Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Στο έφερα στο σπίτι ή σ’ το έφερα στο σπίτι;

Posted by sarant στο 22 Νοεμβρίου, 2021


Την αφορμή για το σημερινό άρθρο την πήρα από μια συζήτηση που έγινε στο ιστολόγιο.

Χτες, εκεί που σχολιάζαμε κάποιο παλιότερο άρθρο, κάποιος σχολιαστής έγραψε «να στο δώσουν» ή κάτι ανάλογο και κάποιος άλλος τού υπέδειξε ότι το σωστό είναι «να σ’ το δώσουν» (ή κάτι ανάλογο). Δεν το πολυσυνηθίζουμε στο ιστολόγιο να κάνουμε ο ένας στον άλλο ορθογραφικές διορθώσεις, και προσωπικά δεν το βρίσκω και πολύ ευγενικό, αλλά ο πρώτος σχολιαστής είχε πρόσφατα κάνει δυο-τρεις τέτοιες υποδείξεις, οπότε η υπόδειξη του αστοχήματός του, αν είναι αστόχημα, ήταν θαρρώ απόλυτα θεμιτή.

Αλλά αυτά δεν ενδιαφέρουν και τόσο πολύ -το θέμα είναι ότι από αυτό το μικρό επεισόδιο εγώ βρήκα θέμα για το σημερινό μας άρθρο.

Μάλιστα, χτες που έγινε η συζήτηση αυτή, σχολίασα ότι κάποτε θα γράψω ένα σχετικό άρθρο. Τις περισσότερες φορές, όταν λέω «κάποτε θα γράψω» ή «αξίζει να γράψουμε άρθρο» ή κάτι ανάλογο, η εκπλήρωση της υπόσχεσης (αν θεωρηθεί υπόσχεση) αργεί πολύ -σήμερα, έτσι γι’ αλλαγή, έρχεται αμέσως.

Λοιπόν, ας δούμε τις φράσεις του τίτλου. Αν γράψουμε:

Στο έφερα στο σπίτι

έχουμε δυο ομώνυμους (ή ομόηχους) και ομόγραφους τύπους, που όμως δεν ταυτίζονται. Άλλο είναι το πρώτο «στο» και άλλο το δεύτερο.

Πράγματι, όταν λέμε «στο σπίτι» έχουμε την πρόθεση «σε», μία από τις δύο βασικές προθέσεις της νέας ελληνικής, η οποία μαζί με το οριστικό άρθρο σχηματίζει τον μονολεκτικό τύπο «στο» (και γενικότερα τους τύπους: στο, στου, στης, στον, στην, στα, στων, στους, στις).

Από την άλλη, όταν λέμε «στο έφερα», έχουμε δυο ασθενείς τύπους αντωνυμιών, ο ένας σε γενική (η προσωπική αντωνυμία «σου») και ο άλλος σε αιτιατική: σου το έφερα.

Στον προφορικό ιδίως λόγο, αλλά και στον γραπτό, βλέπουμε ότι συχνά το σου μειώνεται σε σ’: σου το έφερα –> σ’το έφερα.

Φυσικά, όταν μιλάμε, προφέρουμε sto efera, χωρίς να… δηλώνεται η απόστροφος. Όταν γράφουμε, το σωστό είναι να δηλώνεται η έκθλιψη:

σ’το είπα, σ’τον σύστησα, σ’τα έφερα, σ’την έστειλα

ώστε να μην υπάρχει μπέρδεμα με τους αντίστοιχους ομόγραφους τύπους που προκύπτουν από την πρόθεση «σε» και το άρθρο, σύγχυση όπως στη φράση του τίτλου, «Στο έφερα στο σπίτι».

Στη γραμματική της ελληνικής γλώσσας, των Holton, Mackridge, Φιλιππάκη-Warburton, σημειώνεται:

Σ’ το έδωσα ( = Σου το έδωσα, sometimes written Στο έδωσα.

Στην ελληνική έκδοση του βιβλίου, η μετάφραση είναι πιο αναλυτική:

σ’ το έδωσα ( = σου το έδωσα· καμιά φορά γράφεται στο έδωσα, αλλά θεωρείται λάθος από τους γραμματικούς).

Η εντύπωση που έχω σχηματίσει είναι ότι όχι απλώς «καμιά φορά» αλλά συχνά γράφουμε «στο έφερα, στα έδωσα» κτλ. Ίσως η γραφή αυτή να υπερτερεί. Για να πω την αμαρτία μου, κι εγώ έτσι το γράφω, και μόνο αν το προσέξω το διορθώνω. Εκείνος που με έκανε να το προσέξω ήταν ο φίλος Γιάννης Χάρης, πριν από πολλά χρόνια, όταν του είχα στείλει τα δοκίμια του βιβλίου μου Γλώσσα μετ’ εμποδίων.

Για να προλάβω τον φίλο μας τον Μπλογκ, τη γραφή χωρίς απόστροφο τη βλέπω και σε βιβλία, από παλιά -από πολύ παλιά μάλιστα, όπως σε αυτή τη συλλογή δημοτικών τραγουδιών του 19ου αιώνα.

Εδώ που τα λέμε, στον γραπτό λόγο και ιδίως στα πιο επίσημα κείμενα δεν υπάρχουν πολλές ευκαιρίες για να γράψει κανείς «σ’ το έφερα» (ή «στο έφερα»), κι αν εμφανιστούν τέτοιες περιπτώσεις δεν αποκλείεται να προτιμηθεί ο ακέραιος τύπος της αντωνυμίας, δηλ. «σου το έφερα». Οπότε, επειδή ο ομόγραφος τύπος («στο σπίτι») είναι πολύ συχνότερος, λειτουργεί η έλξη και γράφουμε «στο έφερα» αντί «σ’ το έφερα».

Ένας άλλος λόγος είναι, ας πούμε, η τυπογραφική αισθητική. Θέλω να πω, ο τύπος «σ’ το» είναι ο βραχύτερος που μπορεί να υπάρξει με απόστροφο -ίσως μας φαίνεται υπερβολικό να χωρίσουμε τα τρία μόνο γράμματα, και γι’ αυτό προτιμάμε να τα βλέπουμε ενωμένα.

Ένας ακόμα λόγος, που τον συζητούσα πρόσφατα με έναν φίλο, είναι ότι η απόστροφος της έκθλιψης βρίσκεται γενικά υπό διωγμό στα γραπτά κείμενα πλην λογοτεχνίας διότι θεωρείται ότι προσδίδει στον λόγο ανεπιθύμητη προφορικότητα. Μόλις και μετά βίας γίνονται δεκτοί οι τύποι «απ’ το…» και «γι’ αυτό», ενώ στις άλλες περιπτώσεις προτιμιέται ο ακέραιος τύπος. Ίσως κι αυτό να έχει παίξει ρόλο στο ότι δεν γράφουμε συχνά το «σ’ το είπα». Ή θα το γράψουμε ακέραιο, «σου το είπα» ή χωρίς απόστροφο: «στο είπα».

Αλλά δεν χωράει αμφιβολία πως το κανονικό είναι να γράφουμε: σ’ το είπα, σ’ τον ετοίμασα, σ’ τα έφερα, σ’ την έστειλα, σ’ τους έφτιαξα, σ’ τις έδωσα.

Εσείς πώς το γράφετε; Στο έφερα ή σ’ το έφερα;

220 Σχόλια προς “Στο έφερα στο σπίτι ή σ’ το έφερα στο σπίτι;”

  1. Ρενέ said

    Πάντα με απόστροφο.

  2. ndmushroom said

    Προφορικά, πολλοί δεν τρώνε μόνο το ου από το σου, αλλά και το πρώτο γράμμα από το ρήμα (σ’ τό ‘φερα, σ’τό ‘δωσα, σ’τό ‘πα κλπ.). Ίσως αυτή η δεύτερη απόστροφος να βαραίνει πολύ τη φράση, και, επειδή δεν μπορούμε να γράψουμε «φερα» χωρίς απόστροφο, να τρώμε την απόστροφο από το σ’το. Στό ‘φερα, στό ‘δωσα κλπ.

  3. Πάντα με απόστροφο, όπως και το «γι’αυτό», σε πείσμα του διορθωτή του Word…!

  4. Α. Σέρτης said

    Εννοείται πάντα χωρίς απόστροφο.
    Πού θα πάει, από την τρελή ενδημική χρήση θα πάρουν χαμπάρι και τα λεξικά…

  5. Γιάννης Κουβάτσος said

    Όταν γράφω στο χαρτί, με απόστροφο, όταν πληκτρολογώ, αναλόγως: αν βιάζομαι, χωρίς απόστροφο· αν ξέρω ότι μπορεί να διαβάσει το κειμενό μου ο κύριος Σέρτης, με απόστροφο και πολύ τρακ. 😉

  6. Γιάννης Κουβάτσος said

    Ουπς! Αναθεωρώ :πάντα μα πάντα χωρίς απόστροφο. 😊

  7. Κάποιος τρολάρει τον κ. Σέρτη εδώ από πάνω.
    Νομίζω το έγραφα με απόστροφο μέχρι που, απλά, σταμάτησα να το γράφω. Όταν ξανάρχισα να γράφω κείμενα προφορικού λόγου, να το πω έτσι, μ’ άλλα λόγια όταν άρχισα να γράφω στο δίκτυο, κατάργησα όλες σχεδόν τις αποστρόφους που δεν μ’ αρέσουν. «Στο έφερα», λόγου χάριν, χωρίς δεύτερη σκέψη. Γλωσσικός αχτιβισμός!

  8. Α. Σέρτης said

    5-6
    Μρε μπας και δουλεύεις σε νηπιαγωγείο και σου έχει μείνει το χούι;;;

  9. Πάνος με πεζά said

    Καλημέρα !
    Δε νομίζω να το γράφω με απόστροφο, και καταλαβαίνω ότι είναι λάθος αυτό. Δεν ξέρω, το απόστροφο είναι μάλλον «υπό εξαφάνιση».
    Ας βάλουμε όμως ένα (εύκολο) κουϊζάκι : στίχος γνωστού τραγουδιού, που η σωστή του γραφή απαιτεί δύο αποστρόφους, σε απόσταση δύο γραμμάτων !

  10. Pedis said

    Στό φερα στο σπίτι.

  11. Γιάννης Κουβάτσος said

    8:Συγγνώμη, Ντοτόρε. 🤷‍♀️

  12. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    10# Έτσι, αλλά βάζω και απόστροφο πριν το φ, όπως τα λέει το #2.

  13. Πέπε said

    Καλημέρα σας.

    Τι μας νοιάζει ρε παιδιά πόσοι το γράφουν με απόστροφο και πόσοι χωρίς; Είναι πέραν πάσης συζητήσεως ότι γράφεται με απόστροφο για λόγους ανυπέρβλητους. Το λάθος είναι αναμφισβήτητα συχνότερο του σωστού, αλλά τι σημασία έχει αυτή η πληροφορία; Το ίδιο μπορεί να ισχύει και με το «χαίρετε», με τις προστακτικές σε -ήστε και με διάφορες άλλες περιπτώσεις.

    Ας λείπουν οι υπαινιγμοί ότι είναι θέμα δημοψηφίσματος. Κάποιες φορές μπορεί και να είναι, εδώ δεν μπορεί. Υπάρχουν λόγοι που οδηγούν στην κάθε ορθογραφία.

  14. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    9 Παρ’όλ’αυτά; Κάτι τέτοιο θα είναι.

  15. LandS said

    Το θέμα δεν είναι γραμματικό, συντακτικό, γλωσσικό κλπ.
    Το θέμα είναι Εθνικό.
    Γράφουμε πάντα «στο» ώστε να μη χρειάζεται να διευκρινίζουμε αν εννοούμε «σου το έφερα» ή «σε το έφερα»

  16. Pedis said

    # 12 – Δεν μ’αρέσουν τα σκουλαρίκια. 😁

  17. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Τί ὄμορφο δημοτικό τραγούδι εἶναι αὐτό! Ἔχει μέν τά -ἄς τά ποῦμε ἁπλοποιημένα- «στό», ἀλλά ἔχει καί τίς ὑποτακτικές με ῃ, ἔχει καί τά ψιλοδασυνόμενα διπλά ρ. ἔχει τά πνεύματα, ἔχει τούς τόνους.. Ὅλα τά ἔχει! 🙂 🙂

    (Στά χειρόγραφα κείμενά μου, βάζω τήν ἀπόστροφο…)

  18. Pedis said

    … σταριστερά, στο δεξιά πού και πού τα βάζω. 😛

  19. sarant said

    13 Δεν σκέφτεσαι ότι από το άρθρο μπορεί κάποιοι να συνειδητοποιήσουν ότι γράφεται και με απόστροφο;

    15 Πολύ καλό!

    17 Έχει και «δυω»

  20. Καλημέρα
    16 Έγραψες

    Είμ’ απ’ αυτούς που χρησιμοποιώ την απόστροφο (ακόμα και στο κινητό που πρέπει να την ψάξεις). Αλλά στην περίπτωση του (#2) σ’ τό ‘φερα εγώ μπορεί να τόγραφα και στόφερα (αλλιώς σ’ τόφερα). Έχω αρχίσει τελευταία να προτιμώ την κολλητή μορφή στην περίπτωση που η έκθλιψη αφαιρεί το αρχικό τονούμενο φωνήεν (κι αφήνει αυτό από το άρθρο).

  21. ΓΤ said

    Κι εκεί, λίγο πριν το κλείσιμο του κειμένου, έπεσε κι ένα «προτιμιέται»…

  22. miltos86 said

    Κανονικά με απόστροφο, αλλά δυστυχώς οι κορέκτορες είναι πολύ αντίθετοι με τη χρήση της αποστρόφου και καταλήγω συχνά είτε στην αναπτυγμένη μορφή ολογράφως, είτε στο ‘στο’ για συντομία.

    Οι βορειοελλαδίτες που υπονοούν (ορθότερα) ‘σε το ειπα’ / ‘σε το εφερα’ αντί για ‘σου’, μήπως έχουν καλύτερη τεκμηρίωση για μη χρήση της αποστρόφου; 😉

  23. Παναγιώτης K. said

    Στον γραπτό λόγο προσπαθώ, όσο μπορώ, να γράφω με συνειδητό τρόπο.
    Ναι μεν τον προφορικό λόγο τον μεταφέρουμε στο χαρτί αλλά μετά πρέπει να ξανακοιτάζουμε αυτό που γράψαμε και να κάνουμε τις απαραίτητες διορθώσεις ώστε να προλαβαίνουμε διάφορες αμφισημίες οι οποίες μπορεί να προσδώσουν λάθος νόημα.
    Έχω ακούσει διαφόρους λογοτέχνες να μιλούν για την τέχνη τους, (μου έρχεται πρόχειρα στο νου η Λιλή Ζωγράφου), και περίπου να λένε ότι αρκετές φορές …»φτύνουν αίμα» όταν γράφουν!

  24. Πάνος με πεζά said

    @ : Για το παρ’όλα, άλο μπλέξιμο, σε σχέση με το παρόλο…
    Εγώ βεβαίως εννοούσα κάτι πιο ξεκάθαρο, το «σ’το’χα πει»

  25. Πάνος με πεζά said

    24 @14

  26. ΓΤ said

    9@

    Μαρίζα Κωχ

    Σ’ το ‘ πα και σ’ το ξαναλέω

  27. «στόφερα σπίτι» και ησύχασα από τότε που καθιέρωσα αυτό το είδος, τόγραψες όπως το προφέρεις

  28. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    18# Α, κατάλαβα, εξ’ δεξιών είσαι κι εσύ 😎

  29. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Γιά νά πυκνώσω τήν σκοτοῦρα τῶν ἀποστρόφων, ὑπενθυμίζω πώς σέ παλιότερα κείμενα ἁνευρίσκονταν καί δεύτερη ἀπόστροφος: σ’τό ἔφερα ‘ςτό σπίτι (εἰς)

  30. dryhammer said

    (Το λέω και) το γράφω όπως στο #2. [καθώς προείπα σε ανύποπτο χρόνο, μετά τα 50+ ακολούθησα τη συμβουλή της φιλολόγου μου και γράφω όπως μιλάω]

  31. π2 said

    Στο έφερα μάλλον θα έγραφα, ακολουθωο απρόθυμα την πλειοψηφούσα χρήση. Αλλά πάντοτε κομπιάζω.

    Αντιθέτως, τηρώ φανατικά την υποδιαστολή στο αναφορικό ό,τι, ακόμη και στα μηνύματα στο κινητό, και μου τη δίνει η πλήρης σχεδόν κατάργησή του.

    Και μια που περί αποστρόφου ο λόγος, παρατηρώ ότι και στην ανάρτηση και στα σχόλια υπάρχει πολυτυπία ως προς το αν η απόστροφος θέλει μετά κενό η όχι. Στην ελληνική τυπογραφική παράδοση (σε αντίθεση με τη γαλλική, την ιταλική και την αγγλική) θέλει (οι μερακλήδες έβαζαν παλιά μισό κενό).

  32. Alexis said

    Συχνά χωρίς απόστροφο για ευκολία, αλλά όταν θα κάτσω να το σκεφτώ λίγο θα βάλω απόστροφο.

    Με αφορμή το σημερινό ας μου λύσει κάποιος την απορία:
    Πώς γράφεται η πασίγνωστη ελληνική έκφραση «Πιάσ’ τ’ αυγό και κούρεfτο«;
    1. Πιασ’ τ’ αυγό και κούρεφ’ το
    2. Πιασ’ τ’ αυγό και κούρεφτο
    3. Πιασ’ τ’ αυγό και κούρευ’ το
    4. Πιασ’ τ’ αυγό και κούρευτο

    Εδώ σε θέλω κάβουρα… 🙂

  33. Ανδρέας Τ said

    Καλημέρα και καλή εβδομάδα. Τώρα που το σκέφτομαι πάντα γράφω «στο έφερα » ενώ στην ομιλία λέω «σου το έφερα «.

  34. dryhammer said

    23. > Έχω ακούσει διαφόρους λογοτέχνες …να λένε ότι αρκετές φορές …»φτύνουν αίμα» όταν γράφουν!

    …φτυσικοί λογοτέχνες

  35. ΓΤ said

    13@ Πέπε

    Ακριβώς. Άσε που είναι πολύ χειρότερο να δικαιώνεις υπόρρητα το λαθογράφι.

  36. nikiplos said

    Καλημέρα… πριν τα γαλλικά, δεν έβαζα αποστρόφους στο πληκτολογημένο κείμενο. Μετά τα γαλλικά προσπαθώ να τις βάζω. Συχνά όμως τις κάνω λάθος. Τωρα ας πούμε θα γράψουμε Εν τω μεταξύ?
    Γράφουμε ντωμεταξύ και ξενοιάζουμε.

  37. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    32# Είμαι άνθρωπος της δράσης. Έχω πιάσει και κουρέψει χιλιάδες αυγά, αλλά ποτέ δεν έκατσα να υποβάλω γραπτή αναφορά σύλληψης και κουράς. Δε χάνω τον χρόνο μου με δουλειές χαρτογιακά τη στιγμή που εκεί έξω κυκλοφορούν πλήθη ανευπρέπιστων ωών.

  38. Α. Σέρτης said

    13
    «Τι μας νοιάζει ρε παιδιά πόσοι το γράφουν με απόστροφο και πόσοι χωρίς;»

    Άκου λέει αν μας νοιάζει!
    Από μας τη μεγάλη μάζα των χρήστων (όχι χρηστών παρακαλώ…) περιμένουν οι λεξικογράφοι να βγάλουν τη σούμα της επικρατούσας χρήσης ώστε να την περάσουν στα λεξικά

  39. sarant said

    24-26 Ναι μπράβο!

    31 Πράγματι θέλει κενό μετά την απόστροφο.

    32 Όντως. Ο Μπαμπινιώτης γράφει «κούρευ’ το». Το ΛΚΝ κάνει τρίπλα: κούρεψ’ το.

  40. Ρενέ said

    13. Έχει ενδιαφέρον ανθρωποκοινωνιολογικό. Γραμματικά δεν υπάρχει αμφισβήτηση. Επίσης σε κάνει λίγο να σκεφτείς και φωνολογικά για τα πάθη των φωνηέντων, πότε παθαίνουν αποκοπή ή έκθλιψη οι αντωνυμίες γενικής και αιτιατικής. Γιατί λες π.χ. μου υπέδειξε (χωρίς έκθλιψη), αλλά μ’ αρέσει (με έκθλιψη), όχι όμως τ’ αρέσει. Κοκ.

  41. Κιγκέρι said

    Και τις προάλλες είπα ότι γράφω «αβγό» και μετά με τσάκωσα να γράφω στη λίστα για το σούπερ μάρκετ «Αυγά» και συνειδητοποίησα το εξής περίεργο:
    Αν γράψω τη λέξη με το άλφα μικρό, συνεχίζω με β, τραβώντας συνεχόμενη μολυβιά από το μπαστουνάκι του α. Αν γράψω το άλφα κεφαλαίο, συνεχίζω την οριζόντια γραμμή του α σχηματίζοντας το υ!
    Κι έτσι δεν μπορώ να πω αν γράφω στο έφερα ή σ’ το έφερα, αλλά μ’ ετούτα και μ’ εκείνα (ή με ’τούτα και με ’κείνα; ή με τούτα και μ’ εκείνα; ε;) μου φαίνεται θα αρχίσω να γράφω σου το έφερα!

  42. Pedis said

    # 31 – Σωστά. Αλλά αφού μπει η απόστροφη (-> οι απόστροφες, ά λα ξέστροφες) τι χρειάζεται το κενό.

    Να κινδυνεύσει να πέσει καν´άλλο φωνήεν μέσα;

  43. phrasaortes said

    Κάπως άσχετο, αλλά προσωπικά λέω «πηγαίνω σπίτι/τον φέρνω σπίτι», αλλά «πηγαίνω στην δουλειά, στο γραφείο/τον φέρνω στην δουλειά». Ίσως πρόκειται για επιρροή από την αγγλική γλώσσα (go home/to work);

  44. Alexis said

    #39: Χωρίς πλάκα, είναι μια γραφή που πάντα με προβλημάτιζε…

  45. Costas Papathanasiou said

    Καλημέρα!
    “Κανονικά” θα μπορούσαμε να γράφουμε και «σ΄το’ φερα ’ς το ’σπίτ’» αν θέλουμε να τονίσουμε τη θλίψη της έκθλιψης και την αποστροφή της αποστρόφου για τον χαμό τόσων φωνηέντων (κι ενός “ν” τελικού- από το πάλαι ποτέ χαμένο μας “οσπίτιν”).
    Από μιαν άλλη σημειολογική σκοπιά (αυτή του λακωνίζειν που βλέπει ως φτώχεια τα λόγια τα πολλά), μπορούμε να αρκεστούμε και στο «στο ’φερα σπίτι».

  46. Νέο Kid said

    Οι Κύπριοι το έχουν λύσει το θέμα λέγοντας: Έφερα σου το, σπίτι, ή είπα σου, το! 😀

  47. π2 said

    36: «Γράφουμε ντωμεταξύ και ξενοιάζουμε». Κατοτακατό, που έλεγε κι ο μέγας Αλέφαντος.

  48. Zoe Zbeebz said

    Γιατί όμως να θεωρούμε αγένεια τη διόρθωση του λάθους; Σε τι μας ωφελεί αυτή η στάση; Όταν η γνώση που μεταδίδεται έχει λογικό έρεισμα («σ’ το είπα» διότι οι αντωνυμίες… η έκθλιψη…) και ο άλλος συνεχίζει να ακολουθεί το μη λογικό επειδή ίσως δεν το κατάλαβε, γιατί είναι κακό να του το ξαναπούμε; Δεν είναι καλό αυτό, διότι έτσι εκτρέφουμε γενιές μυγιάγγιχτων, θαρρώ.

  49. Λάθος. Όχι στο 16. Στο 15 πήγαινε το σχόλιό μου. Στο 15 είναι που έγραψε 🙂

  50. Πέπε said

    @19 α

    Σωστά, ομολογώ ότι δεν το σκέφτηκα. Συνεχίζω όμως μια σκέψη που μου είχε γεννηθεί πριν λίγες μέρες με το πολύ παρόμοιο ερώτημα «τρένο ή τραίνο» – ερώτημα που φυσικά δεν υφίσταται.

    > η απόστροφος της έκθλιψης βρίσκεται γενικά υπό διωγμό στα γραπτά κείμενα πλην λογοτεχνίας διότι θεωρείται ότι προσδίδει στον λόγο ανεπιθύμητη προφορικότητα. Μόλις και μετά βίας γίνονται δεκτοί οι τύποι «απ’ το…» και «γι’ αυτό», ενώ στις άλλες περιπτώσεις προτιμιέται ο ακέραιος τύπος.

    Έχω παρατηρήσει ότι και οι μαθητές ποτέ δε γράφουν «το ‘φερα», «τ’ άλλα», «απ’ το…», και μάλιστα ούτε καν «γι’ αυτό» που είναι και μοναδική επιλογή (ποτέ δε λέμε για αυτό, τα άλλα τα λέμε με δύο τρόπους). Το απολύτως προφορικό -και πάλι χωρίς ανέκθλιπτη εναλλακτική- «στ’ αρχίδια μας» δεν το συνηθίζουν στις εργασίες και τις εκθέσεις, και σε άλλους χώρους, π.χ. διάφορα μηνύματα στο ίντερνετ, δεν έχω παρατηρήσει τι συνηθίζεται, αλλά πραγματικά να δω «στα αρχίδια μας» κι ας πεθάνω (ή μάλλον άσε, θα δώσω άλλο ένα περιθώριο μέχρι να δω «στα αρχίδιά μας»).

    Επίσης διαχρονικά, τουλάχιστον από τον δικό μου καιρό, οι μαθητές δεν ξέρουν να διαβάζουν το «κι» όταν το δουν γραμμένο.

    Εννοώ φυσικά «υπάρχουν μαθητές που…»

    Ένα προσωπικό μου κόλλημα είναι ότι γράφω πάντοτε ολογράφως «από αυτό», ακολουθώντας την προτροπή κάποιου δασκάλου μου να αποφεύγουμε το κακέμφατο.

    @31

    Το κενό μπαίνει πάντοτε ανάμεσα σε δύο λέξεις, παρόλο που αυτός ο κανόνας δεν υπάρχει σε όλες τις γλώσσες (στ’ αγγλικά γράφουν it’s [= it is] χωρίς κενό, παράλογα κατά τη γνώμη μου).

  51. Πέπε said

    32, 39

    Κούρευ’ το βέβαια.

    Είναι ασυνήθιστο, καθώς συνήθως δε λέμε «μαγείρεftο» ή άλλα παρόμοια (κάποια όμως τα λέμε: μάζευ’ τα και φύγε), οπότε μας ξενίζει στο μάτι, αλλά δε βλέπω πώς θα δικαιολογούσαμε άλλη ορθογραφία.

    Σημειωτέον ότι ο πλήρης τύπος είναι κούρεψε, μαγείρεψε, μάζεψε, αόριστος (συνοπτικός, δηλ. «στιγμιαίος») και όχι κούρευε. Όπως λέμε ρίχ’ τα = ρίξ’ τα.

  52. 50 Με την ευκαιρία του it’s που ανέφερες, έχω παρατηρήσει ότι απ’ ό,τι φαίνεται τέτοια λάθη είναι πολύ-πολύ συχνότερα απ’ όσο φανταζόμαστε στην Αμερική και τη Μεγάλη Βρετανία (where και we’re, their και they’re κ.ο.κ.).

  53. BLOG_OTI_NANAI said

    Υπάρχει στον «Ρωμηό» του 1897 η φράση:

    «Υπενθυμίζει τους καιρούς , τους κατά πάντα φλογερούς , που ‘ ροκανίζαμε γλυκά ταγύριστα τα δανεικά , πού ‘ δέναμε λουκάνικα ‘ στων σκύλων της ουραις κι ‘ ετρώγαμε κι ‘ έβγάζαμε στερλίναις λαμπεραις»

    Αργότερα θα κοιτάξω καλύτερα.

  54. Πέπε said

    45

    Αυτό δεν σημαίνει ότι η απόστροφος σε κάθε έκθλιψη ή αφαίρεση είναι περιττή. Το «εις» και το «οσπίτι[ο(ν)]» δεν είναι υπαρκτοί σημερινοί τύποι. Το «σου» και το «σε» (η πρόθεση) είναι, και ενώ η πλήρης τους μορφή είναι με φωνήεν, τους γράφουμε και τους διαβάζουμε και χωρίς το φωνήεν. Άρα θέλουν απόστροφο, μόνο που για το «σε» παρεμβαίνει ο κανόνας και λέει ότι ειδικά εδώ θα κάνουμε εξαίρεση και θα γράφουμε «στον, στη(ν), στο, στους, στις, στα, στου (Χατζηφράγκου)» κλπ.

  55. Αγγελος said

    Για κάτι που έχει σαφή και μονοσήμαντη λογική δεν βλέπω γιατί να υπάρχει αμφιβολία. «Σ’ το ‘δωσα», «σ’ το λέω»· σ’ αυτό ακριβώς χρησιμεύει η απόστροφος, γι’ αυτό ακριβώς προορίζεται. Δεν υπάρχει κανένας λόγος να ΜΗ μπει.
    Προβληματικά ήταν τα «κι αυτό», «στο σπίτι», για ιδιαίτερους λόγους το καθένα. (Στα «Ρόδα και Μήλα» γίνεται πολλή κουβέντα για το «κι» και για κάποιες άλλες, κάπως εξεζητημένες περιπτώσεις («έστεκ’ αλλού» — έστεκα ή έστεκε; Στην προφορά ξεχωρίζουν, αλλά στη γραφή;) Καταλήξαμε κατά σύμβαση να τα γράφουμε χωρίς απόστροφο, και καλά κάναμε. Αλλά είναι ειδικές περιπτώσεις.

  56. ΝΑΙ Η ΟΧΙ ΣΤΗΝ ΑΠΟΛΟΓΗΤΙΚΗ ΑΠΟΣΤΡΟΦΟ;

    Το ζήτημα είναι πολύ ενδιαφέρον. Όχι τόσο για το κυρίως θέμα (σ’ το vs στο) αλλά για τη λειτουργία της αποστρόφου στη γλώσσα μας.
    Ξέρουμε πως ο ταχύς προφορικός λόγος δημιουργεί προϋποθέσεις για παράλειψη φωνηέντων και το φαινόμενο είναι κεντρικό σε όσους επηρεάζονται από τα ιδιώματα και τις διαλέκτους μας. Οπότε, η ακριβής μεταγραφή των λεγομένων τους θέτει το ζήτημα «απόστροφος ή όχι;».
    Γενικά η απόστροφος είναι σήμα και μάλιστα επισήμανση κάποιας ιδιαιτερότητας των εκφερομένων, των γραφομένων αλλά και του ομιλητή και της γλώσσας του.
    Η αναγνωρισμένη γλώσσα/γλωσσική μορφή απορρίπτει την απόστροφο ως σημείο παράλειψης φθόγγων αποκαθαίροντας με τον τρόπο αυτόν την εικόνα της επίσημης γλώσσας. Πόσες αποστρόφους, αλήθεια, θα έπρεπε να είχε το «λίγο λίγο» που/όταν προέρχεται από κάποιο «ολίγον κατ’ ολίγον»;
    Τελικά το ζήτημα είναι «ναι ή όχι στην απολογητική απόστροφο;».

  57. sarant said

    55 Ωστόσο, στα κείμενα του μεσοπολέμου, ας πούμε, η απόστροφος είναι πολύ πολύ πιο συχνή απο σήμερα

    50 Το «πρώτ’ απ’ όλα» δεν το γράφουν; Ή γράφουν «από όλα»;

    43 Δεν ξέρω αν είναι επιρροή αγγλική, αλλά πολλοί λέμε «πηγαίνω σπίτι», «είμαι σπίτι», «θα κάτσω σπίτι» (τραγούδι)

    40 Νομίζω ότι λέμε/γράφουμε και σ’ αρέσει, τ’ αρέσει, αν και το τελευταίο σπανιότερα.

  58. sarant said

    56 Χρειάζεται άρθρο. Σκέψου πόσες έπρεπε να έχει το «να πας» ή το «πα να πει»

  59. venios said

    Συχνά παραλείπω την απόστροφο για λόγους απλογραφίας: Γι αυτό θα στο πω, δε μ’ αρέσει τ’αχλάδι που μούφερες.

  60. Πέπε said

    56

    > Η αναγνωρισμένη γλώσσα/γλωσσική μορφή απορρίπτει την απόστροφο ως σημείο παράλειψης φθόγγων αποκαθαίροντας με τον τρόπο αυτόν την εικόνα της επίσημης γλώσσας.

    Αυτό συμβαίνει μεν, αλλά δεν το προβλέπει κανένας κανόνας. Το ότι κάποιοι συγγραφείς (όχι λογοτέχνες, άλλοι) ή δημοσιογράφοι φοβούνται να βάλουν εκθλίψεις κλπ. (και άρα αποστρόφους) και παρασύρουν και τους μαθητές σ’ αυτό δε σημαίνει ότι πρόκειται για επίσημη θέση της «επίσημης γλώσσας».

    > Πόσες αποστρόφους, αλήθεια, θα έπρεπε να είχε το «λίγο λίγο» που/όταν προέρχεται από κάποιο «ολίγον κατ’ ολίγον»;

    Καμία, βλ. #54. Δεν προβλέπεται καμία «ετυμολογική απόστροφος». Όταν η λέξη έχει φωνήεν και αυτό το υπαρκτό φωνήεν αυτής της ίδιας λέξης χάνεται (έκθλιψη, αποκοπή, αφαίρεση), τότε μπαίνει απόστροφος, επειδή το «φερα» π.χ. (τα ‘φερα) δεν είναι υπαρκτή λέξη, είναι ο τύπος «έφερα» στον οποίο εκείνη τη στιγμή συμβαίνει κάποιο ευκαιριακό φθογγικό πάθος. Η αλλαγή που έκανε το «ολίγον» «λίγο» δεν ήταν ευκαιριακή, ήταν μια μόνιμη αλλαγή στην ίδια τη λέξη που έπαψε να είναι όπως ήταν κι έγινε αλλιώς. Εντελώς διαφορετικές περιπτώσεις.

    Το ότι στα πρώτα βήματα της δημοτικής έριχναν αποστρόφους και στα λάχανα οφείλεται σε μια τελείως διαφορετική αντίληψη της έννοιας «υπαρκτός σημερινός τύπος». Λογικό εκ μέρους τους, σε μια εποχή όπου η καθαρεύουσα έκανε σχεδόν κάθε αρχαίο τύπο να θεωρείται «υπαρκτός σημερινός», αλλά δε θα το ακολουθήσουμε.

  61. Αγγελος said

    (58) Έχει ψωμί το θέμα, αλλά πάντως υπάρχει μια διαφορά: το «να» και το «πάω» μόνον έτσι λέγονται, έστω και αν ξέρουμε ότι προέρχονται από το «ίνα» και το «υπάγω». Αναλόγως και το «ματώνω», που και ο αγλωσσολόγητος φυσικός ομιλητής νιώθει ότι προέρχεται απ’ το «αίμα», αλλά μόνον «ματώνω» το λέει (το ιατρικό «αιματώνω» είναι άλλη λέξη.) — Στο «Δεν πα’ να πνιγεί!», εγώ θα έβαζα απόστροφο, γιατί θα μπορούσαμε να πούμε και «δεν πάει να…». Αλλά γράφω με δύο αποστρόφους και το «πού ‘ν’ το;», οπότε ίσως είμαι ακραίος 🙂

  62. Χριστοδούκας said

    Προτιμώ να βάζω αποστρόφους όπου χρειάζονται. Φαίνεται το κείμενο πιο παστρικό έτσι.

  63. Πέπε said

    Να διορθώσω λίγο αυτό που σχολίασα για το #56:

    > Η αναγνωρισμένη γλώσσα/γλωσσική μορφή απορρίπτει την απόστροφο ως σημείο παράλειψης φθόγγων …

    Αυτό που κάνει όχι τόσο η ίδια η αναγνωρισμένη γλώσσα όσο κάποιες ομάδες χρηστών που ανέφερα πιο πριν δεν είναι τόσο να απορρίπτει την απόστροφο ως σημείο παράλειψης φθόγγων όσο να απορρίπτει την ίδια την παράλειψη φθόγγων: το έφερα (που είναι βέβαια σωστό και λέγεται, αλλά εξίσου σωστό είναι και και «το ‘φερα», εξισου λέγεται, αλλά λες και φοβόμαστε να το γράψουμε).

    Απόρριψη της αποστρόφου ως σημείου παράλειψης γίνεται σε δύο περιπτώσεις:
    – *σε το > στο, σύμφωνα με την εξαίρεση του #54
    – σου το > στο αντί σ’ το, που όμως είναι απλά λάθος.

    Και άντε να συζητήσουμε και λίγο αν το ίδιο συμβαίνει και στο και>κι, που είναι πιο περίπλοκο.

  64. Theo said

    Καλημέρα και καλή εβδομάδα,

    Πολύ ενδιαφέρουσα η σημερινή ανάρτηση και πολύ διαφωτιστική η συζήτηση, ιδίως τα σχόλια του Πέπε.

    Προσπαθώ να βάζω την απόστροφο, με κενό ανάμεσα στις λέξεις, στο sto όταν έχουμε δυο ασθενείς τύπους αντωνυμιών, αλλά καμιά φορά μου ξεφεύγει, γιατί το μπερδεύω με το στο που προέρχεται από το σε το. Αλλά γράφω σ’ το φερα, ίσως και για λόγους αισθητικής, γιατί απεχθάνομαι τα πολλά κενά και τις πολλές αποστρόφους.

  65. leonicos said

    139 Ν΄΄ικιπλε αότο χθεσινό

    Πάντως Νίκιπλε αυτή έκφραση πρέπει να είναι πολύ παλιά. Θυμάμαι που μας την έλεγε η δασκάλα μας στο Δημοτικό

    Είναι από ελαφρό τραγούδι

    Πού’ν’ τα χρόνια πο ξηγιόμαστε λάνικα
    και που δέναν τα σκυλιά με τα λουκάνικα
    όμορφη Αθήνα, ού’ν. τα χρόνια εκείνα
    πού’ν’ τα χρονια εκείνα τα παλιά

  66. leonicos said

    Αλλά δεν χωράει αμφιβολία πως το κανονικό είναι να γράφουμε: σ’ το είπα, σ’ τον ετοίμασα, σ’ τα έφερα, σ’ την έστειλα, σ’ τους έφτιαξα, σ’ τις έδωσα.

    Έτσι το γράφω κι εγώ

    Αλλά δεν συνέβαινε πάντα

    Μου το υπέδειξε ο Προσγολίτης, που κάποτε σχολίαζε κι εδώ

    και το υιοθέτησα

  67. ΚΩΣΤΑΣ said

    Δεν θυμάμαι ποτέ στη ζωή μου να έγραψα σ’το έφερα…, ποτέ απόστροφος – έκθλιψη.

    Στον γραπτό λόγο, κατά κανόνα, χρησιμοποιώ του σου: σου το έφερα ή σου τό ‘φερα, ίσως και καμιά φορά όπως μιλάω στον προφορικό, στό ‘φερα.

    Έτσι λειτουργώ, σωστό – λάθος; επαφίεμαι στην αμερόληπτη κρίση σας.

  68. Νέο Kid said

    Ήταν κάποιος που έγραφε στό πα
    Μπαμπινιώτη δεν είχε τη στόφα
    μα ήταν μόρτης σωστός, ξυπνητζής
    και βαζέλι ,όχι Ορκ παοκτζής
    μα η μπάλα ήταν πάντοτε σκρόφα!

  69. Καλημέρα!

    #15 Είναι τώρα δέκα λεπτά που προσπαθώ να γράψω, αλλά δεν μπορώ να σταματήσω τα γέλια! 😂😂😂

    Εγώ από τότε που το συνειδητοποίησα το γράφω με απόστροφο.

    Ένα μεγάλο θέμα με τον κορέκτορα είναι ότι κοκκινίζει τους τύπους «φερα» (το ‘φερα) [προσέξατε πώς διπλωματικά παραλείπω το «σου» για να επικεντρώσω αλλού; 🙂] Πράγμα που με ξενίζει γιατί γενικά είναι ένα πολύ ανεπτυγμένο AI εργαλείο και κανονικά θα έπρεπε να εξετάζει και το συγκείμενο πριν αποφασίσει, αν βλέπει δηλαδή «σ’ το φερα» να το δέχεται, ενώ αν βλέπει σκέτο «φερα» να το κοκκινίζει και να προτείνει, λόγου χάρη, «φτερά».

    ΑΠΟΡΙΑ
    Έχω και μία απορία για ένα πρόβλημα που δεν υπάρχει όταν γράφουμε με μολύβι, αλλά βγαίνει στο πληκτρολόγιο: Πρέπει ή όχι να αφήνουμε κενό μεταξύ της αποστροφου και της επομενις λέξης;

  70. Βέβαια, στο παράδειγμα του κορέκτορα εννοώ «σ’ το ‘φερα» 🙂

  71. «επομενις»; Θεέ μου! Σταματάω, δεν γράφω άλλο, θα πιω πρώτα καφέ! 🙂

  72. 69 Τόπαμε για. Ανάμεσα στις λέξεις κενό. Και η απόστροφος είναι κομμάτι της λέξης. Άρα πρέπει ν’ ακολουθήσει κενό. Άσχετα αν οι κορέκτορες δεν το κάνουν αυτόματα. Σ’ τόπα, κι όχι σ’τόπα (πα – πα – πα).

  73. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    Με απόστροφο όταν γράφω προσεκτικά. Αλλά μερικές φορές, εν τη ρύμη …της γραφής, η απόστροφος εξαφανίζεται!

    9, ΠΜΠ
    Κι άλλο εύκολο κουιζάκι: Φρασούλα (-λες) που η σωστή της γραφή απαιτεί δύο αποστρόφους, σε απόσταση ενός γράμματος! (Όχι από τραγούδι, αν και μάλλον θα υπάρχει παρόμοια και σε στίχο).
    Κάπως παρόμοιο με του Άγγελου το «πού ‘ν’ το;» αλλά οι απόστροφοι να προέρχονται από δύο λέξεις.

    46, NeoKid
    Και οι παλιοί Κρητικοί, βέβαια! Ήναψά σου το, βάφω σου τα (τα στιβάνια 🙂 ) κ.λπ.

  74. ΚΩΣΤΑΣ said

    21 –> Κι εκεί, λίγο πριν το κλείσιμο του κειμένου, έπεσε κι ένα «προτιμιέται»…

    Χε, χε, χε…
    Στα προχθεσινά μεζεδάκια, εκεί στην αρχή της δεύτερης παραγράφου, ο Νικοκύρης έγραψε: «Και γεννάται το ερώτημα»
    και ήθελα να τον ρωτήσω, γεννάται ή γεννιέται; Τώρα εσύ, ρε μαν, ρωτάς το αντίστροφο. Για να δούμε ποιανού τη θέση θα πάρει, αν μας απαντήσει! 😉

  75. Μαρία said

    Νικοκύρη, όταν βρίσκομαι στην Αθήνα, κάθε φορά που λέω στο (σ΄το) έδωσα, οι φιλενάδες μου γελάνε. Δεν χρειάστηκε ποτέ να το γράψω και νομίζω οτι αυτοί οι τύποι είναι ιδιωματικοί. Το σου δεν εκθλίβεται. Σ’ = σε, ποτέ σου 🙂

  76. sarant said

    69-72 Kενό μετά την απόστροφο όταν ανήκει στην πρώτη λέξη, όχι στη δεύτερη. Δηλαδή μ’ αρέσει, αλλά το ‘φερα.

    61 Κι εγώ γράφω «πού ‘ν’ το».

  77. sarant said

    75 Δεν εκθλίβεται το σου; Κι όταν εμεις οι χαμουτζήδες λέμε «στο είπα»;

  78. 76α Ε, ναι. Φαίνεται και στο δεύτερο που γράφεις. Η απόστροφος χωρίζεται από τη λέξη με κενό αλλά κολλάει σ’ αυτό που λείπει (πώς να το ξηγήσω παραπάνω; ).
    Κι είναι και οι φατσούλες που φτιάχνονται από παρένθεση και ερωτηματικό και ο κορέκτορας της φτιάχνει ενώ δεν θέλεις(;) και πρέπει ν’ αφήνεις κενό εκεί που δεν πρέπει για να βγει σωστά…

  79. Μαρία said

    77
    Οτι λέτε τέτοια πράματα οι χαμουτζήδες σήμερα το διάβασα. Οι χαμουτζήδες που συναναστρέφομαι λένε «σου τό ‘πα».

  80. Πάνος με πεζά said

    Δεν ξέρω αν έχει αναφερθεί, αλλά δεν υπήρχε και η παλιά γραφή «τόπαμε», με ψιλή και οξεία πάνω στο «ο»; Και σαν να θυμάμαι και «πούναι» με ψιλή περισπωμένη.

  81. Πάνος με πεζά said

    @ 73 : Με στίχο, το έχω, «ένα τραγούδι απ’ τ’ Αλγέρι».

  82. π2 said

    60, 63: Άλλο μεγάλο θέμα η απόστροφος στον «σοβαρό» γραπτό λόγο. Όπως έλεγα αλλού, με απενεχοποίησε στο συγκεκριμένο θέμα παλιός μου διευθυντής, κατά τα άλλα καθαρευουσιάνος με σημερινά κριτήρια, που όχι απλώς χρησιμοποιούσε κανονικά αποστρόφους και σε σοβαρά κείμενα αλλά εξεπλάγη όταν του πρότεινα να το διορθώσει. Θεωρούσε -σωστά, θεωρώ πλέον- ότι η αποφυγή της χασμωδίας ενισχύει την καλλιέπεια και δεν πρέπει να θεωρείται δείγμα προφορικού λόγου. Δεν βλέπω τον λόγο να γράψω «για αυτόν τον λόγο» σ’ ένα επιστημονικό κείμενο. «Γι’ αυτόν τον λόγο» μια χαρά μου φαίνεται. Δεν λέω να το κάνουμε στανικά και παντού, αλλά δεν αφαιρεί από τη σοβαρότητα ενός κειμένου η απόστροφος.

  83. ΣΠ said

    61 πού ‘ν’ το

    – Πώς λέγεται ένα Φίατ που συγκρούστηκε με νταλίκα;
    – Φίατ Πούντο.

  84. Γιάννης Κουβάτσος said

    Οι χαμουτζήδες λέμε και σου το ‘πα και σ’ το ‘πα και σ’ το είπα, αναλόγως τα κέφια.

  85. #72 Ομολογώ ότι δεν είχα διαβάσει όλα τα σχόλια, εν προκειμένω το #31. Όταν είναι νωρίς ακόμα και υπάρχουν δουλειές να γίνουν, διαβάζω το άρθρο και τα πρώτα σχόλια, και τα υπόλοιπα τα αφήνω για την χαλάρωση το απογευματοβραδάκι. Όταν θέλω να γράψω κάτι χωρίς να έχω διαβάσει τα προηγούμενα κάνω πρώτα μία αναζήτηση στην σελίδα, αλλά σήμερα το παρέβλεψα!

    #72, #76α, #78α Ναι, όταν πρόκειται για την δεύτερη λέξη (‘φερα) δεν υπάρχει αμφιβολία, η απόστροφος είναι κομμάτι της (γραπτής) λέξης. Εκεί που αλλάζουμε λέξη ήταν για μένα το ερώτημα. Και όχι πάντα, το θεωρούσα δεδομένο ότι αφού περνάμε σε άλλη λέξη, θα βάλουμε κενό, αλλά κάποια στιγμή με έβαλαν σε αμφιβολία τα Αγγλικά, Ιταλικά κ.λπ. που όπως γράφτηκε και πιο πάνω, τα κολλάνε (it’s, l’appuntamento).

    #50 Στην δραματική σχολή μου έκανε φοβερη εντύπωση (χωρίς να υπονοώ κάτι περισσότερο) πόσα παιδιά έπαιρναν να διαβάσουν ένα κείμενο και έλεγαν π.χ. «κι – εγώ», τρεις συλλαβές.

  86. ΣΠ said

    80
    Ήταν η λεγόμενη κράση.

  87. Μαρία said

    80
    Κορωνίδα, όχι ψιλή.

  88. LandS said

    75 στην Αθήνα, κάθε φορά που λέω στο (σ΄το) έδωσα, οι φιλενάδες μου γελάνε

    Μήπως γιατί οι ίδιες λένε στόδωσα;

  89. 88 στο πιάτο;

  90. Πέπε said

    80

    Κορωνίδα (όπως ήδη ειπώθηκε) λόγω κράσης (όπως επίσης ήδη ειπώθηκε), αλλά δε νομίζω ειδικά στο «τόπα». Σε μια ακραία περίπτωση μπορώ να φανταστώ «τώπα» με κορωνίδα και περισπωμένη.

    Η αρχαία κράση ήταν συναίρεση μεταξύ φωνηέντων διαφορετικών λέξεων (το ελάχιστον > τοὐλάχιστον). Η νεοελληνική κράση είναι στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων απλή εμμονική διατήρηση ενός φαινομένου που στην πραγματικότητα δεν υπάρχει (δεν ενώθηκαν δύο φωνήεντα για να δώσουν ένα καινούργιο, απλώς χάθηκε το ένα), και ως τέτοια έπρεπε να τηρεί έστω και με το ζόρι τους κανόνες της αρχαίας, ένας εκ των οποίων είναι ότι το προϊόν της συναίρεσης, άρα και της κράσης, είναι μακρό.

    Γνήσια νεοελληνική κράση υπάρχει μόνο στο ιδιωματικό ου+ε>ο, μὄφερες, σὄδειξα κλπ. Ο 30φ συνιστά να το γράφουμε σε μία λέξη χωρίς διακριτικά σημάδια (μόφερες, σόδειξα) αλλά χωρίς να δηλώνει πουθενά άμεσα ότι το μονοτονικό καταργεί και την κορωνίδα.

  91. LandS said

    89
    Καικεί ή και μαυτό 😉

  92. ΣΠ said

    Ερώτηση προς τους φιλολόγους: Στο «σ’ το» η αποβολή του φωνήεντος ονομάζεται έκθλιψη ή κάπως αλλιώς; Στην έκθλιψη δεν έχουμε την δεύτερη λέξη να αρχίζει από φωνήεν, π.χ. μ’ αρέσει;

  93. Γιάννης Κουβάτσος said

    92:Αποκοπή.

  94. Πάνος με πεζά said

    @ 90 κ.προηγ : Κράση, σωστά.

  95. ΧριστιανoΜπoλσεβίκoς said

    Στο έφερα, στο ‘φερα ή σου το έφερα γράφω και δεν νομίζω να το αλλάξω.

  96. ΣΠ said

    93
    Ευχαριστώ, Γιάννη. Και το «το ‘φερα» πώς λέγεται, αφαίρεση;

  97. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Κι εγώ …αποστρέφομαι αλλά στην αποκοπή 🙂 «Στο ΄φερα στο σπίτι»

    Τα λέει καλά ετούτη;

  98. Γιάννης Κουβάτσος said

    96:Ναι,αφαίρεση, Σταύρο.

  99. Pedis said

    # 31, 42

    #72 – 69 Τόπαμε για. Ανάμεσα στις λέξεις κενό. Και η απόστροφος είναι κομμάτι της λέξης.

    Το κενό είναι περιττό. Αν δεν ήταν, δεν θα υπήρχε λόγος να φύγει το φωνήεν από τη μέση.

    Όμως, το κενό είναι απομεινάρι από την φρικτή εποχή όταν οι λέξεις φορούσαν διακοσμητικά σκουλαρίκια. Τότε, ήταν αναγκαίο επειδή σε πολλές περιπτώσεις θα φαινόταν πολύ άσχημη η παρουσία αποστρόφου, πνεύματος και τόνου το φωνήεν. Μα και με το μονοτονικό συχνά η απόστροφος μπορεί να προηγείται τονιζόμενου γράμματος, επομένως το κενό συστήνεται.
    Αισθητικοί λόγοι.

  100. Pedis said

    99 διορθ. «… θα φαινόταν πολύ άσχημη η παρουσία αποστρόφου, πνεύματος και τόνου το φωνήεν στη σειρά.»

  101. ΣΠ said

    48
    Συμφωνώ ότι η υπόδειξη ενός λάθους δεν είναι αγένεια. Αγενής μπορεί να είναι ο τρόπος με τον οποίο γίνεται. Οι περισσότεροι σχολιαστές εδώ, όταν υποδεικνύουν ένα λάθος, το κάνουν με λεπτότητα και χιούμορ. Υπάρχουν όμως και κάποιοι που χρησιμοποιούν εκφράσεις όπως «τι το θέλεις αφού δεν το ‘χεις;».

  102. sarant said

    82 Παλιότερα αυτό που έλεγε ο διευθυντής σου ήταν γενικός κανόνας, σήμερα ελάχιστοι προσέχουν τις χασμωδίες.

    101 Ε ναι

  103. Γιάννης Κουβάτσος said

    101: Κάποιος. Ο οποίος δίνει την εντύπωση ότι μπαίνει στο ιστολόγιο για να μάθει γράμματα στους «αγράμματους».

  104. Θα σού φύγω σ’ το ‘χα Π
    (Με απόστροφο χωρίς αποστροφή)

  105. ΣΠ said

    Στο δημοτικό τραγούδι από το βιβλίο του 19ου αιώνα δεν είναι μόνο στο «στο είπα» που λείπει η απόστροφος, αλλά και στο «το φαγα» και στο «το χω».

  106. ΓΤ said

    74@ Κώστας για «προτιμιέται»

    Δεν ρωτάω καν, απλώς επισημαίνω 🙂

    Διαβάζοντας, Κώστα, τα έξαλα του κειμένου, μπορούμε να πούμε ότι το «προτιμιέται» είναι μία οξύληκτη λεκτική επένθεση (διαφορετική ασφαλώς από τον γλωσσολογικό όρο), μία σφηνούλα που κάλλιστα θα μπορούσαμε να τη βαφτίσουμε «ποίκιλμα ακτιβισμού».

    Ωστόσο, το δικό μου γκαβόματο, που δεν λέει να βγάλει τον σκασμό, θέλοντας να πάει στα ύφαλα των αράδων, οι οποίες ασφαλώς δεν έχουν κανένα νοηματικό σκόπελο, εκτιμά ότι αυτό το φαινόμενο, που το βλέπουμε με σταθερή συχνότητα στα σαραντάκεια κομμάτια, ενδεχομένως καθρεφτίζει μια τελετουργική εκμέτρηση αντιδράσεων την ώρα που κραδαίνεται το σημαιάκι του τολμηρού ρηματικού τύπου, εάν ασφαλώς δεν είναι μια ψευδοϋπόρρητη προσπάθεια καθιέρωσης κλίσης.

    Θα εκφράσω αλλιώς τη χαρά μου. Ο Σαραντάκος δεν θα ήταν Σαραντάκος εάν δεν υπήρχαν αυτές οι «απρόσμενες» επενθέσεις. Κακά τα ψέματα: όλες οι αράδες έχουν γενικά τον Μπαρίσνικόφ τους. Ειδικά εδώ, εκτιμούμε ότι ο Νικοκύρης κάνει μία συνειδητή πιρουέτα η οποία συνοδεύεται με ένα απλόχερο άνοιγμα μπέρτας «αυθορμησίας» στον άνεμο των νοημάτων, που θέλει να καταλήξει στο «ομαλό» πέρασμα ενός, απρόσμενου έως στρυφνού, ρηματικού τύπου, ακόμη κι αν τα δάχτυλα του ίδιου του Νίκου, καθώς καλπάζουν για να μας φιλέψουν γνώση στην ώρα της, κοντοσταθούν όταν το πνεύμα πλάσει το «προτιμιέται» και θελήσει, μετά από κλάσμα χρόνου, να το καταθέσει.

    Όπως έχουμε ξαναπεί, όταν ξεκινώ τη μέρα μου, πρώτα μπαίνω στο μπλογκ, και μετά πλένομαι. Ακριβώς επειδή έχω ανάγκη από την καθημερινή συγκεκριμένη κειμενική πρέζα, τζάνκι των ελληνικών. Και νομίζω ότι δεν θα βρω αλλού καλύτερο ντίλερ από τον Σαραντάκο, γιατί το πετσί μου ζει τον εδώ καθημερινό μόχθο του ως μία μεθεκτική θαβώρεια αναβάπτιση.

  107. 102, … σήμερα ελάχιστοι προσέχουν τις χασμωδίες. …

    Χάσμα γενεών

  108. 83, … 61 πού ‘ν’ το …
    – Φίατ Πούντο. …

    Είχα ένα Φορντ Πίντο στα μεταπτυχιακά,
    μονίμως άπλυτο με άπλετη σκόνη++,
    κι άκουγα συχνά:
    – Πλύν’ το Πίντο!

  109. 61, … «Δεν πα’ να πνιγεί!» …

    Και ακόμα πιο δραστικό στο «Πα’ να φάμε!»
    Θυμάμαι Ινδό μεταπτυχιακό που εξ ακοής (από Έλληνες φοιτητές) το έλεγε τέλεια Pánafáme όταν ήταν για μεσημεριανό.

  110. Γιάννης Κουβάτσος said

    75: Γελάνε με το «σ’ το έδωσα»; Δεν καταλαβαίνω γιατί. Και «σ’ το έδωσα» λέμε οι χαμουτζήδες και «σ’ το ‘δωσα» . Γελάμε με το «να σε δώσω». 😊

  111. BLOG_OTI_NANAI said

    Στα παλαιά έντυπα, η συντριπτική πλειοψηφία χρησιμοποιεί ολόκληρο το «σου το(α)«. Περίπου από το 1880 εμφανίζονται κάποια σποραδικά «στο»/»στα» χωρίς απόστροφο τα οποία πολλαπλασιάζονται μετά το 1900.

    Στην πραγματικότητα, επειδή παλιά ήταν δημοφιλές το «σου το(α)» και αργότερα το χωρίς απόστροφο «στο(α)», μάλλον δυσκολεύτηκα να βρω τις γραφές με απόστροφο οι οποίες νομίζω είναι λίγες. Ίσως είναι δύσχρηστη στο τυπογραφείο αυτή η απόστροφος:

  112. Νίκος Κ. said

    ΠΑΡΤΑ ΟΛΑ
    ΒΑΛΤΕ ΟΛΟΙ

    Τα έχει δει κανείς με απόστροφο;

  113. ΓΤ said

    «Χάρισμα Διός»: το λαδάκι από την Αρχαία Ολυμπία, στα 56 ευρώ το λίτρο
    https://proini.news/xarisma-dios-to-elaiolado-apo-thn-iera-alti/

    Άλλη μία πρωθυπουργική γκάφα: παρουσίασε ως καινοτομία την μπιζναδόρικη ιδέα του. Μόνο που αυτό γίνεται εδώ και καιρό.

  114. ΣΠ said

    106
    Ρε μπρο, τέτοια φρασεολογία μόνο εσύ και ο Ζουράρις.

  115. Theo said

    7287 105 (νέο ρεκόρ εξαμήνου) 608

  116. digitalzoot said

    Για μερικούς απλούς, πολύ απλούς λόγους (που δεν μπορώ να καταλάβω γιατί δεν είναι τόσο καθαρά ορατοί από πολλούς), θεωρώ αυτονόητη την χρήσης της αποστρόφου:
    1) Όταν γράφουμε κάτι (αν δεν είναι το προσωπικό μας ημερολόγιο), το κάνουμε για να το διαβάσει κάποιος τρίτος που ΔΕΝ βρίσκεται στο μυαλό μας, άρα θα πρέπει να φροντίσουμε να κατανοεί αμέσως αυτό που θέλουμε να εκφράσουμε – και ένα «στο» που παραπέμπει σε άρθρο μπερδεύει τον αναγνώστη μας.
    2) Η γλώσσα εξελίσσεται μέσα από τα λάθη των ομιλητών της. Γνωστό. Γι’ αυτό υπάρχουν οι εξαιρέσεις στους κανόνες. Όμως, όσο πιο πολλές εξαιρέσεις έχουν οι κανόνες εκμάθησης μιας γλώσσας, τόσο πιο δύσκολο είναι για κάποιον (ακόμη και φυσικό ομιλητή της) να μάθει να εκφράζεται γραπτά σ’ αυτήν με σωστό τρόπο.
    3) Ως δάσκαλος, θεωρώ τραγικό να ακολουθώ απλώς μεμψίμοιρα τα γραμματικά λάθη που βλέπω γύρω μου και να τα εντάσσω στην γραμματική και στην διδασκαλία μου, αντί να κάνω το αυτονόητο: να διδάσκω την σωστή χρήση της γλώσσας.
    Εάν ένα λάθος καθιερωθεί τόσο πολύ, θα περάσει αναγκαστικά ως εξαίρεση στην γραμματική. Όμως, μέχρι τότε, γιατί να είμαι εγώ αυτός που θα προσθέσει άλλη μια εξαίρεση σε κάποιον γραμματικό κανόνα και θα δυσκολέψει ακόμη περισσότερο τους επόμενους μαθητές της ελληνικής γλώσσας;

  117. Μαρία said

    115
    105+7=112
    σημερινό σύνολο 17.425 – χτεσινό 17.313

  118. aerosol said

    #75
    Οι χαμουτζήδες χρησιμοποιούμε όλους τους τρόπους -εντάξει, εκτός από το «σε το έδωσα». Δεν έχω γνωρίσει κανέναν που θα γέλαγε (γελούσε, ή όπως αλλιώς αγαπάτε!) με τον δικό σου τρόπο και πρώτη φορά το ακούω πως κάποιος μπορεί το θεωρήσει αντικείμενο πειράγματος.

  119. Γιάννης Κουβάτσος said

    118:Κάνα «σε το έδωσα» θα ξεφούρνισε η Μαρία. 😊

  120. Μιχάλης Ρουμελιώτης said

    Τό γράφω με απόστροφο. Αλλά μπορεί και να μού ξεφύγει, ίσως.

    Γενικά, έχω μια αλλεργία στήν αμφισημία, όταν είναι αθέλητη. Και δεν μπορώ τά όποια σχήματα κατά τό νοούμενο (εν ευρεία εννοία), τό να πρέπει δηλαδή να μαντέψω τί θέλει να πει αυτός που γράφει, για να αντιληφθώ τί γράφει. Μέ μπερδεύει αυτό και μέ κουράζει· δεν μού είναι αυτόματο. Έτσι έχω μια τάση υπέρ τών όποιων βέβαιων, σταθερών τρόπων διακρίσεως τής μιας λέξης από μιαν άλλη.

    Δεν μού ’ρχεται όμως στό μυαλό περίπτωση που να μπορεί να μπερδευτεί στό κείμενο τό «εις τό» με τό «σού τό», αν γράφονται και τά δύο «στό». Οπότε δεν ξέρω· μπορεί και να μού είναι απολύτως αποδεκτό και χωρίς απόστροφο τό «στό έδωσα».

    (Τό «στόφερα» όμως μέ δυσκολεύει λίγο· ένα κομμάτι τού μυαλού μου τείνει να τό δει σαν άγνωστο ουσιαστικό θηλυκού γένους).

    Σε κάθε περίπτωση μέ παραξενεύει λίγο τό να ψειρίζουμε τό «σ’ τό», όταν έχουμε (ή έστω έχετε) αποδεχτεί τήν ασάφεια τών «μου», «μας», «του» κττ στό μονοτονικό, ως προς τά οποία είναι τουλάχιστον συχνότερη η σύγχυση.

    Τήν απόστροφο τήν χρησιμοποιώ κανονικότατα και σε επίσημο, επιστημονικό λόγο.

  121. Faltsos said

    Δεν ξέρω τι λέτε, αλλά βρίσκω πιο κομψή την πρώτη γραφή, χωρίς τα πολλά κερατάκια

  122. ΚΑΒ said

    Συνήθως το γράφω ακέραιο «σου το έφερα», διαφορετικά «στο έφερα».

    Δεν έχω διαβάσει τα σχόλια.

  123. Νέο Kid said

    https://storage.ning.com/topology/rest/1.0/file/get/9817526693?profile=RESIZE_930x

  124. ΣΠ said

    123 😀😀😀

  125. Νέο Kid said

    Μήπως η Μαρία απλώς τις έδωσε κιμά τις φιλενάδες της για να την κάνουν κεφτέδες;

  126. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    81, πμπ
    Σωστός! 👍
    Εγώ είχα υπόψη μου το ‘σου’: Σ’ τ’ ανέβασα πριν λίγο, σ’ τ’ αντιγράφω τώρα, σ’ τ’ αποχάλασα, γμτ! κ.λπ.

    82τέλος, Π2
    >>… αλλά δεν αφαιρεί από τη σοβαρότητα ενός κειμένου η απόστροφος.
    Συμφωνώ απόλυτα! Και το ‘‘μ’ αυτόν τον τρόπο…’’, μια χαρά επιστημονικό το βρίσκω.

  127. Διονύσης said

    σ’ το έφερα
    σ’το’πα
    πού’ν’το

    Γενικά, χρησιμοποιώ πάντα απόστροφο, εφ’όσον αυτή είναι η κανονική γραφή.

    Ως προς την ωοκομμωτική…η επιλογή μου είναι η 3 «Πιασ’ τ’ αυγό και κούρευ’ το»

    @112
    Το ΒΑΛΤΕ ΟΛΟΙ γιατί με απόστροφο;

  128. Γιάννης Κουβάτσος said

    Φοβερή μπάλα και σήμερα από τον Παναθηναϊκό. Επίτηδες το κάνει· δεν θελει να πάρει το πρωτάθλημα, όπως και ο ΠΑΟΚ.😊 Πονόματος τα παιχνίδια του. Οι διάφοροι κοινωνικοαυτοματιστές λοιδορούν τους δημοσίους υπαλλήλους ότι δεν δουλεύουν και πληρώνονται, δηλαδή παίρνουν τρεις κι εξήντα. Τι να πούμε τότε για τους ιδιωτικούς υπαλλήλους του Αλαφούζου, που παίρνουν 400 και 500 και 600 χιλιάρικα τον χρόνο για λίγο τροχαδάκι μες στο γήπεδο;

  129. @ 121 Faltsos

    Ti Faltsos καλέ; Ολόσωστος. 🙂

  130. Νέο Kid said

    128. Τι; Πάλι την έφαγε η Πανάθα απ το κατσικοχώρι μου; Κοίτα ρε η Λαμία ,φονέας της παναθας…🥴

  131. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    106 🙂

  132. Όπως ειπώθηκε ολόσωστα, σε κάποιο βαθμό οι απόστροφοι αποτελούν «κερατάκια».

    Επειδή, εκτός από την καθιερωμένη γλωσσική μορφή, υπάρχουν και πολλές άλλες μορφές όπου γίνεται κατάχρηση των αποστρόφων, το ζήτημα έχει σοβαρές κοινωνιογλωσσικές διαστάσεις.

    Γνώμη μου είναι πως σε προηγούμενες γλωσσικές φάσεις (διάβαζε: φάσεις του «γλωσσικού») η διεκδίκηση προσεχτικής γραφής (χωρίς καταστροφικές αποστρόφους του θκό μ < του δικό μου < το δικόν μου < το ιδικόν μου) για τις άλλες γλωσσικές μορφές εκ μέρους γλωσσικών ερευνητών θα μπορούσε να παρεξηγηθεί, η απόστροφος έμεινε ως σύμβολο γλωσσικής κατωτερότητας.

    Άρα είναι καιρός να μελετηθεί τώρα το ζήτημα «απόστροφος» από ερευνητές και γλωσσικούς ακτιβιστές.

  133. Χαρούλα said

    Τις περισσότερες φορές το γράφω ξεχωριστά.
    Αλλά από τεμπελιά🤫 βάζω οξεία αντί για απόστροφο, να μην αλλάζω πληκτρολόγιο…🥺😊.
    Σε ποιά ομάδα ανήκω;;;;🙂

  134. Νέο Kid said

    128. Ρε Κουβάτσε! 1-1 είναι η Πανάθα αφού! Με κοψοχόλιασες… θα το πάρουνε ρε το διπλό απ τη Ρεάλ μαντρί! 😂

  135. dryhammer said

    Για να ξεμπερδεύουμε, από το

    αφήνω ως παρακαταθήκη το πρώτο κομμάτι «Don’t Eat The Yellow Snow» για προφανείς λόγους…

  136. Γιάννης Κουβάτσος said

    184:Ήταν 1-0 στο ημίχρονο και έβαζα κολλύριο για τον πονόματο. Στο δεύτερο παίζει καλύτερα μεν, αλλά…

  137. π2 said

    Νομίζω έχω ξαναπεί το ραμόνι μου όταν ήμουν μικρός στο Σ’ το ‘πα και σ’ το ξαναλέω (με βάζανε να το τραγουδάω μικρός στις οικογενειακές συγκεντρώσεις). Ήμουν βέβαιος ότι ο στίχος είναι «Στο Πακέ σ’ το ξαναλέω στο γιαλό μην κατεβείς». Κι αναρωτιόμουν για ποιο νησί μιλάει.

  138. Γιάννης Κουβάτσος said

    Το 136 στο 134.

  139. leonicos said

    39 Όντως. Ο Μπαμπινιώτης γράφει «κούρευ’ το». Το ΛΚΝ κάνει τρίπλα: κούρεψ’ το.

    Μια και το έφερε η κουβέντα.

    πηδάω, θα πηδήσω ή θα πηδήξω;
    τιμάω, τιμή, μελετάω, μελετήσω, φοράω, φορέσω, μπορώ, μπορέσω,

    Θυμάμαι όταν ήμουν μικρός κάπου στη Σαλαμίνα έλεγαν για κάτι βόλους ‘θα τα στήξω’ και μου έκανε εντύπωση. το ήξερα θα στήσω (στηνω)

  140. voulagx said

    #21 @ΓΤ: «Κι εκεί, λίγο πριν το κλείσιμο του κειμένου, έπεσε κι ένα «προτιμιέται»…»
    Φυσικά, κατ’ αναλογια με το «δε γαμιέται». Μη μου πεις πως εσύ λες π.χ. «δε γαμάται, ας παει στο διάλο». 🙂

  141. Missing Ink said

    Περί παθών ο λόγος, το «Τιναφτόρε;» το ανέφερε κανείς πιο πάνω;

  142. Missing Ink said

    @ 139
    Ωραία πάσα για απορία που προέκυψε πρόσφατα:
    Φίλος αθηναίος, με καταγωγή απ’ την Πελοπόννησο, λέει π.χ. «Μ’ έχουν πηδήσει».
    Εσείς τι λέτε, είναι νοτιοελλαδίτικος ή προσωπικός του ας πούμε ιδιωματισμός;
    Στη Θεσσαλονίκη πάντως έχω την εντύπωση ότι προτιμάμε την κατάληξη -ήξω (στο συγκεκριμένο παράδειγμα έτσι;).

  143. sarant said

    142 Εγώ πάντως προτιμώ την κατάληξη -ήξω. Αθηναίος.

    141 Στραβογραψιά όπως τη λέω (διότι εσκεμμένη)

  144. Πέπε said

    121, 129

    Η παρτιτούρα πάντως φαλτσάρει αρκετά. Τον «γυαλό» τον είδατε;

    (Στην Κάρπαθο παραλλαγή αυτών των στίχων τραγουδιέται σε δικό τους ντόπιο σκοπό, και λέει: Είπα σού το, σκύλας κόρη, στον γιαλό μην κατεβείς. Δεν έχει πρόβλημα με τις αποστρόφους, αλλά υστερεί σε ευγένεια…)

    Επειδή δε όχι μόνο ο Φάλτσος αλλά και άλλοι προέβαλαν επιχειρήματα σχετικά με την αισθητική και την κομψότητα, να θυμίζω ότι ενώ η αισθητική του καθενός μας είναι υποκειμενική, η αισθητική της γλώσσας κρίνεται με βάση τους όρους που έχει θέσει η ίδια η γλώσσα, όχι με τα γούστα μας.

    Ένα κομψό κοστούμι παύει να είναι κομψό αν το φορέσεις στην παραλία. Και στην παραλία μπορείς να είσαι κομψός ή άκομψος, αλλά με όρους παραλίας.

  145. Sonia Athanasiadou said

    Πάντα με απόστροφο, είτε γράφω είτε πληκτρολογώ! Καλό βράδυ!

  146. ΓΤ said

    Απολαύστε υπεύθυνα πρωθυπουργική ευγένεια

  147. BLOG_OTI_NANAI said

    Βλέπω ότι το Google Books βγάζει καμιά δεκαριά ευρήματα «στο» γύρω στο 1860 σε δημώδη τραγούδια ή άλλα δημώδη λογοτεχνήματα. Ενδιαφέρον που δεν τα μετέγραψαν με απόστροφο.

    Προσωπικά δεν βρίσκω τόσο παλιά ευρήματα σε καθημερινά δημοσιεύματα. Στα 1883 βρήκα κάποια παραδείγματα, το ένα δημώδες, με φράση ίδια με του Νίκου, και ακόμα δύο όπου το ένα χωρίς απόστροφο και το άλλο με την απόστροφο πριν το «σ» και όχι μετά. Αυτή τη γραφή την βλέπουμε κι αλλού. Κάπου εκεί στη δεκαετία του 1880-1890 το «στο» να χάνει την απόστροφο πιο τακτικά.

  148. sarant said

    147 Αυτό της Εφημ. των Παίδων έχει γούστο, πλουραλισμός!

  149. Πέπε said

    148

    Πάντως έχει ορθογραφικά. Το γύρνα και το κύττα με κανένα τρόπο δεν μπορούν να πάρουν περισπωμένη.

    Όσο για την απάντηση, μάτι;

  150. Αγγελος said

    (142) Μερικά συνηρημένα σχηματίζουν πάντοτε τον αόριστο με ξ: «τράβηξα» είναι το μόνο που μου ‘ρχεται στο νου αυτή τη στιγμή, αλλά θα υπάρχουν κι άλλα. (Στα «κοίταξα» και «φύλαξα» ο αόριστος προέρχεται από τον ασυναίρετο ενεστώτα. Το «τήραξα» δεν θα έλεγα ότι ανήκει στην κοινή.) Το «πηδώ» σχηματίζει τον αόριστο και με τους δύο τρόπους, «πήδησα» και «πήδηξα». Σε μερικά άλλα, ο τύπος με ξ είναι αποκλειστικά λαϊκός ή ιδιωματικός («ρώτηξα», «πρόφταξα»).
    Και υπάρχει και ένα ρήμα που προσθέτει ψ στον (μάλλον σπάνιο) αόριστό του: «θαρρώ/θάρρεψα»!

  151. Πέπε said

    150

    Εδώ στο νότιο Αιγαίο έχω παρατηρήσει και τον εξής ωραίο ιδιωματισμό:
    Υπάρχει το ρήμα «απαντώ», που εκτός από τη γνωστή σημασία σημαίνει και «συναντώ». Αόριστος (α)πάντηξα, και από κει καινούργιος ενεστώτας, παντήχνω στην Κρήτη, παντήσσω στην Κάρπαθο. (Και επιπλέον και μια ιδιόρρυθμη μετακίνηση της σημασίας: μου πάντηξε σημαίνει εγώ τον συνάντησα!)

  152. ΣΠ said

    150
    βουτώ, ρουφώ.

  153. Πέπε said

    Γενικότερα δε, ιδιωματικώς λέγονται πολλοί τέτοιοι αόριστοι: πορπάτηξα, ήφταξα, …



    (τι διάολο, είχα πεντέξι στην άκρη της γλώσσας μου!) Τέλος πάντων έχει κι άλλους.

  154. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    147 «Σώφερα αμέτρητα φλουριά,μαργαριτάρια, σώφερα…» στην ΚΛΕΙΩ
    Από περιοχή Δωρίδας το ΄λεγαν κάποιοι φίλοι και τσόφερα, τους έφερα
    150 «τήραξα»
    στην Κρήτη εξάνοιξα – ξανοίγω, θωρώ/κοιτάζω,
    151 >> Μου πάντηξε
    το λέμε και για πράγματα, το βρήκα στο δρόμο μου. Γιάε ίντα μου πάντηξε (και δείχνει ένα μαχαιράκι πχ)
    Συνιφέρω, ρήμα αμετάβατο και μεταβατικό, συνέρχομαι (βλ. Ερωτόκριτο)

  155. Triant said

    117:
    105+7=112
    σημερινό σύνολο 17.425 – χτεσινό 17.313

    Οι 7 θα ήταν χρειαζούμενοι (τίποτα Συριζαίοι). Αφού το είπε ο άνθρωπος οτι μόνο οι αχρείαστοι τον ενοχλούν.

  156. BLOG_OTI_NANAI said

    148: Αυτή η απόστροφος πριν από το «σ» [ ‘στο ] είναι τυπογραφική ευκολία για το σ’ το ;

  157. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @147, 156. BLOG_ δές τό @29
    Καλημέρα σας!

  158. BLOG_OTI_NANAI said

    157: Ωραίο, δίνει κι αυτό κάποιες απαντήσεις. Πάντως στη φράση «δεν ‘στο είπα» (σχ. 147, Σκόκος 1894) βλέπουμε απόστροφο χωρίς να εννοείται κάποιο «εις».

    ΥΓ
    Να προσθέσω ότι έως τα μέσα του 18ου αι., παρά το γεγονός ότι στα σημειώματα φαίνεται να μην τους απασχολεί ορθογραφία και γράφουν περίπου σαν να μιλάνε, δεν είχαν σκεφτεί ακόμα το σύντομο «στο»:

  159. Alexis said

    #151: Και στο Ξηρόμερο λένε «δεν παντύχαινα» εννοώντας «δεν το περίμενα», (από το απαντώ ίσως, όπως λες κι εσύ;)
    π.χ. Δεν παντύχαινα να τον συναντήσω πρωί-πρωί στο δρόμο μου

  160. Πέπε said

    159

    Απαντέχω ίσως; Απαντοχή…

    (Το γεγονός ότι στο παράδειγμα υπάρχει πάλι συνάντηση, σε άλλο ρήμα όμς, μάλλον συμπτωματικό.)

  161. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @156. Ἦταν περί λύχνων σβέσεις καί δέν τό πρόσεξα στο μισοσκόταδο 🙂 . Φαίνεται πώς εἶσαι κοντά στήν ἐξήγησι:
    Τυπογραφική ευκολία για το σ’ το. Ἔτσι πρέπει νά εἶναι!

  162. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @161. (..διόρθωσις..) ..γιά τό «‘ ‘στό»
    [Γιά τά ‘ςτό, ‘ισχύει τό @29]

  163. Κιγκέρι said

    Άστραψε και βρόντηξε!

  164. Alexis said

    #160: Απαντέχω, ναι σωστά…

  165. dryhammer said

    158. Αρνητές του «ω»;

  166. Γιώτα said

    Εχθές τελείωσα το διάβασμα του βιβλίου σας «Μύθοι και Πλάνες για την Ελληνική Γλώσσα» (ΕΑΠ, 2019) όπου μέσα σε 92 σελίδες παρουσιάζετε 25 διαδεδομένους μύθους. Σημείωσα ότι χρησιμοποιείτε 14 φορές τη φράση «λερναίο κείμενο», αλλά δεν μπόρεσα να καταλάβω τί εννοείτε. Μήπως μπορείτε να μου το εξηγήσετε πολύ σύντομα; Ευχαριστώ

  167. sarant said

    166 Αφού έχετε το βιβλίο, προσέξτε ότι ο 2ος από τους 25 μύθους έχει τίτλο «Το Λερναίο κείμενο» (στη σελ. 12) και εκεί εξηγώ περί τίνος πρόκειται και για ποιο λόγο το ονόμασα έτσι: …επειδή, όσο κι αν το ανασκευάζει κανείς πειστικά, εκείνο πάλι σηκώνει κεφάλι…

  168. ΓΤ said

    167@

    Κάτι υποπτεύομαι. Με πιάνεις;

  169. Theo said

    @144:
    Αυτό για τους «όρους που έχει θέσει η ίδια η γλώσσα» σηκώνει πολύ νερό.
    Εδώ μιλάμε για την ορθογραφία, κι η ορθογραφία είναι μια σύμβαση, γι’ αυτό και μεταβάλλεται κάθε τόσο, με βάση διάφορους λόγους και προσχήματα. Τη στιγμή που δεν έχει παγιωθεί, και απόδειξη το πώς γράφει κανείς (όχι μόνο ο κυρ Παντελής, αλλά και διακεκριμένοι φιλόλογοι και γλωσσολόγοι) κάποιες λέξεις ή συνδυασμούς τους που συζητάμε τελευταία εδώ, νομίζω πως μπορούμε να αποκλίνουμε λίγο από την επίσημη ή τη σχολική γραμματική, με βάση το γούστο μας, εφόσον γινόμαστε απόλυτα κατανοητοί από τον συνομιλητή/αναγνώστη.

  170. Πέπε said

    169

    Όλη η γλώσσα είναι μια σύμβαση. Υπάρχουν περιπτώσεις όπου χρειάζεται να αναθέσουμε σε κάποιον αρμόδιο να αποφασίσει κάτι (π.χ. μια ορθογραφία, μια επιμέρους ή μεγαλύτερη μεταρρύθμιση) και μετά να δεχτούμε τις αποφάσεις, αν δεν προσκρούουν έντονα στο αίσθημά μας. Αλλά ο μεν γενικός κανόνας είναι ότι τις αποφάσεις τις παίρνει η ίδια η γλώσσα, ακόμη δε και όταν χρειάζεται ρητή απόφαση αρμοδίου αυτή στηρίζεται στους ήδη διαμορφωμένους κώδικες.

    Εν προκειμένω, υπάρχει από αιώνες ένας κανόνας «απόστροφο βάζουμε όταν…». Ιστορικά έχουν γίνει ρητές ρυθμίσεις και μεταρρυθμίσεις για συγκεκριμένες περιπτώσεις, αλλά πάντοτε μέσα στο ίδιο πλαίσιο, ότι απόστροφο βάζουμε «όταν…». Ο γενικός κανόνας δεν έχει αμφισβητηθεί μέχρι τώρα. (Όχι ότι δε θα μπορούσε, δεν είναι θέσφατος, αλλά είτε δε χρειάστηκε είτε εν πάση περιπτώσει δεν έχει συμβεί.) Μεσα σ’ αυτό το πλαίσιο λοιπόν μπορεί να προβλέπονται και περιπτώσεις όπου η απόστροφος ή οι πολλές απόστροφοι ενοχλούν τη δικιά μου ή του παραδίπλα την αισθητική. Σεβαστό, αλλά είναι αυτό το κριοτήριο;

  171. Πέπε said

    κριτήριο…

  172. Theo said

    @170:
    Για τα κείμενα που υπογράφω εγώ, ναι, είναι ένα από τα κριτήρια, ίσως το σημαντικότερο.
    (Τα δικά μου κείμενα, που κάποια τους δημοσιεύονται σε συλλογικούς τόμους, όπως και τα βιβλία άλλων που επιμελούμαι, τα θέτω υπ’ όψιν ενός φίλου φιλόλογου, ομότιμου καθηγητή του ΑΠΘ, ο οποίος έχει επιμεληθεί καμιά εκατοστή βιβλία. Σε περιπτώσεις όπως το σ’ το φερα είναι πιο ελαστικός από του λόγου σου. Αλλά ούτε και οι υπεύθυνοι των συλλογικών τόμων, ιστορικοί κυρίως, μού έχουν κάνει ποτέ κάποια παρατήρηση πάνω στην ορθογραφία.)

  173. Πέπε said

    > Αλλά ούτε και οι υπεύθυνοι των συλλογικών τόμων, ιστορικοί κυρίως, μού έχουν κάνει ποτέ κάποια παρατήρηση πάνω στην ορθογραφία.)

    Καλά, αυτό δεν αποκλείει να κάνουμε εδώ κουβέντα. Γι’ αυτό ερχόμαστε άλλωστε.

    Κατά τα άλλα:

    Όταν έγραφα «πολλοί επικαλούνται την αισθητική τους» δε θυμάμαι αν είχα υπόψη μου εσένα. Ούτε θυμάμαι αν έχω παρατηρήσει τίποτε περίεργο με την ορθογραφία σου. Αν ανάμεσα σε δύο εξίσου φυσιολογικές και νόμιμες επιλογές προτιμάς αυτήν που σου κάθεται πιο όμορφα, ε αλίμονο, αυτήν θα διαλέξεις!

    Αν πάλι κόβεις, για λόγους αισθητικής, μια απόστροφο που πρέπει να μπει, τότε κατά τη γνώμη μου υπάρχει θέμα προς συζήτηση κι ας μην είναι της ίδιας γνώμης οι επιμελητές σου.

  174. Theo said

    @172:

    Συγγνώμη, αλλά στα επιστημονικά κείμενα συνήθως δεν χρησιμοποιώ αποστρόφους, εκτός όταν προκύπτει χασμωδία (βλ. σχ. 82 του Π2). Μάλλον, λοιπόν, η αναφορά μου στους επιμελητές των συλλογικών τόμων δεν αφορά περιπτώσεις σαν αυτήν του σ’ το φερα, αλλά επιλογές μου σε περιπτώσεις πολυτυπίας (αυτό που γράφεις στην προτελευταία παράγραφο). Απλώς, μου φάνηκε πως και οι συντηρικότεροι των επιμελητών, όπως ο φίλος μου φιλόλογος, είναι πιο ελαστικοί από λόγου σου σε κάποια θέματα ορθογραφίας. Ίσως και να κάνω λάθος.

  175. Πέπε said

    > στα επιστημονικά κείμενα συνήθως δεν χρησιμοποιώ αποστρόφους

    Εννοείς προφανώς ότι φροντίζεις να μην τις χρειαστείς, έτσι; Όχι ότι γράφεις «γιαυτό», υποθέτω.

    Ε οκέι, μια χαρά. Γιατί να σου πει κανείς το παραμικρό;

  176. Theo said

    @175:
    Εννοώ πως, στα εν λόγω κείμενα, αν χρειαστεί (που φροντίζω να μην), δεν γράφω σ’ το φερα αλλά σου το έφερα, που το αντέχει το αυτί μου. Όμως, γράφω γι’ αυτό. Η δεύτερη επιλογή μου θα ήταν να γράψω για αυτό, αλλά δεν το κάνω, για να μην προκύψει χασμωδία. Το γιαυτό μου φαίνεται σαν κακοποίηση της γλώσσας.

  177. sarant said

    168 Κι εγώ, θα δείξει 🙂

  178. Πέπε said

    176

    Το «γιαυτό» είναι όντως κακοποίηση της γλώσσας. Αλλά όταν λέμε δε βάζω αποστρόφους, κάτι τέτοιο εννοούμε (ή «γι αυτό», εξίσου χάλια).

    Αντίθετα, μεταξύ «απ’ το» και «από το» δεν υπάρχει σωστότερο και πιο λάθος, υπάρχουν μόνο προσωπικές επιλογές.

  179. Γιάννης Κουβάτσος said

    Παρόλη ή παρ’όλη π. χ. τη συμπάθεια που σου έχω; Και τα δύο είναι σωστά αυτήν την εποχή, αλλά τι προτιμάτε; Μόνο το παρόλα απορρίπτεται, για να μην το συγχέουμε με την παρόλα, την κουβέντα, οπότε παρ’ όλα.

  180. Πέπε said

    179

    Μονοκούκι παρ’ όλη. Και παρ’ όλους και όλα τα σχετικά. Εκεί που χωράνε απόψεις είναι στον σύνδεσμο «παρόλο που».

    «Παρ’ όλη» είναι οι δύο γνωστές λέξεις, που διατηρούν τη σημασία τους και τα μορφολογικά τους χαρακτηριστικά αναλλοίωτα, θέλω να πω δεν τίθεται θέμα μήπως έχουμε μεταβεί σε μια νέα λέξη «παρόλη». Δεν υπάρχει τέτοια λέξη. Με τη σημασία που έχει, δε θα μπορούσε καν να υπα΄ρχει (τι είναι ο παρόλος;). Ενώ στο «παρόλο που» (διάφορο του «παρ’ όλο το κούνημα δεν πάθαμε τίποτα» π.χ.) μπορούμε* να θεωρήσουμε ότι έχουμε μεταβεί σε νέα λέξη. Δε διατηρεί ούτε τη μορφολογία των δύο αρχικών (είναι άκλιτη) ούτε τη σημασία τους (δεν υπάρχει κάτι που να είναι «όλο», ολόκληρο).

    *Και όντως αυτό θεωρεί, αν δεν απατώμαι, η επίσημη γραμματική.

    (Κι όμως, έχω δει γραμμένο πλέον ή άπαξ «παρόλαυτα», έτσι, με τόνο στο ο!)

  181. sarant said

    180 Και «παρόλες» (τις διαφωνίες μας…)

  182. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Καλησπέρα κι ἀπὸ ᾿μένα.

    Πολὺ χρήσιμο τὸ χτεσινὸ ἄρθρο τοῦ Νικοκύρη.

    Ἂν καὶ φανατικὸς ἀποστροφιτζῆς, ἰδιαίτερα ἀπὸ τότε πού ᾿μαθα νὰ βάζω τὴν ὄμορφην ἀπόστροφο*, μᾶλλον στό ᾿φερα θὰ τό ᾿γραφα, ὄχι ἀπὸ ἄγνοια, ἀλλὰ ἀπὸ βιασύνη. Γράφω αὐτόματα, ὅπως κάνουν οἱ περισσότεροι, χωρὶς νὰ πολυσκέφτομαι τοὺς κανόνες.
    Μπορεῖ νά ᾿γραφα καὶ σοῦ τό ᾿φερα· νομίζω πὼς ἔχει καλύτερο ρυθμό.

    *αὐτὴν (᾿) μὲ τὶς καμπύλες (ctrl,alt,’ στὸ πολυτονικό), ὄχι τὴν ἄλλη τὴν ἀγγούρω (‘) τοῦ μονοτονικοῦ. 🙂

  183. ΣΠ said

    179
    Σ’ αυτά είμαι συντηρητικός. Τα χωρίζω όλα: παρ’ όλο, απ’ ό,τι, επί πλέον, εξ ίσου, εφ’ όσον, εν τω μεταξύ, κλπ.

  184. BLOG_OTI_NANAI said

    Απ’ όλα υπάρχουν, τα περισσότερα όμως νομίζω είναι τα «Παρολαυτά». Εντωμεταξύ σε έντυπα μέχρι το 1940, δεν πρέπει να χρησιμοποιούσαν τη φράση αυτή. Πάντως ένα παλιό που βρήκα είναι του 1924:

  185. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @18. Pedis said:
    … σταριστερά, στο δεξιά πού και πού τα βάζω. 😛
    @28.ΣτοΔγιαλοΧτηνος said:
    18# Α, κατάλαβα, εξ’ δεξιών είσαι κι εσύ 😎

    Κατάλαβα. Γιὰ τὴν κατάσταση μιλᾶτε.

  186. Πέπε said

    184

    Έλεγαν παρά ταύτα, που το λένε και τώρα (και μερικοί το συντομεύουν σε πάραυτα!), αλλά νομίζω ότι έλεγαν επίσης παρ’ όλα ταύτα, που για κάποιο λόγο ηχεί πιο καθαρευουσιάνικο από το παρά ταύτα και δεν πολυλέγεται πια.

  187. sarant said

    184α …-άκων και Αρλουμπάκων! 🙂

  188. BLOG_OTI_NANAI said

    187: Πλάκα, δεν το’ χα παρατηρήσει 🙂

  189. Pedis said

    # 183 – Διά τι το επιπλέον; 😃

  190. Το επιπλέον Κάμελ, που ‘λεγε κι η ρεκλάμα 🙂

  191. Pedis said

    Κι αδιάβροχο? 😀

  192. Sonia Athanasiadou said

    150
    Ορίστε μία λίστα με τα ρήματα β’ συζυγίας, α’ τάξης που σχηματίζουν το συνοπτικό θέμα τους με -ηξ- (και -ησ-): https://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/triantafyllides/search.html?dl=%CE%A110.2
    Το δε «φύλαξα» εκ του «φυλάσσω», που εξελίσσεται σε «φυλάω»/»φυλάγω».

  193. spyridos said

    Βλέπω τόσο συχνά «εφόρου ζωής» στα ίντερνετς που κοντεύω να το συνηθίσω.

  194. Πέπε said

    192

    Μα δεν έχει το τραβώ! Άρα μήπως δεν έχει κι άλλα;

    Ενδιαφέρον θα είχε να βλέπαμε, πλάι σ’ αυτά τα ρήματα, και όσα άλλα έχουν αόριστο σε -ξα ενώ ανήκουν σε κατηγορίες με αόριστο σε -σα. Στραγγίζω – στράγγιξα: δεν υπάρχει στη λίστα του λινκ, αφού δεν είναι β’ συζυγίας α’ τάξης, αλλά ωστόσο έχει ακριβώς το ίδιο είδος απόκλισης.

  195. ΣΠ said

    194
    Αυτά είναι όσα έχουν διπλό τύπο σε -ηξα και -ησα, όπως το πηδώ. Αυτά που έχουν μόνο -ηξα, όπως το τραβώ είναι:
    https://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/triantafyllides/search.html?dl=%CE%A110.7

  196. ΣΠ said

    194
    Όμοια με το στραγγίζω:
    https://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/triantafyllides/search.html?dl=%CE%A12.3

  197. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @182. Εὖγε, Δημήτρη. Μοῦ ἔδωσες τό ἐρέθισμα νά ψάξω (γιά πρώτη φορά!) τόν μαγικό κόσμο τῶν μπελαλήδικων σημείων στίξεως στο Word (τομέας ὅπου δέν εἶχα ἐξασκηθῆ..) καί τώρα τό ἀπολαμβάνω μέ (μονο-κλίκ) ἀποστρόφους, διαλυτικά/ὀξεῖα, ἄνω τελεῖα κἄ

    Τό νά βάζη ἤ νά μήν βάζη κανείς ἀπόστροφο στά κείμενά του, ἀφορᾶ μόνο στόν ἴδιο καί σέ ὅσους τόν διαβάζουν. Τό νά τό κάνη λανθασμένα ὅμως κάποιος οργανισμός, ἔχει ἄλλη σημασία. Συχνά διαβάζω σέ βιβλιάρια ΟΓΑ τήν σφραγῖδα «ΕΦΟΡΟΥ ΖΩΗΣ»..

  198. Πέπε said

    > διαλυτικά/ὀξεῖα

    Ειδικά αυτό δεν πρέπει να διαφέρει από του μονοτονικού: shift + W + φωνήεν

  199. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @199. (Tό No 200 τό ‘αφήνω γιά τόν Τζῆ 🙂 )
    Ἔμ, κι αὐτό τό ἔβαζα ἀπό τά Symbol..

  200. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @ Tό 199 στό 198

  201. sarant said

    194-196
    Το στραγγίζω, όπως και το αγγίζω ή το σφαλίζω, έχουν διτυπία, σε -σα και -ξα.
    Λέμε στράγγισα και στράγγιξα (ίσως συχνότερο), άγγιξα πολύ συχνότερα από άγγισα αλλά σφάλισα πολύ συχνότερα από σφάλιξα.

  202. Καλημέρα κι από δω
    198 για την ακρίβεια, shift + W, φωνήεν (αλλά και δεξί alt + τόνος, φωνήεν) όπου φωνήεν μόνο ι ή υ, βέβαια.
    Το δεξί alt είν’ αυτό που λέει alt gr

  203. 199 «Tό No 200 τό ‘αφήνω γιά τόν Τζῆ» Αμ δε 🙂

  204. Αγγελος said

    Αξιοσημείωτο ότι η Μicrosoft, ή όποιος τέλος πάντων σχεδίασε το ελληνικό της πληκτρολόγιο, προέβλεψε δύο δυνατότητες (AltGr + τόνος, ή Shift+W) για το σπανιότατο ΅, αλλά δεν φρόντισε να προβλέψει κάτι για την άνω τελεία · και μας αναγκάζει να καταφεύγουμε στο Alt+0183 ή σε άλλα τεχνάσματα 😦
    Έχει κανείς άκρες στη Microsoft, να εισηγηθεί να μετατρέψουν το Shift+W σε άνω τελεία; Εντάξει, κάποιοι θα πρέπει ν’αλλάξουν συνήθειες, αλλά πόσες φορές το μήνα χρησιμοποιούμε το ΅;
    Και κουίζ: για όσους χρησιμοποιούν πολυτονικό πληκτρολόγιο, ξέρουν αν υπάρχει και πού βρίσκεται ο συνδυασμός διαλυτικών και περισπωμένης; Και τον έχουν χρειαστεί ποτέ;

  205. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Καλημέρα κι ἀπὸ ᾿μένα.

    @204. Ἄγγελε, μπορεῖς νὰ γυρίσεις τὸ πληκτρολόγιο στὸ πολυτονικὸ καὶ νὰ γράφεις μονοτονικά· ἐκεῖ ἡ ἄνω τελεία* εἶναι shift, alt gr, ].

    *ἡ κανονικὴ (·) ὄχι ἡ γκουμούτσα. 🙂

  206. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @203. Θά τό ἄφηνα, ἀλλά προέκυψε μιά λάθος ἀρίθμησι καί ἔσπευσα νά τήν διορθώσω 🙂

  207. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @204 (συνέχεια). Δὲν θυμᾶμαι νὰ χρειάστηκα ποτὲ διαλυτικὰ μὲ περισπωμένη.

    Ψάχνοντας ἐδῶ βρῆκα αὐτὸ:

    διαλυτικά περισπωμένη ῧ Ταυτόχρονα Ctrl + alt + πλήκτρο ( ` ) και μετά το φωνήεν.

  208. Πέπε said

    Διαλυτικά με περισπωμένη:

    Νικολαΐται (παρόλο που δεν κατάφερα να το πληκτρολογήσω σωστά).

    Είναι ένα λήμμα που είχα δει τυχαία προ αιώνων στο Εγκυκλοπαιδικό Ελευθερουδάκη, όπου ελλείψει του κατάλληλου στοιχείου ήταν γραμμένο με άνω τελείες ένθεν κακείθεν του περισπώμενου ι, και γι’ αυτή του την παραξενιά μου ‘μεινε.

    Από κει λοιπόν έμαθα ότι το -ι- στην κατάληξη -ίτης είναι μακρό. Επομένως, όπου έχουμε λέξη με φωνήεν πριν από αυτή την κατάληξη, σε γραματικό τύπο με βραχεία λήγουσα, θα βάλουμε περισπωμένη με διαλυτικά. Τι τέτοιες λέξεις υπάρχουν; Ο Ιησουίτης, αν και η ανάγκη διαλυτικών στασιάζεται. Ο Λευίτης (ομοίως). Ο χωραΐτης (κάτοικος του άστεως, της «Χώρας» – το λένε σε διάφορα νησιά με Χώρες, π.χ. Νάξο), που όμως παραείναι λαϊκή λέξη για να τη στολίσεις με τόση τζιριτζάντζουλα. Ε, και καναδυοτρείς ακόμα ίσως.

    Και άλλες καναδυοτρείς που δεν ανήκουν εδώ αλλά για διαφορετικούς λόγους θέλουν περισπωμένη με διαλυτικά. Μπορεί κάποιες και στο ύψιλον.

    Τέλος πάντων, δεν είναι είδος άμεσης ανάγκης αλλά καλό είναι να το έχουμε κι αυτό, δεν ξέρεις καμιά φορά.

  209. Theo said

    @178:
    Δεν έγραψα πουθενά ότι δεν βάζω αποστρόφους γενικάμ αλλά μόνο στην τρίτη λέξη του σ᾿ το φερα και σε παρόμοιες περιπτώσεις που δεν αντέχω δύο αποστρόφους τόσο κοντά.

    @182:
    Στο πολυτονικό βάζω την απόστροφο πατώντας το πλήκτρο της περισπωμένης ([‘], στο μονοτονικό πληκτρολόγιο) και μετά της τελείας.

    @183:
    Κι εγώ είμαι συντηρητικός σ’ αυτά, στα «επίσημα» κείμενά μου. Στο Διαδίκτυο ή τα SMS, κάποιες φορές κάνω σκόντο 🙂

  210. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    209>> και σε παρόμοιες περιπτώσεις που δεν αντέχω δύο αποστρόφους τόσο κοντά

    https://www.slang.gr/definition/12144-nn-kako 🙂

  211. Theo said

    @204:
    Χρησιμοποιώ πολυτονικό πληκτρολόγιο, αλλά τον συνδυασμό διαλυτικών και περισπωμένης δεν το έχω χρειαστεί μέχρι τώρα. Το γκούγκλισα και βρήκα το ίδιο με τον Γιάννη Μαλλιαρό, δηλαδή πως γίνεται με Ταυτόχρονα Ctrl + alt + πλήκτρο ( ` ) και μετά το φωνήεν, αλλά δεν δούλεψε.

  212. Πέπε said

    Πολυτονικό πληκτρολόγιο για να γράφεις μονοτονικά είναι μπελάς, ιδίως με τα σημεία στίξεως και τα κενά τους. Όλα μαθαίνονται βέβαια, αλλά γιατί τζάμπα κόπος;

  213. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @208. Ἤμουν ξενύχτης καί δέν ἄντεχα νά ἀντισχολιάσω 🙂 Πρώτη μου φορά ἀκούω γι’ αὐτόν τόν συνδυασμό. Ὑπάρχει (σέ ὁ-π-ο-ι-ο-δ-ή-π-ο-τ-ε λεξικό!) λῆμμα μέ διαλυτικά +περισπωμένη;

  214. Α. Σέρτης said

    213
    Ναι. Το λήμμα Λευϊτης (Λευϊται) στο Λεξικό του Ζηκίδη

  215. Αγγελος said

    Εχω δει σε παλιό βιβλίο γραμμένο στην καθαρεύουσα «Μωραῗται». ῧ δεν νομίζω να έχω δει ποτέ 🙂

  216. Αγγελος said

    Ναι, αυτό είναι. Το πλήκτρο αριστερά από το 1, ακολουθούμενο από ι ή υ, σχηματίζει ΐ/ΰ· το ίδιο πλήκτρο μαζί με Shift, ακολουθούμενο από ι ή υ, σχηματίζει ῒ/ῢ (διαλυτικά με βαρεία (!) για όποιον δεν το βλέπει)· και το ίδιο πλήκτρο μαζί με AltGr (ή Ctrl και Alt), ακολουθούμενο από ι ή υ, σχηματίζει ῗ/ῧ. Ακολουθούμενο από κενό ή άλλο γράμμα σχηματίζει ~ (σκέτο), ` (μαζί με Shift) και ῁ (με AltGr).

  217. sarant said

    214-5 !!

  218. ΣΠ said

    215
    Στην λέξη «αλδεΰδαι», αν το υ ήταν μακρό (δεν το γνωρίζω), θα έπαιρνε διαλυτικά με περισπωμένη. Δεν μπορώ να σκεφτώ άλλη περίπτωση.

  219. Υπάρχει και οι συγκεκριμένες παρεμφερείς φράσεις που είναι περιέργες και απαντούν στην κατάφαση -ερώτηση
    » φέρτο μου» » πάρτο μου» » κάντο μου» » δώστο μου»

    😃

  220. ΓΤ said

    @214, 217

    Ακριβώς, όπως και στην ΠΔ της Αποστολικής Διακονίας

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: