Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Μόλλας (ένα χρονογράφημα του Βριάρεω)

Posted by sarant στο 11 Ιανουαρίου, 2022


Τρίτη σήμερα, μέρα που επί σειράν ετών έβαζα κείμενα του πατέρα μου. Έχω πει ότι θα κοιτάξω αν μπορώ να παρουσιάσω ένα μυθιστόρημά του, που το άφησε ανέκδοτο, αλλά δεν πρόλαβα ακόμα να το κάνω. Οπότε προς το παρόν σήμερα βάζω ένα χρονογράφημα του παππού μου, που δημοσιεύτηκε το 1928 στην εφημερίδα Δημοκράτης της Μυτιλήνης, με το ψευδώνυμο Βριάρεως.

Ο Βριάρεως ήταν ένας από τους τρεις Εκατόγχειρες της Τιτανομαχίας. Το όνομα του Βριάρεω συνδέεται με το επίθ. βριαρός = ισχυρός, ενώ στην Ιλιάδα μαθαίνουμε οτι οι θεοί τον έλεγαν έτσι αλλά στους ανθρώπους ήταν γνωστός ως Αιγαίων. Στην αγγλική Βικιπαίδεια βρίσκω μια γελοιογραφία που παρουσιάζει το εργατικό κίνημα ως Εκατόγχειρα Βριάρεω, οπότε ίσως δεν είναι τυχαία η επιλογή του ψευδωνύμου από τον παππού μου. 

Πρέπει να πω ότι τα χρονογραφήματα αυτά τα εντόπισε και τα κατέγραψε ο φίλος ερευνητής Αριστείδης Καλάργαλης στο αρχείο του Δημοκράτη -συνολικά κατέγραψε, με επιτόπια αποδελτίωση στα γραφεία της εφημερίδας, σχεδόν 40 χρονογραφήματα για την περίοδο από Αύγουστο 1928 έως Μάιο 1929 και μου έστειλε τις φωτογραφίες πριν από λίγο καιρό. (Ο παππούς μου στα χαρτιά του είχε κρατήσει ελάχιστα, ένα από τα οποία το είχε βάλει ο πατέρας μου στο επίμετρο του βιβλίου του Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης, που το έχω παρουσιάσει στο ιστολόγιο σε συνέχειες).

Το συγκεκριμένο χρονογράφημα δημοσιεύτηκε στον Δημοκράτη στις 15 Δεκεμβρίου 1928 και αναφέρεται σε μια επίσκεψη του διάσημου καραγκιοζοπαίχτη Αντώνη Μόλλα στη Μυτιλήνη. Ο Μόλλας ήταν ο κορυφαίος καραγκιοζοπαίχτης της εποχής και στο ιστολόγιο τον αναφέραμε στο πρόσφατο άρθρο μας με αποσπάσματα από τα απομνημονεύματα του Σωτήρη Σπαθάρη. Ο παππούς μου αγαπούσε πολύ τον Καραγκιόζη και τον Μόλλα· όταν ήμουν παιδί συνήθιζε να μας παίζει ολόκληρες παραστάσεις και αυτό το αστείο του Μόλλα («πού να σε βάραγα και με τα ποτιστικά μου») το θυμάμαι να το λέει.

Σημειώνω ότι η ατάκα του Μόλλα «θα σε κόψω στα δυο σαν πεντακοσάρικο», που αναφέρεται στο χρονογράφημα, είναι σαφής υπαινιγμός στη διχοτόμηση των χαρτονομισμάτων που έγινε το 1922 από τον Πέτρο Πρωτοπαπαδάκη, ένα αναγκαστικό δάνειο δηλαδή για τη χρηματοδότηση των αναγκών του πολέμου στη Μικρασία.

Ωστόσο, το χρονογράφημα δεν αφορά μόνο τον Μόλλα αλλά και τις… περιπέτειες μιας παρέας που προσπαθεί να φτάσει στο σημείο όπου δινόταν η παράσταση του Μόλλα, υπό βροχήν και μέσα από τους λασπωμένους (και όχι ασφαλτοστρωμένους) δρόμους της Μυτιλήνης. Η Αλυσίδα, που αναφέρεται εδώ, είναι μια όχι ιδιαίτερα μακρινή γειτονιά και, όπως θα δείτε στη διήγηση, τα αυτοκίνητα ήταν μάλλον σπάνια.

Όπως θα δείτε, ο παππούς μου χρησιμοποιεί απλή καθαρεύουσα, με πινελιές αρχαΐζουσας αλλά και βέβαια πολλά δημοτικά στοιχεία, ένα μικτό είδος που ταιριάζει στο ελαφρώς ειρωνικό ύφος που είχαν όλα σχεδόν τα χρονογραφήματά του.

Μονοτονίζω και εκσυγχρονίζω την ορθογραφία.

ΜΟΛΛΑΣ

O συμπαθέστατος αυτός καλλιτέχνης, ο γνησιότερος εκπρόσωπος του λαϊκού πνεύματος μού είναι παιδιόθεν γνωστός και προσφιλής. Μειράκιον ακόμη, όταν βρισκόμουνα στην Αθήνα, θυμούμαι που έτρεχα κάθε βράδυ στο Στάδιο ή στη Δεξαμενή στην «γωνίαν αναψυχής» που ο Μόλλας έστηνε το ξύλινο και απελέκητο θεατράκι του με τη χιονάτη «οθόνη» χωρισμένη στα δύο —για την ευκολότερη αλλαγή σκηνής— που πάνω της «παρήλαυνον» οι πασίγνωστοι τύποι του, ο Καραγκιόζης, αυτή η μαλαγάνα, ο Χατζηαβάτης, ή χαϊδευτικώς «Χατζατζάρης», ο Νιόνιος, ο Μορφονιός, ο «Πεπόνιας», ο Μπαρμπαγιώργος και άλλοι. Και ο Μόλλας, κύριος και Θεός των, αόρατος όπως ο Ιεχωβά, τους εμψύχωνε, τους έδινε χαρακτήρα, φωνή, ψυχοσύνθεση, τους έκανε ζωντανούς και σκορπούσε σε μας το άδολο γέλιο. Θα ήτανε πλεονασμός αν ανέφερα κι ένα δυο από τα αμίμητα αστεία του, μα θα το κάνω. Όταν κάποτε ο Χατζηαβάτης έφαγε μια καρπαζά από τον Καραγκιόζη:

– Με σκότωσες βρε με τα ξερά σου!.. Κι ο Καραγκιόζης:

— Αμ πού να σε βάραγα και με τα ποτιστικά μου.

Άλλοτε ο Χατζηαβάτης προσπαθούσε να πείσει τον Καραγκιόζη να πάνε στο σεράγι για να κλέψουνε: Βρε Χατζατζάρη, θα φάμε ξύλο.

– Μη σε μέλει Καραγκιόζη μου, κάνω γω καλά.

— Μωρέ θα φάμε ξύλο σου λέω.

– Έννοια σου καημένε. Κάνω γω καλά.

Χραπ, χρουπ.

—    Τι με βαράς βρε Καραγκιόζη, με σκότωσες…

—    Κάνω γω καλά Χατζατζάρη, μη σε μέλει.

Και η σάτιρα πάντα στην ημερησία διάταξη: «πού κρύφτηκες μωρέ σαν τυ­ρί φέτα;», «σε ποιο τραμ τις πήρα τις ψείρες άραγε…», «θα σε κόψω στα δύο σαν πεντακοσάρικο» κλπ.

Αυτός είν’ ο Μόλλας. Γελαστός πάν­τα, εύθυμος, ανοιχτόκαρδος και κάνει να γελάει «το παρδαλό κατσίκι κι ο διάολος ο αρετσίνωτος».

Ήταν επόμενο φυσικά ύστερ’ από τό­ση γνωριμία όχι τόσο μ’ αυτόν όσο με τους τύπους του, πως θα ’τρεχα μόλις ήρ­θε να του σφίξω το χέρι, να τον θαυμά­σω και να του πω το καλώς όρισες. Και ξεκίνησα ένα βράδυ γεμάτος θάρρος και ελπίδα· βαστώντας στο ένα χέρι την ανοιχτήν ομπρέλα και στ’ άλλο ένα ηλεκ­τρικό φαναράκι διέσχιζα με αξιοθαύμα­στον ηρωϊσμό τους λασπότοπους της Αλυσίδας, ενώ μπρος μου, πλάι μου και πίσω μου φτερουγίζαν τεράστιες νυχτερίδες, οι ομπρέλες των εν ηρωϊσμώ συ­ναδέλφων μου, που τραβούσαν κι αυτοί στην ίδια διεύθυνση από τον ίδιο σκοπό εμψυχωμένοι.

Για κάμποση ώρα τα πράγματα πή­γαιναν καλά. Ο δρόμος ελαφρά ανηφο­ρικός και λασπωμένος μέχρι στο κέντρο της γης μάς επέτρεπε να τσαλαβουτάμε όσο γούσταρε η καρδούλα μας και να χωνόμαστε στο βούρκο σαν την οσία Μαρία την Αιγυπτία, άλλοτε μέχρι τον αστράγαλο κι άλλοτε ως το γόνατο, αναλόγως του βάθους κάθε τέλματος και του βάρους των σωμάτων μας. Έ­νας χοντρός παραδείγματος χάριν, βυ­θιζόταν μέχρι «του διακριτικού τού γέ­νους», ενώ ένας φουκαράς, αχαμνόων, αρχηγός πολυτέκνου οικογενείας, μόλις ακουμπούσε στας ακρωρείας των λασποσωρών, φερόμενος σχεδόν μετέωρος, σαν κρεμασμένος από αλεξίπτωτο —απ’ την ομπρέλα του— που αρμένιζε με έναν αληθινά «ούριον» άνεμον γεμάτον σταγονίδια βροχής.

Αλλά οι θεοί, είναι καμιά φορά ζηλότυποι και κατατρέχουν τους ναυαγούς Οδυσσείς. Kι ο Αίολος εφθόνησε την ουριοδρομία της συνοδείας και μας ξαπόλυσε μ’ ένα δυνατόν του φτάρνισμα μια στιγμιαία σοροκάδα που ήρκεσε για το αναποδογύρισμα κάθε ομπρέλας. Ο υποφαινόμενος έχασε το καπέλο του. Ο χοντρός κύριος τα γυα­λιά του κι ο συνετός οικογενειάρχης πέταξε με σκέρτσο ακρίδας πεντέξι μέτρα πιο κει. Ο αγέρας σταμάτησε άξαφνα, μα δυνάμωσε η βροχή. Όλοι μας στα­ματήσαμε την πορεία και επιδοθήκαμε στην επιδιόρθωση της ομπρέλας. Εν τω μεταξύ το νερό περνούσε το παλτό, το σακάκι το γελέκο κι έφθανε στα εν­δότερα, όταν… νέος αγέρας κατεστρεψε ό,τι κοντεύαμε να τελειώσουμε.

Την καταστροφή την ετελείωσε το έμ­βλημα του αιώνος, το αυτοκίνητον. Τρέχον «από ρυτήρος», ένα από τα απαί­σια αυτά τροχαία διέσπειρε την φρίκην και τον πανικόν εις τούς απηλπισμενους φουκαράδες και καθένας μας λησμονών τας προς την ομπρέλα του υποχρεώσεις την επέταξε και ετράπη εις άτακτον φυγήν.

Τι έκαμναν οι άλλοι δεν ξέρω. Εγώ όμως, τυχερός όπως πάντα μου, έπεσα ηρωικώς μέσα σε μια γούβα και την εγλίτωσα σώος και αβλαβής. Μόλις παρήλθε ο κίνδυνος περισυνέλεξα το καπέ­λο και την ομπρέλα μου και έσπευσα, όχι πια για το Μόλλα αλλά για το σπίτι μου. Ήμουν τόσο λασπωμένος ώστε ενόμιζα πως ούτε η κολυμβήθρα του Σιλωάμ δε θα μπορούσε να με ξελασπώσει. Μα και δω γελάστηκα. Ένας κατακλυσμός αρκετής διαρκείας με ξέπλυνε τελείως όσο να πάω σπίτι και δεν έμεινε παρά να στεγνώσω τα βρεμένα μου. Στο Μόλλα θα πάω … το καλοκαίρι αν τύχει να βρεθώ στην Αθήνα.

ΒΡΙΑΡΕΩΣ

 

 

 

 

159 Σχόλια προς “Μόλλας (ένα χρονογράφημα του Βριάρεω)”

  1. Κουνελόγατος said

    Καλημέρα.

  2. Πολύ καλή ιδέα. Καλημέρες.

  3. Κουνελόγατος said

    Πολύ μου άρεσε ο Καραγκιόζης, μικρός μάλιστα όταν ήμουνα (πρόσφατα δηλαδή), είχα ασχοληθεί. Δεν γράφω άλλα, για να μην εκθέσω και κυρίως εκτεθώ, ακόμη κι αν προκληθώ…

  4. Παναγιώτης K. said

    Μεταφέρομαι νοερά σε στη δεκαετία του1920 και φαντάζομαι τους ανήσυχους νέους τότε, φλεγόμενοι αυτοί για μάθηση, να στρέφονται στα κλασικά γράμματα. Έτσι μόνο μπορώ να εξηγήσω τις γνώσεις και τις επιλογές τους όπως για παράδειγμα το ψευδώνυμο Βριάρεως . Το όνομα αυτό πρώτη φορά σήμερα το διαβάζω.
    Πάντως, τους λασπωμένους δρόμους της Μυτιλήνης δεν είναι δύσκολο να τους φανταστώ. Έχω την εμπειρία λασπωμένων δρόμων σε διάφορα χωριά ακόμη και στην δεκαετία του ΄80.

  5. ΓιώργοςΜ said

    Καλημέρα!
    Λάσπες… Ακόμη και στο χωριό, οι δρόμοι είναι πλέον στρωμένοι.
    Το πατρικό μου, στα όρια Αγίου Δημητρίου και Νέας Σμύρνης είχε χωματόδρομο μέχρι το τέλος της δεκαετίας του ’80. Απαραίτητο το συρμάτινο χαλάκι πριν το συμβατικό, στην είσοδο. Ξελασπωτήρι δεν είχαμε…
    Στο ένα χωριό, που ήταν φτιαγμένο σε επίπεδο μέρος (πρώην βάλτο), οι χωριανοί τω καιρώ εκείνω κάθε χρόνο έβαζαν προσωπική εργασία για να φέρουν χαλίκια και χώμα για να ξαναστρώσουν τους δρόμους. Από τα κάρα, οι δρόμοι ήταν στρωμένοι με μια ψιλή πούδρα και γίνονταν ένας απέραντος λασπότοπος.

  6. sarant said

    Kαλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    4 Αρκετοί απ’ όσους τελείωναν τη δευτεροβάθμια, δηλαδή περίπου (σε ποσοστό) όσοι έχουν σήμερα μεταπτυχιακό, μάθαιναν καλούτσικα Αρχαία, αφού τα μαθήματα τότε ήταν λιγότερα.

  7. Θεωρείται απλή καθαρεύουσα αυτή;

  8. ορεσίβιος said

    Ο διάβολος ο αρετσίνωτος!

  9. atheofobos said

    Το θέατρο του Μόλλα απέναντι από το Στάδιο, που αναφέρει στο κείμενο και ο Μόλλας επί το έργον!

  10. nikiplos said

    Πολύ ωραίο, καθώς και το ύφος της γραφής.
    στη φράση ‘Τρέχον «από ρυτήρος»’ ο ρυτήρ τι σημασία να έχει άραγε… Βρίσκω σε ηλεξικό ότι είναι το λάστιχο του τόξου. Επομένως το αυτοκίνητο έτρεχε σαν να εκτοξεύτηκε από κάποιο τόξο…

  11. Λεύκιππος said

    Αμφιβάλλω αν και ο Μόλλας είχε καταφέρει με τις συνθήκες αυτές, να φτάσει και να παρουσιάσει την παράσταση. 🤣🤣🤣

  12. Καλημέρα
    «Η Αλυσίδα, που αναφέρεται εδώ, είναι μια όχι ιδιαίτερα μακρινή γειτονιά» Η πλατεία Αλυσίδας ούτε 400 μέτρα από το λιμάνι (και λιγότερο από 200 από το γυμνάσιο Αρένων)
    https://www.google.gr/maps/place/%CE%A0%CE%BB%CE%B1%CF%84%CE%B5%CE%AF%CE%B1+%CE%B1%CE%BB%CF%85%CF%83%CE%AF%CE%B4%CE%B1%CF%82/@39.1045278,26.5502415,17z/data=!3m1!4b1!4m5!3m4!1s0x14ba67b7081e9825:0x6e1db3580a4e26f0!8m2!3d39.1045237!4d26.5524302?hl=el

  13. sarant said

    12 Μερσί, προφανώς η Αλυσίδα θα ήταν η περιοχή γύρω από την πλατεία

    10 Το «από ρυτήρος» είναι έκφραση της αρχαίας. Ρυτήρας είναι το χαλινάρι, και έτρεχε «από ρυτήρος» εκείνος που είχε αφήσει χαλαρό το χαλινάρι, δηλ. είχε ασυγκράτητο το άλογο. Τρέχει ξέφρενα σημαίνει.

    9 Α μπράβο!

    8 Καλώς τον ύστερα από τόσον καιρό!

    7 Εσύ πώς θα τη χαρακτήριζες τη γλώσσα του χρονογραφήματος;

  14. leonicos said

    μέχρι «του διακριτικού τού γέ­νους»

    αυτό κι αν είναι ΕΥΡΗΜΑ

  15. leonicos said

    Μονοτονίζω και εκσυγχρονίζω την ορθογραφία.

    Δεν το χωνεύω αυτό το χούι σου

  16. leonicos said

    Μονοτονίζω και εκσυγχρονίζω την ορθογραφία.

    Δεν το χωνεύω αυτό το χούι σου

    Χάνεται ένα κομμάτι από την αίσθηση του κειμενου

  17. leonicos said

    Χαρούλα, σου έγραψα στο χτεσινό, μάλλον κάτω κάτω

  18. voulagx said

    #13 τελος: Τη γλώσσα του χρονογραφήματος θα την χαρακτήριζα δημοτική με πινελιές καθαρεύουσας

  19. 13α Προφανώς. Η πλατεία είναι σε χαμηλό μέρος, από κει όλοι οι δρόμοι ανηφορίζουν 🙂 Η σημερινή Αεροπόρου Γιανναρέλλη (που πάει κάπως ίσιωμα) λέγεται Λαγκάδα. Τις άλλες γειτονιές ένα γύρω, δεν ξέρω πώς τις ονομάζουν (πάντως, η έννοια της γειτονιάς είναι πολύ στενή, όχι όπως η Κυψέλη που την ξεχείλωσαν μέχρι την Αχαρνών 🙂 ).

  20. leonicos said

    Ωραίο χρονογράφημα. Έχω κι εγώ γράψει ένα καραγκιόζη και τον έχουν παίξει στο Κιάτο, την Λειτονική Κοινουργό, όπως συνέλαβε ο Μπιρικόκος τον τίτλο της και την ανήγγειλε στον πατέρα του, την Κοινωνική Λειτουργό. Την είχε καλέσει ο Χατζηαβάτης για να δει σε τι άθλιες συνθηκες ζουν ο Καραγκιόζης, η Αγαλαϊα και τα παιδιά τους, να τους δώσει βοήθημα ώστε να πάψει να κλέβει

    Η Κοινωνική Λειτουργός είδε με συμπάθεια το αίτημα, αλλά όταν έφτασε στην καλύβα και ρώτησε τον Καραγκιόζη ‘πώς την έφτιαξε’ εκείνος της απάντησε ότι ‘όποιον τσίγκο και χαρτόνι βρίσκω στο δρόμο, το κολλάω και βουλώνω τις τρύπες’.

    Τότε η ΚΛ θεώρησε ότι η Καλ΄βα είναι ‘εν ανεγέρσει’ κι επομένως, εφόσον ο Καραγκιόζης χτίζει σπίτι, είναι πλούσιος

    Βέβαια, τις ατάκες και τα καλαμπούρια τα εβαλαν οι ίδιοι, γιατί αν περίμεναν από μένα….

  21. sarant said

    19 Οκ, λογικό

    18 Οι άλλοι τι λένε;

  22. leonicos said

    Έχω γράψει κι ένα δεύτερο με τον Μεγαλέξαντρο, όπου ο Βεζύρης οικειοποιείται τον Μεγαλέξανδρο λέγοντάς του ότι ‘σαν βασιλιάδες έχουν κοινά συμφέροντα, και ότι αντίπαλός του δεν είναι ο ίδιος αλλά οι φτωχοί, έλληνες και τούρκοι εξίσου

    Εκέι μετακαλείται ο Ηρακλής (από πλευράς Μεγαλέξανδρου) και ο Ομερ Βρυωνης (από πλευράς Βεζύρη) να σκοτώσουν το φίδι που έχει κουλουριαστεί γύρω τους και απαιλεί να τους σκάσει, αλλά το σκοτώνει ο Καραγκιόζης με το ποτιστήρι του, από λάθος.

    Αλλά είναι πολύ μεγάλο και φλύαρο, και δεν παίζεται. Δεν παίχτηκε.

    Και μην ακούσω κανένα καλοπροαίρετο σχόλιο εδώ περί του ‘φλύαρο’….

  23. # 13

    Νομίζω πως είναι γλώσσα εποχής, διαμορφωμένη από τον κύκλο του καθενός. Πολύ αργότερα με διάδοση ραδιοφώνου και εντύπων (τότε το ποσοστό των αναλφάβητων ήταν σημαντικό) άρχισαν να ξεχωρίζουν οι σχολές δημοτικής (πολλής ή λίγης), καθαρεύουσας (πολλής ή λίγης) κ.λ.π. Μέχρι τότε ο καθένας είχε το δικό του συνοθύλευμα, όπως αυτό που μιλιότανε από τα πιλάφια όταν υπηρέτησα στο ναυτικό

  24. Λεό, Λεό, Λεό !!!

  25. leonicos said

    21/18 Είναι δύσκολο να τη χαρακτηρίσεις ενιαία. Σα ν’ αλλάζει από παράγραφο σε παράγραφο, παιδιόθεν, Μειράκιον δίπλσ στο βρισκόμουνα, ενώ το υπόλοιπο είναι μάλλον αμιγής δημοτική, με μερικά ν στην αιτιατική (που μπορεί να θεωρηθούν και ιδιωματικά) ενώ το αχαμνόων είναι σαφώς κλισέ. Νομίζω ότι όλοι οι ‘καθαρευουσιανισμοί’ του είναι κλισέ. ΔΗΜΟΤΙΚΉ είναι.

    Και κάτι που ξεχώρισα

    ένα από τα απαί­σια αυτά τροχαία διέσπειρε την φρίκην

    τη χρήση του επιθέτου ‘τροχαίο’. Ποια ήταν και πού κατάντησε

  26. ΚΩΣΤΑΣ said

    21β

    Η γλώσσα, κατ’ εμέ, είναι προχώ δημοτική για την εποχή της, διανθισμένη με στοιχεία τινά της καθαρεύουσας που την νοστιμεύουν έτι περαιτέρω.

    Είναι το προσφιλές μου στυλ γραφής.

  27. leonicos said

    Για το 25
    Έγραφα και σκεφτόμουνα, γι’ αυτό αλλάζω άποψη καθ’ οδόν. Δημοτική είναι.

  28. Πέπε said

    21

    Κι εγώ αυτό θα έλεγα. Δημοτικός ο καμβάς, καθαρευουσιάνικες οι πινελιές, άλλες γιατί απλώς ήταν κοινές εκείνη την εποχή κι άλλες σκοπίμως για ειρωνικό εφέ.

    Ότι ο δρόμος ήταν λασπωμένος μέχρι το κέντρο της γης, τι εύρημα!!! (Καλά, τώρα θα βγείτε να μου τρίψετε στη μούρη ότι αντίθετα απ’ ό,τι υποστηρίζει ο ανυπόληπτος Κουμανούδης και επαναλαμβάνει αβασάνιστα ο σκερβελές Μπαμπινιώτης, η έκφραση μαρτυρείται εβδομάδες ολόκληρες πριν τις 15 Δεκεμβρίου 1928…)

    Το να θαυμάζεις έναν καραγκιοζοπαίχτη που δεν έχεις δει ποτέ, ή αντίστοιχα έναν ηθοποιό, μουσικό κλπ. (σε εποχές χωρίς μέσα αναπαραγωγής), είναι μια αίσθηση που δεν μπορούμε να προσεγγίσουμε σήμερα… Παραπλήσια, έχω ακούσει για παλιά βιβλία τέχνης, του 1600, του 1700, που γνωστοποιούσαν στο κοινό τη νεότερη ζωγραφική παραγωγή μέσω πρόχειρων μονόχρωμων αναπαραγωγών σε γκραβούρες, και το κοινό όντως καταλάβαινε και μόρφωνε άποψη!

  29. leonicos said

    Και ο Κώστας στο 26 καλά τα λέει. Δημοτική είναι

  30. leonicos said

    28 Πέπε

    Το να θαυμάζεις έναν καραγκιοζοπαίχτη που δεν έχεις δει ποτέ, ή αντίστοιχα έναν ηθοποιό, μουσικό κλπ. (σε εποχές χωρίς μέσα αναπαραγωγής), είναι μια αίσθηση που δεν μπορούμε να προσεγγίσουμε σήμερα…

    Ο πατέρας μου μιλούσε τόσο πολύ για τον Μόλλα, που μυ έχει μείνει η ίδια αίσθηση, από παιδί. Ο μέγας Μόλλας!

    Το ενδιαφέρον είναι ότι μιλάμε για καραγκιοζοπαίχτη, όχι για σεξπιρικό ηθοποιό ή για σοπράνο του 18ου αιώνα που άφησε εποχή.
    Αυτός ο άνθρωπος δεν ήταν μόνο καραγκιοζοπαίχτης. Έκανε στον καραγκιόζη, ότι έκανε και ο Τσιτσάνης στο μπουζούκι. Τον έβγαλε από το περιθώριο.

    Τί είπε ότι πρέπει να σου τρίψουμε στη μούρη; (αστειευομαι)

  31. ΚΩΣΤΑΣ said

    14
    «του διακριτικού τού γέ­νους» – αυτό κι αν είναι ΕΥΡΗΜΑ

    Λεώνικε, αυτό το μέρος του σώματος εγώ το ονομάζω περιοχή του πέμπτου άκρου!

    Για πες μου τη γνώμη σου 😉

  32. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

  33. leonicos said

    24 Πρόσεχε, γιατί θα παραθέσω από τη μετάφρασή σου των Ορνίθων του Αριστοφάνη

    Τι θα γίνει με το ματς; Πρεπει ο ένας από τους δυο μας να θριαμβολογήσει

  34. leonicos said

    31 Κώστα, η γνώμη μου είναι…..

  35. Πέπε said

    Ο Λεώνικος στο #25 λέει μερικά που είχα ξεχάσει να συμπληρώσω στο #28:

    > παιδιόθεν, Μειράκιον δίπλσ στο βρισκόμουνα…

    Το «βρισκόμουνα» κτγμ είναι η κυρίως γλώσσα του κειμένου, το παιδιόθεν και το μειράκιον τα καθαρευουσιάνθκα αλατοπίπερα. Και γιατί όχι αντιστρόφως; Γιατί ενώ μπορείς και μέσα στην καθαρεύουσα να σκορπίσεις διάφορα μαλλιαρά για νε προκαλέσεις κάποιο αισθητικό εφέ, το βρισκόμουνα είναι τελείως αχρωμάτιστο, ενας απλός κοινός τύπος που δεν προκαλεί εφέ!

    > τη χρήση του επιθέτου ‘τροχαίο’. Ποια ήταν και πού κατάντησε

    Ναι, μοιάζει να σημαίνει τροχοφόρο. Σήμερα λέμε μόνο τροχαίο ατύχημα, ενώ λίγο παλιότερα λέγαμε επίσης «ο τροχαίος» = ο τροχονόμος, που μάλλον είναι ντεμοντέ πια.

  36. Γιάννης Κουβάτσος said

    Απλή καθαρεύουσα; Χμ! Σε κάποια σημεία, ναι. Κατά τα άλλα, είναι η γλώσσα που χρησιμοποιεί σήμερα στον γραπτό λόγο ένας καλλιεργημένος άνθρωπος. Μπράβο στον παππού Σαραντάκο που κρατήθηκε μακριά από τη διαμάχη και τις ακρότητες κσθαρεύουσας και «δημοτικιάς», η συνέχεια κσι η γλωσσική εξέλιξη τον δικαίωσαν απολύτως.

  37. leonicos said

    31 Κώστα, η γνώμη μου είναι…..

  38. Πέπε said

    @30

    > Αυτός ο άνθρωπος δεν ήταν μόνο καραγκιοζοπαίχτης. Έκανε στον καραγκιόζη, ότι έκανε και ο Τσιτσάνης στο μπουζούκι. Τον έβγαλε από το περιθώριο.

    Αυτό τον ρόλο τον επιφυλάσσει ο Σπαθάρης στον εαυτό του, στα απομνημονεύματά του. Και ενώ πρέπει να υπήρξαν σύγχρονοι και κορυφαίοι, τον Μόλλα τον αναφέρει ελάχιστα αν θυμάμαι σωστά ο Σπαθάρης, σ’ ένα κείμενο όπου φυσικά γίνονται συχνές αναφορές σε ομοτέχνους του.

  39. leonicos said

    31 Κώστα, η γνώμη μου είναι…..

    ότι είσαι εύστοχος

  40. Χρίστος said

    35 Πέπε

    Δες και το τροχαίο υλικό του ΟΣΕ, κινητήριο και ελκόμενο.

  41. leonicos said

    Πέπε

    σήμερ πια με ανακήρυξες σε σχολιαστή

  42. leonicos said

    40 Χρήστος

    Σε ειδικές χρήσεις θα υπάχει

    τροχαία αστυνομία, κοκ αλλά όταν λέμε ‘τραυματίστηκε σε τροχαίο’ έχει ουσιαστικοποιηθεί το επίθετο

  43. Costas Papathanasiou said

    Καλημέρα!
    Ωραίο χρονογράφημα, επίκαιρο λόγω και του καταιγιστικού «Διομήδη» που μας κάνει λούτσα “καλή”-ώρα.
    Γλαφυρός και εμβριθής ο ευθυμογράφος της συγκεκριμένης στήλης. Ως “Βριάρεω στῆλαι” καταγράφεται και “παλαιότερον ὄνομα τῶν Ἡρακλείων στηλῶν”, κυριώνυμο προερχόμενο εκ του ρήματος“βρίθω” σημαίνοντος (βλ.Greek (Liddell-Scott) https://lsj.gr/wiki/%CE%B2%CF%81%CE%AF%CE%B8%CF%89
    https://lsj.gr/wiki/%CE%B2%CE%B1%CF%81%CF%8D%CF%82 )«ΙΙ. ἐπὶ ἀνθρώπων, ὑπερβαίνω κατὰ τὸ βάρος, (…) ὑπερισχύω ἐν τῷ ἀγῶνι, εἶμαι κύριος, νικῶ»(εξ ου μπορούμε να επανυποδηλώσουμε τα «Νικητής, Νικόλαος, Νικοκύρης»), ρήματος προερχόμενου από το επίθ. βαρύς το οποίο «ταυτίζεται τόσο μορφολογικά όσο και σημασιολογικά με το αρχ. ινδ. guru-, αβ. gouru-, γοτθ. kaurus και ανάγεται στην ινδοευρ, ρίζα gwer- “βαρύς”, της οποίας αποτελεί τη συνεσταλμένη βαθμίδα, όπως ακριβώς και το βάρος. Μ’ αυτά συνδέεται και το λατ. gravis “βαρύς” με θέμα σε -i και όχι τελείως σαφή βαθμίδα ρίζας» (βλ.Greek Monolingual, Frisk Etymological English, https://lsj.gr/wiki/%CE%B2%CE%B1%CF%81%CF%8D%CF%82 ), οπότε εξ όλων αυτών τεκμαίρεται και η ετυμολογική συγγένεια βριάρεω και γκουρού(βλ. https://www.etymonline.com/word/guru).
    Ωραίος και ο Μόλλας, με επίσης ταιριαστό επώνυμο, εάν δεχτούμε ότι αυτό προέρχεται από το «Μόλλα /ἡ/ (Ἰτ. molla -are) = τὸ ἐσωτερικὸν ἑλατήριον τῆς σκανδάλης, ἡ σκανδάλη τοῦ ὅπλου.»(:Tα Λευκαδίτικα – Χριστόφορος Λάζαρης), έχων δηλαδή και το όνομα και τη χάρη να αμολάει ατάκες ως φύσει ετοιμόλογος και «ετοιμόπυρος» (:αποδίδοντας ούτω πως το δυσμετάφραστο αγγλ.επίθ. triggerhappy).

  44. Michael Tziotis said

    Την γλώσσα την βρίσκω έναν γοητευτικό αχταρμά, υποθέτω αυθόρμητης γραφής. Όπως θά ‘πρεπε νά ‘ναι σε κάθε μη επιστημονικό γραπτό. Πιστεύω πως το να κοροϊδεύουμε ή να ευλογούμε την …τρισχιλιετή πληγώνει τον αυθορμητισμό ενός μάστορα της γλώσσας…

  45. # 33

    Εμένα απειλείς ή αυτούς ;; 🙂 🙂

    Βιάζεσαι , θα γίνουν τρία μαζεμένα παιχνίδια μήπως και καταφέρει η ομαδάρα σου (with a little help of her friend-referee,linesman,etc.) να κερδίσει την ομαδίτσα μου που δεν το κατάφερε ως τώρα μετά το χάρτινο…

  46. antonislaw said

    «Όπως θα δείτε, ο παππούς μου χρησιμοποιεί απλή καθαρεύουσα, με πινελιές αρχαΐζουσας αλλά και βέβαια πολλά δημοτικά στοιχεία, ένα μικτό είδος που ταιριάζει στο ελαφρώς ειρωνικό ύφος που είχαν όλα σχεδόν τα χρονογραφήματά του.»

    Καλημέρα σας, πολύ ωραίο το κείμενο του πάππου Σαραντάκου, έχει νομίζω τα στοιχεία που βλέπουμε και στα δικά σας κείμενα και στου πατέρα σας: μια προσοχή και συνέπεια στο να ακριβολογήσει και να μην αδικήσει το περιγραφόμενο γεγονός, χιούμορ, πινελιές ειρωνίας και ειλικρίνεια. Και το σημαντικότερο, είναι διαβάσιμο και απολαυστικό! Ας αναμείνουμε περισσότερα κείμενα του Βριάρεω λοιπόν!

    Όσον αφορά τη γλώσσα θα τη χαρακτήριζα μικτή και εγώ αλλά δημοτική με στοιχεία καθαρεύουσας και λίγες τυποποιημένες φράσεις της αρχαΐζουσας.

    Λεώνικε συγχαρητήρια για τα έργα Καραγκιόζη που έχεις γράψει και για το ένα σου που παίχτηκε!

    Παρεμπιμπτόντως, σκεφτόμουν χθες με αφορμή το παιδικό κουκλοθέατρο «Ντενεκεδούπολη» της Ευγενίας Φακίνου, που ξεκίνησε στα τέλη του 70′ και ακόμα αρέσει στα παιδάκια- στα δικά μου πάντως αρέσει πολύ- ότι δεν έγινε λαϊκό θέατρο, ενώ θα μπορούσε ενδεχομένως να γίνει-αν και παίχτηκε σε πολλές πόλεις στην Ελλάδα ακόμα και σε Έλληνες μετανάστες στη Γερμανία- δεν έγινε λοιπόν λαϊκό θέατρο γιατί η Φακίνου ανέγραφε στα βιβλία της ότι δεν μπορεί να ανέβει παράσταση χωρίς την άδειά της. Φανταστείτε πχ αυτός που ελληνοποίησε τον Καραγκιόζη, ο Μίμαρος, που διαβάζω στη βικιπαίδεια ότι ο τύπος της εποχής τον περιέγραφε και ως «εφευρέτη του Καραγκιόζ» να έλεγε κάτι ανάλογο, ότι δεν μπορεί να παιχτεί παράσταση με τους ήρωες αυτούς χωρίς την άδειά του…

    https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%94%CE%B7%CE%BC%CE%AE%CF%84%CF%81%CE%B7%CF%82_%CE%A3%CE%B1%CF%81%CE%B4%CE%BF%CF%8D%CE%BD%CE%B7%CF%82

  47. leonicos said

    46 Antonislaw

    και ακόμα αρέσει στα παιδάκια

    Βάλε κι εμένα μέσα!!!!!!

  48. Πολύ ευχάριστο κείμενο, χαρίεν, με μετέφερε σε μιαν άλλη εποχή…

  49. ΣΠ said

    Η γλώσσα είναι δημοτική. Η σύνταξη είναι ξεκάθαρα της δημοτικής. Υπάρχουν μόνο λίγες λέξεις και λίγοι γραμματικοί τύποι της καθαρεύουσας.

  50. Konstantinos said

    Αυτό με τα ποτιστικά είναι υπονοουμενο;

  51. Voyageur autour de la chambre said

    @19
    Η σημερινή πλατεία Αλυσίδας βρίσκεται στην βασική είσοδο/έξοδο της πόλης. Η Αεροπόρου Γιανναρέλλη είναι η είσοδος και η παράλληλη Ζωοδόχου Πηγής είναι η έξοδος. Ναι η περιοχή αυτών των δύο δρόμων λέγεται Λαγκάδα και δίπλα είναι το Νιο Χωριό. Απ’ την άλλη πλευρά είναι το Βουναράκι.
    Θυμάμαι όμως ότι η Αερ. Γιανναρέλλη ήταν παλιότερα ποταμός – άραγε το 1928 είχε ήδη μπαζωθεί; (Δεν έχω ιδέα, αν κανείς ξέρει ας το πει)

  52. >>Και η σάτιρα πάντα στην ημερησία διάταξη:
    «πού κρύφτηκες μωρέ σαν τυ­ρί φέτα;»,
    «σε ποιο τραμ τις πήρα τις ψείρες άραγε…»,
    «θα σε κόψω στα δύο σαν πεντακοσάρικο» κλπ.

    Δεν πήρε το μάτι μου αν γράψαμε κάτι για το κόψιμο των νομισμάτων…

  53. Μια και μιλάμε για καραγκιόζη και καραγκιοζοπαίχτες ας θυμηθούμε και το φίλο Λευτέρη Ξανθόπουλο.

  54. ΚΩΣΤΑΣ said

    Ο Βριάρεως – του Βριάρεω.
    Αν λέγαμε: ο Βριάρεως – του Βριάρεου, πώς θα μας (σας) φαινόταν σήμερα;

  55. @ 54 ΚΩΣΤΑΣ

    Εκεί πήγε και το δικό μου μυαλό. Ερώτημα.
    Εκτός εάν απλογραφηθεί και στην ονομαστική.

  56. Πέπε said

    54

    Όπως ο ρινόκερος του ρινόκερου, ο αιγόκερος, ο μονόκερος, ο παλιόκαιρος και όλοι οι άλλοι κερατούκληδες: πολύ φυσιολογικό μεν, αλλά θέλει όμικρον.

    (Στην καθαρεύυσα αυτές οι λέξεις είναι αττικόκλιτες, ο ρινόκερως, του ρινόκερω, τω ρινόκρρω με υπογεγραμμένη, πληθ. οι ρινόκερω με υπογεγραμμένη κλπ., αλλά δεν καταλαβαίνω γιατί. Το λογικό θα ήταν ο ρινόκερως του ρινοκέρωτος.)

  57. Γιάννης Ιατρού said

  58. nikiplos said

    20@ Συγχαρητήρια Λεό.
    Θεωρώ το να γράψεις καραγκιόζη, ένα ιδιαίτερα δύσκολο είδος, που απαιτεί πάρα πολύ πηγαίο ταλέντο, γιατί έχει ως κύριο σκοπό να κάνει τον κόσμο να γελάσει, ιδίως τα παιδιά. Επομένως απαιτεί πηγαίο χιούμορ, γνώση της παιδικής αντίληψης ως προς τις λέξεις που θα χρησιμοποιηθούν και τη σύνταξη που μπορούν να αφομοιώσουν, και βέβαια ταίριασμα της ιστορίας με βιωματικά στοιχεία των παιδιών, πχ δεν ξέρω τι θα ανακαλεί στα παιδιά η χρήση της λέξης γάϊδαρος, μάλλον το γάλα γαϊδάρας και την γνωστή βρισιά, θα τους φέρνει στον νου, σε αντίθεση με τα ελληνόπουλα έως και των 70ς, που έχουν εικόνες χρήσης του ζώου, ως το αγροτικό της εποχής.

  59. Παναγιώτης Κ. said

    Ενώ μου ήταν άγνωστος ο Βριάρεως θυμήθηκα τον Τυνδάρεω που φαντάζομαι έχει την ίδια κλήση με τον Βριάρεω.
    ( Ο Τυνδάρεως βασιλιάς της Λακεδαίμονος, ήταν σύζυγος της Λήδας και ο πατέρας της Ωραίας Ελένης ).

  60. ΣΠ said

    56
    Πώς αυτές οι λέξεις τονίζονται στην προπαραλήγουσα αφού η λήγουσα είναι μακρά; Είναι αντιμεταχώρηση, όπως πόληος-πόλεως;

    57
    Αφού είναι γενική δεν πρέπει να είναι «περί Κόττου και Βριάρεω»;

  61. Πέπε said

    60

    Η β’ αττική κλίση εξαιρείται, τονίζεται ανώμαλα.

  62. atheofobos said

    Τρέχον «από ρυτήρος», ένα από τα απαί¬σια αυτά τροχαία

    Στο ποστ μου:
    ΟΤΑΝ ΣΤΑ 35 ΗΣΟΥΝ ΣΤΗΝ «ΔΕΥΤΕΡΗ ΝΕΟΤΗΤΑ» ΚΑΙ ΣΤΑ 40 «ΓΕΡΩΝ»!
    http://atheofobos2.blogspot.com/2015/02/35-40.html

    έχω μεταφέρει ένα σπαρταριστό διήγημα του Νίκου Αμανίτη στο οποίο αναφέρει την γνωστή πλέον φράση από τις εφημερίδες «Ακρόπολις» του Βλ. Γαβριηλίδη και «Χρόνος» του Ι. Διάκου:
    «Άμαξα από ρυτήρος ελαύνουσα παρέσυρε τεσσαρακοντούτη γέροντα. Ο ατυχής γέρων, μεταφερόμενος εις το νοσοκομείον, εξέπνευσεν…»
    Και βέβαια όπως γράφω επίσης :
    Το 1943, ένα χρόνο πριν να πεθάνει, ο ποιητής Ναπολέων Λαπαθιώτης έγραφε σε ηλικία 55 ετών για τον Καραγάτση που ήταν τότε 35:
    αυτός, τώρα, στη δεύτερη νεότητα ….. και εγώ από την άλλη τη μεριά, στη δύση μου ή στην τετάρτη μου νεότητα, αν θέλετε!

  63. leonicos said

    58 Nikiplos

    Λυπάμαι, αλλά θα σε απογοητεύσω. Έβαλες πολύ ψηλά τον πήχυ. Οι αρετές στις οποιες αναφέρεσαι, μάλλον μου λείπουν.

    Αλλά το είδα κοινωνιολογικά, κι εκεί είμαι καλός. Γράφω μάλλον για μεγάλους, καμιά φορά για πολύ μεγάλους….

  64. leonicos said

    Περί Κόττου και Βρυάρεως είναι λάθος

    Στη γραμματική αναφέρεται μόνο ένα ουδέτερο, το ανωγεω, Ξέχασαν το Αιγάλεω, γι’ αυτό λένε οδοός Αιγαλέου, και μου σηκώνεται η τρίχα κάγκελο.

    πρότυπο της αττικης κλίσης η άλως της άλω κλπ (εξ ου και το αλώνι, με δασεία, που λέγαμε προχτές)

  65. Γιάννης Ιατρού said

    59: Ο Σμέρδης έχει αναφέρει σχετικά, εδώ:

    Έτσι από το *(s)tonh2-ros μπορούμε να φτάσουμε κανονικότατα στο *τυνδ(ε)ρός «βροντερός» που μπορεί να θεωρηθεί η ετυμολογική βάση του ονόματος Τυνδάρεως/Τυνδάρᾱος. Μία εναλλακτική υπόθεση είναι να ξεκινήσουμε από το ουδέτερο *(s)tonh2-r. > tond-r. > **τύνδαρ «βροντή» και να φτάσουμε στο Τυνδάρ-ᾱος, όπως από το τέκμαρ στα τεκμάρ-jω > τεκμαίρω και τεκμαρτός. Μια ανάλογη διαδικασία συνέβη στο ζεύγος βριαρός/βριερός = «δυνατός» > Βριάρᾱος/Βριάρεως.
    ….

  66. leonicos said

    58

    τα ελληνόπουλα έως και των 70ς, που έχουν εικόνες χρήσης του ζώου, ως το αγροτικό της εποχής.

    Έχω φαει κλοτσιά στα πισινά από γάιδαρο. Είχα ένα μόλωπα πάνω από μήνα

    Αλλά δεν έχω πια μόλωπες στα πισινά μου. Απέλειπον ή οι γάιδαροι ή τα πισινά μου

  67. Πέπε said

    60, 61

    Στα αρχαία δύο είναι οι περιπτώσεις όπου παραβιάζεται ο νόμος της τρισυλλαβίας:
    α) τα αττικόκλιτα
    β) φαινομενικά, ορισμένοι τύποι του «όστις», π.χ. το διπλά ανώμαλο «ώντινων»: όχι μόνο τονίζεται η προπαραλήγουσα ενω η λήγουσα είναι μακρά, αλλά τονίζεται και με περισπωμένη. Είναι όμως φαινομενικό γιατί στην πραγματικότητα πρόκειται για δύο λέξεις, ων + τινών (ός + τις κ.ο.κ.), εκ των οποίων η δεύτερη εγκλιτική.

    Και σκέφτομαι:

    Και στα αττικόκλιτα πρέπει να είναι φαινομενικό. Ο νόμος της τρισυλλαβίας είναι απαραβίαστος. Ακόμη και στα νέα ελληνικά, οι μόνες περιπτώσεις όπου δεν εφαρμόζεται είναι σε κάποια ιδιώματα που δεν τον έχουν σαν γενικό νόμο. Μεμονωμένες εξαιρέσεις δεν υπάρχουν, και θα έπρεπε να θεωρούνται αδύνατες.

    Άρα πίσω από τη γραφή «Βριάρεως» πρέπει να υποκρύπτεται κάτι άλλο, που να είναι τονικά ομαλό. Τι άραγε;

    Δεδομένου ότι η αττική β’ κλίση είναι σαν την κανονική β’ κλίση αν αντικαταστήσουμε το κάθε ο με ω και μετά σουλουπώσουμε αναλόγως τις τυχόν διφθόγγους, το μόνο που μπορώ να υποψιαστώ είναι ότι έγραφαν «ω» εννοώντας όχι μακρό ο, αλλά βραχύ ανοιχτό. Το όμικρον ήταν βραχύ κλειστό, το ωμέγα μακρό ανοιχτό, για το μακρό κλειστό υπήρχε το λεγόμενο «νόθο» ου, και το βραχύ ανοιχτό δεν απαντά, χωρίς όμως να υπάρχει κάποιος συστηματικός λόγος για την απουσία του. (Ακριβώς αντίστοιχα: ε βραχύ κλειστό, η μακρό ανοιχτό, νόθο ει μακρό κλειστό, και βραχύ ανοιχτό δεν υπάρχει.)

    Ίσως λοιπόν σ’ αυτό τον αττικό ιδιωματισμό να εμφανιζόταν αυτός ο κατά τα άλλα ανύπαρκτος (αλλά δυνάμει υπαρκτός) φθόγγος, ένα βραχύ ανοιχτό ο.

    _____________________

    Υπάρχουν και κάποιες άλλες περιπτώσεις όπου, χωρίς να φαίνεται πολύ καραμπινάτα, πάλι παραβιάζεται η τρισυλλαβία. Ένα παράδεγμα (υπάρχουν και κάποια άλλα): Έχουμε μάθει ότι όταν η λήγουσα είναι μακρά η προπαραλήγουσα δεν τονίζεται επειδή η μακρά λήγουσα ισοδυναμεί με δύο συλλαβές, αλλά γιατί δεχόμαστε να τονίζεται κανονικά η προπαραλήγουσα όταν η παραλήγουσα είναι μακρά; Η μακρά παραλήγουσα δεν ισοδυναμεί με δύο συλλαβές;

    Αν λάβουμε ως δεδομένο το απαραβίαστο του νόμου της 3συλλαβίας, πρέπει κι εδώ να βρεθεί μια εξήγηση (έχω κάνει κάποιες σκέψεις σχετικά).

  68. leonicos said

    67 γιατί δεχόμαστε να τονίζεται κανονικά η προπαραλήγουσα όταν η παραλήγουσα είναι μακρά; Η μακρά παραλήγουσα δεν ισοδυναμεί με δύο συλλαβές;

    λες αλήθεια, συνήθεια, ευήθεια, παλίρροια, υπερηφάνεια

  69. leonicos said

    από 68

    εδώ το α ειναι βεβαίως βραχύ, όπως στα περιφημα 10 (που είναι λίγο περισσοτερα) γαῖα, μαῖα, μυῖα, σφαῖρα, σφῦρα κλπ

  70. leonicos said

    και από το *τυνδ(ε)ρός «βροντερός

    φτάνουμε στο thunder

  71. leonicos said

    έχω κάνει κάποιες σκέψεις σχετικά

    μη μείνουν στο μυαλό σου

  72. sarant said

    67 και πριν
    Ενδιαφέρον αυτο το θέμα, πειστικά τα όσα λες.

  73. spyridos said

    51 και άλλα σχετικά.
    Δεν χρειάζεται να είσαι τοπογράφος για να καταλάβεις με ένα απλό περίπατο ότι ο χείμαρρος (Αερ. Γιαναρρέλλη) της Λαγκάδας καταλήγει στη λακούβα (πλατεία Αλυσίδας) με φυσική ροή. Επίσης οι γύρω δρόμοι από τα ανατολικά και βόρεια κατεβαίνουν σαν χείμαρροι από την πλαγιά χωρίς να εμποδίζει τα νερά κανένα αντιπλημμυρικό έργο γιατί απλούστατα δεν υπάρχει.
    Θυμάμαι να προσπαθώ να ανέβω προς την πάνω μεριά της πλατείας Νοέμβριο μήνα με βροχή στους ασφαλτοστρωμένους δρόμους και να αντιμετωπίζω ανάλογα προβλήματα με το παππού Σαραντάκο. Επιπλέον βέβαια υπήρχαν τα αμέτρητα μηχανάκια που προσπαθούσαν να ανέβουν αλλά ερχόντουσαν προς τα πίσω από την ορμή των νερών.
    Έτυχα βέβαια σε μια χρονιά στο νησί ιδιαίτερα βροχερή. Από 20 Αυγούστου ως 30 Δεκεμβρίου αμέτρητες βροχές. Τελευταία βδομάδα του Αυγούστου ύπνος στο βουνό, έξω και κάθε νύχτα βροχή.
    Από 30 Δεκ ως 8 Ιαν πήρα τη μοναδική μου άδεια στο στρατό και πήγα Ολλανδία για δέκα μέρες. Το πρώτο συνεχόμενο δεκαήμερο χωρίς βροχή από τον Αύγουστο.

  74. kpitsonis said

    Ωραίος ο παππούς Σαραντάκος , μόνο που έχει ένα λαθάκι που και σήμερα γίνεται συχνά . Λέει σ΄ένα σημείο Ο υποφαινόμενος έχασε το καπέλο του. Το υποφαινόμενος το χρησιμοποιούμε όταν μιλάμε δια ζώσης , όταν δηλαδή έχουμε απέναντι το συνομιλητή μας ή το ακροατήριο.Στο γραπτό λόγο λόγο χρησιμοποιούμε το υπογραφόμενος . Κάποτε λέγαμε ο κάτωθι υπογεγραμμένος ,οπως θα θυμούνται οι παλαιότεροι .

  75. kpitsonis said

    74 . Φυσικά σβήνουμε το ένα λόγο.

  76. Ισμήνος said

    Από το πολύ ενδιαφέρον χρονογράφημα του μακαριστού πάππου Σαραντάκου για τον θρυλικό καραγκιοζοπαίχτη Αντώνη Μόλλα (1871 – 1948) προκύπτουν μερικά σημαντικότατα συμπεράσματα, που ο κύριος Νίκος απέφυγε (όπως ο Διάβολος το λιβάνι) να επισημάνει στο άρθρο του:

    1) Όλοι ξέρουν πως ο Μόλλας ήτο φανατικός και δεδηλωμένος βασιλόφρων. Μάλιστα, στις αρχές του 1900, ο Βασιλεύς Γεώργιος Α΄ τον είχε αναγορεύσει σε επίσημο καραγκιοζοπαίκτη της Βασιλικής Οικογενείας, η οποία παρηκολούθει συχνάκις τις παραστάσεις του συν γυναιξί και τέκνοις. Μετά το 1915, τα βασιλικά του φρονήματα κατέστησαν τον Μόλλα «κόκκινο πανί» για τους Βενιζελικούς, οι οποίοι του έκαψαν τρείς φορές το θεατράκι του στο Μέτς. Όλα αυτά τα διηγείται με λεπτομέρειες η αγαπημένη του κόρη, Αρετή Μόλλα-Γιοβάνου, στο μνημειώδες σύγγραμμά της «Ο καραγκιοζοπαίχτης Αντώνης Μόλλας», εκδ. «Κέδρος», Αθήνα 1981.

    Στο ίδιο σύγγραμμα, η Αρετή Μόλλα αποκαλύπτει ότι επί Δεκεμβριανών ο ΕΛΑΣ του ξανάκαψε το σπίτι – θεατράκι στο Μέτς, με την κατηγορία ότι συνεργαζόταν με τους βασιλόφρονες Χίτες + Ταγματασφαλίτες. Ο 73χρονος τότε Αντώνης Μόλλας σώθηκε ως εκ θαύματος, όπως γράφει η κόρη του η Αρετή.

    ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: Ασφαλώς ο πάππος Σαραντάκος τα γνώριζε αυτα το 1928 που έγραψε το υμνητικό για τον Μόλλα χρονογράφημα. Αυτό σημαίνει ότι μέχρι το σωτήριον έτος 1928 ο παππούς του κυρίου Νίκου δεν ήταν ούτε βενιζελικός, ούτε κομμουνιστής. Ειδάλλως δεν θα υμνούσε τόσο απροκάλυπτα τον βασιλόφρονα Μόλλα.

    2) Γράφει σε κάποιο σημείο του χρονογραφήματος ο πάππος Σαραντάκος: «Και ο Μόλλας, κύριος και Θεός των, αόρατος όπως ο Ιεχωβά, τους εμψύχωνε, τους έδινε χαρακτήρα…»

    Οι χριστιανοί σχολιασταί του Ιστολογίου, κ.κ. Theo + Blogotinanai θα μάς διαβεβαιώσουν ότι ουδείς πιστός χριστιανός αποκαλεί «Ιεχωβά» το ένα από τα Τρία Πρόσωπα της Αγίας Τριάδος. Αυτό σημαίνει πως ο πάππος Σαραντάκος ήτο ΑΘΕΟΣ από το σωτήριον έτος 1928 τουλάχιστον.

    Ωστόσο, το να αποκαλείς τον Ιεχωβά «Αόρατο», δείχνει ότι είσαι παντελώς αθεολόγητος. «Αόρατος» σύμφωνα με την Αγια Γραφη («τον Θεόν ουδείς εώρακε πώποτε» κλπ.) είναι μόνο το Πρώτο Πρόσωπο της Αγίας Τριάδος, δηλαδή ο Πατήρ Θεός. Ο Ιεχωβά (δηλαδή ο Ιησούς Χριστός πριν ενσαρκωθεί) είναι το 2ο Πρόσωπο της Αγίας Τριάδος και τον έχουμε επανειλημμένως δεί στο Πρόσωπο του Κυρίου Ημών Ιησού Χριστού, άρα δεν είναι Αόρατος.

    ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: Το 1928, ο πάππος Σαραντάκος εκτός από άθεος ήτο και παντελώς αθεολόγητος, πράγμα που αποκρύπτει ο εγγονός του ο κύριος Νίκος.

  77. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Παππού Νίκο Σαραντάκο σε πολυαγαπώ κι εσέ και τη γραφή σου. Μαστόρικα κι απλά ζωντανέψανε* οι περιστάσεις, ο καραγκιοζοπαίχτης και η πόλη σου. Σε βλέπω μες τη λασπουριά και το ανεμόβροχο, Δεκέμβρη καιρό, να επιστρέφεις σπίτι μουσκεμένος ως το κό9καλο και σκέφτεσαι Μόλλα ,καλούμπα το καλοκαίρι!

    >>έπεσα ηρωικώς μέσα σε μια γούβα και την εγλίτωσα σώος και αβλαβής.
    Ατυχής και ζαλισμένος έπεσα σε μια λακκούβα.
    Τι λακκούβα, λακκουβάρα κι όλους τους χωρεί

  78. Pedis said

    Δεν καταλαβαίνω το ερώτημα. Κατανοητότατη. Πώς αλλιώς είναι η δημοτική; Επειδή υπάρχει κάποια κατάληξη από τις δήθεν της καθαρεύουσας και κάνα τόνος να κατεβαίνει με επίφαση αυστηρότητος; 🤓 (Ε, τι να κάνει ο άνθρωπος; Τότε ζούσε. Συμβιβαζόταν από συνήθεια με τη γραμματική που θέλανε να χρησιμοποιούν τα ζουλάπια που κάνανε τους μορφωμένους για να ξεχωρίζουν από το πόπολο. 😝)

    Μου άρεσε το «έμβλημα του αιώνος» …

  79. Spiridione said

    52. Δεν τα λέει καλά το άρθρο. Η κοπή των δεκάδραχμων κατά πλάτος σε δύο ίσα τεμάχια ώστε καθένα απ’ αυτό να αντιστοιχεί σε πεντάδραχμο, θεσπίστηκε με νόμο κατά την αναγκαστική κυκλοφορία των τραπεζογραμματίων το 1877.
    https://books.google.gr/books?id=zxhXAAAAcAAJ&pg=RA6-PA254&dq=%CE%B4%CE%B5%CE%BA%CE%AC%CE%B4%CF%81%CE%B1%CF%87%CE%BC%CE%B1+%CE%B5%CE%B8%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%AE+%CF%84%CF%81%CE%AC%CF%80%CE%B5%CE%B6%CE%B1&hl=el&sa=X&ved=2ahUKEwj3i9eU0an1AhV457sIHXoTAW8Q6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%CE%B4%CE%B5%CE%BA%CE%AC%CE%B4%CF%81%CE%B1%CF%87%CE%BC%CE%B1%20%CE%B5%CE%B8%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%AE%20%CF%84%CF%81%CE%AC%CF%80%CE%B5%CE%B6%CE%B1&f=false
    Το 1897 επιτράπηκε στην Εθνική Τράπεζα να κυκλοφορεί και πεντάδραχμα, και έτσι έτσι απαγορεύτηκε το κόψιμο των δεκάδραχμων στη μέση, με τον νόμο ΒΥΞΑ/9-1-1897.

  80. spyridos said

    » ο πάππος Σαραντάκος εκτός από άθεος ήτο και παντελώς αθεολόγητος»

    Καλά ρε Θόδωρα δεν χρειάζεται τόσο γλύψιμο. Αυτά τα ξέρουμε και γιαυτό τον αγαπάμε.
    Το πολύ το Κύριε Ελέησον το βαριέται κι ο παπάς.

  81. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Σήμερα έμαθα κι εγώ τον Βριάρεω.
    Όπως Τυνδάρεως σκέφτηκα κι εγώ αλλά και τον κρητικό Ανδρόγεω ,γιο του Μίνωα .

    53 >>Μια και μιλάμε για καραγκιόζη και καραγκιοζοπαίχτες ας θυμηθούμε και το φίλο Λευτέρη Ξανθόπουλο.
    Αχ και πάλι αχ 😦

    Ν΄ακούσουμε κι έναν Μόλλα

  82. spyridos said

    Να σας θεολογήσω λίγο

    Cuando sonó la trompeta, estuvo
    todo preparado en la tierra,
    y Jehova repartió el mundo
    a Coca-Cola Inc., Anaconda,
    Ford Motors, y otras entidades:
    la Compañía Frutera Inc.
    se reservó lo más jugoso,
    la costa central de mi tierra,
    la dulce cintura de América

  83. @ 79 Spiridione
    Καλή συμπλήρωση.

  84. Υπάρχει αμφιβολία πως το περίφημο τετραγράμματο (יהוה) του Ιεχωβά αντιστοιχεί στο κεντρικό, ας πούμε π.Χ., όνομα;

  85. @ 81 ΕΦΗ – ΕΦΗ

    🙂

  86. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    81 Λοιπόν, στο σπίτι μας λέγαμε πολύ το «καταλαβαρδούγκος;» και τώρα το άκουσα στον καραγκιόζη του Νόλλα, στα 1910!

    ‘Εχει κι άλλα στο Υ/Τ δισκογραφημένα/δίσκοι γραμμοφώνου του 1910, π.χ.
    Αντώνης Μόλλας
    -Η εργολαβία του Μπαρμπαγιώργου
    -Καβγάς Σιορ Διονύση, Καραγκιόζη και Βεληγκέκα
    -Το αλλόκοτο τραγούδι του καραγκιόζη (Εξαιρετικό ποτ πουρί -τ΄άκουσα τώρα)

  87. Κουνελόγατος said

    «Στο ίδιο σύγγραμμα, η Αρετή Μόλλα αποκαλύπτει ότι επί Δεκεμβριανών ο ΕΛΑΣ του ξανάκαψε το σπίτι – θεατράκι στο Μέτς, με την κατηγορία ότι συνεργαζόταν με τους βασιλόφρονες Χίτες + Ταγματασφαλίτες. Ο 73χρονος τότε Αντώνης Μόλλας σώθηκε ως εκ θαύματος, όπως γράφει η κόρη του η Αρετή. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: Ασφαλώς ο πάππος Σαραντάκος τα γνώριζε αυτα το 1928 που έγραψε το υμνητικό για τον Μόλλα χρονογράφημα.»

    Εννοείται πως τα γνώριζε. Το ξέρω από σίγουρη πηγή.

  88. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Όλες οι κοινωνικές τάξεις απολάμβαναν τον Καραγκιόζη του Μόλλα. Διανοούμενοι, δημοσιογράφοι, χαμάλιδες, πρίγκιπες, βουλευτές, λούστροι, έμποροι, επαγγελματίες, εργάτες, όλοι μέσα σε ένα συμπαθητικό ανακάτεμα. Ήξερε εκείνος και μέσα από τον μπερντέ να διευθύνει την πελατεία του έτσι, ώστε να δημιουργείται μια ισορροπία ανάμεσα σε αυτό το αλλοπρόσαλλο κοινό. Οι κοινωνικές τάξεις ισοπεδώνονταν εκεί. Όλοι αυτοί κάθονταν ανάκατα στους πάγκους, στις καρέκλες, είτε όρθιοι, όταν είχε πολλή δουλειά. Διψούσαν ν’ ακούσουν κάτι καλό, αδιαφορώντας για το που θα στεκόντουσαν.
    Ο Αντώνης Μόλλας δούλευε στην Αθήνα, όπου είχε μόνιμα θέατρα που έπαιζε επί χρόνια, στη Δεξαμενή ή στο Στάδιο, ή στο Πανόραμα. Μάλιστα στα τριάντα του απέκτησε δικό του θέατρο, στο Λούνα-Παρκ κοντά στις στύλες του Ολυμπίου Διός, και τέλος στη Λ. Αλεξάνδρας 128, το μετέπειτα Ραντάρ.
    Η επαρχία διψούσε για τον Μόλλα, είχε πάει στις κυριότερες επαρχιακές πόλεις και στα νησιά Χίο, Μυτιλήνη και Κρήτη. Ακόμα πήγε στη Σμύρνη, λίγους μήνες πριν την καταστροφή, στην Αίγυπτο και στην Κωσταντινούπολη. https://www.facebook.com/ATHENS.THROUGH.TIME/posts/988854741126887/

  89. Spiridione said

    74. Ο υποφαινόμενος νομίζω είναι αυτός που φαίνεται στο τέλος του κειμένου ότι το έχει γράψει, το υπογράφει.

  90. sarant said

    Eυχαριστώ πολύ για τα νεότερα!

    74 Ειναι έτσι; Το ΛΚΝ δίνει δικιο σε σένα, αλλά ο Μπαμπινιώτης λέει «αυτός που υπογράφει, συνωνυμο του υπογεγραμμένος». Και παραθέτει Μωραϊτίδη, σε διήγημα που χρησιμοποιεί για τον εαυτό του το «υποφαινόμενος».

    81-86 Α μπράβο!

  91. leonicos said

    74 Kpitsonis

    μόνο που έχει ένα λαθάκι που και σήμερα γίνεται συχνά . Λέει σ΄ένα σημείο Ο υποφαινόμενος έχασε το καπέλο του.

    Λες, αν έγραφε ο υπογραφόμενος, να ήταν πιο σωστό; Ήδη το υποφαινόμενος είναι μέσα στον ‘πλακατζήδικο λόγο’ του

  92. leonicos said

    76 Ισμηνέ

    Συνήθως κάτι λες. Μπορεί βλακωδως προκλητικά, αλλά κάτι λές

    Σήμερα κάτι έπαθες και λες ΜΟΝΟ ΜΠΟΥΡΔΕΣ

    α) ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: Ασφαλώς ο πάππος Σαραντάκος τα γνώριζε αυτα το 1928 που έγραψε το υμνητικό για τον Μόλλα χρονογράφημα. Αυτό σημαίνει ότι μέχρι το σωτήριον έτος 1928 ο παππούς του κυρίου Νίκου δεν ήταν ούτε βενιζελικός, ούτε κομμουνιστής. Ειδάλλως δεν θα υμνούσε τόσο απροκάλυπτα τον βασιλόφρονα Μόλλα.

    Λοιπόν; Κι έτσι αν είναι, λοιπόν; Και ο Βαμβακάρης που έγραψε τη Φραγκοσυριανη, βασιλόφρονας ήταν. ΛΟΙΠΌΝ;

    β) ουδείς πιστός χριστιανός αποκαλεί «Ιεχωβά» το ένα από τα Τρία Πρόσωπα της Αγίας Τριάδος. Αυτό σημαίνει πως ο πάππος Σαραντάκος ήτο ΑΘΕΟΣ από το σωτήριον έτος 1928 τουλάχιστον.

    Ω, της αποκαλύψεως η αποκάλυψις. ΛΟΙΠΟΝ;

    γ)Αόρατος» σύμφωνα με την Αγια Γραφη («τον Θεόν ουδείς εώρακε πώποτε» κλπ.) είναι μόνο το Πρώτο Πρόσωπο της Αγίας Τριάδος, δηλαδή ο Πατήρ Θεός. Ο Ιεχωβά (δηλαδή ο Ιησούς Χριστός πριν ενσαρκωθεί) είναι το 2ο Πρόσωπο της Αγίας Τριάδος και τον έχουμε επανειλημμένως δεί στο Πρόσωπο του Κυρίου Ημών Ιησού Χριστού, άρα δεν είναι Αόρατος.

    Ο Θεός – Ελοχίμ λέει στον Αβρααμ אהיה יהוה εγώ είμαι ο Ια(χ)βέ, το οποίο φωνηεντίζουν δυστυχώς λανθασμένα, και οι ΜτΙ, από τοω φωνηεντισμό του Αδωνάι, διότι το φωνηέντιζαν έτσι για να θυμούνται να μην εκφέρουν ‘yahweh’ διοτι στον ραββινικό Εβραϊσμό θεωρείται άρρητο.

    Ουδέποτε ο Ιεχωβά δεν ταυτίστηκε με τον Ιησού

    ΣΥΜΠΈΡΑΣΜΑ

    ΠΡΟΚΛΗΤΙΚΟΣ, ΠΡΟΧΕΙΡΟΣ ΚΑΙ ΒΛΆΚΑΣ

  93. Με αφορμή την αναφορά στη διχοτόμηση των χαρτονομισμάτων από τον Πέτρο Πρωτοπαπαδάκη το 1922.

    Είχαν λίγο καιρό φερμένοι. Από την ομορφιά της Αρτάκης της Κυζίκου, της θάλασσας της Προποντίδας, από το διώροφο άνετο σπιτικό τους, από την ομορφιά οικογένειας και πατρίδας, πρόσφυγες. Στη Θεσσαλονίκη σε πρόχειρα τσαντίρια, με ό, τι πρόλαβαν να σώσουν σε ανθρώπους και πράγματα. Ο Μανωλάκης ήταν ο μικρότερος γιος της οικογένειας, στα δέκα του χρόνια. Έπρεπε και αυτός να βοηθήσει. Όπως μπορούσε.
    Κοντά στον προσφυγικό τους καταυλισμό ήταν ένας φούρνος. Με λίγα λεφτά από τα ραμμένα στα ρούχα της μάνας του, πήρε από τον φούρναρη κουλούρια και έναν δανεικό ταβά. Αμολήθηκε σε δρόμους που δεν ήξερε, διαλαλώντας το νόστιμο, φρέσκο εμπόρευμά του. Έδωσε λίγα, μέχρι που ένας καθωσπρέπει κύριος τον φώναξε και δίνοντάς του πεντακόσιες ολόκληρες δραχμές πήρε όλο του το εμπόρευμα. Βοήθεια, είπε, έδωσε στο ξυπόλητο προσφυγόπουλο. Γύρισε τρέχοντας στον φούρναρη όλο χαρά να πάρει κι άλλα κουλούρια. Κι εκεί κατάλαβε την κοροϊδία που δεν την ξέχασε ποτέ στη ζωή του. Το πεντακοσάρικο ήταν το αριστερό άχρηστο μέρος.

    (Πραγματική ιστορία του πατέρα μου και συγνώμη για το άπλωμα).

  94. leonicos said

    ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: Το 1928, ο πάππος Σαραντάκος εκτός από άθεος ήτο και παντελώς αθεολόγητος, πράγμα που αποκρύπτει ο εγγονός του ο κύριος Νίκος.

    ΓΙΑ ΣΚΕΨΟΥ, ΡΕ, ΤΙ ΚΡΥΒΕΙ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΑΠΠΟΥ ΤΟΥ!!!!!

    Μα το πέρας τυο μείον άπειρο είναι το συν άπειρο. Δεν θα το συναντήσεις ποτέ;

  95. Α. Σέρτης said

    67
    «Άρα πίσω από τη γραφή «Βριάρεως» πρέπει να υποκρύπτεται κάτι άλλο, που να είναι τονικά ομαλό. Τι άραγε;»

    Το «Βριάρεος» «υποκρύπτεται». Απλά είναι τα πράγματα:

    «Τα αττικόκλιτα, εκ κοινών δευτεροκλίτων γενόμενα διά μεταθέσεως του χρόνου των φωνηέντων, φυλάττουσι τον τόνον επί της αυτής συλλαβής εκείνων και μετά την μετάθεσιν, ως [λαός] λεώς, [Μενέλαος] Μενέλεως, [ίλαος] ίλεως κ.τ.λ.»
    (Γ. Ζηκίδη, «Μεγάλη ελληνική γραμματική της αττικής πεζογραφικής διαλέκτου»)

  96. leonicos said

    81 έφη έφη

    Κι ο Μινως αττικόκλιτος είναι ο Μινως του Μίνω

  97. leonicos said

    87 Κουνελόγατε

    Μπροστά σε όλα τα άλλα, μου διέφυγε κι αυτό

    Το 1928 δεν ήξερε τι θα κάνει ο Μόλλας του 1943. ΦΟΒΕΡΟ! Δεν τον γκούγκλιζε μια στάλα; 1928 ήταν! 20ος αιώνας

  98. leonicos said

    93 Μαγδαληνη

    συγνώμη για το άπλωμα

    Θ’ αστειεύεσαι προφανώς. Συνταρακτική ιστορία. Τον έκλεψαν!

  99. leonicos said

    Και μετά με κατηγορούν ότι γράφω πολλά

    Θα έρθει το κορίτσι μου σε λίγο, και θα σας αφήσω στην ησυχία σας

    Δεν ακούω ουρλιαχτά ενθουσιασμού

  100. Α. Σέρτης said

    Leonicos, εύχομαι ολόψυχα να περνάς όσο γίνεται περισσότερο χρόνο με το κορίτσι σου, γιατί ορισμένων μάς έχεις αλλαξοπιστήσει το ταμ τιριρί…

  101. @ 92 Leonicos

    Μια επαλήθευση στο δικό μου 84.

  102. sarant said

    93 Βρε τον καημένο….

  103. Πέπε said

    95

    Αυτό δεν εξηγεί πώς τονίζεται η προπαραλήγουσα με μακρά λήγουσα. Eξάλλου, στο -εος>-εως δεν υπάρχει αντιμετάθεση χρόνου. Μήπως Βριάραος με μακρό α;

  104. Α. Σέρτης said

    103
    Είναι διαφωτιστικός ο Ζηκίδης. Ξαναδιάβασε.

  105. Πέπε said

    104

    Διάβασα ότι δεν αλλάζουν τη θέση του τόνου. Αυτό δεν είναι εξήγηση, είναι μια διαπίστωση. Εκεί που πέφτει όμως ο τόνος στην αττικόκλιτη μορφή, παραβιάζει τον γνωστό κανόνα. Εδώ είναι που χρειάζεται μια εξήγηση.

    Όταν δε είπα «τι υποκρύπτει» δεν εννοούσα πώς παρήχθη ο τύπος, αλλά τι αντιπροσωπεύει φωνολογικά η γραφή π.χ. Βριάρεως ή Μενέλεως. Είτε το προφανές, οπότε πάμε στο προηγούμενο (χρειάζεται εξήγηση για τον αντικανονικό τονισμό), είτε, σκέφτομαι, κάτι άλλο.

  106. Νεσταναίος said

    81.
    Αυτό το όνομα είναι απαγορευμένο. Δεν πρέπει να χρησιμοποιείται από τους ανθρώπους. Παθαίνουν κακό. Είναι μόνο για θεούς. Οι άνθρωποι χρησιμοποιούν το «Αιγαίων».

  107. ΣΠ said

    105
    Η Βικιπαίδεια λέει κάποια πράγματα. Δεν ξέρω πόσο βοηθάει.
    https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CE%BD%CF%84%CE%B9%CE%BC%CE%B5%CF%84%CE%B1%CF%87%CF%8E%CF%81%CE%B7%CF%83%CE%B7

  108. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    Ωραιότατο και, σε μερικά σημεία, σπινθηροβόλο! Γοητευτική η μικτή –ας πούμε- γλώσσα!

    25, 35 κε
    Ο Δημητράκος πάντως έχει: τροχαίος, -α, -ον: 1) κ. νεώτ. o τρέχων, ταχύς … 5) νεώτ. Ο ανήκων ή ο αναφερόμενος εις τα τροχοφόρα και την κίνησιν τούτων…

    46.
    >>…δεν έγινε λοιπόν λαϊκό θέατρο γιατί η Φακίνου ανέγραφε στα βιβλία της ότι δεν μπορεί να ανέβει παράσταση χωρίς την άδειά της. Φανταστείτε πχ αυτός που ελληνοποίησε τον Καραγκιόζη, ο Μίμαρος, … να έλεγε κάτι ανάλογο, ότι δεν μπορεί να παιχτεί παράσταση με τους ήρωες αυτούς χωρίς την άδειά του…

    Το έκανε όμως, φαίνεται, (και) ο Μόλλας.
    Στη Βίκη βρίσκω: «Εκδίδοντας (ο Μόλλας) τις ιστορίες του Καραγκιόζη σε φυλλάδια, υποχρεώθηκε να εξευγενίσει τη γλώσσα, ενώ η αναγραφή πως απαγορευόταν «η δημοσίευσις και η παράστασις» χωρίς άδεια, που συνόδευε τα τυπωμένα κείμενα, επισφράγισε την οριστική υποχώρηση του κυρίαρχου έως τότε προφορικού στοιχείου στον Καραγκιόζη» [Πουλής, Κωνσταντίνος (1996). «Η παρακμή της προφορικής παράδοσης στη σύγχρονη Ελλάδα: Ρεμπέτικο τραγούδι και Θέατρο Σκιών».]

    Βέβαια, σαν να μην έχει και πολύ δίκιο ο κ. Πουλής, γιατί ο Καραγκιόζης ανθούσε (και ανθεί μέχρι σήμερα) και μετά την ‘απαγόρευση’ του Μόλλα (και το προφορικό στοιχείο δεν εξέλιπε εντελώς…)

  109. Μαρία said

    107
    Nαι. Εκτός απ’ την περιγραφή του φαινομένου, που κάνουν όλες οι γραμματικές, δίνει στο τέλος μια ερμηνεία για την παραβίαση του νόμου της τριχρονίας (τρισυλλαβίας). Μια άλλη ερμηνεία που προτάθηκε είναι αυτή που διατύπωσε ο Πέπε στο 67, όχι μόνο για τη μακρά λήγουσα των αττικόκλιτων αλλά και για τύπους όπως άνθρωπος, απόδημος, δέδωκα κλπ. Υποθέτουν οτι το μακρό σ’ αυτές τις περιπτώσεις είχε λιγότερους απο δύο χρόνους.

  110. Πέπε said

    Το 107 μου θυμίζει:

    Και «της πόλεως» βέβαια! Εκεί που έγραφα ότι οι εξαιρέσεις είναι δύο περιπτώσεις, ε, είναι αρκετές (και κοινότατες) αλλά λίγες θυμόμουν. Και αντίστοιχα «των πόλεων», για το οποίο δεν έχω να πω τίποτε σοφότερο απ’ ό,τι ξέρουν όλοι οι μαθητές: ότι εξαιρείται.

    108:

    Οι εκδότες θα ήταν που απαιτούσαν να απαγορεύεται η αντιγραφή, αναπαραγωγή κλπ. Και βέβαια, τα μεν γνωστά έργα, που αγαπήθηκαν, κυκλοφόρησαν ευρέως, τα δε της οκάς που τυπώνονταν σε περιοδικά υπήρξαν θνησιγενή, το πολύ πολύ να έπαιξε κανένα από αυτά κάποιος πιτσιρικάς στην παρέα του…

  111. ΚΩΣΤΑΣ said

    95 και επόμενα σχετικά σχόλια για τονισμό…

    Δικές μου σκέψεις, χωρίς ιδιαίτερες εξειδικευμένες γνώσεις πάνω σε αυτό το θέμα.

    Είναι σαφές το @95: «Τα αττικόκλιτα, εκ κοινών δευτεροκλίτων γενόμενα…» κατά παράβαση διατηρούν τον τόνο στην προπαραλήγουσα, ανεξάρτητα αν η λήγουσα μετατρέπεται σε μακρά.

    Ο νόμος της τρισυλλαβίας δεν παραβιάζεται,* τονισμένη παραμένη η προπαραλήγουσα.

    *Σε ντοπιολαλιές παρατηρείται και υπέρβαση του νόμου της τρισυλλαβίας. Έχω ακούσει στην Ήπειρο και στη Θεσσαλία παραβιάσεις σε προφορικό λόγο.
    πχ: φάγαμε, φάγαμαν, έφαγάμαν ή έφαγέμι.

    **Παρακαλείται ο Δημοσιχώρος ή οποιοσδήποτε άλλος να επιβεβαιώσει αν έχει τέτοια ακούσματα.

    Προκαταβολικά, συγγνώμη, αν σφάλλω, ουδείς άσφαλτος. 😉

  112. Πέπε said

    111

    Ρε Κώστα, δεν ξέρω. Ο Α. Σέρτης (και ο ίδιος ο Ζηκίδης βέβαια) δείχνουν να καταλαβαίνουν το ίδιο μ’ εσένα (ή όχι; παρακαλώ διορθώστε), αλλά εγώ δεν το καταλαβαίνω.

    Και βέβαια παραβιάζει τον νόμο: ο κοινοί β’κλιτοι τύποι ήταν προπαροξύτονοι επειδή μπορούσαν, αφού πληρούσαν μια συγκεκριμένη προϋπόθεση: να είναι βραχεία η λήγουσα. Ο τύπος αλλάζει, από β’κλιτος γίνεται αττικόκλιτος, η εν λόγω προϋπόθεση προπαροξυτονίας παύει να ισχύει (η λήγουσα είναι πλέον μακρά), αλλά ο τόνος παραμένει στη θέση του. Ε πώς διάολο στέκει εκεί πάνω; Έπρεπε να πέσει! Του τραβάς την καρέκλα και μένει να αιωρείται; Δεν μπορεί, υπάρχει κόλπο.

    Όσο για τα ν/ελλ ιδιώματα, βλ. #67, την παράγραφο μετά από το «και σκέφτομαι». Το μεν «έφαγάμαν» δεν τον παραβιάζει ακριβώς, αφού βάζει και δεύτερο τόνο, αλλά η Μαρία έχει φέρει και παραδείγματα χωρίς δεύτερο τόνο. Υπάρχουν και τα ποντιακά, όπου η κλητική των πτωτικών ή ορισμένων πτωτικών (δε θυμάμαι ακριβώς) τονίζεται στην πρώτη συλλαβή ανεξάρτητα από οτιδήποτε άλλο, π.χ. Χρίστοφορε.

  113. Πηγαίναμενε, ξανοίγαμενε στη ρεθυμνιώτικη διάλεκτο.

  114. Μαρία said

    111
    «κατά παράβαση»

    πήγαιναμαν στην Ήπειρο, πήγαιναμι εμείς. Το έχουμε συζητήσει πολύ παλιά

  115. ΚΩΣΤΑΣ said

    112
    Πέπε, η λέξη κλειδί είναι το «κατά παράβαση». Ναι, δεν έπρεπε να μείνει ο τόνος στην προπαραλήγουσα, αφού η λήγουσα έγινε μακρά. Εδώ έχουμε εξαίρεση, όπως συναντάμε και σε άλλα γραμματικά φαινόμενα εξαιρέσεις, που δεν ακολουθούν το γενικό γραμματικό κανόνα.

    Έτσι το βλέπω εγώ, δεν επιμένω άλλο.

  116. ΣΠ said

    109
    Θα είναι κάτι ανάλογο με το «γάιδαρος» της νέας ελληνικής όπου γραμμένο φαίνεται να έχει τέσσερις συλλαβές (γά-ι-δα-ρος) αλλά στην πραγματικότητα έχει τρεις (γάι-δα-ρος), αφού το ι είναι ημίφωνο.

  117. ΚΩΣΤΑΣ said

    114
    Ευχαριστώ για την επιβεβαίωση και την υιοθέτηση του «κατά παράβαση». 😉

  118. @ 11 ΚΩΣΤΑΣ

    Πολύ καλά τα λες.

  119. Πέπε said

    115

    Κώστα, σε αρκετά προχωρημένη φάση των αναζητήσεών μου συνειδητοποίησα ότι αυτό που κατά σύμβαση λέμε «εξαίρεση» ή «ανωμαλία» δεν υπάρχει. Υπάρχουν μόνο κανόνες. Υπό τις τάδε προϋποθέσεις, γίνεται το δείνα, ΠΑΝΤΟΤΕ. Όπου βρουμε ότι κάποια φορά παρά ταύτα δε γίνεται, προχείρως μεν λέμε «εξαίρεση», κατά βάθος όμως αυτό που συμβαίνει είναι ότι δεν έχουμε ακριβώς τις προϋποθέσεις του κανόνα αλλά αυτές κάποιου άλλου κανόνα, ο οποίος εξίσου ομαλά οδηγεί στο «ανώμαλο» αποτέλεσμα. Περίπου όπως στα φυσικά φαινόμενα, όπου οι νόμοι ποτέ μεν δεν παραβιάζονται, αλλά έλα που σε πραγματικές και όχι εργαστηριακές συνθήκες συχνά μοιάζουν να μην εφαρμόζονται.

    Εν προκειμένω: κατά παράβαση, ναι, αλλά πώς εξηγείται η παράβαση;

  120. ΚΩΣΤΑΣ said

    119 «Εν προκειμένω: κατά παράβαση, ναι, αλλά πώς εξηγείται η παράβαση;»

    Συμφωνώ με αυτόν τον προβληματισμό σου, Πέπε, δεν έχω όμως τις γνώσεις να απαντήσω. ίσως λίγο παρανόησα στην αρχή, νόμισα ότι δεν κατάλαβες ότι πρόκειται για εξαίρεση.

  121. ΚΩΣΤΑΣ said

    118 – 113
    Δημοσιοχώρε και Δύτη, σας ευχαριστώ κι εσάς για την επιβεβαίωση στο @111 σχόλιο.

  122. Μαρία said

    116
    Τρέχα γύρευε. Δεν θα το μάθουμε ποτέ και θα μείνουμε στη διαπίστωση. Στο γάιδαρο έχουμε δίφθογγο.
    117
    Δεν σε επιβεβαιώνω αλλά σε διαψεύδω. Διαπιστώνουμε παράβαση και προσπαθούμε να την ερμηνεύσουμε.

  123. ΚΩΣΤΑΣ said

    122
    Ωχ! τζάμπα οι ευχαριστίες, δηλαδή; Δεν πειράζει, γενικά με βοηθάς εσύ!

  124. sarant said

    Κοίτα φωτιές που μας άναψε ο Βριάρεως! Μόνο εδώ θα γινόταν αυτή η συζήτηση (και άλλες πολλές)

  125. Μαρία said

    123
    Ε μα, ρε συ, κοντεύεις να βγάλεις τον Πέπε χαζό. Προσπαθεί ο άνθρωπος να ερμηνεύσει την παραβίαση του νόμου της τριχρονίας κι εσύ του απαντάς με μια λαπαλισάδα: ο νόμος παραβιάζεται, γιατί εδώ όπως και σε άλλες περιπτώσεις έχουμε μια παράβαση 🙂

  126. Alexis said

    #114: Στην Ήπειρο όχι, στο Ξηρόμερο έχω ακούσει κάτι τέτοια, π.χ. κάθομαστε.

  127. Αγγελος said

    Ισμήνε (76), Κύριε ελέησον! Πού το βρήκες ότι ο Ιεχωβά είναι ειδικά «ο Ιησούς Χριστός πριν ενσαρκωθεί» και όχι γενικά ο τριαδικός βεβαίως, κατά τη χριστιανική διδασκαλία, αλλά παρόλ’ αυτά ένας και μόνος Θεός;

  128. ΚΩΣΤΑΣ said

    125
    Σίγουρα, διαπιστώνω εκ των υστέρων, ότι υπάρχει μια σύγχυση στο μυαλό μου σχετικά με τις έννοιες νόμος της τρισυλλαβίας και νόμος της τριχρονίας.

    Εξ αρχής δήλωσα ότι δεν γνωρίζω πολλά για το θέμα και προκαταβολικά ζήτησα συγγνώμη αν σφάλω. Αν εξ αιτίας αυτής της πλάνης παρανόησα και τα σχόλιά μου είναι έτσι διατυπωμένα που οδηγούν σε υποτίμηση των λεχθέντων του Πέπε, του ζητώ απερίφραστα συγγνώμη.

    Όποιος/α ήθελε να βοηθήσει, μπορούσε να επισημάνει νωρίτερα το λάθος μου.

  129. Pedis said

    # 114 – πήγαιναμαν στην Ήπειρο …

    δεν νομίζω.

  130. Nestanaios said

    Το όνομα είναι «ΒΡΙΑΡΕΩ».
    Η αποκάλυψη του θέματος είναι υπόθεση ετυμολογίας.
    «Η ετυμολογία τρόπον τινά διαίρεση των λέξεων απεργάζεται».
    Και έχουμε ΒΡΙ – ΑΡ – ΕΟ – Σ. Αποβάλλεται το «Σ» και εκτείνεται το «ο» σε «ω» για να έχουμε «Βρι – αρ – εω.
    Το θέμα είναι «Βριαρεο» και κλίνεται.
    ΒΡ Ι- ΑΡ – ΕΟ – Σ ΑΠΟΒΑΛΕΤΑΙ ΤΟ «Σ» ΓΙΑ ΝΑ ΈΧΟΥΜΕ «ΒΡΙΑΡΕΩ».
    ΒΡ Ι- ΑΡ – ΕΟ – ΟΣ …. ΒΡΙΑΡΕΩΣ (Ο + Ο = Ω)
    ΒΡ Ι- ΑΡ – ΕΟ – Ι
    ΒΡ Ι- ΑΡ – ΕΟ – Α …… ΒΡΙΑΡΕΩ (ο + α = Ω)
    ΒΡ Ι- ΑΡ – ΕΟ –

  131. Ισμήνος said

    Σοφέ Νέστορα του Ιστολογίου, κ. Άγγελε (127),

    Ποτέ δεν φανταζόμουν ότι εκτός από παντελώς αθεολόγητος, θα ήσασταν και τόσο επιπολαιος. Δεν σάς πονηρεύει η εδώ και τόσες ώρες απόλυτη σιωπή των κατ’ εξοχήν ειδικών (περί τα θεολογικά) σχολιαστών, κ.κ. Theo + Blogotinanai; Ακούστε πώς έχει το θέμα για να ξεστραβωθείτε…

    Μέχρι το σωτήριον έτος 1959, η Ορθόδοξος Εκκλησία πίστευε (πλήν ελαχίστων εξαιρέσεων) πως ο Γιαχβέ της Παλαιάς Διαθήκης που έδωσε τις Δέκα Εντολές στον Μωϋσή, που θανάτωσε τον Αυνάν επειδής αυνανιζόταν, που σκότωνε για πλάκα τους Φιλισταίους, που έσφαζε τους ιερείς του Βάαλ, που μακέλευε τα παιδιά των Αιγυπτίων που κατουρούσαν όρθια κλπ., ήτο ο ΠΑΤΗΡ ΘΕΟΣ, δηλ. το Πρώτο Πρόσωπο της Αγίας Τριάδος. Ο μακαρίτης Παναγιώτης Τρεμπέλας έχει γράψει ολόκληρους τόμους γι’ αυτό το θέμα στην Δογματική του και αλλαχού.

    Το 1959 δημοσιεύτηκε η διδακτορική διατριβή του πατρός Ιωάννου Ρωμανίδη για το Προπατορικό Αμάρτημα, που αποδείκνυε πειστικώτατα πως ο Γιαχβέ της Παλαιάς Διαθήκης είναι αποκλειστικά ο Ιησούς Χριστός πρίν ενσαρκωθεί και ουχί ο Πατήρ Θεός. Έκτοτε (και μετά από πολύχρονη ΔΙΑΜΑΧΗ μεταξύ Τρεμπέλα και Ρωμανίδη για την οποία έχει γράψει ειδικό βιβλίο ο μέντορας των Theo + Blogotinanai, παπα-Γιώργης Μεταλληνός) η Ορθόδοξος Εκκλησία επείσθη από τα επιχειρήματα του Ρωμανίδη και σύσσωμη δέχεται εδώ και 60 χρόνια αυτό που σάς είπα:

    Ότι ο Γιαχβέ της Παλαιάς Διαθήκης είναι το Δεύτερο (και όχι το Πρώτο) Πρόσωπο της Αγίας Τριαδος, δηλαδή ο Ιησούς Χριστός πριν ενσαρκωθεί. Για περισσότερες λεπτομέρειες διαβάστε αυτό από την ιστοσελίδα των Μεταλληνιστών:

    ΥΓ: Υπόψιν ότι ο Θρύλος της Ορθόδοξης Θεολογίας, πατήρ Ιωάννης Ρωμανίδης, το 1977 κατέβηκε ως υποψήφιος βουλευτής με την βασιλοχουντικιά «Εθνική Παράταξη» των Στεφ.Στεφ. + Σπύρου Θεοτόκη. Ήταν η μοναδική περίπτωση ορθοδόξου κληρικού εν Ελλάδι που έβαλε υποψηφιότητα για βουλευτής. Αν τολμούν, ας με διαψεύσουν οι διακεκριμένοι χριστιανοί σχολιασταί κ.κ. Theo + Blogotinanai, για να γελάσει ο κάθε πικραμένος

  132. spyridos said

    81 + 86
    Ευχαριστώ κι από εμένα.
    Πολύ ωραία αποσπάσματα από τον Μόλλα. Δεν τα είχα ξανακούσει.
    Και η γλώσσα και το παίξιμο μου αρέσουν.

  133. ΚΑΒ said

    «Ο τόνος παρέμεινεν εις την προπαραλήγουσαν δια λόγους ακουστικής και οπτικής συνηθείας» γράφει κάποιος.

    Καλή σας νύχτα.

  134. Αγγελος said

    Φοβούμαι μήπως εδώ λαμβάνουμε το όνομα Κυρίου του Θεού επί ματαίω, αλλά θα απαντήσω:
    Δεν ξέρω τι έχει υποστηρίξει ο Ρωμανίδης σχετικά. Αλλά:
    1) Μου φαίνεται πολύ απίθανο να άλλαξε το Ορθόδοξο δόγμα το 1959. Το Ορθόδοξο δόγμα έχει παγιωθεί — απολιθωθεί θα έλεγαν οι κακεντρεχείς — εδώ και αιώνες. Η τελευταία θεολογική διαμάχη ήταν του ησυχασμού, στο ύστερο Βυζάντιο, και η τελευταία ουσιαστική έρις ήταν των Κολλυβάδων, που αφορούσε τη λειτουργική και όχι τη δογματική.
    2) Το παράθεμα του (131), που δεν είναι βέβαια αυτούσιο του Ρωμανίδη, λέει μόνο ότι ο Υιός λέγεται και αυτός Ι. Και ομολογεί βέβαια το πασιφανές, ότι το τετραγράμματο όνομα του Κυρίου δεν απαντά πουθενά στην Καινή Διαθήκη, αλλά υποστηρίζει όταν ό Χριστός λέει «εγώ ειμι», αυτό υπονοεί.
    Φιλολογικά αυτό είναι αρκετά αμφισβητήσιμο. Λέγεται ότι ίσως το Τετραγράμματο προέρχεται από τη ρίζα του εβραϊκού ρήματος «είναι», αλλά πάντως άλλη λέξη (אהיה) είναι το «(εγώ) ειμί» (που μεταφράζεται και ως «ο Ων» στους Ο΄) και άλλη, διαφορετική, το Τετραγράμματο. Θεολογικά όμως, απ’όσο λίγο μπορώ να καταλάβω, δεν λέει τίποτε το επαναστατικό 🙂 Ο Χριστός λέει επί λέξει στο κατά Ιωάννην «Εγώ και ο Πατήρ έν εσμέν», «ο εωρακώς εμέ εώρακε τον Πατέρα», και το ομοούσιον Υιού και Πατρός αποτελεί στοιχείο του δόγματος τουλάχιστον από την Α’ Οικουμενική Σύνοδο. Αν λέει λοιπόν κάτι νέο εδώ ο Ρωμανίδης ή οι συνεχιστές του, είναι οτι ο Κύριος (όπως παγίως μεταφράζεται το Τετραγράμματο στην Π.Δ.) δεν είναι μόνον ο Πατήρ, παρά είναι και ο Υιός. Ε, εγώ, rushing in where angels fear to tread, είπα προηγουμένως ότι είναι ο τριαδικός Θεός! Αν εξέφρασα κακοδοξία, mea culpa· αλλά πιο πολύ ντρέπομαι που ασχολήθηκα στο καφενείο μας με τέτοια θέματα.
    Ε τότε, τι δημοσιεύεις αυτά που μόλις έγραψες; θα μου πείτε, και θα ‘χετε δίκιο 🙂

  135. Αγγελος said

    (133) Όποιος λεει ότι «Ο τόνος παρέμεινεν εις την προπαραλήγουσαν δια λόγους ακουστικής και οπτικής συνηθείας» μάλλον δεν έχει καταλάβει τι ήταν οι τόνοι στην αρχαία ελληνική 🙂

  136. Ισμήνος said

    Φίλτατε κύριε Άγγελε (134), γιατί να κατατριβόμαστε σε ατέρμονες θεολογικές διαμάχες; Ού με πείσης, κάν με πείσης. Περιμένω να βγούν και να μου απαντήσουν οι κατ’ εξοχήν αρμόδιοι, κ.κ. Blogotinanai + Theo, ώστε να καταθέσω κι εγώ τους κεραυνούς μου και να τους συντρίψω (εφόσον με αμφισβητήσουν). Αλλά δεν θα βγούν, διότι ξέρουν πως έχω δίκηο και δεν επιθυμούν να μάθουν όλοι οι αθεολόγητοι σχολιαστές του παρόντος Ιστολογίου πως ο γεμάτος Αγάπη Ιησούς Χριστός της Καινής Διαθήκης είναι ο Γιαχβέ της Παλαιάς Διαθήκης που σκότωνε για πλάκα…

    ΞΑΝΑΘΕΤΩ ΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑ: Ποιός είναι ο Γιαχβέ της Παλαιάς Διαθήκης, σύμφωνα με την Ορθόδοξο Εκκλησία; Ποιός είναι Αυτός που έδωσε τις Δέκα Εντολές στον Μωϋσή, που θανάτωσε τον Αυνάν επειδής αυνανιζόταν, που σκότωνε για πλάκα τους Φιλισταίους, που έσφαζε τους ιερείς του Βάαλ, που μακέλευε τα παιδιά των Αιγυπτίων που κατουρούσαν όρθια κλπ-κλπ; Ο Πατήρ Θεός, ο Χριστός – Λόγος, το Άγιο Πνεύμα ή και οι Τρείς μαζί;

    Εδώ σε θέλω κάβουρα που περπατάς στα κάρβουνα…

  137. Μαρία said

    129
    Είδα στο αρχείο μου οτι έμπλεξα τις γριές 🙂
    Βουλιαράτες Στο 12:09 πααίναμανε κλπ μανε https://www.youtube.com/watch?v=EjHBECViIXM&t=746s

    πήγαιναμαν κλπ -αμαν Σαρακατσάνα όπου ζεις και πατρίς https://sarakatsanoi.blogspot.com/2017/08/1918.html

  138. antonislaw said

    81 Σε ευχαριστώ πολύ Έφη για το την ηχογράφηση του Αντώνη Μόλλα! Πόσο όμως έχει αλλάξει ο Καραγκιόζης απο τότε: Ο Σιορ Διονύσιος και ο Εβραίος με πολύ περισσότερους ιδωματισμούς, αυτός που είναι καταολόιδιος είναι ο Μορφονιός που από ό,τι διαβάζω στη Βικιπαίδεια είναι χαρακτήρας δημιούργημα του Μόλλα (όπως και ο Πεπόνιας, που δεν διατηρήθηκε στον Καραγκιόζη του σήμερα).

    108
    «Το έκανε όμως, φαίνεται, (και) ο Μόλλας.
    Στη Βίκη βρίσκω: «Εκδίδοντας (ο Μόλλας) τις ιστορίες του Καραγκιόζη σε φυλλάδια, υποχρεώθηκε να εξευγενίσει τη γλώσσα, ενώ η αναγραφή πως απαγορευόταν «η δημοσίευσις και η παράστασις» χωρίς άδεια, που συνόδευε τα τυπωμένα κείμενα, επισφράγισε την οριστική υποχώρηση του κυρίαρχου έως τότε προφορικού στοιχείου στον Καραγκιόζη» [Πουλής, Κωνσταντίνος (1996). «Η παρακμή της προφορικής παράδοσης στη σύγχρονη Ελλάδα: Ρεμπέτικο τραγούδι και Θέατρο Σκιών».]

    Βέβαια, σαν να μην έχει και πολύ δίκιο ο κ. Πουλής, γιατί ο Καραγκιόζης ανθούσε (και ανθεί μέχρι σήμερα) και μετά την ‘απαγόρευση’ του Μόλλα (και το προφορικό στοιχείο δεν εξέλιπε εντελώς…)»

    Μί-κιε νομίζω ότι ο Μόλλας απαγόρευσε όχι να παίζεται καραγκιόζης γενικά αλλά να χρησιμοποιούνται σε παράσταση ή να επανεκδίδονται τα δικά του έργα για Καραγκιόζη που έγραψε. Νομίζω είναι κάτι διαφορετικό από αυτό που έκανε η Φακίνου, που ως εφευρέτιδα του είδους κουκλοθέατρο με ντενεκεδάκια (αντικειμενοθέατρο το ονομάζει) «Ντενεκεδούπολη» γράφει στα βιβλία που εξέδωσε: 1. «Ντενεκεδούπολη», εκδόσεις Κέδρος, 1η έκδοση 1977 (32η ανατύπωση 2020): «Απαγορεύεται η δημιουργία παραστάσεων χωρίς την άδεια της συγγραφέα. Για κάθε πληροφορία: Ευγενία Φακίνου, Αγίας Βαρβάρας…, Χαλάνδρι, τηλ:…….»,
    2. «Στο Κουρδιστάν», εκδόσεις Κέδρος, 1η έκδοση 1978 (11η ανατύπωση 2019): «Απαγορεύεται η δημιουργία παραστάσεων χωρίς την άδεια της συγγραφέα»,
    3. «Ξύπνα Ντενεκεδούπολη», εκδόσεις Καστανιώτη, 1979, 4. «Το μεγάλο ταξίδι του Μελένιου», εκδόσεις Καστανιώτη, 1979, 5. «Ο κύριος Ουλτραμέρ», εκδόσεις Καστανιώτη, 1980, ένατη έκδοση.
    Στο πρώτο βιβλίο της σειράς, στο ομώνυμο «Ντενεκεδούπολη», 1979, γράφει στο τέλος:
    «Η Ντενεκεδούπολη είναι το πρώτο έργο που παρουσιάστηκε από το αντικειμενοθέατρο της Ευγενίας Φακίνου. Παίχτηκε το 1975-1976 στην Αθήνα σε καθημερινές παραστάσεις και έκανε τον αριθμό-ρεκόρ (για παιδικό θέαμα) των 200 παραστάσεων. Τη μουσική του έργου είχε γράψει ο Γιάννης Μαρκόπουλος κι έπαιζαν οι ηθοποιοί Αντώνης Αντωνίου, Ρένα Καζάκου και η Ευγενία Φακίνου. Παρουσιάστηκε επίσης από το Θεσσαλικό Θέατρο στη Λάρισα και στα χωριά του Τυρνάβου το 1976. Στα πέντε χρόνια που πέρασαν από τότε που πρωτοπαίχτηκε η Ντενεκεδούπολη, πολλοί επαρχιακοί, φοιτητικοί και πολιτιστικοί σύλλογοι παρουσίασαν το έργο σε πόλεις, συνοικίες και χωριά. Δάσκαλοι, νηπιαγωγοί, μανούλες, ιδιωτικοί υπάλληλοι, εργάτες έφτιαξαν κι έπαιξαν κουκλοθέατρο (είδος πιο δύσκολο κι απ’ το θέατρο, μια που εκτός από παίξιμο, χρειάζεται και κατασκευές και συντονισμό στην κίνηση και στο λόγο). Έτσι σ’αυτή την εποχή, που τα πανεπιστημιακά διπλώματα, η τελειότητα κι η εξειδίκευση καταδυναστεύουν τον κόσμο, η Ντενεκεδούπολη έδωσε το κουράγιο σε μη επαγγελματίες κι ανθρώπους χωρίς καμιά ιδιαίτερη καλλιτεχνική παιδεία, ν’ασχοληθούν με το κουκλοθέατρο. Έφερε σ’επαφή τα παιδιά με τα πανάρχαια απλά παιχνίδια, τα χωρίς κουμπιά και ηλεκτρονικούς υπολογιστές. Κι αυτό είναι πάρα πολύ θετικό για την εποχή που ζούμε.»

    113
    παίζαμενε, τρέχαμενε κλπ αλλά και με δύο τόνους και μικρή παύση ανάμεσα: κάθο-μέστανε (=καθόμασταν, κατοικούσαμε)

  139. nikiplos said

    Καλημέρα… Στους ρέκτες της «ρεμπέτικης μαγκιάς» και των κουτουκιώνε, βάζω το παρακάτω, γιατί το είδα και ξεκαρδίστηκα στα γέλια… Δεν γνωρίζω αν είναι από κάποια ταινία, από μόνο του είναι αυτοστεκούμενο. Καταπληκτικές οι ατάκες της εποχής του Μόλλα και λοιπόν:
    -«Αφού οι μπούκες είναι ανοιχτές» (λέει ο Φωτόπουλος εννοώντας τις πόρτες του κουτουκίου)
    Ενώ ο Ταβερνιάρης έχει τη φράση «μην ανάβετε δαδί» μεταφορική για τον καβγά. (τούρκικη λέξη δεν είναι ο καβγάς? )

    ΥΓ> Ζητώ συγνώμη εάν έχω κάνει ξαναματακοπυπάστε…

  140. Nestanaios said

    139.
    Ο «ΚΑΥΓΑΣ» είναι ενδεχομένως από την εποχή της τουρκοκρατίας αλλά δεν είναι τουρκική λέξη. Έχει ελληνική προέλευση. Γράφεται με «Υ» και έχει σχέση με το ρήμα «αυγάζω» και με το ρήμα «ξεκαθαρίζω» και τώρα ξέρεις τι εννοεί.

  141. Nestanaios said

    136.
    Εγώ δεν συμφωνώ με πολλά από αυτά που γράφεις αλλά μου αρέσει να τα διαβάζω. Κάθε φορά γράφεις και κάτι διαφορετικό. Και αυτό είναι ΤΕΧΝΗ.

  142. ΣΠ said

    139
    Είναι από την ταινία Ζητείται Τίμιος (1963).

  143. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    Καλημέρα!
    (Απόμεινε από χθες…)

    Σε εφημερίδες της εποχής (1910 έως 1930 περίπου) βρίσκει κανείς αρκετά δημοσιεύματα για τον Μόλλα και με κάποιο φωτογραφικό υλικό.
    Ενδεικτικά:
    http://efimeris.nlg.gr/ns/pdfwin_ftr.asp?c=108&pageid=-1&id=18490&s=0&STEMTYPE=0&STEM_WORD_PHONETIC_IDS=ARoASkASTASTASJASa&CropPDF=0

    http://efimeris.nlg.gr/ns/pdfwin_ftr.asp?c=108&pageid=-1&id=45382&s=0&STEMTYPE=0&STEM_WORD_PHONETIC_IDS=ARoASkASTASTASJASa&CropPDF=0

    http://efimeris.nlg.gr/ns/pdfwin_ftr.asp?c=108&pageid=-1&id=50828&s=0&STEMTYPE=0&STEM_WORD_PHONETIC_IDS=ARoASkASTASTASJASa&CropPDF=0

    – Το τι υποκρύπτουν τα ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ του #76, το απεκάλυψε σαφέστατα ο Λεώνικος στο #92! 🙂

  144. Κουνελόγατος said

    Ξυπνήσατε;

  145. sarant said

    Καλημέρα από εδώ!

    138-143 Ωραία σχόλια, θέλουν μελέτη, όπως και πολλά προηγούμενα.

  146. leonicos said

    84 Δημοσιόχωρε

    Δεν κατάλαβα το σχόλιο. Τί εννοείς π Χ ‘κεντρικό πρόσωπο’. Το ελοχ /ελοχιμ είναι τίτλος (πρβλ Αλλάχ) = Θεος. Για(χ)βέ είναι το όνομά του.
    Σήμερα, λόγω άλλου σχολιου θα το αναλύσω πληρέστερα.

  147. leonicos said

    100 Σέρτη

    Δεν κατάλαβα ποια είναι η πίστη ταμ ταραρί για να σου την αλλάξω. Καλύτερα να διατυπώνεις τη θέση σου, παρά να λες ασάφειες

  148. spyridos said

    143
    Ωραία άρθρα.
    Το πρώτο για το Μόλλα στη Δεξαμενή, το δεύτερο για την αποχώρηση του Μόλλα από τη Δεξαμενή με μπόλικη νοσταλγία για την Αθήνα που χάνεται και στο τρίτο εκθειάζει το «συνοικιακό θίαμα» του καραγκιόζη στο Στάδιο που «γίνεται ευμενώς δεκτόν από τον πρώτον μάγκα της γειτονιάς μέχρι του αριστοκράτου».
    Εμένα το μάτι μου κόλλησε στο από κάτω άρθρο με τίτλο ΟΙ ΜΠΟΛΙΑΣΜΕΝΟΙ.

  149. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    148, τέλος.
    Και μένα, αλλά είπα να μην το …επεκτείνω! 🙂

  150. Α. Σέρτης said

    119
    «Εν προκειμένω: κατά παράβαση, ναι, αλλά πώς εξηγείται η παράβαση;»

    «Τα δι’ υπερβιβασμού του χρόνου μακράν λήγουσαν αποκτώντα προπαροξύτονα διατηρούσι τον τόνον επί της προπαραληγούσης, διότι το εν τη παραληγούση ε ημιαυτοφώνως προφερόμενον δεν λογίζεται ως συλλαβή, οίον Μενέλαος-Μενέλεως, αξιόχρειος-αξιόχρεως, πρόναος-πρόνεως».
    (Α. Σκιά, Ελληνική Γραμματική, 1894)

    «Τα εις εως, εων προπαροξύτονα φυλάττουσι την οξείαν επί της τροπαραληγούσης εις πάντα αριθμόν και πτώσιν, καθ’ όσον τα δύο φωνήεντα εω εκλαμβάνονται τρόπον τινά ως έν»
    (Α. Αντωνιάδη, Γραμματική της ελληνικής γλώσσης, 1878)

  151. Α. Σέρτης said

    150 (συνέχεια)
    «Το εω θεωρείται διά τον τονισμόν ως μία συλλαβή»
    (Δ. Ζαγγογιάννη, Μεθοδική Γραμματική της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσης, 1904)

  152. Γιάννης Ιατρού said

    148, 149: εδω:

  153. 150-151 Μόνο το πρώτο παράθεμα προσφέρει μια εξήγηση, έστω και υποθετική (ότι το βραχύ προφερόταν περίπου ημίφωνο). Τα άλλα δύο απλώς διαπιστώνουν το φαινόμενο, αυτό που λεν είναι ισοδύναμο του «η οξεία μπαίνει στην προπαραλήγουσα γιατί έτσι».

  154. @ 146 Leonicos

    Ναι, ναι συμφωνώ με όλα αυτά.
    Επειδή όμως υπάρχει το τριαδικό χριστιανικό δόγμα απλά θέλησα να κάνω μια αφηρημένη διατύπωση. Βέβαια προέκυψαν και κάποιες άλλες παρεμβάσεις μετά.

  155. @ 54 (στο αυριανό) Leonicos

    Διάβασα και το άνωθι. Συμφωνώ (σύμφωνα με όσα ξέρω εγώ).

  156. Α. Σέρτης said

    (συνέχεια και τέλος του 150)
    :
    «Ο τονισμός του τύπου Μενέλαος (προπαροξύτονον) διετηρήθη και επί του τύπου Μενέλεως διά λόγους ακουστικής συνηθείας, τον δε τονισμόν της ονομαστικής ηκολούθησαν και αι άλλαι πτώσεις. Ούτω διά τα βαρύτονα της αττικής δευτέρας κλίσεως το –ω της ληγούσης λαμβάνεται ως βραχύ διά τον τονισμόν (διό πάντων των πολυσυλλάβων τοιούτων τονίζεται η προπαραλήγουσα). Τινές φρονούν ότι το σύμπλεγμα –εω προεφέρετο ως μία σχεδόν συλλαβή (οιονεί κατά συνίζησιν).»
    (Ι. Σταματάκος, Ιστορική Γραμματική της Αρχαίας Ελληνικής, 1949)

    «[…] είναι κοινά ουσιαστικά σε –ο- που έχουν παραποιηθεί με ποσοτική μετάθεση […] Η ποσοτική μετάθεση χρονικά ακολουθεί τη σταθεροποίηση των κανόνων για τον «βαρυτονικό» τονισμό της Ελληνικής»
    (A. Sihner, Συγκριτική Γραμματική της Αρχαίας Ελληνικής και Λατινικής, 1995)

  157. Α. Σέρτης said

    135
    » Όποιος λεει ότι «Ο τόνος παρέμεινεν εις την προπαραλήγουσαν δια λόγους ακουστικής και οπτικής συνηθείας» μάλλον δεν έχει καταλάβει τι ήταν οι τόνοι στην αρχαία ελληνική»

    Πού να καταλάβει, μρε Άγγελε, ο δυστυχής Σταματάκος από τέτοια…

  158. Πέπε said

    @150

    Μάλιστα. Αυτό είναι όντως μια εξήγηση. Και καλύπτει εξίσου και τους τύπους «της πόλεως, των πόλεων». Για το 151 βέβαια συμμερίζομαι τις επιφυλάξεις του Δύτη.

    Δεν είχα συνειδητοποιήσει ότι όλα τα αττικόκλιτα, πριν την κατάληξη -ως, έχουν φωνήεν. Αλλά τότε οι μεταγενέστεροι (της καθαρεύουσας) αττικόκλιτοι τύποι του ρινόκερω, του αιγόκερω κλπ. πώς προκύπτουν; Λογικά υποθέτω ότι στ’ αρχαία πρέπει να ‘ταν τριτόκλιτα, του ρινοκέρωτος κλπ., αλλά η μόνη φορά που θυμάμαι ξεκάθαρα να το έχω δει ήταν στον ψευδο-Ηρόδοτο που μας είχε ποστάρει μια φορά η Μαρία, γραμμένον από έναν σύγχρονο Άγγλο, που έλεγε για τους μουνοκέρωτας.

  159. ΣΠ said

    159
    Ετυμολογικό Λεξικό Μπαμπινιώτη:

    μονόκερος
    ελνστ., μεταπλ. τύπος τού αρχ. μονόκερως, -ωτος [ήδη τον 4ο αι. π.Χ. στον Αριστοτέλη] < μονό- + -κερ(ως) < κέρος (βλ.λ.), πβ. κ. ρινό-κερος.

    Πώς εξηγείται όμως ότι ο μονόκερως τονίζεται στην προπαραλήγουσα; Εδώ δεν υπάρχει ημίφωνο.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: