ζωντανό και σήμερα.

    Αυτή την εντύπωση έχω κι εγώ. Δεν το χρσιμοποιώ ιδιαίτερα, αλλά το καταλαβαίνω. Δηλαδή αν μου πουν ‘παίζει πεγωτό’ καταλαβαίνω θα φάμε παγωτό.

    Εντούτοις υπάρχει μεγάλη διαφορέ στο ότι το ‘κάνω υπομονή’ δεν σημαινει (πια) ‘υπομένω’ που διολίσθησε στο ανέχομαι μια δυσάρεστη κατάσταση

  110. Καλά δεν ξανασχολιαζω

  111. freierdenker said

    Το «παίζει» νομίζω οτι έχει πολύ συχνά αποχρώσεις δυνητικότητας (παιχνίδι / πιθανότητα) ακόμα και όταν δεν είναι προφανείς. Το παίζει παγωτίνια συνήθως δεν λέγεται πληροφοριακά, δεν κολλάει και πολύ να πεις «στην κατάψυξη παίζει παγωτίνια, αγκινάρες Μπαρμπαστάθη και μισό κιλό κιμά». Παίζει παγωτίνια συνήθως θα ειπωθεί στο πλαίσιο του «αν θέλεις παγωτίνια, έχουμε».

    Δεν ξέρω για πόσο θα παίζει το «παίζει». Ελαφρά ρήματα γεννιούνται, αλλά και πεθαίνουν.

    Ένα παράδειγμα που μου έρχεται στο μυαλό είναι το τραβάω, που νομίζω οτι μερικές χρήσεις του στυλ «τραβήξαμε μια βόλτα στην παραλία» δεν ξέφυγαν ποτέ από το λαϊκό/σλανγκ και τείνουν να καταργηθούν. Άλλες όπως «του τράβηξα μια μήνυση» ή «τους τράβηξα δυο μούντζες» (Κηλαηδόνης, Ψυχραιμία παιδιά) ακούγονται πλέον πιο σπάνια από τις πιο κανονικές «του έκανα/έριξα/έχωσα μια μήνυση», ή «τους έριξα δυο μούντζες». Βέβαια κάποιες άλλες χρήσεις του φαίνεται να έχουν εδραιωθεί για τα καλά, όπως το «τραβάω ζόρι», αλλά ίσως πλέον να μπορούν να θεωρηθούν απολιθώματα.

  112. Pedis said

    Τι παίζει, μαλακία;

    Τελικά, είναι απίστευτο το παιδί. Δεν μπορεί, το κάνει επίτηδες, δεν μπορεί να είναι τόσο μα τόσο μιάλφα….

  113. leonicos said

    Ρηματικές φράσεις με τροποποθημένη σημασία του ρήματος: πήρα πρέφα / χαμπάρι = αντιλήφθηκα (αλλά όχι κατ’ αναγκη κατάλαβα)

    Επίσης Για πού τό ‘βαλες; = πού πας

  114. Pedis said

    Το ορθόν λίνκ

  115. Πέπε said

    Δεν ξέρω αν αναφέρθηκε το ελαφρό (αν και βαρύτατο ενίοτε) κρητικό παίζω. Χονδρικά ισοδυναμεί με το ΚΝΕ ρίχνω. Μπορείς να παίξεις σάλτο, διαφόρων ειδών χτυπήματα, μπαλοθιές, μια βόλτα (κυριολεκτική ή στον χορό), αλλά επίσης την καμπάνα, παλαμάκια, μπαλονάκια (=στράκες με τα δάχτυλα), γρόθο (=μαλακία). Τα είχε απαριθμήσει κάποτε η Έφη.

  116. Μαρία said

    114
    Έλα στα μεζεδάκια.

  117. Theo said

    @78:
    Παίζει ρόλο κι η χρονική απόσταση.
    Ένας φίλος, συνομίληκος, λέει πιτσιρικάδες και τους τριανταεννιάρηδες, ο δε Βούτσης φέτος χαρακτήρισε «ημιπιτσιρικά» τον τριανταπεντάχρονο γιο του (βλ. εδώ). Ε, τότε, να μην είναι μεσήλικες οι σαραντάρηδες και πενηντάρηδες;

    @89γ:
    Κι εγώ, το λυκόπουλο, έχω υιοθετήσει την έκφραση «τα παίρνω στο κρανίο». Είναι εκφραστική 🙂

  118. leonicos said

    86 Στα τρυφερά ημίσεα

    Μαζέψου!

  119. Όλα αυτά πηγάζουν από το ρήμα reanact..

  120. Pedis said

    # 58 – (Τώρα το πρόσεξα)

    52 Περίεργο που δεν είπε «είναι ο γκόμενος [ή ο φίλος] της κόρης μου»

    Si è fatto una …
    Si è fatto una ragazza/fidanzata

    (volgare/μάγκικη για καυχησιά)

  121. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα!

    99 Ποια είναι η διαδικασία της απογραφής; Σου έρχεται ειδοποίηση; Πώς απογραφόμαστε;

  122. sarant said

    120 Ναι, αλλά η κυρία είχε κόρη της την κοπέλα. Εμείς θα λέγαμε «η κόρη μου τα έφτιαξε με τον τάδε», στα ιταλικά η κοπέλα ποτέ δεν είναι υποκείμενο;

  123. Pedis said

    # 116 – Τώρα έρχομαι να δω τι κάνετε με τον τενεκέ.

  124. Ναι αλλά δεν το κόβει καθόλου το νιονιό.
    Πήγα ήρθα και σε βρήκα πρέπει να αναφερθω σε αυθεντία; Το κατέχω το αντικείμενο βρε παιδί μου όπως είπε η μάνα μου.μλπερδα ( εάν θέλει εξήγηση κανείς εξηγώ)

  125. Pedis said

    # 122 – Α, δεν ξέρω. Στη Νάπολη μπορεί να παίζει 😉 η έκφραση ή κάποια παρόμοια τέτοια στα ναπολετάνικα ως simpatica.

  126. Pedis said

    + 125 – Για το τελευταίο που λες η νορμάλ έκφραση είναι «Carmela si è fidanzata con Gennaro»

  127. ΓΤ said

    99@

    Νίκο μου χρυσέ,
    ο απογραφέας της περιοχής σηκώνει το χαλάκι σου και σου πετάει κάτω από την πόρτα ένα δελτίο. Εκεί σου γνωστοποιεί τον 12ψήφιο Μοναδικό Κωδικό Απογραφής και το τηλέφωνό του (για όποιον έχει δυσκολία στην ηλεκτρονική καταχώριση). Για κάθε (σου) νοικοκυριό, ένας «εκπρόσωπος» της οικογένειας μπαίνει στο gov.gr και, με τον ΜΚΑ και κωδικούς TaxisNet, απογράφει εαυτόν, μέλη νοικοκυριού και χαρακτηριστικά κατοικίας έως 26.11.2021. Εάν έστω ένα στοιχείο δεν συμπληρωθεί, σε επισκέπτεται αυτοπροσώπως από 27.11.2021 και μετά ο Απογραφέας Περιοχής. Φυλάττεις τον Κωδικό Απογραφής μέχρι 31.01.2022.

    (Γενικά, θα παίξει αντίδραση, γιατί η κοινωνία τα ‘χει παίξει, αφού σου ζητούν μέχρι και το καζανάκι να δηλώσεις. Βρισίδια, κι ότι δεν θα ανοίξουν πόρτα σε κανέναν. «Αφού ζητάνε πιστοποιητικό να με σκανάρουν να φάω, αν ανοίξω την πόρτα, θα ζητήσω να σκανάρω κι εγώ τον απογραφέα» κ.λπ.)

  128. 127 Γραψε λάθος ήταν αυτοί που δουλεύουν για την στατιστική και σε κάνουν ρουφιάνο της οικοδομής πριν από την απογραφή : πόσους οροφους; Τόσους Κατοικούνται όλα τα διαμέρισματα ; Δεν ξέρω.. Εχέτε υπόγειο;…

  129. Γιάννης Κουβάτσος said

    Από μένα δεν έχει περάσει κανένας απογραφέας, κανένα χαρτάκι με κωδικό δεν έχω βρει.

  130. ΓΤ said

    99@

    Ειδικά για Νικοκύρη, παίζει και το Έντυπο Π-1.3, για απογραφή ατόμων που έχουν τη συνήθη διαμονή τους στο εξωτερικό. Όπου εκεί διαβάζουμε ότι μας ρωτούν αν «το άτομο που έχει τη συνήθη κατοικία του στο εξωτερικό έχει σύζυγο ή σύντροφο»… (Ερώτηση 4) Επίσης, αν «πριν αναχωρήσει για το εξωτερικό ήταν συνδεδεμένος με σύμφωνο συμβίωσης» (Ερώτηση 5).

    Ο πατέρας μου έχει πεθάνει εδώ και πολλά χρόνια. Ωστόσο, ξαναζώ τα γαμωσταυρίδια του…

  131. Μαρία said

    129
    Πρόσφατα, μπορεί κι απο χτες, άρχισαν να τα μοιράζουν. Ούτε σε μας ήρθε κάτι.
    https://www.kathimerini.gr/economy/561583672/apografi-2021-eftasan-stis-oikies-oi-protoi-fakeloi-analytika-i-diadikasia-meso-tis-efarmogis/

  132. Μαρία said

    130
    Το κωμικοτραγικό νομίζω είναι οτι, αν ο πατέρας σου ζούσε μέχρι τις 22 Οκτωβρίου αλλά στο μεταξύ έχει πεθάνει, θα πρέπει να τον δηλώσεις ωσεί ζωντανό.

  133. ΓΤ said

    129@

    Έλα, ρε φιλάουα. Μην ανησυχείς. Θα σου ‘ρθει. Σε παρακαλώ, μην ξεχάσεις να δηλώσεις στην Απογραφή Νοικοκυριού αν το ζεστό νερό σου προκύπτει από βιομάζα (Ερώτηση 15) και, ασφαλώς, πόσες θέσεις πάρκιν διαθέτεις (Ερώτηση 17)… Αφού είσαι ειλικρινής με το καζανάκι σου (Ερώτηση 11, όπως προείπαμε), μην ξεχάσεις να δώσεις αναφορά στο ξευτιλισμένο κράτος εάν θερμομονώνεσαι με διπλά τζάμια (Ερώτηση 14α)…

  134. ΓΤ said

    132@

    Τι να λέμε, ρε Μαρία… Φαντάζομαι όλες αυτές τις ερωτήσεις να διατυπώνονται σε μπέσα παπουλάκι σε αχαρτογράφητο καφενέ, και ξανασκέφτομαι Παπαδόσηφο με το «εσήκωσα τη χέρα»…

  135. ΓΤ said

    Ασφαλώς τα #127, #130 στο #121 🙂

  136. ΓΤ said

    132@

    Λογικό. Αφού, κατά την έναρξη της απογραφής, ήταν εν ζωή…

  137. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    52. >>την έκανε γκόμενα
    το μποντιλάιν! (λμτ)

    95. τραγο…

    96. >>ευπρεπίζονταν σε βοϊδάντερα
    μου λέει η ξαδέλφη μου -«‘εκανα διάβαση εντέρου», για δευτερόλεπτα ψάχνω το μυαλό μου, -«Κολονοσκόπηση δηλαδή» -«ναι, αλλά δεν ακούγεται ωραία» – «μα γράφεται με ω!» (η έξυπνη από δω) 🙂

  138. … κάνω καλό, κάνω πέρα, κάνω επανάληψη, κάνω ηλιοθεραπεία, κάνω αίσθηση, κάνω θέμα, κάνω στίβο/ζούμπα/τζούντο, κάνω φύλλα, κάνω νερά, κάνω ρισέτ/φορμάτ …

    Κάνω κανό

  139. … πράττω τη στάση του λωτού …

    Και το παλαιότερο
    «Ποιεί την νήσσαν«

  140. 75, … Το χαρακτηρισμό ελαφρύ δεν τον ήξερα …

    Είναι του ελαφρολαϊκού

  141. Μια έκφραση με το ρήμα «κάνω» που είναι δυσνόητη και απαιτεί συμφραζόμενα ή ερώτηση από τον ακροατή: «ο Γιώργος κάνει μάθημα». Τι είναι ο Γιώργος; Δάσκαλος ή μαθητής;

  142. Άλλη φράση, επίσης δυσνόητη: «όταν ο Γιώργος έκανε το διδακτορικό του».
    Δεν είναι σαφές κατά πόσο ο Γιώργος το δούλευε με τη συλλογή του υλικού και τη συγγραφή ή αν το είχε τελειώσει. Δυστυχώς, η απουσία χρόνων/ποιού [aspect]* στο ελλιπές αυτό ρήμα («κάνω») δημιουργεί τέτοια ζητήματα επικοινωνίας.
    ________________
    (*) Βλέπουμε τη διαφορά στις φράσεις: όταν έγραφε / όταν έγραψε (το διδακτορικό του).

  143. Γιάννης Κουβάτσος said

    133:Πόσες θέσεις πάρκινγκ διαθέτω; Πού να κάθομαι τώρα να μετράω; Όλη η Μιχαήλ Βόδα και οι παράδρομοι είναι στη διάθεσή μου. 😊 Μόνο για κατοίκους Β.Π. είναι η απογραφή;

  144. sarant said

    Καλημέρα από εδώ!

    Ευχαριστώ από τις πληροφορίες σχετικά με την απογραφή. Προβλέπω μπάχαλο.

    141 Εξού και η διευκρινιστική ερώτηση: κάνεις μάθημα ή σου κάνουν;

  145. Νέο Kid said

    143. Στην Κύπρο δε ρωτάνε τέτοιες μαλακίες , αλλά έχουν ένα κόλλημα με το «επάγγελμα». Δίνω το όνομα και την ηλικία (13) της μικρής. «Επάγγελμα;» με ρωτάει ο μεσήλιξ απογραφέας. Τον κοιτάω κάπως …αλλά με ψυχραιμία απαντώ «μαθήτρια» . -«Ποτέ σταμάτησε να εργάζεται;» ρωτάει;
    … αντί να βάλουν κανα παιδάκι να ρωτάει ,να βγάλει και κανα χαρτζιλίκι μαζέψαν όλα τα γίδια τους έδωσαν κι από ένα τάμπλετ (από όταν μάθαινε ο πατέρας μου κομπιούτερ είχα να δω άνθρωπο να πληκτρολογεί έτσι…) Μισή ώρα έφαγα για να με απογράψει ο αστραπόγιαννος!

  146. Γιάννης Κουβάτσος said

    Ενδιαφέρουσα θα ήταν η ερώτηση σχετικά με το πόσα και τι είδους βιβλία υπάρχουν σε κάθε σπίτι. Αν και κατανοώ, βέβαια, το ιδιαίτερο ενδιαφέρον αυτού του κράτους για τα καζανάκια.
    145:Συνήθως πιτσιρικάδες προτιμούν, φοιτητές κλπ. Τα πρώτα μου λεφτά τα είχα βγάλει στην απογραφή του 1981. Είχαμε γίνει απογραφείς όλη η παλιοπαρέα που σύχναζε στην πλατεία Αγίου Ανδρέα και στην Καραμανλάκη, Πατήσια μεριά, και η όλη ιστορία εξελίχτηκε σε πολύ ωραία φάση. Συναντήσαμε, μεταξύ άλλων, και πολύ ιδιαίτερους και διασκεδαστικούς απογραφόμενους τύπους (και τύπισσες) , τους θυμόμαστε ακόμα.

  147. 141 . Δάσκαλος είναι. Ο μαθητής πάει πάντα στον αόριστο:» Ο Γιώργος έκανε μάθημα» . Στην παροντικη δράση,συνηθιζεται ο πλυθηντικός .

  148. Ενδιαφέρον βιβλίο φαίνεται, ευχαριστούμε για την παρουσίαση.

    Σημ.: Η κυκλαδίτισσα γιαγιά μου:
    «Κάνω μπάνιο» -> μπανιαρίζω/ζομαι

  149. Καλημέρα
    Περί απογραφής: Στην προηγούμενη ήμουνα στη Γερμανία. Μού είχαν στείλει χαρτάκι για συνέντευξη αλλά μας είχαν πει πως γινόταν με κάποιους, τυχαία. Τώρα, τι είδους απογραφή ήταν όταν γινόταν με δειγματοληψία, δεν ξέρω (απογραφή και δειγματοληψία είναι αντίθετες έννοιες – για να μείνουμε και στο άρθρο 🙂 ).
    Τα καζανάκια έχουν προφανώς μείνει από την αντιγραφή του ερωτηματολογίου της προ-προηγούμενης (τουλάχιστον) απογραφής (1991). Τότε που ούτε η τουαλέτα ήταν εντελώς σίγουρη; Πάντως για σήμερα δεν νομίζω να έχει οποιοδήποτε στατιστικό ενδιαφέρον.

    Είχα ρωτήσει αν μπορώ να είμαι απογραφέας (τόχα κάνει το 91) ο συνταξιούχος. Η απάντηση: «Οι υποψήφιοι μπορεί να είναι και συνταξιούχοι με κάποια περικοπή στη σύνταξη τους όμως, όπως ορίζει ο Νόμος.» Προφανώς δεν συνέχισα… Καλή ιδέα να γράψω στο μπλογκ μου την τότε εμπειρία μου…

  150. 141 . Δάσκαλος ο συγκεκριμένος Γιώργος. Οι μαθητές έχουν στον ενικό αόριστο και στον πληθυντικό ενεστώτα. Εάν μιλάμε για έναν μαθητή στον ενεστώτα λέμε » ο Γιώργος έκανε το μάθημα» στον δάσκαλο υπάρχει εξάλειψη του «το»

  151. Πέπε said

    147

    Κι ο δάσκαλος πάει σε όλους τους χρόνους. Μπορεί π.χ. να σου πει ότι το μάθημα που έκανε σήμερα ήταν… (καλό, κακό, κουραστικό…) ή ότι έκανε / δεν έκανε μάθημα σήμερα.

  152. @ 147, 149 Kiriakimateri

    ‒ Γεια σας κύριε Βασίλη, είμαι ο Ηλίας ο φίλος του Γιώργου… Μου δίνετε το Γιώργο, σας παρακαλώ;
    ‒ Γεια σου Λιάκο. Τι κάνεις; Ξέρεις, ο Γιώργος κάνει μάθημα. Μόλις τελειώσει να του πω να σε πάρει;

    Σε αυτή την τηλεφωνική επικοινωνία βγάζουμε συμπέρασμα για την ιδιότητα του Γιώργου;

  153. SteliosZ said

    Για τα διάφορα περί απογραφής: Πρέπει να λάβουμε υπόψη ότι τα στοιχεία που συγκεντρώνει μια απογραφή καθορίζονται από «κανονισμούς» – κείμενα της Επιτροπής (για την ακρίβεια της Eurostat) που έχουν ισχύ νόμου για τα κράτη-μέλη.

    Η συγκέντρωση πληροφοριών σχετικά με «water supply system» και «toilet facilities,» περιλαμβάνεται στις υποχρεώσεις που καθορίζει ο (βασικός) κανονισμός για τις απογραφές πληθυσμού.

    Αν κάποιος ενδιαφέρεται μπορεί να βρει τον κανονισμό στο https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?qid=1412688957286&uri=CELEX:32008R0763

  154. 152. Βέβαια στα ιδιαίτερα ο μαθητής και οι γονείς είναι οι εργοδότες του δάσκαλου

  155. π2 said

    129: Το αυτό. Μου είπαν ότι θα καθυστερήσει πολύ η διαδικασία, γιατί δεν είχαν υπολογίσει τα υγειονομικά μέτρα στη διαδικασία εκπαίδευσης των απογραφέων.

  156. Χαρούλα said

    Απογραφή γίνεται ανά δεκαετία. Γιατί παραξενευόμαστε; Απλά ερχόταν στο σπίτι ο/η απογραφέας. Τώρα μάλλον λόγω covid, ηλεκτρονικά και καθυστερησε. Αν θυμάμαι σωστά(δούλεψα το μακρινό 81), ήταν άνοιξη.

    Στις πληροφορίες με πρόλαβαν. Και για τα εισαγωγικάν δια ζώσης, και για την ηλεκτρονική τώρα.

    Υ.Γ. Είστε σίγουροι ότι έχουν όλοι καζανάκια; Για όλους τους ρομά πχ αμφιβάλλω.

  157. ΓΤ said

    152@ Πρέβεζμαν 🙂

    Δεν πρέπει να σε απασχολούν καν τέτοια θέματα. Η μαθητεία μάς διδάσκει ότι το δασκαλίκι είναι μαθητεία. Αν ο μαθητής κι ο δάσκαλος δεν καταλάβουν ότι οφείλουν να είναι μαθητές, τότε θα είναι μια ζωή κακοί δάσκαλοι. Θα ήμουν πολύ κακός μαθητής εάν σε δασκάλευα ότι δεν πρέπει να κάνεις τον δάσκαλο, αλλά, γνωρίζοντας τη μαθητεία σου στη φύση και την αγάπη σου για τις εκδρομές, θα σου πρότεινα να πας μια εκδρομή στο Δασκαλειό.

  158. @ 157 ΓΤ

    Όπως τα λες. Κι μαζί με το Δασκαλειό θυμάμαι και το Βγέθι. 🙂

  159. 142,
    …και ο Γιάννης νοίκιαζε ένα διαμέρισμα: Σπιτονοικοκύρης ή έμενε στο ενοίκιο;

  160. … Τι αποκαλύπτει το μπακλαβαδογλύκι; …

    Είναι και τα μπουκ-κλαμπ,
    όπου εκτός από την συζήτηση για το εκάστοτε επιλεγμένο βιβλίο,
    σερβίρονται και
    μπουκλαμπαδάκια

  161. Έχω να κάνω μπάνιο…
    – …τον μικρό πρώτα
    – …από προχτές

  162. BLOG_OTI_NANAI said

    Σχετικό με το άρθρο το «έφαγε γκολ», αντί για δέχτηκε γκολ, σε γελοιογραφία του 1938. Η άλλη είναι άσχετη, αλλά έχει πλάκα διότι ο Ξενόπουλος κάπνιζε μανιωδώς:

  163. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    144 >>κάνεις μάθημα ή σου κάνουν;
    Ασχετο ,αλλά μου ήρθε
    Μην κάνεις, μη σου κάνουνε
    μην πεις να μη σου πούνε
    την ξένη πόρτα όντε χτυπάς
    την εδική σου σπούνε

    161 >>Έχω να κάνω μπάνιο…
    – …τον μικρό πρώτα
    τον ασβό!
    (Νικοκύρης) 🙂

    Παίρνω
    -το μπάνιο, τα πόδια μου, των αματιών μου, δρόμο, ντεπόν, τα βουνά, απόφαση, χαμπάρι, μισθό, αέρα, αίμα (του άλλου) , δυο εργάτες (για τις ελιές ντε!) , μια ιδέα, μια τζούρα

  164. Γιάννης Ιατρού said

    163γ:

  165. Γιάννης Ιατρού said

    164: (συνέχεια)

  166. sarant said

    156 Κι εγώ ήμουν απογραφέας το 1981!

    162 Μπλογκ, επιπλέον ο Ξενόπουλος είχε κάνει διαφήμιση για τα τσιγάρα Καραβασίλη, όπου έλεγε ότι καπνίζοντάς τα σταμάτησε να έχει φαρυγγίτιδα!

  167. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    156, 166,
    Κι εγώ το ΄81 ! Έκανα απογραφή σε μερικά τετράγωνα στην Κοκκινιά. Αλησμόνητη εμπειρία. Τους σκεφτόμουν καιρό μετά. Ένας κόσμος που θα ήθελα να ξαναπήγαινα να ‘βλεπα τη συνέχεια της ζωής τους. Λαϊκός, βασανισμένος κόσμος.Πολλοί ναυτικοί, μόνες οι γυναίκες με τα παιδιά και τα παππούδια.
    Νομίζω ότι απογράφαμε μόνο πρόσωπα -και σχέσεις (πχ συγγένειας) των απογραφόμενων. Δε θυμάμαι όμως πραγματικά.

  168. Πέπε said

    166, 167

    Να βγουν πάραυτα οι λαλίστατοι κ. Νίκος και κα. Έφη να ομολογήσουν αν απέγραφαν ανεμβολίαστους. https://sarantakos.wordpress.com/2021/11/13/meze-506/#comment-772380

  169. 149 Τόκανα: https://gevseis.blogspot.com/2021/11/blog-post.html

  170. Γιάννης Ιατρού said

    168: χαχα, έλα ντε! Καλά της τα είπαν της νοσοκόμας, ξέρουν αυτοί.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: