Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Το μέλλον που δεν ήρθε ποτέ

Posted by sarant στο 13 Μαρτίου, 2022


Το 1967 στην τότε ΕΣΣΔ γιορτάζονταν τα πενηντάχρονα της Οκτωβριανής επανάστασης. H επέτειος γιορτάστηκε με ιδιαίτερη λαμπρότητα, έγιναν παρελάσεις, εκφωνήθηκαν λόγοι, τα συνηθισμένα των επετείων. Έγινε όμως και κάτι ασυνήθιστο.

Σε ολόκληρη την επικράτεια της αχανούς χώρας, από το Τιράσπολ έως το Βλαδιβοστόκ, οι μαθητές των σχολείων και τα μέλη της κομμουνιστικής νεολαίας, της Κομσομόλ έγραψαν μηνύματα που τα έκλεισαν σε χρονοκάψουλες για ν’ ανοιχτούν το 2017 από τους νεους που θα γιόρταζαν τότε τα 100 χρόνια της Οκτωβριανής.

Σήμερα βέβαια ξέρουμε ότι η ΕΣΣΔ δεν έζησε να γιορτάσει την 100ή επέτειο της επανάστασης -ούτε καν την 75η, αφού έπαψε να υπάρχει στα τέλη του 1991, ένα χρόνο νωρίτερα δηλαδή. Ξέρουμε ακόμα ότι η διάλυση της ΕΣΣΔ οδήγησε σε μια σειρά συγκρούσεις με αποκορύφωμα αυτήν που μαίνεται τούτες τις μέρες, με την εισβολή του ρωσικού στρατού στην Ουκρανία.

Όμως οι χρονοκάψουλες ανοίχτηκαν το 2017 και διαβάστηκαν. Και σήμερα θα διαβάσουμε δύο από αυτά τα κείμενα, χάρη σε ένα βιβλίο που κυκλοφόρησε πρόσφατα, με τίτλο ίδιον με το σημερινό μας άρθρο, «Το μέλλον που δεν ήρθε ποτέ», από τις εκδόσεις Άπαρσις σε συνεργασία με τις εκδόσεις Αρχειοθραύστης, σε μετάφραση του Δημήτρη Μόσχου, ο οποίος έχει γράψει και μια πολύ ενδιαφέρουσα εισαγωγή. Ο Μόσχος επέλεξε να μεταφράσει 14 γράμματα από ισάριθμες χρονοκάψουλες, απ’ όλη την επικράτεια της ΕΣΣΔ.

Όπως λέει ο Μόσχος, ενώ τα πρώτα χρόνια της σοβιετικής κοινωνίας έχουν μελετηθεί εκτενώς, η μεταπολεμική και η ύστερη κουλτούρα της ΕΣΣΔ έχει απασχολήσει πολύ λιγότερο τους ερευνητές καθώς αντιμετωπίζεται γενικά ως η «εποχή της στασιμότητας». Όμως, συνεχίζει, η μαζική σοβιετική κουλτούρα του ’60 και του ’70 φανερώνει το πώς ένα μέρος τουλάχιστον των σοβιετικών πολιτών και των χαμηλόβαθμων αξιωματούχων αντιλαμβανόταν τη σχέση τους με την επανάσταση, με τις προϊούσες κουλτούρες της ρωσικής περιφέρειας, με την εποχή τους και με την τεχνολογία, με τη θρησκεία και, κυρίως, με το μέλλον τους.

Η καρδιά της σοβιετικής κοινωνίας, συνεχίζει, χτυπούσε σε τοπικό επίπεδο, ενώ αντιθέτως το Κόμμα, ιδίως στα ανώτερα κλιμάκια, δεν ήταν μόνο κράτος, μα και ιδιοκτήτης της συλλογικής οικονομίας και έτσι, ταυτόχρονα και κατά μία τραγική ειρωνεία της ιστορίας, η ΕΣΣΔ, το «εργατικό κράτος», ήταν διοικητικά ένα κράτος εργοδοτών.

Αντιγράφω τις δύο τελευταίες παραγράφους από την πολύ αξιόλογη εισαγωγή του Μόσχου:

Εκτός αυτού, η ΕΣΣΔ μάς έμαθε και κάτι άλλο. Όσο αντι­φατική κι αν ήταν, όσο κι αν εχθρευόταν το Κόμμα, η σοβιετική κοινωνία ήταν μια κοινωνία που πίστευε βαθιά στην υπόθεση της, ίσως περισσότερο από το κράτος που τη διεύθυνε. Η επίσημη παι­δεία, η ιδεολογία και φυσικά η καταστολή έπαιξαν το ρόλο τους. Όμως το βάθος και η ένταση της πίστης σε ένα καλύτερο μέλλον δεν μπορούν ποτέ να εισαχθούν μόνο από τα πάνω. Υπήρχε κάτι κοινωνικά, ένα πρωτόλειο υλικό της καθημερινής ζωής που μέχρι το ‘70 έκανε την υπόθεση του κομμουνισμού να μοιάζει ακόμα δυνατή και αποδεκτή.

Πέρα λοιπόν από τη νοσταλγία και την ιδιαίτερη απόλαυ­σή της, οι επιστολές που δημοσιεύονται εδώ απευθύνονται στις κομμουνίστριες και τους κομμουνιστές της τρίτης χιλιετίας. Εί­ναι γράμματα προς εμάς που μας δείχνουν συγχρόνως το πόσο κωμικό, αλλά και πόσο σημαντικό, είναι το όνειρο κάθε μεγάλης εποχής. Η ανεκπλήρωτη ευχή κουβαλάει μέσα της τόσο την κωμικότητα όσο και την προτροπή της εκπλήρωσης της. Είναι ακριβώς αυτή η δέσμη συναισθημάτων που μας πλημμυρίζει όταν σήμερα διαβάζουμε: «Εσείς είστε η γενιά της ευτυχίας».

Διάλεξα δύο γράμματα: το ένα, επειδή προέρχεται από μια πόλη της σημερινής Ουκρανίας, έστω κι αν δεν βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των συγκρούσεων, το τότε Νικολάεφ και σήμερα Μικολάιφ· το άλλο, που κλείνει την 14άδα των γραμμάτων, επειδή το βρήκα αντιπροσωπευτικό της αφελούς αλλά συγκινητικής αισιοδοξίας της σοβιετικής νεολαίας του 1967.

1. (Με αστερίσκο σημειώνω πρόσωπα και πράγματα για τα οποία ο μεταφραστής έχει υποσημειώσεις, που τις παραθέτω στο τέλος)

Νικολάεφ, Ουκρανία

Μήνυμα των αγοριών και των κοριτσιών της Κομσομόλ της συγκέντρωσης για την επέτειο του έτους 1967 προς τη νεολαία του 2017

Στον πανέμορφο ποταμό του Μπουγκ, στέκεται η παραμυθένια πόλη μας. Πλημμυρίζουν από τα δυνατά τραγούδια μας για τα 50 χρόνια από τον μεγάλο Οκτώβρη οι βελανιδιές του πάρκου, ενός πάρκου που χτίσαμε με τα ίδια μας τα χέρια. Μέλη της Κομσομόλ του 2017! Ακούστε μας στο θρόισμα των φύλλων και το τραγούδι μας θα σας μεταφέρει στον προηγούμενο αιώνα, θα σας διηγηθεί γλυκά τον θρύλο της ορδής των νέων της δεκαετίας του ‘60.

Εμείς η γενιά της Κομσομόλ του ‘60 δεν μπορούμε να φανταστούμε τον εαυτό μας χωρίς τη μάχη και τη δημιουργική δουλειά στο όνομα της οικοδόμησης του κομμουνισμού, ο οποίος για εσάς πλέον είναι πραγματικότητα.

Νιώθουμε υπερηφάνεια για αυτό το κομμάτι γης μας με τις απέραντες στέπες, τα χωράφια με το χρυσαφένιο στάχυ αλλά και τα δάση από νεόκτιστες πόλεις, και προσπαθήσαμε να κάνουμε τα πάντα ώστε το μέλλον αυτής της γης να είναι υπέροχο.

Εμείς, όπως και εσείς αγαπημένοι μας απόγονοι, πάντα ήμα­σταν πρώτοι, ήμασταν πάντα εκεί που υπήρχε ανάγκη. Ζόγια…* Ματρόσοφ…* οι ήρωες του κύκλου της Ίσκρα… τα ονόματα τους παραμένουν αθάνατα, όπως αθάνατη είναι και η ίδια η Κομσομόλ. Και τέλος η κατάκτηση της παρθένας γης του διαστήματος· να ποιοι είναι οι ηρωικοί σταθμοί της πορείας των συγχρόνων μας.

Σήμερα, παραμονές του εορτασμού των 50 χρόνων του κράτους μας, απλώνουμε φιλικά τα χέρια μας προς εσάς στον 21ο αιώνα και σας λέμε υπερήφανα πως το σύνθημα της σοσιαλιστικής άμιλλας “Για εσένα αγαπητό κόμμα, το έργο μας και οι καρδιές μας!” δού­λεψε τέλεια. Η 25η μπριγάδα νεολαίας της Κομσομόλ της πόλης αγωνίστηκε για τον τίτλο που φέρει το όνομα της 50ής επετείου της σοβιετικής εξουσίας. Εργαζόμενοι στο εργοστάσιο ένδυσης, εργα­ζόμενοι στο εργοστάσιο που φέρει το όνομα της 25ης Οκτωβρίου, ξέρετε άραγε πως ήταν οι προκάτοχοί σας που αναγνωρίστηκαν ως νικητές στον επετειακό διαγωνισμό του εργαστηρίου No 4; Είναι ένα εργοστάσιο ρούχων υπό την ηγεσία της Λυδίας Ντιατσένκο και της Γκαλίνα Γερασιμένκο από το 9ο τμήμα που φέρει το όνομα του ήρωα της Σοβιετικής Ένωσης Παρφέντι Γκρετσάνι.* Να μια ακόμα ιστορία για εσάς: το σύνθημα των εργαζομένων στο εργοστάσιο ένδυσης, οι οποίοι κατέχουν την κόκκινη σημαία της Κομσομόλ εδώ και πέντε χρόνια είναι “Ας δώσουμε και τα 420 λεπτά μας στην παραγωγή!”. Επίσης, έκθεμα του τοπικού μου­σείου αποτελεί ένας νέος κινητήρας ντίζελ ισχύος 600 ίππων, που συναρμολογήθηκε από μέλη της Κομσομόλ του εργοστασίου μας. Γνωρίζετε ίσως τον τιμητικό τίτλο “βετεράνος της κομμουνιστι­κής εργασίας”. Στα χρόνια μας, απονεμήθηκε στους καλύτερους των καλύτερων και κάθε τρίτο μέλος της Κομσομόλ των βιομηχα­νικών επιχειρήσεων της πόλης πέτυχε αυτόν τον τιμητικό τίτλο. Είναι άραγε ζωντανή η μνήμη του Παύκα Κορτσάγκιν;* Εμείς, οι κληρονόμοι του Κορτσάγκιν, κάναμε βάρδιες για να τιμήσου­με την μνήμη του κατά την κατασκευή του αυτοκινητόδρομου Πολτάβα-Κισινιόφ. Κρατήστε τα βιβλία αυτά με τα ονόματα των νικητών τα τιμημένα, του επετειακού διαγωνισμού νέων εργαζο­μένων. Η μοδίστρα Βέρα Μποντάρ, η χειρίστρια μηχανημάτων στο εργοστάσιο γαλακτοκομικών προϊόντων Ιρένα Καλούτα, ο τορναδόρος Βλαντιμίρ Γκολοβάν, ο εργαζόμενος στο εργοστάσιο ζάχαρης Ανατόλι Σερέντα, η εργαζόμενη στο εργαστήριο ελέγ­χου του εργοστασίου τροφίμων Γκαλίνα Κουζμένκο. Εμείς όλοι κουβαλήσαμε με τιμή το λάβαρο του μεγάλου Λένιν, του ιδρυτή του κράτους μας, τη σκυτάλη των πατέρων και των παππούδων μας. Τα λάβαρά τους φουντωμένα από τη δόξα της εργασίας και του αγώνα ελπίζουμε ότι θα τα κρατήσετε ως ίχνη των συμπα­τριωτών σας, μέσα στις καλές πράξεις που ποτέ δεν γερνούν.

Εσείς είστε η γενιά της ευτυχίας, από πάνω σας στέκεται ένας καθαρός ουρανός και οι πόλεμοι του κόσμου για όλους όσους ζουν στο 2017 είναι πλέον κομμάτι της ιστορίας. Εσείς ποτέ δεν χρει­άστηκε να κραυγάσετε: «Ντροπή στην επιθετικότητα του Ισραήλ!». Εσείς δεν θα χρειαστεί να συμμετάσχετε σε συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας ενάντια στον εγκληματικό πόλεμο του Βιετνάμ, να διαβάζετε στις εφημερίδες για τις προκλήσεις εναντίον της επανα­στατικής Κούβας. Πόσο μακρινά είναι όλα αυτά από εσάς, όλα όσα για μας είναι καθημερινότητα!

Ήδη από καιρό, τα άτακτα αγόρια βρίσκουν κάλυκες από πυρομαχικά και σκουριασμένες θαλάμες από ντουφέκια, μόνο όταν παίζουν στις λίμνες. Σε βαθιά σιωπή, όπως και εμείς στο 1967, έτσι και εσείς, με την ίδια υπομονή, σταθείτε μπροστά από τους οβελίσκους εις μνήμην των πεσόντων, με τον ίδιο τρόπο, όπως μισό αιώνα πριν, να παγώνει η καρδιά όταν πατάτε στη γη της θρυλικής Κριμκά.*

Νέοι και νέες της γενιάς του 2017! Το γνωρίζουμε με σιγουριά: έχετε επαληθεύσει την εμπιστοσύνη των ηρωικών προγόνων σας, και σίγουρα πια έχετε φτιάξει έναν νέο κόσμο. Θροΐζει το χρυσό σιτάρι στα ατελείωτα χωράφια και λάμπει το χτισμένο από τα χέρια σας Κομσομόλσκ*, όχι μόνο εδώ στη Γη, αλλά και στην Αφροδίτη, και στον Άρη.

Κάτοικοι του νέου κόσμου, συνεχιστές της παράδοσης του Μεγάλου Οκτώβρη, που κρατάτε στα χέρια σας τη σημαία της επανάστασης, τη σημαία του μεγάλου Λένιν, σήμερα, στην παραμονή των γενεθλίων της χώρας μας, εμείς ανάβουμε ακόμα ένα αστερά­κι, το οποίο θα φωτίζει λαμπρά στον αστερισμό των σπουδαίων πράξεων της εκατονταετηρίδας της Πατρίδας μας.

Η επιστολή – χαιρετισμός προς τον 21ο αιώνα- γράφτηκε στη συγκέντρωση νέων, αφιερωμένη στα 50 χρόνια από την Οκτωβριανή Επανάσταση. Με εντολή της τοπικής επιτροπής της Κομσομόλ, το γράμμα σφραγίστηκε και εντοιχίστηκε από τους:

Γκολοβάν Βλαντιμίρ, τον καλύτερο χειριστή μηχανής για το τρέχον έτος.
Σιρέντα Ανατόλι, εργάτη στο εργοστάσιο ζάχαρης.
Κουζμένκο Γκαλίνα, τεχνικό στο εργαστήρι παρασκευής γλυκών της περιοχής.
Μπόικο Τατιάνα, μαθήτρια στη 10η τάξη του Σχολείου No II.

1/5/1967

Σημειώσεις

* Η Ζόγια Κοσμοντεμιάνσκαγια (1923-1941) ήταν μέλος της Κομσομόλ που τιμήθηκε μετά θάνατον ως Ήρωας της Σοβιετικής Ένωσης για την αντιστασιακή της δράση κατά την διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Ήταν η πρώτη γυναίκα που τιμήθηκε με τον τίτλο αυτό.

* Ο Αλεξάντρ Ματρόσοφ (1924-1943) ήταν μέλος της Κομσομόλ που τι­μήθηκε μετά θάνατον ως Ήρωας της Σοβιετικής Ένωσης για τα ανδραγαθήματά του κατά την διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

* Ο Παρφέντι Γκρετσάνι (1924-1943) ήταν μέλος της Κομσομόλ που τιμήθηκε μετά θάνατον ως Ήρωας της Σοβιετικής Ένωσης για την αντιστα­σιακή του δράση κατά την διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Γεννήθηκε και έδρασε στην Κριμκά.

* Ο Πάβελ Κορτσάγκιν ήταν ο πρωταγωνιστής στο βιβλίο Πώς δενότανε τ’ ατσάλι του Νικολάι Οστρόφσκι. Ο Κορτσάγκιν περιγράφεται ως εργάτης-πρότυπο και σύμβολο ηρωισμού.

* Στην Κριμκά, χωριό της σημερινής Ουκρανίας στα περίχωρα του Μικολάιφ (τότε Νικολάεφ), σημειώθηκε σπουδαία ανταρτική αντιφασιστική δράση κατά την περίοδο της γερμανικής κατοχής της χώρας (1941-1944).

* Στις χώρες της πρώην ΕΣΣΔ, Κομσομόλσκ ονομάζονται διάφορες πόλεις, που οικοδομήθηκαν με την βοήθεια μελών της Κομσομόλ και ονομάστηκαν έτσι προς τιμήν τους. Εδώ οι συγγραφείς μάλλον αναφέρονται στην πιο διάσημη από τις πόλεις αυτές, το Κομσομόλσκ στον Αμούρ.

2. Το δεύτερο γράμμα, πολύ πιο σύντομο, το έγραψε μια μαθήτρια από το Νοβοροσίσκ, όχι πολύ μακριά από τα εδάφη του σημερινού πολέμου (το Νοβοροσίσκ είναι λιμάνι στη Μαύρη Θάλασσα).

Νοβοροσίσκ, Ρωσία

Αγαπημένε φίλε γεια σου!

Σου γράφω γιατί ζηλεύω τη μοίρα σου. Όχι, δεν πιστεύω πως και ο δικός μου καιρός δεν έχει ενδιαφέρον. Αντιθέτως, είδα με τα μάτια μου την εκτόξευση του πρώτου δορυφόρου γύρω από τη Γη, στα χρόνια που ζω ο σοβιετικός άνθρωπος πέταξε στο διάστημα και έκανε μια περιστροφή γύρω από τη Γη. Πήγε και η πρώτη γυναίκα στο διάστημα. Και όμως, παρ’ όλα αυτά, σε ζηλεύω, γιατί θα ζεις σε εκείνη την εποχή που η χώρα μας θα γιορτάσει τα 100 χρόνια. Θα έχεις ήδη δει τα διαπλανητικά ταξίδια, θα ζεις ίσως σε άλλο πλανήτη, αλλά για πάντα θα θυμάσαι και τον παλιό, πατρικό μας πλανήτη. Ίσως στα χρόνια της ζωής σου να λυθεί και το ζή­τημα της αθανασίας, οι άνθρωποι έτσι θα μάθουν να ξεπερνούν τον άνθρωπο και να ζουν για πάντα!

Σας γράφω από το 1967. Όταν θα διαβάσετε αυτό το γράμμα, εγώ μάλλον δεν θα ζω – αν και ακόμα δεν μπορώ στο κεφάλι μου να το χωνέψω (πώς γίνεται εγώ να μην υπάρχω;). Εσείς, φυσικά, ζείτε ήδη στον κομμουνισμό. Ενδιαφέρον δεν είναι να ζείτε στον κομμουνισμό; Ποιες υποχρεώσεις έχετε εσείς; Μόνο με την άκρη του ματιού μου μπορώ να δω πώς είναι μια τέτοια ζωή.

Η μαθήτρια Όλγα Πούπκο από το Νοβοροσίσκ

Η Όλγα Πούπκο πίστευε ότι η νεολαία του 2017 θα ζει «φυσικά» στον κομμουνισμό -άλλωστε ο Χρουστσόφ τον είχε εξαγγείλει για το 1989 αλλά περιέργως αμφιβάλλει αν η ίδια θα ζούσε το 2017, που είναι λίγο περίεργο αφού θα ήταν, τότε που έγραφε, το πολύ 17-18 χρονών. Εδώ μπορείτε να δείτε ρεπορτάζ για τη χρονοκάψουλα του Νοβοροσίσκ, με αποσπάσματα και από άλλα κείμενα.

172 Σχόλια προς “Το μέλλον που δεν ήρθε ποτέ”

  1. LandS said

    «Και όμως, παρ’ όλα αυτά, σε ζηλεύω, γιατί θα ζεις σε εκείνη την εποχή που η χώρα μας θα γιορτάσει τα 100 χρόνια. Θα έχεις ήδη δει τα διαπλανητικά ταξίδια, θα ζεις ίσως σε άλλο πλανήτη»
    Σε αυτό το τελευταίο για τον «άλλο πλανήτη» έπεσε διάνα η μαθήτρια Όλγα Πούπκο από το Νοβοροσίσκ. Έστω και μεταφορικά.

  2. Έχω κι εγώ την εντύπωση ότι η περίοδος του Χρουστσόφ ίσως ήτανε η καλύτερη της ΕΣΣΔ (και δεν έχω καταλάβει γιατί τον σουτάρανε).
    Αξίζει και μια σημείωση για τον κύκλο της Ίσκρα. Έχω την εντύπωση ότι δεν εννοεί τον κύκλο της εφημερίδας του Λένιν, του προδρόμου της Πράβντα, αλλά ένα δίκτυο κατασκόπων στα μετόπισθεν του μετώπου του Β΄ΠΠ που τώρα δεν μπορώ να εντοπίσω αλλά θυμάμαι ότι λεγόταν κάπως έτσι.

  3. leonicos said

    με αποκορύφωμα αυτήν που μαίνεται τούτες τις μέρες, με την εισβολή του ρωσικού στρατού στην Ουκρανία.

    Προηγήθηκε η Γεωργία, βλ. Αμπχαζία και Νότια Οσσετία και όλοι οι εμφύλιοι που έγιναν στις υπόλοιπες.

    Άφησαν πίσω τους συντρίμμια, …. δεν θυμάμαι τι λέει το τραγούδι

  4. φ. κ. said

    αν γνωριζαν πως περνουσαν οι συνομηλικοι τους στη δυση δε θα εγραφαν τετοιες κοτσανες

  5. Γιάννης Κουβάτσος said

    «Εσείς είστε η γενιά της ευτυχίας, από πάνω σας στέκεται ένας καθαρός ουρανός και οι πόλεμοι του κόσμου για όλους όσους ζουν στο 2017 είναι πλέον κομμάτι της ιστορίας.»
    Και σήμερα, στο «ευλογημένο ειρηνικό μέλλον», το Μικολάεβ βομβαρδίζεται κι από ποιους; Από τους επιγόνους των ηγετών της ΕΣΣΔ…
    Πολύ διαφωτιστικό βιβλίο, φανερώνει πόσο πολύ στον κόσμο τους ζούσαν αυτά τα παιδιά… Τηρουμένων των αναλογιών, μου θυμίζουν τα ελληνόπουλα που γαλουχήθηκαν με το όραμα της Μεγάλης Ιδέας· αν είχαν φτιάξει κι αυτά χρονοκάψουλες, θα έβλεπαν τους απογόνους τους καθισμένους στα καφενεία της Πόλης, να απολαμβάνουν τον καφεδάκι τους μετά την κυριακάτικη λειτουργία στην Αγια-Σοφιά.

  6. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Μιά φιλάνθρωπη, ἐπιστημονική (ναί!), ἐπαναστατική ἰδεολογία φαίνεται ὄχι μόνο ἀπό τά ἐπιτεύγματά της, ἀλλά καί ἀπό τήν ἀλάνθαστη ἰκανότητά της νά προβλέπη τίς ἐξελίξεις τοῦ μέλλοντος. Σέ τίποτε -μά σέ τίποτε!- δέν ἔπεσαν ἔξω, οὔτε τότε πού δένανε τ’ ἀτσάλι, οὔτε τώρα πού ἐπαληθεύτηκαν ΟΛΕΣ οἱ προβλέψεις τους…
    «Εμείς, φυσικά, ζοῦμε ήδη στον κομμουνισμό»…

    Καλημέρα σας!

    https://www.liberal.gr/apopsi/oi-sklaboi-ton-gkoulagk-kai-i-sosialistiki-oikodomisi/368994

  7. leonicos said

    Υπήρχε κάτι κοινωνικά, ένα πρωτόλειο υλικό της καθημερινής ζωής που μέχρι το ‘70 έκανε την υπόθεση του κομμουνισμού να μοιάζει ακόμα δυνατή και αποδεκτή.

    έχω προσωπική εμπειρία, από τσέχο φίλο μου, λίγο μεγαλύτερό μου, που ακόμα πιστεύει, όπως όταν τον πρωτογνώρισα στη Γερμανία, το 1965

  8. leonicos said

    Η ανεκπλήρωτη ευχή κουβαλάει μέσα της τόσο την κωμικότητα όσο και την προτροπή της εκπλήρωσης της.

    Έτσι ζούμε όλοι σε όλα τα επίπεδα

    Καταπληκτική διατύπωση βέβαια

  9. greggan193 said

    Όμορφα είναι αυτά τα γράμματα, κι αφήνουν μια πίκρα σ’ εμάς που άλλα περιμέναμε κι άλλα γίνανε. Σ’ ευχαριστώ, Νίκο. Θα ψάξω να βρω το βιβλίο. Μήπως οι εκδόσεις αυτές έχουν ιδιοκτήτη τον Χρήστο Τρικαλινό, γιό του Γιώργη Τρικαλινού;

  10. Γιάννης Κουβάτσος said

    Η παρακαταθήκη του Χρουστσόφ, με λόγια που του αποδίδονται :
    «Ισως το πιο σημαντικό πράγμα που κατάφερα ήταν ακριβώς αυτό – ότι είχαν τη δυνατότητα να απαλλαγούν από εμένα με μια απλή ψηφοφορία, ενώ ο Στάλιν θα τους είχε συλλάβει όλους».

  11. 4 Καθόλου επίγονοι της ΕΣΣΔ δεν είναι ο Πούτιν και οι συν αυτώ. Το έκανε σαφές και ο ίδιος άλλωστε, μιλώντας πρώτα για λάθος του Χρουστσόφ (την Κριμαία) και ύστερα για λάθος του Λένιν (το ουκρανικό έθνος).
    Πολύ καλός Κωστόπουλος σήμερα σχετικά: https://www.efsyn.gr/themata/kryfa-hartia/335506_apo-toys-haholoys-stoys-akrites

  12. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    1 Κάπως έτσι….

    2 Ουτε κι εγώ το έχω ξεκαθαρίσει αυτό, γιατί τον απέπεμψαν.

    9 Δεν το ξέρω αυτό Γρηγόρη

  13. atheofobos said

    Πολύ ενδιαφέρον το σημερινό.
    Η ανάγνωση του πρώτου γράμματος μόνο θλίψη μπορεί να μας δημιουργήσει καθώς διαπιστώνει κανείς ότι η πλύση εγκεφάλου από το καθεστώς δεν αφήνει σε νέα παιδιά να εκφράσουν τα συναισθήματα τους για το μέλλον αν δεν συμβαδίζουν με την κομματική γραμμή.
    Το δεύτερο ευτυχώς είναι πολύ πιο αυθόρμητο καθώς γράφει αυτά που φυσιολογικά μπορεί να σκεφτεί ένας νέος για το μέλλον:
    Θα έχεις ήδη δει τα διαπλανητικά ταξίδια, θα ζεις ίσως σε άλλο πλανήτη, αλλά για πάντα θα θυμάσαι και τον παλιό, πατρικό μας πλανήτη. Ίσως στα χρόνια της ζωής σου να λυθεί και το ζή¬τημα της αθανασίας, οι άνθρωποι έτσι θα μάθουν να ξεπερνούν τον άνθρωπο και να ζουν για πάντα!
    Και εύλογα αναρωτιέται:
    Ενδιαφέρον δεν είναι να ζείτε στον κομμουνισμό; Ποιες υποχρεώσεις έχετε εσείς; Μόνο με την άκρη του ματιού μου μπορώ να δω πώς είναι μια τέτοια ζωή.

  14. leonicos said

    Τελικά διάβασα τα κείμενα

    και συγγνώμη

    αλλά μ’ έπιασαν τα κλάματα.

    Δεν ΄χαθηκε ο κομμουνισμός. Οϋτε με νοιάζει

    Χάθηκε ο ενθουσιασμός.

    Προ καιρού φιγουράριζαν κάτι έλληνες μαθηματικές διάνοιες, νεαροί που ήδη δουλεύουν στη ΝΑSA
    Μια κοπελίτσα που γνωρισα κοριτσάκι, ή΄δη δουλεύει στο CERN

    Θα γραψει άρθρα. Γράψαμε κι εμείς. Θα γράψουν και οι άλλοι. Σαν τα μυρμήγκια, γύρω από ένα κουκούτσι.

  15. Γιάννης Κουβάτσος said

    11: Καγκεμπίτης δεν ήταν ο Πούτιν; Ο Λαβρόφ δεν ήταν ανώτερος σύμβουλος της σοβιετικής διπλωματικής αποστολής στον ΟΗΕ; Παιδιά του κομματικού θερμοκηπίου δεν είναι και οι δυο τους;

    Και η ποιητική χρονοκάψουλα του Εμπειρίκου:
    «Το θέαμα του Μπογιατιού ως κινούμενου τοπίου» (Σεπτ. 1933)

    «Αγαπημένη μας μητέρα ΕΣΣΔ, / ύλη και πνεύμα της αμαράντου νίκης του προλεταριάτου / ζωή μας, χτυποκάρδι μας / εγγυήτρια της αγαθής εκβάσεως της πάλης των απανταχού της γης / κομμουνιστικών κομμάτων και οργανώσεων / αγαπημένη μας μητέρα ΕΣΣΔ / σήμερα το 1/6 της γης και αύριο και τα έξη /. Σήμερα ΕΣΣΔ και αύριο ΠΕΣΣΔ με το Π=Παγκόσμιος /, αγαπημένη μας μητέρα ΕΣΣΔ, / δέξου τους στίχους μου αυτούς που σου προσφέρω με την ίδια / ευλάβεια που ακουμπάμε τα λουλούδια μας στον τάφο/ του πατέρα μας Λένιν. / (…) Μητέρα μας αγαπημένη ΕΣΣΔ, / κάμε να έρθη γρήγορα και το δικό μας μέγα βράδυ / που θα ‘ναι και δικό σου / και ρύσαι ημάς από τους πονηρούς αστούς. / Αμήν».

  16. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    Θα λείψω και πάλι, αλλά όχι για 30 χιλιόμετρα πεζοπορία.

  17. Δυο τελείως διαφορετικά γράμματα, ένα γραμμένο με αφοπλιστική αθωότητα κι ένα σαν «πεπραγμένα» αυτοδιαφημιζόμενης οργάνωσης με άγνοια του πόσο «ενδιαφέροντα» θα είναι μετά από 50 χρόνια τα ονόματα και τα «κατορθώματα» όσων αναφέρονται. Εγγενές σύνδρομο του κόμματος, συνέχεια της λατρείας των Ρώσων για τα τσαρικά παράσημα.

    Αραγε να υπάρχουν αντίστοιχες επιστολές του 67 για τα 50 χρόνια για τους Ρόλλινγκ Στόουνς και τους Μπητλς για να γέλαγα με τους οπαδούς των Τζων και Πωλ που τότε «θριάμβευαν» !!

    Αυτός ο ήχος, 50 χρόνια τώρα, δεν σκούριασε,αλλά ούτε έμεινε με τα παλιά του ρούχα …

  18. Αφώτιστος Φιλέλλην said

    Αφιερωμένο εξαιρετικά στα ηγετικά στελέχη της ΚΝΕ της περιόδου της δεκαετίας του ΄70, και όχι μόνον.

    ΕΙΜΑΙ ΑΛΟΓΟ ΚΟΥΡΣΑΣ

    Την δεκαετία του ʼ70
    τον κόσμο ήθελα νʼ αλλάξουμε
    Με τους προλετάριους να καταλάβουμε
    Τα ανάκτορα τα χειμερινά
    (Ο Eisenstein όμως …μας δούλευε κανονικά
    όμως τοʼ μαθα πολύ αργά)

    Στη σχολή στρατολογούσα επαρχιώτες
    (αν δεν έλθεις στην παράταξη δεν σε καλώ στο πάρτυ)
    έτρεχα, οργάνωνα, συντόνιζα, προξένευα
    να κάνουμε πολλά παιδιά για το δεκαεπτά (%)

    Το ʽ 85 γκλάσνοστ (διαφάνεια)
    (μήπως θα βάζανε κρυστάλλινες πόρτες στο Κρεμλίνο 😉
    Ρόδινα ακρογιάλια στη Μαύρη Θάλασσα ψεύτικα υποσχόταν
    η περεστρόϊκα του Γκορμπατζόφ
    (Τώρα διαφημίζει πίτσες)

    Από μια ….παρεξήγηση
    ανατολικογερμανού αξιωματούχου
    το ΄89 άφησαν το πλήθος
    να περάσει το Τείχος
    το Τείχος που γκρεμίστηκε.
    Γκρεμίστηκαν και τα τελευταία ονειρά μου

    Την πρώην κνίτισα γυναίκα μου με τρία παιδιά παράτησα
    και τώρα πηδάω …διεθνιστικά : Ρωσίδες και Ουκρανίδες
    Σε πρώην πράκτορα-επιχειρηματία-χρηματοδότη του Κόμματος
    (που αυτονομήθηκε νωρίς) μπήκα στη δουλεψή του
    είμαι άλογο κούρσας :
    για το έπαθλο τρέχω του αφεντικού μου
    σαν παλιός συνδικαλιστής οργανώνω και διαχειρίζομαι τα πάντα :
    τις λέξεις, το πλήθος, τον χρόνο, το χρήμα…

    01.08.2008

  19. Γιάννης Κουβάτσος said

    Αλήθεια, αν εμείς τα ελληνόπουλα του 1972 είχαμε φτιάξει χρονοκάψουλες, θα μπορούσαμε να «δούμε» ότι ύστερα από 50 χρόνια η πρώτη μας έγνοια και αγωνία θα ήταν το πώς διάολο θα πληρώσουμε το ρεύμα;

  20. Pedis said

  21. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @15. Τό ποίημα αὐτό, Γιάννη, μᾶλλον δέν ἔπεισε τούς φανατικούς ἐντόπιους ὁμοϊδεάτες του τήν παραμονή τῆς Πρωτοχρονιἀς τοῦ ’45. Καί ἔκανε πολύ κρῦο στά Κρώρα..

  22. Γιάννης Κουβάτσος said

    21: Έχει και δεύτερο «ποίημα» :😊

    Το δεύτερο απόσπασμα (ίδιας εποχής με το «Μπογιάτι») προέρχεται από το ποίημα «Σκηνές μελλοντικών γεγονότων» («Ο Πολίτης», 58, Νοεμβ. 1998).
    «Και τώρα συνεχώς / εκπέμπει ο κεντρικός σταθμός / (…) προς τα μέτωπα των ιμπεριαλιστικών και αντισοβιετικών πολέμων της μπουρζουαζίας / και προς τα επί σφαγήν μαρτυρικά παιδιά των εργατών και χωρικών / τις εντολές του κεντρικού της επανάστασης κομιτάτου /: «Ειρήνη αμέσως / τη γη στους χωρικούς / κατάσχεση των περιουσιών / όλη την εξουσία στ’ απανταχού της γης σοβιέτ των εργατών / και σ’ όποιον αντισταθεί ποινή θανάτου». / Και από το Λενιγκράδ ως την Κριμαία / και από το Βλαδιβοστόκ στη Μόσχα / γιορτάζουνε τα πλήθη της δοξασμένης ΕΣΣΔ / ενώ στην Κόκκινη πλατεία κι απέναντι στο μαυσωλείο του Λένιν / ο πρόεδρος των επιτρόπων του λαού των πρώτων μπολσεβίκων / χαιρετίζει μπρος στο μικρόφωνο την κομμουνιστική επανάσταση / όλων των χωρών. / Και λέγει καθώς περνούν οι κόκκινες στρατιές που ξεκινούν / για την Ασία και την Ευρώπη / λέγει πως σε λίγο πια στον χάρτη / δεν θα υπάρχει μεταξύ της ελευθέρας ΕΣΣΔ / και του υπόλοιπου κόσμου / καμία διαφορά / και δεν ξεχνά να χαιρετίσει μ’ ευγνωμοσύνη και με συγκίνηση βαθειά / την ιερή τη μνήμη του πατέρα μας Λένιν / και των πάμπολλων ηρώων του Οκτώβρη του 1917 / των οποίων δεν πήγανε στο βρόντο οι θυσίες και οι κόποι».

  23. ΓΤ said

    Ο μεταφραστής για το βιβλίο
    Αθήνα 984, 01.03.2022

  24. Reblogged στις anastasiakalantzi59.

  25. Pedis said

    Άχαρα κείμενα: πίστη σε νομοτελειακή πρόοδο (η οποία έγινε κρατική προπαγανδιστική ιδεολογία στην ΕΣΣΔ, δανεισμένη από την κυρίαρχη φιλοσοφική θεωρία του καπιταλισμού). Από την άλλη, οι νέοι που γράφουν το ’67 είναι εκείνοι που γεννήθηκαν μόλις είχαν μαζευτεί τα ερείπια που είχε προκαλέσει ο ναζισμός σε ολόκληρη τη χώρα και δικαίως θέλουν να πιστεύουν ότι θα έρθουν καλύτερα και ανέμελα χρόνια για τα εγγόνια τους. Κρίμα, όμως.

  26. Πέπε said

    Πολλά από τα μέχρι τώρα σχόλια, όχι κατ’ ανάγκην σχετικά μεταξύ τους ή παρόμοια αλλά, κάποια, και εντελώς αντιφατικά μεταξύ τους,, εκφράζουν όσα θα ήθελα να πω καλύτερα απ’ ό,τι θα μπορούσα ο ίδιος.

  27. ΓΤ said

    9@ Greggan

    Πάντως, ο Χρήστος Γ. Τρικαλινός («Σταγόνες μνήμης», Άπαρσις, 2021) θα μιλήσει σήμερα στο ραδιόφωνο (Αλέξης Βάκης, «Εδώδιμα και αποικιακά», Στο Κόκκινο 105.5, 15:00)

  28. Πολύ ενδιαφέρουσα επιλογή! Ευχαριστούμε.
    Το πρώτο κείμενο μου φαίνεται γραμμένο από «αρμόδια» χέρια, ενώ το δεύτερο έχει τη φρεσκάδα και την ομορφιά του γραψίματος ενός νέου ανθρώπου.

    Διαβάζοντας το εξαιρετικό κείμενο του Κωστόπουλου, που ήδη αναφέρθηκε, (https://www.efsyn.gr/themata/kryfa-hartia/335506_apo-toys-haholoys-stoys-akrites) αναρωτιέμαι κι εγώ πώς ήρθε και πότε η λέξη χαχόλος στα ελληνικά και πήρε τη σημασία που της δίνουμε; Ο Blog που όλα τα βρίσκει, έχει άποψη; Μήπως έχει αναφερθεί παλιότερα το θέμα και δεν το γνωρίζω;

    Καλημέρα σας! Και καλώς ήρθες Καλόψυχε Ιατρού, ιατρεμένος πλήρως ελπίζω.

  29. ΣΠ said

    Εγώ σκέφτομαι έναν εβδομηντάρη να διαβάζει σήμερα το γράμμα που είχε γράψει τότε και να μονολογεί: Τι μαλακίες έγραφα!

  30. Spiridione said

    28. Επειδή λείπει ο Νικοκύρης να το βάλει
    https://sarantakos.wordpress.com/2011/04/27/xoxol/

  31. Costas Papathanasiou said

    Καλημέρα. Ωραία παρουσίαση!
    Τραγικωμικά όμορφες επιστολές, μελαγχολίας γεννήτριες, ως διαψευσμένες προσδοκίες και πίστη αγνή αυταπατώμενων ή κακοδασκαλεμένων, που επαναλαμβάνονται συντομογραφημένες και στην παρούσα χρονοκάψουλα από “εγγράμματα” παιδιά που αναπαράγουν, ως νέο “εν-τούτω-νίκα”(ή Ασιμο-venceremos), το Μέγα Σοβιετικό, έσχατο Γράμμα αγγλικό, ΚυρΥλικό τους “Ζ”(:βλ. https://www.moneyreview.gr/world/69428/ti-simainei-to-z-kai-pos-egine-symvolo-tis-rosias/ ).
    Χρήζουν, ενδεχομένως , κάποια έμμετρη,πρωθύστερη απάντηση (ώσπου να σμίξουμε άδοντάς τους την και εν Άδει):
    1. «Νιώθουμε υπερηφάνεια για αυτό το κομμάτι γης μας με τις απέραντες στέπες, τα χωράφια με το χρυσαφένιο στάχυ αλλά και τα δάση(!) από νεόκτιστες πόλεις, και προσπαθήσαμε να κάνουμε τα πάντα ώστε το μέλλον αυτής της γης να είναι υπέροχο.(…)Ήδη από καιρό, τα άτακτα αγόρια βρίσκουν κάλυκες από πυρομαχικά και σκουριασμένες θαλάμες από ντουφέκια, μόνο όταν παίζουν στις λίμνες. »:
    “Πόσα πουλάκια πέταξαν/ για εκείνα που τους έταξαν,
    λαλώντας μ’ ένα στόμα,
    προς έναν ήλιο ψεύτικο/ που χόρευε έναν κλέφτικο
    χορό υπό το χώμα…
    (Βλαντιμίρ, Ανατόλι/ και Γκαλίνα, Τατιάνα
    ηδύποδος όλοι/ χνότο ένα με Γη-Μάνα)»
    2. «Σου γράφω γιατί ζηλεύω τη μοίρα σου. Όχι, δεν πιστεύω πως και ο δικός μου καιρός δεν έχει ενδιαφέρον. Αντιθέτως, είδα με τα μάτια μου την εκτόξευση του πρώτου δορυφόρου γύρω από τη Γη, στα χρόνια που ζω ο σοβιετικός άνθρωπος πέταξε στο διάστημα και έκανε μια περιστροφή γύρω από τη Γη. Πήγε και η πρώτη γυναίκα στο διάστημα.(…)Εσείς, φυσικά, ζείτε ήδη στον κομμουνισμό. Ενδιαφέρον δεν είναι να ζείτε στον κομμουνισμό; Ποιες υποχρεώσεις έχετε εσείς; Μόνο με την άκρη του ματιού μου μπορώ να δω πώς είναι μια τέτοια ζωή»:
    “Όλγα απ’ το Νοβοροσίσκ/ φεύγει ο χρόνος “money-money”:
    Το κοινόν καλόν “tοο risk”/ λένε οι “Κύριοι” Αμερικάνοι
    και -εν πολλοίς- μένει η Γυναίκα/ σκλάβα στων Ανδρών τη Μέκκα”…
    …«Όμως, τι σημασία έχει αυτό για σένα και για μένα!
    Άλλα πουλιά θα πετάξουν ακόμη πιο μακριά!»
    (:Φρίντριχ Νίτσε, “Αυγή, Σκέψεις για τις ηθικές προλήψεις “, βλ.https://www.koutipandoras.gr/article/frintrix-nitse-giati-ayto-to-taragmeno-petagma και σχ.5,6 κλπ)

  32. spyridos said

    29
    Τον Φουκουγιάμα εννοείς;
    Αυτός είχε πάρει και διδακτορικά από το Γέιλ και το Χάρβαρντ όταν έγραφε τις μαλακίες του.

  33. ΓΤ said

    Στις 24.01.2022 είχαμε σχολιάσει τον «Κόμη Μοντεχρίστο», εκδόσεις από Εστία και από Gutenberg. «Για καιρό τις ζαχάρωνα, όμως ήταν ακριβούτσικες και, το κυριότερο, με τρόμαζε η έκταση του έργου, πάνω από 1100 σελίδες στους δυο τόμους. Πριν από κάνα εξάμηνο όμως σ’ ένα από τα παλαιοβιβλιοπωλικά περίπτερα στην Αθήνα πέτυχα την έκδοση της Εστίας κοψοχρονιά και την αγόρασα», έλεγε ο Νικοκύρης, που δεν είχε θελήσει να δώσει 50 ευρώ για το επικό δίτομο των 2.184 σελίδων και να χαρεί Αρκομανή και καλαισθησία. Στέκομαι σε εκείνο το «ήταν ακριβούτσικες».

    Ευτυχώς, γιατί το βιβλίο της σημερινής Κυριακής είναι μόλις 56 σελίδες και κοστίζει μόλις 8 ευρώ. Και επειδή το πορτοφόλι, όπως και να το κάνεις, είναι μια άγκυρα στη ζωή, μάλλον εδώ ενδεχομένως έχουμε μίαν ακέλευστον άπαρσιν βαλαντίου…

  34. 30 Ευχαριστώ πολύ! Για όλα λοιπόν υπάρχουν άρθρα σε αυτό το ιστολόγιο! Πρέπει να μάθω να τα ψάχνω σωστότερα.

  35. ΣΠ said

    32
    Κοίτα τι μαθαίνει κανείς! Δεν ήξερα ότι ο Φουκουγιάμα ήταν στην Κομσομόλ.

  36. Γιάννης Κουβάτσος said

    Ο Φουκουγιάμα, υπόδειγμα μπαρουφομελλοντολόγου, είναι ένας γεροκομσομόλος της άλλης πλευράς, της πλευράς του «ελευθέρου κόσμου»…Από τη μια είχαμε την «επιστημονική» βεβαιότητα ότι το μέλλον θα είναι κομμουνιστικό και θα τραγουδάει, και από την άλλη είχαμε την αλαζονική διαβεβαίωση ότι η ιστορία τελείωσε, αφού έφτασε στην ύψιστη βαθμίδα του πολιτισμού που είναι η αρμονική συνύπαρξη της παγκοσμιοποιημένης ελεύθερης αγοράς με τη δημοκρατία δυτικού τύπου. Όπως όλοι γνωρίζουμε, η ιστορία έβγαλε τη γλώσσα και ύψωσε το μεσιανό δάχτυλο εις αμφοτέρους.

  37. spyridos said

    4
    Εχω δει αρκετές φωτογραφίες ελληνοπαίδων που κατέφταναν Γερμανία, Ολλανδία, Βέλγιο με την επανένωση οικογενειών μεταναστών (1966-70).
    Εμφανέστατα κακοπερασμένα, πεινασμένα και λειψά.
    Αυτά πιάνονται;

  38. ΓΤ said

    36@

    Ο χρόνος βεντουζάρει τους διάνους.

  39. # 33

    Μή κρίνετε, ίνα μη κριθήτε· εν ώ γάρ κρίματι κρίνετε κριθήσεσθε

  40. spyridos said

    35
    Μια χαρά στο εξήγησε ο Κουβάτσος.
    Τον έφερα σαν παράδειγμα γιατί είναι της ίδιας γενιάς, αν και θα πρέπει να περιμένουμε μερικούς μήνες για να τον πούμε εβδομηντάρη.
    Και τέλος πάντων τόσο «σπουδαγμένος» και βέβαιος και δεν μπόρεσε να δει ούτε πέντε χρόνια μπροστά.

  41. Avonidas said

    Καλημέρα.

    Ειρωνευτείτε όσο θέλετε το γράμμα απ’ το Νικολάγιεφ· παραμένει το γεγονός πως αυτό το παιδί διάλεξε να μνημονεύσει, πλάι στα ιερά τέρατα της ΕΣΣΔ, τους εργάτες, τις εργάτριες, τους τεχνίτες και τις τεχνίτριες της πόλης του. Δηλαδή τους ανθρώπους που, με τα λόγια του Αντουάν ντε Σαν Εξυπερύ στον Μικρό Πρίγκηπα «ασχολούνται με κάτι άλλο, πέρα απ’ τον εαυτό τους».

    Οι Σοβιετικοί του 1967 τουλάχιστον προσπαθούσαν να φτιάξουν ένα καλύτερο μέλλον, και αγωνίζονταν γι’ αυτή την αριστεία, για την οποία οι δικοί μας Άριστοι μιλάνε μόνο.

    Εφιάλτης ήταν το είδωλο, αλήθεια όμως το πάθος…

  42. rogerios said

    Καλημέρα!
    Εξαιρετικά ενδιαφέρον το άρθρο Κωστόπουλου στην ΕφΣυν, αλλά εκεί που συνδέει το όνομα του συγγραφέα Γκόγκολ με την υποτιμητική ονομασία «χαχόλος» κάνει γκάφα.
    Γράφει συγκεκριμένα «ο γνωστός συγγραφέας Νικολάι Γκόγκολ (ουκρανιστί: Μικόλα Χαχόλ)…». Όμως… 1. Το επώνυμο του συγγραφέα είναι παροξύτονο και στα ρωσικά και στα ουκρανικά. 2. Αντιθέτως προς τα ρωσικά, στα ουκρανικά το άτονο «ο» δεν τρέπεται σε «α». Συνεπώς, η προφορά του επωνύμου είναι «Γκόγκολ» (Γκόγκαλ) και «Χόχολ» αντιστοίχως. 3. Η ονομασία που παραπέμπει στην κοζάκικη κόμμωση γράφεται, σε αμφότερες τις γλώσσες, «хохол». 4. «г» και «х» προφέρονται στα ουκρανικά με τρόπο παρόμοιο, θυμίζοντας το δικό μας «χ», αλλά όχι πανομοιότυπο.
    Το επώνυμο της οικογένειας του συγγραφέα προέρχεται από έναν Κοζάκο αταμάνο που καταγόταν από τη Βολυνία (δυτική Ουκρανία) τον Οστάπ Γκόγκολ/ Χόχολ, ο οποίος λέγεται ότι αποτέλεσε και το πρότυπο για τον επώνυμο ήρωα του «Ταράς Μπούλμπα». Ο Οστάπ Γκόγκολ είχε πιθανότατα γεννηθεί στο Гоголi (Χόχολι, ουκρ./ Γκόγκολι, ρωσ.) της δυτικής Ουκρανίας, άρα το επώνυμο παραπέμπει σε πρώτο χρόνο στο τοπωνύμιο. Υπόψη ότι η ουκρανική λέξη гоголь δηλώνει ένα είδος αγριόπαπιας . 🙂

  43. Avonidas said

    #29. Εγώ σκέφτομαι έναν εβδομηντάρη να διαβάζει σήμερα το γράμμα που είχε γράψει τότε και να μονολογεί: Τι μαλακίες έγραφα!

    Θα είναι ένας πολύ τυχερός εβδομηντάρης, τότε. Η κατάρρευση της ΕΣΣΔ συνοδεύτηκε από μια άνευ προηγουμένου εκτόξευση της θνησιμότητας – με μια πρόχειρη αναζήτηση βρίσκω ότι είχανε κάπου μεταξύ 3 και 7 εκατομμύρια επιπλέον θανάτους στη δεκαετία που ακολούθησε τη διάλυσή της.

  44. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    >>Εσείς ποτέ δεν χρει­άστηκε να κραυγάσετε: «Ντροπή στην επιθετικότητα του Ισραήλ!». Εσείς δεν θα χρειαστεί να συμμετάσχετε σε συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας ενάντια στον εγκληματικό πόλεμο του Βιετνάμ, να διαβάζετε στις εφημερίδες για τις προκλήσεις εναντίον της επανα­στατικής Κούβας. Πόσο μακρινά είναι όλα αυτά από εσάς, όλα όσα για μας είναι καθημερινότητα!

    Εδώ μ΄ έπιασαν τα κλάματα…

  45. Νίκος Κ. said

    Μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 60 ο υπαρκτός κατάφερνε και ανταγωνιζόταν τον καπιταλισμό. Το 1967 που γράφονται αυτά τα γράμματα δεν απέχει πολύ από το 1960.
    Από τις αρχές του 60 ο υπαρκτός άρχισε να μένει πίσω, πολύ πίσω (γι αυτό και προέκυψε η ανάγκη του τείχους του Βερολίνου). Ο καπιταλισμός, κάτω από την πίεση του ανταγωνισμού «εξανθρωπίστηκε» προσωρινά, οι άλλοι έμειναν στις θεωρίες και στις (όποιες) δάφνες.
    Όσο χάνονται οι μνήμες τόσο ο καπιταλισμός επιστρέφει στην πιο άγρια μορφή του.

  46. ΓΤ said

    42@ Rogerios

    Ποιος ξέρει αν υπάρχει μίτος με το λαρισαϊκό επώνυμο «Γκουγκουλιάς»…

  47. ΚΩΣΤΑΣ said

    Εξαιρετικό το σημερινό, Νικοκύρη, σε ευχαριστούμε πάρα πολύ!

    Θέλω να διαβάσω με την ησυχία μου τις επιστολές, τώρα με απασχολούν…

    Σαν πρώτη εντύπωση, από την εισαγωγή, θα έλεγα ότι θα μου ταίριαζε καλύτερα αν ο τίτλος της σημερινής ανάρτησης ήταν: «Αναμνήσεις από το μέλλον της ΕΣΣΔ», 😉 παραφράζοντας τον Έριχ Φον Νταίνιγκεν.

  48. Spiridione said

    29. 43. Είναι γνωστό το φαινόμενο της νοσταλγίας του παλιού σοβιετικού καθεστώτος σε όσους έζησαν εκείνη την εποχή και έζησαν και την περίοδο μετά την κατάρρευση https://en.wikipedia.org/wiki/Nostalgia_for_the_Soviet_Union

  49. # 41

    Από την άλλη όψη όμως ίσως η αναφορά στους «διαφωτιστές» του παιδιού να ήταν εκ των ουκ άνευ για το μέλλον του …

    Η ΕΣΣΔ υπήρξε καλή σαν αντίπαλο δέος του καπιταλισμού, όπως γράφτηκε τον έκανε πιο ανθρώπινο. Το κυνήγι της διαστημικής πρωτιάς ήταν δίκοπο μαχαίρι γι’ αυτήν, αν το ακολουθούσε -όπως έγινε- θα κατέρρεε οικονομικά αν όχι θα κατέρρεε ιδεολογικά

  50. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @41. Μπράβο σου! Μέχρι πού θά προσυπέγραφα τό σχόλιό σου, ἔστω καί ἐάν (φαίνεται πώς) βλέπουμε τά πράγματα ἀπό ἀντίθετες σκοπιές. Ἐγώ -καί ἀρκετοί ἄλλοι, ὑποθέτω- δέν ἦρθα ἐδῶ γιά νά καταχορεύσω ἐπάνω στό πτῶμα τῶν λενινιστικῶν ἰδεῶν, ἀλλά γιά νά ὑπενθυμίσω (νά θυμηθοῦμε ὅλοι μαζί ) τό ποῦ μᾶς ὁδηγοῦν τά «εἴδωλα» τῶν Ἀτσάλινων τῆς Ἀπόλυτης Ἀλήθειας οἱ ὁποῖοι λογαριάζουν τήν ἐξόντωσι τοῦ Ἄλλου ὡς θεμιτή Στατιστική .

    Καί θά τό προσυπέγραφα γιά τήν κατακλεῖδα του:

  51. Avonidas said

    #49. Ναι, γιατί εμείς που ζούσαμε σε (σχετικά) ελεύθερο καθεστώς γράφαμε κάτι άλλο πέρα από αφόρητα κλισέ στα 15-16 μας 🙂

    Εξάλλου, ένας ινστρούχτορας που πρέπει να σου βάλει το πιστόλι στον κρόταφο – και να το κρατήσει εκεί – για να πεις αυτά που θέλει, είναι ένας αποτυχημένος ινστρούχτορας. Είμαι βέβαιος ότι τα περισσότερα από αυτά τα παιδιά τα πίστευαν αυτά που έγραφαν. Και όπως και να το κάνουμε, ακόμα κι αν όσα πίστευαν ήταν καθαρή προπαγάνδα, έχει ενδιαφέρον το ΤΙ επέλεγε ν’ αναδείξει αυτή η προπαγάνδα ως ιδανικό.

    Το να είσαι χειρώνακτας και περήφανος γι’ αυτό σε κάνει ίσως κορόιδο, αλλά είναι χειρότερο, δεν είναι, να βλέπεις ένα λαμόγιο στο γυαλί και να λες, «αχ, να μπορούσα να γίνω κι εγώ σαν κι αυτόν!»;

  52. freierdenker said

    ‘Ενα κοινό ανάμεσα στα δυο γράμματα είναι η περηφάνια για τα τεχνολογικά επιτεύγματα της χώρας τους. Εκείνη την εποχή δεν ήταν σίγουρο αν ΗΠΑ ή ΕΣΣΔ είχαν την τεχνολογική υπεροχή, λέγεται οτι ακόμα και οι ηλεκτρονικοί τους υπολογιστές είχαν παρόμοιο μέγεθος, και μετά οι αμερικάνικοι άρχισαν να συρικνώνονται.

    Μια χαρακτηριστική διαφορά (ίσως συμπτωματική δεν διάβασα τα άλλα γράμματα) είναι οτι ο καθημερινός άνθρωπος της εργασίας εμφανίζεται μόνο στο κομματικό γράμμα. Ενώ δηλαδή το όνειρο και η ουτοπία ίσως να ήταν ακόμα διάχυτα ανάμεσα στους απλούς ανθρώπους, την πραγματική θέση τους στην κοινωνία τους πρέπει πλέον να τους την υπενθυμίσουν οι από πάνω, οι οποίοι τους λένε οτι θα πρέπει να είναι περήφανοι γι’ αυτήν.

    Όχι σε τέτοιο βαθμό, αλλά υπάρχει κάτι παρόμοιο και στην Ελλάδα, εκεί γύρω στην εποχή που βγαίνουν τα αποτελέσματα στις Πανελλήνιες και κάποιοι λένε κάντε τα παιδιά σας υδραυλικούς.

  53. rogerios said

    @45: Πολύ σωστά. Μέχρι εκείνη την εποχή, όσο δηλαδή τα πράγματα από οικονομική άποψη φαινόταν ότι πηγαίνουν σχετικά καλά, ο κομμουνισμός αποτελούσε μια αξιόπιστη εναλλακτική ως προς την οργάνωση των ανθρώπινων κοινωνιών. Μιλάμε για μια εποχή που η διαφορά Δύσης και κομμουνιστικού μπλοκ ως προς το βιοτικό επίπεδο δεν ήταν τόσο πρόδηλη και σαφής. Άλλωστε διανομή τροφίμων και καταναλωτικών αγαθών με το δελτίο (και τις συνακόλουθες ουρές έξω από τα καταστήματα) είχαμε στη Μ. Βρετανία μέχρι και το δεύτερο μισό της δεκαετίας του 1950 (παραπέμπω στο σχετικά πρόσφατο βιβλίο του Ίαν Κέρσω «To hell and back»). Από τη στιγμή που το πρότυπο που έδινε απόλυτη προτεραιότητα στη βαριά βιομηχανία άρχισε να παραπατά κι από την ώρα που κατέστη σαφής η αδυναμία των κομμουνιστικών καθεστώτων να προσφέρουν καταναλωτικά αγαθά στους πολίτες τους οι ημέρες του συγκεκριμένου συστήματος ήταν πλέον μετρημένες.

  54. Συνυπογράφοντας με τους επιστολογράφους…

  55. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Γιάννη Ἰατροῦ, μοῦ λείπεις καί γιά ἕναν ἄλλον λόγο. Ψάχνω κάποιον νά μοῦ πῆ τί θά γινότανε ἄν ὁ Τσίπρας (μέ τήν τραγιάσκα του καί μέ τόν Πέλκα δίπλα) συναντοῦσε τυχαία -διασχίζοντας τήν πλατεῖα Ταξίμ- τόν άγραβάτωτο Μητσοτάκη νά βολτάρει παρέα μέ τόν Γεραπετρίτη καί τόν Σκέρτσο 🙂
    (Ξέρω τήν ἀπάντησι: @#&*%$#@*(%^&$#@$%^*(&^*(&^%#$%^!!!!)

  56. Γιάννης Κουβάτσος said

    53: Μα δεν είναι μόνο το βιοτικό επίπεδο (που μόνο ικανοποιητικό δεν ήταν) και η παροχή υπηρεσιών. Υπάρχουν και οι δημοκρατικές ελευθερίες και τα ανθρώπινα δικαιώματα, που σε αυτά το σοβιετικό μπλοκ έπαιρνε κάκιστο βαθμό. Άρα δεν αποτελούσε μια αξιόπιστη εναλλακτική λύση ο κομμουνισμός, τουλάχιστον όχι για όσους ενδιαφέρονταν για ελευθερίες και δικαιώματα. Και μην αρχίσουμε τώρα τα «κι εσείς καταπιέζετε τους μαύρους» και διάφορους άλλους συμψηφισμούς· τέλειες κοινωνίες δεν υπάρχουν, άρα μιλάμε πάντα συγκριτικά. Όπως και να το κάνουμε, οι δυτικές κοινωνίες της «χρυσής τριακονταετίας» ήταν σαφώς πιο ελκυστικές από τις κοινωνίες του ανατολικού μπλοκ. Το τείχος του Βερολίνου το σκαρφαλώναν μόνο από τη μια μεριά.

  57. Γιάννης Κουβάτσος said

    Έχω αναφερθεί πολλές φορές σ’ αυτό το βιβλίο. Μιλούν οι μετασοβιετικοί πολίτες και μιλούν πολύπλευρα :
    https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&url=https://www.politeianet.gr/books/9789601668963-alexievich-svetlana-nobel-2015-patakis-to-telos-tou-kokkinou-anthropou-264907&ved=2ahUKEwjF5aGhi8P2AhV7_7sIHfSDA0IQFnoECAgQAQ&usg=AOvVaw06cdx51XKkq7PQ8lc9R4L7

  58. # 51

    το τελευταίο το γράφεις για την εικόνα πάνω από το σχόλιό σου ;; 🙂 🙂

    Καταλαβαίνω αυτά που γράφεις αλλά πίστεψέ με η γενιά μου στα 15-16 είχε χάσει την αθωότητα της σκέψης με όσα συνέβαιναν τότε (εκλογές βίας και νοθείας, αποστασίες κ.λ.π. ) Οι επόμενες γενιές ωρίμασαν πολύ αργότερα,το είδα σαν εκπαιδευτικός

  59. Avonidas said

    #45, 53. Ο μεγάλος Ρώσος μαθηματικός, κι εξαίρετος εκλαϊκευτής, Βλάντιμιρ Άρνολντ, έκανε πριν κάποιες δεκαετίες ένα καίριο σχόλιο σχετικά με φαινόμενα όπως η πορεία της οικονομικής ανάπτυξης, δίνοντας ταυτόχρονα κι ένα παράδειγμα εφαρμογής των εργαλείων του διαφορικού λογισμού.

    Ας φανταστούμε, είπε, ότι παρακολουθούμε κάποιους δείκτες οικονομικής ή τεχνολογικής ανάπτυξης – το ακαθάριστο εθνικό προϊόν, το κατα κεφαλήν εισόδημα, την παραγωγή σιτηρών, τη βιομηχανική παραγωγή, κλπ. Οι δείκτες αυτοί (ιδανικά) χρησιμεύουν ως οδηγός στις εφαρμοζόμενες πολιτικές μας – ακολουθούμε μια πολιτική κι η παραγωγή αυξάνει, και συνεχίζει να αυξάνεται για χρόνια· συμπεραίνουμε επομένως ότι πάμε καλά, και η πολιτική μας προσέγγιση εδραιώνεται. Αλλά, συνεχίζει, αυτό που μετράμε άμεσα είναι η ενδιαφερόμενη ποσότητα και η παράγωγός της – δηλαδή το αν αυξάνεται ή μειώνεται, και με τι ρυθμό. Οι αλλαγές στις πολιτικές μας, όμως, είναι πιθανόν να τροποποιήσουν μόνον ανώτερης τάξης παραγώγους – τη 2η ή και την 3η, ίσως και ανώτερες ακόμη – οι οποίες δεν έχουν άμεσα, ορατά αποτελέσματα. Έτσι, π.χ., η πορεία μπορεί να είναι ανοδική, και ακόμη κι ο ρυθμός της αύξησης θετικός – δηλαδή η βελτίωση να επιταχύνεται. Αλλά αν ο ρυθμός του ρυθμού… κλπ, της αύξησης είναι αρνητικός, ως αποτέλεσμα των πολιτικών που εφαρμόζουμε, αργά ή γρήγορα η πορεία θα αντιστραφεί: η άνοδος θα επιβραδυνθεί, και κάποια στιγμή θα μετατραπεί σε πτώση. Οι πολιτικές μας, λοιπόν, ήταν στην πραγματικότητα ζημιογόνες, αλλά όταν αυτό γίνει εμφανές θα είναι πια πολύ αργά για να κάνουμε κάτι – ακόμα κι αν εφαρμόζαμε διορθωτικές πολιτικές, θα επηρεάσουν κι αυτές μόνον ανώτερης τάξης παραγώγους, κι η επάνοδος, αν έρθει, θα έρθει χρόνια μετά.

    Βρήκα τη συγκεκριμένη παρατήρηση συγκλονιστική όταν την πρωτοδιάβασα, παρότι πηγάζει από μια σχετικά απλή, στοιχειώδη ακόμα, αρχή του διαφορικού λογισμού. Περιττό να πω ότι η προειδοποίηση του Άρνολντ έχει εφαρμογή πολύ πέρα απ’ το σοβιετικό σύστημα. 😐

  60. Avonidas said

    #58. το τελευταίο το γράφεις για την εικόνα πάνω από το σχόλιό σου ;;

    Όχι, γιατί απλούστατα δεν είχα δει ακόμα το σχόλιο πάνω από το δικό μου όταν το έγραφα 🙂

    Κοντά στο νου κι η γνώση.

  61. rogerios said

    @56-57: Υποψιάζομαι ότι θα με κατηγορήσεις ως κυνικό, αλλά έχω την εντύπωση ότι οι εύλογες ανησυχίες μιας ιντελλιγκέντσιας που αποζητούσε στοιχειώδεις δημοκρατικές ελευθερίες έχουν υπερτιμηθεί. Ο μέσος άνθρωπος ενδιαφέρεται περισσότερο να έχει γεμάτο το στομάχι του και να μπορεί να έχει πρόσβαση σε συγκεκριμένα καταναλωτικά αγαθά. Αν τα έχει όλα αυτά, δεν καίγεται και τόσο για τη μοίρα των αντιφρονούντων (χρειάζεται, άραγε, να υπενθυμίσω παραδείγματα από τα καθ’ ημάς;). Έπειτα, το δυτικό μπλοκ δεν ήταν μόνον η Γαλλία κι η Ιταλία, ήταν και η Ισπανία, η Πορτογαλία και η Ελλάδα, χώρες με εμπειρία δικτατορικών καθεστώτων, διώξεων αντιφρονούντων κ.λπ. Με άλλα λόγια, η διττή υπεροχή της φιλελεύθερης δημοκρατίας δεν είναι κάτι που κατέστη αυτονόητο παραχρήμα.

  62. rogerios said

    Πολλές ευχές για ταχύτατη πλήρη ανάρρωση και επάνοδο στα του ιστολογίου στον φίλτατο κύριο Ιατρού.

  63. Avonidas said

    #61. Και πέρα απ’ αυτό, πρέπει να έχουμε μια ρεαλιστική εικόνα των ελευθεριών που απολαμβάνουμε στη Δύση. Δεν θα κουραστώ να επαναλαμβάνω ότι έχουμε ελευθερία του λόγου κυρίως για να μας κάνει να ξεχνάμε ότι δεν έχουμε ελευθερία της δράσης. Τη στιγμή που η ελευθερία της δράσης μας πάει να ξεφύγει από τα επιθυμητά για τους κρατούντες όρια, η ελευθερία του λόγου μας περιορίζεται καταλλήλως, διακριτικά ή, στην ανάγκη, και βάναυσα.

  64. Χαρούλα said

    Αν διάβαζα τα γράμματα εκεί γύρω στο 80, θα έλεγα πως το πρώτο γράφτηκε από ΚΚΕ, και το δεύτερο από ΚΚΕεσωτ. Δυό διαφορετικές οπτικές. Προσωπικά μου πάει περισσότερο η δεύτερη.

    Καθώς διάβαζα, σκεφτόμουν τι θα έγραφα εγώ στα 16-17 μου. Πως θα ονειρευόμουν το μέλλον(μου). Ισως δεν θα είχα πετύχει τίποτα🥺😩.
    Η λογική θα ήταν η ίδια όμως. Καμάρι για την εξέγερση του Πολυτεχνείου. Ελπίδα με το ΠΑΣΟΚ για σοσιαλιστικές αλλαγές. Εγώ(όπως οι μισοί της γενιάς μου), δημοσιογράφος. Κατ´ανάγκην κάτοικος Αθηνών.
    Να μην αναφερθώ στις γενικές μου προβλέψεις…😪. Λυπάμαι για την χαμένη ελπίδα😥. Αντίθετα χαίρομαι με την αποτυχημένη πρόβλεψη στα προσωπικα🥳. Που δεν έγινα δημοσιογράφος και δεν ζω στην Αθήνα😻!

    Ίσως και αυτά τα παιδιά σήμερα να βίωναν το ίδιο. Απογοήτευση για την πορεία της ΕΣΣΔ. Για την χαμένη ελπίδα. Αλλά πιθανότατα προσωπικά οι αλλαγές που συνέβησαν, να ήταν …για το καλό τους!

  65. Αγγελος said

    Ας εξηγήσουμε — γιατί μπορεί να μην το ξέρουν όλοι — ότι «κομουνισμός» στη μαρξιστική ορολογία είναι η μελλοντική ιδανική κατάσταση όπου θα έχουν εκλείψει τελείως οι ταξικοί ανταγωνισμοί και θα προσφέρει καθένας στην κοινωνία ανάλογα με τις δυνατότητές του, ενώ θα αμείβεται ανάλογα με τις ανάγκες του. Μ’αυτό το νόημα είπε ο Λένιν το περίφημο «κομουνισμός σημαίνει εξουσία των σοβιέτ συν εξηλεκτρισμό», δηλαδή ότι χρειάζεται αφενός πολιτική επανάσταση, με πέρασμα της εξουσίας στους εργαζομένους, αφετέρου δε τεχνολογική πρόοδος, και μ’αυτό το νόημα εξέφραζαν οι κομσομόλοι την ελπίδα ότι σε άλλα 50 χρόνια θα ζούνε οι απόγονοί τους στον κομουνισμό.
    Το ενδιάμεσο στάδιο κοινωνικής δικαιοσύνης, όπου καθένας θα αμείβεται ανάλογα με την προσφορά του, λέγεται «σοσιαλισμός», γι’ αυτό μιλούσαν για «σοσιαλιστικές δημοκρατίες» και «σοσιαλιστικές χώρες».
    Στην κοινή γλώσσα βέβαια, κομουνισμός λεγόταν το σοβιετικό σύστημα και σοσιαλισμός το σκανδιναβικό.

  66. # 60

    τα δυο σχόλια έχουν 9 λεπτά διαφορά, υπεραρκετά για να έχει εμφανισθεί πριν αρχίσεις να γράφεις. Μπορεί όντως να μην το είδες αλλά δεν δικαιολογεί την σοφία του κοντά στον νου κι η γνώση

  67. Avonidas said

    #66. Αν το είχα δει, κι αν αναφερόμουν σ’ αυτό, θα το είχα γράψει. Δεν έχω ούτε λόγο ούτε τη συνήθεια να μασάω τα λόγια μου.

  68. Σωστός ο Αγγελος, εξ άλλου για χώρες του υπαρκτού σοσιαλισμού μιλάγαμε… υπαρκτός για να ξεχωρίζει από τον τρίτο δρόμο του Αντρέα και άλλα φαιδρά. Στα σοβαρά, όσο σοβαρά παρουσιάζονται τα πράγματα σε δυο περίεργες ταινίες μια κίτρινη και μια μπλέ (που σχηματίζανε σταυρό -όχι τα χρώματα της Ουκρανίας- το σοσιαλιστικό μοντέλο που ξεκίνησε από σχέση 4:1 υψηλότερος με χαμηλότερο μισθό και πολύ γρήγορα έφτασε στο 25:1 έδειξε πως η μετάβαση από σοσιαλισμό οδηγεί στον καπιταλισμό, οπότε …τόμπολα, όπως και έγινε λίγα χρόνια μετά επί Γκορμπατσόφ

  69. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    Αν δείχνουν κάτι αυτά τα γράμματα, είναι πως δεν έχει αλλάξει τίποτε ουσιαστικά. Στην συντριπτική τους πλειονότητα, οι άνθρωποι ζούν σε εικονική πραγματικότητα όπως και τότε.
    Εξακολουθούν να πιστεύουν φανατικά σε διάφορα φαντασιακά ιδεολογήματα που το καθένα από αυτά, διατείνεται πως μόνο αυτό έχει δίκιο.

    Αρέσκονται οι άνθρωποι να πιστεύουν σε τερατώδη παραμύθια, είναι που απεχθάνονται την ελευθερία, γιατί έχει ατομική ευθύνη. Γι’ αυτό προτιμούν πάντα την υποταγή σε κάτι ανώτερο, κι ας είναι ψέμα, κι ας είναι άδικο, θα βρουν παρηγοριά σε κάποια θρησκεία, έχει πολλές ο θεός και όλων των ειδών, για να ικανοποιήσει όλες τις ανάγκες.

  70. mitsos said

    @18 Φιλέλληνα

    ΔΕΝ σε ευχαριστώ για την αφιέρωση. Προσβλητική

    Ωστόσο συγκρίνοντας τις ιδέες

    α) στο σημερινό κείμενο του Νικοκύρη ( που μάλλον μετείχε με το δικό του λιθαράκι στην ήττα)

    με

    β)τον λόγο του δικού σου κειμένου (που μάλλον δεν συμμετείχες σε κανένα αγώνα νικηφόρο ή μη)

    αποδεινκύεται η αξία ( δίκαιο και όμορφο και αγαθό ) στα όνειρα των ηττημένων … κι ας συνεχίζουν να γράφουν την Ιστορία όσοι νομίζουν πως είναι οι νικητές.

  71. # 67

    Φαίνεται δεν πρόσεξες τις δυο φατσούλες εκεί που σε ρώταγα αν τόγραψες επί τούτου, ήταν η πλάκα (για μένα) που έφερε η σύμπτωση και από την άλλη δεν θα είχα κανένα πρόβλημα για τον χαρακτηρισμό, μόνο το τραγούδι που έγραψε,το μητσοτάκ, φτάνει. Τόσο βαθειά δεν έφτασε ούτε ο συνθέτης της γαλάζιας γενιάς κ. Ρ. Ουίλλιαμς

  72. ΚΩΣΤΗΣ ΣΙΜΙΤΣΗΣ said

    Το 1966 εννιάχρονο παιδί φιλοξενήθηκα σε σπίτι συγγενών στη Φιλιππούπολη (Πλόβντιβ) της Βουλγαρίας. Έφαγα πρώτη φορά στη ζωή μου κρουασάν με μαρμελάδα, ζεστό, κατευθείαν από τον φούρνο, είδα ασπρόμαυρη τηλεόραση στο σπίτι (με πολλές ειδήσεις και προπαγανδιστικά φιλμάκια) και θερμοσιφωνάκι κουζίνας (αγοράσαμε αλλά χάλασε γρήγορα και δεν υπήρχαν ανταλλακτικά στην Ελλάδα). Ίσως υπήρξε μια πρόοδος στην παραγωγή καταναλωτικών αγαθών εκείνη την εποχή αλλά η μοίρα του μικρού θερμοσίφωνα έδειξε και τις αδυναμίες της οικονομίας των χωρών του Συμφώνου της Βαρσοβίας.

  73. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    Ενδιαφέρον θα ήταν να ξέραμε αν ζει η Όλγα Πούπκο και ποια είναι η γνώμη της σήμερα.

    61 – Τίποτε πιο αληθινό.

    65 – Ιδανικά, αξία, υπεραξία, αμοιβή, κλπ, είναι ηλίθια ιδεολογικά κατασκευάσματα. Όλοι οι άνθρωποι, εκ φύσεως έχουν τις ίδιες ανάγκες που όταν ικανοποιούνται, υπάρχει κοινωνική ισορροπία. Η όποια αμοιβή, είναι για ικανοποίηση επιθυμιών που ως επί το πλείστον, διαταράσσουν αυτή την ισορροπία.

    Το χρήμα, εξ ορισμού εμπεριέχει την αδικία, χρήμα και δίκαιο, είναι ασύμβατες έννοιες, γι’αυτό, είναι αδύνατον να υπάρξει δίκαιο οικονομικό σύστημα που να βασίζεται σε χρήμα, οποιασδήποτε μορφής.

  74. Βασίλης Ορφανός said

    «Για εσένα αγαπητό κόμμα» και όχι «για σένα σύντροφε». Και τα είδαμε τα χαΐρια μας.

  75. Βασίλης Ορφανός said

    «Για εσένα αγαπητό κόμμα» και όχι «για σένα, σύντροφε». Και τα είδαμε τα χαΐρια μας.

  76. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    64 – Ακόμη με στοιχειώνουν τα λόγια του πατέρα μου, ανήμερα της εισβολής στην Κύπρο (εντάξει ξέρω, εισβολή σε ευρωπαϊκή χώρα, τώρα έγινε πρώτη φορά, από την Ρωσία) δεκατριάχρονο παιδί τότε, κι ενώ ετοιμαζόταν να πάει να παρουσιαστεί (δεν τον πήραν τελικά, γιατί άραγε;😂).
    »Μη φοβάστε δεν θα γίνει πόλεμος, αυτά είναι φτιαχτά από τους Αμερικανούς και τους Εγγλέζους. Τόσα χρόνια και το κυπριακό δεν λύθηκε, θα περάσουν 30, και 40 χρόνια, κι ακόμη άλυτο θα είναι γιατί δεν τους συμφέρει.»
    Έχουν περάσει 48!

    Είναι από αυτά τα ασήμαντα που ακούμε από κάποιους «ασήμαντους» που όμως καταγράφονται στο υποσυνείδητο ως σημαντικά, και σε βάθος χρόνου (ενδεχομένως) αντιλαμβανόμαστε πόσο επηρέασαν την σκέψη και την πορεία μας στην ζωή.

    Για ένα περίεργο λόγο, από τα 19 μου που είχα φύγει από όλα τα ιδεολογήματα και αυτοπροσδιορίστηκα ερευνητής και παρατηρητής αυτού του κόσμου, ακολούθησα την γραμμή και οσμή του χρήματος για να κατανοήσω τα παγκόσμια γεγονότα.
    Γρήγορα κατάλαβα πως το παγκόσμιο χρήμα, ελέγχεται από τους Αγγλοσάξονες, και μερικά χρόνια αργότερα, έκανα την σύνδεση μ’ αυτό που είχε πει ο πατέρας μου.
    Από τότε, οι όποιες μελλοντικές προβλέψεις μου για τον κόσμο, βασίζονταν (κι εξακολουθούν) σ’ αυτόν τον κανόνα, αλλά πάντα ήμουν παράταιρος.
    Όλα έχουν ένα τίμημα σ’ αυτή την οικονομική ζωή.😂

  77. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    >>μια πόλη της σημερινής Ουκρανίας, έστω κι αν δεν βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των συγκρούσεων, το τότε Νικολάεφ και σήμερα Μικολάιφ·

    Μικολάιφ επίθεση – πόλεμος στην Ουκρανια: Τουλάχιστον εννέα νεκροί
    https://www.inewsgr.com/199/mikolaif-epithesi–polemos-stin-oukrania-toulachiston-ennea-nekroi.htm

  78. Τυχαία τον αναφέρατε τον Φουκουγιάμα; Εμφανίστηκε σήμερα, και μάλιστα από τη Βόρεια Μακεδονία!

  79. Νίκος Κ. said

    56 [Το τείχος του Βερολίνου το σκαρφαλώναν μόνο από τη μια μεριά].

    Σωστά!
    Όμως από το 1945 (που μπήκαν οι Σοβιετικοί στο Βερολίνο) μέχρι το 1961, τείχος του Βερολίνου δεν υπήρχε.

  80. ΓΤ said

    76@ ΛΑΜΠΡΟΣ

    «Ακόμη με στοιχειώνουν τα λόγια του πατέρα μου, ανήμερα της εισβολής στην Κύπρο (εντάξει ξέρω, εισβολή σε ευρωπαϊκή χώρα, τώρα έγινε πρώτη φορά, από την Ρωσία) δεκατριάχρονο παιδί τότε, κι ενώ ετοιμαζόταν να πάει να παρουσιαστεί»

    Ήταν το καλοκαίρι πριν πατήσω το ποδαράκι μου στην Α’ Δημοτικού. Τα ονόματα των εφέδρων αξιωματικών τότε και οι κωδικοί επιστράτευσης ανακοινώνονταν από το ραδιόφωνο. Ο παππούς, που είχε πολεμήσει στον Σαγγάριο, έτυχε να έχει έρθει στο σπίτι μας την προηγουμένη. Ο πατέρας είχε φύγει πολύ πρωί για τη δουλειά. Ο παππούς ακούει το όνομα του παιδιού του, του πατέρα μου, στο ραδιόφωνο. Και αρχίζει να κλαίει. Οπότε αρχίζω να κλαίω και εγώ. Ο πατέρας επιστρέφει για να ετοιμαστεί. Ακόμα με θυμάμαι αγκυρωμένο στο μπούτι του, «μη φύγεις, μπαμπάκα»…

    Παρουσιάστηκε στον Βόλο, μαζί με έναν φίλο μας οικογενειακό. Ντύθηκαν. Θα τους πήγαιναν σε έναν χώρο για να παραλάβουν οπλισμό. Μπήκαν στη σειρά. Στιγμή ρίγους. Ανοίγουν τα κιβώτια. Και αυτά ήταν γεμάτα πέτρες…

    Ο μπαμπάκας γύρισε, κι εγώ ο μικρούλης πανηγύρισα.
    «Η Κύπρος κείται μακράν»…

  81. ΣΠ said

    59
    Και η δεύτερη παράγωγος είναι άμεσα μετρήσιμη, συγκεκριμένα αν ο ρυθμός αύξησης αυξάνεται ή μειώνεται, δηλαδή η καμπύλη της μεταβολής είναι κυρτή ή κοίλη. Για ανώτερες παραγώγους ο υπολογισμός δεν είναι άμεσος, αλλά όσο μεγαλύτερης τάξης είναι η αρνητική παράγωγος τόσο αργότερα θα συμβεί η αλλαγή. Έτσι κι αλλιώς, οι εφαρμοζόμενες πολιτικές δεν μπορούν να είναι πολύ μακροπρόθεσμες

  82. Νέο Kid said

    Νομίζω ότι όλοι χάνετε ( καθόλου παράξενο αυτό, γιατί προϋποθέτει ανώτερη ευφυΐα που μόνο εγώ διαθέτω εδώ μέσα), το βαθύτερο δίδαγμα αυτών των παιδικών γραμμάτων . Κι όχι μόνο των σοβιετικών αλλά και των «δυτικών» αντίστοιχων της εποχής! Όλα κινούνται στο ίδιο λάθος πλαίσιο ως προς την υπεραισιοδοξία και την πετυχημένη πρόβλεψη, εξαιτίας βασικά αδικαιολόγητης εμπιστοσύνης στην τεχνολογική και επιστημονική πρόοδο και στη λογική.
    Ήταν εύλογο , όταν ο άνθρωπος πήγε το 1969 στη Σελήνη ενώ πριν μολις πενήντα χρόνια πριν πήγαινε με τα μουλάρια να αλληλοσφαχτεί στις λασπουριές της Ευρώπης … να υποθέτει και να ελπίζει ( σε βαθμό σιγουριάς) κανείς ,ότι θα ήταν θέμα λίγων δεκαετιών τα διαπλανητικά ταξιδάκια αναψυχής, τα ιπτάμενα «αυτοκίνητα» και η παγκόσμια ευημερία και Ειρήνη . Αν και είναι διαχρονικό , ο άνθρωπος πάντα ξεχνάει ότι η πρόοδος σε επιστημονικό , τεχνολογικό αλλά και κοινωνικό επίπεδο δεν ήταν ούτε θα είναι ποτέ «μονόδρομος» ,ούτε «συνεχές» (continuum), αλλά έρχεται σε τοπικά (τοπικώς και χρονικώς) «κύματα» ,ανάλογα με την «κρίσιμη μάζα» προικισμένων ανθρώπων που τους δίνεται η ευκαιρία να δημιουργήσουν και να ξεδιπλώσουν το δυναμικό τους και την ίδιο/μεγαλοφυΐα τους! Κι αυτοί οι άνθρωποι , οι gifted , γίνονται όλο και ποιο σπάνιοι καθώς μή διαιωνίζοντας εύκολα τα γονίδιά τους ( έχουν άλλες προτεραιότητες διαχρονικά …) έχουν ανάγκη κοινωνικής προστασίας και αποδοχής στην κοινωνία των βλακών. Και έτσι, βαίνουν μειούμενοι, εκλείπουν ,και φυσικά αλλά και «τεχνητά» ,αναγκαζόμενοι να προσποιούνται τον βλάκα και να εντάσσονται στις γραφειοκρατικές «προδιαγραφές» της Ηγεμονίας των Ηλιθίων για να μπορέσουν να επιβιώσουν!
    Κανείς δεν καταλάβαινε τότε ότι η διαστημική κούρσα δεν ήταν ένας «επιστημονικός διαγωνισμός» ούτε καν ένας διαγωνισμός «υπεροχής» ή «πρεστίζ» , αλλά απλά μια παρενέργεια ένα side effect της ανασφάλειας των υπερδυνάμεων ως προς το να μην μπορέσει το αντίπαλο δέος να μπορεί να πει « σε σκοτώνω άνετα!». Δεν είναι τυχαίο ότι με την κατάρρευση του σοβιετικού μπλοκ, η Νάσα στην Αμερική έπεσε σε χρηματοδότηση ακόμα και κάτω απ το Σύλλογο αρκουδοκυνηγών Μινεσότας…
    Μεγάλο παγκόσμιο λάθος πρόβλεψης επίσης, ήταν το γεγονός ότι όλοι φαντάζονταν ένα μέλλον με free energy ,και κανείς ένα μέλλον με free information! …
    Κανείς δεν έβλεπε τότε τη δύναμη της πληροφορίας ( όπως δεν βλέπει κανένας σήμερα (ή το βλέπουν μόνο πολύ λίγοι) ότι η πληροφορία για να έχει δύναμη και νόημα πρέπει να υπάρχουν κάποιοι που να πληροφορούνται…

  83. ΓΤ said

    82@

    Δυστυχώς, ένας Σάνον δεν φέρνει την άνοιξη…

  84. Γιάννης Κουβάτσος said

    Κάνει ακόμα το μέντιουμ ο Φουκουγιάμα; Αφού του δίνουν βήμα και δεν τον ξαποστέλνουν με μια σβερκιά…
    Πάντως, ο τίτλος της ανάρτησης θα πρέπει να συμπληρωθεί:»Το μέλλον που δεν ήρθε ακόμα». Γιατί το μέλλον παραμένει ανοικτό και όποιος προσπαθεί να το προδικάσει, γελοιοποιείται. Εδώ που τα λέμε, το χειρότερο μέρος για να δοκιμαστεί το σοσιαλιστικό πείραμα ήταν η καθυστερημένη Ρωσία, η οποία μόνον από τσαρικό φεουδαρχικό απολυταρχισμό ήξερε· άρα η αποτυχία ήταν προδιαγεγραμμένη. Στις άλλες δε χώρες του ανατολικού μπλοκ το σοβιετικό σύστημα επιβλήθηκε πραξικοπημστικά εκ των άνω. Πώς να μην αποτύχει;
    Άρα έχουμε παραδείγματα προς αποφυγήν για το μέλλον· όχι για το «τι να κάνουμε», αλλά για το ‘τι να μην κάνουμε». Όπως γράφει ο Καστοριάδης στην κατακλείδα του βιβλίου του «Η ουγγρική επανάσταση» (γράφω από μνήμης): Δεν ξέρω ποιος είναι ο δρόμος που οδηγεί σε μιαν αυτοδιαχειριζόμενη σοσιαλιστική κοινωνία· θα τον ανοίξει η αυτόνομη δράση των ανθρώπων, αν θα είναι τέτοια. Ξέρω όμως ποιος δεν είναι ο δρόμος και ξέρω ποιος είναι ο δρόμος που οδηγεί στα στρατόπεδα συγκεντρώσεως.

  85. Pedis said

    Τι συνέβη μ’ αυτό το παιδί; Έχασε το χιούμορ του πριν ή αφού έγινε χαζομαλάκας δεξιός;

  86. ΣΠ said

    82
    25 Predictions That Were Proven to be Horribly Wrong

  87. Avonidas said

    #85. (Κακο)γέρασε. Κι όπως συχνά συμβαίνει στα γεράματα, έχασε την ικανότητα (α) να προσλαμβάνει καινούριες εμπειρίες, και (β) να αναθεωρεί τις απόψεις του. Ο γέρος σ’ όποιες απόψεις «καθίσει», μ’ αυτές κι απομένει. Το γιατί αυτές είναι συχνότερα δεξιές παρά αριστερές είναι άλλο καπέλο· εικάζω, επειδή οι δεξιές απόψεις έχουν μια ισχυρή συνιστώσα «ο καθένας για τον κ*λο του, κι οι άλλοι να κόψουν το λαιμό τους», λίαν ελκυστική όταν μπορείς πια μόνο να λες κι όχι να κάνεις 😉

  88. Pedis said

    # 87 – Μπορεί, μα αυτό δεν απαντά στην ερώτηση του #85.

  89. Pedis said

    … στη δεύτερη ερώτηση, για να γίνω πιο ακριβής.😄

  90. 88# Θα σου απαντήσω εγώ άμα βρεις υπότιτλους για τον Πάβελ Κορτσάγιν. Τζάμπα γνώση σ’ αυτόν τον ντουνιά δεν έχει 🙂

  91. Georgios Bartzoudis said

    Καταναγκασμός (ή φόβος), πλύση εγκεφάλου (ή έλλειψη αντίλογου), εθισμός στη δουλοπρέπεια (ή ραγιαδισμός): Κάτω από αυτές τις επιδράσεις, πάλι καλά τα πήγαν οι ατυχείς νεολαίοι του κόκκινου φασισμού. Όχι, οι «καθοδηγητές» τους δεν τον έλεγαν έτσι. Τον έλεγαν «δημοκρατικό συγκεντρωτισμό». Κι αν η εξουσία συγκεντρώνονταν …δημοκρατικά σε κανέναν Λένιν, τότε τυπικά απέφευγαν τον φασισμό, όχι όμως και τον σφαγιασμό συνανθρώπων τους. Ήταν, ας πούμε …παράτυποι φασίστες! Όμως …τύχαινε να συγκεντρώνεται η εξουσία σε κανέναν Στάλιν ή Μπρέζνιεφ ή Ζαχαριάδη κλπ, κλπ, οπότε επικρατούσαν οι ξετσίπωτοι φασίστες!
    some examples
    α) Λίγο πριν πέσει το «κουρελούν παραπέτασμα», έγραψε ένα γράμμα και μια άλλη «κομσολόσκαγια» και …δεν συμμαζεύεται. Και τί γράμμα. Μια φωτογραφία χίλιες λέξεις, που λένε: Είχε επισκεφθεί το πάτριον χωρίον (ονόματι ΚιούπκιοΪ). Στο συγγενικό της σπίτι, άνοιξε το ψυγείο, στάθηκε μπροστά και έφη: Βγάλτε με μια φωτογραφία να την δείχνω όταν γυρίσω, για να δουν πώς ζει ο κόσμος!
    β) Ο καπετάνιος (ΠΕ Ταξιαρχίας) ήταν γέννημα και θρέμμα του «δημοκρατικού συγκεντρωτισμού». Το στρατηγείο του σκαμμένο στο ύψωμα «Τρεις Κάμποι» των Κερδυλλίων. Δικαιωματικά τον υπηρετούσε μια «τυχερή» συναγωνίστρια Μαϊων τινών. Και την γκάστρωσε. Και μόλις άρχισε να φουσκώνει την …σκότωσε! Και κανένας να βγάλει μιλιά, ότι έγινε μια απαίσια …γυναικοκτονία. Το τόλμησε ένας συναγωνιστής ταγματάρχης, πρώην δάσκαλος (να που υπάρχουν και δάσκαλοι, όχι σαν …μερικούς-μερικούς). Βέβαια, και αυτός φύλαγε τα ρούχα του για νάχει τα μισά. Βαρειά τραυματισμένος και μεταφερόμενος για νοσηλεία στη Βουλγαρία, έκανε την καταγγελία μόλις έφτασε στο Μπέλες, εκτός δικαιοδοσίας του καπετάνιου των «Τριών Κάμπων». Υ/Γ: Η «συντροφοκτονία» αποκαλύφθηκε κάπου το 2008, όταν ένας άλλος καπετάνιος επέστρεψε στον τόπο που είχε ρημάξει (η τρομάρα που είχε πάρει τον συνόδευε και μετά την πτώση του «κουρελού» παραπετάσματος).
    γ) Η οικογένειά του θεωρούνταν «Γραικομάνοι». Η αδερφή του όμως είχε παντρευτεί έναν Βούλγαρο. Κάπου στα τέλη της δεκαετίας του ’70, επισκέφθηκε τη Βουλγαρία για να δει τους συγγενείς του. Γεωργός από κούνια αυτός, πήγε και χάζευε τις απέραντες φυτείες καλαμποκιού. Εντυπωσιάστηκε, και το βράδυ διηγόταν στους συγγενείς τα καλά που είδε, για να του πει η αδερφή του: Πολύ καλά τα καλαμπόκια αλλά δεν έχουν κομπάκια (σπάδικες, χαμουτζιστί). Μόνο στις άκρες υπάρχουν μερικά. Πηγαίνουν νύχτα και τα κλέβουν όλα.
    δ) Ένας Νταρνάκας (ανήκων βεβαίως στη …συνομοταξία των «καθιαυτού»), βγήκε με τον ΕΛΑΣ, και …σταδιοδρόμησε στον εμφύλιο ως Τ8. Ύστερα πήρε το δρόμο για τη Βουλγαρία, ύστερα παντρεύτηκε και χώρισε μια Βουλγάρα (αν και παντρεμένος ήδη εν Τιπολιάνη ή Σαρμουσακλή). Πέρασε πολλά επανήλθε στην …καταραμένη πατρίδα, σχεδόν γυμνός! Τον παρέλαβαν από τα σύνορα οι πάλαι ποτε σύντροφοι, τον έντυσαν, τον φόρεσαν και μια ρεπούμπλικα και τον παρουσίασαν στο χωριό ως …λόρδο! Έμενε στην κόρη του. Και μια ωραία μέρα, στη Θεσσαλονίκη, πήγε με τον εγγονό του βόλτα. Και όπως αντικρύζαν τον Θερμαϊκό, περιέγραφε στον εγγονό: Όπως βλέπεις εκεί τη θάλασσα, έτσι είναι στη Βουλγαρία οι φυτείες. Σχέτος παράδεισος! Ενθουσιάστηκε ο εγγονός και όταν γύρισαν στο σπίτι, διηγήθηκε στη μαμά του το ωραίο παραμύθι που άκουσε από τον παππού. Και η κόρη, έδιωξε τον πατέρα της από το σπίτι. Και ο κακομοίρης ξαναγύρισε στη Βουλγαρία. Και πριν απέλθει εις Κύριον, τα έγραψε αυτά (και άλλα πολλά) σε ιδιόχειρες σημειώσεις, με τίτλο «Ένας διστιχισμένος κομονιστής». Και ένας …αντιδραστικος το έκανε βιβλίο με τον ίδιο τίτλο. [εδώ ισχύει απολύτως η Μακεδονική παροιμία, «το γρούν(ι) και την μούτσκα τ’ να κόψ’ πάλι θα σκάβ(ει)»]

  92. Το μέλλον διαρκεί πολύ όμως. Και κάποτε μπορεί να έρθει.

  93. sarant said

    Επανήλθα και ευχαριστώ για τα νεότερα!

    23 Να διευκρινίσουμε ότι στην αρχή ακούμε τον Τσίπρα να μιλάει για την Ουκρανία 🙂
    Ο μεταφραστής είναι μετά, περί το 48ο λεπτό/

    28 Για τους χαχόλους κάτι έχουμε γράψει:
    https://sarantakos.wordpress.com/2011/04/27/xoxol/

    30 Α, με πρόλαβε

    42 Κι εγώ στάθηκα εκεί.

    43 Ναι, έπεσε το προσδόκιμο κατακόρυφα

    72 Ενδιαφέρον. Το 1966 ελάχιστες τηλεοράσεις υπήρχαν στην Ελλάδα

    87 Είναι και η ασφάλεια που θέλει να αισθάνεται ο ηλικιωμένος

  94. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    85 Το περιέγραφε ο Ιάκωβος Καμπανέλλης, ήδη από το 1993:
    «Η αντικομμουνιστική υστερία – έλεγε – έκαμε τον ναζισμό να ξεχνιέται, κάποτε και να αθωώνεται»…
    https://www.imerodromos.gr/to-choirostasio-toy-k-arka-xecheilise-toy-nikoy-mpogiopoyloy/

  95. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Τι χρωστάμε στη Σοβιετική Ένωση;
    https://sarantakos.wordpress.com/2017/10/26/ussr/

  96. ΣΠ said

    90
    Βολέψου με την σειρά του 1973

  97. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

  98. 90 Την ταινία την έχω δει, έχει μόνο το πρώτο μέρος του βιβλίου, με τον εμφύλιο. Εμένα μου άρεσε το δεύτερο 😦

  99. Γιάννης Κουβάτσος said

    94: Και ο Μπογιόπουλος, με τη σειρά του, ενοχοποιώντας τους Ουκρανούς, ξεπλένει τον Πούτιν και την εισβολή. Στείρος αντιδυτικισμός. Ο Τριανταφυλλίδης στο λινκ τα λέει αλλιώς. Εμείς, που δεν είμαστε «ειδήμονες» (τρομάρα τους), καλό είναι να είμαστε επιφυλακτικοί στις κρίσεις μας. Το μόνο αναμφισβήτητο γεγονός είναι ότι η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία, γυρίζοντάς μας πολλές δεκαετίες πίσω, ότι οι ουκρανικές πόλεις βομβαρδίζονται, ότι Ουκρανοί πολίτες σκοτώνονται και προσφυγεύουν κατά εκατομμύρια.
    https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&url=https://www.athensvoice.gr/world/748313-d-triantafyllidis-o-kosmos-poy-xerame-pethane-24-fevroyarioy%3Famp&ved=2ahUKEwjNpKnMzsP2AhWVhf0HHbafBbUQFnoECA0QAQ&usg=AOvVaw0GkrCVBhvV7RpdnXoQ6f6p

  100. Tomás de Torquemada said

    Κάτι σε σχέση με το άρθρο του Κωστόπουλου.
    Δεν υπάρχει ετυμολογική ή νοηματική σχέση μεταξύ του ονόματος Γκόγκολ, που σημαίνει κάποιο είδος πάπιας και υπάρχει και στα ελληνικά ως Γόγολος, με το χαχόλο.

  101. Tomás de Torquemada said

    #100 συνέχεια
    Την πάπια αυτή στα ελληνικά τη λέμε κουδουνόπαπια, από το σχήμα του κεφαλιού. Παρόμοια και το γκόγκολ σημαίνει αρχικά κύστη/φούσκα.

  102. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    100, μοιραία όσοι δεν αισθάνονται ότι η αλήθεια (της όποιας πλευράς) είναι μία, ταλανίζονται ως ναιμεναλλάδες. Σε όλες τις περιπτώσεις μένω μ΄ένα παγωμένο χέρι στην καρδιά. Ακούω κι αυτούς. https://www.babylonia.gr/2022/03/09/diadiktyaki-syzitisi-gia-tin-eisvoli-stin-oukrania/

    Δηλαδή χαχόλος, δεν είναι ο χαχας+μογγόλος 🙂

  103. rogerios said

    Ο φίλτατος Ιεροεξεταστής μάλλον δεν έκανε τον κόπο να διαβάσει το σχόλιο 42. 🙂

  104. Alexis said

    Πολύ ωραία η σημερινή ανάρτηση!
    Σαν ψέμματα ακούγονται όλα αυτά, σα να έχουν περάσει αιώνες από τότε!

    #82: Πράγματι έτσι είναι Κιντ. Κι εμείς ως πιτσιρίκια πιστεύαμε ότι το 2000 θα έχουμε ιπτάμενα αυτοκίνητα και ταξίδια αναψυχής στο διάστημα. Όμως στην ίδια «λούμπα» μπορεί να πέσει και σήμερα κάποιος. Να προσπαθήσει δηλαδή (με βάση τα σημερινά δεδομένα) να προβλέψει πώς θα είναι το μέλλον μετά από 50 χρόνια και να διαψευστεί οικτρά…

  105. Alexis said

    #76: Πόλεμος έγινε όμως Λάμπρο και μάλιστα οδυνηρός (για την Κύπρο)

    #80: Αυτό με τις πέτρες είναι σίγουρα αλήθεια ή πρόκειται για αστικό μύθο; (με κόκκους αλήθειας ίσως);

  106. sarant said

    103 🙂

  107. Alexis said

    #85: Η απάντηση είναι ότι ασφαλώς και δεν έχασε το χιούμορ του ο Αρκάς.
    Το ότι έγινε δεξιός (αν έγινε) είναι άλλο καπέλο.

    Όταν κάνεις χιούμορ με πουλιά, καρχαρίες και ισοβίτες αρέσεις σε όλους.
    Όταν κάνεις χιούμορ πολιτικά «χρωματισμένο» μοιραία αρέσεις σε ορισμένους μόνο…

  108. Pedis said

    # 42, 100 – Γράφτε του σχετικά κι αν σας απαντήσει ενημερώστε μας.

  109. Pedis said

    # 107 – Α, κρίνεις ότι δεν τόχασε, λοιπόν …

  110. Γιάννης Κουβάτσος said

    102: Ε, πώς να γίνει… Να θέλουμε να έχουμε γνώμη, χωρίς να έχουμε γνώση; Αυτή είναι η συνταγή του δογματισμού και του οπαδισμού. Δεν είμαστε ταξιτζήδες να τα ξέρουμε όλα. Αν θέλουμε να είμαστε με κάποιους, ας είμαστε με τα θύματα. Και τα θύματα εδώ είναι οι Ουκρανοί πολίτες. Θύτης, δε, δεν είναι κάποιο φυσικό φαινόμενο, δεν είναι σεισμόπληκτοι οι άνθρωποι ούτε πλημμυροπαθείς· θύτης είναι ο ρωσικός στρατός του καθεστώτος Πούτιν. Αν βρισκόμασταν στη θέση τους, αν δεχόμασταν εισβολή π.χ. από τον στρατό του έτερου Κσππαδόκη Ερντογάν, σίγουρα θα βρίσκονταν κάποιοι σπουδαιοφανείς αναλυτάδες εξ Ευρώπης και εξ ΗΠΑνίας να μας παρουσιάσουν σαν υπεύθυνους της συμφοράς μας, ξεπλένοντας έτσι τον εισβολέα. Δεν νομίζω ότι θα μας άρεσε αυτό.

  111. ΓΤ said

    @105β

    Πέτρες είδε ο πατέρας μου, «πέτρες» είπε.

  112. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    80 – Εγώ δεν έκλαιγα, είχα ήδη ζήσει πολύ πιο σκληρές καταστάσεις στην πατρίδα από τους «πατριώτες» κι είχα σκληρύνει πολύ για να φοβάμαι τον πόλεμο και τον θάνατο.
    Απλά, αυτά τα είπε τότε ένας σχεδόν αγράμματος άνθρωπος, βλέποντας τι ηλιθιότητες λένε τώρα διάφοροι μορφωμένοι, επιστήμονες αλλά και ειδικοί αναλυτές για τον πόλεμο στην Ουκρανία και για τον Πούτιν, δεν ξέρω αν πρέπει να γελάσω ή να κλάψω, αλλά από αντιδραστική συνήθεια από τότε, προτιμώ το πρώτο.😂😂😂

    82 τέλος – Νόημα και δύναμη, αποκτάει μόνο όταν αυτοί που πληροφορούνται, έχουν επίγνωση της πληροφορίας, η σκέτη γνώση δεν έχει καμία δύναμη, είναι ανούσια, άλλωστε σχεδόν όλοι σήμερα, είναι υπερπληροφορημένοι και γνωρίζουν.😂

    98 – Το είχα διαβάσει στα 16 μονορουφι, τόσο πολύ με είχε συναρπάσει που δεν έκλεισα μάτι μέχρι να το τελειώσω. Πριν καμιά δεκαριά χρόνια, σε μιά απέλπιδα προσπάθειά να βάλω όλα τα βιβλία που έχω σε μια τάξη (απέτυχα😄) βρέθηκε στα χέρια μου χωρίς το εξώφυλλο.
    Σπανίως διαβάζω δεύτερη φορά το ίδιο βιβλίο, αυτό το ξαναδιάβασα, και ήταν σκέτη απογοήτευση, καμία σχέση με την πραγματικότητα που ζήσανε, ζήσαμε και ζούμε.
    Παρ’ όλα αυτά, στην μνήμη μου, επικρατεί νοσταλγικά ο ενθουσιασμός της πρώτης ανάγνωσης.😊

  113. ΓΤ said

    110@

    Μην πας μακριά, Γιάννη μου. Εδώ, πριν από δυόμισι χρόνια, κάποιος έγραψε «Οι Τούρκοι μάς νίκησαν το 1922, αλλά δεν μας τιμώρησαν». Και όταν ερωτήθη από τον Μπαλόγλου τι εννοεί, πήγε καρφί και, κατά την προσφιλή του τακτική, πήρε υπηκοότητα Μουγγάντας. Οπότε μην απορήσεις εάν, ο μη γένοιτο, τον ακούσεις στο μέλλον να πει «επειδή δεν μας είχαν τιμωρήσει το 1922, μας τιμώρησαν τώρα»…

  114. Alexis said

    #111: Οκ, ρωτάω γιατί ξέρεις τι γίνεται σ’ αυτές τις καταστάσεις με τις «πληροφορίες» που μεταφέρονται από στόμα σε στόμα.
    Είναι σημαντικό να έχουμε πληροφόρηση από πρώτο χέρι.

  115. Γιάννης Κουβάτσος said

    113: Με αυτές τις «αναλύσεις» που διαβάζω και ακούω των διάφορων δοκησίσοφων, δεν απορώ για τίποτα, μαν μου. Όλοι έγιναν γεωστρατηγικοί ειδήμονες, και μόνο για τα θύματα δεν βρίσκουν μια κουβέντα συμπάθειας… Ιδεοληψία – ανθρωπιά :πολλά με λίγα.

  116. Χαρούλα said

    Alexis τότε ήταν πολύ διαδεδομένο αυτό με τις πέτρες που λέει ο (μπαμπας)ΓΤ. Μάλιστα πολλοί ευγνωμονούσαν τον στρατηγό Ντάβο, που αντιλήφθηκε την κατάσταση και δεν προχώρησε σε ηρωισμούς.

  117. Avonidas said

    #107. Εγώ πάντως τα τελευταία αρκετά χρόνια, βρίσκω τις γελοιογραφίες του Αρκά – κι όχι μόνο τις πολιτικές – σταθερά κρύες κι αδιάφορες. Μη σου πω μάλιστα ότι τις απολιτικές γελοιογραφίες του – τη Σίσσυ, τον Θανασάκη, τα ζευγάρια – τις βαριέμαι περισσότερο κι απ’ τις πολιτικά στοχευμένες.

  118. sarant said

    117 Ισχύει

  119. Avonidas said

    #110. Όχι, δεν θα μας άρεσε καθόλου αυτό. Αλλά για πες μου, ειλικρινά: αν τα πογκρόμ της ΧΑ κατά μεταναστών, για τα οποία στην πλειοψηφία μας σφυρίζαμε αδιάφορα, είχαν στόχο κάποια μειονότητα για την οποία ενδιαφερόταν κάποιος ισχυρός μας γείτονας· αν αυτός ο γείτονας, μετά από χρόνια προστριβών και προειδοποιήσεων, μπούκαρε τελικά και μας έκανε πόλεμο· θα είχαμε δίκιο μετά να κάνουμε τους εμβρόντητους, και να μιλάμε για την επίθεση σαν να ήρθε από το πουθενά χωρίς λόγο κι αφορμή;

  120. Πέπε said

    #80, 105 κλπ. (πετρες στα κιβώτια):

    Ο πατέρας μου είχε ως ένα σημείο παρόμοια ιστορία με του ΓΤ. Πήγε και τον γύρισαν πίσω. Οι λεπτομέρειες όμως (όσο τις θυμάμαι) παραλλάσσουν. Κι εκείνος λέει για τις πέτρες, αλλά δε θυμάμαι αν τις είδε ο ίδιος.

  121. Γιάννης Κουβάτσος said

    119:Απ’ ό,τι θυμάμαι, μια παρόμοια δικαιολογία χρησιμοποίησαν οι Τούρκοι για να μπουκάρουν στην Κύπρο. Και κάτι για τους Γερμανούς της Σουδητίας προφασίστηκε ο Χίτλερ για να καταπιεί την Τσεχοσλοβακία. Όσο για τους Αμερικάνους, κυνηγούσαν τρομοκράτες στο Αφγανιστάν και επιτέθηκαν στο Ιράκ, επειδή είχε χημικό οπλοστάσιο. Δεν είμαστε στην εποχή των Μογγόλων, για να μπουκάρουμε, να σφάζουμε και να ξεπατώνουμε χωρίς να επικαλούμαστε ανώτερους σκοπούς, επειδή απλώς μπορούμε. Είμαστε πολιτισμένοι, πρέπει να πασάρουμε και κάποια δικαιολογία, αληθινή ή ψεύτικη, όταν εισβάλλουμε σε ξένη χώρα και την κάνουμε κεραμιδαριό. Αν θέλουμε να παίζουμε το παιχνίδι των εκάστοτε εισβολέων, τότε ας παίρνουμε στα σοβαρά τις δικαιολογίες τους.

  122. Πέπε said

    121
    Στην επίσημη τουρκική η εισβολή στην Κύπρο λέγεται «όταν οι δύο κοινότητες του νησιού αποφάσισαν να μοιραστούν τα εδάφη του».

  123. ΚΩΣΤΑΣ said

    Διάβασα τα μηνύματα των παιδιών που τα έκλεισαν σε χρονοκάψουλες.

    Πρώτα να καταθέσω έναν προβληματισμό μου. Διερωτώμαι, αν είναι πηγαία και αυθεντικά νεανικά μηνύματα ή υπήρξε άνωθεν υπαγόρευση, διόρθωση, επεξεργασία…. ξέρω ‘γω!

    Αν ισχύει η πρώτη εκδοχή, τότε με στεναχώρησαν τα γραπτά, κυρίως το πρώτο. Είναι γνωστό ότι οι νέοι παντού και πάντα είναι συνήθως ενάντιοι σε κάθε καθεστηκυία τάξη. Τόσο αναμάσηση της επίσημης κρατικής σκέψης!!! Τα παιδιά μου φαίνονται γέροι στο μυαλό. Τί φταίει γι’ αυτό; το αφήνω στην κρίση του καθενός.
    Έκανα και μια δική μου αυθαίρετη έρευνα. Θέλησα να διαπιστώσω αν σε ένα νεανικό μήνυμα αναφέρθηκαν και οι λέξεις: αγάπη, έρωτας, ελευθερία, δημοκρατία. Πάπαλα, τίποτα. Μόνο αγαπημένοι μας απόγονοι, αγαπητό κόμμα, Αγαπημένε φίλε γεια σου!

    Απορώ που δεν περιέλαβαν στους ήρωες και τον Σταχάνωφ.

    Αν ισχύει η δεύτερη εκδοχή, υπαγόρευση… κλπ, νομίζω ότι δεν χρήζει περαιτέρω σχολιασμού.

    Αυτά και με το συμπάθιο, δεν έχω όρεξη για αντιπαραθέσεις. 😉

  124. Μαρία said

  125. Avonidas said

    #121. Το θεώρησα αυτονόητο, κι έτσι δεν το επισήμανα, ότι ο Πούτιν δεν έχει κανέναν προσωπικό καημό για τα δεινά των ρωσόφωνων του Ντονέτς και του Λουχάνσκ· ότι ο Χίτλερ ασφαλώς δεν κινούνταν από κανένα ειλικρινές όραμα παγγερμανισμού· κι ότι η Τουρκία δεν ενδιαφερόταν για την ευημερία των Τουρκοκυπρίων, ούτε και σήμερα καίγεται για την ισότιμη μεταχείριση των μουσουλμάνων της Θράκης. ΑΝ οι παραπάνω κινούνταν από γνήσιο ενδιαφέρον, δεν θα είχαν μεταχειριστεί μέσα που καταστρέφουν (και) τις ζωές των πληθυσμών για τους οποίους δήθεν κόπτονται.

    Καμιά πρόοδος, όμως, δεν θα επιτευχθεί προς την ενηλικίωση της ανθρωπότητας, αν συνεχίσουμε να παίρνουμε στα σοβαρά τις δικαιολογίες των δικών μας κρατών, ηγετών και κυβερνήσεων. Να προσποιούμαστε, δηλαδή, ότι το 1922 θέλαμε (ως κράτος) απλώς την απελευθέρωση των Ελλήνων της Μικρασίας, κι όχι να κόψουμε κομμάτι από την Τουρκία. Ότι στην Κύπρο θέλαμε τη συνύπαρξη Ελληνοκύπριων και Τουρκοκύπριων, κι όχι μια Κύπρο που να την κουμαντάρουν οι Ελληνοκύπριοι, ή ενωμένη με την Ελλάδα. Ότι η ΕΕ και οι ΗΠΑ νοιάζονται για το αυτεξούσιο των Ουκρανών, και γι’ αυτό φρίττουμε με τον ωμό παρεμβατισμό της Ρωσίας (στην Ουκρανία, αλλά όχι, π.χ. στην Τσετσενία). Ότι η Δύση δεν ενδιαφέρεται για «σφαίρες επιρροής», ότι το ΝΑΤΟ είναι μια αμυντική συμμαχία, ότι «εμείς» κάνουμε πόλεμο μόνον όταν μας αναγκάσει η άλλη πλευρά με την επιθετικότητά της, ότι, ότι, ότι…

  126. spyridos said

    Η Sevgul Uludag εργάζεται εδώ και χρόνια σκληρά με συγγενείς αγνοουμένων στην Κύπρο. Είναι μέλος της δικοινοτικής επιτροπής.
    Της έχουν τηλεφωνήσει χιλιάδες Ε/Κ και Τ/Κ και έχει βρει πολλούς τάφους αγνοουμένων γιατί την εμπιστεύονται και από τις δυό πλευρές.
    Άρχισα να διαβάζω πριν χρόνια την στήλη της στον Πολίτη.
    Εδώ ένα τυχαίο άρθρο κρατάω ΜΟΝΟ τα ονόματα εκείνων που σκοτώθηκαν πριν το 1974.
    Σε όλες τις περιπτώσεις Τουρκοκύπριοι. Όπως έγραψα και προ ημερών και κάποιος παρεξηγήθηκε.
    Αν δεν έμπαιναν οι Τούρκοι (που είχαν και το δικαίωμα σαν προστάτιδα δύναμη), ο Γρίβας και ο τράγος θα τους είχαν αφανίσει του Τ/Κ.
    Ας μην κάνουμε ότι δεν γνωρίζουμε.
    Έχω ακούσει Ε/Κ τη δεκ του 90 να καυχιόνται για τα καψόνια που έκαναν στους Τ/Κ. Πως πετροβολούσαν τα τουρκάκια που πήγαιναν στο σχολείο για παράδειγμα.

    https://politis.com.cy/apopseis/stiles/timi-toys-syggeneis-ton-agnooymenon-poy-ergazontai-mazi/

    Η Sevilay Berk από τα Περβόλια Τρικώμου το 1964 έχασε τη μητέρα της Shefika Hyseyin και τον πατέρα της Huseyin Ahmet Kamber – όταν έγιναν «αγνοούμενοι» η Sevilay ήταν 18 χρονών, ήταν η μεγαλύτερη από πέντε παιδιά και έπρεπε να φροντίσει τα αδέλφια της, να γίνει και μητέρα και πατέρας για αυτά… Παρά τον δικό της πόνο, έγινε πολύ καλή φίλη με τη Μαρία και μιλούν μαζί για την ειρήνη σε σχολεία, σε τοπικές και διεθνείς συναντήσεις, και έγιναν σύμβολο φιλίας και ειρήνης… Τα οστά των γονιών της Sevilay βρέθηκαν σε ένα πηγάδι στο Τρίκωμο και στην κηδεία παρευρέθηκαν συγγενείς «αγνοουμένων» και από τις δύο κοινότητες, στάθηκαν μαζί στον πόνο τους…

    Ο Veli Beidoghlou από την Αμμόχωστο έχασε τον πατέρα του Ertugrul Veli το 1964 όταν τον απήγαγαν κάποιοι Ελληνοκύπριοι από τη δουλειά του στην τράπεζα Barclays στην Αμμόχωστο. Τα οστά του πατέρα του έχουν βρεθεί σε έναν μαζικό τάφο στον Πρωταρά μαζί με πέντε άλλους «αγνοούμενους» Τουρκοκύπριους. Ο Veli πήγε πέρα από τον δικό του πόνο και μίλησε για ειρήνη και συμφιλίωση, δουλεύοντας μαζί με τον Σπύρο Χατζηνικολάου στην ομάδα Elders Group για να δημιουργήσουν κατανόηση ανάμεσα στους νέους ότι ο πόνος των «αγνοουμένων», ανεξάρτητα από την εθνικότητα, είναι ο ίδιος.

    Η Meral Eroglou έχασε τον αδελφό της Hasan Yilmaz Ahmet το 1964 όταν τον πήραν από ένα σημείο ελέγχου έξω από τη Λευκωσία μαζί με τρεις άλλους Τουρκοκύπριους και έγινε «αγνοούμενος». Τα οστά τους βρέθηκαν θαμμένα μαζί στον Λυθροδόντα… Η Meral Eroglou, πηγαίνοντας πέρα από τον δικό της πόνο και την ταλαιπωρία έδωσε την ανθρωπιστική της βοήθεια σε συγγενείς «αγνοουμένων» και θυμάτων πολέμου και άνοιξε μονοπάτια πληροφοριών για τη μοίρα των «αγνοουμένων», και επίσης διευκόλυνε τις εκσκαφές για ανεύρεση των οστών των «αγνοουμένων» όταν αυτό κάποτε αποδείχτηκε δύσκολο.

  127. Εχω γράψει κι άλλες φορές πως κατά την παρουσία μου στον Λίβανο οι πάντες έλεγαν πως είχαν προμηθευτεί όπλα από την Ελλάδα. Είναι πολύ πιθανό πως έγινε από «τίμια χέρια» χουντικών που δεν συνελήφθησαν ποτέ γιατί -ως γνωστόν- όσο έχεις χρήμα (όχι μετοχές κι επιταγές) δεν συλλαμβάνεσαι μέχρι να σου τελειώσει εκτός και πάθεις ανίατο, όπως ο Ασλανίδης και επιστρέψεις να πεθάνεις στα άγια χώματα της πατρίδας. Παρεπιφού, το άλλο ταλέντο ο Ντερτιλής δεν ήταν που ξεφάντωνε στο 54, 64 τέσπα το κλάμπ στην νιουγιόρκ και ποτέ δεν τον ενόχλησαν ;
    Το γλυκό δένει και με το γεγονός πως η γενική επιστράτευση έδειξε την γύμνια του στρατού. Βέβαια οι ιστορικοί θα ψάχνουνε ίσως για αποδείξεις τιμολόγια, φορτωτικές και δεν θα βρίσκουνε, όπως δεν θα βρούνε ποτέ ποιός ήταν ο πλοιοκτήτης του Noor1. Αλλά η λογική λέει πως όταν η τιμή αγοράς τριων τόννων είναι κάποια εκατομμύρια δολλάρια, ψάχνεις ποιός μπορεί να έχει αυτά τα ποσά σε μετρητά. Κάπως έτσι σκέφτηκαν οι Αμερικάνοι και τσίμπησαν τον τραπεζίτη Κοσκωτά με τα «πάμπερς όταν εδώ περιμένανε να βρουν αποδείξεις και τιμολόγια.

  128. ΓΤ said

    127@
    «το άλλο ταλέντο ο Ντερτιλής δεν ήταν που ξεφάντωνε στο 54»

    Στο Studio 54 ξεφάντωνε η Ντέλλα Ρουφογάλη.

  129. # 128

    Δεν γεμίζω το μυαλό μου με τέτοιες λεπτομέρειες που τις γράφουν οι εφημερίδες. Η αξία μιας πληροφορίας ισούται με το πηλίκον της δια του αριθμού όσων την γνωρίζουν,

  130. Παναγιώτης Κ. said

    @129. Ξαναδιατύπωσε το…αξίωμα…

  131. Εκθέσεις ιδεών για ένα καλύτερο μέλλον είναι τα σημερινά κείμενα, ως τέτοια πρέπει να διαβάζονται. Απο οπουδήποτε στον κόσμο αν βρίσκαμε κείμενα μαθητών για το μέλλον, την ίδια αφέλεια και την ίδια ελπίδα θα βρίσκαμε.
    Παιδιά στην δεκαετία του 70 και το 2000 ήταν φουτουριστικό έτος με διαστημόπλοια και όλα τα προβλήματα λυμένα. Αν μας έλεγε κάποιος για συσσίτια στα σχολεία το 2015 και για κλειστά σχολεία λόγω μιας γρίπης το 2020, θα τον περνάγαμε για τρελό(όχι μόνο τα παιδιά).

  132. Pedis said

    Κατά τον ιστορικό Σέπαρντ Κλαφ, ο πόλεμος «δεν ήταν αποτέλεσμα ενός υπολογισμένου σχεδίου, ούτε καν βιαστικών αποφάσεων της τελευταίας στιγμής που ελήφθησαν υπό πίεση. Ηταν η συνέπεια δύο και πλέον ετών μοιραίων γκαφών, σε αργή κίνηση, από ανίκανους πολιτικούς […].

    Η αφορμή για την έναρξη δόθηκε από έριδες Ορθοδόξων με Καθολικούς για το προβάδισμα στην κατοχή των προσκυνημάτων του Παναγίου Τάφου.

  133. # 130

    Ας το γράψω γερμανικά (που δεν ξέρω) να έχει περισσότερο κύρος !!

    WISSEN IST MACHT

    🙂 🙂

  134. Pedis said

    «Ο Οθωνας, που είχε αποδεχτεί τη μεγάλη ιδέα του Κωλέττη, είδε τον ρωσοτουρκικό πόλεμο σαν μια μοναδική ευκαιρία να τη βάλει σε πράξη […] και για μια ακόμα φορά λέγονταν από στόμα σε στόμα οι προφητείες του Αγαθάγγελου πως το ξανθόν γένος θα γλυτώσει το έθνος μας», Δ. Φωτιάδης.

  135. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    105 – α) Για πόλεμο μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας έλεγε, στην Κύπρο έτσι κι αλλιώς είχε ξεκινήσει, κι άλλωστε ποιός νοιαζόταν για την Κύπρο; μακριά απ΄τον κώλο μας κι ας είναι όσο θέλει σκέφτεται ο εκάστοτε λαός, κι έτσι είναι στην πραγματικότητα.

    Ας είμαστε ειλικρινείς, κι εσύ όπως όλοι μας φαντάζομαι, λυπάσαι για την Ουκρανία, αλλά δεν έχεις χάσει και τον ύπνο σου, πιο πολύ σε καίει η ακρίβεια παρά τα δεινά των Ουκρανών (αλλά και Ρώσων). Αν η εισβολή γινόταν στην Ελλάδα κι έπρεπε να πάς στο μέτωπο, αλλιώς θα το αντιμετωπίζατε με την οικογένειά σου.

    β) Μάλλον αλήθεια είναι οι πέτρες που λέει ο ΓΤ, ο στρατός τότε, ήταν σε τραγική κατάσταση, όχι πως τώρα είναι σε πολύ καλύτερη, όλα είναι στημένα όπως έλεγε ο πατέρας μου.
    .
    Στον στρατό υπηρέτησα στα αλεξίπτωτα 1η Μ.ΑΛ, και φοράγαμε μαύρα τζόκεϊ για τους αλεξιπτωτιστές που σκοτώθηκαν στην Κύπρο, μέχρι να πάρουμε εκδίκηση.
    Ένας τρελαμένος λοχαγός με τρείς στερήσεις βαθμού που είχαμε στον 1ο λόχο, (των ρεμαλιών) μιά βραδιά σε μιά άσκηση Ζεύς, (είχαμε πέσει κοντά στο Πετρίτσι των Σερρών) καθόμασταν γύρω από την φωτιά αυτός εγώ και άλλοι δύο λοχίες που μας πήγαινε, και μας έλεγε για την Κύπρο. Το ένα C130 καταρρίφθηκε από φίλια πυρά και τα παιδιά πήγαν άψαλτα, ενώ στο άλλο που ήταν κι αυτός, είχαν μόνο δύο γεμιστήρες με σφαίρες, 36 συνολικά. » Όσοι προσγειωθήκαμε και γλυτώσαμε από το μακελειό, παίρναμε σφαίρες από τους σκοτωμένους για να μπορέσουμε να σωθούμε, όλα ήταν στημένα.» Ο ίδιος σώθηκε από θαύμα, μας έδειξε ένα «γαζί» που είχε στο δεξί πλευρό, κάποιοι Κύπριοι τον είδαν τραυματία χωρίς αισθήσεις και τον μάζεψαν, και με κάποιο τρόπο βρέθηκε σε επιχειρησιακό νοσοκομείο και γλύτωσε.

    Το θέμα, είναι πως όχι μόνο δεν πήρε κανένα παράσημο, αλλά για την πατρίδα που πολέμησε, (και τον έστειλε σαν πρόβατο για σφαγή) ήταν ανύπαρκτος ως τραυματίας πολέμου, γι΄αυτό σάλταρε μετά. Από αυτόν έμαθα πως η Ελλάδα δεν αναγνωρίζει τραυματίες πολέμου από την Κύπρο, άρα δεν δικαιούνται επιδόματα και συντάξεις. Τυπικά, δεν έχει γίνει πόλεμος! Το έχω ακούσει κι από άλλους αξιωματικούς πολύ αργότερα, άλλωστε ποτέ δεν έχουν παρελάσει ανάπηροι πολέμου της Κύπρου.

    Υ.Γ – Πρακτικά, ό,τι έμαθα για εκρηκτικά ως καταστροφέας, από αυτόν το έμαθα. Σε 15 μέρες στο πεδίο βολής όλμων στο Αλεποχώρι Μεγάρων, καταναλώσαμε 2,5 τόνους εκρηκτικών, C3, C4, TNT, και ρίξαμε με σφαίρες απεμπλουτισμένου ουρανίου που διαπερνούσαν την θωράκιση του ρυμουλκού αρμάτων σαν βούτυρο.
    Απίστευτες γνώσεις κι απίστευτα αυτά που μας δίδαξε, δεν το χωράει το μυαλό πόσα «εκρηκτικά» έχουμε στο σπίτι και πόσο εύκολα μπορείς να τα κάνεις αληθινά.
    Μεγάλο παραμύθι ο στρατός και οι εξοπλισμοί (δήθεν για άμυνα) τουλάχιστον ισάξιο με την υποχρεωτική εκπαίδευση, ίσως και μεγαλύτερο.

  136. antonislaw said

    Καλησπέρα σας! Εξαιρετικά ενδιαφέρον το σημερινό άρθρο. Προσυπογράφω όλα τα ποσταρισματα του Avonida και του Ρογήρου. Και πάντα ασπαζομαι τον συναισθηματικό αντικτυπο που έχουν τα γεγονότα στην Έφη.Με συγκίνησαν αφανταστα τα όνειρα των νέων και των παιδιών της εποχής,αυτό με το δάσος που φύτεψαν και θα το απολάμβαναν οι επόμενοι, συγκλονιστικό.
    Όσοι έχουν δουλέψει με νέους νομίζω θα καταλαβαίνουν τι εννοώ. Τα ονειρα θέλουν σεβασμό γιατί ενίοτε παίρνουν και εκδίκηση.

    -Φίλτατε Γιάννη Ιατρού επεστρεφε,σε παρακαλώ!

    105 Κι ο πατερας μου στην επιστράτευση του ’74 , υπεύθυνος ως εφεδρος αξιωματικός σε επαρχία του Ρεθύμνου μου έλεγε με πίκρα ότι για την αντιαεροπορική κάλυψη όλης της επαρχίας του εστειλαν ένα μπρεν και οι κάσες με τις σφαίρες είχαν πέτρες.Αυτός το απέδιδε στο ότι φοβόταν να οπλίσουν τους κατοίκους μήπως και ανατρέψουν τη χούντα.

  137. freierdenker said

    Να μια ακόμα ιστορία για εσάς: το σύνθημα των εργαζομένων στο εργοστάσιο ένδυσης, οι οποίοι κατέχουν την κόκκινη σημαία της Κομσομόλ εδώ και πέντε χρόνια είναι “Ας δώσουμε και τα 420 λεπτά μας στην παραγωγή!”

    Το σύνθημα ακούγεται λιγάκι περίεργο για 1967 και ψάχνοντας το νομίζω οτι είναι από την δεκαετία του ’30, και πιο συγκεκριμένα από το δεύτερο πενταετές. Τότε που υπήρχε ακόμα κάποιος ενθουσιασμός, αλλά χρειαζόταν να υποκινηθεί (κίνημα Σταχάνοφ), και ακόμα και τότε τα αποτελέσματα ήταν κατώτερα του πρώτου πενταετούς.

    Υπάρχουν κάποιες λίγες αναφορές στο σλόγκαν σε αγγλόφωνα κείμενα (π.χ. στο I Was a Soviet Worker του Andrew Smith), αλλά αν χρησιμοποιήσει κανείς στα Ρωσικά το Yandex, αντί για το Goolge, γίνεται ξεκάθαρο οτι μιλάμε για εκείνη την εποχή.

    Οπότε μπαίνει και το ενδιαφέρον ερώτημα, τι γνώριζαν και πως έβλεπαν οι νέοι του 1967 το παρελθόν τους, και ειδικότερα την εποχή του κλασικού σταλινισμού του ’30.

  138. Γιάννης Κουβάτσος said

    Τα λέει όλα εδώ ο Πούτιν για τις πραγματικές (και όχι τις προσχηματικές) αιτίες της εισβολής στην Ουκρανία :

    http://en.kremlin.ru/events/president/news/66181

  139. Καλησπέρα!

    Ως επιστημονικός επιμελητής, να πω πρώτα-πρώτα ένα μεγάλο ευχαριστώ στον κ. Σαραντάκο για την ανάδειξη του βιβλίου.

    Σημειώνω επίσης (αναφορικά με τα σχόλια 23 και 93) ότι η συνέντευξη του Δημήτρη Μ. Μόσχου έχει αναρτηθεί ως αυτοτελές ηχητικό και στο fb των εκδόσεων: https://www.facebook.com/archeiothrafstis/videos/926629711358022/.

  140. sarant said

    139 Ευχαριστώ κι εγώ για τα καλά σας λόγια. Καλά κάνετε και μας δίνετε και το λινκ του ηχητικού.

    Διόρθωσα και ένα λάθος μου: το βιβλίο έχει εκδοθεί σε συνεργασία των εκδ. Άπαρσις και Αρχειοθραύστης

    137 Αυτό με τα 420 λεπτά ας μας πει κανένας ρωσομαθής τι είναι. Βέβαια 420 λεπτά είναι 7 ώρες, οπότε ίσως εννοεί «Να μη λουφάρουμε, να δουλεύουμε και τις 7 ώρες μας» -αλλά 7ωρο είχαν;

  141. zeolas said

    Καλησπέρα. Αγαπητέ κύριε Σαραντάκο, ευχαριστώ πάρα πολύ για τα καλά λόγια και την τρυφερή ανάρτηση εν γένει, που πιάνει νομίζω το πνεύμα του βιβλίου. Όσο για τα λεπτά. Είμαι ο Δημήτρης Μ. Μόσχος.

    Το σύνθημα 420 λεπτά στην παραγωγή αναφέρεται πρώτη φορά στ 6ο τεύχος του περιοδικού «Τέχνικα, Μολοντιοζι» το 1933. Το σύνθημα δεν είναι παράλογο για τη δεκαετία του 1960. Μέχρι το 1950, με εξαίρεση την περίοδο του πολέμου , επίσημα σε όλη την ΕΣΣΔ ίσχυε ενιαίο ωράριο, 6 ημέρες, 7 ώρες. Από το 1960 θεσπίζεται 8ωρο 5ήμερο, αλλά με εξαιρέσεις, αναλόγως τον τομέα παραγωγής και την εκάστοτε ομόσπονδη σοσιαλιστική δημοκρατία. Η οδηγία έλεγε ότι ο εργάσιμος χρόνος ανά εβδομάδα δεν πρέπει να ξεπερνά -ο υποχρεωτικός χρόνος έτσι, η εθελουσία δουλειά ήταν προφανώς αποδεκτή- τις 42 ώρες. Έτσι κάποιοι τομείς, κάποια εργοστάσια αλλά κυρίως τα πανεπιστήμια είχαν κρατήσει 7ωρο και 6ημερο, ενώ αλλά πέρασαν στο 8ωρο 5ημερο. Αυτό το μεικτό μοντέλο επισημοποιήθηκε τελικά στην αναθεώρηση του σοβιετικού εργασιακού κώδικα το 1970, όταν ρήτρα διατυπώνεται ότι η εβδομάδα πρέπει να έχει «όχι πάνω από 42ωρες» και άφηνε ανοιχτό το πώς θα γίνει η κατανομή τους.

    Στη σημερινή αρθρογραφία υπάρχει μεγάλη διχογνωμία για το γιατί στην Εσσδ η νομοθεσία όσο περνούσαν τα χρόνια μείωνε τις εργασίες ώρες σε αντίθεση με τη διαδεδομένη αντίληψη ότι «δουλευαν σα σκυλιά». Κάποιοι κατηγορούν αυτούς ακριβώς τους νόμους για τη μείωση της παραγωγικότητας. Άλλοι λένε ότι ήταν τρόπος του καθεστώτος να αντλεί νομιμοποίηση σε βάρος της οικονομικής ευμάρειας της χώρας ( άφηνε δηλαδή λάσκα τον κόσμο για να φαίνεται καλό). Ο Ρώσος -αρκετα αντισοβιετικός- ιστορικός Μιχαήλ Γκέλερ για παράδειγμα υποστηρίζει αυτό το σενάριο, αλλά μεταξύ άλλων επιβεβαιώνει μεταξύ άλλων ότι όντως ο εργάσιμος χρόνος ανά εβδομάδα μειώνοταν και δεν αυξανόταν ( στην τελευταία αναθεώρηση, τον Απρίλιο του 1990, ο εργάσιμος πέφτει σε 40 ώρες την εβδομάδα και επαφίεται σε κάθε επιχείρηση η κατανομή της σε βάρδιες). Άλλοι πάλι υποστηρίζουν ότι η γενικότερη αποτυχία της σοβιετικής οικονομιας να ασκήσει συνολικό συντονισμό στο σύστημα της, την οδηγούσε έτσι και αλλιώς σε μειωμένους οικονομικούς δείκτες και αυτό με τη σειρά τους οδηγούσε σε μείωση του ωραρίου καθώς στην Εσσδ ήταν ιδιαίτερα πολύπλοκη νομικά διαδικασία το να μειωθεί το ωρομισθιο.

    Αυτά ως προς επεξήγηση της απορίας, και συγγνώμη για το σεντόνι. Και πάλι ένα θερμό ευχαριστώ.

  142. rogerios said

    @137, 140: Όντως πρόκειται για σλόγκαν που χρησιμοποιήθηκε στα χρόνια του Δεύτερου Πενταετούς. Και τα 420΄ της εργάσιμης ημέρας θα πρέπει να είναι πραγματικά αφιερωμένα στην εργασία. Στο κείμενο που παρατέθηκε (και σε κάποια άλλα που βρήκα) ο κύριος στόχος δεν είναι τόσο η λούφα του εργαζόμενου αλλά η πλημμελής οργάνωση στον χώρο εργασίας η οποία δεν καθιστά δυνατή την πλήρη εκμετάλλευση του εργασιακού χρόνου.

  143. rogerios said

    Βλέπω ότι με πρόλαβαν και με πολύ αναλυτικές επεξηγήσεις. Οι ρωσομαθείς μπορούν να συμβουλευθούν εδώ το άρθρο που μνημονεύεται στο σχόλιο αριθ. 141.

  144. Φώτης said

    Καλησπέρα από Αυστραλία!

    Αναρωτιέμαι πως μπορούν αυτά τα κείμενα να χρησιμοποιηθούν ώστε να βγει κάποιο συμπέρασμα για το πως «μέρος των σοβιετικών πολιτών και των χαμηλόβαθμων αξιωματούχων αντιλαμβανόταν τη σχέση τους με την επανάσταση, με τις προϊούσες κουλτούρες της ρωσικής περιφέρειας, με την εποχή τους και με την τεχνολογία, με τη θρησκεία και, κυρίως, με το μέλλον τους.»
    Πως επιλέχθηκαν τα κείμενα που τοποθετήθηκαν στις χρονοκάψουλες;
    Φαντάζομαι πως δεν επελέγησαν τυχαία. Θα έγινε κάποιος διαγωνισμός έκθεσης ιδεών και τα κείμενα που άρεσαν περισσότερο στους ιθύνοντες του καθεστώτος, εγκρίθηκαν.
    Προφανως δε θα επιλεγόταν κανένα κείμενο που θα έλεγε «θα ήθελα χίλιες φορές να ζω στην Αμερική – Ελπίζω το 2017 να τα έχω καταφέρει». Δε λέω απαραίτητα ότι ένα τέτοιο κείμενο θα υπήρχε αλλά σίγουρα δεν μπορούμε να το γνωρίζουμε μέσα από τις κάψουλες αυτές.

    Ενδιαφέρον ίσως είχε να αντιπαρατεθούν τα κείμενα αυτά με τα κείμενα κάποιου αντίστοιχου διαγωνισμού (προφανώς δεν γνωρίζω αν υπάρχει) που ίσως οργάνωσε η χούντα των συνταγματαρχών με κάποιο αντίστοιχο θέμα.

  145. Νέο Kid said

    144. Ασφαλώς έχεις δίκιο ότι δεν μπορεί κανείς να βγάλει «στατιστικώς σημαντικά» συμπεράσματα σχετικά με το «μέσο σφυγμό» ή τη μέση αντίληψη από τέτοια γράμματα- δείγματα γιατί υπόκεινται στο self-selecting bias! Είναι το ίδιο με τα ερωτηματολόγια σε εστιατόρια και ξενοδοχεία ή τα ερωτηματολόγια συνδικαλιστικών ομάδων ή τις τηλεφωνικές δημοσκοπήσεις.
    Απαντούν όσοι θέλουν ή έχουν συγκεκριμένα παράπονα ή έχουν απλά το χρόνο, ΚΑΙ ΔΕΝ απαντάει ΠΟΤΈ σχεδόν αντιπροσωπευτικό δείγμα ! (Γιατί βαριούνται ή απαξιούν να γράψουν ή είναι απλά ευχαριστημένοι (στα ξενοδοχεία κλπ) ή είναι άνεργοι (σε ερωτήσεις σε επαγγελματικά περιβάλλοντα) και δεν έχουν διάθεση να συμμετέχουν σε δημοσκοπήσεις ή δεν έχουν σταθερό τηλέφωνο ή… χίλια δυό «ή»
    Αυτό είναι γενικό . Το self-selecting bias ( δεν ξέρω πώς να το πω δόκιμα στα ελληνικά… “πόλωση αυτοεπιλογής» ; «Μεροληψία αυτοεπιλογής»; ) είναι παντού γύρω μας , σε θέματα που δεν αντιλαμβανόμαστε με την πρώτη εύκολα, και πρέπει να είμαστε φειδωλοί στο να βγάζουμε κρίσεις για το «γενικό» μέσα από τέτοιο «μεροληπτικό» ειδικό.
    Ειδικά στα γράμματα τέτοιου τύπου ( αλλά και γενικότερα σε δημοσκοπήσεις (ασχέτως ΕΛευθεριας Έκφρασης !) ο ερωτόμενος ή ο γράφων τείνει να γράψει ή να απαντήσει αυτό που θεωρεί ότι θέλει να ακούσει αυτός που ρωτάει!

  146. Γιάννης Κουβάτσος said

    Νομίζω πως το άρθρο του Κωστόπουλου στην Εφ Συν είναι ό,τι πιο κοντά στην πραγματικότητα έχω διαβάσει μέχρι τώρα σχετικά με τα πραγματικά αίτια της ρωσικής εισβολής.

  147. Γιάννης Κουβάτσος said

    145:Ακόμα κι αν δεν γράφτηκαν καθ’ υπαγόρευσιν, προφανώς τα κείμενα ελέγχθηκαν από τους αρμόδιους λογικριτές, πριν σφραγιστούν στις χρονοκάψουλες. Γνωρίζοντας τη φύση αυτού του καθεστώτος, δεν μπορούμε να θεωρήσουμε ότι δόθηκε πλήρης ελευθερία στα παιδιά να γράψουν ό,τι θέλουν.

  148. Νέο Kid said

    147. Όχι, εγώ δεν υπονόησα «λογοκρισία». Το self selecting bias δεν έχει να κάνει με λογοκρισία ή υποχρέωση , έχει να κάνει με επιλογή. Επιλέγεις να γράψεις , να κάνεις, να πεις, να σχολιάσεις, κλπ επειδή βρίσκεσαι σε ένα περιβάλλον (ή διάθεση) που εσύ έχεις επιλέξει.
    Ας πούμε το ιστολόγιο μας. Δεν θα έκανε σωστή επιστήμη κάποιος που θα έβγαζε από ένα δείγμα των σχολιαστών του ιστολογίου το συμπέρασμα ότι οι Έλληνες είναι αριστερίζοντες σε ποσοστό 80% , έχουν νοημοσύνη 120 και διαβάζουν ποίηση!…

  149. Γιάννης Κουβάτσος said

    148:Όχι, δεν εννοώ ότι εσύ, Κιντ, υπονόησες λογοκρισία. Εγώ το λέω. Προφανώς τα παιδιά ήξεραν τι «πρέπει» να γράψουν, αλλά αν βρέθηκαν και κάποια κομσομολάκια εκτός γραμμής για τον άλφα ή βήτα λόγο, υποθέτω ότι θα υπήρχε κάποια λογοκριτική αρχή που θα επιλήφθηκε του θέματος.

  150. Alexis said

    #149: Φαντάζομαι ότι και εξ’ αρχής θα υπήρχε κάποια επιλογή των παιδιών με τρόπο ώστε να επιλεγούν αυτά που θα έγραφαν τα «σωστά» πράγματα.
    Όπως όταν ερχόταν ο επιθεωρητής παλιά στο σχολείο. Επέλεγε ο δάσκαλος τους 2-3 καλύτερους μαθητές να πουν το μάθημα και ο επιθεωρητής έφευγε με την εντύπωση ότι η τάξη «πετάει» 😎

  151. Γιάννης Κουβάτσος said

    150:Α,μπράβο, ο επιθεωρητής.😊 Υποθέτω ότι ξέρεις το γνωστό ανέκδοτο :

    Ένας επιθεωρητής επισκέπτεται το σχολείο του Τοτού και στα πλαίσια του μαθήματος ρωτάει τον Τοτό:
    – Για πες μου, Τοτέ, ποιος έκλεψε τα μήλα των Εσπερίδων;
    Τρομοκρατημένος ο Τοτός απαντάει:
    – Δεν ήμουν εγώ κύριε… αλλαααά είδα τη Αννουλα να τρώει ένα μήλο το πρωί, μάλλον αυτή τα έκλεψε…
    Ρωτάει ένα ένα όλα τα παιδιά στην τάξη και όλοι λέγαν πως … τα μήλα των Εσπερίδων τα έκλεψε η Αννουλα.
    Ο επιθεωρητής πλησιάζει τον δάσκαλο να ζητήσει τον λόγο για το χαμηλό επίπεδο στην τάξη…

    Οπότε ο δάσκαλος του λέει:
    – Κύριε επιθεωρητά, σας διαβεβαιώ προσωπικά ότι η Αννουλα είναι πολύ καλό παιδί και από καλή οικογένεια.
    Και να έκλεψε κανένα μηλαράκι δεν πειράζει.. τι να κάνουμε να την κρεμάσουμε;

    Η Αννουλα βάζει τα κλάματα και παίρνει τηλέφωνο τους γονείς της…
    Έρχονται εκείνοι τρομοκρατημένοι και διαβεβαιώνουν τον επιθεωρητή πως το μήλο που κρατούσε σήμερα στο σχολείο η Αννούλα το είχαν αγοράσει οι ίδιοι και δεν το έκλεψε η Αννούλα από τις Εσπερίδες.

    Σκασμένος ο επιθεωρητής φεύγει από το σχολείο και κάνει αναφορά στο υπουργείο αναφέροντας τα καθέκαστα· όχι μόνο τα παιδιά αλλά και ο δάσκαλος αυτού του σχολείου είναι εντελώς αστοιχείωτος.
    Μετά από 2-3 μέρες έρχεται η απάντηση του υπουργείου:
    ΚΥΡΙΕ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΑ ΝΑ ΑΣΧΟΛΗΘΕΙΤΕ ΜΕ ΤΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΑ ΣΑΣ ΚΑΘΗΚΟΝΤΑ ΚΑΙ ΜΟΝΟ. Η ΥΠΟΘΕΣΗ ΤΗΣ ΚΛΟΠΗΣ ΤΩΝ ΜΗΛΩΝ ΤΩΝ ΕΣΠΕΡΙΔΩΝ ΕΙΝΑΙ ΚΑΘΑΡΑ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΑΣΤΥΝΟΜΙΑΣ

  152. # 150

    να λέμε και τα δικά μας με την «επιλογή» μαθητών να μιλήσουν στην Βουλή κι άλλες παρόμοιες αηδίες της «ξύλινης γλώσσας». τα της σοβιετίας μας μάραναν !

  153. Alexis said

    #151: 😂😂😂 ναι το είχα ξανακούσει…

  154. sarant said

    Καλημέρα και από εδώ!

    141 Κύριε Μόσχο, συγχαρητήρια για το βιβλίο. Από τη βιασύνη μου, παρέλειψα να αναφερθώ, στην εισαγωγή μου, στο άλλο σας βιβλίο για την ποίηση της γειτονικής (τέως ακατονόμαστης) χώρας. Συγγνωμη. Ευχαριστούμε πολύ για το σχόλιό σας, πολύ διαφωτιστικό.

    143 Ευχαριστούμε!

  155. GeoKar said

    Σχετικά με την εφαρμογή των 5ετών προγραμμάτων στην ΕΣΣΔ, προτείνω το παλιότερο (2010?) βιβλίο «Red Plenty» του Francis Spufford (εκδόσεις Faber & Faber – δεν ξέρω αν έχει κυκλοφορήσει στα ελληνικά).

    Ως προς το κυρίως θέμα του άρθρου, η δική μου σκέψη ήταν πάντα με όλους/ες εκείνους/ες που διαψεύστηκαν τα άδολα όνειρά τους…

  156. zeolas said

    K. Σαραντάκο, και πάλι ευχαριστώ, όσο για το προηγούμενο βιβλίο της «γειτονικής χώρας» να είστε καλά, αλλά σιγά, δεν είναι δα και υποχρεωτικό όλα να αναφέρονται παντού. Μας έχει φάει όλες και όλους λίγο αυτή η κουλτούρα των ψηφιακών μέσων. Μια διόρθωση να κάνω στο άνωθεν σχόλιο μου, γιατί το έγραψα βράδυ και από κινητό, όπως είναι εμφανές. Μέχρι το 1960 η νομοθεσία προέβλεπε γενικά το 7ωρό και 6ήμερο, όχι μέχρι το 1950 που έγραψα πάνω. Και μετά το σύστημα ελαστικοποιήθηκε σταδιακά, μέχρι το 1991.

    Δύο ακόμα σχόλια αν μου επιτρέπεται, γενικά πάνω στο κλίμα διάφορων σχολιών που διάβασα. α) Κατανοώ ότι το ζήτημα της ΕΣΣΔ είναι ένα φορτισμένο ζήτημα πολιτικά στην Ελλάδα, λόγω του τεράστιου, και πολλές φορές καταστρεπτικού ρόλου που έπαιξε το Πολίτμπιουρό στο εργατικό κίμημα εδώ, και ειδικά στα ενδω-κομματικά μεταξύ ΚΚΕ, ΚΚΕ εξωτερικού και εσωτερικού. Υπάρχουν πλήθος ιστορικών, ξένων αλλά και ρώσων και ουκρανών εμιγκρέδων, που λένε διάφορα πράγματα, πολλές φορές για την ΕΣΣΔ, πολλές φορές ιδιαίτερα φορτισμένα. Είναι ιδιαίτερα εύκολο μέσα σε ένα κείμενο να κάνει κανείς κάτι να φαίνεται πολύ κακό, πολύ δαιμονικό και πολύ άσχημο. Και πολλά πράγματα ήταν τέτοια στην ΕΣΣΔ. Όμως πλεον η ανάλυση της ΕΣΣΔ, αλλα και οποιουδήποτε κράτους, υπαγορεύεται από νέες επιστημολογικές προσεγγίσεις που ξεφεύγουν ίσως από τα παραδοσιακά σχήματα ανάλυσης «της ιδεολογίας, ή των πολιτικών τάσεων των κυβερνητικών ελίτ». Πλέον προσεγγίζουμε τα ζητήματα μέσα -και- από άλλα πρίσματα όπως την πολιτική θεωρία των υποδομών, τον προβληματισμό περι οριενταλισμού και δυτικής ματιάς, την θεωρία της ουτοπίας, την ανθρωπολογία του κράτους, την θεωρία της καθημερινής ζωής κτλ. Ειδικά η Ελληνική βιβλιογραφία πάσχει από μια ουσιαστική, εκ νέου, πιο ψυχρή ανάλυση πηγών της εποχής ώστε να δει τι γίνόταν.

    β)Τα κείμενα, όπως αναφέρεται και μέσα στην εισαγωγή, προσφέρονται για μια ανάλυση της σοβιετικής κουλτούρας, δηλαδή της κουλτούρας όπως διαμορφώνονταν σε κοινωνικό επίπεδο τόσο από την επίσημη παιδεία αλλά και σε αντίθεση με αυτή. Και εδώ έρχεται αυτό που έλεγα ότι έχουμε ανάγκη για μια πιο ψύχραιμη ματιά. Ο κοσμισμός για παράδειγμα, που αναφέρεται και στην εισαγωγή, ήταν καθ΄ όλη τη διάρκεια της ΕΣΣΔ, απαξιωμένη θεωρία ως «μπουρζουάδικη και τσαρική θεωρία» καθώς ο θεμελιωτής της, όχι απλά δεν ήταν κομμουνιστής, αλλά φανατικός τσαρικός. Παρ΄όλα αυτά, τα γράμματα φανερώνουν μια όχι απλά μεγάλη διάδοση του κοσμισμού αλλά μια γνώση ακριβών κειμένων, οι διατυπώσεις είναι πολλές φορές πολύ κοντα στα αρχικά κείμενα. Μπαίνει εδώ έτσι ένα θέμα περί του τι εννοούσε ο σοβιετικός του ’60, ελευθερία του λόγου, πώς λειτουργούσα τα τυπογραφία, πώς λειτουργούσε το παράνομο εμπόριο εντύπων, και σε ποιο βαθμό αυτά όλα αυτά ήταν γνωστά και ανεκτά από το Κόμμα. Οι επιστολές, αλλά και άλλο υλικό, όπως για παράδειγμα τα σοβιετικά γυναικεία περιοδικά της δεκαετίας του ’70

  157. zeolas said

    Οι σοβιετικοί καζαμίες κτλ. Φανερώνουν πχ, μια αντίθετη εικόνα, με φεμινιστικό λόγο ενάντια στην τοπική γραφειοκρατία. Το ερώτημα δεν είναι αν επέλεξαν τα παιδιά που θα γράψουν τις επιστολές. Προφανώς και το έκαναν. Το ερώτημα δεν είναι αν τα άτομα που έγραψαν τις επιστολές είναι φίλα προσκείμενα στο καθεστώς. Προφανώς και θα ήταν. Το ζήτημα είναι να κατανοήσουμε -και αυτό ειναι το ερώτημα κάθε πολιτικής θεωρίας- τι εννοούσαν και τι κατανοούσαν εκείνη την εποχή ως «φιλά προσκείμενο στο καθεστώς» και αυτό είναι ένα ερώτημα δύσκολο για κάθε κοινωνία, δεν είναι απλά «όσοι υπάκουαν στις διαταγές του Πολιτμπιουρό». Όλα αυτά, για να διώξω τους φόβους πολλών, δεν αναιρούν τις φυλακίσεις, την καταστολή ή ότιδήποτε άλλο απαίσιο και κατακριτέο μας είναι ήδη γνωστό ότι συνέβαινε εκεί. Αλλά καλό είναι να κοιτάμε και εκεί, στον μικρό άνθρωπο, τι γινόταν, να διαβάζπυμε ανάμεσα από τα λόγια του κτλ.

  158. rogerios said

    Θα ήθελα κι εγώ προσωπικά να ευχαριστήσω τον κύριο Μόσχο/ Zeolas τόσο για τα εξαιρετικά κατατοπιστικά σχόλιά του όσο και για το έργο του εν γένει. Αν μου επιτρέπεται, πάντως, ας επισημάνω κάτι: ο ιστορικός καταγράφει, εξηγεί και αναλύει. Εάν το αντικείμενο της έρευνάς του είναι η ΕΣΣΔ δεν έχει καμία υποχρέωση να ζητεί συγγνώμη για τις διώξεις, την καταστολή και την περιστολή των θεμελιωδών ελευθεριών που χαρακτήριζαν το συγκεκριμένο καθεστώς.

    Ας πάμε, όμως, στο θέμα μας. Δεν ξέρω ποιον θέλουμε να ξεγελάσουμε; Τους ίδιους τους εαυτούς μας, μήπως; Εκθέσεις ιδεών έχουμε εν προκειμένω, εκθέσεις που έπρεπε να ανταποκρίνονται σε ένα συγκεκριμένο πρότυπο καθορισμένο από το καθεστώς. Πόσο πρωτότυπο είναι κάτι τέτοιο; Κατά πόσο αποτελεί ιδιαιτερότητα της ΕΣΣΔ; Εάν το συγκεκριμένο περιεχόμενο είναι ιδιαίτερο για τη Σοβιετική Ένωση, η ίδια η στάση έχει χαρακτήρα οικουμενικό. Πόσες τέτοιες εκθέσεις γράψαμε όταν ήμασταν μαθητές (να θυμίσω στους παλαιότερους την κλασική έκθεση περι αποταμίευσης;); Πόσες τέτοιες εκθέσεις ζήτησαν από τους μαθητές τους οι εκπαιδευτικοί σχολιαστές του ιστολογίου; Πόσα τέτοια κείμενα γράψαμε όλοι στην επαγγελματική ζωή μας ώστε να χαϊδέψουμε τα αυτιά της ιεραρχίας ή, πιο «αθώα», ώστε αυτά να ανταποκρίνονται στο πνεύμα των καιρών;
    Μας σοκάρουν αυτά που έγραφαν οι μαθητές στα χρόνια της Σοβιετίας, λοιπόν;
    Αλλά ξέχασα, εμείς ζούμε σε καθεστώς τέτοιας ελευθερίας που μια μαθητική έκθεση της οποίας το περιεχόμενο θα θύμιζε στίχους τραγουδιού πανκ συγκροτήματος (και θα μιλούσε άσχημα για την «πατρίδα», τον στρατό ή την Εκκλησία) θα έδρεπε δάφνες και θα προκρινόταν το δίχως άλλο ως εξαιρετική. 🙂

  159. Γιάννης Κουβάτσος said

    «Κατά πόσο αποτελεί ιδιαιτερότητα της ΕΣΣΔ;»
    Υποθέτω ότι, για παρόμοιες χρονοκάψουλες, οι μαθητές π.χ. σουηδικών σχολείων της ίδιας εποχης θα ήταν ελευθεροι να γράψουν ό,τι θέλουν χωρίς υπαγόρευση από καθοδηγητές και λογοκρισία από λογοκριτές.
    Και όχι μόνο Σουηδοί μαθητές αλλά και μαθητές πολλών δυτικών χωρών. Η δυτική νεολαία της δεκαετίας του ’70 ήταν σαφώς πιο χειραφετημένη απ’ ό,τι ήταν τη δεκαετία του ’50, ας πούμε.
    Ρογήρε, το σοβιετικό καθεστώς ήταν ολοκληρωτικό. Αυτό πια είναι πανθομολογούμενο. Οι σχετικισμοί και οι άτοπες συγκρίσεις δεν μπορούν να αλλάξουν την πραγματικότητα. Οι δυτικές κοινωνίες εκείνης της εποχής ήταν σαφώς πιο φιλελεύθερες και δημοκρατικές, παρ’όλα τα ελαττώματά τους, τις δυσλειτουργίες τους και ό,τι άλλο θες.

  160. rogerios said

    @159: Ουδείς αμφισβητεί ότι οι δυτικές κοινωνίες ήταν σαφώς πιο φιλελεύθερες από τη σοβιετική. Το ζήτημα είναι αν χαρακτηρίζονταν εκείνες, και μόνον εκείνες, από παντελή έλλειψη κομφορμισμού. Δεν το νομίζω… Και αν κάποιες, όπως η σουηδική την οποία μνημονεύετε, μπορεί να ήταν πολύ πιο ανεκτικές στο διαφορετικό από ό,τι η μέση ζητούμενη αντίληψη, άλλες δεν ήταν καθόλου έτσι. Της ελληνικής περιλαμβανομένης.

  161. sarant said

    156-7 Κύριε Μόσχο, ευχαριστώ και πάλι για τα σχόλιά σας.

    Δεν ήταν υποχρεωτικό να αναφέρω το άλλο σας βιβλίο, αλλά είχα σκοπό να το κάνω και το λησμόνησα -δεν έρχεται μόνο του, βλέπετε.

    Και επειδή δεν το ξέρουν όλοι, εννοώ αυτό:
    https://antipodes.gr/book/makedoniko-paramythi

    Στην εισαγωγή, επίσης, κάνετε μια αναφορά σε «κουήρ κολεχτίβες» στη σοβιετική κεντρική Ασία αλλά δεν θυμάμαι να λέτε τίποτε άλλο και μου κίνησε την περιέργεια.

  162. Avonidas said

    #158. Πόσα τέτοια κείμενα γράψαμε όλοι στην επαγγελματική ζωή μας ώστε να χαϊδέψουμε τα αυτιά της ιεραρχίας ή, πιο «αθώα», ώστε αυτά να ανταποκρίνονται στο πνεύμα των καιρών;

    Το «πού βλέπετε τον εαυτό σας σε 5 χρόνια;» λες;

    Τι 5, τι 50 😛

  163. Avonidas said

    #144. Ενδιαφέρον ίσως είχε να αντιπαρατεθούν τα κείμενα αυτά με τα κείμενα κάποιου αντίστοιχου διαγωνισμού (προφανώς δεν γνωρίζω αν υπάρχει) που ίσως οργάνωσε η χούντα των συνταγματαρχών με κάποιο αντίστοιχο θέμα.

    Καλά, άμα βρεις τίποτα έστω και ελάχιστα σχετικό απ’ τους συνταγματάρχες να μου τρυπήσεις τη μύτη. Προπαγάνδα ξε-προπαγάνδα, η χειρονομία των σοβιετικών είχε το νόημα ότι «απευθύνουμε χαιρετισμό στο μακρινό μέλλον». Οι χουντικοί ήταν μονίμως προσηλωμένοι στο παρελθόν – στο (χαλκευμένο) μεγαλείο της φυλής :-/

  164. Νέο Kid said

    162 «Τι νομίζετε ότι μπορείτε να προσφέρετε στην εταιρία;»
    Πόσο ήθελα πάντα να απαντήσω «5 κιλά αίμα ρε!» σ αυτή την ερώτηση…
    (Αλλά επειδή είμαι κότα, κι έχω παιδάκια να ταΐσω, πάντα απαντώ «I can add value to their endeavors…» Πφφ… 🤮

  165. Avonidas said

    #164.

    -Ποιά είναι η μεγαλύτερή σας αδυναμία;
    -Τα ντολμαδάκια! 😛

    (Τον πλαθολόγιο όρο κρετινερωτήσεις τον έχεις ακουστά, ε Κιντ; 🙂 )

  166. Νέο Kid said

    165. Α! Στο what’s your biggest weakness? μια φορά δεν άντεξα κι απάντησα : my greatest weakness is that I am not weak! ( το οποίο είναι κι απόλυτα αληθές) αλλά δε θυμάμαι αν το εκτίμησε δεόντως ο κρετινερωτών…

  167. Avonidas said

    #166. Την επόμενη φορά που θα σε ρωτήσουν πού βλέπεις τον εαυτό σου σε 5 χρονια, βγάλε μια τράπουλα ταρώ απ’ την κωλότσεπη, βάρα την στο γραφείο και πες του «κόψε!» 😆

  168. VY said

    № 143. Το site που αναφέρεις έχει google translate. Δεν είναι απαραίτητο να μάθετε ρωσικά, μπορείτε να διαβάσετε αμέσως.

  169. sarant said

    168 Το σχόλιο είχε κρατηθεί προς έγκριση, συγγνώμη.

  170. zeolas said

    Καλησπέρα και πάλι. Κ. Σαραντάκο, η αναφορά για τις κουίρ κολλεκτίβες αφορά τον «αστερισμό» ομάδων Κολλοτάι στο τέλος της δεκαετίας του 70, αρχές 80 στο Μπισκεκ. Το υλικό ανακαλύφθηκε το 2014 στο αρχείο του σοβιετικού κυργιζιου ψυχολόγου Άρον Μπρούνι. Είναι μια σειρά γραμμάτων και κολάζ, υπό την γενική κομμούνα Κολλοντάι. Τα έγγραφα, τα οποία είναι πολλά είναι ακόμα υπό διερεύνηση από παιδιά που κάνουν το διδακτορικό τους εκεί, πάνω στο θέμα. Τα έγγραφα περιείχαν κολάζ, αρχιτεκτονικά σχέδια φουτουριστικού τύπου και παραστάσεις γνωστών σοβιετικών τσιτάτων για την οικογένεια και τη σεξουαλικότητα, για τα σεξουαλικά ήθη εν γένει στην Εσσδ. Το πλήρες αρχείο δεν έχει δημοσιευτεί ακόμα, δεν ξέρουμε καν τον αριθμό των ατόμων που συμμετείχαν. Ο όρος «queer» προφανώς δεν χρησιμοποιείται μέσα στο αρχείο, είναι ο όρος που του έδωσαν οι ερευνητές βάσει της σύγχρονης ορολογίας. Μέσα περιέχονται και πληθος φουτουριστικών μανιφέστων για την σεξουαλικότητα στο διάστημα και για το ξεπέρασμα αντρα-γυναικας. Το συνθημα τους είναι μια παράφραση της Κολλοντάι «ζήτω ο φτερωτός έρως» και το έχουν κάνει «ζήτω ο διαστημικός έρως».

    Τα έγγραφα αυτά ήταν προφανώς παράνομα και κόντρα στην επίσημη γραμμή του κόμματος περί σεξουαλικότητας. Είναι όμως υποδείγματα ακριβώς αυτής της ουτοπικής τάσης που παίρνει κατι από την επίσημη σαβουρα και την επανανοηματοδοτεί, νομιμοποιώντας έτσι, τρόπον τινά και το κράτος ως τουλάχιστον «δεξαμενή υλικού».(έτσι η ουτοπία είναι και ιστορικά συγκεκριμένη αλλά και υπερβαίνει την στιγμή της, απευθύνεται σε κάτι άλλο κτλ). Όπως υποστηρίζει η ακαδημαϊκή ανακοίνωση, δεν απορρίπτουν την σοβιετική παράδοση αλλά την παραφραζουν, τη σατιρίζουν, και ενίοτε στρέφονται σε κάποιες περσόνες με σεβασμο, όπως της Κολλοντάι. Είναι μάλλον ένας σεξουαλικός προβληματισμός της εποχής, που όπως πολλές φορές γινόταν έκανε χρήση της ίδιας της σοβιετικής παράδοσης ενάντια στο καθεστώς, όπως πολλές φορές έκαναν οι σοβιετικοί απεργοί. Μέσα στο βιβλίο δεν ανέφερε τίποτε άλλο γιατί αφενός υπάρχει κίνδυνος να βγει κάποιος εκτός θέματος, αφετέρου δεν θα ήθελα να πω κάτι τόσο ενδιαφέρον, να δείξω ότι έχω πρόσβαση σε κάποια φοβερή γνώση κτλ, ενώ είναι μια έρευνα που πάνω-κάτω όσα έχει δημοσιοποιήσει τα γράφω εδώ τώρα, ο,τι ξέρω γράφω.

    Είναι νέα έρευνα αυτή, που διεξάγεται ακόμα, κα περιμένω και εγώ τη δημοσίευση του πλήρους υλικού ώστε να δω τι μπορεί από αυτά να μεταφραστεί ή έστω σε τι μας βοηθούν ώστε να κατανοήσουμε τη κατάσταση στην περιοχή καλύτερα. Τώρα βέβαια με τον Πόλεμο κτλ, θα αργήσω πολύ να πάω πάνω, να πάρω βιβλία κτλ, και επίσης θα αργήσει πολύ να επανέλθει το διαδικτυακό εμπόριο, ώστε να τα πάρω σε περίπτωση δημοσίευσης.

    Rogerios, ευχαριστώ πολύ!

  171. Tomás de Torquemada said

    #103
    Δυστυχώς, ανάμεσα σε εξομολογήσεις κι ομολογίες πίστεως, μυστήρια της Εκκλησίας και προσευχές, παρακολουθώ τις αναρτήσεις με αργοπορία και τα σχόλια τα διαβάζω κάπως διαγώνια. 🙂

  172. […] Το 1967 στην τότε ΕΣΣΔ γιορτάζονταν τα πενηντάχρονα της Οκτωβριανής επανάστασης. H επέτειος γιορτάστηκε με ιδιαίτερη λαμπρότητα, έγιναν παρελάσεις, εκφωνήθηκαν λόγοι, τα συνηθισμένα των επετείων. Έγινε όμως και κάτι ασυνήθιστο. Σε ολόκληρη την επικράτεια της αχανούς χώρας, από το Τιράσπολ έως το Βλαδιβοστόκ, οι μαθητές των σχολείων και τα μέλη της κομμουνιστικής νεολαίας, της Κομσομόλ… — Weiterlesen sarantakos.wordpress.com/2022/03/13/ussr-2/ […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: