Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Ερωτικά, ο πέμπτος τόμος των χρονογραφημάτων του Κώστα Βάρναλη

Posted by sarant στο 24 Νοεμβρίου, 2021


Μόλις κυκλοφόρησε, από τις εκδόσεις Αρχείο όπως πάντα, και σε δική μου επιμέλεια, ο τόμος Ερωτικά, με 181 χρονογραφήματα του Κώστα Βάρναλη, δημοσιευμένα σε αθηναϊκές εφημερίδες την περίοδο 1939-1954.

Είναι ο πέμπτος τόμος με χρονογραφήματα του Βάρναλη που εκδίδω από τις εκδόσεις Αρχείο. Προηγήθηκαν, το 2016 τα «Αττικά», με χρονογραφήματα για την Αθήνα και την Αττική, το 2017 τα «Αστυνομικά«, με χρονογραφήματα από γεγονότα του αστυνομικού δελτίου, το 2019 τα «Συμποσιακά», με χρονογραφήματα εμπνευσμένα από το καφενείο και την ταβέρνα, τον καφέ και το τσιγάρο, το πιοτό και το φαΐ και το 2020 τα Πολεμικά, γραμμένα τις μέρες του πολέμου του 1940-41. Από τις ίδιες εκδόσεις έχω παρουσιάσει παλιότερα δύο άλλους τόμους με δημοσιογραφικά κείμενα του Βάρναλη: τα Γράμματα από το Παρίσι και το Τι είδα εις  την Ρωσσίαν των Σοβιέτ.

Σκοπός μας είναι, όσο αντέχουμε, να βγάλουμε κι άλλους τόμους με χρονογραφήματα του Βάρναλη, πάντοτε σε θεματική κατάταξη.

Τα χρονογραφήματα του Βάρναλη σε διάφορες εφημερίδες είναι πάνω από 3500. Από αυτά διάλεξα για τον παρόντα τόμο 181 κείμενα, με την εξής κατανομή:

7 προπολεμικά και 86 κατοχικά (Πρωία)

88 της μεταπολεμικής περιόδου 1950-54, από τα οποία 72 στον Προοδευτικό Φιλελεύθερο, 12 στην Προοδευτική Αλλαγή και 4 στην Αυγή (δειγματοληπτικά -δεν έβαλα περισσότερα, επειδή η εφημερίδα έχει αποφασίσει να εκδώσει, και έχει ήδη αρχίσει να εκδίδει, το σύνολο των χρονογραφημάτων του Βάρναλη στην Αυγή).

Βλέπουμε ότι οι δυο μεγάλες περίοδοι (κατοχή και μεταπόλεμος) εκπροσωπούνται περίπου εξίσου.

Στα κείμενα του τόμου αυτού, λοιπόν, θα βρείτε συγκεντρωμένα χρονογραφήματα που αναφέρονται στον έρωτα και στις γυναίκες, στον γάμο και τα προβλήματά του, στις σχέσεις των δύο φύλων και στις διαφορές τους, καθώς και τη θέση της γυναίκας στην κοινωνία. Πολλά χρονογραφήματα έχουν θέμα παρμένο από το αστυνομικό δελτίο ή από κάποιο παράξενο ειδησάριο, συνήθως του εξωτερικού.

Οι σχέσεις των δύο φύλων ήταν ένα από τα αγαπημένα θέματα των παραδοσιακών χρονογραφημάτων. Φυσικά, το θέμα εξεταζόταν ανάλαφρα, και βέβαια σχεδόν πάντοτε από την οπτική γωνία των ανδρών, διότι η μεγάλη πλειοψηφία των αναγνωστών της εφημερίδας αλλά και η συντριπτική πλειονότητα των δημοσιογράφων και ειδικά των χρονογράφων ήταν άνδρες.

(Να αναφέρω εδώ ένα εντυπωσιακό στοιχείο: Στους δύο τόμους της Βασικής Βιβλιοθήκης με τον γενικό τίτλο «Ο Κονδυλάκης και το χρονογράφημα» (1955) ανθολογούνται 55 συνολικά χρονογράφοι, όλοι άνδρες!).

Ο Βάρναλης δεν έρχεται σε ρήξη με το κυρίαρχο παράδειγμα, αλλά το αμφισβητεί έντονα και το υπονομεύει. Θα ήταν οπωσδήποτε άδικο να τον κρίνουμε με τα σημερινά μέτρα, ξεχνώντας πόσο έχουν αλλάξει -και προοδεύσει- οι αντιλήψεις και πόσο έχει βελτιωθεί η κοινωνική θέση της γυναίκας στα 70-80 χρόνια που έχουν περάσει από τότε που γράφτηκαν τα χρονογραφήματα του τόμου αυτού.

Πράγματι, σε πολλά από τα χρονογραφήματα του βιβλίου ο Βάρναλης υιοθετεί στερεότυπα της εποχής του, που αν τα εξέφραζε κάποιος σήμερα μπορεί να τα χαρακτηρίζαμε σεξιστικά, όπως π.χ. ότι η γυναίκα ζει μεν περισσότερο αλλά γερνάει πιο γρήγορα από τον άντρα ή τα παράπονα για τη γκρίνια και την κοφτερή γλώσσα των γυναικών.

Από την άλλη, πολλές φορές ο Βάρναλης ξεδιπλώνει το στερεότυπο κατηγορητήριο κατά των γυναικών μόνο και μόνο για να το ανατρέψει στο τέλος. Για παράδειγμα, στο χρονογράφημα «Μισογυνισμός», αφού διατυπώσει πλήρες κατηγορητήριο κατά των γυναικών καταλήγει: «έχουμε να παρατηρήσουμε πως όλ’ αυτά είναι συκοφαντίες». Άλλες φορές, δέχεται το στερεότυπο αλλά το δικαιολογεί με κοινωνικούς όρους: «Αυτή η κοινωνική δηλ. διαφορά κάποτε θα λείψει. Και θα λείψει κι η αντίστοιχη ψυχολογική διαφορά, που κάνει τον άντρα αυταρχικό και τη γυναίκα υποκρίτρια. Μαζί με την κοινωνική και την οικονομική τους απελευθέρωση, θ’ αποχτήσουν και την ηθική και την πνευματική, άντρες και γυναίκες».

Γενικά, σε πολλά χρονογραφήματα ο Βάρναλης αρέσκεται να παρουσιάζει και τις δύο οπτικές, ανδρική και γυναικεία, ενώ πολλές φορές αυτό γίνεται σε επόμενο χρονογράφημα, όπου κάποιος αναγνώστης ή κάποια αναγνώστρια αναλαμβάνει να εκθέσει την altera pars. Βέβαια, είναι συχνό τέχνασμα των χρονογράφων να παρουσιάζουν διάφορους φανταστικούς αναγνώστες εκφράζοντας τις δικές τους απόψεις μέσα από ένα βολικό φερέφωνο, αλλά καθώς είναι γνωστή η απήχηση που είχε η στήλη του Βάρναλη, ιδίως κατά την Κατοχή, πιστεύω πως πολλά από τα «απαντητικά» χρονογραφήματα προέρχονται πράγματι από αναγνώστες.

Είναι γεγονός λοιπόν ότι σε πολλά σημεία των χρονογραφημάτων διατυπώνονται οξύτατα «κατηγορώ» εναντίον των γυναικών, που και σήμερα τα ακούμε (όχι με τόση παρρησία διατυπωμένα) και που πριν από 80 χρόνια ήταν ο κυρίαρχος λόγος. Αλλά σε εξίσου πολλά σημεία, είτε ο ίδιος ο Βάρναλης είτε κάποια γυναίκα-περσόνα του, διατυπώνει θαρραλέο και πειστικό υπερασπιστικό λόγο υπέρ των γυναικών και εναντίον της πατριαρχίας, που μπορεί να ακούγεται και σήμερα αλλά που τότε, ιδίως στην Ελλάδα, δεν ακουγόταν. Ο Βάρναλης φτάνει μάλιστα στο σημείο να δικαιολογεί μια φόνισσα που σκότωσε τον εραστή που την εξέθεσε: «Ζητήσατε όχι τη γυναίκα παρά τον άντρα. Και την Κοινή Γνώμη».

Όπως φάνηκε και από ένα προηγούμενο απόσπασμα, χαρακτηριστικό του Βάρναλη είναι ότι εξετάζει τα πράγματα με την ταξική ματιά του αριστερού διανοούμενου, και δεν κουράζεται να επαναλαμβάνει ότι η ευθύνη για τα υποτιθέμενα «ελαττώματα των γυναικών» είναι η κοινωνική θέση της γυναίκας, π.χ. «Γιατί αν μια ή περισσότερες γυναίκες είναι ίσες ή ανώτερες από πολλούς άντρες, όμως κοινωνικά είναι κατώτερες. Σ’ αυτό δε φταίει η γυναίκα. Φταίει η… ανδροκρατία. Οι άντρες είναι οι κυρίαρχοι της συγκροτημένης πολιτείας και της κοινωνίας. Εφόσον δεν υπάρχει νομική και πολιτική ισότητα των δυο φύλων, αλλ’ η κατανομή των δικαιωμάτων είναι ετεροβαρής, τι τα θέλετε, κι η καλύτερη γυναίκα σ’ αυτό το σπουδαίο κεφάλαιο δεν μπορεί να εξισωθεί με τον άντρα. Αυτή η υποδεέστερη θέση της την εμποδίζει ν’ αναπτύξει όλες τις ικανότητές της, που δεν είναι σε τίποτε κατώτερες από του άντρα. Στο σπίτι, στην ποίηση, στις επιστήμες, στα διάφορα επαγγέλματα, στην πολιτική, στη διπλωματία, στον πόλεμο, όπου έτυχε ως τώρα η γυναίκα να δράσει, βγήκε άσος. Τα ονόματα της Σαπφώς, της μαντάμ Κιουρί, της Μαρίας Θηρεσίας, της Μπουμπουλίνας φωνάζουνε την αξία της γυναίκας», ή:

«Μπορεί φυσιολογικά και ψυχολογικά να διαφέρ’ η γυναίκα από τον άντρα, αλλ’ ούτε πνευματικά ούτε ηθικά είναι κατώτερή του. Και θα θεωρείται κατώτερη, όσο η κοινωνική και η νομική της θέση είναι κατώτερη από του αντρός.

Η ιστορία διαψεύδει αυτήν την πρόληψη με πολλά παραδείγματα μεγαλοφυΐας στην πολιτική, στην ποίηση, στην επιστήμη. Κι όταν θα καταργηθεί αυτή η μάστιξ της ανθρωπότητας, το Δίκιο του Ισχυροτέρου, κι οι γυναίκες εξισωθούνε με τους άντρες, δεν υπάρχει αμφιβολία πως θα προσφέρουν ανυπολόγιστες δυνάμεις για την ειρηνική προκοπή των λαών».

Η ιδεολογική του τοποθέτηση φαίνεται επίσης στη δυσπιστία με την οποία αντιμετωπίζει, στη δεκαετία του 1950, την παραχώρηση του δικαιώματος ψήφου στις γυναίκες· σε ένα χρονογράφημά του βάζει μια λαϊκή γυναίκα να μη συμμερίζεται καθόλου τον ενθουσιασμό μιας νεότερης: «Τόσα χρόνια είχανε οι άντρες ψήφο. Είδανε καμιά προκοπή; Τόση προκοπή θα ιδούμε και εμείς. Με τη ψήφο δε σώζεται ο ψηφοφόρος, σώζεται ο υποψήφιος…». Η δυσπιστία αυτή θυμίζει τις επιφυλάξεις που είχε εκφράσει σχεδόν 3 δεκαετίες νωρίτερα για τις φεμινιστικές διεκδικήσεις των πλούσιων γυναικών της αστικής τάξης (δείτε το «Φεμινιστικό συνέδριο» στο βιβλίο μας «Γράμματα από το Παρίσι»).

Ο Βάρναλης πιστεύει πως η χειραφέτηση της γυναίκας θα έρθει μέσα από τη συμμετοχή της στον επαγγελματικό στίβο· στηρίζεται σε αυτό και στα παραδείγματα των ευρωπαϊκών χωρών και ιδίως της Γαλλίας -χαρακτηριστικό είναι ότι στις αναμνήσεις του από τα χρόνια που έζησε στο Παρίσι ξεχωριστή θέση έχει η εντύπωση που του έκανε η «γυναικοκρατία» δηλαδή τα πλήθη των εργαζόμενων γυναικών που κατέκλυζαν τους δρόμους του Παρισιού το 1919, ενώ ήταν θέαμα σπάνιο στην Αθήνα.

Τέλος, σε μερικά μεταπολεμικά του χρονογραφήματα ο Βάρναλης κοροϊδεύει με πολύ κέφι τους σεμνότυφους που είχαν κηρύξει εκστρατεία ενάντια στην «ανηθικότητα» και στο «γυμνόν». Το χρονογράφημα «Περί εμβουτίων κλπ.» (του 1950, που το έχουμε παρουσιάσει και στο ιστολόγιο) θα είχε θέση σε μιαν ανθολογία χιουμοριστικών χρονογραφημάτων.

Θα με μαλώσετε ίσως που αναγγέλλω ένα βιβλίο μου και δεν περιλαμβάνω ένα απόσπασμα για να πάρετε μια γεύση, αλλά αυτό σκέφτομαι να το κάνω την Κυριακή, όπου θα βάλω ένα χρονογράφημα. Πάντως, στο ιστολόγιο έχουμε ήδη δημοσιεύσει, φέτος το καλοκαίρι, δύο από τα «ερωτικά» χρονογραφήματα του Βάρναλη, που περιλαμβάνονται στον τόμο:

Μπορείτε να βρείτε τα Ερωτικά του Βάρναλη στην Πολιτεία, τον Ιανό, τον Πατάκη, την Πρωτοπορία, τον Ευριπίδη και σε μερικά άλλα γνωστά βιβλιοπωλεία ενώ μέσα στις επόμενες μέρες θα φτάσει και σε άλλα. Σε κάθε περίπτωση το βιβλίο θα το βρίσκετε στη Ζαλόγγου 6, Εξάρχεια, στο βιβλιοπωλείο Συμμετρία, που έχει και τη διακίνηση. Παραγγελίες μπορείτε να κάνετε και από τον ιστότοπο των εκδόσεων Αρχείο.

Υστερόγραφο: Την έκδοση την ανάγγειλα χτες στο Φέισμπουκ και το Τουίτερ. Ανάμεσα στα άλλα σχόλια, ήταν και το εξής: Στο εξώφυλλο λέτε για σχέσεις των δύο φύλων. Μόνο δυο φύλα υπάρχουν; Ρώτησα πώς θα έπρεπε να ήταν η διατύπωση, αλλά δεν πήρα απάντηση…

102 Σχόλια προς “Ερωτικά, ο πέμπτος τόμος των χρονογραφημάτων του Κώστα Βάρναλη”

  1. Καλοτάξιδο!

  2. ndmushroom said

    ΥΓ. Παρότι θεωρώ πολύ τραβηγμένο το σχόλιο στα σόσιαλ (ακόμα κι αν σήμερα μιλάμε για περισσότερα κοινωνικά φύλα, τότε δεν μιλούσαμε), η απάντηση μου μοιάζει αρκετά απλή: τις σχέσεις των φύλων (χωρίς αριθμό). Αλλά όχι για αυτό το βιβλίο (καλοτάξιδο!), επαναλαμβάνω, που αναφέρεται σε άλλη εποχή.

  3. Καλημέρα

    Φύλλα υπάρχουν πολλά, φύλα μόνον δυο θεωρητικά και κάποια άλλα…φίλα προσκείμενα σ’ αυτά !

  4. Δε σταματά να μας εκπλήσσει ο Νίκος. Με το καλό.

  5. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    Τα φύλα, είναι δύο από την φύση, και δεν είναι η ανατομία που τα διαχωρίζει, αλλά ο σεξουαλικός προσδιορισμός, κι αυτός φαίνεται στην σεξουαλική πράξη. Εκείνη την ώρα-στιγμή της συνεύρεσης, τα φύλα διαχωρίζονται σε αρσενικά και θηλυκά, ό,τι κι αν πιστεύουν για τον εαυτό τους.

    Καλοτάξιδο Νοικοκύρη.

  6. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια και τις ευχές!

    2 Μπράβο, αυτή είναι μια καλή λύση.

  7. «Αυτή η κοινωνική δηλ. διαφορά κάποτε θα λείψει. Και θα λείψει κι η αντίστοιχη ψυχολογική διαφορά, που κάνει τον άντρα αυταρχικό και τη γυναίκα υποκρίτρια. Μαζί με την κοινωνική και την οικονομική τους απελευθέρωση, θ’ αποχτήσουν και την ηθική και την πνευματική, άντρες και γυναίκες».

    Φόβερη φράση !

    Μου έφερε στο νου ένα από τα «θρυλικά» ζευγάρια παλαιοτέρων χρόνων με 40+ χρόνια συμβίωσης, από αυτά που η γυναίκα ζούσε για τον άντρα της, ακολουθώντας τον σε όλες τις εκδηλώσεις που πήγαινε, προσαρμοσμένη στα γούστα και τα χόμπυ του και παρουσιάζοντάς τον σαν πρότυπο στα παιδιά τους. Νόμιζα πως θα τελείωνε η ζωή της όταν θα πέθαινε ο σύζυγός της αλλά αντί για αυτό, άκουσα έκπληκτος να μονολογεί «Απαλλάχτηκα» !!!

  8. και φυσικά…καλοτάξιδο, Νίκο

  9. # 5

    Λάμπρο, μάλλον δεν ξέρεις πως χορεύουν τον πυρρχιο σε κάποια μοναστήρια…

  10. #9

    πυρρίχιο

  11. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    Καλημέρα, καλοτάξιδο!

  12. Γιάννης Κουβάτσος said

    Καλοτάξιδο, Νικοκύρη. Στο στοιχείο του ο μπάρμπα-Κώστας. 😊 Αλήθεια, πώς πάνε από πωλήσεις οι τόμοι με τα χρονογράφηματά του;

  13. ΓΤ said

    Στα «Ερωτικά», σελ. 58, σημ. 51, λείπει η οξεία στο «Remy».
    Στην αναφορά στο Ματθ. 5:15 (σελ. 61, σημ. 60) ασφαλώς κόμμα μετά το «μόδιον». Το «οικία» έχει υπογεγραμμένη;
    Στις 14.05.1941 διαβάζουμε «του Πλάτωνος», αλλά στις 26.08.1941 «του Ευριπίδη». Ακτιβίλα…
    Και τι υπέροχα δένει το «του Πλάτωνος» με το «ο Σπινόζας»…(27.11.1941)

  14. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    7 Βρε την καημένη…

    12 Δεν είναι μπεστ σέλερ, αλλά έχουν μια σταθερή ροή πωλήσεων. Δεν έχει μπει μέσα ο εκδοτικός οίκος, όπως δείχνει και η συνέχιση της έκδοσης για πέμπτο τόμο 🙂

  15. BLOG_OTI_NANAI said

    Φυσικά και υπάρχουν μόνο δύο φύλα. Οι θεωρίες φύλου επ’ αυτού του ζητήματος, είναι μια μειοψηφική παραεπιστημονική διαδήλωση που σκοπό έχει απλά να κάνει «κοινωνικά ορατούς» τους ΛΟΑΤΚΙ και να ανακουφίσει τις ιδιαιτερότητες που αντιλαμβάνονται στον εαυτό τους. Έτσι, αγιάζοντας ο σκοπός τα μέσα, έχουν οδηγηθεί σε ακραίες οπτικές.
    Όμως το σύστημα των φύλων είναι ένα απόλυτα δυαδικό σύστημα, και αν υπάρχει για κάποιους πρόβλημα σε δηλώσεις του τύπου «Είστε: α) Άντρας β) Γυναίκα», υπάρχει όχι επειδή τα φύλα είναι 100, αλλά επειδή αυτά τα δύο μοναδικά φύλα, μπορεί να γίνονται σε υποκειμενικό επίπεδο αντιληπτά ως ποσόστωση ή ως εναλλαγές διάθεσης που επιβάλλουν να υπάρχει και η επιλογή «γ) Άλλο» εφόσον η υποκειμενική αντίληψη δεν είναι πολική, υπέρ του ενός ή του άλλου.

    Η επιλογή «γ) Άλλο» δεν σημαίνει ότι εφευρίσκουμε φύλα που δεν υπάρχουν, σημαίνει απλά ότι λαμβάνονται υπόψη η ποικιλία των εσωτερικών προσανατολισμών ανάμεσα στα δύο φύλα.
    Προσωπικά θεωρώ ότι οποιοσδήποτε ασπάζεται τις διάφορες ιδιωτικές θεωρήσεις περί πολλαπλών φύλων, βρίσκεται στο ίδιο επίπεδο με τους πιστούς της επίπεδης Γης.

    5: Θα ίσχυε μονοσήμαντα αυτό, αν δεν είχαμε γκέι που να αυτοπροσδιορίζονται ως «άντρες γκέι» ή ως «γυναίκες γκέι». Ο διαχωρισμός -αν υπάρχει- (διότι οι περισσότεροι ταυτίζονται με τον σεξουαλικό προσανατολισμό που υπαγορεύει η ανατομία τους) είναι σε δύο επίπεδα. Ανατομικός/εξωτερικός/αντικειμενικός (ό,τι όνομα κι αν δοθεί στα φύλα, ακόμα κι αν λέγαμε τους άντρες «γυναίκες» ο ανατομικός διαχωρισμός υπάρχει αρκεί κάποιος να σκεφτεί την περίοδο, την εγκυμοσυνη, τα γεννητικά όργανα, το μυοσκελετικό σύστημα) και εσωτερικός/υποκειμενικός/αυτοαντίληψη που μπορεί ακόμα και να κυμαίνεται ή και να εναλλάσσεται.

    9: Και που να δεις μερικούς από αυτούς που χρησιμοποιούν αντρόμετρα κατά των άλλων…

  16. Αγγελος said

    ΓΤ, πότε πρόλαβες, όχι μόνο να το αποκτήσεις, αλλά και να το διαβάσεις τόσο προσεχτικά, ώστε να προσέξεις την οξεία, το κόμμα και την υπογεγραμμένη που λείπουν; 🙂 🙂 🙂 🙂

  17. sarant said

    13 Να διευκρινίσουμε για όσους δεν ότι οι τύποι «του Πλάτωνος, του Ευριπίδη, ο Σπινόζας» είναι όλοι του Βάρναλη.

  18. atheofobos said


    Έχω αντίστοιχο παράδειγμα με ένα ζευγάρι στο οποίο η προσωπικότητα του συζύγου-οδοστρωτήρα, εξουδετέρωνε αυτήν της γυναίκας του, χωρίς αυτός να είναι αυταρχικός ή καταπιεστικός στην οικογένεια. Μόνη της είχε αποδεχθεί ότι αυτός κανονίζει για τα πάντα και ήταν ευτυχής σε αυτόν τον παθητικό ρόλο.
    Το καταπληκτικό ήταν ότι με τον αιφνίδιο θάνατο του, σε αρκετά νέα ηλικία, υπήρξε μια καταπληκτική για όλους μας μεταμόρφωση! Είδαμε όλοι μας ένα άλλο άτομο με τολμηρές πρωτοβουλίες και άλλη προσωπικότητα από αυτή που ξέραμε! Με μία μόνο λέξη θα μπορούσα να περιγράψω την αλλαγή. Άνθισε!

  19. BLOG_OTI_NANAI said

    15: Όταν λέω «που υπαγορεύει η ανατομία τους«, εννοώ σε επίπεδο βασικών βιολογικών λειτουργιών που όπως δείχνει στατιστικά το επαναλαμβανόμενο μοτίβο του σεξουαλικού προσανατολισμού στο 93% των ανθρώπων, αυτοι οι βιολογικοί παράγοντες οδηγούν και σε μια σειρά θεμελιωδών αντιλήψεων που είναι και συναισθηματικές και στην πορεία κοινωνικές (φυσικά κάποιες από αυτές αλλάζουν, όπως π.χ. η αντίληψη δύναμης που είναι ένστικτο, οδηγεί στην Πατριαρχία, όμως η μεγάλη σκέψη μπορεί να αποσυνδέσει κοινωνικά τη δύναμη από την πατριαρχία).

  20. ΓΤ said

    17@ Μα ασφαλώς του Βάρναλη 🙂

    16@ https://simplebooklet.com/erotika_varnalis#page=1

  21. ΓιώργοςΜ said

    Καλημέρα, καλοτάξιδο!
    Για το θέμα των 2ν+x φύλων, είναι προφανές πως ο Βάρναλης αναφερόταν μόνο σε δύο, οπότε σωστός ο τίτλος του βιβλίου και άσχετη η απορία του σχολιαστή.
    Για το γενικότερο φιλοσοφικό ερώτημα, θα επανέρχεται μαζί με τους ορθοπ*δικούς στο διηνεκές, να ΄χουμε να λέμε όταν λείπουν τα άλλα θέματα. Ή για να ρίχνουμε τη μπάλα στην εξέδρα, όταν θέλουμε να τα αποφύγουμε 🙂

  22. Pedis said

    Δεν τον πολυκάνω γούστο τον Β. αλλά σε συγχαίρω. Πιο πολύ θαυμάζω το εντυπωσιακό time management που κάνεις. 😁

  23. Νέο Kid said

    Ευπώλητο εύχομαι Νικοκύρη!

    Πάρτε δώρο κι ένα παζλάκι λογικής με αυτούς που αναφέρθηκαν:
    Μια μέρα ο Πλάτων, ο Ευριπίδης και ο Σπινόζα(ς) κάθισαν κάτω από ένα δέντρο, άνοιξαν ένα δυό μπουκάλια ρετσίνα και άρχισαν τη φιλοσοφική συζήτηση…

    Μετά από κάποια ώρα , κουβέντα την κουβέντα και ποτηράκι το ποτηράκι, γλάρωσαν κι ένας ένας αποκοιμήθηκαν κάτω απ το δέντρο.
    Καθώς κοιμόντουσαν , τρεις κουκουβάγιες, καθεμία και πάνω από έναν σοφό , ολοκλήρωσαν τον digestive κύκλο τους , ρίχνοντας από ένα «δωράκι» στο μέτωπο κάθε σοφού , και μετά πέταξαν κάνοντας θόρυβο φεύγοντας.

    Το πέταγμα ξύπνησε τους φιλοσόφους . Αμέσως μόλις κοιτάχτηκαν , άρχισαν και οι τρεις ταυτόχρονα να γελάνε. Αμέσως όμως , ένας από τους τρεις σταμάτησε να γελάει και σκυθρώπιασε. Γιατί; Και ποιος ήταν αυτός;

  24. Alexis said

    Είναι ο τέταρτος τόμος με χρονογραφήματα…

    Ο πέμπτος μάλλον…

    Καλοτάξιδο!

  25. BLOG_OTI_NANAI said

    Καλοτάξιδο το βιβλίο!

    Ως προς το υστερόγραφο του Νίκου:

    «Την έκδοση την ανάγγειλα χτες στο Φέισμπουκ και το Τουίτερ. Ανάμεσα στα άλλα σχόλια, ήταν και το εξής: Στο εξώφυλλο λέτε για σχέσεις των δύο φύλων. Μόνο δυο φύλα υπάρχουν; Ρώτησα πώς θα έπρεπε να ήταν η διατύπωση, αλλά δεν πήρα απάντηση…»

    Το ερώτημα «Μόνο δυο φύλα υπάρχουν;» αν είναι ειλικρινές, φυσικά είναι αφελές, Αν πάλι έγινε με κακοπροαίρετη σκοπιμότητα, είναι λαϊκισμός.

    Να πούμε ότι η παρατήρηση ήταν άστοχη και για το γεγονός ότι στην εποχή του Βάρναλη δεν υπήρχαν ούτε κατά διάνοια θεωρίες πολλαπλών φύλων. Γνώριζαν τους ομοφυλόφιλους, αλλά ως μια «περίεργη» σεξουαλική απόλαυση κάποιων. Ο Νίκος έχει ξεκάθαρα δίκιο, από οποιαδήποτε οπτική, για το γεγονός ότι αναφερόμενος σε εποχή τόσο παλιά σαν του Βαρναλή, μιλά για δύο φύλα.

    Αν τώρα, το βιβλίο μιλούσε για σημερινές καταστάσεις, παρά το γεγονός ότι τα φύλα είναι δύο, θα ήταν πιο συμπεριληπτικό να γραφεί η εκδοχή του σχ. 2, που αναφέρεται «στις σχέσεις των φύλων» χωρίς το «δύο», γι;α να συμπεριλάβει ανθρώπους που δεν τους είναι εύκολο να κατατάξουν τον εαυτό τους μονοσήμαντα στο ένα ή το άλλο καθώς βιώνουν τα φύλα ως ποσοστώσεις ή εναλλαγές.

  26. argyris446 said

    Reblogged στις worldtraveller70.

  27. ΚΑΒ said

    Καλοτάξιδο και σε άλλα προσεχώς.

  28. # 23

    οι κουκουβάγιες είναι πασίγνωστες για το αθόρυβο πέταγμά τους !

  29. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    9-😄😄😄

    Να κλείσει ο κύκλος, – καλά είναι κι έτσι! 😂

  30. atheofobos said


    Δεν νομίζω πως, όπως εγώ, υπάρχει επισκέπτης του Μουσείου του Λούβρου που δεν εντυπωσιάζεται από την ομορφιά και πλαστικότητα που έχει ο Κοιμώμενος Ερμαφρόδιτος του Μπερνίνι.
    Μόνο που στο ανθρώπινο είδος τα φύλα είναι δύο και δεν υπάρχουν ερμαφρόδιτοι άνθρωποι . Βεβαίως και υπάρχουν άτομα που δεν αισθάνονται πως ανήκουν στο φύλο που γεννήθηκαν και καταφεύγουν ακόμα και σε χειρουργική ή ορμονική αλλαγή των φυλετικών τους χαρακτηριστικών και ορθώς και η πολιτεία πιστοποιεί στα επίσημα έγγραφα της αυτή την αλλαγή.
    Αυτά όμως που δεν μπορούν να αλλάξουν είναι τα χρωματοσώματα που καθορίζουν το φύλο τους.
    Ακόμα και τα άτομα που εμφανίζουν χρωματοσωμιακές ανωμαλίες σχετιζόμενες με το φύλο, αυτές τα καθορίζουν σε ένα από τα δύο φύλα.
    Έτσι ακόμα και σε άνδρες με σύνδρομο Klinefelter (έχουν ένα Χ παραπάνω XXY) έχουν αναφερθεί πως έγιναν πατέρες σε 133 παιδιά.
    Αντίστοιχα σε γυναίκες με σύνδρομο Turner (Κανονικά η γυναίκα έχει 2 χρωμοσώματα Χ, αλλά στο σύνδρομο αυτό ένα από αυτά τα φυλετικά χρωμοσώματα λείπει (ΧΟ) ή έχει άλλες ανωμαλίες) έχουν αναφερθεί πως 74 με αυτό το σύνδρομο έχουν γεννήσει 160 παιδιά.

  31. Νέο Kid said

    28. Κάνανε «κουκουβάου» , ξύπνιε !

  32. leonicos said

    Στο εξώφυλλο λέτε για σχέσεις των δύο φύλων. Μόνο δυο φύλα υπάρχουν;

    Αυτό το λύσαμε προχτές με τον Μπλογκ

    Όντως τα φύλλα είναι άπειρα

  33. leonicos said

    Ανδροκρατία – Φενάκη

    Οι άντρες παλεύουν τους ανέμους και σχίζουν τα κύματα.

    Πάνε όμως εκεί που τους στέλνει η μαμά τους.

  34. leonicos said

    Για την ανδροκρατία και τη πατριαρχία δεν φταίνε οι άντρες

    Φταινε οι μανάδες των αγοριών

  35. leonicos said

    Όταν δουν στο παιδί τους κάτι να εξέχει μπροστά

    νομίζουν πως κατέκτησαν τον κόσμο

    Θυμάμαι τη μάνα ου, τη γιαγιά μου, την πεθερά μου, την δεύτερη πεθερά μου, μα παρ’ ολίγον πεθερά μου, μια γνωστή μου, κοκ

  36. Alexis said

    #23: Προφανώς σχετίζεται με κάτι που έχει πει κάποιος από τους τρεις (αυτός που σκυθρώπιασε) αλλά δεν μπορώ να ψάξω τώρα…

  37. Νέο Kid said

    36. Όχι Αλέξη. Δεν είναι γνώσεων το πρόβλημα. Απλά αυτός που σκυθρώπιασε ήταν ο πιο έξυπνος και σκέφτηκε κάτι σημαντικό (που τού’κοψε το γέλιο…) πριν απ τους άλλους

  38. Alexis said

    #34: …οι οποίες έχουν κι αυτές μεγαλώσει μέσα σε ένα πατριαρχικό και ανδροκρατούμενο περιβάλλον.
    Άρα; Η κότα έκανε τ’ αυγό ή το αυγό την κότα;

  39. Reblogged στις anastasiakalantzi50 .

  40. nikiplos said

    23@, Για τον Πλάτωνα δεν έχω τίποτε να πω άξιο λόγου. Δεν είμαι οπαδός ούτε του πλατωνικού έρωτος… Τον θεωρώ και τόσο προληπτικό, που θα δεχόταν ως δώρο των θεών τις κουτσουλιές της Κουκουβάγιας του. Αναμφίβολα θα τις κρατούσε για πάντα σε δερμάτινο φυλακτό.
    Ο Βαρούχιος μάλλον δεν θα σκυθρώπιαζε, καθώς συνήθιζε να αντιμετωπίζει στωικά τον κόσμο και τους ανθρώπους και την μαλακία που τους δέρνει. Θα γελούσε με τη σύμπτωση και τέλος.

    Ο Ευριπίδης ναι, θα σκυθρώπιαζε. Μέχρι και στα αγάλματα τον σκάλισαν σκυθρωπό…
    – Γέλα λίγο ρε άνθρωπε του θεού.
    -ρε άντε παρατήστε με ήσυχο από δω χάμου!

  41. Θεοδόσης Βολκώφ said

    Λαμπρά νέα! Η σειρά ετούτη των χρονογραφημάτων του Βάρναλη είναι πραγματικά ανεκτίμητη. Θερμότατες ευχαριστίες λοιπόν αλλά και ολόψυχες ευχές για καλή συνέχεια και πολλούς ακόμη τόμους!

  42. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα, για τα καλά λόγια και για τη διόρθωση

    Σε σχέση με τον Σπινόζα, με παραξένεψε ότι δυο φορές σε χρονογραφήματα ο Βάρναλης τού αποδίδει το «σκέπτομαι άρα υπάρχω» -αλλά δεν πρόκειται για αβλεψία αντί του Καρτέσιου, κάτι είχε πει και ο Σπινόζα(ς) σχετικά.

  43. spyridos said

    Σάτυρος και Ερμαφρόδιτος, από τα κλεψιμαίικα του μουσείου της Περγάμου.

    Φωτογραφία μου από την έκθεση Die Rückkehr der Götter, Berlins verborgener Olymp 27.11.2008 bis 11.04.2010
    τώρα ξανά στο ντεπό του Μουσείου.

  44. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Ἠ διαίσθησί μου λέει ὅτι αὐτό θά πάη καλύτερα ἀπό τά προηγούμενα. Ὅσοι γεύτηκαν ἀρκετά τόν Βάρναλη ξέρουν ὅτι ἡ ἀληθινή φύσι του κάπου ἐδῶ βρίσκεται: Στόν Ἔρωτα!
    Νῖκο, εὔχομαι οἱ πωλήσεις νά ἀνταμείψουν τούς κόπους σου.

  45. spyridos said

    42
    Τη μισή ζωή του ο Σπινόζας έκανε αναλύσεις του Καρτέσιου.
    Ο Σπινόζας αναποδογυρίζει το αξίωμα του Καρτέσιου και το κάνει «υπάρχω άρα σκέπτομαι».

  46. ΚΩΣΤΑΣ said

    Συγχαρητήρια, Νικοκύρη, για την νέα σου δουλειά, καλοτάξιδο και πάντα γερός και ακμαίος να προσφέρεις στο κοινωνικό σύνολο.

    0 –> Στο εξώφυλλο λέτε για σχέσεις των δύο φύλων. Μόνο δυο φύλα υπάρχουν;

    Μια διπλωματική λύση θα ήταν η πρόταση και από άλλους να παραλειφθεί η λέξη δύο. Όμως, αυτή η λεγόμενη πολιτική ορθότητα μήπως έχει υπερβεί τα όρια και καταντά στυγνή λογοκρισία; Μήπως πρέπει να υπάρξει μια αντίδραση σε τέτοιες νοοτροπίες εν ονόματι της ελευθερίας έκφρασης; Δεν έχω αποκρυσταλλωμένη απάντηση. Κλίνω ελαφρώς προς την δεύτερη επιλογή.

  47. Πολλές ευχές για καλές πωλήσεις του νέου βιβλίου. (Αυτό με τα ταξίδια δεν το πολυπάω, με μπερδεύουν οι ευχές για καλό ταξίδι σε διαφορετικές περιπτώσεις…).

    Ειδικά για τον Μπλογκ αυτό (αν και μάλλον θα τόχει πάρει πρέφα, παίζει σε διάφορα σάιτ): https://www.lifo.gr/now/world/when-harry-met-santa-fetos-ta-hristoygenna-o-agios-basilis-eroteyetai-ton-hari

    30 Εξαιρετικό το γλυπτό. Αλλά είναι αλήθεια αυτό που αναφέρεται στο τέλος πως δεν υπάρχουν ερμαφρόδιτοι άνθρωποι (με διπλά ανατομικά χαρακτηριστικά); Γιατί άλλη εντύπωση έχω.

  48. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    Ακόμα πιο καλοτάξιδο, Νικοκύρη! Πάντα τέτοια!

    Είδα και κάτι περιέργους/πρωτότυπους τίτλους μερικών χρονογραφημάτων, που είναι ‘σπρωξιές’ για να το αγοράσεις – και να το δωρίσεις, βέβαια! Π.χ.:
    – Οι αστακοί
    – Ατζαμοσύνη και καλπουζανιά
    – Άναυλη μετακόμιση
    – Γεροντικό τετράγωνο κ.ά.
    (μάλλον αντιερωτικοί τίτλοι, αλλά κάποια έκπληξη θα κρύβουν – δεν μπορεί!)

  49. mouzes said

    ….για σχέσεις των φύλων.

  50. GeoKar said

    «Καλοτάξιδο» κι αυτό το πονημα Ν(ο)ικοκυρη!
    #2 & #22: Προσυπογράφω

  51. BLOG_OTI_NANAI said

    47: Δεν μου κάνει εντύπωση:

  52. 51 Βραζιλιάνικη παρωδία https://en.wikipedia.org/wiki/The_First_Temptation_of_Christ

  53. Θρακας said

    Ως θαυμαστης του Βαρναλη, κυριε Νοικοκυρη,τα θερμα μου συγχαρητηρια για τον κοπο,τον μοχθο και την προσφορα σου για την αναδειζη της νεοελληνικης Γραμματειας.Εχουμε αναγκη απο ανθρωπους ερωτευμενους.

  54. Πουλ-πουλ said

    «Στο εξώφυλλο λέτε για σχέσεις των δύο φύλων. Μόνο δυο φύλα υπάρχουν;»
    Η απάντηση είναι ότι ο Βάρναλης ασχολείται με τα δύο φύλα. Κατά τα λοιπά, ας υπάρχουν όσα φύλα νομίζει ο καθείς.

  55. Γιάννης Κουβάτσος said

    40:Πλάτων, ο θεωρητικός του ολοκληρωτισμού. Πολλοί γελοίοι δικτατορίσκοι φαντασιώθηκαν ότι είναι φιλόσοφοι κυβερνήτες.

    Πόσα είναι τελικά τα φύλα;
    https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&url=https://marginalia.gr/arthro/ena-dyo-tria-polla-polla-fyla/&ved=2ahUKEwir0L_U8LD0AhXC_7sIHSMhBBQQFnoECDEQAQ&usg=AOvVaw1NuH-SSSkX8yoLOI6AqsKR

  56. BLOG_OTI_NANAI said

    Δεν χρησιμοποιείται πλέον το ερμαφρόδιτος. Λένε ιντερσέξ, διεμφυλικός, queer και μεσόφυλος.
    Έχω διαβάσει ότι υπάρχουν υποτίθεται ένα στα χίλια παιδιά που γεννιέται με σωματική κατασκευή που δεν εμπίπτει ξεκάθαρα σε ένα από τα δύο φύλα, και εκεί υπάρχει συζήτηση αν πρέπει να γίνονται διορθωτικές επεμβάσεις σε τέτοια παιδιά.

    Ως προς τις ακραίες προσεγγίσεις των φύλων, κλασικά επιχειρήματα είναι αναφορές στη… ζωολογία για κάποιους οργανισμούς που γεννούν χωρίς αρσενικό, ή κάποια αρσενικά που γεννούν, και βεβαίως η αρνητική λεκτική προσέγγιση στο αυτονόητο: αντί αν πουν, «το φύλο κάποιου του κινείται ανάμεσα στα δύο», λένε ότι «το φύλο του δεν ταιριάζει ακριβώς με ΚΑΝΕΝΑ από τα δύο». Δηλαδή ένας κατασκευασμένος αγνωστικισμός για νά ‘χουμε να λέγαμε και να χωρέσουμε εκεί τα «άπειρα φύλα» που πιστεύουν κάποιοι.
    Εκεί έχουμε και τις θεωρίες περί των φύλων ως κατασκευών, λες και οι αντιλήψεις φύλων μεταλάσσονται άρδην στον χρόνο και δεν μπορούμε με ευκολία να δούμε βασικούς βιολογικούς παράγοντες που τελικά οδηγούν σε διαχρονικά όμοιες συμπεριφορές από τότε που υπάρχουν άνθρωποι.

    Τα φύλα δεν είναι απλώς κοινωνικά υποκείμενα. Οι κοινωνικές συμπεριφορές συνάδουν με κάποιες ανατομίες γι’ αυτό και επαναλαμβάνονται σε εποχές δεκάδες χιλιάδες χρόνια πριν. Απλώς, σήμερα, η αντίληψη των κοινωνικών συμπεριφορών θα τιθασεύσει τις ενστικτώδεις βιολογικές αντιδράσεις.

  57. BLOG_OTI_NANAI said

    55: Πολύ γέλασα με το άρθρο της Μαρίνας Γαλανού, καθώς η ουσία όλου του άρθρου και κάθε μελέτης βρίσκεται στην ανύπαρκτη απάντηση ποιο είναι το «πέραν του έμφυλου διμερούς διπόλου»… Διότι πόσο να κρυφτεί κανείς με αμπελοφιλοσοφίες; Στατιστικά δεν είναι ούτε άπειρες οι ανατομίες, ούτε άπειροι οι τύποι κατανόησης των ερωτικών συνευρέσεων, ούτε είναι άπειρο οποιοδήποτε βιολογικό ή ακόμα και κοινωνικό συστατικό που έχει να κάνει με τα φύλα. Άσε που τα δήθεν «άπειρα φύλα», κατά έναν περίεργο τρόπο «εγκλωβίζονται» σε τόσο λίγα «στερεότυπα» ομιλίας, συμπεριφοράς, πλαστικότητας κινήσεων, ντυσίματος κ.λπ.

    Ας αφήσουν λοιπόν την αρνητική λεκτική προσέγγιση και ας μας περιγράψουν ένα κομμάτι έστω αυτού του «απείρου» των φύλων…

  58. Νέο Kid said

    Ξέρει κανείς αν ο Σκύλος της Βάλια κάλντα είναι καλά;

  59. Καλή επιτυχία! Καλή δύναμη να συνεχίσεις Νικοκύρη!

    Με την ευκαιρία. Άρχισε σήμερα και θα ολοκληρωθεί την Κυριακή το φεστιβάλ ντοκιμαντέρ της Χαλκίδας (δεν είναι μακριά από την Αθήνα, από τα βόρεια προάστια ούτε μία ώρα) σε δύο αίθουσες με πολλά και καλά ελληνικά ντοκιμαντέρ τελευταίας παραγωγής , με παράλληλες εκδηλώσεις, με αφιερώματα κλπ. https://www.docfest.gr/catalog15
    Σπεύσατε!

  60. Μαρία said

    58
    Πολύ καλά. Το έριξε στο τιτίβισμα.

  61. Νέο Kid said

    60. 👍

  62. Theo said

    7108 93 612

  63. Μαρία said

    62
    95 🙂

  64. Γιάννης Κουβάτσος said

    57:Για να πω την αλήθεια, δεν έχω ολοκληρωμένη άποψη για το θέμα. Διάβασα πρόσφατα το κατατοπιστικό βιβλίο «Νέες ιδέες», όπου το πλέον πολύπλοκο κεφάλαιο είναι αυτό που έχει τίτλο «Οι νέοι φεμινισμοί:φύλο, πατριαρχία, διαθεματικότητα. Είναι, πάντως, ένα από τα ζητήματα που απασχολούν πολλούς ανθρώπους, αν και προσωπικά η πρόταξη της καθε είδους ταυτότητας και της περιχαράκωσης σε αυτήν μου προκαλούν σκεπτικισμό.
    https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&url=https://www.politeianet.gr/books/9789604357727-noyon-remi-polis-oi-nees-idees-327213&ved=2ahUKEwiw_t_BsLH0AhUc8LsIHe98BBgQFnoECAQQAQ&usg=AOvVaw1BZvg0uB7Qdo9Rp9fVGSFd

  65. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα και για τα καλά λόγια!

    58-60 Η Μαρία με πρόλαβε. Βέβαια τιτιβίζει με άλλο χρηστώνυμο.

  66. Theo said

    @63:
    Να με διορθώνεις, Μαρία 🙂

  67. Μαρία said

    66
    Να κοιτάς την 1η αράδα στη 2η σελίδα του δελτίου του ΕΟΔΥ. Κάθε φορά που έχει αστερίσκο σημαίνει οτι ενσωμάτωσε στο σύνολο ξεχασμένους αλλά οι δημοσιογράφοι βαριούνται να κάνουν την αφαίρεση.

  68. Πάντως, πρέπει να δεχτούμε πως εκτός από τη λειτουργία της σύλληψης/κύησης (με κιβωτό της ανθρώπινης ζωής και της συνέχισής της τη γυναίκα/«γυναίκα») όλα τα άλλα σχήματα σχέσεων δεν έχουν κάποια λειτουργική δυαδικότητα. Εξάλλου, με την πρόοδο της αντισύλληψης και της επιθυμητής διακοπής της σύλληψης, είναι υπερβολική η χρήση όποιας δυαδικής έννοιας στις σχέσεις.

  69. Α. Σέρτης said

    42
    (Σπινόζα-Καρτέσιος)

    Γράφει ο Βάρναλης:
    «Σκέπτομαι, άρα ζω», είπε ο Σπινόζας. Κάτι νόμισε πως είπε.

    Και ο επιμελητής υποσημειώνει: Ο Σπινόζα έχει γράψει τις «Αρχές της καρτεσιανής φιλοσοφίας» στις οποίες αναπτύσσει το πασίγνωστο αξίωμα του Καρτέσιου.

    Ωστόσο, ο αναγνώστης αντιλαμβάνεται ότι πρόκειται για πρόδηλη παραδρομή του Βάρναλη. Και αυτό για δύο λόγους.
    Ο πρώτος λόγος είναι η ίδια η διατύπωση του παραθέματος. Έτσι όπως έχει διατυπωθεί το όλον, δεν καταλείπεται αμφιβολία ότι ο Βάρναλης αναφέρεται σε αυτόν (τον χ, τον ψ) που το πρωτοείπε το αξίωμα αυτό και όχι σε κάποιον που δευτερολογώντας το επανέλαβε.
    Ο δεύτερος λόγος είναι ότι το συγκεκριμένο πρώιμο έργο του Σπινόζα μάλλον αποκλείεται να το είχε υπόψη του ο Βάρναλης, αν σκεφθεί κανείς ότι αφενός ακόμη σήμερα το γνωρίζουν μόνο οι ειδικοί περί τη φιλοσοφία -ιδίως του Σπινόζα- και αφετέρου μέχρι τώρα δεν έχει μεταφραστεί στα ελληνικά.

    Παραδρομή λοιπόν

  70. ΧριστιανoΜπoλσεβίκoς said

    «Με τη ψήφο δε σώζεται ο ψηφοφόρος, σώζεται ο υποψήφιος»
    Ωραίο!

  71. sarant said

    69 Το σκέφτηκα ότι μπορεί να είναι παραδρομή, όμως σε επόμενο χρονογράφημα, ένα χρόνο αργότερα ή δύο, ο Βάρναλης γράφει πάλι:

    … είναι ό,τι ο στοχασμός για τον Σπινόζα. «Σκέφτομαι άρα υπάρχω» έλεγε ο μεγάλος φιλόσοφος.

    Δυο φορές παραδρομή; Απίθανο.

  72. Α. Σέρτης said

    «Σκέφτομαι άρα υπάρχω» έλεγε ο μεγάλος φιλόσοφος.

    Έτσι ξανάγραψε; Τότε είναι που δεν υπάρχει αμφιβολία ότι πρόκειται περί παραδρομής.
    Έτσι είναι τα παιχνίδια του ασυνειδήτου και οι συνάψεις που τεκταίνονται υποδορίως.

  73. Νέο Kid said

    71. Γιατί; Μέσα στα δύο χρόνια είχε βγει το γκουγκλ για να γκουγκλάρει ο Β. το cogito, ergo sum?

  74. Κιγκέρι said

  75. Γιάννης Κουβάτσος said

    Νικοκύρη, το «Σκέφτομαι άρα υπάρχω» είναι ταυτισμένο με τον Καρτέσιο/Ντεκάρτ. Το έχουν ακουστά οι πάντες σχεδόν, ακόμη κι όσοι δεν έχουν στενή επαφή με τη φιλοσοφία. Πολλοί μπορούν να το επαναλάβουν και να το αναλύσουν και να το εξελίξουν, αλλά η πατρότητα είναι δεδομένη. Κι εγώ, λοιπόν, έχω την εντύπωση ότι πρόκειται για παραδρομή, συνηθισμένη στο μεροδούλι-μερογράφι των χρονογράφων, και μάλιστα σε προδιαδικτυακές εποχές.

  76. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @75. Γιάννη, ὄχι πώς αὐτό δέν συνέβη καί σέ ἀλλες περιπτώσεις στήν Ἱστορία τῶν Ἐπιστημῶν, ἀλλά ἔχει τήν πλᾶκα του: ΠΟΥΘΕΝΑ ὁ Καρτέσιος δέν ἔγραψε «Cogito ergo sum» 🙂

  77. ΣΠ said

    32 Όντως τα φύλλα είναι άπειρα

    Άπειρο δεν είναι ούτε το σύμπαν το ίδιο.

  78. Μαρία said

    76
    Σωστά. Έγραψε ego cogito, ergo sum.
    https://en.wikipedia.org/wiki/Cogito,_ergo_sum

  79. MA said

    Μπράβο Νικοκύρη!

    Καλοτάξιδο το καινούργιο παιδί!

  80. sarant said

    75 Tι να σου πω, φυσικά το ρητό του Καρτέσιου είναι πασίγνωστο. Αλλά, κατ’ εμέ το ότι το γράφει δυο φορές δείχνει ότι δεν είναι παραδρομή. Και αφού ο Σπινόζα έχει ασχοληθεί με την καρτεσιανή φιλοσοφία, είμαι υποχρεωμένος να δεχτώ ότι το έγραψε γνωρίζοντας τι γράφει.

    79 Νάσαι καλά 🙂

  81. Pedis said

    Με την αλλαγή της ημέρας ας γίνει αλλαγή θέματος, με την άδεια του Νικοκύρη.
    —-

    November revolution – 1

    1η έκδοση, 22 Νοέμβρη 1859

    κι όχι στις 24 Νοέμβρη όπως βλέπω να αναφέρεται επετειακά σε αρκετές μεριές, το φταίξιμο, μάλλον, στη wiki (αν και σχεδόν όλα τα αντίτυπα του βιβλίου είχαν προπωληθεί μέσα στις δύο πρώτες εβδομάδες του ίδιου μήνα και στις 22 είχε ήδη μπει μπροστά η προετοιμασία της 2ης έκδοσης).

    https://www.darwinproject.ac.uk/

  82. Pedis said

    November revolution – 2

    Ο άθλος Αϊνστάιν το Νοέμβρη του 1915 με την υπερπροσπάθειά του να συλλάβει πλήρως και ορθά τη θεωρία της Σχετικότητας και να προλάβει να τη δημοσιεύσει πρώτος στην τελική της μορφή …

    On the four Thursdays of November 1915, he presented to the Prussian Academy of Science a paper of fundamental importance

    4 Νοέμβρη 1915: Einstein abandons the Entwurf theory and submits to the Prussian Academy of Science the first of series of papers, titled «On the General Theory of Relativity».

    11 Νοέμβρη 1915: Einstein submits «On the General Theory of Relativity (Addendum)», in which he introduces the hypothesis that macroscopic matter could eventually be reduced to «purely electromagnetic processes».

    18 Νοέμβρη 1915: Einstein submits «Explanation of the Perihelion Motion of Mercury from the General Theory of Relativity», in which a calculation based on the new theory provides the expected result (45» instead of 18»)

    25 Νοέμβρη 1915 (σαν σήμερα) : Einstein submits the definitive version of general relativity in paper titled «The Field Equations of Gravitation», in which he proposed three alternative systems of gravitational field equations, the last two of which were generally covariant.

    http://einsteinrelativelyeasy.com/index.php/einstein/83-the-einstein-field-equations-series

  83. Pedis said

    November revolution – 3

    11 Νοέμβρη 1974: έμμεση ανακάλυψη του (τέταρτου) κουόρκ, το γοητευτικό, μέσω της ανίχνευσης του «σωματιδίου» J/ψ που αποτέλεσε την πρώτη ισχυρή ένδειξη για την ορθότητα του Standard Model (αν και το Πρότυπο θα πάρει το γνωστό όνομά του την επόμενη χρονιά).

    https://cerncourier.com/a/a-november-revolution-the-birth-of-a-new-particle/

  84. Τι έγινε μάστορα, το ρίξαμε στα επετειακά? Να βγάλω το μάνλιχερ?
    http://www.katiousa.gr/istoria/o-gorgopotamos-stin-alamana-stelnei-perifano-chairetismo-i-anatinaksi-tis-gefyras-tou-gorgopotamou-stis-25-noemvri-1942/

  85. spyridos said

    Τώρα κατάφερα και διάβασα το σημερινό.
    Το διάβασμα του Βάρναλη είναι για μένα όπως μια βουτιά στην καθαρη θάλασσα.
    Η ομορφιά της γλώσσας του και η καθαρή γραφή του μου φτάνουν.
    Δεν χρειάζεται να συμφωνώ. Η τροφή για σκέψη μου αρκεί.
    Μπράβο Νικοκύρη για το καινούργιο δώρο.

    80
    Η αγάπη των Γάλλων μοντερνιστών και κυρίως των μαρξιστών στις αρχές του 20ου αιώνα για τον Σπινόζα είναι δεδομένη.
    Ακόμα κι ο μεταγενέστερος Αλτουσέρ δήλωνε ότι δε είναι δομιστής αλλά σπινοζιστής.
    Ο Βάρναλης ήρθε σε επαφή με τον μαρξισμό το 1919 στο Παρίσι.
    Ο Σπινόζα είχε εν ζωή εκδόσει μόνο ένα βιβλίο. Μια ανάλυση, των «αρχών της φιλοσοφίας» του Καρτέσιου.
    Επεξήγηση του βιβλίου, μέσω της ματιάς του Σπινόζα, γραμμένο για φοιτητές θεολογίας.
    Σίγουρα δεν είναι τυχαία η απόδοση του αξιώματος στο Σπινόζα.

  86. ΧριστιανoΜπoλσεβίκoς said

  87. loukretia50 said

    Νικοκύρη, καλοτάξιδο!

    23 : Νεοκιντ
    Μερσί για το κουϊζ, πολύ μου άρεσε η φάση με τους σοφούς! – να’ναι κομπλεξάκι ?

    Χρειάζεται να’σαι σοφός για να αγανακτήσεις
    Αν κάθε αναιδές πτηνόν digestive κάνει πτήσεις?

    Ας δεχτούμε όμως για χάρη του κουίζ ότι ο Ευριπίδης το προχώρησε μια πίστα παραπέρα και είδε τη γενική, ζοφερή εικόνα :

    Παράξενες οι ατραποί για τις βουλές της μοίρας
    Κι οι ερμηνείες πολλαπλές, κοινώς, της κακομοίρας!

    Τα έπεα πτερόεντα, μα των σοφών τσιτάτα.
    Ακκίζονται οι στοχαστές και ανταλλάσσουνε μπηχτές
    χύμα και τσουβαλάτα

    – Ευριπιδάκι, ας φόραγες σκουφάκι!

    Ο Ευριπίδης ο πολύς σιωπά συλλογισμένος
    Στην κοφτερή του τη ματιά λαμπύριζε το μένος.
    Την κουκουβάγια θα ’θελε πάραυτα να σουβλίσει
    Το χιούμορ των αθάνατων τον έχει διαλύσει.

    – Γιατί σκυθρώπιασες μαθές, ω, dear Ευριπίδη?
    Σαφώς και τα σοφά πτηνά μας βάζουν στο παιχνίδι.
    Σημάδι είναι των θεών και ένδειξη ευνοίας
    για την ελίτ των εκλεκτών, υψίστης διανοίας.

    – Μας λοιδορούν αθάνατοι για την αλαζονεία:
    – « Ιδού οι δοκησίσοφοι , κρατάνε τα ηνία!
    Επί καλάμου κορδωτοί , δεσμώτες της φιγούρας
    σερβίρουν φληναφήματα, απόσταγμα μαστούρας.»

    Τα οιονεί εξ ουρανού χτυπήματα της μοίρας
    πυροδοτούν μαντέματα, το holy shit σπινθήρας.
    Το shitty περιτύλιγμα – ω, ναι! μιλώ εκ πείρας!
    κι η πτώση σηματοδοτούν το άτιμον το γήρας!

    Σημάδι αν ήταν των θεών στον εκλεκτό , τον ένα,
    πατώκορφα θα στόλιζαν κι οι τρεις μονάχα εμένα.
    Μα ένα απλό μαρκάρισμα απ΄τον κόσμο της σοφίας
    αλί! δε σηματοδοτεί βραβείον αριστείας.

    Ουδόλως με παρηγορεί που είναι μοιρασμένο
    της γνώσης μας τ΄ απαύγασμα το έχουνε χεσμένο
    ΛΟΥ
    Συχνά τα αυτονόητα αποδοχής τυγχάνουν
    ως οιωνοί θεόσταλτοι, μα σύσκατο σε κάνουν!

  88. sarant said

    86 Κι όταν είναι βρεμένα, γλιστράνε

    87 Μπράβο!

  89. # 77

    Γιατί ; έχεις εσύ δει φύλλο με πείρα ;; 🙂

  90. 78,
    Επομένως, ο Καρτέσιος όντως έγραψε cogito, ergo sum — καθώς και πολλά άλλα, όπως ego.

  91. BLOG_OTI_NANAI said

    68: Δεν είμαι σίγουρος αν κατάλαβα τι ακριβώς εννοείς για την επιρροή της αντισύλληψης ή της διακοπής σύλληψης και κύησης ως προς την δυαδικότητα των φύλων. Ως προς τη δυαδικότητα των σχέσεων, εφόσον δεχόμαστε την ομοφυλοφιλία, δεχόμαστε την μή δυαδικότητα, με την έννοια, σύμφωνα με μαρτυρίες που έχω ακούσει σε συνεντεύξεις, ότι μεταξύ τους, κάποιοι έστω, δεν αντιλαμβάνονται τις έννοιες «ενεργητικός/παθητικός», αλλά αυτό μεταβάλλεται κατά βούληση.

    Προσωπικά δεν αμφιβάλλω για τον μή συσχετισμό φύλου και δυαδικότητας των σχέσεων, αφού υπάρχουν σχέσεις μεταξύ ομοφύλων. Το ζήτημα για μένα ήταν εξαρχής η δήθεν πολλαπλότητα των φύλων, ενώ στην πραγματικότητα πρόκειται περί αντίληψης ποσοστόσεων ή διαρκούς εναλλαγής των δύο μόνο και συγκεκριμένων φύλων κια των στοιχείων που τα απαρτίζουν ως βιολογία ή κοινωνική αποτύπωση.

    Να προσθέσω ότι δεν πρέπει να αμφιβάλλουμε πως αντισύλληψη και διακοπή κύησης είναι πράξεις που θεωρώ δεδομένο ότι υπάρχουν από την εποχή που οι πρωτόγονοι κατανόησαν ότι με την γενετήσια επαφή γεννιούνται παιδιά. Τουλάχιστον για όλη την ιστορική εποχή, ξέρουμε ότι υπήρχαν, με τα μέσα, και την εφευρετικότητα της εποχής βεβαίως. Δεν θεωρώ ότι θα μπορούσε η αντισύλληψη ή διακοπή κύησης να συμβάλλει στην ανθρώπινη Εξέλιξη. Το μόνο που θα μπορούσε να συμβάλλει θα ήταν η τυχόν ανακάλυψη ενός τρόπου γέννησης παιδιού χωρίς μεσολάβηση ωαρίου/σπερματοζωαρίου. Π.χ. αναπαραγωγή με «κύτταρα» ενός και μόνο ανθρώπου με τη βοήθεια της τενχνολογίας.

    Αλλά έως τότε βλέπουμε κατά πόσο η έλξη μεταξύ των φύλων στοχεύει αποκλειστικά στην αναπαραγωγή, που σημαίνει ότι σε βάθος χιλιάδων χρόνων η μή δυαδική αναπαραγωγή μπορεί αν φέρει γενετικές αλλαγές και γενικά στην ερωτική έλξη μεταξύ ετερόφυλων.

  92. BLOG_OTI_NANAI said

    91: Να προσθέσω ότι αν και οι ακραίοι οπαδοί των άπειρων ή πολλαπλών φύλων μπορεί να είναι απλά αφελείς που παπαγαλίζουν χωρίς να σκέφτονται, όμως οι εμπνευστές δεν είναι καθόλου αφελείς. Έχουν στόχο να προσφέρουν, όπως προείπα, μια ανακούφιση στους ανθρώπους που βιώνουν μια δυσφορία ή μια ασυμβατότητα ως προς το βασικό μοτίβο των φύλων που βλέπουν γύρω τους.
    Αυτές οι θεωρίες είναι φτιάχτηκαν ουσιαστικά ως ψυχολογικές θεραπείες για ανθρώπους που ταλαιπωρήθηκαν με αυτές τις καταστάσεις.

    Να πούμε βεβαίως ότι δεν είναι αναγκαστικό να βγαίνουν οι άνθρωποι αυτοί έξω από τα όρια της φυσιολογικότητας, από τη στιγμή που το φαινόμενο των ΛΟΑΤΚΙ αντιλήψεων επαναλαμβάνεται σε συγκεκριμένα ποσοστά διαχρονικά. Άρα, εφόσον υπάρχει, όσο μικρό κι αν είναι, αποτελεί μια επαναλαμβανόμενη εκδοχή. Εάν ειδωθεί έτσι, αντί απλά για μια βιολογική «εξαίρεση», μπορεί να είναι εξίσου ανακουφιστικό. Δεν χρειάζεται η άρνηση της κοινής λογικής, σύμφωνα με την οποία κάθε απειροελάχιστη ποσοστιαία διαφοροποίηση από τις βιολογικές και κοινωνικές αποτυπώσεις φύλου, αποτελεί και ένα… μονολιθικά διαφορετικό φύλο, το οποίο έρχεται από κάποιον εξωπλανήτη ίσως;

    Από εκεί και πέρα, το ερώτημα είναι σε πιο ποσοστό και σε ποιες περιπτώσεις θα δεχτούν οι κοινωνίες τις ιδιωτικές λογικές ανθρώπων με το άλλοθι ότι έχουν υποστεί περιθωριοποίηση; Δηλαδή ο παραλογισμός της απειρότητας των φύλων οφείλει να διδάσκεται με το άλλοθι αυτό; Το δημοκρατικότατο «είμαι αυτός που είμαι», με βάση τα δεδομένα του κόσμου στον οποίο ζω ως προς την ανθρώπινη οντολογία, δεν είναι αρκετό;

  93. Νέο Kid said

    Ήτο ευφυής μα κι ευειδής εκπαγλού
    και γέγραφε άριστα 10 η Λου
    Ευριπίδου γενόμενη σκύλα της λύσσας
    Κι ο Μποστ να θαυμάζει: «Σύ εί μόνη λύσας!»

    Μπράβο Λου! Ο Ευριπίδης λοιπόν συνειδητοποίησε ότι αν δεν είχε κι αυτός ο ίδιος κουτσουλιά στο κεφάλι , του Πλάτωνα θα του είχε κοπεί το γέλιο καθώς ο Σπινόζας θα γελούσε μόνο με την κουτσουλιά του Πλάτωνα… άρα ,ούλοι χεσμένοι!
    Και φυσικά ο Ευριπίδης ήταν το μεγάλο σαΐνι , δεν χωράει αμφιβολία περί τούτου.
    Τις μαλακίες του Πλάτωνα και του Σπινόζα μπορεί να τις σκεφτεί και να τις πει ο οποιοσδήποτε (σχεδόν …)
    Τις Βάκχες όμως , μόνο ο Ευριπίδης! ( και τι μαλώνετε για τα φύλα; Εκεί μέσα γίνεται της επί χρημασι μεταμόρφωσης το κιγκλίδωμα. Όλοι – ακόμα κι ο θεός- αλλάζουν ,-όχι τώρα φύλο- αλλά υπόσταση σε ό,τι νάναι…)

  94. Α. Σέρτης said

    80
    “το ότι το γράφει δυο φορές δείχνει ότι δεν είναι παραδρομή. Και αφού ο Σπινόζα έχει ασχοληθεί με την καρτεσιανή φιλοσοφία, είμαι υποχρεωμένος να δεχτώ ότι το έγραψε γνωρίζοντας τι γράφει”

    Τα πράγματα είναι απλά: και ο τότε αναγνώστης και ο σημερινός, όταν διαβάζουν τα δύο αυτά παραθέματα του Βάρναλη, αντιλαμβάνονται ότι το «σκέπτομαι, άρα υπάρχω» το είπε ο Σπινόζα.
    Ο επιμελητής τη μόνη υποχρέωση που έχει είναι να βάλει κάτω τα δεδομένα και τις εκδοχές που προκύπτουν (παραδρομή/μη παραδρομή), να σταθμίσει τις εκδοχές και να επιλέξει την πιο βάσιμη (π.χ. σύμφωνα με την ανάλυση που έκανα παραπάνω).
    Αντ΄αυτών, επέλεξε να ακολουθήσει πιστά τον Βάρναλη στην πρόδηλη παραδρομή του.

  95. π2 said

    Καλοτάξιδο!

  96. Νέο Kid said

    Με αφορμή το 82. του Pedis , θέλω να ρωτήσω αν υπάρχει μονολεκτική απόδοση στα ελληνικά του Γκραβιτατσιόν σε αντιδιαστολή με το Γκραβιτέτ ,ή gravitation vs gravity στην επικυριαρχική γλώσσα.
    Οι όροι βέβαια χρησιμοποιούνται ευρέως και interchangeably και στα εγγλέζικα, αλλά «ψείρικα» υποτίθεται ότι βαρύτητα (=gravity, Gravitaet) είναι μεταξύ Γης και σώματος , και η «γενικότητα» είναι gravitation, Gravitation (που έγραψε κι ο Αινσταιν ).
    Νομίζω ότι το «βαρυτικής έλξη» vs βαρύτητα» δε λύνει το θέμα ( το «έλξη» θα μπορούσε να είναι θεωρητικά και με άλλο πρόσημο , άπωση)
    Να απαντήσουν φυσικοί ή/και ιστορικοί της επιστήμης ή/και ειδικοί στον Αινσταιν (σε ποιο context χρησιμοποιούσε ο Άλμπερτ το γκραβιτατσιόν, κι αν χρησιμοποιούσε at all το γκραβιτέτ;)

  97. Νέο Kid said

    Αν είστε από εκείνους που δεν μπορέσαμε να αποαποικιοποιήσουμε, κοπιάστε στου Δύτη για μια δωρεάν επήδηξη… 😊

    (Παρντον Νικοκύρη, αλλά κάνω και το διαφημιστή για να βγάλω κανα ψιλό …)

  98. ΣΠ said

    Παραδρομή σημαίνει απροσεξία, αβλεψία. Όταν κάποιος γράφει κάτι δύο φορές δείχνει ότι δεν είναι από απροσεξία.

  99. ΓΤ said

    Μήγαρις έχω άλλο στο νου μου
    πάρεξ αιδοίο και κατρούτσο
    τώρα θα βγάλω τις τιράντες,
    ξέπλεκη, έλα, σαν το «Γιάντες»,
    την ελαιογραφία λέω του Γύζη,
    κι όταν το χέρι μου σ’ αγγίζει
    θρονί σού στήνω απά’ στον @ούτσο

    Κώστας Χαλβάρναλης

  100. Κιγκέρι said

    Σχετικά με τα φύλα, να μία πιο συγκροτημένη θεώρηση:

    >>…-Πόσα φύλα έχουμε τελικά, δύο;

    Στην Ιατρική δεν υπάρχει μόνο ένα φύλο, που μπορεί να πάρει δύο μορφές, το ανδρικό και το γυναικείο. Στην πραγματικότητα, υπάρχει μια σειρά από φύλα. Πρώτο είναι το χρωμοσωμικό φύλο, δηλαδή ΧΧ για τη γυναίκα και ΧY για τον άνδρα. Το δεύτερο είναι γοναδικό, δηλαδή ωοθήκες για τη γυναίκα και όρχεις για τον άνδρα. Το τρίτο φύλο είναι το ορμονικό, οιστρογόνα για τη γυναίκα και τεστοστερόνη για τον άνδρα. Το τέταρτο φύλο είναι το φαινοτυπικό, δηλαδή τα εξωτερικά γεννητικά όργανα, κόλπος ή πέος. Το πέμπτο φύλο είναι το ληξιαρχικό, αυτό που δηλώνεται στο ληξιαρχείο. Το τελευταίο φύλο είναι το ψυχολογικό, δηλαδή σε ποιο φύλο αισθάνεται ότι ανήκει το άτομο.

    -Και σε αυτά τα έξι φύλα, που προσδιορίζονται οι διαφυλικοί;

    Όταν όλα εξελιχθούν φυσιολογικά, τα 6 αυτά φύλα ταυτίζονται. Ως παράδειγμα, ο άνδρας έχει χρωμοσώματα ΧΥ, αναπτύσσει όρχεις, παράγει τεστοστερόνη, εμφανίζει έξω γεννητικά όργανα άρρενος, δηλώνεται στο ληξιαρχείο ως αγόρι και αισθάνεται ότι ανήκει στο ανδρικό φύλο. Ωστόσο, στην Ιατρική υπάρχουν παραδείγματα όπου, σε οποιοδήποτε από τα 6 φύλα, ένα άτομο μπορεί «να περάσει απέναντι». Ως παράδειγμα, υπάρχουν παιδιά, που γεννιούνται με αμφίβολα γεννητικά όργανα. Στην περίπτωση του διαφυλισμού, όλα έχουν εξελιχθεί φυσιολογικά μέχρι και το ληξιαρχικό φύλο, ωστόσο τα άτομα αισθάνονται ότι ανήκουν στο αντίθετο φύλο (διαταραχή του ψυχολογικού φύλου). Οπότε, υπάρχει ανάγκη να αλλαχθούν όλα τα προηγούμενα φύλα, εκτός του χρωμοσωμικού. Επομένως, καταλαβαίνετε ότι στην Ιατρική δεν έχουμε μόνο άνδρες και γυναίκες. Υπάρχουν περιπτώσεις διαταραχών στα έξι φύλα, μία εκ των οποίων είναι και ο διαφυλισμός.

    https://www.huffingtonpost.gr/2017/10/09/afierwma-reportaz-taytotita-fyloy-dimitris-goulis_n_18222680.html

  101. sarant said

    94 Καταρχάς, δεν δέχομαι ότι υπάρχει παραδρομή, ούτε πρόδηλη ούτε άδηλη. Κι έπειτα, ο αναγνώστης, που κατά πάσα πιθανότητα ξέρει τι είπε ο Καρτέσιος, θα διαβάσει την εξής σημείωση του επιμελητή:

    Ο Σπινόζα έχει γράψει τις «Αρχές της καρτεσιανής φιλοσοφίας», στις οποίες αναπτύσσει το πασίγνωστο αξίωμα του Καρτέσιου.

    97 Φοβερός τίτλος, είπαμε

    98 Ε, ναι.

    99 Καλό ρε συ!

  102. ΓΤ said

    101δ 😉

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: