Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Ισίδωρος Ζουργός: Περί της εαυτού ψυχής, τρία αποσπάσματα

Posted by sarant στο 13 Φεβρουαρίου, 2022


Άλλη μια φορά έχουμε παρουσιάσει στο ιστολόγιο αποσπάσματα από μυθιστόρημα του Ισίδωρου Ζουργού -από το Λίγες και μία νύχτες.

Τότε, είχαμε παρουσιάσει ένα κεφάλαιο, που είχε κάποιαν αυτοτέλεια. Σήμερα, θα δούμε όχι ένα κεφάλαιο αλλά τρία μικρότερα αποσπάσματα, από το τελευταίο βιβλίο του Ζουργού, Περί της εαυτού ψυχής (Πατάκης, 2021).

Θέμα του μυθιστορήματος, το Βυζάντιο, η Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία την εποχή της δυναστείας των Κομνηνών, τον 11ο-12ο αιώνα.

Ήρωάς του ο Σταυράκιος Κλαδάς, γεννημένος το 1064, τρίτος γιος μιας αρχοντικής οικογένειας του Δορυλαίου, που ξεκληρίζεται από επιδρομές Σελτζούκων. Τα τρία ορφανά αγόρια καταφεύγουν στην Πόλη, όπου ο Σταυράκιος θα μπει στη μονή Στουδίου για να σπουδάσει αντιγραφέας. Θα του δοθεί η ευκαιρία να μαθητεύσει για λίγο κοντά στον Μιχαήλ Ψελλό, κι όταν ο Ψελλός πεθάνει θα φύγει από το μοναστήρι και θα περιπλανηθεί στη Μακεδονία, θα καταταγεί στον στρατό και θα καταλήξει στην Καστοριά, όπου, επειδή είναι καλός γραφέας, θα αναλάβει βοηθός και ευνοούμενος του πολιτικού διοικητή της πόλης. Εκεί γνωρίζει την αγαπημένη του, οπότε εγκαταλείπει τη θέση του και ξεκινάει μια ακόμα περιπλάνηση που τον φέρνει για λίγο στα Σέρβια και μετά στο Κίτρος, στις αλυκές, όπου θα περάσει μερικά χρόνια. Τελικά θα φύγει και από εκεί για τη Θεσσαλονίκη και μετά για την Πόλη, όπου ο παλιός του προστάτης έχει αναλάβει πρωτοασικρήτης, ανώτερο αξίωμα. Για μερικά χρόνια ζει την άνετη ζωη του παλατιανού, ώσπου πέφτει θύμα μιας σκευωρίας, φυλακίζεται για λίγο και εγκαταλείπει το παλάτι. Βιοπορίζεται ανοίγοντας αντιγραφείο, μέχρι που τον καλούν και πάλι να αναλάβει βοηθός ανώτερου αξιωματούχου, κάτι που το αποδέχεται κυρίως επειδή τον πιέζουν τα παιδιά του, που έχουν πια φτιάξει δική τους οικογένεια -ο ίδιος είναι εντελώς αφιλόδοξος. Τελειώνει τις μέρες του σε ένα ξεροχώραφο στη Σήλυβρία, όπου ξαναβρίσκει τα δυο του αδέρφια -και τότε, σε ηλικία 80 χρονών, γράφει τα όσα διαβάζουμε στο μυθιστόρημα.

Η πρωτοτυπία του μυθιστορήματος του Ζουργού βρισκεται στο ότι παρακολουθούμε τη ζωή όχι ενός στρατιωτικού ή πολιτικού αλλά ενός ανθρώπου των γραμμάτων, κάτι που μου κίνησε το ενδιαφέρον, κι έτσι διάλεξα να παρουσιάσω τρία αποσπάσματα σχετικά με την τέχνη και την τεχνολογία της γραφής και τη ζωή των γραφιάδων. Έχει ενδιαφέρον, πιστεύω, ο τρόπος με τον οποίο ο συγγραφέας περνάει τις διάφορες πραγματολογικές πληροφορίες στο μυθιστόρημά του.

Στο πρώτο απόσπασμα, ο μεγαλύτερος αδελφός του Σταυράκιου, ο Θεοφύλακτος, 21 χρονών και δέκαρχος στον στρατό, επισκέπτεται τη μονή Στουδίου όπου είναι μαθητής ο 13χρονος Σταυράκιος.

Σταμάτησαν έξω από ένα επιβλητικό διώροφο κτίριο, φτιαγ­μένο όλο από πέτρα. Αν είχε τρούλο και κωδωνοστάσιο, θα ’λεγες πως ήταν ένας άλλος μεγάλος ναός και θα σου έμπαιναν ιδέες πως το μοναστήρι έχει τελικά δύο καθολικά, δύο μεγά­λες εκκλησίες.

«Αγαπάτε, όπως βλέπω, την πέτρα, αδελφέ Ιγνάτιε», σχο­λίασε ο Θεοφύλακτος θαυμάζοντας τους ψηλούς καλοβαλμέ­νους τοίχους και τα μαρμάρινα περβάζια των παραθύρων.

«Είναι γιατί την πέτρα δεν την αγαπάει η φωτιά, δέκαρχε. Οι πατέρες της μονής, πριν από έτη πολλά, έχτισαν το αντιγραφείο χωρίς να χρησιμοποιήσουν ξύλα ή άλλη καύσιμη ύλη, όσο ήταν βέβαια δυνατόν. Ξύλα υπάρχουν μόνο στα μαδέρια της οροφής και στα μεσοπατώματα. Οι πόρτες είναι κατά ένα μέρος σιδερένιες, πυρεστίες και μαγκάλια απαγορεύονται. Μο­ναδική μας παραχώρηση στον κίνδυνο είναι οι λύχνοι που κρέ­μονται απ’ την οροφή κι ανάβουν μόνο τις συννεφιασμένες μέ­ρες. Όλα λειτουργούν με τάξη, αυστηρούς κανονισμούς και πει­θαρχία. Η φωτιά είναι πιο ύπουλος εχθρός ακόμη κι απ’ αυτούς που πολεμάτε στον Βορρά, τους Κουμάνους, τους Πετσενέγγους, αυτούς τέλος πάντων…»

Ο Θεοφύλακτος ετοιμάστηκε να του πει πως τους τελευ­ταίους μήνες ζώντας σε εμφύλιο σπαραγμό πολεμούσαν με τα στρατεύματα του Νικηφόρου Βρυέννιου, που είχε στασιάσει, αλλά σιώπησε κι αυτήν τη φορά.

«Είναι πραγματικά θαυμαστά όλα αυτά που μου λέτε, πα­τέρα Ιγνάτιε».

«Τα πραγματικά θαυμαστά είναι αυτά που υπάρχουν στη βιβλιοθήκη μας. Βρίσκεται στο ισόγειο και στον πρώτο όροφο του κτιρίου που είναι μπροστά σου, όπου μπαίνεις από αυτήν την μπρούτζινη πόρτα, που την έχουμε κλειδωμένη. Ένα κλει­δί κρατάει ο ηγούμενος κι ένα άλλο είναι κρεμασμένο στον λαι­μό μου, μαζί με τον σταυρό, που τον φοράω διαρκώς απ’ τη στιγμή που έγινα μοναχός. Το κλειδί για μια τέτοια πόρτα εί­ναι μεγάλο και ιδιαίτερα πολύπλοκο, παίδεψε πολύ τον κλειθροποιό. Έχοντας το καθημερινά στο στήθος, καταλαβαίνεις πόσο κυριολεκτικά βαρύ είναι το καθήκον του βιβλιοφύλακα».

Ο αδελφός Ιγνάτιος χαμογέλασε για πρώτη φορά. 0 Θεο­φύλακτος σκάφτηκε πως δεν του ταίριαζε και πολύ. Ήταν βέ­βαιος πια ότι το χάρισμα του Ιγνάτιου θα ’πρεπε να το αναζη­τήσει κανείς ανάμεσα στην αυστηρότητα και στην ικανότητα να χειρίζεται τον συνομιλητή του.

«Αυτή η χαμηλή πόρτα μπροστά μας που οδηγεί;» ρώτησε τον βιβλιοφύλακα.

«Εδώ είναι το μεμβρανάριο, το υπόγειο όπου κατεργαζό­μαστε τις περγαμηνές. Βλέπεις, δέκαρχε, τα χρόνια που το ξυλοχάρτιο* έφτανε με αφθονία στην πόλη έχουν περάσει, η Αίγυπτος δεν είναι πια επαρχία του βασιλείου των Ρωμαίων. Οι περγαμηνές κοστίζουν ακριβά και τις έχουμε για τα έγ­γραφα μεγάλης αξίας. Εδώ κάτω συντηρούμε κι αυτό το υλι­κό που έχει αλλάξει τη γραφή τα τελευταία χρόνια. Μιλάω, φυσικά, για τον βαμβύκινο.** Αν κάποια στιγμή βρούμε τον χρόνο, θα ήθελα να σε ξεναγήσω στα μυστικά του. Όμως μι­λούσαμε για τη βιβλιοθήκη. Οι πατέρες αυτού του μοναστη­ριού, κυρίως από την εποχή του άλλου μας αγίου, του Θεοδώ­ρου της μονής μας, του Στουδίτη, έδωσαν βάση στην αντιγρα­φή. Δε σου κρύβω πως ένας λόγος που το μοναστήρι μας πλούτισε ήταν κι αυτός. Στο κτίριο που βλέπεις έχουν γίνει παραγγελίες από δούκες, δυνατούς, κατεπάνω, μάγιστρους, κι από αυτοκράτορες, αν το πιστεύεις. Είχαμε παραγγελίες ακόμα και από πρίγκιπες των Φράγκων και των Ρως. Κατα­λαβαίνεις πόσο σημαντικό είναι να κρατάμε την παράδοση, το καλό μας όνομα δηλαδή. Αντιλαμβάνεσαι λοιπόν σε τι χώ­ρο εισέρχεται ο Σταυράκιος. Ακολούθησέ με και θα καταλά­βεις περισσότερα».

Ο Ζουργός χρησιμοποιεί και ορολογία της εποχής, που την επεξηγεί με υποσημειώσεις. Εδώ, ξυλοχάρτιο είναι ονομασία του παπύρου ενώ βαμβύκινος είναι μια από τις πρώτες ονομασίες του χαρτιού, που ήταν κάτι καινούργιο.

Στο δεύτερο απόσπασμα, βρισκόμαστε στην Καστορία, τη σημερινη Καστοριά, όπου ο Σταυράκιος Κλαδάς έχει αναλάβει νοτάριος, βοηθός του μεσάζοντος Λεοντίου, του πολιτικού διοικητή της πολης -την οποία μόλις ανακατέλαβε ο Αλέξιος Κομνηνός από τους Νορμανδούς του Βοημούνδου. (Παρένθεση: ο Λεόντιος, αν δεν σφάλλω, δεν είναι ιστορικό πρόσωπο. Στο τέλος του βιβλίου, ο συγγραφέας παραθέτει πίνακα με τα ιστορικά πρόσωπα που εμφανίζονται στο μυθιστόρημα, όπως π.χ. ο Ψελλός).

Καστορία, έτος 1084 από Χριστού, βασιλεύοντος κυρ Αλέξιου Κομνηνού

Τι είναι αυτό στο χέρι σας, εξοχότατε;»

Ο μεσάζων Λεόντιος κοίταξε το κληροδότημα μιας χή­νας, που έσφιγγε στα δάχτυλά του.

«Για το φτερό λες, νοτάριε;»

«Μάλιστα, γι’ αυτό».

«Πρώτη φορά βλέπεις να γράφουν με φτερό;»

«Ομολογώ πως ναι».

«Στη Στουδίου δεν το συνηθίζατε;»

«Καθόλου, πιστέψτε με».

«Το χρησιμοποίησα πρώτη φορά στη μονή της Κρυπτοφέρρης κι από τότε το ’χω πάντα στο γραφείο».

«Μείνατε και εκεί, εξοχότατε;»

«Τρία χρόνια, όσο να τελειώσει η αποστολή μου και να μάθω τη γλώσσα των Λατίνων. Όταν μιλάω για λατινικά, δεν εννοώ τις πέντε φράσεις που χρησιμοποιούν ο αχθοφόροι στις αποβάθρες του Κεράτιου. Μιλάω για τον Κικέρωνα, τον Σενέκα, τον Κοϊντιλιανό, για τέτοια λατινικά μιλάω. Έκπληξη λοιπόν το φτερό;»

«Όσο δε φαντάζεστε…»

«Μία σου και μία μου, Σταυράκιε. Ξέρεις τι ξάφνιασμα πή­ρα χθες το βράδυ εδώ στο πραιτόριο, όταν παραμέρισα το βήλο του γραφείου σου και σε βρήκα σε κείνο το σκαμνί να δια­βάζεις από μέσα σου».

«Το συνηθίζω κάπου κάπου, το έκαναν κάποιοι αδερφοί στο μοναστήρι».

«Αν και δε θα ’πρεπε να εκπλαγώ, γιατί υπάρχει η παλιά μαρτυρία του Αγίου Αυγουστίνου, που είδε κάποτε τον Άγιο Αμβρόσιο να διαβάζει ένα βιβλίο σιωπηλός».

«Να το δοκιμάσετε κι εσείς, εξοχότατε. Σε κάποιες περιπτώσεις είναι πολύ εξυπηρετικό, άλλωστε κερδίζεις χρόνο».

«Σύμφωνοι! Θα δοκιμάσω, αφού πρώτα όμως δεχτείς εσύ αυτό».

Ο μεσάζων Λεόντιος σκάλισε λίγο το μικρό κουτί με τα μολυβδόβουλα και τις σφραγίδες, που είχε αφημένο επάνω στο τραπέζι, και τράβηξε από εκεί ένα εντυπωσιακό λευκό φτερό.

«Η κυκλοφορία της μελάνης σ’ αυτό γίνεται πιο εύκολα από οποιοδήποτε άλλο καλάμι. Το χέρι σου θα το αξιοποιήσει με τον καλύτερο τρόπο. Πάρ’ το, είναι δικό σου, δώρο, πώς το λένε…»

Ο Σταυράκιος το κράτησε στο χέρι με μεγάλη προσοχή κι ύστερα έγειρε με σεβασμό το κεφάλι του στον αξιωματούχο.

«Τιμή μου, εξοχότατε, ευχαριστώ!»

«Μη με ευχαριστείς, το συμφέρον μου κοιτάζω. Μ’ ένα κα­λύτερο εργαλείο το χέρι σου θα αποδώσει περισσότερο. Τρεις εβδομάδες που είμαστε εδώ στο πραιτόριο, νοτάριε, και ομο­λογώ ότι μου έχεις λύσει τα χέρια. Να μην αναφέρω βέβαια την εξαίρετη έκθεση που συνέταξες για την κατάληψη της πόλης. Ο αυτοκράτορας ενθουσιάστηκε και την ενέταξε αμέσως στα στρατιωτικά αρχεία. Σαφήνεια, λιτότητα και ύφος συγκρατημένο, όπως ταιριάζει σε κρατικά έγγραφα που αρχειοθετού­νται στο παλάτι. Φεύγοντας ο Αλέξιος για την Κωνσταντινού­πολη το πήρε μαζί του. Εύγε, νοτάριε! Η γραφή είναι ο δρόμος σου, αυτό να το θυμάσαι».

Στο τρίτο απόσπασμα, ο Σταυράκιος είναι πια μεσόκοπος, πενηντάρης. Έχει χηρέψει νωρίς, έχει εκδιωχθεί από το παλάτι και έχει ανοίξει το αντιγραφείο του, δέχτηκε όμως την πρόσκληση του Ιωάννη Αξούχ να επιστρέψει και να αναλάβει βοηθός του Γρηγόριου Καματηρού, του λογοθέτη των σεκρέτων, με υπόσχεση μάλιστα να πάρει αργότερα τη θέση του. Ο Σταυράκιος διστάζει, αλλά τον πιέζουν τα παιδιά του που σκέφτονται ότι έτσι θα προχωρήσει η καριέρα τους. Εδώ συζητάει με τον ανιψιό του τον Σέργιο, εξώγαμο παιδί του μεγάλου του αδελφού με μια παλλακίδα από τη βόρεια Ευρώπη, που τον έχει πάρει σαν ψυχοπαίδι του όταν ο αδελφός του έκανε το λάθος να πάρει μέρος σε μια αυλική συνωμοσία που απέτυχε, και κατέληξε στη φυλακή.

Τις επόμενες μέρες ήταν σχεδόν αμίλητος. Πήγαινε στο εργαστήρι πριν ακόμη ξημερώσει και δούλευε με το κερί όσες πα­ραγγελίες είχαν μείνει σε εκκρεμότητα. Ζούσε μια εσωτερική διαπάλη με την απόφασή του να γέρνει πότε στη μια πλευρά της ζυγαριάς και πότε στην άλλη. Μέσα στα πολλά που είχε ακούσει εκείνο το απόγευμα από τον Ιωάννη Αξούχο, είχε συ­νειδητοποιήσει και μια αδιαμφισβήτητη αλήθεια. Δεν μπορού­σε να συνεχίζει για πολύ ακόμη τη δουλειά του αντιγραφέα με τους ρυθμούς που εργαζόταν τα τελευταία χρόνια. Η μέση του τον ενοχλούσε καθημερινά και τα μάτια του κουράζονταν γρή­γορα. Η εμμονή του να είναι κάθε αντίγραφο άψογο σε πιστό­τητα και εμφάνιση τον εξαντλούσε. 0 δομέστικος είχε δίκιο, αυτό θα έπρεπε κάποτε να σταματήσει. Στην προσπάθειά του να ολοκληρώσει τις τελευταίες ημέρες όλες τις παραγγελίες, αυτή η αλήθεια είχε ορθωθεί αμείλικτη μπροστά του. Η συστη­ματική αντιγραφή αφορούσε περισσότερο τη νεότητα, η οποία ήταν φανερό πως τον είχε από καιρό αποχαιρετήσει.

Κάποιο απόγευμα ζήτησε από τον Σέργιο να μιλήσουν. Ήταν πια δική του η απόφαση, αν θα κρατούσε μόνος του το αντιγραφείο ή θα επιζητούσε μια μισθωτή υπηρεσία σε κάποια γραμ­ματεία συντεχνίας ή ό,τι άλλο θα έβρισκε στην πρωτεύουσα.

«Θα φύγεις, δηλαδή, το αποφάσισες;» τον ρώτησε ο Σέρ­γιος ύστερα από λίγο.

«Ναι, θα φύγω, και μάρτυς μου ο Θεός, το κάνω δίχως να ξέρω αν είναι το σωστό».

«Θα κρατήσω, θείε, το μαγαζί, να ξέρεις. Δεν τρέφω καμιά ψευδαίσθηση ότι θα καταφέρω κάποτε να αντιγράφω βιβλία όπως εσύ, θέλω όμως, αν κάτι πάει στραβά εκεί στο παλάτι, να υπάρχει αυτή η γωνιά εδώ και να σε περιμένει».

«Καλέ μου, με νοιάζεσαι περισσότερο κι απ’ τα ίδια μου τα παιδιά, αυτό το έχω καταλάβει από καιρό. Μιας και αποφά­σισες να κρατήσεις το αντιγραφείο, θέλω να έχεις στον νου σου πως οι εποχές αλλάζουν. Σήμερα συντάσσονται και αντιγρά­φονται πολύ περισσότερα έγγραφα και βιβλία απ’ την εποχή που ξεκινήσαμε εμείς. Ο κόσμος δίνει λιγότερη σημασία στη φιλοκαλία των σελίδων, ο μόχθος των αντιγραφέων δεν έχει πια το ίδιο αντίκρισμα. Η ζήτηση σήμερα επιβάλλει πιο φτηνά βι­βλία και φτιαγμένα σε συντομότερο χρόνο. Αυτοί που νοιάζο­νται για την ακριβή στοίχιση, τα περίτεχνα αρχιγράμματα και όλα τα πλουμίδια, με τα οποία στολίζουμε τις σελίδες, αυτοί οι πελάτες ολοένα και λιγοστεύουν, αυτό βλέπω εγώ. Αν υπήρ­χε μια μηχανή να γράφει γρήγορα και φτηνά, ο μονότονος και άψυχος χαρακτήρας των γραμμάτων θα μας είχε νικήσει αμετάκλητα και θα αλλάζαμε δουλειά. Μη σκας, λοιπόν, τόσο πο­λύ για την ομορφιά. Αυτήν κράτα τη μέσα σου ή σε λίγες μό­νο εκλεκτές σελίδες, δικές σου. Με λίγα λόγια, κράτα την πι­στότητα, εφάρμοζε λιτότητα στον τρόπο που αντιγράφεις και ρίξε τις τιμές. Αυτή είναι η επαγγελματική συμβουλή που έχω να σου δώσω αποχωρώντας».

«Το εργαστήρι μας νομίζω πως μπορεί να με ζήσει. Αν πάλι κάτι πάει στραβά, θα κρατήσω το δίπλωμα που πήρα απ’ τη σχολή, χάρη σε σένα και αυτό, και θα αρχίσω να χτυπάω πόρτες. Έχει ο Θεός… Εσύ όμως πρέπει να νιώθεις ικανοποιημένος. Αν δε σε ήξερα τόσο καλά, θα σου έλεγα να αισθάνεσαι υπερήφανος. Σε καλούν εκεί που χτυπάει η καρδιά της αυτοκρατορίας, μην το παραβλέπεις αυτό».

Ο Σταυράκιος σηκώθηκε απ’ το τραπέζι κι έκανε μερικά βήματα για να ανακουφίσει κάπως τη μέση του, που πάλι τον ενοχλούσε.

«Σημασία έχει να πηγαίνεις εκεί που σου λέει η ψυχή σου, πρόσθεσε μετά από λίγο.

«Η δική σου τι σου λέει;»

«Αυτή είναι η πιο δύσκολη ερώτηση. Η κατοικία της ψυχής ου τόπος, Σέργιε, αυτό να το θυμάσαι».

«Η φωνή της όμως έρχεται από κάποια κατεύθυνση. Δεν μπορώ να τη φανταστώ αλλιώς».

«Έχω καταλάβει ότι όλος ο αγώνας της ζωής μας είναι πώς θα βρούμε ένα κόσκινο που θα διαχωρίζει τα πρόσκαιρα και τα ευτελή από εκείνα που έχουν πραγματική αξία. Εκεί που νομίζεις πως έχεις βρει το σωστό κόσκινο κι ενώ βλέπεις όλος χαρά το αλεύρι να πέφτει κάτω από τη σήτα πλούσιο στη σκά­φη, όταν έρθει η ώρα να φας το ψωμί, νιώθεις στα δόντια σου πετραδάκια. Πού πήγε λοιπόν το ξεδιάλεγμα;»

«Όλα αυτά που μου λες είναι φιλοσοφία ή απλώς θλίψη;»

«Απλή άγνοια, γιατί φοβάμαι πως τα αιώνια αιωνίως θα μας διαφεύγουν».

Ο Σέργιος τον πλησίασε και τον αιφνιδίασε αγκαλιάζοντάς τον.

«Θέλω να πας εκεί δυνατός και αισιόδοξος, με ακούς; Πά­ντα έλεγες πως, όταν η ζωή διαλέγει αυτή αντί για μας, εμείς θα πρέπει να την υπακούμε. Πήγαινε λοιπόν και σταμάτα να μεμψιμοιρείς».

Ο Σταυράκιος ένιωσε τα μάτια του να υγραίνονται. Χάιδεψε τα μαλλιά του Σέργιου, το ροδαλό πρόσωπο και το μαλα­κό γένι. Το δέρμα του μοσχοβολούσε σαπούνι, γιατί ο ανιψιός του πήγαινε στα λουτρά δυο φορές την εβδομάδα, μάλλον πλη­σίαζε ο καιρός που θα παντρευόταν.

Το τελευταίο χαρτί που συμπλήρωσε ο Σταυράκιος στην τά­βλα του εργαστηρίου ήταν ένα σημείωμα υπογεγραμμένο από τον ίδιο και κλεισμένο με κερί για τον μέγα δομέστικο. Εκεί ανέφερε ότι αποδεχόταν την τιμητική πρόσκληση της πολιτι­κής διοίκησης και ανέμενε τη στιγμή που θα τον καλούσαν να αναλάβει καθήκοντα.

Advertisement

121 Σχόλια προς “Ισίδωρος Ζουργός: Περί της εαυτού ψυχής, τρία αποσπάσματα”

  1. Κιγκέρι said

    Βαμβύκιο ή βαμβύκινο: Είδος μαλακού χαρτιού που κατασκεύαζαν στη Βαμβύκη της Συρίας και το χρησιμοποιούσαν για τα χαρτώα βυζαντινά χειρόγραφα.

    Διαβάζω και ψάχνω ταυτόχρονα! 🙂 Καλημέρα!

  2. Κιγκέρι said

    Πολύ εξεζητημένο το «κληροδότημα μιας χήνας», βρε παιδί μου…

  3. Κιγκέρι said

    Και η μονή της Κρυπτοφέρρης έχει ενδιαφέρον:

    Το Εξαρχικό Μοναστήρι της Παναγίας Θεοτόκου της Κρυπτοφέρρης (Monastero Esarchico di Santa Maria di Grottaferrata), που ονομάζεται επίσης Ιερά Μονή του Οσίου Νείλου, ιδρύθηκε το 1004, πενήντα χρόνια πριν από το χωρισμό των Εκκλησιών του Βυζαντίου και της Ρώμης, από μια ομάδα Ιταλοβυζαντινών μοναχών, προερχομένων από τη βυζαντινή Καλαβρία και καθοδηγούμενων από τον Όσιο Νείλο του Ροσσάνο, χαρισματικό Ηγούμενο και εξέχουσας προσωπικότητας, στην εποχή του. Η μοναστική κοινότητα έμεινε σύντομα ορφανή από τον πνευματικό της πατέρα, τον Όσιο Νείλο, και έπειτα καθοδηγήθηκε από τον μαθητή του, τον Όσιο Βαρθολομαίο το Νέο, συνιδρυτή του Μοναστηριού. Οι μοναχοί είναι καθολικοί Ουνίτες της Ίταλο-βυζαντινής Εκκλησίας οι οποίοι τηρούν τους κανόνες του Αγίου Βασιλείου του Μεγάλου. Ο Βασίλειος Βησσαρίων ήταν Ηγούμενος αυτής της Μονής.

    Σήμερα η Μονή της Κρυπτοφέρρης είναι το τελευταίο που έμεινε από τα πολυάριθμα βυζαντινά μοναστήρια, τα οποία κατά τον μεσαίωνα ήταν διαδεδομένα στην Κάτω Ιταλία και στην ίδια τη Ρώμη. Η μονή της Κρυπτοφέρρης αποτελεί επίσης «κάτι το μοναδικό», εφόσον ιδρύθηκε πενήντα χρόνια πριν από το Σχίσμα μεταξύ των Εκκλησιών της Ρώμης και της Κωνσταντινουπόλεως, και πάντοτε έμεινε σε κοινωνία με τον Επίσκοπο Ρώμης, διατηρώντας το βυζαντινό τυπικό και την ανατολική μοναστική παράδοση.

    Νικοκύρη, μ’ έβαλες εμένα να ψάχνω κι εσύ παίζεις Λέξλη μού φαίνεται! 🙃

  4. ΓΤ said

    ΣΗλΥβρία

  5. sarant said

    Kαλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    1-2-3 Σε εβαλα σε ασχολία, ε;

    Η Κρυπτοφέρρη είναι διάσημη και για ένα χειρόγραφο των ακριτικών επών που έχει διασώσει.

    4 Ωχ, δίκιο έχεις, Στο βιβλίο το έχει σωστά, βέβαια.

  6. ΚΩΣΤΑΣ said

    Ωραιότατο, Νικοκύρη, το σημερινό, αλλά για μένα αφορμή στεναχώριας και ενοχής. Ομολογώ ότι δεν το έχω προμηθευτεί ακόμη το βιβλίο του φίλου μου Ισίδωρου. Κοντεύω να ξεχάσω και τη φάτσα του, έχουμε χαθεί για χρόνια.

    Δεν πειράζει, να είσαι καλά που κάνεις την σημερινή παρουσίαση. Θα με διευκολύνει καλύτερα στην γρηγορότερη κατανόηση, όταν μού ‘ρθει η όρεξη για διάβασμα και το προμηθευτώ. Ελπίζω τα σχόλια όσων το διάβασαν να είναι και αυτά βοηθητικά προς αυτή την κατεύθυνση.

    Χωρίς λοιπόν να μπορώ να συμβάλω ο ίδιος, αναμένω με ενδιαφέρον την συζήτηση.

  7. Κιγκέρι said

    5α: Ήθελα να πέσω, καλά που μ’ έσπρωξες!

  8. sarant said

    7 Γι’ αυτό είναι οι Κυριακές.

  9. Γιάννης Κουβάτσος said

    Καλό φαίνεται το βιβλίο του δασκάλου. Στα υπόψη για το καλοκαίρι.

  10. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Τό πολυσχιδές ἔργο καί ἡ λογοτεχνική ἐργογραφία τοῦ Ζουργοῦ θά ἔφταναν ἀπό μόνα τους γιά νά τόν τοποθετήσουν ψηλά στόν χῶρο τῆς πνευματικῆς Ἑλλάδας. Νομίζω ὅμως ὅτι στά μάτια τῶν ἀναγνωστῶν του θά ἀνέβαινε ἀκόμη ψηλότερα, ἄν τούς δίνονταν ἡ εὐκαιρία νά τόν γνωρίσουν προσωπικά. Δέν ἔχει τίποτε τό «ψωνισμένο» ἐπάνω του. Εἶναι ἕνας χαμηλότονος, φιλικότατος καί συμπαθέστατος δημι-ουργός (ἐξ οὗ καί τό «Ζ-ουργός» 🙂 ) πού δέν σοῦ ἀφήνει κανένα περιθώριο νά μήν ἀγαπήσης καί τό ἀξιολογώτατο ἔργο του. (..καί φυσικά Σαλονικιός! ::) )

  11. ΓΤ said

  12. ΓΤ said

    6
    «[…] όταν μού ‘ρθει η όρεξη για διάβασμα […]».

    Γιά σύνελθε κι άνοιξε καμιά σελίδα, γιατί έχω μάθει ότι κάθε βράδυ σε παίρνουν με καρότσι οικοδομής από τα καπηλειά… 🙂

  13. Γιάννης Κουβάτσος said

    . (..καί φυσικά Σαλονικιός! ::) )
    … αν και Σαλονικιός! 😜

  14. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Ἄχ, μωρέ Ἰσίδωρε, ἄχ μωρέ Πατάκη! Εἶναι δυνατόν νά ὑπάρχη «περί της εαυτού ψυχής» χωρίς δασεῖα καί περισπωμένη; (Γιά τό ἐξώφυλλο μιλάω..)

  15. sarant said

    14 Έχει κι αυτό το καλό ο Ζουργός, ότι δεν χρησιμοποιεί περιττά συμβολάκια 🙂

  16. ΓΤ said

    «Ο Ζουργός χρησιμοποιεί και ορολογία της εποχής, που την επεξηγεί με υποσημειώσεις».

    Αναπόφευκτο. Σκεφτόμαστε βέβαια και έναν όχι πολύ έμπειρο αναγνώστη, ο οποίος, στις πρώτες κιόλας 11 σελίδες, θα δει 8 υποσημειώσεις. Θέλει καιρό το μάτι για να μάθει να πηγαίνει πάνω-κάτω. Οπότε αν σκεφτούμε την έκταση των 752 σελίδων…

  17. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @13. Σαλονικιός καί δάσκαλος. Συνταγή προσωπικῆς ὀμορφιᾶς! 🙂 (Ἔ, καλά; μωρέ Γιάννη. Δέν εἴμαστε ὅλοι Σαββίδηδες! 🙂 )

  18. Γιάννης Κουβάτσος said

    17:Αστειεύομαι,γιατρέ μου.😊Θα πω κι εγώ το κλασικό σ’ αυτές τις περιπτώσεις «Δεν έχω τίποτα με τους Σαλονικιούς, έχω φίλους Σαλονικιούς, αλλά…» 😊👍

  19. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @15. Γιά τόν τίτλο τοῦ ἐξωφύλλου μιλάω ΜΟΝΟ καί γιά μιά ἔκφρασι πού φαίνεται νά φυτρώνει σέ μιάν ἄλλη ἐποχή, ὦ βουλιμικοί μονοτονιστές. 🙂

  20. sarant said

    16 Εντάξει, στη συνέχεια οι υποσημειώσεις αραιώνουν, δεν είναι τόσο πολλές.

    Θα λείψω για μερικές ώρες.

  21. ΓΤ said

    @14, 15

    Βεβαίως ο Πατάκης δεν θέλει να περάσει την εικόνα του «Gutenberg» ή του «Ίκαρου» (τυπικά παραδείγματα), αλλά ο πράγματι εκλεκτός γιατρός του ιστολογίου έχει δίκιο βουνό. Και ακριβώς λόγω του θέματος, ίσως θα έπρεπε να είναι όλο σε πολυτονικό. Διότι τότε η σελίδα θα μύριζε καλύτερα Βυζάντιο.

  22. Γιάννης Κουβάτσος said

    Ε, δάσκαλος της τάξης είναι ο Ζουργός (κι όχι κάνας αποσπασμένος σε βουλευτές και υπουργούς), τόσα χρόνια μονοτονικό διδάσκει στους μαθητές του, τι δουλειά έχει με τα μπιχλιμπίδια πάνω από τις λέξεις;😊 Τον εκτιμώ ακόμα περισσότερο, επειδή επιμένει να γράφει τα βιβλία του με μολύβι και χαρτί και όχι στον υπολογιστή.

  23. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @19. (..δέν θέλω οὔτε νά ξύσω, οὔτε νά ξανανοίξω συζήτησι γιά τούς τόνους, ἀλλά ταπεινά θά ὑπενθυμίσω ὅτι..) Καί στήν ἐποχή τοῦ μυθιστορηματικοῦ χρόνου, στό Βυζάντιο, περιττά ἤταν αὐτά τά συμβολάκια ἀλλά ἄν τολμοῦσε ὁ Σταυράκιος νά γράψη -ἔστω καί κατά λάθος, ἔστω καί ἅπαξ- σέ καμμιά περγαμηνή «Περί της εαυτού ψυχής», οὔτε ἀντιγραφέας φημισμένος θά γινότανε, οὔτε ὁ Ζουργός θά ἔγραφε αὐτό τό μυθιστόρημα! 🙂

  24. Στέλλα said

    Εχω διαβάσει δύο μυθιστορήματα του Ζουργού και διστάζω να διαβάσω άλλο. Γιατί και τα δύο ενώ είχαν δυνατή γραφή και ενδιαφέρουσα πλοκή και πιστευτούς χαρακτήρες, τελείωνανα απογοητευτικά για μένα – αισθανόμουν δηλαδή ότι αλλού πήγαιναν αυτοί οι χαρακτήρες και αυτή η πλοκή και δεν τόλμησε ο Ζουργός να φτάσει στο τέλος, έδινε ένα πολύ πιο συμβατικό και συντηρητικό τέλος χωρίς μάλιστα να το δικαιολογεί. Μου έδωσε την εντύπωση συγγραφέα που φοβάται τους χαρακτήρες του, ή φοβάται ότι θα τους απορρίψει η σύγχρονη συντηρητική ελληνική κοινωνία….

  25. leonicos said

    Κιγκέρι Η ΜΟΝΑΔΙΚΗ

  26. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @22. Γιάννη, ὑποθέτω πώς ἄν τολμήση σημερινός δάσκαλος καί γράψη πολυτονικά σέ πίνακα, θά γίνη ἀντικείμενο καταγγελίας. 🙂 Πρίν ἀπό πολλά χρόνια ἔβαλα στό χέρι κάποιου παιδιοῦ μου ἕναν Λουντέμη, προτρέποντά το νά τό διαβάση. Τό ξεφύλλισε καί ξέρεις τί μοῦ εἶπε; «Πατέρα, δῶσε μου κάτι ἄλλο. Ἐμεῖς δέν μάθαμε Ἀρχαῖα! 🙂 «

  27. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @24. Παρ’ ὅλο πού βρίσκω πολύ ἐνδιαφέρον (τό ἐννοῶ! ) τό σχόλιό σου, θεωρῶ χρήσιμο νά ἐπισημάνω ὅτι τά ὅρια, οἱ άγκαθιές, τά ἀδιέξοδα, οἱ σαγῆνες καί οἱ πικρίλες τῆς πλοκῆς, ἀνήκουν στήν ἀποκλειστική ἁρμοδιότητα τοῦ συγγραφέα 🙂 ὁ ὁποῖος δέν εἶναι καθόλου ὑποχρεωμένος λ.χ. νά δώση ἕνα ἡρωικό τέλος σέ ἕναν ἥρωα πολεμιστή.
    Πάντως, ἄν ἤμουν ὁ Ζουργός καί ἔμπαινα στήν παροῦσα συζήτησι, θά ΣΕ ΠΑΡΑΚΑΛΟΥΣΑ νά ἀναφέρης ἕνα ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ αὐτῆς τῆς παρατήρησής σου..

  28. Γιάννης Κουβάτσος said

    26:Εγώ γράφω πολυτονικό στον πίνακα, για να δείξω στα παιδιά πώς μας βασάνιζαν εμάς μικρούς στο σχολείο και πόσο τυχερά είναι αυτά σήμερα που δεν έχουν να παπαγαλίζουν δασυνώμενες λέξεις :Ένα, έξι και επτά, εκατό και ερπετά, Ερμής, Έλλη και Ελένη, η Ελλάδα η τιμημένη… κι όλα αυτά τα σκωληκόβρωτα· με το συμπάθειο, κιολας. 😊😉

  29. Costas X said

    Καλημέρα !

    Πολύ ενδιαφέρον βιβλίο, υπέροχη γραφή και ενδιαφέρουσες πραγματολογικές και ονοματολογικές πληροφορίες.

  30. Costas Papathanasiou said

    Καλημέρα!
    Εικονοβτιθή αποσπάσματα μετά εθιστικού αρώματος ψυχής από πρώιμο “τυπογραφείο” διαπνεόμενο τόσο από το από την εμπορική συνταγή “κράτα την πι­στότητα, εφάρμοζε λιτότητα στον τρόπο που αντιγράφεις και ρίξε τις τιμές” όσο και από την “Εμπειρική” προτροπή ”Πάρε την λέξη μου. Δώσε μου το χέρι σου” που θα μπορούσε να διαβαστεί εδώ και ως μία πρόταση Γάμου του ερωτευμένου με τη Γραφή Λόγου.

  31. Costas Papathanasiou said

    30. ¨»Εικονοβριθή» και διαγρλαφεται το «από το» (αλλ’αντ’ άλλων πληκτρολογώ συχνά, χωρίς να καλοβλέπω, στη μικρή οθόνη)

  32. ΓΤ said

    27@

    Δεν νομίζω να περιμένεις απάντηση 🙂

  33. Konstantinos said

    0 (μηδέν )Θεο­φύλακτος σκάφτηκε.

    Υπάρχουν κρυμμένα μηνύματα;

  34. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @32. Δέν τό ἀποκλείω. Σέβομαι πάρα πολύ τά -νά τά πῶ ἔτσι- βιωματικά σχόλια καί θά περίμενα νά καταλάβω στήν πληρότητά του τό συγκεκριμένο.
    Νά μήν ξεχνᾶμε ἐξ ἄλλου ὅτι δέν εἶναι μακρινή ἡ ἐποχή πού μιά συγγραφική/ λογοτεχνική ἐπιλογή θά μποροῦσε νά σέ καταστήση ἀποσυνάγωγο, καταραμένο, προοδευτικό ἤ διαγραμμένο. 🙂

  35. Πουλ-πουλ said

    Καλός είναι ο Ζουργός, και εξελίσσεται διαρκώς. Έχω ήδη διαβάσει 4 βιβλία του. Στο «Πέταγμα της πεταλούδας» διέλυσε το μυθιστόρημα μ’ αυτή την απίστευτα μελό ιστορία του ασανσέρ, στον Ματίας Αλφονσίνο το εγχείρημα ήταν εξαιρετικά φιλόδοξο, αλλά η έρευνα της καθημερινής ζωής της εποχής παρέμεινε επιφανειακή, στις «Λίγες και μία νύχτες» βρίσκει τον βηματισμό του, και στις «Ρετσίνες του βασιλιά» αποδεικνύει ότι μπορεί να χειριστεί όχι μόνο ιστορικά, αλλά και σύγχρονα θέματα. Με δύο λόγια, αξίζει τον κόπο.

  36. freierdenker said

    Το βρήκα ενδιαφέρον ως σύλληψη, και πολύ ποιοτικό, αλλά δύσκολα μπορεί κανείς να κρίνει από μικρά αποσπάσματα τέτοιου είδους.

    Ένα τυπογραφικό λάθος, «0 δομέστικος» -> «Ο δομέστικος» (κεφαλαίο όμικρον αντί για μηδέν).

  37. Πέπε said

    15

    > Έχει κι αυτό το καλό ο Ζουργός, ότι δεν χρησιμοποιεί περιττά συμβολάκια

    ???

    Πώς μπορεί να είναι καλό ή κακό κάτι τέτοιο;

    Έχουμε μια γλώσσα με επίσημη γραπτή μορφή, που είναι μονοτινική.

    Έχουμε επίσης την ελευθερία να την ακολουθούμε ή όχι. Άλλος γράφει σύμφωνα με το ισχύον σύστημα, άλλος σύμφωνα μ’ ένα παλιότερο, άλλος στο δικό του, άλλος δε γράφει καν ελληνικά αλλά όποια γλώσσα θέλει. Γιατί δηλαδή, υποχρεωμένος ήταν; Άλλος, τέλος, γράφει στη στάνταρ υποτίθεται ΚΝΕ αλλά της αλλάζει τα φώτα στα λάθη.

    Εδώ για παράδειγμα ο Ζουργός βάζει για τίτλο μια φράση που θα μπορούσε να είναι καθαρεύουσα ή αρχαία, αλλά πάντως ισχύουσα ΚΝΕ δεν είναι. Θα διανοούμασταν ποτέ να πούμε «ευτυχώς ο τίτλος έχει το καλό είναι στ’ αρχαία / στην καθαρεύουσα» ή το αντίθετο, «δυστυχώς ο τίτλος έχει το κακό ότι είναι στ’ αρχααία / στην καθαρεύουσα»; Ή, εναλλακτικά, «δυστυχώς ο τίτλος είναι στ’ αρχαία / στην καθαρεύουσα, ευτυχώς όμως είναι σε μονοτονικά αρχαία / μονοτονική καθαρεύουσα»;

    Αν είναι να αυστηρύνουμε, να αυστηρέψουμε ή να αυστηρίσουμε τόσο σ’ αυτά τα θέματα, ας γίνει τουλάχιστον με ισονομία. Να κατακεραυνώνονται λ.χ. όλοι οι σχολιαστές που γράφουν με πολυτονικό ή με συγκεκριμένα άλλα στοιχεία στη γλώσσα και τη γραφή τους που θα οριστούν ως «δυστυχώς κακά» (μπορεί να καταρτιστεί ειδική λίστα), και να ενθαρρύνονται οι άλλοι που ευτυχώς χρησιμοποιούν καλή γλώσσα.

  38. Πέπε said

    @20:

    > Θα λείψω για μερικές ώρες.

    @37:

    > Το σχόλιό σας περιμένει έγκριση
    13 Φεβρουαρίου, 2022 στις 13:34

    Τώρα μάλιστα!

  39. ΓΤ said

    (Μη διαθέσιμο πια το βίντεο στον «Αξιακό κώδικα»)

  40. Νέο Kid said

    Τι σημαίνει «περί της εαυτού ψυχής»; Περί της ψυχής του; Ή περί της ψυχής μου;
    Πώς γίνεται η διάκριση; Και τι θα σήμαινε «περί της εαυτής ψυχής»;

  41. Corto said

    Χαίρετε!

    Πολλές ευχαριστίες στον Νίκο για την σημερινή δημοσίευση. Τα αποσπάσματα έχουν τεράστιο ενδιαφέρον (και φαντάζομαι ολόκληρο το βιβλίο).
    Χωρίς διάθεση μικρότητας, θα ήθελα να σημειώσω ότι ο συγγραφέας κάνει δύο εμφανή λάθη (που πιθανόν να μην είναι αποτέλεσμα άγνοιας, αλλά επιλογή του):

    α. Χρησιμοποιεί πληθυντικό ευγενείας στους διαλόγους (ανύπαρκτος τρόπος ομιλίας επί Βυζαντίου)
    β. Χρησιμοποιεί την λέξη αυτοκράτορας αντί για βασιλιάς ή βασιλεύς (ως γνωστόν το Βυζάντιο δεν είχε αυτοκράτορες αλλά βασιλείς, η δε λέξη αυτοκράτωρ εμφανίζεται στο αξίωμα του στρατηγού αυτοκράτορα και μάλλον μόνον εκεί)

    Τέλος πάντων λεπτομέρειες, αλλά καλό είναι να αναφέρονται…

  42. ΣΠ said

    37
    Την φατσούλα που έβαλε δεν την πρόσεξες.

  43. Τα μυθιστορήματα του Ζουργού είναι πάντα στη λίστα αυτών που θέλω κάποτε να διαβάσω, αλλά ποτέ δεν αποφασίζω να αγοράσω. Τώρα, το να κρίνω από αυτά τα μικρά αποσπάσματα είναι εντελώς αλαζονικό εκ μέρους μου, αλλά δεν θα κρατηθώ και θα πω ότι (κρίνοντας από το ελάχιστο αυτό δείγμα) βλέπω περισσότερο ιστορικό και λιγότερο μυθιστόρημα. Δηλαδή μια καλή άσκηση για έναν φοιτητή ιστορίας, εξ ου και η ανάγκη για υποσημειώσεις, η μανία να ενταχθούν μακρόχρονες αλλαγές (η χρήση της πένας, η σιωπηρή ανάγνωση) στην πλοκή, η μη-πλοκή τελικά αφού απ’ ό,τι καταλαβαίνω δεν υπάρχει στ’ αλήθεια μια ιστορία στο μυθιστόρημα. (Μου θύμισε σ’ αυτό την «Άβυσσο» της Γιουρσενάρ, αλλά η Γιουρσενάρ είναι Γιουρσενάρ…). Για να κάνω μια αντιδιαστολή, τα ιστορικά της Γιουρσενάρ, το «Όνομα του ρόδου» του Έκο ή ακόμα (με όλους τους αναχρονισμούς του) το «Στον καιρό του Βουλγαροκτόνου» της Δέλτα δεν έχουν καθόλου υποσημειώσεις ή γλωσσάρι (το τελευταίο αν θυμάμαι καλά έχει μόνο μια σημείωση, για το αξίωμα του κατεπάνω). Αυτές τις σοφίες είχα να πω, θα το διάβαζα ευχάριστα αν έπεφτε στα χέρια μου και ίσως να το επανεκτιμούσα.

  44. Υπάρχει και άλλο είδος ιστορικού ή μάλλον ψευδοϊστορικού μυθιστορήματος, που άγνωστο γιατί με ελκύει ιδιαίτερα: τοποθετημένο σε συγκεκριμένο ιστορικό πλαίσιο, αλλά καθόλου ρεαλιστικό, χρησιμοποιεί το φαντασιακό της εποχής που περιγράφει, σα να γράφει μυθιστόρημα φαντασίας ένας άνθρωπος του 16ου αιώνα για παράδειγμα. Δηλαδή ένα είδος μαγικού ρεαλισμού που αντλεί όχι από το φολκλόρ αλλά από τους θρύλους και τις αντιλήψεις μιας άλλης εποχής, στην οποία και διαδραματίζεται. Τέτοιο είναι το «Όνομά μου είναι κόκκινο» του Ορχάν Παμούκ ή, ακόμα περισσότερο, τα βιβλία ενός άλλου Τούρκου συγγραφέα, του İhsan Oktay Anar, που διαδραματίζονται στον οθωμανικό 16ο αιώνα αλλά είναι σχεδόν fantasy. https://en.wikipedia.org/wiki/%C4%B0hsan_Oktay_Anar

  45. Γιάννης Κουβάτσος said

    Ο τίτλος νομίζω πως παραπέμπει στο Εις εαυτόν του Μάρκου Αυρηλίου. Θα πρέπει να διαβάσουμε το βιβλίο, για να δούμε αν ο Ζουργός αναφέρεται στην ψυχή του ήρωά του ή στη δική του, χρησιμοποιώντας ως λογοτεχνικό άλτερ έγκο τον Κλαδά.

  46. Πέπε said

    @40

    Περί της εαυτού ψυχής = για την ίδια τη δικιά του την ψυχή
    Περί της εμαυτού ψυχής = για την ίδια τη δικιά μου ψυχή (είμαι αγόρι – για κορίτσια, περί της εμαυτής ψυχής)
    Περί της εαυτής ψυχής = για την ίδια τη δικιά της την ψυχή

    Προσθέτω και «την ίδια» με την έννοια ότι είναι η ψυχή εμού του ιδίου, εκείνου του ίδιου κλπ. Η ταυτότητα τονίζεται: about my own soul.

  47. Ο Ακάλυπτος έγραφε στις επιταγές εμού του ιδίου και το σίριαλ πήγαινε καλά 1

  48. # 47

    Το έφραφε βέβαια για ναξεχωρίζει από το Εμού της Αυστραλίας !!

  49. antonislaw said

    Πολύ ενδιαφέρον το δημοσίευμα!Δεν τον ήξερα τον Ζουργό,φαίνεται ότι αξίζει να τον ανακαλύψει κανείς!
    1 «χρησιμοποιούσαν για τα χαρτώα βυζαντινά χειρόγραφα»
    Το χαρτώος, που είναι δόκιμη και αποθησαυρισμένη λέξη δεν είναι καλύτερα να χρησιμοποιείται αν κανείς καλά και σώνει δε θέλει να γράψει «αίτηση σε χαρτί» αντί του εξεζητημενου «έγχαρτη αίτηση»; Χαρτώα αίτηση;

  50. Αγγελος said

    ΝεοKid (40), αναλύω λίγο περισσότερο την απάντηση του Πέπε στην απορία σου:
    Υπήρχε στην αρχαία ελληνική η λεγόμενη αυτοπαθής αντωνυμία ἑαυτ*, μόνο στις πλάγιες πτώσεις, αλλά και σε όλα τα γένη και τους αριθμούς:
    ἀπέκτεινεν ἑαυτόν = (αυτός) σκότωσε τον εαυτό του, αυτοκτόνησε
    ἀπέκτεινεν ἑαυτήν = (αυτή) αυτοκτόνησε
    ἀπέκτειναν ἑαυτούς = (αυτοί) αυτοκτόνησαν
    ἀπέκτειναν ἑαυτάς = (αυτές) αυτοκτόνησαν.
    Κανονικά, παραπέμπει στο υποκείμενο: ἀπέκτεινε τὸν βασιλέα σὺν τοῖς αὐτοῦ τέκνοις = σκότωσε τον βασιλιά μαζί με τα παιδιά του (αυτουνού, δηλ. του βασιλιά), ενώ
    ἀπέκτεινε τὸν βασιλέα σὺν τοῖς ἑαυτοῦ τέκνοις = σκότωσε τον βασιλιά μαζί με τα δικά του παιδιά (=του δολοφόνου).
    Επειδή το ἑαυτοῦ συναιρείται και σε αὑτοῦ (με δασεία!), σε μερικά παλιά κείμενα στην καθαρεύουσα κάνανε συστηματικά διάκριση μεταξύ αὑτοῦ (με δασεία) = του υποκειμένου και αὐτοῦ (με ψιλή) =άλλου ονόματος.
    Ανάλογα με τον ἑαυτ* στο α’ και β’ ενικό ήταν τα σύνθετα ἐμαυτ* και σαυτ*, γνωστά από τις ρήσεις του Ηρακλείτου και των Δελφών «ἐδιζησάμην ἐμαυτόν» (ἐμεωυτόν, στην ιωνική διάλεκτο του φιλοσόφου) και «γνῶθι σαυτόν». Στον πληθυντικό, μόνο περιφραστικά: ἡμῶν αυτῶν, ἡμῖν αὐτοῖς, ἡμᾶς αυτούς, ὑμῶν αὐτῶν κλπ.
    «Περὶ τῆς ἑαυτοῦ ψυχῆς» σημαίνει συνεπώς «σχετικά με τη δική του ψυχή» (κάποιου τρίτου, αρσενικού). «Περὶ τῆς ἑαυτῆς ψυχῆς» θα σήμαινε «σχετικά με τη δική της ψυχή» (κάποιας γυναίκας). Πώς βέβαια το εννοεί ο Ζουργός, δεν ξέρω, αφού δεν έχω το βιβλίο.

  51. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @49. Οὔτε λόγος! Μία φορά πού χρειάστηκε νά περιγράψω κάτι τέτοιο, ἀφοῦ προηγουμένως ἔνιωσα τήν ἴδια ἀλλεργία γιά τό «ἔγχαρτος», ἔψαξα καί χρησιμοποίησα τό χαρτῷος 🙂

  52. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @51 (συνέχεια..) Καί προσοχή στήν ὑπογεγραμμένη! 🙂

  53. Γιάννης Κουβάτσος said

    52: Εννοείται. Θες ν’ αναστηθεί ο Χριστιανόπουλος και να μας κυνηγάει;😊

  54. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @46, 50. Λίγο πρίν ξαπλώσω, σᾶς εἶδα. 🙂
    Νομίζω πώς
    «Περὶ τῆς ἑαυτοῦ ψυχῆς» δέν σημαίνει μόνο «σχετικά με την/ίδια δική του ψυχή» αὐτοῦ τοῦ τρίτου, παρά ὁρίζει καί αὐτόν πού τά γράφει.>> Γράφει ΑΥΤΟΣ γιά τήν ψυχή ΤΟΥ..

  55. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @53. 🙂

  56. Γιάννης Ιατρού said

    Χαιρετώ,

    Για να μην ξεχνιόμαστε, Τελώνου και Φαρισαίου σήμερα!
    Χρόνια πολλά σε πολλούς 😉

    Πάω να διαβάσω το σημερινό😏

  57. Θωμάς said

    Στη Θεσσαλονίκη τον αποκαλούμε απλώς Ισίδωρο (για τους αγαπημένους μας είναι περιττό το επίθετο) και περιμένουμε πάντα με αδημονία το επόμενο βιβλίο του. Και μια απορία: πότε θα βρεθεί ένας άξιος μεταφραστής να κάνει γνωστό το έργο του και στο εξωτερικό;

    @35: Από τα Ανεμώλια (υπέροχο βιβλίο) είχε δείξει ο Ισίδωρος ότι μπορεί να ασχοληθεί και με σύγχρονα θέματα.

  58. Alexis said

    Ενδιαφέρον φαίνεται. Μπράβο για την σημερινή επιλογή!

    υγ: μόλις σήμερα πρόσεξα ότι ο κ. Κατσέας δεν γράφει μόνο σε πολυτονικό αλλά τηρεί και τη διάκριση του -η της υποτακτικής.

  59. Γιάννης Κουβάτσος said

    58: Σε λίγο θα γράφει μόνο με κεφαλαία και βουστροφηδόν. 😊
    (Σε πειράζω, γιατρέ μου… 💚)

  60. William T. Riker said

    Πολύ ενδιαφέρον και το σημερινό! Ομολογώ ότι δεν έχω διαβάσει Ζουργό, παρ’ ότι μου αρέσουν τα ιστορικά μυθιστορήματα (έχω διαβάσει ας πούμε Αγαπητό και Turtledove).

    Νικοκύρη, έπιασα ένα τυπογραφικό, στη εισαγωγή ο πρωτοασικρήτης πρέπει να γίνει πρωτοασηκρήτις (o όρος προέρχεται από το λατ. a secretis).

    41β. Ομολογώ ότι με παραξένεψε λίγο αυτή η διαπίστωση, η οποία φυσικά και δεν ισχύει. Ο όρος αυτοκράτωρ χρησιμοποιείται κανονικά στη βυζαντινή περίοδο, όπως και ο βασιλεύς βέβαια. Απαντά σε πλήθος πηγών, ποιήματα, ιστοριογραφικά έργα, επιστολές κλπ. και φυσικά και σε επίσημα έγγραφα (π.χ. χρυσόβουλλα)

  61. sarant said

    Επανηλθα, ευχαριστώ για τα νεότερα!

    33 Σκέφτηκε. Λάθος του OCR

    35 Τις Ρετσίνες δεν τις έχω διαβάσει. Κάποιοι είπαν ότι απογοητεύτηκαν, αλλά αυτό δεν σημαίνει τίποτα.

    37 Είναι πολύ καλό διότι γινεται πιο εύκολα OCR

    39 Μπα; Το κατέβασαν;

    57 Το σχόλιο ήταν το πρώτο σας και γι’ αυτό κρατήθηκε. Συγγνωμη. Και μένα μου άρεσαν τα Ανεμώλια.

  62. sarant said

    60 Δίκιο εχεις, (πρωτο)ασηκρήτης όμως το έχει στο βιβλίο, έπαιζε και η κατάληξη σε -ης

  63. … θα μπει στη μονή Στουδίου για να σπουδάσει αντιγραφέας …

    …και θα περάσει όλα τα μαθήματα με αντιγραφή

  64. Corto said

    60 (William T. Riker):

    Πιθανόν να έχω παραπληροφορηθεί. Αν σας είναι εύκολο, μπορείτε να μου δώσετε κάποια παραδείγματα εμφάνισης του όρου «αυτοκράτωρ» σε βυζαντινά κείμενα;

  65. William T. Riker said

    62 Απαντά όντως και αυτός ο τύπος με ήτα και έχει περάσει και σε κάποια λεξικά μάλιστα, όπως του Trapp (LBG)

  66. William T. Riker said

    64 Φυσικά! Σύμφωνα με το TLG μόνο στην Αλεξιάδα της Άννας Κομνηνής ο όρος εμφανίζεται 725 φορές (σε όλες τις πτώσεις).

    Δύο ενδεικτικά χωρία από τον πρόλογο:
    i. «συνεστράτευσε (ενν. ο Νικηφόρος Βρυέννιος) δ’ Ἰωάννῃ τῷ αὐτοκράτορι ἐμῷ ἀδελφῷ καὶ κατ’ ἄλλων μὲν βαρβάρων» (πρόλ., ΙΙΙ.2, σ. 7.53-55 της έκδ. Reinsch και Κambylis)
    ii. «προείλετο (ενν. πάλι ο Βρυέννιος) δὲ μάλιστα τὰ κατὰ τὸν Ἀλέξιον τὸν αὐτοκράτορα Ῥωμαίων καὶ ἐμὸν πατέρα συγγράψαι ἐξ ἐπιταγῆς τῆς βασιλίδος» (πρόλ., ΙΙΙ.2, σ. 7.58-60)

  67. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @58. Συντάσσομαι μέ τήν ἄποψι τοῦ Ψυχάρη.

  68. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @63. Ἀπό τά καλύτερά σου! 🙂

  69. Spiridione said

    63. Δεν μπορώ να σταματήσω να γελάω

  70. Corto said

    66: Ευχαριστώ πολύ! Έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον οι παραπομπές αυτές. Θα τις μελετήσω όταν βρω χρόνο.
    Θέλω να διευκρινίσω ποιος ήταν ο επίσημος όρος (πώς ο ίδιος ο ηγεμόνας της Κωνσταντινουπόλεως αυτοαποκαλείτο, ιδίως στα επίσημα έγγραφα) και γενικότερα ποιος όρος κυριαρχούσε τόσο στην λόγια, όσο και στην λαϊκή γλώσσα της εποχής.
    Θυμόμαστε εξάλλου ότι ο ένας εκ των δύο εθνικών ύμνων των Ελλήνων μέχρι το ΄21 λέει «νίκας τοις βασιλεύσι».

    Πάντως παρατηρούμε με έκπληξη ότι πολλές νεοελληνικές μεταφράσεις βιαστικά (κατά την γνώμη μου) τείνουν να αποδίδουν την λέξη «βασιλεύς» ως «αυτοκράτορας». Γιατί άραγε; Κάτι δεν πάει καλά εδώ…
    Για παράδειγμα, αντιγράφω από τις εξαιρετικές κατά τα άλλα εκδόσεις Κανάκη ένα απόσπασμα από την Χρονική συγγραφή του Γ. Ακροπολίτη (σε μονοτονικό, αναγκαστικά), από το κεφάλαιο 37, στην εν λόγω έκδοση του 2003, σελ. 104:

    Πρωτότυπο:
    «Ο μεν ουν Βαλδουίνος, όν ο λόγος βασιλεύσαι της Κωνσταντίνου προείρηκεν, απειρηκώς εν ταις προς Ρωμαίους μάχαις, μάλλον δε τη προς τον βασιλέα Ιωάννην εναντιότητι -ες γαρ τα εκείνου παρά τούτου συνέσταλται -προς τον των Φράγγων αποδεδημήκει ρήγα…»

    Μετάφραση:
    «Ο Βαλδουίνος που, όπως είπαμε, έγινε βασιλιάς της Κωνσταντινούπολης κουράστηκε να πολεμά εναντίον των Ρωμαίων και να είναι αντίπαλος του αυτοκράτορα Ιωάννη, που είχε προκαλέσει τη συρρίκνωση του κράτους του, και γι’αυτό πήγε στον ρήγα των Φράγκων…»

    Δηλαδή ο μεταφραστής Αντώνιος Παναγιώτου ξέρει καλύτερα από τον Ακροπολίτη πώς πρέπει να αποκληθεί ο Ιωάννης Βατάτζης; Αλλά τότε τον «ρήγα» γιατί τον κρατάει αμετάφραστο;
    Τέλος πάντων, είναι πολύ σπουδαία αυτά τα ζητήματα και νομίζω απαιτούν μελέτη και προσοχή στην χρήση της ορολογίας.

    Ευχαριστώ για την βοήθεια.

  71. Γιάννης Ιατρού said

    39, 61δ: ΦΤ, Να κι αν το διέγραψαν να κι αν δεν το διέγραψαν. Το «υπόγειο» νάναι καλά 😂😂

  72. Πέπε said

    70

    Πάντως η λαϊκή εν χρήσει λέξη πρέπει να ήταν βασιλιάς. Έτσι αναφέρουν κατά κανόνα τον αυτοκράτορα όσα δημοτικά τραγούδια έχουν τέτοιες αναφορές.

  73. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    2-0. Τζῆ, τώρα μπορεῖς νά ἐμφανιστῆς! 🙂

  74. sarant said

    71 Α μπράβο

  75. ΚΩΣΤΑΣ said

    Εμένα μ’ αρέσουν όλα τα βιβλία του Ισίδωρου. Ίσως αυτή η προτίμηση να οφείλεται και σε προσωπικούς λόγους.
    Αν έπρεπε οπωσδήποτε να χαρακτηρίσω κάποιο απ’ όλα ως το καλύτερο, θα έλεγα το «Σκηνές από τον βίο του Ματίας Αλμοσίνο». Σαν δεύτερο θα έβαζα το «Στη σκιά της πεταλούδας». Ο λόγος, καλύπτει τον τελευταίο αιώνα, 20ος, και κυρίως τον βορειοελλαδικό χώρο.

  76. Corto said

    72: Αυτό Πέπε το θεωρώ σίγουρο. Πιστεύω όμως ότι και στις λόγιες αναφορές ο «βασιλεύς» έχει πολύ ισχυρή παρουσία. Δεν ξέρω αν υπάρχει δυνατότητα μίας στατιστικής σύγκρισης, ώστε να φανεί ποιος όρος υπερτερεί και σε τι είδους κείμενα. Όποιος γνωρίζει να κάνει μία τέτοια διερεύνηση, θα προσφέρει πολλά στην ιστοριογραφία.

  77. Πέπε said

    61 > 37

    Μα νόμιζα ότι αναφερόμασταν στον τίτλο, και μάλιστα στο εξώφυλλο. Η συζήτηση πάει ως εξής:
    #14
    #15
    #37
    #61
    το παρόν

  78. papathm said

    #60, #66, #70
    To «αυτοκράτωρ» χρησιμοποιείται και από παλαιότερους συγγραφείς, αλλά είναι πολύ πιο σπάνιο από το «βασιλεύς». Λίγα παραδείγματα:

    Από τη Χρονογραφία Θεοφάνους:
    — «Θεοδοσίου δὲ αὐτοκράτορος γενομένου, Πουλχερία, ἡ τούτου ἀδελφή, παρθένος δέκα καὶ πέντε ἐτῶν οὖσα τὴν βασιλείαν σὺν θεῷ καλῶς διῴκει»
    — «ὁ δὲ αὐτοκράτωρ Ἰουστῖνος ἐπὶ τοῖς πραττομένοις δεινοπαθῶν τὸν μὲν Μαρτῖνον τῆς στρατηγίας ἀπέπαυσε»

    Από τη Σύνοψη Ιστοριών του Ιωάννη Σκυλίτζη
    —«Οὕτω δὲ παρὰ πᾶσαν ἐλπίδα καὶ προσδοκίαν τὸν τῆς πηρώσεως κίνδυνον διαδρὰς ὁ Ῥωμανὸς τὸ τῆς βασιλείας περιζώννυται κράτος, καὶ βασιλεὺς αὐτοκράτωρ ἅμα Ζωῇ τῇ τοῦ Κωνσταντίνου ἀναγορεύεται θυγατρί.»
    —«Ἀναρρηθέντος δὲ τοῦ Μιχαὴλ αὐτοκράτορος κατὰ τὴν λαʹ ἡμέραν τοῦ Αὐγούστου μηνός, τῆς θʹ ἰνδικτιῶνος,»
    — «καὶ δὴ στέλλεται μετὰ δυνάμεως ἐν Λογγιβαρδίᾳ Γεώργιος πατρίκιος ὁ Μανιάκης στρατηγὸς αὐτοκράτωρ,»(Ο Σκυλίτζης χρησιμοποιεί πολύ συχνά το «αυτοκράτωρ» για στρατηγούς).

  79. papathm said

    #72 Στατιστικά (πρόχειρα και δειγματοληπτικά):

    στο 5ο μέρος της σύνοψης Σκυλίτζη ο «βασιλεύς» χρησιμοποιείται 100 φορές και ο αυτοκράτωρ 20 (αλλά οι 15, περίπου, αφορούν στρατηγούς)

  80. papathm said

    #70 Κάτι ψιλοσχετικό από τον Κωνσταντίνο Παπαρρηγόπουλο (τόμος Δ)

    «Προς τους ξένους ηγεμόνας γράφοντες οι μονάρχαι της Κωνσταντινουπόλεως δεν απεκάλουν βασιλείς ειμή μόνον τους βασιλείς της Περσίας, Τους διαδεξαμένους την αρχήν αυτών εν Αφρική ηγεμόνας των Μωαμεθανών, ωνόμαζον εξουσιαστάς ή απλώς φίλους… Τους δε βασιλείς της Ευρώπης ωνόμαζον ρήγας.»

  81. Πέπε said

    Οπωσδήποτε υπάρχει, τουλάχιστον στη σημερινή γλώσσα, κάποια ανακολουθία ανάμεσα στις λέξεις αυτοκράτορας (της Ιαπωνίας λ.χ., που είναι απλώς ένα βασίλειο) και αυτοκρατορία (βρετανική π.χ., που είχε επικεφαλής βασιλιά και όχι αυτοκράτορα).

  82. ΚΩΣΤΑΣ said

    Σε κάποια παρουσίαση βιβλίου, νομίζω σε αυτό με τον Αλμοσίνο, ο Ι.Ζ. δήλωσε ότι είναι συνειδητά υπηρέτης του Δημόσιου Σχολείου. Τον χάρηκα γι’ αυτό.

    Συνυπηρετούσαν για ένα διάστημα με τον άλλον δάσκαλο και συγγραφέα Τάσο Π… Ο Τάσος είναι και αυτός φίλος μου και διατηρούμε πιο στενές επαφές. Πίνουμε κανέναν καφέ κάπου-κάπου, λέμε και τα δικά μας.
    Τον Τάσο* τον ζήτησε ο ιδιωτικός τομέας (Αμερικανική Γεωργική Σχολή Θεσσαλονίκης), στην οποία και πήγε. Στα νιάτα του ήταν συνδικαλιστής των αριστερών ριζοσπαστικών κινήσεων. Ρε, πως τα φέρνει η ζωή!

    *Και το δεύτερο βιβλίο του, το έχω, αλλά δεν το διάβασα ακόμη.

    ———————————-

    @11 Κατάλαβες, ρε μαν; Τώρα τελευταία είμαι για…

  83. Θράκας said

    40#,αν ο τίτλος ηταν για φιλοσοφικό,θεολογικό,ψυχολογικό σύγγραμμα,θα ταίριαζε ως τίτλος το «περί ψυχής»,όπως ο Αριστοτέλης.Στην προκειμένη περίπτωση,επειδη πρόκειται για λογοτεχνικό έργο,εγώ το καταλαβαίνω ως ,ως τρόπος προσωπικής εκμυστήρευσης,εξομολόγησης,αναφοράς (όπως αναφορά στον Γκρέκο). Ο λογοτέχνης ασχολείται έτσι κι αλλιώς με τα πάθη της ψυχής του ανθρώπου.

  84. William T. Riker said

    70 κλπ. Μισό λεπτό, γιατί η κουβέντα έχει ξεφύγει λιγάκι.
    Να σας θυμίσω πως στο 41β γράψατε ότι το Βυζάντιο δεν είχε αυτοκράτορες, και σας απάντησα ότι ασφαλώς και είχε. Ο όρος ευρίσκεται σε πολύ μεγάλο αριθμό πηγών και σας έφερα το παράδειγμα της Αλεξιάδας, όπου η συγγραφέας τον χρησιμοποιεί πάνω από 700 φορές. Κάτι θα ήξερε και η Άννα, πορφυρογέννητη αφού…

    Εν πάση περιπτώσει, δε νομίζω ότι χρειάζεται να επανεφεύρουμε τον τροχό, έχουν γραφτεί αυτά. Εν ολίγοις, ως τις αρχές του 7ου αιώνα στα νομίσματα χρησιμοποιείται λατινιστί ο όρος imperator, o Hράκλειος εισήγαγε τον όρο βασιλεύς. Από τον 10ο αιώνα και εξής ο όρος αυτοκράτωρ, ελληνιστί πια, εμφανίζεται στα νομίσματα και στις σφραγίδες των αυτοκρατόρων, από τον 11ο και σε διατάγματα. Έτσι έχουμε και τη γνωστή φόρμουλα των χρυσοβούλλων και άλλων εγγράφων «ἐν Χριστῷ τῷ θεῷ πιστὸς βασιλεὺς καὶ αὐτοκράτωρ Ῥωμαίων».

    Τώρα πώς χρησιμοποιούνται οι όροι, αυτό είναι άλλο καπέλο. Μια στατιστική ανάλυση ίσως έδειχνε καλύτερα ποιές ήταν οι τάσεις, αλλά και πάλι η ποσοτική αυτή ανάλυση πρέπει να συνοδεύεται από μία ποιοτική. Είναι μεθοδολογικό το θέμα, γιατί ο κάθε συγγραφέας εκτός των άλλων ιδιαιτεροτήτων έχει ενδεχομένως και τη δική του ατζέντα. Στην περίπτωση του Ακροπολίτη, όπως απέδειξε η συγχωρεμένη Ruth Macrides στη μονογραφία της (George Akropolites. The History, Οξφόρδη, 2007, σσ. 41-42), ο αυτοκράτωρ βρίσκεται στην κορυφή και ο συγγραφέας τον χρησιμοποιεί μόνο για τους ηγεμόνες της Νίκαιας (και για τον Ιβάν Β΄ Ασέν της Βουλγαρίας), όλοι οι υπόλοιποι είναι βασιλείς ή ρήγες. Για τον Βαλδουίνο, αν δείτε το κείμενο, λέει μόνο ότι υπήρξε βασιλεύς της Κωνσταντίνου, σπεύδει δηλ. να προσδιορίσει τα όρια της επικυριαρχίας του. Ὀσους μάλιστα θεωρεί σφετεριστές, δηλ. τους ηγεμόνες της Ηπείρου, τους αναφέρει μόνο με τα οικογενειακά τους ονόματα κλπ.

    Sorry για τη σεντονιάδα

  85. sarant said

    75 Τον Αλμοσίνο τον έχω και δεν τον έχω ακόμα διαβάσει. Η πεταλούδα ήταν το πρώτο δικό του που διάβασα.

    84 Ωραία.

  86. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    >>Ο συγγραφέας παραθέτει πίνακα με τα ιστορικά πρόσωπα που εμφανίζονται στο μυθιστόρημα…

    Του Ι.Ζουργού έχω διαβάσει «Στη σκιά της πεταλούδας» και «Λίγες και μία νύχτες». Και τα δύο μ’ άρεσαν και για την πλοκή τους και για το στυλ γραφής και, κυρίως, για το πώς διαχειρίζεται με προσοχή και γνώση τα ιστορικά πρόσωπα και γεγονότα. Δεν θυμάμαι να εντόπισα κάποιες αντιφάσεις ή ανακρίβειες στο γενικό ιστορικό πλαίσιο που τοποθετεί τους ήρωές του. Πράγμα που έχω συναντήσει σε άλλα παρόμοιου είδους «ιστορικά» μυθιστορήματα. Μερικές φορές από επιπολαιότητα (ή απλώς μη ψάξιμο του συγγραφέα για πρόσωπα ή γεγονότα) αλλά και πολλές φορές από (εμφανείς ή εντέχνως κρυμμένες) πολιτικο-ιδεολογικές σκοπιμότητες…

    Για τους παραπάνω λόγους, θα έβλεπα θετικά και έναν πρόσθετο πίνακα με ιστορικά γεγονότα που σχετίζονται με το μυθιστόρημα.

    – Το βήλο = κουρτίνα, παραπέτασμα δε το είχα ξανακούσει! 🙂

    63, Μιχάλης Νικολάου
    Καταπληκτικό!😂👋

  87. Corto said

    78,79,80 (Papathm): Ευχαριστώ πολύ! Εξαιρετικώς ενδιαφέροντα!

    81 (Πέπε): Στην περίπτωση του Βυζαντίου φρονώ ότι τα πολιτικά πράγματα και οι σχετικοί όροι είναι πολύ πιο πεπλεγμένοι από τους αντίστοιχους της εποχής του νεωτερισμού (π.χ. περίπτωση Μεγάλης Βρετανίας), καθώς το διακύβευμα της διατήρησης των όρων αφορούσε την θεωρητική έστω ηγεμονία της λεγόμενης Οικουμένης (του ελληνορωμαϊκού κόσμου πρακτικώς).

    84: Μα δεν σκοπεύω να διαφωνήσω. Εφόσον αποδείξατε ότι ο όρος χρησιμοποιείτο π.χ. στην Αλεξιάδα και αλλού, το θέμα είναι λήξαν. Από εκεί και πέρα, αυτό που διερευνούμε είναι ακριβώς η πυκνότητα του ενός ή του άλλου όρου, όπως στην στατιστική προσέγγιση του συσχολιαστή μας στο σχ.79. Και βεβαίως συμφωνώ ότι πρέπει να αξιολογηθεί ποιοτικώς η χρήση του όρου από κάθε συγγραφέα.
    Πάντως μου κάνει εντύπωση αυτό που γράφετε ότι «στην περίπτωση του Ακροπολίτη, (…) ο αυτοκράτωρ βρίσκεται στην κορυφή και ο συγγραφέας τον χρησιμοποιεί μόνο για τους ηγεμόνες της Νίκαιας (και για τον Ιβάν Β΄ Ασέν της Βουλγαρίας), όλοι οι υπόλοιποι είναι βασιλείς ή ρήγες».

    Όμως στον Ακροπολίτη όλοι οι ηγεμόνες της Νίκαιας αποκαλούνται βασιλείς. Από πού προκύπτει η παραπάνω διαπίστωση της ιστορικού;

  88. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    Θυμήθηκα ότι στο πολύ ενδιαφέρον «Έργα και ημέρες στην Κρήτη-Από την Προϊστορία στο Μεσοπόλεμο» (επιμ. Άγγ. Χανιώτη, Π.Ε.Κ., 2013) υπάρχει ένα κείμενο-διήγημα για τον ’’βίο και τις προσδοκίες ενός νεαρού γραμματικού στη βυζαντινή Κρήτη τον 12ο αιώνα’’. Αναφέρεται στον 15χρονο Μανουήλ, γραμματικό του μητροπολίτη και τον πόθο του να συνεχίσει σπουδές και δουλειά στη Βασιλεύουσα.
    (Διήγημα: 11 σελίδες. Τεκμηρίωση και λοιπά πραγματολογικά, 11 σελίδες επίσης!).
    Μικρό απόσπασμα, σχετικό με το σημερινό άρθρο.

  89. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Μόνο τα Ανεμώλια του διάβασα, μου άρεσε και μ΄έναν τρόπο έρχεται αρκετές φορές το θέμα του στο μυαλό μου. Η Αηδονόπιτα έμεινε στο χωριό σε χρόνο π.π. (προ πανδημίας) αδιάβαστο, στα «θα».

    >> …τράβηξε από εκεί ένα εντυπωσιακό λευκό φτερό.
    «Η κυκλοφορία της μελάνης σ’ αυτό γίνεται πιο εύκολα από οποιοδήποτε άλλο καλάμι. …

    έγραφαν τ΄όνομα της
    στον καθρέφτη τ΄ουρανού
    μ΄ενός πνιγμένου γλάρου
    φτερό

  90. sarant said

    88 Ενδιαφέρον θα έχει, θα το αναζητήσω

  91. BLOG_OTI_NANAI said

    Για το διάστημα 10ος-15ος αι. ο Ιω. Καραγιαννόπουλος γράφει:

  92. BLOG_OTI_NANAI said

    91: Πράγματι, όπως λέει και ο Πορφυρογέννητος, «από της αρχής Ηρακλείου … ελληνίζοντες» και όντως τότε η υπογραφή αλλάζει προς το ελληνικότερο και το «αύγουστος» γίνεται «βασιλεύς». Πάντως η όλο και μεγαλύτερη προβολή της ελληνικότητας δεν φαίνεται να συσχετίζεται στη σκέψη τους με τη χρήση του βασιλεύς ή του αυτοκράτορας.

    Χαρακτηριστικό παράδειγμα στον 13ο αι. ο Ιωάννης Βατάτζης και ο Θεόδωρος Β΄ Λάσκαρις, αυτοκράτορες που πρόβαλαν μέχρι και την ελληνική εθνοτικότητα ή έδωσαν ελληνικά ονόματα σε θεσμούς όπως το στράτευμα που έφερε σχεδόν αποκλειστικά το ρωμαϊκό όνομα, υπέγραφαν και οι δύο ως «βασιλεύς και αυτοκράτωρ Ρωμαίων».

  93. Corto said

    91:
    BLOG κόμισες πολύ σημαντικό στοιχείο για το ζήτημα.
    Με προβληματίζει ο συμπλεκτικός σύνδεσμος «και» στην υπογραφή του Βοτανειάτη «βασιλεύς ΚΑΙ αυτοκράτωρ».
    Παρεμπιπτόντως μιας και ο πίνακας που παραθέτεις αναφέρει χρονολογίες, η αναφορά του Ζουργού σε έτος έτος 1084 από Χριστού είναι ταιριαστή ή θα έπρεπε να είχε γράψει χρονολογία από κτίσεως κόσμου;

  94. ΚΩΣΤΑΣ said

    0 –> … κοίταξε το κληροδότημα μιας χή­νας, …
    «Για το φτερό λες;…»

    Καταρχάς να πω ότι μ’ αρέσει πολύ αυτό το λεκτικό εύρημα: κληροδότημα χή­νας –> φτερό.

    ————————

    Τώρα, ώρα, να σας τεστάρω σε εμπειρίες και ηλικία! 😉

    Ο/Η καθένας/μία εδώ μέσα ποια μέσα γραφής χρησιμοποιήσατε ή και ποια απλώς τα γνωρίσατε;

    Ξεκινάω από τον εαυτό μου. Μολύβι μαύρο, μολύβι μελανί;, πλάκα-κοντύλι, πένα μελάνης, στυλό διαρκείας, γραφομηχανή, Η/Υ-πληκτρολόγιο.

    Βοηθητικά γραφής: μελανοδοχείο, ξύστρα, σβήστρα, στυπόχαρτο.
    Δεν περιλαμβάνω τις ξυλομπογιές και γενικά τα χρησιμοποιούμενα για ζωγραφική.

    Προσωπικά, όσα αναφέρω τα χρησιμοποίησα.
    Εσείς; Εδώ σας θέλω κάβουρες… 😉

  95. Corto said

    92: Δεν θέτω ζήτημα ελληνικότητας έναντι ρωμαϊκότητας στον όρο «αυτοκράτωρ», αλλά το μελετάω από πολιτειακή άποψη. Π.χ. αναφέρει ο Γιώργος Κοντογιώργης:

    «Παρουσιάζει ενδιαφέρον η εμμονή του Βυζαντινού ηγέτη να αποκαλείται βασιλεύς και όχι αυτοκράτωρ, όπως επί Ρώμης. Πρόκειται για διαφοροποίηση συνειδητή, καταστατικού χαρακτήρα, που δεν συμβολίζει απλώς την επιρροή της ελληνικής πολιτικής παιδείας. Κατά τούτο προκαλεί, επίσης, ενδιαφέρον η εμμονή της νεότερης κοινωνικής επιστήμης να αποκαλεί τον Βυζαντινό βασιλέα αυτοκράτορα.»

    https://lomak.blogspot.com/2010/03/blog-post_30.html

  96. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    88 Ευχαριστούμε Μικ. Στα υπόψη.
    Είδα εδώ λίγο περισσότερα και μπήκα στο σβούρο 🙂

    Click to access 9789605240875-0153078.pdf

  97. Μαρία said

    94
    Τα ίδια εκτός απ’ τη γραφομηχανή + στυλό μελάνης. Μελανί μολύβι είχαμε στο σπίτι αλλά, επειδή ότι γράφει δεν ξεγράφει, δεν έγραψα ποτέ μ’ αυτό σε τετράδιο.

  98. sarant said

    93 Στο βιβλίο χρησιμοποιεί συχνά το «από κτίσεως κόσμου» ιδίως στα έγγραφα

    94-97 Επί δικτατορίας, στο δημοτικό, γράψαμε καναδυό χρόνια με καλαμάρι, πένα, μελάνι. Σε γραφομηχανή έγραψα τη διπλωματική μου, αλλά δεν είχα δικιά μου -και σε λίγο ήρθαν τα πισί.

  99. ΚΩΣΤΑΣ said

    97 Ναι, ξέχασα και το στυλό μελάνης. Είχε έναν μηχανισμό σαν σύριγγα και τον γεμίζαμε.

  100. Corto said

    98 (Sarant): Σε ευχαριστώ για την απόκριση! Στην βυζαντινή ιστοριογραφία συνήθως συναντάμε το «από κτίσεως κόσμου».
    —————————-
    Να προσθέσω στα όσα ενδιαφέροντα αναφέρθηκαν παραπάνω περί του τίτλου του βασιλέα ή αυτοκράτορα, σύμφωνα με τον Κοντογιώργη ο όρος αυτοκράτωρ προστίθεται στον όρο βασιλεύς μόνον όταν υπάρχει συμβασιλεία. Ο βασιλεύς (και) αυτοκράτωρ είναι ο ένας εκ των δύο συμβασιλέων που είναι ο αρχηγός του στρατεύματος.
    Τέλος πάντων, δεν γνωρίζω σε βάθος το ζήτημα, αλλά όπως το αντιλαμβάνομαι αυτοκράτωρ είναι κυρίως στρατιωτικός όρος και βασιλεύς πολιτικός όρος.

  101. papathm said

    #95. Ωραία η επισήμανση: Κατά τούτο προκαλεί, επίσης, ενδιαφέρον η εμμονή της νεότερης κοινωνικής να αποκαλεί τον Βυζαντινό βασιλέα αυτοκράτορα.

    Νομίζω πως η επικράτηση του όρου «αυτοκράτωρ» για τους Βυζαντινούς βασιλείς οφείλεται στον Γίβωνα (sic). Στο Rise and Fall of the Roman Empire χρησιμοποιεί σχεδόν αποκλειστικά το emperor (επειδή αρχίζει την αφήγηση από τους Ρωμαίους) και πολύ σπάνια το king, παρασύροντας έτσι όλους τους νεώτερους ιστορικούς, και τους Έλληνες. (περιστασιακά χρησιμοποιεί για ποικιλία και άλλες λέξεις –ruler, caesar κ.λπ.– που και αυτές δύσκολα αποδίδονται ως «βασιλεύς».)

    Παρεμπιπτόντως, ο Γίββων, από τη μεσοβυζαντινή περίοδο και μετά χρησιμοποιεί κατά κόρον τον όρο Greeks που ούτε θα τον διενοούντο 😉 οι Βυζαντινοί χρονογράφοι (αντί για «Ρωμαίοι»)

  102. BLOG_OTI_NANAI said

    93: Κάποια γενικά είναι αυτά. Με μια αναζήτηση, βλέπω ότι για την εποχή που μιλάμε συναντάμε και τα δύο αλλά πολύ συχνότερα το «από Χριστού».

  103. BLOG_OTI_NANAI said

    101: Το Γραικοί/Γραικός το συναντάμε από τον 5ο αι. μέχρι και τον 15ο, και φυσικά στην Τουρκοκρατία. Είναι ξεκάθαρα αυτοπροσδιορισμός και όχι ετεροπροσδιορισμός. Απόδειξη γι’ αυτό είναι όχι μόνο τα θετικά συμφραζόμενα, αλλά και το γεγονός ότι συνυπάρχουν με το όνομα Ρωμαίος. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι το Γραικός ως ετεροπροσδιορισμός με πολιτική σκοπιμότητα, είχε έναν και μόνο στόχο, να αφαιρέσει από τους βυζαντινούς τις αξιώσεις ιδιοκτησίας της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. Φυσικά, οι Δυτικοί ήξεραν ότι οι Βυζαντινοί είναι γραικορωμαίοι-ελληνορωμαίοι. Και πολλές φορές με το όνομα Greci χαρακτήριζαν την ελληνικότητα τους. Όταν όμως το «Γραικοί» των δυτικών εκφράζονταν με πολιτική σκοπιμότητα, το αντιλαμβανόμαστε από το γεγονός ότι ουδέποτε τους έλεγαν «Ρωμαίους». Αντιθέτως, οι Βυζαντινοί αυτοπροσδιορίζονταν Γραικοί χωρίς κανένα πρόβλημα, σε κείμενα όπου αυτοπροσδιορίζονταν και Ρωμαίοι ως αυθεντικοί ιδιοκτήτες της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας κάτι που οι Δυτικοί απέφευγαν πάση θυσία:

  104. BLOG_OTI_NANAI said

    101: «Νομίζω πως η επικράτηση του όρου «αυτοκράτωρ» για τους Βυζαντινούς βασιλείς οφείλεται στον Γίβωνα»

    Μα πώς οφείλεται στον Γίββωνα όταν στα σχόλια 66, 91 βλέπουμε ότι το «αυτοκράτωρ» είναι κανονικότατος βυζαντινός αυτοπροσδιορισμός και το αποδέχεσαι και εσύ στο σχ. 78;

  105. BLOG_OTI_NANAI said

    Η Αικ. Χριστοφιλοπούλου δεν δίνει μεγάλη σημασία στο «και» ανάμεσα στους τίτλους. Πάντως θεωρεί ότι το σκέτο «βασιλεύς», αργότερα διακρίνεται από το «αυτοκράτωρ βασιλεύς». Για παράδειγμα η Κομνηνή (στο τέλος) ονομάζει αυτοκράτορα τον Αλέξιο αλλά βασιλέα τον Ιωάννη:

  106. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @105. Δέν εἶμαι βέβαιος BLOG ὁτι ἡ Χριστοφιλοπούλου «δεν δίνει μεγάλη σημασία στο «και» ανάμεσα στους τίτλους» πολύ δέ περισσότερο ὅτι πράγματι δέν ἐχει «μεγάλη σημασία». Εἶναι φανερή ἡ είδοποιός διαφορά τῶν δύο τίτλων στό ἀπόσπασμα πού παραθέτεις καί ὁλοφάνερη ἡ σκοπιμότητα (ἄν ἀναλογιστῆ κανείς τά σκληρά παιγνίδια διαδοχῆς πού παίζονταν στό περιβάλλον τοῦ Ἀλεξίου Κομνηνοῦ) τῆς χρήσης τους: «Έγώ εἶμαι ὁ Αὐτοκράτωρ καί το δαχτυλίδι θά μεταβιβαστῆ σέ σένα, Υἱέ μου῎..»

    Καλημέρα σας!

  107. BLOG_OTI_NANAI said

    106: Ασφαλώς, οι τίτλοι δεν είναι τυχαίοι. Από τον 8ο αι. η σύγκρουση γραικορωμαίων της Ανατολής και λατινορωμαίων της Δύσης, οδηγεί σε συγκεκριμένες πρακτικές και ρητορικές. Υπάρχει η θεώρηση της πολιτικής σκοπιμότητας, ότι μετά τη στέψη του Καρλομάγνου ως αυτοκράτορα, οι βυζαντινοί επέμειναν στο «βασιλεύς» και όταν οι τσάροι των Βούλγαρων αυτοχαρακτηρίστηκαν «βασιλείς» οι βυζαντινοί πρόσθεσαν το «αυτοκράτορας».

    Πάντως ενώ κατανοούμε ότι το «και» δείχνει μια επιπλέον φόρτιση, εντούτοις και σε παλαιότερο άρθρο της, με το διαζευκτικό «ή» δείχνει ότι η βαρύτητα επισημαίνεται στην προσθήκη «αυτοκράτωρ» σε σχέση με το απλό «βασιλέας» και όχι στο «και»:

  108. Πέπε said

    107 (παράθεμα):

    Δηλαδή αυτοκράτορα έλεγαν μόνο τον αυτοκράτορα ενώ βασιλιά έλεγαν τον βασιλιά; Δεν το βρίσκω και πολύ διαφωτιστικό.

  109. sarant said

    107-8 Θα βοηθούσε να ξέρουμε ποιοι κατείχαν την ιδιότητα «του απλού βασιλέως».

  110. Δημητρης Σταυροπουλος said

    Έζησα ένα δεκαήμερο στο Βυζάντιο διαβάζοντας το βιβλίο περί της εαυτού ψυχής του Ισιδώρου Ζουργου
    Τον ευχαριστώ

  111. BLOG_OTI_NANAI said

    Από το 105 τέλος, φαίνεται τουλάχιστον μία περίπτωση όπου απλός βασιλέας είναι ο διάδοχος του θρόνου που δεν έχει ακόμα στεφθεί αυτοκράτορας. Θα το κοιτάξω αναλυτικά για άλλες περιπτώσεις.

  112. Καλημέρα
    Απάντηση στο 94:
    Μέσα γραφής: πλάκα-κοντύλι, μολύβι μαύρο, πένα (μελάνης), στυλό μελάνης, στυλό διαρκείας, (έμαθα γραφομηχανή χωρίς να τη χρησιμοποιήσω), Η/Υ-πληκτρολόγιο.
    Βοηθητικά γραφής: σφουγγάρι, ξύστρα, σβήστρα, μελανοδοχείο, στυπόχαρτο, μπουκάλια μελάνης, φύσιγγες μελάνης.

  113. Corto said

    Πολύ ενδιαφέροντα σχόλια έγιναν! Ευχαριστώ άπαντες.

    107 (BLOG_OTI_NANAI):

    «Υπάρχει η θεώρηση της πολιτικής σκοπιμότητας, ότι μετά τη στέψη του Καρλομάγνου ως αυτοκράτορα, οι βυζαντινοί επέμειναν στο «βασιλεύς»…»

    Σύμφωνα με τον Κοντογιώργη, με την αμφισβήτηση εκ μέρους των Δυτικών της ηγεμονίας των Ελλήνων, κατά τον 9ο μ.Χ. αιώνα περίπου, οι βυζαντινοί βασιλείς προσέθεσαν τον προσδιορισμό «βασιλεύς ΤΩΝ ΡΩΜΑΙΩΝ», ενώ μέχρι τότε ο τίτλος ήταν απλώς «βασιλεύς».

  114. Χαρούλα said

    # 94,97,112
    Στυποχαρτο, πένα+μελανοδοχείο, μελανί μολύβι, δεν πρόλαβα να τα χρησιμοποιήσω. Αλλά τα έβλεπα στον μπαμπά μου.
    Όλα τα υπόλοιπα ναι!

    Γραφομηχανή έγραφα-έπαιζα σε μια continental, τόσο παλιά, που τα γράμματα ήταν σε άλλες θέσεις. Κειμήλιο. Στην Κατοχή(οι οικ. του πατερα πρόσφυγες στην Λαμία) θάφτηκε και μετά την επιστροφή στα πάτρια, ξαναχρησιμοποιήθηκε. Σήμερα κοσμεί το σπίτι μου. Αν βρω καινούργια ταινία, γράφει. Δυστυχώς όμως δεν της έτυχε λογοτέχνιδα!

  115. BLOG_OTI_NANAI said

    113: «βασιλεύς ΤΩΝ ΡΩΜΑΙΩΝ»

    Ωραία πληροφορία αυτή.
    Πράγματι, το πλαίσιο όλης της σύγκρουσης είναι το αίτημα και των δύο πλευρών για αποκλειστικότητα. Στη θεωρία των Βυζαντινών, η Δύση έχασε κάθε δικαίωμα στη Βασιλεία το 476 επί Ρωμύλου Αυγουστύλου. Έτσι, τα πλήρη κληρονομικά δικαιώματα έμειναν στην Ανατολή. Τα δικαιώματα αυτά η Ανατολή τα πήρε από τον Μ. Κων/νο, όταν δημιουργήθηκε η Νέα Ρώμη.

    Αυτή είναι η θεωρία της αποκλειστικότητας που κατασκεύασαν οι βυζαντινοί:

  116. Corto said

    115:
    Πολύ σημαντικές και οι αναφορές που κομίζεις. Από πού προέρχονται (ιδίως το πρώτο με τον Ρωμύλο με ενδιαφέρει πολύ).

    Παρεμπιπτόντως να σημειώσουμε ότι η έκφραση «Νέα Ρώμη» είναι πολύ σπάνια στην βυζαντινή γραμματεία. Κατά κύριο λόγο γίνεται αναφορά σε «Βυζάντιο».

  117. Spiridione said

    113. Σφραγίδες με τον τίτλο ‘βασιλείς Ρωμαίων» υπήρχαν από τον 7ο (και τον 8ο) αιώνα. Π.χ.
    https://www.degruyter.com/database/PMBZ/entry/PMBZ14851/html

    Ο Ευάγγελος Χρυσός στην εργασία του ‘The title βασιλεύς in early byzantine international relations» λέει ότι μέχρι τον 6ο αιώνα ο Πέρσης μονάρχης αναγνωριζόταν ως βασιλεύς των βασιλέων και ο βυζαντινός ως καίσαρ των Ρωμαίων (Quaisar i Rum). Αυτοί οι τίτλοι ήταν αποκλειστικοί, δηλαδή ένας καίσαρ υπήρχε και ένας βασιλεύς των βασιλέων. Αν ο βυζαντινός αποκαλείται βασιλεύς θα ήταν σαν να αναγνώριζε ότι είναι υποδεέστερος του βασιλέως των βασιλέων, αν αποκαλείτο βασιλεύς των βασιλέων θα αμφισβητούσε τον Πέρση μονάρχη. Αυτό άλλαξε το 591 όταν ο Χοσρόης σε επιστολή που έστειλε στον Μαυρίκιο, μετά από συνθήκη ειρήνης που σύναψαν, για πρώτη φορά αποκαλείται Περσών βασιλεύς, και αποκαλεί τον Μαυρίκιο βασιλέα Ρωμαίων. Είναι η πρώτη χρήση σε επίσημο διπλωματικό έγγραφο, όσο ξέρουμε, αυτού του τίτλου. Αυτό διευκόλυνε τον βυζ. αυτοκράτορα να αποκαλείται βασιλεύς των Ρωμαίων.
    https://www.academia.edu/32673098/1978_The_title_%CE%B2%CE%B1%CF%83%CE%B9%CE%BB%CE%B5%CF%8D%CF%82_in_early_Byzantine_international_relations?auto=download

    Η επιστολή του Χοσρόη
    https://books.google.gr/books?id=T943tFqGZ04C&pg=PA169&dq=%CE%A7%CE%BF%CF%83%CF%81%CF%8C%CE%B7%CF%82+%CE%A0%CE%B5%CF%81%CF%83%CF%8E%CE%BD+%CE%B2%CE%B1%CF%83%CE%B9%CE%BB%CE%B5%CF%8D%CF%82+%CF%84%CF%89+%CE%AD%CE%BC%CF%86%CF%81%CE%BF%CE%BD%CE%B5%CF%83%CF%84%CE%AC%CF%84%CF%89+%CE%B2%CE%B1%CF%83%CE%B9%CE%BB%CE%B5%CE%AF%CE%B1+%CF%84%CF%89%CE%BD+%CE%A1%CF%89%CE%BC%CE%B1%CE%AF%CF%89%CE%BD,&hl=el&sa=X&ved=2ahUKEwjAs7mTxv_1AhW5SfEDHctRAbMQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&q=%CE%A7%CE%BF%CF%83%CF%81%CF%8C%CE%B7%CF%82%20%CE%A0%CE%B5%CF%81%CF%83%CF%8E%CE%BD%20%CE%B2%CE%B1%CF%83%CE%B9%CE%BB%CE%B5%CF%8D%CF%82%20%CF%84%CF%89%20%CE%AD%CE%BC%CF%86%CF%81%CE%BF%CE%BD%CE%B5%CF%83%CF%84%CE%AC%CF%84%CF%89%20%CE%B2%CE%B1%CF%83%CE%B9%CE%BB%CE%B5%CE%AF%CE%B1%20%CF%84%CF%89%CE%BD%20%CE%A1%CF%89%CE%BC%CE%B1%CE%AF%CF%89%CE%BD%2C&f=false

  118. BLOG_OTI_NANAI said

    116: Κατά σειρά οι πηγές είναι: Γλυκάς, Μανασσής, Ατταλειάτης.

    Φυσικά, η ιδεολογία περί πτώσης της Δύσης είχε εμφανιστεί τουλάχιστον από τον 8ο αι. στον Θεοφάνη:

    Και ο τίτλος Νέα Ρώμη, συναντάται λιγότερο συχνά, αλλά είναι υπαρκτός και μάλιστα πολιτικοποιημένος ήδη από τα μέσα του 5ου αι., όπου σε έναν από τους πιο αντιπαθείς στους Δυτικούς Κανόνα της Δ΄ Οικ. Συνόδου, αναγνωρίζονται για τη Νέα Ρώμη ισότιμα εκκλησιαστικά αλλά και πολιτικά προνόμια αφού έχει τιμηθεί με βασιλεία και σύγκλητο:

    Μάλιστα αυτήν ακριβώς την πολιτική ατζέντα την επικαλείται και η Κομνηνή τον 12ο αι. σε μια ακόμα ρητορική επανάληψη της θεωρίας για ποιον λόγο η αυτοκρατορία ανήκει στους βυζαντινούς.

  119. BLOG_OTI_NANAI said

    117: Ενδιαφέρουσα πληροφορία. Νομίζω κάπου είχα δει πάλι τον συσχετισμό αυτό, ίσως στην ιστορία του Ελληνικού Έθνους, αλλά δεν είμαι σίγουρος.
    Πάντως ο Μένανδρος Προτήκτωρ ήδη χρησιμοποιούσε στο ιστορικό του έργο τον τίτλο «βασιλέας Ρωμαίων» για τον Ιουστίνο Β΄ (565-578).
    Φυσικά, και πολύ πριν, ο Κλήμης Αλεξανδρέας ή ο Χρυσόστομος, αναφερόμενοι σε ειδωλολάτρες ακόμα αυτοκράτορες, γράφοντας στα ελληνικά τους αποκαλούν και αυτούς «ρωμαίων βασιλείς».

  120. Corto said

    117 – 118 – 119:

    Είχα γράψει νωρίτερα ευχαριστήριο σχόλιο, αλλά μάλλον παράπεσε από τεχνικό σφάλμα. Μπράβο, πολύ καλά στοιχεία όλα αυτά που παραθέσατε. Ευχαριστώ και τους δυο σας. Τώρα ειδικά την μία παραπομπή του Spiridione δεν την πολυκατάλαβα, διότι δεν σκαμπάζω γερμανικά, αλλά διέκρινα το εξής αποκαλυπτικό:
    «Κωνσταντῖνος καὶ Κώνσταντε [sic] ἐκ Θεοῦ βασιλεῖς Ῥωμαίων», μάλλον του διαστήματος 654-659 μ.Χ.
    Εν πάση περιπτώσει όλα αυτά έχουν πολύ μεγάλη βαρύτητα, γιατί μέσω της πολιτικής ορολογίας προσεγγίζεται εν μέρει η φύση του βυζαντινού πολιτεύματος και της έννοιας του πολίτη στο Βυζάντιο.

  121. Δεν μπήκα όλο το ΣΚ στο ιστολόγιο γιατί το διάβαζα από την Παρασκευή το βράδυ.
    Δεν το τελείωσα ακόμα, αλλά μπορώ να πω ότι μου αρέσει αρκετά..
    θεωρώ και εγώ τον Αλμοσίνο το καλύτερό του.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: