Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Δυο ερωτικά χρονογραφήματα του Κώστα Βάρναλη

Posted by sarant στο 28 Νοεμβρίου, 2021


Όπως έγραψα τις προάλλες, κυκλοφόρησε αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Αρχείο και σε δική μου επιμέλεια, ένας τόμος με 181 χρονογραφήματα του Κώστα Βάρναλη. Ο τίτλος του βιβλίου είναι «Ερωτικά» ή, όπως λέει ο υπότιτλος, χρονογραφήματα που έχουν θέμα τον έρωτα, τον γάμο και τις σχέσεις των δύο φύλων.

Στο πρόσφατο αυτό άρθρο δεν είχα βάλει κάποιο χρονογράφημα για να πάρετε μια γεύση. Επανορθώνω τώρα και μάλιστα πλειοδοτώντας, αφού θα βάλω δύο χρονογραφήματα -ένα θα ήταν πολύ σύντομο.

Και τα δύο χρονογραφήματα γράφτηκαν μέσα στην Κατοχή και δημοσιεύτηκαν στην εφημερίδα Πρωία, στην οποία ο Βάρναλης είχε καθημερινή στήλη με χρονογράφημά του (από τον Αύγουστο του 1939). Και η διάσταση του πολέμου και των ειδικών συνθηκών υπάρχει και στα δύο κείμενα.

Μεταφέρω το κείμενο από ένα αρχείο word, όπου δεν υπάρχουν οι τελικές διορθώσεις που έγιναν στο βιβλίο, οπότε αν βρείτε κανένα λάθος μπορεί να έχει διορθωθεί στο μεταξύ.

Το πρώτο χρονογράφημα δημοσιεύτηκε στις 18 Σεπτεμβρίου 1941

Αίνος

Ο πόλεμος ήρθε ν’ αποδείξει, όχι πόσο δυνατοί είναι οι άντρες, αλλά πόσο ανίκητες είναι οι γυναίκες. Οι άντρες παλεύουνε με το Χάρο στα μαρμαρένια αλώνια των διαφόρων μετώπων, με την αγωνία στα μάτια, οι γυναίκες τον παλεύουνε στα ασφαλτοστρωμένα… σαλόνια των πόλεων με το χαμόγελο στα χείλη.

Λαφροντυμένες, ανάερες, λαχταριστές, φριζαρισμένες, παρφουμαρισμένες και βαμμένες στην τρίχα, περνούνε από τα πεζοδρόμια σαν φτερωτά οράματα αλλουνού κόσμου. Από πού έρχονται και πού πάνε; Από την αιωνιότητα στην αιωνιότητα. Κύματα από αρώματα κι από λαχτάρες είναι το πέρασμά τους. Τίποτα δεν τις έχει αγγίξει από το δράμα της ζωής! Κι η παρουσία τους μεταμορφώνει την πραγματικότητα σε όνειρο – όπως πάντα.

Βλέπετε τους άντρες σοβαρούς να τους βαραίνει η έγνοια τόσων προβλημάτων. Αυτές δεν έχουν ούτε προβλήματα, ούτε έγνοιες. Τα έχουνε φορτωθεί όλα αυτά οι άντρες για λογαριασμό τους. Στολίζονται άψογα. Πηγαίνουνε χωρίς να πατάνε στη γης. Δεν ενδιαφέρονται παρά για τα νιάτα τους και την ομορφιά τους. Και δε μιλάνε για τίποτες άλλο παρά για αισθήματα και μόδες. Δεν βλέπουνε τίποτα· γιατί ο ρόλος τους είναι να βλέπονται από τους άλλους. Κι αυτό γίνεται. Στους δρόμους, στα κοσμικά κέντρα, στα τρένα  ̶  όπου πάνε κι όπου σταθούν, προκαλούνε το θαυμασμό και το καρδιοχτύπι. Αυτός είναι ο ρόλος τους πάντα και δεν εννοούνε να τον αλλάξουν. Και ευτυχώς που δεν τον αλλάζουν.

Άγγελοι βέβαια, αλλά και τι αδάμαστοι! Οι άντρες έχουνε την καθημερινή σκοτούρα του πώς θα ενώσουν, που λέει ο λόγος, τις δυο άκρες του σκοινιού. Πώς θα τα βγάλουνε πέρα. Ξεθεώνονται στα τρεχάματα. Διπλασιάζουνε τις ώρες δουλειάς. Παραμελούνε το ντύσιμό τους. Οι γυναίκες φροντίζουνε περισσότερο από άλλοτες το ντύσιμό τους. Πληθαίνουνε τις ώρες της επίδειξής τους στον κόσμο. Και δεν εννοούνε να περπατήσουνε παρά για ν’ «αξιοποιήσουν» τη χάρη της περπατησιάς τους και ν’ αποκαλύψουνε την τελειότητα της γυμνής των κνήμης. Κι αν δεν αναλαβαίνανε μονάχες να μας ξαναφέρνουνε στα «Ηλύσια περιβόλια» και να μας τονώσουνε το θάρρος της ζωής, θα έπρεπε να τις υποχρεώσουμε «διά νόμου» να είναι ωραίες και να φαίνονται ωραιότερες!

Από τις αγγελίες των εφημερίδων θα μπορούσε κανείς να μελετήσει  την κοινωνική κατάσταση μιας εποχής. Από το τι ζητείται και τι προσφέρεται στο κοινόν φαίνονται ποιες είναι οι ζωτικότερες ανάγκες του. Πουλιούνται κι αγοράζονται οικόπεδα, σπίτια, αγροκτήματα, αντλίες βαθέων φρεάτων, αντισάπωνες («ειδικόν παρασκεύασμα εις κόνιν»), ηλεκτρικές συσκευές… σαμάρια! Αλλά κοντά σ’ αυτά προσφέρεται και «πλουσία παρακαταθήκη των τελειοτέρων και πλουσιοτέρων φιγουρινίων και περιοδικών μόδας». Δηλαδή μαζί με τα είδη της απολύτου πρακτικής ανάγκης και της απολύτου θεαματικής ανάγκης. Αυτό θα πει πως η «αιωνία γυναίκα» εξακολουθεί να είναι αιωνία. Και πως αν η Τροία καίγεται, η ωραία Ελένη είναι ο νικητής!

Αυτές σήμερα συνεχίζουν την «κοσμική κίνηση» έξω από τα σπίτια. Από αριστοκρατική την κάνανε λαϊκή. Όλος ο κόσμος γιορτάζει μαζί τους. Αυτές γεμίζουνε τα ζαχαροπλαστεία, τους κινηματογράφους, τα θέατρα, τις ακτές του Φαλήρου και όπου πάνε μαζεύουνε γύρω τούς άντρες, όπως οι λάμπες της ασετυλίνης μαζεύουνε τα ψάρια γύρω από τα γρι-γριά τις αφέγγαρες νύχτες. Αυτές βαστούνε τη ζωή στον κανονικό της ρυθμό και καταλαγιάζουνε τα κύματα του σάλου. Και είναι αδύνατο ο άνθρωπος, που τον άγγιξε για λίγο η μαγεία μιας ωραίας γυναίκας, να μην είναι χαρούμενος όλην την ημέρα και να μην έχει τα μάτια του τη νύχτα γεμάτα φως και αστράμματα.  Είναι και μερικοί, που δεν τις βλέπουνε μονάχα τις γυναίκες, παρά και τις ανασαίνουνε. Αυτοί κρατάνε περισσότερον καιρό μέσα τους τη ζέστα της χαράς που περνά – και που είναι η μόνη χαρά, που μένει!

Αυτόν τον εξαγνιστικό ρόλο που παίζει η γυναίκα στη ζωή και μεταβάλλει τον αγώνα της σε… ποίημα, τον έχει εκφράσει με τα πιο λαμπερά μέσα ο ποιητής, που πάντα του επερπάτησε το δρόμο της αρετής κι από την κορφή της έπεσε σαν ήρωας στα βάθη της θεϊκής «ανυπαρξίας»  ̶  ο Μαβίλης.

Σε σταυροδρόμια αγέλαστα, όπου σκλάβοι
της δουλειάς τυραγνιούνται στο λιοβόρι
σαν κολασμένοι, εμπόροι και μαστόροι,
κι όλους, από το κτίστη ως το μανάβη

διάφορου δίψα μόνο τους ανάβει
περνάς εσύ, τόμου σκολάσεις κόρη,
σαν περιστέρι και τ’ αγνό σου θώρι
τέλεια καθ’ άλλη επιθυμία τούς παύει.

Μακριά από τ’ ανθισμένα περιβόλια
κι αφώτιστοι απ’ της τέχνης την αχτίδα
όμως για σε ξεχνούν καθ’ έγνοια δόλια

και ειρηνεμένοι σαν από άγια ελπίδα
σε καμαρώνουν μουρμουρίζοντάς σου:
«Η Παναγία, πιτσούνι μου, κοντά σου!»

Ο Βάρναλης παραθέτει το σονέτο «Ομορφιά» του Λορέντζου Μαβίλη, με ασήμαντες διαφορές σε σχέση με το τυπωμένο κείμενο στα Άπαντα του ποιητή. Διάφορο: το κέρδος, τόμου: μόλις.

Το δεύτερο χρονογράφημα δημοσιεύτηκε στις 16 Μαρτίου 1944 και έχει τίτλο «‘Ερως». Εδώ ο Βάρναλης αρχίζει με έναν στίχο από ευχετήριο άσμα που τραγουδιόταν στον Ιππόδρομο της Κωνσταντινούπολης, όπως το παραδίδει ο Πορφυρογέννητος στο Περί τελετών (Για την ακρίβεια: Ίδε το έαρ το καλόν…»)

Έρως

«Ιδού το έαρ το καλόν πάλιν επανατέλλει…». Το φέρανε όχι τα χελιδόνια παρά οι κάμπιες. Ωστόσο αν γυμνωθήκανε τα πεύκα από τα χρυσά τους κρόσσια και τα κλαριά τους ανεμίζονται στον αέρα σκελετωμένα, ζωντάνεψε η γης, οι λεύκες γεμίσανε φύλλα κι οι δαμασκηνιές λουλούδια. Κι ο έρωτας; Είναι κι αυτός κάμπια, που την φέρνει η Άνοιξη για να τρώγει τις καρδιές. Βέβαια δεν κάνει διάκριση, προτιμάει όμως τις καρδιές των νέων. Τις τρώγει για να πλημμυρίσουνε άνθη! Αν έλειπε αυτή η κάμπια, θα σταματούσε η ζωή.

Τα αίματα των νέων αρχίζουνε να βράζουν. Η ανάσα γίνεται πιο γρήγορη. Ο ύπνος δύσκολος. Τα μάτια γεμίζουν οράματα, το στόμα αναστεναγμούς, κι η ψυχή, νοσταλγία του απείρου. Μελαγχολία που εγκυμονεί θυέλλας!

Τι γίνεται λοιπόν;

Οι περισσότεροι νέοι δεν περιμένανε τον Καζαμία να τους δώσει το σύνθημα του ξεκινήματος για τη μεγάλη υπόθεση. Από το χειμώνα χτυπάνε τα πόδια τους όπως τα δεμένα άλογα που ζητάνε διάστημα… Αλλά μονάχα τώρα μπορούνε να τρέξουν. Όλη η πλάση, όπως θα λέγανε οι παλιοί ρομαντικοί, γιορτάζει και τους περιμένει σημαιοστόλιστη. Όλο το ύπαιθρο σκεπάστηκε με πράσινο ουρανό και κάτου απ’ αυτήν τη τραγουδίστρα σκεπή, που μοσκομυρίζει, δημιουργήθηκε πλήθος άντρα των Νυμφών και των Σατύρων.

Πρωί πρωί, μεσημέρι, απόγευμα, σούρουπο, νύχτα, όλοι οι δρόμοι φέρνουνε στο δάσος. Φαντασία και καρδιά! Και την άλλη μέρα το πρωί το δάσος μυρίζει… στάχτη. Από κει πέρασε η φωτιά… Άφησε μονάχα τη μυρωδιά της, αλλά δεν καίει τίποτε άλλο από τον εαυτό της. Τουναντίον ανασταίνει ό,τι αγγίζει!

̶ Αυτή είναι η μόνη διέξοδο του έρωτα των σημερινών νέων, έλεγε παλιός παρατηρητής των εγκοσμίων. Άλλοτες παίρνανε το τραμ και τα λεωφορεία και κατεβαίνανε στα Φάληρα, στη Γλυφάδα, στη Βουλιαγμένη ή ανεβαίνανε στην Αγία Παρασκευή, στο Χαλάντρι, στο Μαρούσι. Παντού υπήρχανε εξοχικά κέντρα για να καθίσουνε, να φάνε, να πιούνε, να φλυαρήσουν και να ζαχαρώσουν. Όλη αυτή η ιστορία δεν κόστιζε και πολλά πράματα. Κι ο τελευταίος υπάλληλος μπορούσε να προσφέρει στην αγάπη του αυτήν τη στοιχειώδη περιποίηση. Κι ύστερα ακουμπώντας τα ζαλισμένα μέτωπά τους ο ένας στον ώμο του αλλουνού, οδεύανε σα μαγεμένοι το πεπρωμένο τους προς τις πλαγιές και την εξοχή.

Τώρα όμως η σκηνοθεσία έχει πολύ απλουστευθεί. Από ανώτερη βία. Δεν μπορεί ένας νέος να προσφέρει κάθε τόσο στην αγάπη του ένα γεύμα. Όλο του το μηνιάτικο δεν φτάνει για ένα τέτοιο απονενοημένο διάβημα. Πήγαινε, αν θες, στις κοσμικές ή στις λαϊκές ταβέρνες. Θα ιδείς μονάχα… γέρους. Δηλαδή παραλήδες. Κι αν δεις και καμιά γυναίκα, θα είναι με τον άντρα της. Όλοι αυτοί έχουνε τον τρόπο να πάνε να γλεντήσουν. Οι νέοι όχι. Γι’ αυτό παίρνουνε κι αυτοί τα βουνά και τα δάση, όπου όλες οι χαρές δίνονται τζάμπα: μεθύσι, αισιοδοξία, πάθος, λυρισμός και μουσική. Για όλα εφρόντισε η Φύση, το μεγάλο αυτό εργοστάσιο των ηδονών.

̶ Αυτή είναι η καλύτερη λύση, απήντησε ο άλλος. Άμποτε να μπορούσαμε κι εμείς να… μεθάμε με τον αέρα…

227 Σχόλια προς “Δυο ερωτικά χρονογραφήματα του Κώστα Βάρναλη”

  1. leonicos said

    Θα μπορούσε να είναι και ποιητής

  2. leonicos said

    Εννοώ να είναι ποιήαματα και όχι χρονογραφήματα

  3. leonicos said

    Βέβαια, στο πρώτο τουλάχιστο, δεν ξεφεύγει και πολύ από τα σεξιστικά στερεότυπα της εποχής του.

    Διάκριση των ρόλων

  4. dryhammer said

    Καλημέρα.
    Οι γυναίκες του πρώτου χρονογραφήματος μου θυμίζουν τις κινηματογραφικές ηρωίδες (ιδίως του παλιού ασπρόμαυρου), που πήγαινα να τίς δουν, να θαυμάσουν, να αντιγράψουν (όσο γινότανε), να ζηλέψουν οι άλλες γυναίκες οι πραγματικές, οι καθημερινές (της -ιδίως τότε- μίζερης καθημερινότητας), της λάτρας και του μεροκάματου κι όταν τα φώτα άναβαν, «Διάλλειμα τέλος! Τα κεφάλια μέσα»

  5. leonicos said

    Αλλά τα λέει σωστά ο μπαγάσας

  6. Νέο Kid said

    Αυτά γίνονται όταν ρίχνουμε την ψήφο μας αλόγιστα στις απογραφές. …

  7. leonicos said

    Αν δεν βλέπεις έτσι τη γυναίκα, πώς αλλιώς να τη δεις;

  8. leonicos said

    Αλλά δεν ειαι πια μόνο έτσι

    Η πρόεδρός μας θα ήταν ό,τι λέει ο Βάρναλης, αν είχαμε πόλεμο;

    Θα ήταν πρόεδρος

    Αλλά θα την θέλαμε και ωραία

  9. leonicos said

    Το πρόβλημα είναι ότι όταν μιλάμε για μια γυναίκα

    άσχετο με το τι άλλο θα πούμε

    Την ΘΕΛΟΥΜΕ ΚΑΙ ωραία

  10. ΓΤ said

    «[…] σε όνειρο – όπως πάντα».

    Βέβαια, στο βιβλίο η μονή κεραία κολλάει στην επόμενη λέξη.

  11. BLOG_OTI_NANAI said

    Καλημέρα!

  12. leonicos said

    Εγώ προσωπικά προτιμώ

    Μια ωραία αστυνομικό από μια άσχημη.

    Μια ωραία γιατρό / οδοντίατρο, καρδιολογο, από μια άσχημη.

    Μια ωραία τραπεζική υπάλληλο από μια άσχημη.

    Μια ωραία φοροτεχικό από μια άσχημη. (Αυτό το έχω)

    Μια ωραία που μου κάνει τον καφέ από μια άσχημη.

    Μια ωραία βάλτε ό,τι άλλο θέλετε από μια άσχημη.

    Και ας κάνουν και οι άσχημες εξίσου καλή δουλειά.

    Π.χ. Με κοίμισε για ένα χειρουργείο μια πανασχημη αναισθησιολόγος, και όλα πήγαν μια χαρά. Θα την προτιμούσα όμορφη (αλλά να πήγαιναν εξίσου καλά)

    Υπερβολικός είμαι;

    ΥΓ Δεν μιλάω για δασκάλες, φιλολόγους, ξεναγούς, αρχαιολόγους, βιολονίστες, βιολονσελίστες, φλαουτίστες, κιθαρίστριες, χορεύτριες κοκ

  13. Costas X said

    Καλημέρα !

    @ 4. Αυτό ακριβώς σκέφτηκα κι εγώ, λέει γενικά «οι γυναίκες», αλλά αναφέρεται μόνο στις νέες και ευκατάστατες της αστικής τάξης.

  14. leonicos said

    11 Απορώ

    Ο Νίκος δεν τα γράφει ψέματα; Όντως είναι του Βαρναλη τα χρονπγραφήματα;

    Γειά σου Μπλογκ ό,τι κι αν Είσαι! Έχεις άκρες να βρίσκεις πράγματα

    Για να ξέρουν κάποιοι κάποιοι ότι κι εδώ υπάρχει κάβουρας που περπατάει στα κα΄ρβουνα

    Αλλιώς είναι να το βλέπεις ζωντανό

  15. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Μᾶλλον τυχαία ἦταν ἡ σημερινή βαρναλική ἀναφορά στόν Μαβίλη. Σάν σήμερα (28/11) θυσιάστηκε γιά τήν Ἑλλάδα ὁ Ὑπέροχος πατριώτης καί ποιητής Λορέντζος Μαβίλης..

  16. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @12. Ποῦ νά τήν βρῆς τήν ὡραία Καρδιολόγο, μωρέ Λεώνικε; 🙂 Γιατί νά φάη τά νιάτα καί τήν ὀμορφιά της μιά Ὡραία Γυναίκα γιά νά γίνη στοιχειωδῶς ἐπαρκής Καρδιολόγος στά 35-40 της;;

  17. BLOG_OTI_NANAI said

    Η διαφορά ανάμεσα στους φυσιολογικά σκεπτόμενους ανθρώπους, και στους απαράδεκτους της πολιτικής ορθότητας, που βασισμένοι στο εκάστοτε παρόν, παλεύουν να δαιμονοποιήσουν όλο το παρελθόν, έως και την αρχαία γραμματεία, είναι ότι αυτοί θεωρούν το συλλογικό «αλτσχάιμερ», το θάψιμο της μνήμης, ως επίτευγμα της ανθρωπότητας, ενώ οι υπόλοιποι το θεωρούμε μια αρρώστεια, μια εκφυλιστική ασθένεια.

    Ένας άνθρωπος χωρίς μνήμη, είναι έρμαιο μιας καταστροφικής ασθένειας. Αντίστοιχα και μια ανθρωπότητα χωρίς μνήμη. Κάθε «μοντέρνος» άνθρωπος σήμερα λέει, «δεν μετανιώνω για τίποτα, όλα τα λάθη μου με έκαναν καλύτερο». Το ίδιο συμβαίνει όμως και με την ανθρωπότητα. Αν έχει κάποια ελπίδα να μην γυρίσει λάθη και να μάθει από αυτά, πρέπει όχι να τα ξεχάσει, αλλά το ακριβώς αντίθετο: να μην πάψει ποτέ να τα θυμάται.

    Κάθε πρόοδος στον πλανήτη, σε κάθε τομέα, επιτυγχάνεται με θεμέλιο τη μνήμη. Αν είχαμε μόνο μνήμη του παρόντος, θα είμασταν αναγκασμένοι να ανακαλύπτουμε καθημερινά τον τροχό.
    Αντί λοιπόν να βλέπει κάποιος αποκλειστικά με απογοήτευση το παρελθόν, ας δει μέσα από αυτό τα βήματα προόδου που έχουν γίνει.
    Είμαστε και το παρόν μας, αλλά και οι μνήμες μας. Αν η πολιτική ορθότητα έχει φτάσει σε τέτοια διαστροφή ώστε να προτείνει στην ανθρωπότητα τα σχολεία να μετατραπούν σε εργαστήρια λοβοτομής, τότε ομολογούν ότι αποτελούν πρόταση ολοκληρωτισμού, δικτατορίας, φασισμού.

  18. Δύσκολη δουλειά το καθημερινό χρονογράφημα, σύμφωνα με το δικό μου γούστο, το υπηρέτησε καλά κάποιο διάστημα ο Φρεντυ Γερμανός. Πιθανόν το στυλ γραφής του Βάρναλη να ταίριαζε στην εποχή του, δεν μπορώ να κρίνω με τα τότε επικρατούντα, με τα σημερινά δεν με συγκινεί ιδιαίτερα. Η θεματολογία ικανοποιητική, κάπου μου μοιάζει όχι σαν αποτύπωση σκέψεων, αλλά σαν κάτι που «πρέπει» να γραφεί.
    Οσο για το ποίημα του Μαβίλη…θυμάμαι στην πλατεία τον Λορά και την καντίνα, μα δεν θυμάμαι αν ήτανε το Φλάουερ που πίναμε μπΥρες τα βράδια 30+ χρόνια πριν, και τώρα είναι πιτσαρία ή ήταν άλλο μαγαζί στην Δορυλαίου…

  19. Costas X said

    @ 15. Εις μνήμην…

    Ο Λορέντζος Μαβίλης, ως αντιπρόσωπος και μέλος της Αναθεωρητικής Συνέλευσης της Κέρκυρας μέσα στην Ελληνική Βουλή, απευθυνόμενος στους καθαρευουσιάνους:

    «Χυδαία γλώσσα δεν υπάρχει. Υπάρχουσι χυδαίοι άνθρωποι, και υπάρχουσι πολλοί χυδαίοι άνθρωποι ομιλούντες την καθαρεύουσαν».

    («Εφημερίς των συζητήσεων της Βουλής», Β’ Αναθεωρητική Βουλή, 1911, σελ. 689, συνεδρίασις 36).

  20. BLOG_OTI_NANAI said

    14: «Αλλιώς είναι να το βλέπεις ζωντανό»

    Πράγματι, ας είναι καλά η ψηφιοποίηση της Βουλής που μας επιτρέπει αυτή την πρόσβαση.

    17: Όσα γράφω στο 17, τα γράφω με αφορμή για το αν έγραφε «σεξιστικά» ο Βάρναλης και ο κάθε Βάρναλης. Φυσικά και δεν έγραφε σεξιστικά.

    Αν και δεν μας ενδιαφέρει για άλλο λόγο, να πούμε ότι παρά τις αναλαμπές του, ο Ροΐδης έγραφε αντιφεμινιστικά (είναι πιο σωστό για την εποχή) γι’ αυτό και είχε σύγκρουση με την «Εφημερίδα των Κυριών» της Παρρέν.
    Να ξέρουμε ότι ο φεμινισμός είναι υπόθεση που εμφανίζεται σε έντυπα από τα τέλη του 19ου αι., μη νομίσει κανείς ότι εμφανίστηκε με την Σοβιετική Επανάσταση. Η Εφημερίδα των Κυριών εκδίδεται στα έτη 1888 έως 1917 και πρόσφερε πολλά, φυσικά κυρίως σε εκείνες που την αγόραζαν και τη διάβαζαν, πιθανόν αστές.

    Η χειραφέτηση της γυναίκας και η έξοδος της στις επιστήμες και την αγορά εργασίας ήταν μόνιμο θέμα. Βεβαίως, η εφημερίδα δεν είχε εμμονές, αγκάλιαζε όλους τους ρόλους που είχε τότε η γυναίκα χωρίς αποκλεισμούς. Έγραφε και για την μητρότητα, την ανατροφή των παιδιών, την εμφάνιση κ.λπ.

  21. ΓΤ said

    Βίκυ Φλέσσα, «Απειλή εξαφανίσεως των Ελλήνων», «Εστία», 28.11.2021, σελ. 31.

    Βάγγελίστρα μ’, πάμε χαμένοι…

  22. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Αὐτός πού θά προσπαθοῦσε νά συγκρίνη τήν εἰκόνα τῆς κατοχικῆς εἰκόνας τῆς Ἀθήνας πού γνωρίζουμε ἀπό ὅλες τίς ἱστορικές ἀφηγήσεις (πεῖνα, ἐκτελέσεις, δυστυχία κλπ) μέ αὐτήν πού ἀναδύεται ἀπό τά χρονογραφήματα τοῦ Βάρναλη, θά εἶχε ἕνα κάποιο προβληματάκι.. 🙂

  23. Α. Σέρτης said

    Ο Βάρναλης αποδίδει εσφαλμένα το σονέτο του Μαβίλη στα παρακάτω σημεία (δεν υφίσταται η διάκριση σημαντικές/μη σημαντικές διαφορές σε ποιητικό συγκείμενο):

    τ’ αγνό σου= το αγνό σου

    καθ’ άλλη επιθυμία τούς παύει= κάθε άλλη επιθυμία τους παύει

    κι αφώτιστοι= και αφώτιστοι

    κοντά σου!= κοντά σου

  24. # 22

    Μα το πρώτο αναφέρεται την έναρξη του ελληνοϊταλικού πολέμου ενώ στο δεύτερο είναι εμφανής η ανέχεια και όχι τα λούσα των γυναικών !

  25. BLOG_OTI_NANAI said

  26. # 21

    και η εξάρα του Αστέρα στον Ατρόμητο (ναι, αυτόν που νίκησε τον ΠΑΟΚ) εβεβαίου του λόγου το ασφαλές (χρειάζονται ΔΥΟ για το τάνγκο) ! Γινότουσαν και επί Ζαγοράκη αυτά, αλλά τότε (υποτίθεται πως0 ήταν για να βγουν τα έξοδα της ομάδας, έχουνε γίνει φάσεις στο «Επίλεκτον» της Φ.Ν.

  27. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @24. Τό πρῶτο γράφεται ΠΕΝΤΕ μῆνες μετά τήν ἐναρξι τῆς Γερμανικῆς Κατοχῆς καί τό δεύτερο, μόνο κατοχική βία, πεῖνα, ἐκτελέσεις καί δυστυχία δέν ἀναδεικνύει.. (Τζῆ, ὁ -ἰδιαίτερα ἀγαπητός μου ΚΟΡΥΦΑΙΟΣ μας λογοτέχνης- ΔΕΝ ΑΝΗΚΕ σέ κύκλους πεινασμένων καί δυστυχισμένων τῆς Κατοχῆς.. 🙂 )

  28. Από τοn λογότυπο «Εφημερίς των Κυριών» εμπνεύσθηκαν και τον λογότυπο «Εφημερίς των Κεκοιμημένων»

  29. Νέο Kid said

    Διά τους νέουπας , να θυμίσω ότι έχουμε συζητήσει παλιότερα στο ιστολόγιο περί Μαβίλη και ειδικότερα για τις σκακιστικές του περγαμηνές. Ητο ισχυρός σκακιστής (θα έλεγα σε σημερινές αναλογίες δυναμικότητας διεθνούς μετρ και βάλε) και είχε παίξει σε τουρνουά Ιν Ντόυτσλαντ με το όνομα Sillibam (τι κάνει νιαου-νιαου…)
    Ήταν ψηλός ξανθός γαλανομάτης σαν τον Ισπανό* παπού του.

    * οι Ισπανοί είχαν αυτό το χάλι εμφανισιακά ,καθώς ήταν κατά βάση Γερμανοί. Ευτυχώς τους περιέλαβαν οι Άραβες και τούς έκαναν ανθρώπους , ντιενεητικά/εμφανισιακά και διανοητικά /πολιτισμικά .

  30. # 27

    Εχεις δίκιο, με παρέσυραν φράσεις σαν αυτήν «Οι άντρες παλεύουνε με το Χάρο στα μαρμαρένια αλώνια των διαφόρων μετώπων» και δεν πρόσεξα την ημερομηνία !!

    Τώρα τι παλεύανε οι άντρες, όταν οι γυναίκες κ.λ.π στην ίδια φράση είναι κουίζ για δυνατούς λύτες γιατί μόνο στο μέτωπο δεν ήτανε !!

    Υ.Γ. την ίδια εποχή ο ακατανόμαστος γραφότανε σε τρία συσσίτια, πόλεμος πατήρ πάντων

  31. Νέο Kid said

    29. Όπως θα έλεγε κι ο εκ Κόρδοβας Δύτης, Αλ. Ουάς αλ αλτααρίου, ο παππούς του Μαβίλη ήταν «Αποαυτουσπουδενμπορεσαμεναεξαραβίσουμε»

  32. Το πρώτο μου θύμισε αυτό που έλεγε η αθυρόστομη γιαγιά μου: «Άλλος ψυχομαχάει και άλλος καυλομαχάει».
    Μόνο που εδώ ισχύει στην κυριολεξία.

  33. Νέο Kid said

    Πάει 2*6 η ώρα κι ο Κύριος ακόμα να φανεί!…

  34. BLOG_OTI_NANAI said

    28: 🙂

  35. sarant said

    Kαλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα και τα δεύτερα σχόλια! Το πρωί χουζούρευα, συμπάθα με Κιντ (είναι και μια ώρα νωρίτερα εδώ)

    3 Τα στερεότυπα της εποχής του, ακριβώς Λεώνικε.

    15 Σύμπτωση ήταν, αλλά τυχερή. Νάσαι καλά που την επισήμανες.

  36. Theo said

    Καλημέρα,

    Σεπτέμβριος 1941, η πείνα είχε αρχίσει, κι ο Βάρναλης δεν περιγράφει αν και πόσο ωραίες ήταν οι κνήμες των υποσιτισμένων ή των νεκρών γυναικών. Κατά τα άλλα, ήταν κομμουνιστής 😦

  37. argyris446 said

    Reblogged στις worldtraveller70.

  38. sarant said

    36 Ξεχνάς τη λογοκρισία της εποχής.

  39. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    22, 24, 27.
    Και σε μένα έκανε εντύπωση το πρώτο χρονογράφημα. Γραφή εξαιρετική, σχεδόν ποιητική, αλλά –ρε παιδί μου- χωρίς ίχνος/υποψία ότι γράφεται σε περίοδο κατοχής της χώρας και ενώ η Αθήνα είναι στα πρόθυρα του χειμώνα 41-42 της πείνας και των θανάτων… Παραμόνευε, βέβαια, η λογοκρισία και μάλιστα τριπλή [ελληνική+γερμανική+ιταλική(!)], αλλά και πάλι…

  40. 31 Αχαχαχά! Araplaştıramadıklarımızdanmış.

  41. Theo said

    @38:
    Ναι, ξέχασα τη λογοκρισία, αλλά κι η συνείδησή του που του επέτρεπε να γράφει τέτοια ανάλαφρα κείμενα, ενώ άλλοι πεινούσαν ή πέθαιναν δίπλα του…

  42. 41 Κι άλλοι κατηγορήθηκαν για αυτό. Αυτό αφήνει να εννοηθεί ο Χατζιδάκις, μιλώντας για τον Τσαρούχη και τον Ελύτη (και άλλους), προσθέτοντας «λες και πρέπει να μιλήσεις για το δόντι όταν σε σφάζει ο πονόδοντος» (ή κάπως έτσι). Κι ήταν και επονίτης τότε.

  43. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    -Ιδού το έαρ το καλόν/ Ίδε το έαρ το καλόν
    -Σπινόζα/ Καρτέσιος κλπ, κλπ.

    Ὑποψιάζομαι ὅτι ὁ Βάρναλης θεωροῦσε τά χρονογραφήματά του ὡς (δημιουργικό καί εὐχάριστο μέν, ἀλλά..) λογοτεχνικό πάρεργο καί δέν πολυέσκαγε γιά τήν πιστότητα τῶν ἀναφορῶν του, ὥστε νά σπαταλήση χρόνο γιά διασταυρώσεις. Κι ἀκόμη, μᾶλλον δέν ὑποψιάζονταν ὅτι θά βρεθῆ μετά 80 χρόνια κάποιος μουστερῆς πού θά ξετρυπώση αὐτά τά χρονογραφήματα καί θά τά ξαναδημοσιεύση- ἀναπαράγοντας τήν τσαπατσουλιά του.. 🙂

  44. Α. Σέρτης said

    «ἀναπαράγοντας τήν τσαπατσουλιά του»
    Ειδικά με την δις εξαμαρετίν απόδοση του καρτεσιανού αξιώματος στον Σπινόζα χτύπησε μπιέλα μ’ εξαπτέρυγο…

  45. 43 Αυτό ακριβώς δεν είναι το χρονογράφημα; Μη βλέπεις τώρα με το ίντερνετ που έγινε η θάλασσα γιαούρτι.

  46. sarant said

    41 Οι συγκαιρινοί του πάντως έγραψαν ότι τα κείμενα αυτά τούς πρόσφεραν παρηγοριά,

    43-45 Ακριβώς. Εκεί που εσύ βλέπεις τσαπατσουλιά, εγώ θαυμάζω ότι γράφοντας από μνήμης (διότι ελάχιστα ήταν τότε τα έργα αναφοράς και βέβαια δεν υπήρχε ιντερνετ) παραθέτει το σονέτο του Μαβίλη σχεδόν ταυτόσημο με το τυπωμένο.

  47. Theo said

    @46α:
    Εντάξει, η φυγή από την πραγματικότητα είναι μια ανακούφιση, αλλά βαθύτερα το επιτείνει το πρόβλημα, δεν το γιατρεύει.

  48. ΚΩΣΤΑΣ said

    Από συγγραφικής άποψης ωραία τα χρονογραφήματα. Για τα υπόλοιπα, θεματολογία λίγο αναντίστοιχη με το κλίμα της εποχής, πάλι του δίνω ελαφρυντικά.

    Πρώτο, όπως είπε ο Μπλόγκ και άλλοι, ας αφήσουμε λίγο την πολίτικαλ κορέκτ στην άκρη. Κάθε έργο πρέπει να το βλέπουμε και στο κλίμα τής εποχής.

    Δεύτερο, το καθημερινό χρονογράφημα είναι ταυτόχρονα και ένας μπελάς. Άντε να βρεις καθημερινά θέμα και ό,τι γράψεις να είναι και βιβλιογραφικά ελεγμένο. Προ ίντερνετ μιλάμε.

    Τρίτο, σε μια μαύρη εποχή πρέπει να βρεις και κάτι ανάλαφρο, λίγο να χαρείς ρε παιδί μου! Στα θέατρα δεν παιζόταν τότε κωμωδίες;

    Με όλα τα παραπάνω δεν σημαίνει ότι συμφωνώ απόλυτα με τις επιλογές του ΚΒ, θα μπορούσε, ίσως, να χώσει και υποψίες του ζόφου τις εποχής. Αυτό που τελικά θέλω να πω είναι ότι ας είμαστε και λίγο επιεικείς μαζί του.

    Κι ένα ποίημα (ανάλογο) που υπαινίσσεται ότι: «Οι άντρες παλεύουνε με το Χάρο στα μαρμαρένια αλώνια των διαφόρων μετώπων, με την αγωνία στα μάτια, οι γυναίκες τον παλεύουνε στα ασφαλτοστρωμένα… σαλόνια των πόλεων με το χαμόγελο στα χείλη.»

    Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΙΣΤΗ

    Εκεί που η μάχη πέρασε
    ο έρμος απλώνει κάμπος.
    Έρμος κι εκείνος κείτεται
    μες του βραδιού το θάμπος.

    Μ’ ένα βόλι κατάστηθα.
    Ο δύστυχος βογγάει,
    βυθίζεται, ονειρεύεται,
    σιγά παραμιλάει –

    της γυναίκας του το όνομα:
    «Σύ ‘σαι Μάρθα;… η πληγή μου,
    μην κλαίς και δε με πόνεσε…
    αχ! Μαρθούλα, παιδί μου».

    Κοιμήθη. Η νύχτα ζύγωσε
    και σα μάνα διπλώνει
    το στρατιώτη σε σάβανο
    από κατάσπρο χιόνι.

    -Κοιμήσου παληκάρι μου!
    θα κρύψω το κορμί σου
    στα πούπουλα, μην έρθουνε
    και σ’ έβρουνε. Κοιμήσου!

    «Μη ‘ρθουν και σε ξυπνήσουνε,
    μή σ’ έβρουνε και γιάνεις
    και μάθεις ποιός αγκάλιαζε
    τη Μάρθα και πεθάνεις».

    Κ. Καρθαίος (φιλολογικό ψευδώνυμο του Κλ. Λάκωνα) 1878-1955

  49. ΓΤ said

    Ο Βάρναλης ήξερε να ξεχωρίζει το καλό κρασί. Αλλά μέχρι εκεί. Πολύ πάει να μπορούσε να ξεχωρίσει τον Καρτέσιο από τον Σπινόζα…

  50. Α. Σέρτης said

    «γράφοντας από μνήμης»

    Από μνήμης;
    Και δεν έκανε έτσι να πάρει από τα ράφια των βιβλιοπωλείων την έκδοση των σονέτων από τον Σπαταλά (1935);

  51. Α. Σέρτης said

    «Πολύ πάει να μπορούσε να ξεχωρίσει τον Καρτέσιο από τον Σπινόζα…»

    Πες τα χρυσόστομε!

  52. spyridos said

    Ο κόσμος διαλύεται κι οι Άνταμς και Γουέστον φωτογραφίζουν βράχια, είπε ο Μπρεσόν για τους δυο κλασικούς της φωτογραφίας το 1950.
    Δουλειά του Ανταμς κατά τη διάρκεια του πολέμου τα βουνά και τα φαράγγια και κάτι μαζορέτες με στρογγυλά μπουτάκια στο Φορτ Λάουντερντειλ.
    Το ΘΕΜΑ στην τέχνη είναι καθοριστικό όταν οι καιροί είναι «ενδιαφέροντες».

    Βέβαια και σήμερα υπάρχουν άνθρωποι που πιστεύουν ότι ο Χωμενίδης κάνει τέχνη.
    Ενώ έγραφε κείμενα υποστήριξης της δωσιλογικής και παράνομης κυβέρνησης παπαδήμου εν μέσω χιλιάδων νεκρών από αυτοκτονίες.
    Έπιασα να διαβάσω ένα μυθιστόρημά του και σταμάτησα πριν την εικοστή σελίδα. ΄Αννα Γούλα.
    Εγώ ακόμα ανάλαφρος είμαι ας πεθαίνουν χιλιάδες κάθε μέρα γύρω μου από τον κορονοιό. Ο ψυχολογικός μηχανισμός αποκλεισμού των δυσάρεστων που έχουμε είναι ισχυρότατος.
    Στα μέσα Σεπτεμβρίου 1941 οι θάνατοι από πείνα ήταν λιγότεροι από τους θανάτους από κορονοιό το καλοκαίρι του 2021.
    Το Νοέμβρη βέβαια άρχισαν να τους πετάνε έξω από τις μάντρες των νεκροταφείων.

    Μόλις τέλειωσα το Gravel Heart του Gurnah και ελπίζω ότι θα έρθει επιτέλους το Afterlives που ήθελα περισσότερο να διαβάσω.
    Πολύ δυνατή αφήγηση. Σε κρατάει.
    Έχει εμπεδώσει τους κλασικούς, πως θα μπορούσε άλλωστε να μην, καθηγητής έδρας στη φιλολογία ήταν και για να την πάρει σαν αράπης πρέπει να ήταν τουλάχιστον δυό φορές καλύτερος από τους ασπρούληδες ανταγωνιστές.
    Αλλά έχει φτιάξει ένα δικό του στυλ. Λογοτεχνικό αλλά αρκετά ξερό.
    Αν θέλετε συναισθήματα φτιάξτε τα μόνοι σας.
    Ενας αφρικανός χέμινγουέι. Μόνο που αυτός γράφει για τον πόνο της ξενιτιάς, της μοναξιάς, της καθημερινότητας των ανθρώπων ενώ ο ορίτζιναλ έγραφε για ποτά και γυναίκες για να γίνει γνωστός, μέχρι να ανατείλει ο ήλιος του.
    Οπότε τον Γκούρνα δεν τον βλέπω να αποκτά τη δημοτικότητα του Χ.

  53. Καλά-καλά ούτε στην εποχή του δεν είχε ξεσηκώσει τέτοια έχθρα ο Βάρναλης. Χέιτερς γκόνα χέιτ! 🙂

  54. spyridos said

    49
    Ετσι μας αρέσουν οι λογοτέχνες κύριε να ξέρουν από καλό κρασί ή από ντάκιρι.

  55. Theo said

    @48:
    Κάθε έργο πρέπει να το βλέπουμε και στο κλίμα τής εποχής.
    Την εποχή αυτή, ο παππούς μου, ήδη από το 1939, είχε φροντίσει να αποθηκεύσει πολλά τρόφιμα. Αθηναίοι έφταναν μέχρις εκεί (τους Πύργους Πτολεμαΐδας) και πρόσφεραν τις προίκες τους για ένα τσουβάλι αλεύρι ή λίγες οκάδες λάδι. Η προγιαγιά μου (που την έκαψαν οι Γερμανοί σ’ έναν αχυρώνα, μαζί με τον άντρα της τον Απρίλιο του 1943) δεν άφηνε τους νεότερους που λιγουρεύονταν αυτές τις προίκες, λέγοντάς τους «μην τα παίρνετε, αυτά είναι κλαμένα» κι έδινε χωρίς αντάλλαγμα. Βάσιμα υποθέτω, λοιπόν, πως όσοι συγγραφείς εκείνου του καιρού είχαν το ήθος της προγιαγιάς μου δεν θα έγραφαν τα ανάλαφρα κείμενα του Βάρναλη. Άλλο το κλίμα της εποχής, κι άλλο το ήθος του κάθε ανθρώπου.

    ας είμαστε και λίγο επιεικείς μαζί του.
    Ας είμαστε επιεικείς που πήγε στη Σοβιετική Ένωση, σε συνέδριο συγγραφέων, και τα είδε όλα ρόδινα, ενώ οι καλύτεροι συγγραφείς της ήταν φυλακισμένοι ή ψωμοζητούσαν γιατί είχαν διαγραφεί από την Ένωση Συγγραφέων και δεν μπορούσαν να δημοσιεύσουν τίποτα, ώστε να βγάλουν το ψωμί τους (είχε γίνει μια συζήτηση εδώ πριν από χρόνια, με την παρουσίαση του σχετικού βιβλίου του Βάρναλη).
    Ας είμαστε επιεικείς που, ενώ κόσμος πέθαινε δίπλα του, αυτός ασχολιόταν με τις γάμπες των γυναικών των μεγαλοαστών και των μαυραγοριτών (κι έτσι τους απενοχοποιούσε κάπως).
    Φοβάμαι πολύ πως την ξεχειλώνουμε υπερβολικά την επιείκειά μας.

  56. Theo said

    @53:
    Αν όποιος ξεσκεπάζει την αναλγησία και την υποκρισία είναι χέιτερ, ε, τότε ας είμαι χέιτερ 🙂

  57. spyridos said

    53
    Είναι ο ίδιος μηχανισμός που έφτιαξε τον ήρωα κουκίδη.

    47
    Θυμάσαι πόσα έχεις γράψει για να δικαιολογήσεις τα κατάπτυστα κείμενα αγάπης και αφοσίωσης των αγιορειτών;
    Εγώ τα δέχομαι σαν επαρκή δικαιολόγηση.
    Εσύ έχεις ακουστά για δύο μέτρα και δύο σταθμά;

    0.
    «Οι άντρες έχουνε την καθημερινή σκοτούρα του πώς θα ενώσουν, που λέει ο λόγος, τις δυο άκρες του σκοινιού.»
    Αν το διάβαζα σε σύγχρονο κείμενο θα έλεγα αγγλισμός. Τώρα με βάζει σε αμφιβολίες.

  58. sarant said

    50 Εδώ εσέις, αγαπητέ, έχοντας προ οφθαλμών τα δύο κείμενα, και έχοντας και κίνητρο να διορθώσετε, βρήκατε μόνο τέσσερις αποκλίσεις στο κείμενο του Βάρναλη ενώ υπάρχουν πολύ περισσότερες, και μάλιστα τη μία από τις τέσσερις διορθώσεις που κάνατε την κάνατε λειψή!

  59. sarant said

    57 Και στα γαλλικά υπάρχει η έκφραση, οπότε είναι γαλλισμός στον Βάρναλη. Αν και το έχω βρει και σε άλλους.

  60. Theo said

    @57:
    Θυμάσαι πως πρόβαλα τα έργα των Αγιορειτών, άκρως αντίθετα από τα κείμενα στα οποία αναφέρεσαι;

  61. ΚΩΣΤΑΣ said

    55
    Αγαπητέ μου, Theo, σέβομαι απόλυτα τις απόψεις σου και τις βρίσκω και σωστές. Προσωπικά, δεν έχω καμία ιδεολογική συνάφεια με τον ΚΒ, και δεν έχω λόγους να το υπερασπιστώ από πολιτική σκοπιά. Λατρεύω όμως τον Βάρναλη για την ποίηση του, έχει γράψει αριστουργήματα, σύμφωνα με τα δικά μου γούστα. Ίσως λοιπόν η άποψή μου να εμπεριέχει και αρκετόν υποκειμενισμό λόγω του ποιητικού του έργου. Λέω τώρα, όταν ένας άνθρωπος κάνει ένα στραβοπάτημα, τον καταδικάζεις αμετάκλητα; Δεν λαμβάνεις υπόψη σου και την όλη προσφορά του; Μέσα σε αυτό το πνεύμα κινούμαι εγώ, γι’ αυτό και λέω όσα γράφω.

  62. Χρίστος said

    53. Χέιτερς γκόνα χέιτ! !!! Τα ιοβόλα κινδυνεύουν από το δικό τους δηλητήριο;
    Μικρότητα, μικροψυχία απέναντι στη μεγαλοσύνη ενός ποιητή που αν είχε γράψει και μόνο τη «Μάνα του Χριστού», θα ήταν μέγιστος.

  63. Αφώτιστος Φιλέλλην said

    Α. Εμπειρίκος- Κ.Βαρναλης 1-0

    […]
    Ήτο Iούλιος. Eις την οδόν διήρχοντο τα λεωφορεία, κατάμεστα από ιδρωμένον κόσμο ― από άνδρας λογής-λογής, κούρους λιγνούς και άρρενας βαρείς, μυστακοφόρους, από οικοκυράς χονδράς, ή σκελετώδεις, και από πολλάς νεάνιδας και μαθητρίας, εις των οποίων τους σφικτούς γλουτούς και τα σφύζοντα στήθη, πολλοί εκ των συνωθουμένων, ως ήτο φυσικόν, επάσχιζαν (όλοι φλεγόμενοι, όλοι στητοί ως Hρακλείς ροπαλοφόροι) να κάμουν με στόματα ανοικτά και μάτια ονειροπόλα, τας συνήθεις εις παρομοίους χώρους επαφάς, τας τόσον βαρυσημάντους και τελετουργικάς, άπαντες προσποιούμενοι ότι τυχαίως, ως εκ του συνωστισμού, εγίνοντο επί των σφαιρικών θελγήτρων των δεκτικών μαθητριών και κορασίδων αυταί αι σκόπιμοι και εκστατικοί μέσα εις τα οχήματα επαφαί – ψαύσεις, συνθλίψεις και προστρίψεις.
    […]

    http://www.snhell.gr/anthology/content.asp?id=94&author_id=10

  64. Χαρούλα said

    Το δεύτερο αγαπημένος Βάρναλης. Εξαιρετικό!
    Το πρώτο όμως… Ή έχω θέμα κατανόησης ή είμαι εύθικτη. Ένοιωσα τόσο άσχημα(έως θύμωσα) με την περιγραφή της γυναίκας. Ακόμη και για τα χρόνια εκείνα, που πράγματι οι γυναίκες δεν είχαν πολυβγεί σε πανεπιστήμια και δουλειές, νομίζω δεν ήταν έτσι. Κουτοπόνηρα θηλυκά με τα πλουμίδια και τα κάλη τους να επιβιώνουν κοινωνικά. Το μυαλό τους μόνο στην θηλυκότητα; Και αυτό να είναι και Αίνος; Θέλω να είμαι σε κακή μέρα, και να τα κατάλαβα στραβά…

  65. sarant said

    64 Εγώ δεν το διάβασα έτσι, αλλά είναι γεγονός ότι έχει τα στερεότυπα του καταμερισμού.

  66. Michael Tziotis said

    Και πως αν η Τροία καίγεται, η ωραία Ελένη είναι ο νικητής!

    Όχι η νικήτρια, ο νικητής! Με όσα γράφαμε πριν λίγες μέρες δυσκολεύομαι να μετρήσω την απόσταση ανάμεσα στο σήμερα και το παρελθόν… Φαίνεται πως οι γυναίκες είχαν δικαίωμα στον φυλετικό προσδιορισμό μόνο όταν υπήρχαν και ζούσαν στα πλαίσια των αρσενικών παρωπίδων. Λέω αρσενικών γιατί για να γίνεις άντρας έπρεπε να ξεπεράσεις τη λειψή αρσενική σου φύση… μάθαμε μετά!

  67. Michael Tziotis said

    64. Αίνος

    Χαρούλα, αν το πάρεις ως αναφορά στο ψηλό βουνό στο κέντρο των Βαλκανίων, ταιριάζει κάπως. Κάπου εκεί κοντά είναι και η Βάρνα… 🙂

  68. BLOG_OTI_NANAI said

    Μπορεί και με τα δεδομένα της εποχής να είναι ύμνος για τις γυναίκες. Την ωραιότητα τους που ομορφαίνει τον κόσμο των αντρών. Αυτό μόνο. Ένα χρονογράφημα δεν είναι πάντα βαθιά κοινωνική ανάλυση.
    Και από την άλλη, μπορεί μια γυναίκα να γράψει για έναν άντρα, «κοιτούσα τα δυνατά του χέρια», άρα εγώ που είμαι χλαπάτσας δεν είμαι άντρας άξιος να τον κοιτάξει μια γυναίκα; Ή μήπως να της «απαγορευτεί» να γράφει αυτό που θέλει για να μην παρεξηγηθώ εγώ που είμαι χλαπάτσας, ή που είμαι ανάπηρος, χωρίς χέρια;

    Γενικά καλό είναι να δει κανείς συνολικά τι σκέφτεται κάποιος, όπως είχε πει ο Νίκος για τον Βάρναλη στο προηγούμενο άρθρο για το ίδιο βιβλίο.

  69. #67

    Πάντως ο Αίνος είναι στην Κεφαλονιά εκτός και πήρε μεταγραφή στην θέση του Αίμου και δεν το πήραχαμπάρι !

  70. Χρίστος said

    67 . Αίνος; – Αίμος;

  71. Χαρούλα said

    #67 & 69
    Αίμος η οροσειρά στην Θράκη.
    Αίνος το βουνό της Κεφαλλονιάς.
    Αίνος και η πόλξ καταγωγής των πατεροπαππούδων μου, απέναντι από την πόλη μου, στην ανστ.Θράκη.

  72. Χρίστος said

    69 . Μην ανησυχείς. Όταν γίνει αυτό θα σε ειδοποιήσω.

  73. 12, … προτιμώ … Μια ωραία … καρδιολογο …

    Κρείσσων corazón καρδιολόγου

  74. … Οι άντρες έχουνε την καθημερινή σκοτούρα του πώς θα ενώσουν, που λέει ο λόγος, τις δυο άκρες του σκοινιού. …

    Είναι πιο πολύπλοκο:

    «Lady Madonna
    Children at your feet
    Wonder how you manage
    to make ends meet»

  75. 29, … το όνομα Sillibam (τι κάνει νιαου-νιαου…) …

    Απόψε κάνει (σιλι)μπάμ.

  76. BLOG_OTI_NANAI said

    Για την αντίδραση του Βάρναλη στη θέση της γυναίκας ως υποχείριο χωρίς γνώμη μπορεί κανείς να δει το «Ο ‘Καλός’ Λαός» στους Σκλάβους Πολιορκημένους. Ούτως ή άλλως όλο αυτό το έργο, είναι ανεπανάληπτο.

  77. Α. Σέρτης said

    58
    Τις άλλες διορθώσεις τις άφησα να τις κάνει καθηκόντως ο επιμελητής του βιβλίου του Βάρναλη.
    Δεν πιστεύω να μην τις έχει κάνει σε υποσημείωση;

  78. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @46β. Μᾶλλον χρειάζεται νά κάνω μιά διευκρίνισι. Ἄλλο εἶναι ἡ τσαπατσουλιά τῶν κοινῶν θνητῶν καί ἄλλο ἡ τσαπατσουλιά τῶν Ὀλυμπίων 🙂 Ὁ χαρακτηρισμός μου δέν ἀμφισβητεῖ οὔτε κατ’ ἐλάχιστον τήν μεγαλοσύνη τοῦ Βάρναλη, τουλάχιστον γιά τό κύριο σῶμα τοῦ ἔργου πού μᾶς ἄφησε..

  79. sarant said

    77 Μπα, απλώς τσαπατσουλιά αγαπητέ.

  80. Theo said

    @61:
    Αγαπητέ Κώστα,
    Έχω υπάρξει ποιητής και με καλές κριτικές από βραβευμένους ποιητές της εποχής μας, κι οι δάσκαλοί μου με έμαθαν να είμαι αυστηρός με τον εαυτό μου, γι’ αυτό και δεν έχω γράψει τίποτα τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια. Το ίδιο αυστηρός είμαι και με τους άλλους ποιητές. Με αυτά τα κριτήρια, τον Βάρναλη τον θεωρώ ελάσσονα και επιτηδευμένο, όταν χρησιμοποιεί κάποιες λέξεις και τύπους που δεν τους χρησιμοποιούσε κανένας φυσικός ομιλητής στην εποχή του. (Το ψεύτικο φαίνεται κι από το πρώτο σημερινό χρονογράφημα ενός κατά τις δηλώσεις και την πολιτική ένταξή του κομμουνιστή, που τον καιρό της μεγάλης πείνας υμνούσε την τελειότητα των γαμπών των πλουσίων και νεόπλουτων γυναικών. Κι όταν κανείς ψεύδεται δεν μπορεί να γράψει μεγάλη ποίηση.) Όλα τ’ άλλα, όπως το αν συμφωνώ ή όχι με την πολιτική ένταξή του, είναι τελείως δευτερεύοντα. (Και με την πολιτική ένταξη του Κοτζιούλα δεν συμφωνώ αλλά τον εκτιμώ ως ευαίσθητο, πηγαίο κι αληθινό ποιητή.)

    @76:
    Αυτό το ανεπανάληπτο έργο, με λέξεις και τύπους που δεν τους χρησιμοποιούσε κανένας φυσικός ομιλητής στην εποχή του, είναι απλώς ένας μαϊμουδισμός του «μαλλιαρού» κινήματος, κατά την ταπεινή γνώμη μου πάντα.

  81. Γιάννης Κουβάτσος said

    Ο Βάρναλης το 1919 πήγε στο Παρίσι με υποτροφία και παρακολούθησε μαθήματα φιλοσοφίας, φιλολογίας και κοινωνιολογίας. Άρα, ακόμα και αν δεν ήξερε και πολλά πριν για τον Ντεκάρτ και τον Σπινόζα, πράγμα απίθανο για έναν καλό κλασικό φιλόλογο, εκεί θα έμαθε κάμποσα. Την απορία, βέβαια, γιατί απέδωσε στον Σπινόζα μια φράση ταυτισμένη με τον Ντεκάρτ την έχω ακόμα και θεωρώ πως οφείλεται σε παραδρομή. Επίσης, μου φαίνεται λάθος να κρίνουμε κείμενα που γράφτηκαν πριν από 80 χρόνια με όρους σημερινής πολιτικής ορθότητας και ακόμα πιο λαθος να ψάχνουμε με το μικροσκόπιο να βρούμε ψεγάδια στο έργο ενος δημιουργού, επειδή δεν γουστάρουμε την ιδεολογία του και την πολιτική του τοποθέτηση.
    Μου αρέσει να διαβάζω χρονογραφήματα παρελθουσών εποχών, με διασκεδάζουν και με ταξιδεύουν σε άλλες εποχές, που δεν τις έχω ζήσει και στο κλίμα των οποίων τα βιβλία ιστορίας δεν μπορούν να μας βάλουν. Τα απολαμβάνω τα χρονογράφηματα του μπαρμπα-Κώστα, τα αγαπημένα μου είναι τα «Αττικά».

  82. Α. Σέρτης said

    81
    «τον Βάρναλη τον θεωρώ ελάσσονα και επιτηδευμένο,»

    και υπερεκτιμημένο, θα πρόσθετα, συγχαίροντάς σε για την παρρησία.

  83. ΚΩΣΤΑΣ said

    80
    Theo, για το ποιητικό έργο του Βάρναλη, μπορούμε να συμφωνήσουμε ότι διαφωνούμε, 😉 προσωπικά γούστα είναι αυτά. Τουλάχιστον συμφωνούμε ότι συμπίπτουμε στον Κοτζιούλα.

    Θα με ενδιέφερε το ποιητικό σου έργο στην περίπτωση που είναι διαθέσιμο στο κοινό. Μπορούμε και μέσω Νικοκύρη να ανταλλάξουμε μέηλ. Έχω συλλεκτική μανία με έργα και εκδόσεις φίλων.

    Αν θυμάμαι και καλά, εικάζω ότι υπάρχει στον οργανισμό σου και ποιητική φλέβα, συγγενής σου γαρ ο Μάρκος Μέσκος… 🙂

  84. Theo said

    @83:
    Ένα φυλλαδιάκι έχω δημοσιεύσει, με ψευδώνυμο, που κάποιος φίλος το είχε αναρτήσει στο ιστολόγιό του αλλά και σε κάποια διαδικτυακή ανθολογία το είχα δει. Αλλ’ έχω λόγους να κρύβομαι, γιατί και το ψευδώνυμό μου κάτι φανερώνει, συμπάθα με.
    Ο Μέσκος μού είπε για τα πρώτα ποιήματά μου πως του θύμιζαν τα πρώτα δικά του, αν και δεν τα είχα διαβάσει μέχρι τότε.

  85. Theo said

    @82:
    Ευχαριστώ.
    Βλέπε και το σχ. 294 στο νήμα για τα αποτελέσματα της απογραφής.

  86. BLOG_OTI_NANAI said

    80: Προσωπικό μου κριτήριο για την τέχνη, είναι αν έχει κάτι να μου πει σε ένα πρώτο επίπεδο αυθόρμητης επιδοκιμασίας. Για παράδειγμα, από πάντα μπορούσα να βλέπω με τις ώρες τα αφηρημένα σχέδια του Μόραλη ή τα ανθρωπάκια του Γαλίτη χωρίς να σκεφτώ τεχνικές. Διαβάζοντας με αυτό τον τρόπο το έργο αυτό του Βάρναλη, ένιωσα να εμπεριέχει μια δύναμη ο στίχος του. Για άλλους λόγους, μου αρέσουν πολύ τα αφηγηματικά του Αναγνωστάκη. Αντίστοιχα, ελάχιστα από τα ιστορικά του Καβάφη έκλεψαν αυθόρμητα την επιδοκιμασία μου.
    Μάλιστα, δεν είχα ποτέ πρόβλημα με κανένα έργο, ακόμα και το πιο διάσημο, να πω «αυτό δεν μου αρέσει», σε προσωπικό επίπεδο πάντα, μιλώντας για εμένα, για την δική μου προτίμηση.
    Προχθές είχα πει πως αυτό το άσεμνο του Βάρναλη δεν μπορώ να το λέω ποίημα.

  87. Γιάννης Κουβάτσος said

    Ο Βάρναλης, κατά την άποψή μου, δεν είναι μείζων ποιητής, αν μείζονες θεωρούμε τον Σολωμό και τον Καβάφη (δεν μπορώ να βάλω κανέναν άλλον δίπλα τους), αλλά δεν είναι και ελάσσων. Δεν έγραψε στίχους πλημμυρισμένους ανατολές, μουχρώματα και γιούλια, ούτε στίχους που να μυρίζουν θυμάρι και τραγίλα. Δεν έγραψε επίσης στίχους πεισιθάνατους, ούτε παράστησε τον καταραμένο ποιητή. Έγραψε στίχους στιβαρούς (π.χ. «Πρωτοχρονιάτικο», «Μοιραίοι») αλλά και στίχους λυρικούς, χωρίς να ξεπέφτει ούτε στη γραφικότητα του σοσιαλιστικού ρεαλισμού ούτε και στη γλυκαναλατίλα άλλων συγκαιρινών του ποιητών. Κάποια ποιήματά του μάλιστα τα θεωρώ απλώς υπέροχα :»Να σ’ αγναντεύω, θάλασσα», τι εξαίσιος λυρισμος· «Μαγδαληνή», «Οι πόνοι της Παναγίας», «Η μάνα του Χριστού», «Ορέστης», «Αλκιβιάδης», «Τάνια»…

  88. BLOG_OTI_NANAI said

    81: Που συζητήθηκαν τα περί Σπινόζα; Έχασα επεισόδιο.

  89. Μπορώ να δεχτώ ότι κάποιος θεωρεί τον Βάρναλη υπερεκτιμημένο, γιατί όχι – αλλά είμαι πραγματικά περίεργος να μάθω ποιον ποιητή θεωρεί αξιόλογο κάποιος που μπαίνει κάθε μέρα εδώ μόνο και μόνο για να επισημάνει πραγματολογικά και γραμματολογικά λάθη. Αλήθεια!

  90. Michael Tziotis said

    71.

    Και βέβαια έχεις δίκιο. Ζητώ συγγνώμη απ’ όλους!
    Ελπίζω να συγχωρούμαι λόγω ηλικίας…

  91. Γιάννης Κουβάτσος said

    88:Στο προηγούμενο νήμα για τον Βάρναλη.

  92. Theo said

    Να σου απαριθμήσω κάποιους ποιητές (εκτός από Σολωμό και Καβάφη) που θεωρώ μείζονες:
    Κάλβος, Παλαμάς, Σεφέρης, Ελύτης, Λειβαδίτης, Σαχτούρης, Κυριάκος Χαραλαμπίδης. (Θα μπορούσα να πόλλαπλασιάσω τον αριθμό τους, αλλά πρέπει να ανατρέξω στη βιβλιοθήκη μου.) Αλλά και κάποιους ελάσσονες, όπως τον Κοτζιούλα και τον Μέσκο που προανέφερα, τους θεωρώ κατά πολύ καλύτερους του Βάρναλη, πιο ευαίσθητους και πιο αληθινούς από αυτόν.

  93. ΓΤ said

    90@

    Όσο μακριά είναι ο Αίνος από τον Αίμο, τόσο κοντά είναι στο πληκτρολόγιο τα γράμματα που τους διαφοροποιούν. Κάλλιστα θα μπορούσε παρακεί το δάχτυλο να πάει…

  94. Theo, δεν είχα εσένα υπόψη μου, δεν ανταποκρίνεσαι στην περιγραφή του #89 νομίζω.

  95. Α. Σέρτης said

    Ναι, αγαπητέ Theo, εμένα έχει συνέχεια υπόψη του το άτομο, αλλά θα μείνει με τον καημό.
    Αλήθεια!

  96. Γιάννης Κουβάτσος said

    92:Λειβαδίτης και τον Κυριάκος Χαραλαμπίδης μείζονες, ε; Δεν το σχολιάζω αρνητικά, προς Θεού, κι εμένα μ’ αρέσουν ποιήματά τους, αλλά μείζονες; Οκ, γούστα είναι αυτά, δεν μου πέφτει παραπάνω λόγος.

  97. Καμία έκπληξη, παντελής έλλειψις χιούμορ οδηγεί αναπόδραστα σε παλαιάς σχολής φιλολογική, τουτέστιν γραμματική-συντακτική-πραγματολογική προσέγγιση της ποίησης.

    Έχω βέβαια την παράξενη ικανοποίηση τα μοναδικά σχόλια του ατόμου που δεν επισημαίνουν λάθη να είναι απαντήσεις προς εμένα 🙂

  98. ΓΤ said

    92@

    Φίλε Τεό, βάλε και λίγο Κλείτο Κύρου.

  99. sarant said

    88 Για τον Σπινόζα και τον Καρτέσιο εδώ, στα σχόλια:

    Ερωτικά, ο πέμπτος τόμος των χρονογραφημάτων του Κώστα Βάρναλη

  100. Γιάννης Κουβάτσος said

    98:Μείζων κι αυτός;😊

  101. BLOG_OTI_NANAI said

    91,99: Ευχαριστώ.

  102. ΓΤ said

    100@ Δάσκαλος Θ13

    Όχι, αλλά αφού Χαραλαμπίδης, τότε και Κύρου.

  103. Γιάννης Κουβάτσος said

    102: Ε, τότε να βάλω και τους δικούς μου, τον Χιόνη και τον Λεοντάρη. 😊

  104. Theo said

    @94:
    Το #92 απευθυνόταν στο #87 του Κουβάτσου (δεν φαίνεται; ) και ξέχασα να το δηλώσω. Κατάλαβα ποιον εννοούσες.

    @96:
    Για τον Λειβαδίτη δεν το συζητώ. Για τον Χαραλαμπίδη ίσως και να επηρεάστηκα λίγο από τη γνωριμία μας (αλλά και πριν απ’ αυτήν τον είχα για σπουδαίο ποιητή). Πολύ γλυκός και καλλιεργημένος άνθρωπος.

    @98:
    Ο Κλείτος, θείος μιας φίλης φιλολόγου. Θα τον έβαζα μαζί με τον Μέσκο. 🙂

  105. Theo said

    @103:
    Οκ. Περί ορέξεως… 🙂

  106. >> … Οι άντρες έχουνε την καθημερινή σκοτούρα του πώς θα ενώσουν, που λέει ο λόγος, τις δυο άκρες του σκοινιού.

    Για την ισοδύναμη γαλλική έκφραση «πώς θα ενώσουν τις δυο άκρες» διαβάζουμε εδώ πως στο επίσημο τραπέζι η πετσέτα γύρω από το λαιμό δεν έφτανε να δεθεί πίσω στο σβέρκο αφού οι ευγενείς φορούσαν το γνωστό φουσκωτό γιακά τους «fraise» (= φράουλα).

  107. Νίκος Κ. said

    Διαφωνώ με όσους χαρακτηρίζουν και τα δύο χρονογραφήματα ανάλαφρα. Το δεύτερο, που γράφτηκε το 1944, δείχνει τα σοβαρά προβλήματα που έχει ο κόσμος (στον βαθμό που να μπορεί να περάσει από την άγρια λογοκρισία). Όταν π.χ. λέει ότι παλιότερα «κι ο τελευταίος υπάλληλος μπορούσε να προσφέρει στην αγάπη του αυτήν τη στοιχειώδη περιποίηση» (δηλ. να φάνε σε ένα εξοχικό μαγαζί) ενώ τώρα «όλο του το μηνιάτικο δεν φτάνει για ένα τέτοιο απονενοημένο διάβημα».

    Ως προς το πρώτο χρονογράφημα:

    Γράφτηκε στις 18/9/1941, δηλαδή 4 μήνες μετά την κατάληψη της χώρας από τους Γερμανούς και πριν από τον μεγάλο λιμό που συνέβη τον επόμενο χειμώνα, άρα η πείνα και η καταστροφή πιθανότατα δεν είχαν προλάβει να δείξουν τα δόντια της.

    Για παράδειγμα οι θάνατοι από λοιμώδη νοσήματα (όπου περιλαμβάνεται και η φυματίωση) φαίνεται να είναι σταθεροί το πρώτο αυτό διάστημα (από τον Μάιο του 1941 μέχρι και τον Σεπτέμβριο του 1941) και ίδιοι με αυτούς της προπολεμικής περιόδου. Αμέσως μετά (δηλ. από τον Οκτώβριο του 1941) περίπου διπλασιάζονται και παραμένουν ψηλά για 1,5 χρόνο https://www.mixanitouxronou.gr/pos-ektinachthikan-ta-loimodi-nosimata-stin-katochi-kai-odigisan-ston-thanato-chiliades-polites/

  108. Γιάννης Κουβάτσος said

    104:Το ‘χω ξαναπεί, νομίζω, Theo : Σεβασμός και δέος για τους μείζονες, αλλά κάποιοι «ελάσσονες» μιλάνε περισσότερο στην ψυχή, τους νιώθεις δικούς σου ανθρώπους, σαν να ‘ναι δίπλα σου την ώρα που τους χρειάζεσαι για να πουν τα κατάλληλα λόγια.

  109. Theo said

    @107:
    Ανάλαφρο σαφώς και χαρακτήρισα το πρώτο χρονογράφημα. Και μη μου πεις πως η πείνα δεν είχε αρχίσει τον Σεπτέμβρη του ’41 (όπως γράφω στο #36), κι άρχισε τον Οκτώβρη, που άρχισε η αύξηση των θανάτων. Λογικά, προηγείται ο υποσιτισμός και έπονται οι θάνατοι.

  110. ΓιώργοςΜ said

    Καλησπέρα!
    Για τη θέση της γυναίκας σε βάθος χρόνου, να βάλω ένα βίδεον που μάλλον εδώ το ξαναείδα. Για μια γυναίκα που σταδιοδρόμησε στη δεκαετία του 60, όχι του 40.

    Όσο για την ξινίλα όσων θεωρούν πως η μιζέρια του περιβάλλοντος πρέπει να αντιμετωπίζεται με μίζερες περιγραφές, αντί να καταργήσουμε όλες τις Τέχνες που αναδεικνύουν το Ωραίο, προτείνω αντιόξινα. Για αντικαταθλιπτικά καλύτερα κάποιος γιατρός να πει.

    Στη διάρκεια της Κατοχής, απ’ όσο ξέρω, είχε και επιθεωρήσεις το θέατρο, και κωμωδίες. Οι ηθοποιοί έπαιζαν ενίοτε νηστικοί, για να αναπτερώνουν το ηθικό του κόσμου.
    Οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν ανάγκη τα τραγούδια περισσότερο όταν περνάνε δύσκολα.
    Όταν περπατάει κανείς μέσα στα αποκαΐδια, μπορεί να εστιάζει στα κάρβουνα και να θλίβεται περισσότερο, μπορεί όμως βλέπει και τα αγριολούλουδα και τα φυντάνια και ν’ αναθαρρήσει.

  111. Theo said

    @110:
    Συμφωνώ πως το έργο του Βάρναλη (και τα χρονογραφήματά του ιδιαίτερα) είναι στο ίδιο επίπεδο με τις επιθεωρήσεις και τις κωμωδίες της Κατοχής.
    Αλλά υποτίθεται πως ο ΚΒ ήταν μέλος της Αντίστασης. (Ωραία αντίσταση έκανε!)
    Και φυσικά το ωραίο στη λογοτεχνία δεν είναι η εξύμνηση της τελειότητας των γυναικείων κνημών. Αν αυτό νομίζεις, έχεις πολύ χαμηλή αντίληψη για την Τέχνη.

    Και για να μην ξεχνιόμαστε:
    3283 96 647 σήμερα.

  112. Alexis said

    #56: Theo, είναι δικαίωμά σου βέβαια να σου αρέσει ή να μη σου αρέσει ο οποιοσδήποτε ποιητής, αλλά «ανάλγητος και υποκριτής» ο Βάρναλης;
    Εδώ νομίζω ότι υπερβάλλεις.

  113. Γιάννης Κουβάτσος said

    111:Μα ο Βάρναλης ηταν εξηντάρης στην κατοχή, τι αντίσταση να έκανε; Να ‘βγαινε στο βουνό με τους «γιους» του ή να έγραφε συνθηματα στους τοίχους; 😊

  114. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    64 – «Το πρώτο όμως… Ή έχω θέμα κατανόησης ή είμαι εύθικτη.» Όχι, μια χαρά ισορροπημένη είσαι, ο Βάρναλης είναι απαράδεκτος φαλοκράτης (και τάχα μου προοδευτικός).

    «Ένοιωσα τόσο άσχημα(έως θύμωσα) με την περιγραφή της γυναίκας.»
    Υγιέστατη αντίδραση, τι άλλο θα μπορούσε να νιώσει μια γυναίκα από αυτή την ελεεινή περιγραφή;

    «Θέλω να είμαι σε κακή μέρα, και να τα κατάλαβα στραβά…» Δυστυχώς, είσαι σε καλή μέρα και κατάλαβες, ΙΣΙΑ!😎

    Ζούμε στην εποχή της ταμπέλας, κολλάμε μία στον καθένα και τον αναγνωρίζουμε και τον κρίνουμε από αυτήν, ανεξαρτήτως αν συνάδει με την πραγματικότητα.
    Ο Βάρναλης ήταν «κομουνιστής» άρα καλός και προοδευτικός γενικά, ήταν-είναι έτσι; Δεν έχει ΚΑΜΙΑ σημασία, για τους «αριστερούς» και «δεξιούς» η ταμπέλα ορίζει την κρίση τους κι όχι τα πεπραγμένα του, που αναλόγως συγχωρούνται ή υπερτονίζονται κι από τις δύο πλευρές.
    Αυτό ισχύει για όλους και για όλα, είναι πλέον κοινωνικό αξίωμα.

    Υ.Γ – Ξέρω πως είναι ενοχλητικό αυτό που θα πώ, αλλά κάποτε πρέπει οι γυναίκες να αναλάβετε τις ευθύνες σας για την πατριαρχία που σας καταπιέζει κυρίως σεξουαλικά αλλά και γενικά, και σας σκοτώνει σαν κουνέλια.

    Ξέρω πως δεν τόχεις με την progressive,😊 αλλά είναι για σένα.

  115. Theo said

    @113:
    Νομίζω πως επιχειρηματολόγησα αρκετά για όσα του προσάπτω. Αν δεν συμφωνείς, δεν θα χαλάσουμε και τις καρδιές μας 🙂

  116. Alexis said

    #111: Και φυσικά το ωραίο στη λογοτεχνία δεν είναι η εξύμνηση της τελειότητας των γυναικείων κνημών. Αν αυτό νομίζεις, έχεις πολύ χαμηλή αντίληψη για την Τέχνη.

    Ευτυχώς που δεν συμφωνούν με την δική σου αντίληψη περί τέχνης πλείστοι όσοι ποιητές, λογοτέχνες, ζωγράφοι, γλύπτες κλπ. που μας έχουν δώσει εξαίσια έργα-ύμνους στη γυναικεία ομορφιά.
    (Φυσικά το χρονογράφημα του ΚΒ δεν εντάσσεται σ’ αυτήν την κατηγορία. Είπαμε, είναι χρονογράφημα και ως τέτοιο πρέπει να κρίνεται)

  117. Theo said

    Το 115 στο 112.

    @113:
    1942 – 1944 Συμμετέχει στο ΕΑΜ, μας λέει ο https://www.rizospastis.gr/story.do?id=6153445. Πώς, δεν ξέρω. Με τα χρονογραφήματά του;

  118. Theo said

    @116:
    Ευτυχώς ή δυστυχώς 🙂

  119. Theo said

    Εγώ είμαι με τον Ντοστογιέφσκι.
    Ψάχνοντας για λίγα δευτερόλεπτα στο Διαδίκτυο, βρήκα το παρακάτω άρθρο που με εκφράζει:

    «Η ομορφιά μού δίνει μιαν αίσθηση πληρότητας, μέτρου, ειρήνευσης και παλλόμενης θρησκευτικής ταύτισης με την Πανουσία της ζωής (…) η ομορφιά θα σώσει τον κόσμο». Αυτή η περίφημη και διαχρονική φράση εκστομίζεται από τον πρίγκιπα Μίσκιν, τον ευαίσθητο και καλοσυνάτο πρίγκιπα στο περίφημο έργο του Φίοντορ Ντοστογιέφσκι με τον τίτλο «Ο ηλίθιος». Ο Ντοστογιέφσκι, με την ταλαιπωρημένη του υγεία και προσωπική ζωή, δημιούργησε τα αριστουργήματα που κληροδότησε στην ανθρωπότητα.
    […]
    ο 20ός αιώνας θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ο αιώνας της αναζήτησης της ομορφιάς. Σε αυτή την αναζήτηση και την τελειοποίησή της, μπήκαν στον χορό μια σειρά από τέχνες, επιστήμες και άλλες δραστηριότητες. Ο άνθρωπος ο ίδιος θεώρησε χρέος εαυτού να αναζητήσει το ωραίο, στηριζόμενος περισσότερο στην εξωτερική εικόνα, ξεφεύγοντας πολύ από τη διάσταση που έδινε ο Ντοστογιέφσκι στη φράση του. Η ομορφιά έγινε συνώνυμο ενός εγκλωβισμού, όχι μιας ελευθερίας. Η αρχιτεκτονική, η ζωγραφική, η γραφή, η μόδα, η δημοσιογραφία, η αισθητική, όλα κυμάνθηκαν προς την αναζήτηση της τελειότητας, προς την ικανοποίηση του αδηφάγου βλέμματος. Η αναζήτηση του τέλειου προσώπου, οι τέλειες αναλογίες, τα καλοφτιαγμένα ντιζαϊνάτα κτίρια, η αισθητικοποίηση του περιβάλλοντος, της υψηλής γαστρονομίας, της υψηλής μόδας, τα ταξίδια, οι ιδανικοί προορισμοί, η φωτογραφία, η λατρεία της εικόνας, όλα μα όλα αναζητούν την ομορφιά. Είναι γεγονός ότι προσέφερε και προσφέρει συναισθηματική τέρψη. Ποιος δεν θέλει να ζει μέσα σ’ ένα αισθητικά άρτιο περιβάλλον; Αρκεί όμως πλέον αυτό; Αρκεί η ικανοποίηση του βλέμματος με τη διαμόρφωση της εξωτερικής πραγματικότητας, όταν η ομορφιά λαμβάνει τον ρόλο του περιβλήματος και όχι του περιεχομένου; Και την ίδια στιγμή, όταν αυτή ταυτίζεται με την αίσθηση δύναμης, μιας αέναης και ασύγκριτης φαλλικότητας, που μετατρέπει όποιον την κατέχει σε νικητή σε μια σημαντική κούρσα. Εν ολίγοις, η ομορφιά μεταφράστηκε σε ύλη. Πολύ μακριά, δηλαδή, από την ταπεινή και ταλαιπωρημένη ομορφιά της Μαρίας Μαγδαληνής ή την ομορφιά που δεν έχει συνείδηση της Ναστάζια Φιλίπποβνα. Στον αντίποδα του αισθήματος που νιώθει ο πρίγκιπας Μίσκιν ή ο Χριστός αντικρίζοντας την αδυναμία και την ευθραυστότητα της εσωτερικής όψης του κόσμου. Στον αντίποδα μιας ομορφιάς που δεν διώχνει, αλλά φέρνει κοντά τους ανθρώπους, τους ηρεμεί, καταλαγιάζει τα εσωτερικά θεριά, ηρεμεί τους δαίμονες και τα στοιχειά. Η ομορφιά αυτή σήμερα δεν διαθέτει όνομα. Δεν γνωρίζουμε πού να την αναζητήσουμε.
    […]
    Η ομορφιά ίσως μαζί με την αγάπη να είναι στις μέρες μας οι πιο κακοποιημένες λέξεις. Ισως είναι αυτές που έχουν υποστεί τη μεγαλύτερη κατάχρηση. Είναι κενές νοήματος. Γιατί τι σημαίνει τελικά η αγάπη για τον Αλλο, τον συνάνθρωπο που υποφέρει, όταν η ομορφιά έχει χάσει την τρυφερότητά της για την ανθρώπινη ύπαρξη. Αυτή τη γλυκιά παραδοχή της ανθρώπινης πτώσης και ερημίας.

  120. Νίκος Κ. said

    107: Η φυματίωση συνδέεται με τη γενικότερη χειροτέρευση των συνθηκών διαβίωσης και τη διάλυση της κρατικής μέριμνας. Αν χρειάζονται 1, 2 ή 3 μήνες μετά από την κατάρρευση των συνθηκών που ζει κάποιος (που ήδη ζούσε σε συνθήκες ανέχειας) για να επέλθει το μοιραίο, καλύτερα να μας το πει κάποιος πιο ειδικός.

    Το νοσολογικό φάσμα της Κατοχικής Αθήνας δε διαφέρει ουσιαστικά από αυτό του Μεσοπολέμου. Η διαφορά έγκειται ουσιαστικά στην εκτίναξη των ποσοστών ορισμένων λοιμωδών νοσημάτων λόγω των άθλιων συνθηκών διαβίωσης, της ανύπαρκτης πλέον κρατικής μέριμνας και της κατάρρευσης των μηχανισμών ελέγχου. Σημαντική αύξηση κρουσμάτων και θυμάτων παρουσίασε η φυματίωση. Αντίστοιχα, αυξήθηκε η ελονοσία και ο τυφοειδής πυρετός, εμφανίζοντας επιδημικές εκρήξεις https://www.academia.edu/32880224/%CE%9B%CE%BF%CE%B9%CE%BC%CF%8E%CE%B4%CE%B7_%CE%BD%CE%BF%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B1_%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD_%CE%91%CE%B8%CE%AE%CE%BD%CE%B1_%CE%BA%CE%B1%CF%84%CE%AC_%CF%84%CE%B7_%CE%93%CE%B5%CF%81%CE%BC%CE%B1%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%AE_%CE%9A%CE%B1%CF%84%CE%BF%CF%87%CE%AE_1941_1944_

  121. Γιάννης Κουβάτσος said

    Εγώ με την Έμιλι Ντίκινσον…

    «Πέθανα για την Ομορφιά»

    Πέθανα για την Ομορφιά – και πάνω
    Που είχα βολευτεί μέσα στον Τάφο
    Που πέθανε για την Αλήθεια Κάποιος, έμπαινε
    Σε διπλανό Δωμάτιο –

    Με ρώτησε ψιθυριστά «Τι έφταιξε»;
    «Η Ομορφιά», του απάντησα –
    «Σ’ εμένα – η Αλήθεια – Όμοια τα Δυο –
    Είμαστε, Αδέρφια», είπε –

    Κι έτσι, σαν Συγγενείς, μιας Νύχτας –
    Τα λέγαμε απ’ τα Δώματά μας –
    Βρύα ώσπου έφτασαν στα χείλη μας –
    Και σκέπασαν – τα ονόματά μας –

  122. Μαρία said

    106
    Όχι, ρε συ. Άλλη φρέζα είν’ αυτή. Μεταφορά απ’ το περιτόναιο ή σκέπη ή μπόλια για όποιον ξέρει απο τζιεροσαρμά.

    Τα χρονογραφήματα δεν τα διάβασα. Διαβάζω τα σχόλια με αντίστροφη σειρά απ’ τα τελευταία προς τα πρωινά.

  123. Γιώτα said

    Δεν θα ήθελα να αναμιχθώ στη διένεξη Theo και λοιπών για το αν ήταν ανάλγητος, μισογύνης και υποκριτής ο Βάρναλης. Εγώ τον θεωρώ μείζονα ποιητή και συμφωνώ σ’ αυτό με τον κ. Σαραντάκο. Αλλά στα γραπτά του ήταν επιπόλαιος και προχειρογράφος, δεν τον ένοιαζε αν λέει καραμπινάτες ανακρίβειες (Σπινόζας αντί Καρτέσιος), ενώ οι μεταφράσεις του από τα Αρχαία Ελληνικά ήσαν γεμάτες τρανταχτά λάθη λόγω άγνοιας και επιεικώς απαράδεκτες.

    Εξαιτίας του χαρακτήρα του (αλητάκος, φαλλοκράτης και ψευτόμαγκας) ο Βάρναλης βαριόταν να ψάξει ακόμα και για τα στοιχειώδη. Θα θυμίσω το χρονογράφημά του «Αλήθειες και προσχήματα του Άξονος» που δημοσιεύτηκε στην «Πρωΐα» της 8ης Απριλίου 1941, μιά μέρα μετά την Γερμανική Επίθεση στα Οχυρά Μεταξά. (Τόχει παρουσιάσει εδώ στις 18 Οχτώβρη 2020 ο κ. Σαραντάκος). Εκεί ο Βάρναλης γράφει την ουρανομήκη ανακρίβεια ότι «η ρασιστική θεωρία είναι γερμανική», ενώ όλος ο κόσμος ξέρει ότι δεν υπήρχε ούτε ένας Γερμανός μεταξύ των εφευρετών του Ρατσισμού. Ο Γκομπινώ. ο Georges Cuvier και ο Λεκλέρκ ήταν Γάλλοι, ο Samuel Stanhope Smith, Benjamin Rush και οΤόμας Τζέφερσον Αμερικανοί, ο Charles White Άγγλος, ο John Hunter Σκωτσέζος και πάει λέγοντας…

    Το χειρότερο είναι άλλο: Ο Βάρναλης δεν είχε καμμία ανοχή για τους ΛΟΑΤΚΙ. Θεωρεί ακόμη κι εμάς τις λεσβίες ανώμαλες και διεστραμμένες. Στο χρονογράφημά του με τίτλο «Έπεα πτερόεντα» (βλέπε σελίδες 87-89 του βιβλίου του «Αισθητικά – Κριτικά – Σολωμικά), ο Βάρναλης αποκαλεί την Μεγάλη Σαπφώ «διάστροφη» (=διεστραμμένη) και ανώμαλη!

    Αλλά υπάρχουν και χειρότερα: Το 1970, μεσούσης της 21ης Απριλίου, ο κομμουνιστής Βάρναλης είχε το θράσος να ζητήσει από την τότε χουντική ΕΣΗΕΑ ισόβιο επίδομα λόγω γεροντικής ισχυαλγίας. Και για να συγκινήσει τους χουντικούς, πρόσθεσε 4 χρονια στην ηλικία του, δηλώνοντας πως είναι 90 ετών ενώ ήταν μόνο 86!.. Γράφει ο Βάρναλης στην αίτησή του προς την χουντική διοίκηση της ΕΣΗΕΑ:

    «Αθήναι 9 του Νοέμβρη 1970. Προς το σεβαστόν Διοικητικόν Συμβούλιον της Ενώσεως Συντακτών. Κύριε Πρόεδρε, Παρακαλώ να μου επιτρέψετε να υποβάλω εις την συναδελφικήν σας κρίσιν το ακόλουθον αίτημά μου. Άγω ήδη το ενενηκοστόν έτος της ηλικίας μου και πάσχων εξ εντόνου ισχυαλγίας και σπονδυλαρθρίτιδος αδυνατώ να βαδίζω. Αναγκάζομαι λοιπόν να χρησιμοποιώ διά τας μετακινήσεις μου τας καθημερινάς εντός της πόλεως κυρίως αυτοκίνητα (διότι αυτά με εξυπηρετούν). Και η σχετική δαπάνη φθάνει το ήμισυ της μικράς μου συντάξεως.
    Νομίζω ότι δεν θα ήτο αδύνατον εις την στοργικήν μας Ένωσιν να χορηγήται εις τους άγοντας το ενενηκοστόν συναδέλφους, εν μικρόν μηνιαίον «επίδομα κινήσεως» – τουλάχιστον εις τους έχοντας πολύ μικράν σύνταξιν. Άλλωστε, αυτό το επίδομα δεν πρόκειται να είναι μακράς διαρκείας.
    Με τιμήν Κώστας Βάρναλης»….

    Η πλάκα είναι η εξής και το ξέρει άριστα ο Βαρναλογνώστης κ. Σαραντάκος: Ο συνταγματάρχης που επόπτευε τό 1970 την ΕΣΗΕΑ, επικοινώνησε με τον Παττακό και τον ενημέρωσε για το αίτημα του κομμουνιστή ποιητή. Ο χριστιανικότατος Παττακός διεπίστωσε πως είναι εύλογο και λογικό το αίτημα του Βάρναλη κι έδωσε αμέσως εντολή στην ΕΣΗΕΑ να του χορηγήσει το σχετικό επίδομα για… ανθρωπιστικούς λόγους, δεδομένου ότι είμαστε Χριστιανοί και πρέπει να βοηθάμε ακόμη και τους Εχθρούς μας, όπως είπε!.. Και πράγματι ο Βάρναλης (που είναι ζήτημα αν κόλλησε πάνω από 15 χρόνια ένσημα ως δημοσιογράφος, όπως επίσης άριστα γνωρίζει ο κ. Σαραντάκος…) πήρε αυτό το καθόλου ευκαταφρόνητο επίδομα για 4 ολόκληρα χρόνια, μέχρι τις 16 Δεκεμβρίου 1974 που εκοιμήθη εν Κυρίω…

  124. Theo said

    Φρουρααααά!!!

  125. Spiridione said

    124. Όχι, γιατί; Μπορούμε να κάνουμε μια εποικοδομητική συζήτηση, να ανταλλάξουμε επιχειρήματα με την κυρία Γιώτα.

  126. sarant said

    124-125 Tο κόψαμε κι αυτό το κεφαλάκι.

  127. Χαρούλα said

    #114 η μαμά μου, μ´έμαθε να εκτιμώ και να χαίρομαι την χειρονομία πρώτα και μετά το δώρο! Ευχαριστώ πατρίδα!

  128. Νέο Kid said

    Πολύ στο τρανς το χει ρίξει ο καπετάνιος , και θα του μείνει κανα κουσούρι που δεν θα συμμαζεύεται… 🤪

  129. Γιάννης Ιατρού said

    124, 126: Από τις 22/11 ήταν γνωστό… αλλά ξέρω, είπαμε να πηγαίνουμε με τον σταυρό στο χέρι 🙂

  130. Γιάννης Κουβάτσος said

    Τη Λερναία Ύδρα την ξέρετε… Όσες φορές και να τον διώξετε, τόσες θα επιστρέψει… Είτε με τον σταυρό στο χέρι είτε όχι. Η πείρα αυτό δείχνει.

  131. Γιάννης Ιατρού said

    130: Ξέρουμε όμως και τον Ηρακλή 😏😂😂 και τον ανεψιό του, τον Ιόλαο

  132. Λεύκιππος said

    ¨Ο,τι κι αν λέμε και …. γράφουμε, ο Βάρναλης είχε καθαρά θρακιώτικη νοοτροπία την οποία παρουσίαζε ολοζώντανα και πειστικά. Αγαπούσε την πραγματική ζωή όπως την περιγράφουν τα θρακιώτικα δημοτικά τραγούδια που ακούμε.

  133. Λεύκιππος said

    128 Μ’ έκανες και γέλασα βραδυάτικα… 🤣🤣🤣🤣🤣

  134. aerosol said

    Μικρά τίποτα μου φάνηκαν τα σημερινά, κυρίως ιστορικής αξίας. Σχετικά καλογραμμένα αλλά στην ουσία ρουτινιάρικες αρπαχτές χωρίς βάθος, ιδίως το πρώτο. Φαντάζομαι είναι στο κλίμα που θα του ζητούσε η εφημερίδα: μια ανάλαφρη παπαρδέλα ήθελαν από αυτόν, ούτε δημοσιογραφία, ούτε ρεαλιστική καταγραφή της πραγματικότητας. Αν έκανε τον κόσμο να ξεχνιέται, πάλι καλά, στα θετικά το προσμετράω.
    Δεν έχει νόημα το παραπέρα. Δεν είναι «αυτό που έκανε ο Βάρναλης όσο ο λαός πίναγε». Είναι ένα από τα διάφορα άσχετα που κάνει κάποιος για να τη βγάλει καθαρή στα δύσκολα, όπως όλοι.

  135. sarant said

    129-130 Και δεν ξέρεις πόσα κόβω χωρίς να το αναγγέλλω.

  136. Δεν θυμάμαι στην μυθολογία κάποια στυμφαλίδα όρνιθα να συμπαραστέκεται στην καϋμένη, την λερναία υδρούλα….

  137. Γιάννης Κουβάτσος said

    Η αλήθεια είναι ότι αν ο Βάρναλης είχε γράψει το πρώτο χρονογράφημα σαράντα χρόνια αργότερα, θα τον είχαν πάρει με τις πέτρες. Αν και δεν φαντάζομαι ότι θα έγραφε τόσο απαξιωτικά για τις γυναίκες, αν ζούσε στα μεταπολιτευτικά χρόνια… Σκεπτόμενος και το ποίημα του Καρυωτάκη «Αποστροφή», αναρωτιέμαι αν εκείνες τις εποχές όλοι οι άντρες θεωρούσαν τις γυναίκες τόσο ελαφρόμυαλα, ρηχά και ανεύθυνα πλάσματα. Το ποίημα του Καρυωτάκη πάντως ξεπερνάει τα όρια του μισογυνισμού:

    ΑΠΟΣΤΡΟΦΗ

    Φθονώ την τύχη σας, προνομιούχα
    πλάσματα, κούκλες ιαπωνικές.
    Κομψά, ρόδινα μέλη, πλαστικές
    γραμμές, μεταξωτά, διαφανή ρούχα.

    Ζωή σας όλη τα ωραία σας μάτια.
    Στα χείλη, μόνο οι λέξεις των παθών.
    Ένα έχετ’ όνειρο: τον αγαθόν
    άντρα σας και τα νόμιμα κρεβάτια.
    Χορός ημιπαρθένων, δύο δύο,

    μ’ αλύγιστο το σώμα, θριαμβικά,
    επίσημα και τελετουργικά,
    πηγαίνετε στο ντάνσιγκ ή στο ωδείο.
    Εκεί απειράριθμες παίρνετε πόζες.
    Σαν τη σελήνη πριν ρομαντικές,

    αύριο παναγίες, όσο προχτές,
    ακούοντας τη «Valenzia», σκαμπρόζες.
    Ένα διάστημα παίζετε το τέρας
    με τα τέσσερα πόδια κολλητά.
    Τρέχετε και διαβάζετε μετά

    τον οδηγό σας «διά τας μητέρας».
    Ω, να μπορούσε έτσι κανείς να θάλλει,
    μέγα ρόδο κάποιας ώρας χρυσής,
    ή να βυθομετρούσατε και σεις
    με μία φουρκέτα τ’ άδειο σας κεφάλι!

    Ατίθασα μέλη, διαφανή ρούχα,
    γλοιώδη στόματα υποκριτικά,
    ανυποψίαστα, μηδενικά
    πλάσματα, και γι’ αυτό προνομιούχα

  138. Γιάννης Κουβάτσος said

    Της συμπαραστέκεται ο Άρης ο Γουστάρης, ο θεός του πολέμου.

  139. spyridos said

    Ακόμα μοιράζει πόνο ο Βάρναλης.

    https://sarantakos.wordpress.com/2011/01/02/mponamas/

    «………
    Και πόσο επίκαιρη μοιάζει εκείνη η σαρκαστική «σταυροβελονιά» του Βάρναλη, ο οποίος τον δικό του καιρό, το 1931, όταν η Ιερά Σύνοδος από τη μια αφόριζε τους «μαλλιαρούς αναρχοκομμουνιστές» και από την άλλη, κατά τη διάρκεια της τότε μεγάλης καπιταλιστικής κρίσης, κήρυττε «εγκράτεια», έγραφε… Αλλά και κάποιοι φίλοι του ΚΚΕ χρησιμοποίησαν στίχους από το ποίημα του Βάρναλη σε ένα βιντεάκι στο οποίο επικρίνουν τη στάση της ιεραρχίας τηε εκκλησίας.

    Το ποίημα του Κώστα Βάρναλη, με τίτλο «Πρωτοχρονιάτικο», μπορείτε να το βρείτε σε πολλά σημεία στο Διαδίκτυο, αλλά στα περισσότερα θα βρείτε τη μεταγενέστερη, συντομότερη μορφή του, αυτήν άλλωστε που ο ίδιος ο ποιητής συμπεριέλαβε στα Ποιητικά του, την έκδοση του 1956 –διότι, όσο κι αν φαίνεται περίεργο, δεν έχουμε συγκεντρωμένα όλα τα ποιήματα του Βάρναλη σε έναν τόμο.

    Όμως, το ποίημα είχε και μια προηγούμενη μορφή, την εξής:

    ΜΠΟΝΑΜΑΣ

    Σαράντα σβέρκοι βοδινοί με λαδωμένες μπούκλες
    σκεμπέδες σταβροθόλωτοι και βρώμιες ποδαρούκλες
    ξετσίπωτοι ακαμάτηδες, τσιμπούρια και κορέοι
    ντυμένοι στα μαλάματα κι επίσημοι κι ωραίοι.

    Εξήντα λύκοι με προβιά (γι’ αυτούς βαράν καμπάνες)
    φάγανε γουρουνόπουλα, στραγγίσαν νταμιτζάνες!
    Κι απέ ρεβάμενοι βαθιά ξαπλώσανε στα τζάκια,
    κι αβάσταγες ενιώσανε φαγούρες στα μπατζάκια.

    Την προσευκή τους κάνανε τα πράματα ν’ αλλάξουν
    να ξεπροβάλουν οι κυράδες του Δεκαημέρου
    χωρίς καπίστρι και λουρί, πολλές μαζί… (φυλάξου
    τα πισινά του μουλαριού τα μπρος του καλογέρου!)

    Κι ο Σατανάς τούς άκουσε που πιο καλά τους ξέρει
    κι έστειλε τον καθηγητή της ηθικής ξεφτέρι…

    Όξω οι φτωχοί φωνάζανε: «Πεινάμε τέτοιες μέρες»
    γερόντοι και γερόντισσες, παιδάκια και μητέρες.
    Κι οι των επίγειων αγαθών σφιχτοί νοικοκυρέοι
    ανοίξαν το παράθυρο κι είπανε: «Φταιν οι αθέοι».

    ΓΕΡΒΑΣΙΟΣ Ο… ΘΕΟΕΜΒΑΙΚΤΗΣ
    (Διά το γνήσιον Κ. ΒΑΡΝΑΛΗΣ)
    ….»

  140. spyridos said

    Πάντως κι ο Θεοτοκάς στα τετράδια ημερολογίου τον Οκτώβριο του 41 γράφει για πείνα.
    Και όλοι της υψηλής διανόησης μίλησαν μετά την κατοχή.

  141. spyridos said

    117
    Η ιδρυτική διακήρυξη του ΕΑΜ έγινε στις 27 Σεπ 1941 από τους 4 αντιπροσώπους.
    Στις 10 Οκτ έγινε το διάγγελμα, πρόσκληση για τη συμμετοχή στο ΕΑΜ και στις 28 Οκτ έγινε η πρώτη δράση. Η διαδήλωση με αφορμή την επέτειο.
    Αλλά ο Βάρναλης δεν συμμετείχε στις 18 του Σεπ και αυτό πρέπει να του το προσάψουμε. Ένοχος.
    Στο ΕΑΜ συμμετείχαν πολύ και με διαφορετικούς τρόπους. Δεν ήταν όλοι μήλη του στρατιωτικού σκέλους.

  142. spyridos said

    141
    «Στο ΕΑΜ συμμετείχαν πολλοί και με διαφορετικούς τρόπους. Δεν ήταν όλοι μέλη του στρατιωτικού σκέλους.»

  143. aerosol said

    #137
    Δεν το βλέπω μισογυνικό. Δείχνει αποστροφή για συγκεκριμένη κατηγορία γυναικών. Από τις λεπτομέρειες μου φαίνεται να περιγράφει αστικές και μεγαλοαστικές κορασίδες, είδος που στην φτωχή Ελλάδα της εποχής δεν πρέπει να αποτελούσε ούτε το 10% των γυναικών. Και ενδεχομένως όσες από αυτές θεωρούσε κότες, όχι όλες.

  144. Γιάννης Ιατρού said

    136: Γιώργο, να ξαναδιαβάσεις την υπόθεση. Καυτηρίαζε ο τύπος… 😉 Μέχρι κι ο γνωστός μας Παντελής Μπουκάλας τό ΄χει αναφέρει.

    Αλλά προφανώς έχεις παντελή άγνοια… της περίπτωσης 🙂 🙂 Εδώ ολόκληρος Ευρυσθέας δεν θέλησε να αναγνωρίσει τον άθλο αυτό στον Ηρακλή επειδή τον βοήθησε τόσο πολύ ο ανεψιός του….

  145. BLOG_OTI_NANAI said

    Προσωπικά δεν βλέπω κάποια ιδιαίτερη σχέση του Βάρναλη με το ΕΑΜ. Σε μία αναφορά βλέπω μια έμμεση σχέση σε περιοδικό που εκδίδεται με τη στήριξη του «ΕΑΜ Καλλιτεχνών», ενώ σε άλλη μαρτυρία έχουμε ευθεία διάψευση συμμετοχής του Βάρναλη στο ΕΑΜ, τουλάχιστον με κάποιον πολύ ενεργό τρόπο:

  146. Κιγκέρι said

    Λοιπόν, αυτό το ποίημα του Βάρναλη που αναφέρθηκε, τον Μποναμά, το έχει απαγγείλει ο Δημήτρης Κουτσούμπας στη Βουλή και μάλιστα κάποια στιγμιότυπα χρησιμοποιήθηκαν για τούτο ’δώ το βιντεάκι, το οποίο ομολογώ ότι μ’ έκανε και γέλασα:

  147. BLOG_OTI_NANAI said

    Σήμερα ξέρουμε ότι όλα τα αντικληρικά και ηθικο-ιδεολογικά της τότε αριστεράς δεν σημαίνουν τίποτα, εκτός από το ότι αποτελούν ιδεολογικοποημένες δηλώσεις. Καμία αλήθεια δεν μπορεί κάποιος να προεξοφλήσει εκεί, αν δεν ερευνήσει τα ιστορικά γεγονότα. Έχω δει με τα μάτια μου, ανθρώπους που έχουν κομματικο-πολιτικο-ιδεολογικο-αντικληρικές εμμονές, να γράφουν ψέματα αισχρά χωρίς ντροπή.

    Άλλωστε, επειδή τα καθεστώτα-πηγές της αριστερής ιδεολογίας ήταν όλα δικτατορίες, και πολύ σκληρές και ανάλγητες μάλιστα, όλα όσα προσάπτουν οι αριστεροί στα αστικά καθεστώτα, μπορούν να βρεθούν και στις αριστερές δικτατορίες. Για παράδειγμα, ο Βάρναλης φαίνεται δεν έκανε τον κόπο να κοιτάξει ότι όλοι οι αριστεροί δικτάτορες ήταν «ντυμένοι στα μαλάματα κι επίσημοι κι ωραίοι«, πάμπλουτοι, ζώντας σε ανάκτορα, με πανάκριβα φαγητά και κρασιά, γυναίκες και ό,τι τραβούσε η όρεξη τους.

    Ωραία η ποίηση του Βάρναλη σε πολλά σημεία της, αλλά δεν ζούμε ούτε στο 1917, ούτε στα 1967-74, ούτε σε εποχές προ Χριστού. Ξέρουμε τα πεπραγμένα των δικτατοριών αυτών, ξέρουμε ότι όλοι «οι ημέτεροι» καλοπερνούσαν, όταν ο λαός ψόφαγε της πείνας, τον οποίο λαό, σε όλες αυτές τις δικτατορίες, όπως και σε όλες τις δικτατορίες του πλανήτη, αποδείχτηκε πολλές φορές ότι τον είχαν @εσμένο.

    Θλιβόμαστε για κάθε αριστερό που υπέφερε από κάθε άδικη δίωξη της δεξιάς, αλλά θλιβόμαστε εξίσου για όλα τα θύματα που διώχθηκαν και στις αριστερές δικτατορίες.
    Ευτυχώς, πλήθος αριστεροί αποκήρυξαν τα δικτατορικά καθεστώτα της ιδεολογίας τους, και κράτησαν την κοινωνική μαχητικότητα για την οποία η αριστερή θεωρία μίλησε.

    Αλλά μέχρι εκεί. Δεν είμαστε ούτε αμαθείς, ούτε λοβοτομημένοι, για να δεχτούμε έστω και μισό χιλιοστό τα περί «ηθικού πλεονεκτήματος» που διαβάζουμε στις ρητορικές αριστερές κατηχήσεις. Υπάρχει βρώμα πολύ και θάνατος στις αριστερές δικτατορίες όπως και στις δεξιές, και κανένα ποίημα, λογοτέχνημα, κ.λπ. δεν τα εξαφανίζει.

    Θέλουμε τους αριστερούς αλλά ιδεολογικά πεντακάθαρους, όπως λένε ότι πρεσβεύουν. Όταν μιλάς για όλα, εκτός από τη βρώμα του σπιτιού σου, δεν είσαι καθαρός, είσαι ψεύτης. Οι αριστεροί έχουν αγώνες για να μιλήσουν, αρκεί να κόψουν μια για πάντα την συνήθεια να παραχώνουν ανάμεσα στους αγώνες τους αυτό το ψεύδος του «ηθικού πλεονεκτήματος» έναντι όλων των άλλων.

  148. # 144

    Η στυμφαλίδα όρνιθα ήτανε…κουτορνίθι ;
    Ω, πως αλλάζει ο καιρός τα γούστα και τα ήθη
    Νεότερες ακούγονται των πάντων θεωρίες
    του Ηρακλή οι άθλοι του ήτανε ιστορίες
    και παραμύθια για παιδιά, για εύπιστους μονάχα
    που κάποιοι τα συντήρησαν σαν γεγονότα, τάχα

  149. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @145. Ὡραῖο τό εὕρημά σου BLOG ἀλλά δέν χρειάζεται καί πολλή σκέψι γιά νά ὑποψιαστῆ κανείς ὅτι ὁ Βάρναλης δέν μάτωσε άντιστεκόμενος στήν Κατοχή. (Ἐξ ἄλλου, εἶναι γνωστές οἱ σχέσεις του μέ ἕνα ἐκ τῶν εἰσβολέων..). Χαροκόπος καί γυναικοπίπης ἤτανε ἐκ φύσεως (καί γιά μένα αὐτό ὑπάγεται στά σύν του 🙂 ) καί κατά συμβεβηκός κομμουνιστής. Καί ἀνεξαρτήτως τῶν ἰδεολογικῶν του ψευδαισθήσεων (ψευδαισθήσεων πού τίς εἶχε ἕνας ὁλόκληρος κόσμος) οἱ ποιητικές του ἐπιδόσεις ἦταν ὑψηλές, ἐνίοτε καί ἀριστουργηματικές. Οὔτε ὁ Πάουντ, οὔτε ὁ Βάρναλης, οὔτε ὁ Χάμσουν, οὔτε ὁ Βάγκνερ, οὔτε ὁ Σαίξπηρ κλπ κλπ κλπ κρίνονται ἀπό τίς ἰδεολογικές τους συντεταγμένες..

    Καλημέρα σας!

  150. Γιάννης Ιατρού said

    καλημέρα,

    148: χαχα, καλό! 👍👍
    (σκέψου να δίδασκες τίποτα μυθολογικά σε παιδάκια του δημοτικού, με τέτοια ποιηματάκια Θεό θα σε είχαν και θα τα μάθαιναν απ΄έξω…)

  151. Γιάννης Κουβάτσος said

    149:Γιατρέ μου, ο ρατσιστής Πάουντ, που προπαγάνδιζε τον φασισμό από το ιταλικό ραδιόφωνο, δεν πάει δίπλα-δίπλα με τον Βάρναλη. Και το λέω εγώ αυτό, που απεχθάνομαι τον σοβιετικό ολοκληρωτισμό ίσως πιο πολύ κι από σένα. 😊
    145:Blog,το ότι το σοβιετικό πείραμα εξελίχθηκε σε εφιάλτη, δεν σημαίνει ότι η καταγγελτική ποίηση του Βάρναλη είναι παρωχημένη σήμερα, που το χάσμα μεταξύ πλούσιων και φτωχών ίσως και να είναι μεγαλύτερο από ό,τι στην εποχή του. Παράδειγμα προς αποφυγήν είναι ο σταλινισμός, όχι ταφόπλακα των αγώνων των εργαζομένων. Αυτοί δεν σταματούν ποτέ και το όραμα για μια δίκαιη και ελεύθερη κοινωνία αλίμονο αν σβήσει.

  152. Pedis said

    Σκούρα τα βρήκε, βλέπω, ο Βάρναλης από την Επιτροπή του Μάπετ Σόου … 🤩 🥳

    Αν ο καλλιτέχνης είναι στρατευμένος στους αγώνες τη εποχής και του λαού … ε, είναι κολλημένος ιδεοληπτικός, δεν είναι ελεύθερο πνεύμα, είναι μακριά από τη ζωή.

    Αν το ρίχνει στα ερωτικά … ε, χυδαιότητες, τι πορνίτσες μας αμολάει για τέχνη.

    Γενικά, λέμε, τώρα…

    Άλλο, όχι πολύ άσχετο: φοβάμαι ότι στα σχόλια θα φτάσουμε να διαβάζουμε για το πολυσχιδές ταλέντο του Τζούλιους Έβολα … 😬😼

  153. Γιάννης Κουβάτσος said

    Επιτροπή του Μάπετ σόου όσοι σχολιαστές κινούνται εκτός γραμμής. Όχι, δεν το έγραψε ο Βάτμαν, οπότε όλα καλά.

  154. Pedis said

    Σκληρή γραμμή με το καθημερινό του κόλλημα, και πρωϊνιάτικα (Ω Ντίο). Ξεκόλλα ποβερίνο.

  155. Theo said

    Έχεις γίνει γραφικός, ρε Πέδη, με την … πλούσια επιχειρηματολογία, τις δίκες προθέσεων, τις ταμπέλες, κλπ. Δεν το κατάλαβες;

  156. Χρίστος said

    Καλημέρα σε όλους

    154. Αγαπητέ Pedis, σκληρή γραμμή είναι π.χ αυτό.

  157. Οι όρνιθες της Στυμφαλίας…

    Μείνε νηφάλιος
    μη γίνεσαι στυμφάλιος
    και σου κοπεί ο λώρος
    έτεκες μυ και ώδινες όρος !

  158. BLOG_OTI_NANAI said

    151: Μια χαρά είναι κάθε καταγγελτική λογοτεχνία, εγώ ήδη ανέφερα τη δύναμη των στίχων στο Σκλάβοι Πολιορκημένοι. Απλώς, ήδη η Σοβιετική Ένωση με την ανυποχώρητη επιμονή της στην Ορθοδοξία, απέδειξε στους δικτάτορες ότι η πίστη είναι και αυτή κομμάτι καθαρά λαϊκό. Η ιδεολογική κατασκευή με την τοποθέτηση του κλήρου σε «ταξικά» πλαίσια, με το μοτίβο «του υποκριτή που κάνει μεγάλους σταυρούς και είναι ανάλγητος», με τον αντικληρικαλιστικό φρονιματισμό εκ μέρους της διανοητικής ελίτ προς τον λαουτζίκο, είναι ένα παραμύθι της Χαλιμάς με κατασκευασμένους μονοδιάστατους χαρακτήρες. Παντού υπάρχουν όλων των ειδών τα παραδείγματα ανθρώπων και θα τα έβλεπαν αν έκαναν αυτοκριτική.
    Απλώς, όποιος μιλάει για «λαϊκούς αγώνες» βρίζοντας την πίστη του λαού, αυτός έχει ήδη απομονωθεί. Η πανάρχαιη ορθόδοξη πίστη δεν αποδέχτηκε ποτέ Χριστό χωρίς Εκκλησία και ειδική ιεροσύνη, διότι αυτό δίδαξε ο Χριστός. Ο λαός που τιμά τον κλήρο και τους μοναχούς, ο ίδιος πολλές φορές τους διακωμώδησε για τα ανθρώπινα πάθη τους. Δεν χρειαζόταν ποτέ φρονιματισμός του λαού σε αυτό το κομμάτι.

  159. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    127 – Σωστή η μαμά σου, αυτός είναι ο αληθινός ρόλος της μαμάς αλλά και της γυναίκας, να διαμορφώνουν σωστούς χαρακτήρες.
    Μόνο αυτές μπορούν να αλλάξουν τον κόσμο προς το καλύτερο, ΜΟΝΟ ΕΣΕΙΣ ΜΠΟΡΕΙΤΕ!

  160. Pedis said

    To Frederick Engels,
    who got it wrong a lot of the time
    but who got it right where it counted

    [Αφιέρωση από τους R. Levins και R. Lewontin στο βιβλίο τους «The Dialectical Biologist»,
    Harvard University Press, 1985]

  161. Μα, είναι η αδυναμία μου!

  162. nikiplos said

    52@ γ. Όσο περισσότερο προτείνεις βιβλία και συγγραφείς τεκμηριώνοντας γιατί σου άρεζαν τόσο πιο συμπαθής μου είσαι.

    Ο ΧΧ είναι σημείο (εκδοτικό των καιρών των 90ς). Έκτοτε δεν έχει κάνει σπουδαία πράγματα. Εντούτοις πόσα διαμάντια δεν ανακαλύπτει κανείς ξεχασμένα στα ράφια. Εγώ εδώ ανακάλυψα τον Λώλο, τον Χάκκα τον Μωραϊτίδη κλπ. Και βλέπεις πένες που τις παράβλεψαν στον καιρό τους και κόβουν και σήμερα.

    για το 52@α, έχω ενστάσεις.
    Όταν η εποχή είναι εποχή τεράτων, εποχή εποποιίας πινακοθήκης ηλιθίων, εποχή αδίστακτων, άγριων ενστίκτων, μίσους, θανάτου, πολλοί καλλιτέχνες επιλέγουν το καταφύγιο του να στρέψουν αλλού το βλέμμα τους, αφού τα χείλη τους γίνονται άλαλα μπροστά στο αποτρόπαιο θέαμα. Τόσοι και τόσοι καλλιτέχνες συγγραφείς, χρονογράφοι, ο Ελληνικός Κινηματογράφος, ο Ν Τσιφόρος ακόμη, οι Γιαλαμάς Πρετεντέρης, βρέθηκαν μέσα στη δίνη του πολέμου, του εμφυλίου, του θανάτου, του μίσους. Και προσπάθησαν να απαλύνουν τον πόνο των ανθρώπων, να τους γαληνέψουν λίγο. Σάμπως οι άνθρωποι δεν έβλεπαν τι γίνεται γύρω τους? Δεν καταλάβαιναν? Ήθελαν να ξεχαστούν για λίγο, να ονειρευτούν. Αυτό είναι αδήριτη ανάγκη την εποχή που συμβαίνει ένα δράμα. Μουδιάζεις, δεν θέλεις να μιλήσεις, μιλάς μηχανικά.

    Οι ίδιες ενστάσεις ισχύουν και για το 55@. Ένα έργο βγαίνει για να μείνει για πάντα, να ξεπεράσει την εποχή του. Δεν βγαίνει για να την περιγράψει, αυτό είναι αντικείμενο των ιστορικών. Ο ΚΒ, επειδή είχε κάποιες γνωριμίες, και ίσως ήταν και γνωστός πριν τον εμφύλιο, τη γλύτωσε. Όχι όμως αβρόχοις ποσίν. Πόσους φίλους του δεν θα είδε να πεθαίνουν νέοι άδικα, από έναν αδελφοκτόνο πόλεμο πνιγμένο στο μίσος. Πόσους γραφιάδες, συναδέλφους και φίλους δεν θα είχε που θα ξέρναγαν άδικη χολή. Άλλοτε προοδευτικοί όπως ο Δελμούζος, ανέγνωσκαν από ραδιοφώνου μύδρους εναντίον των αντιπάλων. Και στο κάτω, κάτω κάπου γκώνεις. Όχι άλλο κάρβουνο. Θέλεις λίγο να ξελεγράρεις, να αλλάξεις τον κόσμο με τα όνειρά σου, να τον βάλεις να ονειρευτεί.

    Αυτήν την αντίφαση που εκφράζεται και από τα δύο σχόλια αλλά και από άλλους, πρώτος την απάλυνε ο Σαββόπουλος στο «Γεννήθηκα στη Σαλονίκη»:
    Από τα χώματα και με το αεράκι
    βλέπει το τραμ να έρχεται γραμμή
    είναι κατάφωτο και στο σκαλοπατάκι
    στέκει ο Τσιτσάνης μ’ ένα μικρό βιολί

    Γεννήθηκα στη Σαλονίκη
    μπροστά στην κλειδαρότρυπα σκυφτός
    Κάστρα ανεμισμένα, καΐκια μέσ’ στο φως
    Η προκυμαία, βεγγαλικά και χορωδίες
    τζάμια, το πλήθος βλέπει οπτασίες

    Τα χρόνια που εξαγόρασε για πάντα
    η φαντασία του τα λέει παιδικά

    Προς θεού, ας μην θεωρηθώ ότι συγκρίνω τον ΧΧ με τον ΚΒ ή άλλους γίγαντες της γραφής, μεταξύ αυτών φυσικά και τον γίγαντα Δελμούζο. Λέω απλά πως δεν είναι ηθελημένος αλληθωρισμός το να εστιάσει κάποιους κάπου αλλού.

    Ας θυμηθούμε πόσους και πόσους δεν πολέμησαν, ούτε πήγαν στον πόλεμο: Σικελιανός, Καζαντζάκης, Σεφέρης και πολλοί άλλοι. Έπρεπε να είναι ηθικά κατακριτέοι μήπως? Ηθικό το ερώτημα. Που απαντιέται δύσκολα.

  163. nikiplos said

    Τι είναι ομορφιά? η ομορφιά ενός τοπίου? Η ομορφιά ενός κτηρίου? Μιας γυναίκας ή ενός άνδρα? Είναι συμμετρία? Είναι σχήματα? Είναι γεύσεις? Πολύ αφαιρετικό σαν έννοια και μπαίνει και πολύ νερό.

    ΥΓ> Ούτε ένας σχολιαστής, δεν σχολίασε τους αντισάπωνες ?

  164. Theo said

    @162:
    Ο Σεφέρης (που δεν πήγε φαντάρος, αλλά έδωσε τις μάχες του από άλλα μετερίζια -υπεύθυνος εξωτερικού τύπου του Υπουργείου Εξωτερικών, κι ήταν αυτός που σύνταξε το λακωνικό ανακοινωθέν της 28.10.1940) έγραψε: «Όποιος είναι καθαρός, είναι ποιητής».
    Με το κριτήριο αυτό και τη στάση της προγιαγιάς μου, μιας απλής χωριάτισσας, την ίδια εποχή, βρίσκω λειψό τον Βάρναλη. Για τα δικά μου αυστηρά κριτήρια είναι ένας απλός στιχοπλόκος, και το ωραίο που εξυμνεί είναι πολύ επιδερμικό (η ηδονοβλεψία κι η λαγνεία δεν είναι έρωτας -πώς να το κάνουμε; ). Ναι, μιλάω για ήθος, αλλά το ύφος πηγάζει από το ήθος, «το ύφος είναι ο ίδιος ο άνθρωπος», όπως είπε κάποιος.
    Δεν θα απαιτούσα από τον Βάρναλη, ούτε από τον Σικελιανό και τον Καζαντζάκη να πάνε φαντάροι (το 1940 ήταν 56-57 χρονών) αλλά θα περίμενα μια στοιχειώδη σοβαρότητα στις δύσκολες περιστάσεις της Κατοχής. Που δεν την βλέπω πουθενά στα κείμενα ΚΒ. Άλλο, αν μπορεί κανείς να υποθέσει διαφορετικά πράγματα, όπως κάνεις του λόγου σου, συμπάθα με.

  165. Theo said

    @163:
    Για την ομορφιά, βλ. #119.

  166. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Σήμερα εδέησα να πάρω και αυτό το βιβλίο. Να ξέρεις Νικοκύρη, η Πρωτοπορία που πήγα χθες δεν το έχει και είπε δεν έχει εκδόσεις Αρχείο. Σήμερα ξαναπέρασα για κάποιο άλλο βιβλίο, με θυμήθηκε και με ρώτησε αν βρήκα τα Ερωτικά και του είπα πως ναι το βρήκα παραπάνω, στη Συμμετρία Α.Ε. Ζαλόγγου 6.
    Ο ( «αρχαίος» 🙂 ) πωλητής μου είπε απροπό για γραπτά του Βάρναλη από/για το Ψυχιατρείο και δεν το ήξερα καθόλου. Χάρη στο …γούγλιν, ενημερώθηκα. Πάλι χρωστάω αγορά 🙂
    Τα δυο χρονογραφήματα μού ήσαν γνωστά. 🙂

    >>Άλλοτες παίρνανε το τραμ και τα λεωφορεία και κατεβαίνανε στα Φάληρα, στη Γλυφάδα, στη Βουλιαγμένη ή ανεβαίνανε στην Αγία Παρασκευή, στο Χαλάντρι, στο Μαρούσι. Παντού υπήρχανε εξοχικά κέντρα για να καθίσουνε, να φάνε, να πιούνε, να φλυαρήσουν και να ζαχαρώσουν.
    Εδώ φωτό εποχής προς Αγ. Παρασκευή

  167. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    >>αντισάπωνες («ειδικόν παρασκεύασμα εις κόνιν»)
    163 >> ΥΓ> Ούτε ένας σχολιαστής, δεν σχολίασε τους αντισάπωνες ?

    «Τα συνθετικά απορρυπαντικά χρησιμοποιήθηκαν κυρίως στη βιομηχανία πριν τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο. Ύστερα τα εργοστάσια αεροπορικών καυσίμων Ηνωμένων Πολιτειών είχαν χρησιμοποιήσει κατά κόρον τα προϊόντα αυτά που έγιναν ευρέως γνωστά και μπήκαν στην παραγωγή για οικιακή κατανάλωση. Αυτό προκάλεσε ταχεία ανάπτυξη του είδους σε επίπεδο οικιακής χρήσης στα τέλη 1940.»
    https://www.clean-plus.gr/blog/ylika-katharismou/to-katharisma-ta-palia-xronia.php

    Εδώ λέει «Τα συνθετικά απορρυπαντικά πρωτοδημιουργήθηκαν στη Γερμανία.»
    https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CF%80%CE%BF%CF%81%CF%81%CF%85%CF%80%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B9%CE%BA%CF%8C#cite_note-3

    Το Τρινάλ είχαμε πει παλιότερα ότι ήταν ένα απορρυπαντικό σε σκόνη τη δεκαετία του 40

  168. sarant said

    166 Νάσαι καλά, Έφη. Θα ειδοποιήσω την εκδότρια για την Πρωτοπορία.

    Το άλλο του Βάρναλη είναι οι Άνθρωποι, έτσι;

    167 Αντισάπωνες, με την έννοια «αντί για σαπούνι»

  169. nikiplos said

    164@ Προφανώς η αναφορά στους δύο αφορούσε τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο κι όχι τον δεύτερο. 🙂

  170. Theo said

    @169:
    Συγγνώμη για την παρανόηση. Ο ΑΠΠ (στον οποίο, όμως η νότια Ελλάδα ενεπλάκη μόνο στο τέλος του, και δεν ξέρω αν πρόλαβαν να επιστρατευθούν όλοι οι στρατεύσιμοι) μου φαίνεται τόσο μακρινός. Κι ο Σεφέρης θα ήταν αδύνατο να συμμετάσχει σε αυτόν (και μικρός ήταν και μικρασιάτης, άρα, μη στρατεύσιμος αν ήταν στην κατάλληλη ηλικία).

  171. Theo said

    Εννοώ πως βάζοντας και τον Σεφέρη μαζί με τους άλλους δύο κι ενώ η συζήτηση αφορούσε την Κατοχή, με μπέρδεψες.

  172. Γιάννης Κουβάτσος said

    164:Μα τα κείμενα του Βάρναλη είναι χρονογραφήματα, τα έγραφε ως δημοσιογράφος, είναι πάρεργα, δεν μπορεί να κριθεί από αυτά. Αν δεν ασχολιόταν ο Νικοκύρης και δεν φρόντιζε να εκδοθούν , ποιος θα τα ήξερε; Από την ποίηση και τα λογοτεχνικά πεζά του πρέπει να κριθεί, οπότε το αν είναι καλός ποιητής ή απλώς στιχοπλόκος σηκώνει συζήτηση· μάλλον ατελέσφορη βέβαια αφού υπεισέρχονται και ο ιδεολογικός παράγοντας αλλά και το υποκειμενικό γούστο.

  173. Γιάννης Κουβάτσος said

    Συγγνώμη αλλά ο Σικελιανός συμμετείχε ως στρατιώτης στους Βαλκανικούς στο μέτωπο της Ηπείρου.

  174. Γιάννης Κουβάτσος said

    Στον Α’ Π.Π. ο Σικελιανός ήταν 33 ετών, όταν μπήκε η Ελλάδα στον πόλεμο, και ο Καζαντζάκης 34. Νομίζω πως αυτές οι ηλικίες δεν χρειάστηκε να επιστρατευθούν.

  175. Γιάννης Κουβάτσος said

    Νικοκύρη μαρμάγκα.

  176. Κι ο Βάρναλης συμμετείχε στους Βαλκανικούς, έχει και μια αστεία ιστορία πώς έκανε αναγνώριση σε ένα σκύλο, αν θυμάμαι καλά. Παίζει μάλιστα να είχε πάει και εθελοντής (πάνε πολλά χρόνια που διάβαζα τα Φιλολογικά Απομνημονεύματα…)

  177. spyridos said

    176
    https://sarantakos.wordpress.com/category/%CE%B2%CE%B1%CE%BB%CE%BA%CE%B1%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CE%AF-%CF%80%CF%8C%CE%BB%CE%B5%CE%BC%CE%BF%CE%B9/

  178. Theo said

    @172:
    Αν το κριτήριο του ιδεολογικού παράγοντα αφορά την αφεντιά μου, νόμιζα πως θα είχες καταλάβει ότι τουλάχιστον προσπαθώ να μη με επηρεάζει στις φιλολογικές κρίσεις μου.

    Χρονογραφήματα (πριν από τον Βάρναλη) έγραψε και ο Νιρβάνας, και είναι υπόδειγμα ύφους. Χρονογραφήματα έγραψε κι ο Γιανναράς (μετά τον Βάρναλη). Αυτά των δεκαετιών ’70 και ’80 είναι πολύ ουσιαστικά. Γι’ αυτό, κι έχουν εκδοθεί σε βιβλία, και τα του Γιανναρά έχουν πολλές εκδόσεις. Μάλλον και γι’ αυτούς ήταν πάρεργα, αλλά και ο Νιρβάνας και ο Γιανναράς κρίνονται και από αυτά.

  179. Γιάννης Κουβάτσος said

    173: Και ένα ποίημα που έγραψε εκείνη την περίοδο :
    https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&url=http://ioa21february1913.blogspot.com/2013/03/blog-post_11.html%3Fm%3D1&ved=2ahUKEwiLnc35t8L0AhVsh_0HHYA_CtAQFnoECAQQAQ&usg=AOvVaw2TtFesMGkSvrU8RMVYu6kL

  180. sarant said

    175 —> 179

  181. Γιάννης Κουβάτσος said

    178:Προφανώς, μιλάω γενικά. Οι λογοτέχνες, καλώς ή κακώς, κρίνονται και για την πολιτική ιδεολογία και δράση τους, το ξέρεις καλά. Ο Νιρβάνας κρίνεται κυρίως από τα χρονογραφήματά του, αφού το λογοτεχνικό του έργο είναι μάλλον φτωχό και σε ποσότητα και σε ποιότητα. Τα χρονογραφήματα του Γιανναρά είναι ευσύνοπτα δοκίμια, στα οποια η ποιότητα της γραφής υπονομεύεται από την οξύτητα του ύφους, οξύτητα στα όρια του λιβέλλου. Ο Βάρναλης έχει σοβαρό λογοτεχνικό έργο, τα χρονογραφήματα ήταν επαγγελματική απασχόληση. Αλλά, για να μη νομισεις οτι υπεκφεύγω, και ως χρονογράφος ο Βάρναλης είναι πολύ καλός, σύμφωνα με τα γούστα μου. Ο τόμος «Αττικά», που έχω διαβάσει και ξαναδιαβάζω τακτικά, περιλαμβάνει διαμαντάκια του είδους.

  182. Theo said

    Και για τον Γιανναρά τα χρονογραφήματα ήταν και είναι επαγγελματική απασχόληση, ιδιαίτερα όταν είχε μείνει άνεργος (δεν επικυρωνόταν η εκλογή του στο Πάντειο για ένα ή δύο χρόνια, λόγω της λυσσαλέας αντίδρασης των διανοούμενων του ΚΚΕ). Όσα βγάζει από αυτά ξεπερνούν το ποσό της σύνταξής του, όπως και του μισθού του παλαιότερα.

  183. Theo said

    Κι η υπόλοιπη συγγραφική παραγωγή του Νιρβάνα ξεπερνά σε ποσότητα τα χρονογραφήματά του.

  184. ΓΤ said

    Σχετικά με αυτόν τον Βάρναλη, «Ριζοσπάστης», 17.12.1974: «Όλη η Ελλάδα πενθεί τον κορυφαίο ποιητή της».
    Ώστε αυτός ήταν ο κορυφαίος ποιητής τότε.
    Βρε τι μαθαίνει κανείς…

  185. Theo said

    Τώρα, για να μη με εγκαλέσει κανείς ότι φάσκω και αντιφάσκω όταν γράφω πως τα χρονογραφήματα ήταν πάρεργο για τον Νιρβάνα και τον Γιανναρά, να διευκρινίσω πως εννοώ πως άλλο ήταν το κύριο έργο τους (γιατρός ο πρώτος, καθηγητής στη μέση και μετά στην ανώτατη εκπαίδευση ο δεύτερος). Ήταν όμως και είναι επαγγελματική απασχόληση, τουλάχιστον για τον Γιανναρά, για το όχι ευκαταφρόνητο ποσό που του αποδίδουν.

    Φυσικά η συζήτηση ξεκίνησε από τα δύο χρονογραφήματα της παρούσας ανάρτησης, κι αυτά επηρέασαν αρκετά την κριτική μου.
    Όμως, μια κι η μνήμη μου πάσχει λόγω Έμενταλ κι ο Γιάννης Κουβάτσος ανέφερε τα «Αττικά» του Βάρναλη, ξαναδιάβασα και ένα απ’ αυτά, το «Εκδρομαί» (https://sarantakos.wordpress.com/2018/04/09/varnalis-16/#more-18848) και το κρίνω συμπαθές. Δεν θα το έλεγα, όμως, το ίδιο για κανένα από τα ποιήματά του (ίσως όχι πολλά) που έχω διαβάσει.

  186. sarant said

    183 Σε ποσότητα, δύσκολο. Τα χρονογραφήματά του είναι χιλιάδες.

  187. Γιάννης Κουβάτσος said

    Αν εξαιρέσουμε τη χαριτωμένη «Γλωσσική αυτοβιογραφία» και κάποια συμπαθητικά τετράστιχα από την «Παγά λαλέουσα», δεν μένει τίποτε άλλο από το λογοτεχνικό έργο του Νιρβάνα. Ακόμα και τα χρονογραφήματά του (έχω τον τόμο από τα άπαντα που τα περιλαμβάνει) θνησιγενή κείμενα είναι, δεν έχουν τη νοστιμάδα των χρονογροφημάτων του μετρ του είδους Κονδυλάκη. Για τον Γιανναρά, είπαμε : δοκιμιογράφος είναι μάλλον παρά χρονογράφος. Δυστυχώς, ενώ μου αρέσει η γραφή του, με απωθεί το ύφος του.
    184: Είπαμε, μπρο: Οι ιδεολογικές συμπάθειες και αντιπάθειες συσκοτίζουν την κρίση. 😊

  188. sarant said

    187 Ο τόμος των Απάντων του Νιρβάνα που έχεις (ο ένας από τους 6, αν θυμάμαι καλά) είναι απλώς μια επιλογή από τα πάρα πολλά που έχει γράψει.

  189. Theo said

    187, 188:
    Είχα αγοράσει τα Άπαντα του Νιρβάνα σε τεύχη (που μετά τα έδωσα και τα πήρα δεμένα) στην έκτη δημοτικού, αλλά κάπου παρέπεσαν σε μια μετακόμιση. Εκτός από τα χρονογραφήματά του, μου είχαν αρέσει και κάποια άλλα κείμενά του, που δεν μπορώ να τα θυμηθώ τώρα. Αλλά τότε είχα διαβάσει λίγη λογοτεχνία, για να μπορώ να τα συγκρίνω με άλλα. Και δεν ήξερα πως τα τα χρονογραφήματά του είναι απλώς μια επιλογή από τα πάρα πολλά.
    Ναι, περισσότερο δοκίμια είναι τα κείμενα του Γιανναρά, αλλά τα ανέφερα γιατί κι αυτός, όπως κι ο Βάρναλης, γράφει ένα την εβδομάδα επί δεκαετίες τώρα, σαν ένα προσοδοφόρο πάρεργο.

  190. Γιάννης Κουβάτσος said

    188: Ναι, ο πέμπτος τόμος. Προφανώς περιλαμβάνει τα καλύτερα χρονογραφήματά του. Να προσθέσω στα συν του έργου του Βάρναλη τα θαυμάσια «Φιλολογικά απομνημονεύματα».

  191. sarant said

    189 Αυτά του Γιανναρά πιο σωστό είναι να τα λέμε επιφυλλίδες.

  192. Theo said

    @191:
    Κι ο ίδιος επιφυλλίδες τα λέει, αλλά δεν ήξερα τον όρο ως φιλολογικό είδος. Μάλλον των εφημεριδάδων είναι.

  193. Γιάννης Κουβάτσος said

    191: Α, μπράβο, επιφυλλίδες γράφει. Το χρονογράφημα είναι διαφορετικό είδος. Αντιγράφω :»Κατά πάγια συνήθεια, είναι σύντομο κείμενο ευχάριστο και καλύπτει συγκεκριμένη στήλη στην εφημερίδα ή στο περιοδικό. Γράφεται σε τόνο εύθυμο, χαριτωμένο, χιουμοριστικό, κάποτε επικριτικό, δηκτικό άλλοτε, συχνά ειρωνικό, παραινετικό, έμμεσα ή άμεσα διδακτικό και παιδαγωγικό. Αυτά σημαίνουν ότι συστεγάζει αρμονικά τη χάρη και τη σκωπτικότητα, την ευφυολογία και τον κριτικό στοχασμό, την αφηγηματική ροή και τη διδακτική πρακτική, την ειρωνική διάθεση και τη σοβαρή πρόθεση. Με την ποικιλία των θεμάτων του και των τρόπων με τους οποίους γράφεται εξασφαλίζει όλες τις προϋποθέσεις μιας φιλικής ευχάριστης και τακτικής επικοινωνίας χρονογράφου και κοινού.» Νομίζω, λοιπόν, πως ο Βάρναλης είναι καλός εκπρόσωπος του είδους.

  194. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @191. Διατηρῶ τίς ὡραιότερες καί καρπερώτερες μορφωτικοῦ περιεχομένου ἀναμνήσεις τῆς ζωῆς μου ἀπό τίς ἐπιφυλλίδες τοῦ ΒΗΜΑΤΟΣ κατά τήν ἑπταετία. Ἔμαθα πολλά καί νιώθω βαθειά εὐγνωμοσύνη γιά ἐκείνους τούς πνευματικούς ἀνθρώπους (μεταξύ τῶν ὁποίων καί ὁ Γιανναρᾶς) πού μέ τίς ἐπιφυλλίδες τους μᾶς δίδαξαν ἰδέες, τέχνες, λογοτεχνία, δημοκρατικό ἦθος καί τρόπο σκέψης, σέ χρόνια δύσκολα..

  195. Γιάννης Κουβάτσος said

    Κι εγώ, Γιώργο, οφείλω χάριτες στον Μάριο Πλωρίτη και τις επιφυλλίδες του. Πάνω απ’ όλα, γλωσσικό μάθημα ήταν για μένα τα κείμενά του στο Βήμα. Τα διαβάζω ακόμα στους τόμους του Θεμέλιου.

  196. Γιάννης Κουβάτσος said

    Και τώρα το Βήμα κατάντησε φυλλάδα του Μαρινάκη…

  197. Theo said

    @196:
    Δυστυχώς 😦 😦

  198. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @196, 197. Γι αὐτό καί τό προσπερνᾶμε ἀδιάφορα! 🙂

  199. sarant said

    193 Ναι, κατ΄εμέ ο Βάρναλης στέκει στην πρώτη γραμμή του χρονογραφήματος, παρόλο που δεν το άσκησε για πάρα πολλά χρόνια, μόνο δεκατρία.

  200. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Ποῖον σέ ἕπος ‘φυγεν ἕρκος ὀδόντων, Νικοκύρη; Λίγα εἶναι δεκατρία χρόνια χρονογραφήματος; 🙂

  201. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    168 >>Το άλλο του Βάρναλη είναι οι Άνθρωποι, έτσι;
    Ναι!

  202. Γιάννης Κουβάτσος said

    200: Ε, μπρος στις δεκαετίες του Κονδυλάκη (6.000 χρονογραφήματα) και του Νιρβάνα (12.000 χρονογραφήματα) τι ‘ναι τα δεκατρία χρόνια του Βάρναλη;😊 Βλέπω ότι στην ανθολογια «Ένας αιώνας μυθιστόρημα 1899-1999» της Βασιλικής Αλμπάνη ανθολογείται και ο Βάρναλης με το χρονογράφημα «Κύμα οδηγιών».

  203. Γιάννης Κουβάτσος said

    202:»Ένας αιώνας χρονογράφημα» διορθώνω.

  204. sarant said

    200-202 Αυτό εννοούσα. Εξάλλου κι εμείς του χρόνου θα έχουμε 13 χρόνια ιστολόγιο 🙂

    Μονο 6000 ο Κονδυλάκης; Θα περίμενα λίγο περισσότερα.

  205. Γιάννης Κουβάτσος said

    204: Έγραφε χρονογραφήματα για περίπου 25 χρόνια. Το θέμα είναι, Νικοκύρη, ότι κανείς δεν έκανε για τον Κονδυλάκη αυτό που κάνεις εσύ για τον Βάρναλη. Είναι κρίμα να μην υπάρχει μια καλή ανθολογία με χρονογραφήματα του πατέρα του είδους.

  206. spyridos said

    Δεν ήταν ειρηνευτική αποστολή όπως έλεγαν οι δράστες αλλά Κατοχή και Σκλαβιά.
    Δεν ήταν επταετία ήταν Χούντα.

  207. spyridos said

    191
    Ετσι μάλιστα. Ηθικοπλαστικές επιφυλλίδες.

    ——————————–
    Όταν δώσαμε πανελλαδικές ο φίλος μου ο Φάνης πήρε 18+ σε φυσική , χημεία, μαθηματικά και ένα καταπληκτικό εξάρι στην έκθεση.
    Δεν ξέρω πως τα κατάφερε αλλά είναι αλήθεια.
    Αποφάσισε λοιπόν να ξαναδώσει έκθεση την επόμενη χρονιά και πήγε για προετοιμασία σε ένα φροντιστήριο με πολύ μεγάλη επιτυχία στην αναβάθμιση εκείνων που δεν μπορούσαν να γράψουν έκθεση.
    Ήταν στην Εμμανουήλ Μπενάκη, ανάμεσα Ακαδημίας και Σόλωνος αλλά δεν θυμάμαι το όνομά του.
    Εκεί δίδασκε μια νεαρή φιλόλογος που έκανε θαύματα με τους σκράπες της γραφής.
    Την είχα συναντήσει μάλιστα, από το ντύσιμο μου έκανε για του Ρήγα αλλά ήταν βαμμένη Κνίτισα.
    Είχε φτιάξει ένα βιβλιαράκι με με 20 περίπου επιφυλλίδες του Γιανναρά και είχε κάνει μια ανάλυση της γραφής του
    σε όλα τα κείμενα.
    Λεξιλογικά αλλά κυρίως τον σκελετό της πραγματείας που ήταν πάντα ίδιος.
    Περιγραφή του θέματος, επαναλήψεις, κτλ κτλ
    Έπρεπε όλοι να μάθουν να αναπτύσσουν κάθε θέμα όπως ο Γιανναράς.
    Να μάθουν εκφράσεις που χρησιμοποιούσε, σοφιστείες και φτιαχτά παραδείγματα που χάιδευαν την κοιλίτσα του κάθε Παντελή διορθωτή.
    Τα μισά να έπιαναν και να ακολουθούσαν τον τρόπο γραφής είχαν ένα δεκατέσσερα στο τσεπάκι και οι καλοί πολύ παραπάνω.
    Και φτου να βρίζει ανάμεσα στις αναλύσεις για τη φασιστικά ρητορεία (δικές της λέξεις) του Γιανναρά.
    Από περιέργεια άρχισα να διαβάζω στην Καθημερινή τις βαρετές ηθικοπλαστικές ρητορείες του που ήταν αναμφίβολα καλογραμμένες.

  208. spyridos said

    Λίγους έχω διαβάσει με τόσο μεγάλη ευχαρίστηση όπως ο Κονδυλάκης. Μόνο ο Αστερίξ συγκρίνεται σε απόλαυση και ευθυμία που μου δημιουργούσε το διάβασμά του. Ο πατέρας μου είχε αγοράσει εκείνους τους τρεις μεγάλους τόμους που έγραφαν επάνω ΑΠΑΝΤΑ ΚΟΝΔΥΛΑΚΗ που τελικά δεν ήταν άπαντα, αλλά υπήρχαν και μερικά χρονογραφήματα ανάμεσά τους.

  209. BLOG_OTI_NANAI said

    207: Φυσικό είναι μια φανατική κνίτισσα να γράφει για «φασιστική ρητορεία» του Γιανναρά, αφού όλοι οι οπαδοί των δικτατοριών, δεν ανέχονται τις αντίθετες φωνές. Ο Γιανναράς που μπορούσε να τιμά ως «μάρτυρες» (κατά γράμμα) τους αριστερούς που είχαν υποστεί διώξεις, δεν χώνευε τους ολοκληρωτισμούς και χαρακτήριζε τα σοβιετικού τύπου καθεστώτα ως δικτατορίες, όπως άλλωστε και ένα μέγα πλήθος αριστερών που για διάφορους λόγους είχαν διωχθεί ως «εχθροί» ή «αντιδραστικοί» από τους «συντρόφους» τους. Ο Γιανναράς ήταν πάντα πραγματικός δημοκράτης, δεν χώνευε ούτε τις θεοκρατίες, ούτε τις δικτατορίες, ούτε φυσικά τις φασιστικές εκφάνσεις της «Δημοκρατίας», όπου με διάφορα προσωπεία, ο άθεοι επιθυμούσαν να εκδιώξουν το λαϊκό βίωμα της πίστης για να το μεταρέψουν σε άνωθεν σοφρονισμό του «αφελή» λαού που πιστεύει σε «θεούς».
    Αυτά φυσικά σε οπαδούς ολοκληρωτικών καθεστώτων είναι κάπως δύσπεπτα αφού είχαν μάθει πώς ότι δεν θέλει να εγκαταλείψει ο λαός, απλώς επιβάλλεται με το ζόρι.

  210. Γιάννης Κουβάτσος said

    Τα «Άπαντα» του Κονδυλάκη από τον Π. Οικονόμου περιλαμβάνουν 300 χρονογραφήματα. Είναι και τα μόνα που μπορεί να βρει κανείς στην αγορά.
    Στα φροντιστήρια της εποχής μας έδιναν κι έπαιρναν οι επιφυλλίδες του Παπανούτσου· σαφώς ανώτερες και πιο ωφέλιμες από τις ιερεμιάδες του Γιανναρά.

  211. spyridos said

    207
    Δεν συμφωνούσα τότε (πριν 35 χρόνια) μαζί της αλλά δεν είχα και τη μαγική σφαίρα να δω τις φασιστικές ασυναρτησίες που θα έγραφε 30 χρόνια αργότερα.

    210
    Ναι αυτά ήταν. Έχω δει να κυκλοφορεί και μια έκδοση 6 μικρών τόμων. Δεν ξέρω αν είναι η ίδια σε χαρτόδετο ή άλλος εκδότης.
    Τα κείμενα του Γιανναρά του πρώτου μισού της δεκ του 80 ‘ηταν σαφώς καλύτερα και εκτενέστερα από τα μετέπειτα.
    Αλλά είχε φτιάξει 11 κουτάκια στα οποία προσάρμοζε κάθε κείμενό του. Και τους μάθαινε να γεμίζουν αυτά τα 11 κουτάκια.
    Να μάθει στους συγκεκριμένους να διαβάζουν και Παπανούτσο ήταν μίσιον ιμπόσιμπολ.

  212. sarant said

    205-210 Εχω την εντύπωση ότι όσο ζούσε ο Κονδυλάκης είχε εκδώσει επιλογές από τα χρονογραφήματά του, με τον Διαβάτη στον τίτλο (ή ίσως: Καθώς εδιάβαινα…).

    Πέρυσι η ΕΣΗΕΑ εξέδωσε, αλλά εκτός εμπορίου όπως το συνηθίζει, έναν τόμο για τον Κονδυλάκη (ήταν και ο πρώτος πρόεδρός της) και είχα γράψει κι εγώ ένα άρθρο. Θα δω αν έχει τίποτε αλλο βιβλιογραφικό.

    Μου έβαλες όμως ιδέες.

  213. Theo said

    @207:
    βαρετές ηθικοπλαστικές ρητορείες του Γιανναρά
    Όσα δεν φτάνει η κνίτισα αλεπού… 🙂

    Τι να πει κανείς για τα κείμενα του Μπιτσάκη, του Μπαγιόνα κι άλλων διωκτών του, που αμφιβάλλω αν μπορούσε να τους διαβάσει κανείς εκτός από τους βαμμένους κνίτες! (Τον Μπαγιώνα τον γνώρισα μετά από 10-15 χρόνια, κι είχε αλλάξει· ενδιαφερόταν ειλικρινά για την Ορθοδοξία κι αποδεχόταν όσα του έλεγα).

    @210:
    ιερεμιάδες του Γιανναρά
    Γιάννη, στο σχ. 178 αναφέρθηκα στις επιφυλλίδες του Γιανναρά των δεκαετιών ’70 και ’80. Αν τις έχεις διαβάσει, τον αδικείς. Αλλά μάλλον είσαι μικρός 🙂 και δεν τις έχεις υπ ‘όψιν σου.
    Εμάς, στο φροντιστήριο για τις εισαγωγικές εν έτει 1974 (έπρεπε να γράψουμε στην απλή καθαρεύουσα) μας έδιναν κάτι δοκίμια του Βουρβέρη. Πλήξη αφόρητη 🙂

  214. Theo said

    @213, τέλος:
    Τα κείμενα του Γιανναρά του πρώτου μισού της δεκ του 80 ‘ηταν σαφώς καλύτερα και εκτενέστερα από τα μετέπειτα.
    Να, που με επιβεβαιώνει κι ο spyridos 🙂 (Δεν είχα πατήσει «ανανέωση».)

  215. Γιάννης Κουβάτσος said

    212: Είκοσι χρονογραφήματα είχε συμπεριλάβει στη δική του ανθολογία ο Κονδυλάκης. Αν αναλάβεις, Νικοκύρη, και την έκδοση χρονογραφημάτων του Κονδυλάκη, ε, τι να πω, σου αξίζει βράβευση από την Ακαδημία Αθηνών. Δεν ξέρω αν αυτό είναι καλό, βέβαια. 😊

  216. Γιάννης Κουβάτσος said

    211: Ειναι άλλη έκδοση η εξάτομη. Εκδότης ο Δεδεμάδης σε επιμέλεια του Γιώργη Πικρού.

  217. Γιάννης Κουβάτσος said

    213: Τις παλιές όχι. Έχω διαβάσει, όμως, εκτός από επιφυλλίδες, το «Καταφύγιο ιδεών», το ποιητικότατο «Σχόλιο στο Άσμα Ασμάτων» και το «Η Κόκκινη πλατεία και ο θείος Αρθούρος». Μου άρεσαν και τα τρία.

  218. Theo said

    Στη «Βασική Βιβλιοθήκη» του «Αετού» (επιμέλεια Σταύρου Σκοπετέα) ο μισός πρώτος τόμος και ο δεύτερος (με τίτλο «Ο Κονδυλάκης και το χρονογράφημα» για αμφότερους, έτος έκδοσης, 1956) είναι αφιερωμένοι στο χρονογράφημα. Ανθολογούν 55 συγγραφείς και περιλαμβάνουν 28 κείμενα του Κονδυλάκη, 10 του Νιρβάνα και κανένα του Βάρναλη -ήταν εκτός κανόνα γιατί ήταν αριστερός; το αγνοώ).

  219. Theo said

    @217:
    Από τα τρία βιβλία που αναφέρεις, μου άρεσαν το πρώτο και το τρίτο. Για το «Καταφύγιο Ιδεών» τού έκανα κάποια κριτική, από ηθική, όχι λογοτεχνική άποψη, και δικαιολογήθηκε πως τα έγραψε όπως τα ένιωθε την εποχή που περιγράφει, όχι είκοσι χρόνια μετά, όταν το έγραψε (ή το είχε γράψει τότε και το δημοσίευσε μετά; δεν το κατάλαβα ακριβώς).

  220. sarant said

    218 Και καμία γυναίκα. Ίσως δεν έβαλαν τον Βάρναλη γιατί τον θεωρούσαν ποιητή, ίσως για πολιτικούς λόγους.

  221. Theo said

    @220:
    Ξέρεις γυναίκες χρονογράφους πριν από το ’50 χοντρικά;

  222. Γιάννης Κουβάτσος said

    221: Η Ελένη Βλάχου, λιγο μετά την κατοχή. Πριν, δεν νομίζω.

  223. Γιάννης Κουβάτσος said

    Πριν το 1950 ή και το 1960, όσες γυναίκες έγραφαν σε εφημερίδες, κρατούσαν κυρίως στήλες τεχνοκριτικής και θεατρικής κριτικής, όπως η Ελένη Ουράνη (Άλκης Θρύλος).

  224. ΞΥΠΕΤΑΙΩΝ said

    # 213

    …Τι να πει κανείς για τα κείμενα του Μπιτσάκη, του Μπαγιόνα κι άλλων διωκτών του, που αμφιβάλλω αν μπορούσε να τους διαβάσει κανείς εκτός από τους βαμμένους κνίτες! …

    Εγω ξερω εναν που τον εχει διαβασει σιγουρα ,τον κ. Σαραντακο , οταν ηταν μελος της Σ.Ε. του περιοδικου Πολιτιστικη
    που ηταν το μονο περιοδικο που δημοσιευσε το υπομνημα του Μπαγιονα για τον Γιανναρα..

    ..Ας μνημονευτεί εδώ μόνο το εξαιρετικά τεκμηριωμένο υπόμνημα του Α. Μπαγιόνα που υπέβαλε στην Πάντειο για την περίπτωση του θεολόγου Χρ. Γιανναρά, (υποψήφιου τότε για την έδρα της φιλοσοφίας), που αποτελεί καταπέλτη όχι τόσο για τις αντιδραστικές του απόψεις αλλά προπαντός για την αγραμματοσύνη του σε φιλοσοφικά ζητήματα, και καταλήγει: «νομίζω ότι ο κ. Γιανναράς οψιμαθής και αυτοδίδακτος στις φιλοσοφικές σπουδές είναι ακατάλληλος για την πλήρωση της έδρας της Φιλοσοφίας της Παντείου Σχολής».

    Αξίζει να σημειωθεί ότι το υπόμνημα του Μπαγιόνα για το Γιανναρά δεν δέχτηκε να δημοσιεύσει κανένα απ’ τα έντυπα της επίσημης ρεβιζιονιστικής Αριστεράς – ενέργεια πολύ αποκαλυπτική για την τότε στάση της και χαρακτηριστική για τη μετέπειτα ως τα σήμερα αντεπαναστατική της πορεία: «πρέπει να εκφράσω τις ευχαριστίες μου στην «Πολιτιστική» που δέχτηκε να δημοσιεύσει το υπόμνημα που υπέβαλα στην Πάντειο και την λύπη μου για την απροθυμία άλλου περιοδικού να το δεχτεί» (Α. Μπαγιόνας: ο νεοσκοταδισμός στη φιλοσοφία, στο: «Πολιτιστική», τεύχος 18, Απρίλιος 1985, σελ.24-35). ..

    https://athens.indymedia.org/post/598501/

    Πολλα ζορια τραβας Theo με τους Κνιτες , να το κοιταξεις.

    Υ.Γ

  225. sarant said

    224 Πράγματι το είχα διαβάσει, αν και εκείνη την περίοδο (άνοιξη 1985) ήμουν στην Κομοτηνή φαντάρος.

  226. Theo said

    @224:
    Εννοούσα τα θεωρητικά κείμενα των Μπιτσάκη, του Μπαγιόνα, κλπ. Είχα ένα συγκάτοικο στα φοιτητικά μου χρόνια, που είχε καθηγητή τον Μπαγιόνα στη Φιλοσοφική και πήρα μιαν ιδέα για τα συγγράμματά του. Εσύ τα έχεις διαβάσει; Ή, ποιος τα διαβάζει (τα αντέχει) σήμερα;

    Ο Μπιτσάκης, με προϋπηρεσία μαθηματικού και φυσικού, κατηγορούσε τον Γιανναρά, του οποίου τα περισσότερα έργα είναι φιλοσοφικά κι έχει διδακτορικό φιλοσοφίας της Σχολής Ανθρωπιστικών Επιστημών του Πανεπιστημίου της Σορβόνης, ότι ήταν θεολόγος 🙂 -:)

    Οι κνίτες είναι οι πιο επιδεκτικοί στο τρολάρισμα, αλλά είναι σα να κλέβεις εκκλησία 🙂

  227. Γιάννης Κουβάτσος said

    Θυμάμαι ότι ο Μηλιός στις «Θέσεις» είχε γράψει εμπεριστατωμένο άρθρο, με το οποίο καταδίκαζε την εκλογή του Γιανναρά στην Πάντειο. Τον ρεβιζιονισμό δεν υπηρετούσαν κι αυτός και το περιοδικό του; 😊

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: