Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Και πάλι για το περιφρονημένο φρούτο

Posted by sarant στο 12 Μαΐου, 2022


Θα επαναλάβω σήμερα ένα άρθρο που έχει δημοσιευτεί ξανά στο ιστολόγιο, ένα άρθρο της σειράς των φρούτων -είναι άλλωστε η εποχή του περιφρονημένου φρούτου που θα σας παρουσιάσω (ξανά) σήμερα. Ποιο φρούτο; Το βλέπετε στην εικόνα: το μούσμουλο.

Τα είδα στον μανάβη, αλλά μου τα θύμισε και μια φίλη, που με ρώτησε αν τη λέξη μούσμουλο, που λέγεται στα ιταλικά nespolo και στην Κρήτη δέσπολο, έχει αρχή ελληνική ή ιταλική -ποιος το πήρε από ποιον με άλλα λόγια. Της απάντησα σε συντομία και της σύστησα να δει το άρθρο που θα έγραφα για περισσότερα.

Κατά την προηγούμενη δημοσίευση του άρθρου, που έγινε πριν από 6 χρόνια (τέτοια εποχή, παρά δύο μέρες!) είχα πει ότι το λέω περιφρονημένο το μούσμουλο, με τα πολλά και υπερμεγέθη κουκούτσια και τη σχετικά λιγοστή, φτενή σάρκα, παρόλο που έχει φανατικούς φίλους διότι ποτέ δεν κατέκτησε τις μάζες, όσο ωραίο κι αν είναι το θέαμα της φορτωμένης με καρπούς μουσμουλιάς, προς το τέλος της άνοιξης.

Σε εκείνη τη δημοσίευση ο φίλος μας ο Δημήτρης Μαρτίνος μού θύμισε ότι και τη μουσμουλιά την είχε κοροϊδέψει ο μέγας Τσιφόρος, σε ένα του ευθυμογράφημα της σειράς Παιδιά της πιάτσας, με τίτλο «Ο μούσμουλος». Εκεί, φαντάζεται τον Θεό να λέει μια μέρα «Ρε δεν κάθουμαι να σκαρώσω ένα δέντρο κορόιδο να σπάνε πλάκα τα υπόλοιπα φυτά;». Και πράγματι δίνει διαταγή στον Γαβρίλη (τον αρχάγγελο Γαβριήλ): «Το δέντρο, μεγάλα φύλλα το θέλω, καθότι τα μεγάλα θα φορεθούν πολύ φέτος και να’χει καρπόν, τα κουκούτσα να τρώνε το ψαχνό, διότι μας είναι και χρήσιμα». Χρήσιμα, επειδή θα τα παίρνουν οι ευσεβείς να τα κάνουν κομπολόγια για τις προσευχές.

Δεν ξέρω αν θα συμφωνήσετε με τον Τσιφόρο ότι είναι για κοροϊδία η μουσμουλιά. Αυτό που ξέρω, αλλά δεν ξέρω αν το ήξερε ο Τσιφόρος, είναι ότι στην πραγματικότητα οι σημερινές μουσμουλιές δεν είναι ίδιες με αυτές που ήξεραν οι προπαππούδες μας, οι οποίοι είχαν υπόψη τους μια πολύ διαφορετική ποικιλία.

Εξηγούμαι. Οι σημερινές μουσμουλιές, σαν κι αυτές της παραπάνω εικόνας, ανήκουν στην μεσπιλέα την ιαπωνική (eriobotrya japonica), που ήρθε στα μέρη μας τον 19ο αιώνα, και όχι στην παλαιότερη μεσπιλέα τη γερμανική (mespilus germanica).

Η μεσπιλέα η γερμανική, που τη βλέπετε εδώ, παρά το βοτανικό της όνομα είναι αυτοφυής της Μικράς Ασίας και πρέπει να ήρθε στα μέρη μας την κλασική εποχή· λεγόταν, και λέγεται στην καθαρεύουσα, μεσπιλέα, αν και κάποια αρχαία ποικιλία ήταν η αμαμηλίς ή επιμηλίς.

Για να μη μπερδευόμαστε με τα δυο είδη μουσμουλιάς, στο άρθρο αυτό την παλιότερη ποικιλία θα την αναφέρω ως «μεσπιλιά» και «μέσπιλα» τους καρπούς της, αλλά να ξέρετε ότι αυτή η διάκριση δεν είναι ευρέως αναγνωρισμένη ή αποδεκτή.

Τα μέσπιλα δεν τα είχαν και σε πολύ μεγάλη εκτίμηση οι αρχαίοι ημών πρόγονοι: ο Γαληνός τα θεωρεί περισσότερο κατάλληλα ως φάρμακο, χάρη στις στυπτικές τους ιδιότητες. Δεν τους αδικώ, διότι το μέσπιλο είναι σκληρός και στυφός καρπός, σχεδόν δεν τρώγεται, παρά μόνο υπερώριμος, όταν αρχίζει να σαπίζει. Όπως λέει ο Παλαιολόγος, ο πρωτοπόρος της ελληνικής γεωπονίας: «Τα μέσπιλα δεν είναι εκλεκτά οπωρικά, αλλ’ όταν είναι εντελώς ώριμα είναι αρκετά νόστιμα και αναπαυτικά για τους ολιγοδόντους και σεβασμίους γέροντάς μας· ωριμάζουν τον Οκτώβριον. Όταν εξαιτίας του κλίματος ή του καιρού δεν προφθάνουν να ωριμάσουν εις το δένδρον, τα συνάζουν και τα απλώνουν εις άχυρα, όπου αποπερατούται η ωρίμασις». (Αυτή η διαδικασία της μετα-ωρίμασης λέγεται bletting στα αγγλικά).

Προσέξτε ότι εκείνα «ωρίμαζαν τον Οκτώβριο» ενώ τα μούσμουλα που τρώμε σήμερα, τουλάχιστον στην Αθήνα, είναι της νεότερης ποικιλίας, της ιαπωνικής, που υποκατέστησε την παλιότερη σχεδόν παντού και ωριμάζουν τον Μάιο.

Οι δυο τύποι έχουν και εμφανισιακά μεγάλη διαφορά, αφού το μέσπιλο είναι στρογγυλό με πλατιά σέπαλα στην ουρά του που σχηματίζουν ένα στεφάνι. Τα μέσπιλα, δηλαδή τα παλαιού τύπου μούσμουλα, θα τα βρείτε πλέον μόνο στη Βόρειο Ελλάδα, διότι η μεσπιλιά είναι πιο ανθεκτική στο κρύο, και βέβαια θα τα βρείτε εκτός εμπορίου.

Από γλωσσική άποψη, η διάκριση ανάμεσα σε μούσμουλο και μέσπιλο είναι εμφανής μόνο στα αγγλικά, αφού το μέσπιλο λέγεται medlar, ενώ τον νεότερο καρπό, το μούσμουλο, το λένε loquat, όνομα κινεζικής αρχής, που έχει το ίδιο δεύτερο συνθετικό με το κουμ-κουάτ. Πάντως, ακόμα και στα αγγλικά η διάκριση συχνά δεν τηρείται –πάρα πολλές φορές, θα δείτε να αποκαλούν medlar και τα νεότερα μούσμουλα, ακόμα και σε λεξικά. Στις περισσότερες άλλες γλώσσες, υπάρχει μία λέξη και για τις δύο ποικιλίες, οπότε πρέπει να έχουμε στο νου μας πως όταν διαβάζουμε για μούσμουλα σε κείμενα πριν από το 1900 μάλλον θα πρόκειται για το παλιό είδος, ενώ σε νεότερα κείμενα για το καινούργιο.

Η λέξη μέσπιλον της αρχαίας είναι άγνωστης ετυμολογίας. Πέρασε στα λατινικά ως mespilum και από εκεί διαδόθηκε στις δυτικοευρωπαϊκές γλώσσες, ωστόσο με πολλές παραφθορές σε σημείο που να είναι σχεδόν αγνώριστη. Στα γαλλικά το μούσμουλο (και το μέσπιλο) λέγεται nèfle, αλλά υπήρξαν και πολλές άλλες παραλλαγές, και από μια παλαιογαλλική παραλλαγή, medler, προέκυψε η σημερινή αγγλική λέξη, medlar. Αντίθετα, στα τούρκικα, το μούσμουλο λέγεται musmula, ολοφάνερο δάνειο από τα ελληνικά (δανείστηκαν τη λέξη από τον πληθυντικό αριθμό μας, αλλά το musmula είναι ενικός!) και η ίδια λέξη έχει περάσει στα ρώσικα και στα σερβοκροάτικα.

Το μέσπιλον έγινε μέσπουλον και μούσπουλον στα μεσαιωνικά χρόνια. (Στον Πωρικολόγο ο Μούσπουλος είναι ένας από τους γραμματικούς). Η τροπή από το π στο σημερινό μ οφείλεται σε αφομοίωση, αν και ο Ψυχάρης υποστήριξε ότι μεσολάβησε δανεισμός και αντιδανεισμός από τα τουρκικά, δηλαδή ότι η λέξη «μούσμουλο» είναι αντιδάνειο. Αυτό δεν είναι απαραίτητο, ωστόσο άλλες ελληνικές ονομασίες του μούσμουλου είναι σίγουρα αντιδάνεια. Από το ιταλικό nespola, στα Εφτάνησα ακούγονται τύποι όπως «η μέσπολα» (Κεφαλονιά), «η νέσπολα» σε Παξούς και Κέρκυρα, ενώ στην Κρήτη, που κι αυτή γνώρισε Ενετοκρατία, έχουμε τον τύπο «το δέσπολο» ή «η δέσπολα». Τα κυκλαδίτικα και πελοποννησιακά «μέσκουλα» δεν ξέρω αν είναι αντιδάνειο ή εσωελληνική εξέλιξη. Μέσκουλα τα λένε και στην Ήπειρο. Τα δέσπολα τα έχει απαθανατίσει ο Ελύτης στον Μικρό Ναυτίλο: Πού να τα πω νύχτα μες στον αέρα / Στα δέσπολα των άστρων στη μαυρίλα που μυρίζει.

Κάτι αξιοπερίεργο συμβαίνει στη Μυτιλήνη, όπου με τη λέξη «μούσμουλο» δηλώνεται ο καρπός που στην υπόλοιπη Ελλάδα λέγεται κορόμηλο -ενώ τα μούσμουλα της κοινής λέγονται φραγκόμηλα!

Στα τούρκικα τα μούσμουλα λέγονται και Malta erigi (μαλτέζικα δαμάσκηνα, κατά λέξη) ενώ στην Κύπρο λέγονται και πολεμίδια ή πομηλίδια (από εκεί ονομάστηκε και το χωριό Πολεμίδια). Αυτά τα πολεμίδια δεν έχουν καμιά σχέση με τον πόλεμο, αλλά εικάζω πως είναι εξέλιξη του αρχαίου «επιμηλίδες».

Σχετικά με το μέσπιλο, το medlar, υπάρχει ένα αρκετά γνωστό άσεμνο απόσπασμα στο «Ρωμαίος και Ιουλιέτα» του Σέξπιρ:

If love be blind, love cannot hit the mark.
Now will he sit under a medlar tree,
And wish his mistress were that kind of fruit
As maids call medlars, when they laugh alone.
O Romeo, that she were, O that she were
An open-arse, thou a pop’rin pear!

Στα αγγλικά της εποχής, medlar ήταν αισχρολογία για το γυναικείο όργανο (vulgarism for female genitalia), αλλά και τα μέσπιλα τα αποκαλούσαν, λόγω του σχήματός τους, open-arse, ανοιχτόκωλα (δείτε πιο πάνω τη δεύτερη φωτογραφία). Το ‘pop’rin pear’ είναι αχλάδι από το Poperinghe, αλλά και αργκό για την ψωλή. Ο τελευταίος στίχος παλαιότερα διορθωνόταν συχνά σε «open etcetera» (θα τον βρείτε έτσι και στο Διαδίκτυο καμιά φορά). Να δούμε κανα-δυο αποδόσεις, που είχε την καλοσύνη να μου στείλει ο Νίκος Λίγγρης στη Λεξιλογία:

Άμα ο έρωτας είναι τυφλός, δεν βρίσκει τον στόχο του.
Τώρα θα ’χει ξαπλώσει κάτω από μια μουσμουλιά
και θα παρακαλάει να γίνει με την καλή του αυτό
που οι κοπέλες ρωτάνε κρυφά η μια την άλλη: «Την κούνησες
εσύ τη μουσμουλιά;» Ρωμαίο, σου εύχομαι χωρίς δόλο
να γίνεις ζουμερό αχλάδι και να της μπεις στον κώλο!
(Μετ.: Ερρίκου Μπελιέ)

Ο Μπελιές μεταφράζει χωρίς περιστροφές και με πολύ καλό αποτέλεσμα, ενώ ο Ρώτας, αναγκασμένος λόγω εποχής σε μεγαλύτερη σεμνότητα, αποφεύγει τις κακοτοπιές:

Αν είν’ ο Έρωτας στραβός, ο Έρωτας δε βρίσκει
τον στόχο. Να, θα κάτσει κάτω από μια μουσμουλιά
και θα παρακαλιέται να ’τανε η καλή του
φρούτο, από κείνα που τα λένε μούσμουλα οι κοπέλες
όταν γελάνε μεταξύ τους. –Ε, Ρωμαίο,
να ’ταν, ω να ’τανε το φρούτο μες στο στόμα
κι ας ήτανε κι αχλάδι παραγινωμένο.
(Μετ.: Βασίλη Ρώτα)

Βέβαια, τον προπερασμένο αιώνα, ο Άγγ. Βλάχος είναι ακόμα σεμνότερος:

Αν τυφλός
ο έρως είνε, θ’ αστοχήση του σκοπού.
Τώρα υπό μηλέαν που θά κάθηται,
της ερωμένης του ονειρευόμενος
τα μήλα.

Μια παλιά έκφραση με τα μούσμουλα, είναι η «έφαγε τα μούσμουλα» ή «έφαγε τα μούσμουλα ξινά», που λεγόταν για ερωτευμένο που δεν βρήκε ανταπόκριση, εντελώς αντίστοιχη με τη σημερινή «έφαγε τη χυλόπιτα». Την έκφραση την έχω αποδελτιώσει στον Φιάκα του Μισιτζή, θεατρικό έργο του 19ου αιώνα, οπότε μάλλον αναφέρεται στα μέσπιλα, που ήταν πολύ πιο ξινά από τον σημερινά μούσμουλα. Τη βρίσκω και σε θρακιώτικο παροιμιολόγιο. Υπάρχει κι ένα δίστιχο, «Μ’ έναν του φίλο τού μηνά, πως είν’ τα μούσμουλα ξινά», που θα το βρείτε στο Διαδίκτυο γραμμένο «μ’ έναν του φίλο του Μηνά», λες και μιλάει για κανέναν Μηνά (πού να ξέρει ο άλλος τι σημαίνει «μηνάω»;!)

Σαν περιφρονημένο φρούτο που είναι, το μούσμουλο εμφανίζεται σε χαλαρά τυποποιημένες φράσεις, π.χ. «σιγά τα μούσμουλα», για κάτι ασήμαντο. Υπάρχει επίσης η διάσημη ατάκα του Χρόνη Εξαρχάκου στην ταινία Η παριζιάνα, που απάντησε στην πειραχτική ερώτηση «Τι φρούτα βγάζει η Καλαμάτα;» με το μη αναμενόμενο «Μούσμουλα!».

Σε έναν άλλον διάσημο κινηματογραφικό διάλογο μεταξύ Σταυρίδη και Γκιωνάκη στην ταινία Τα κίτρινα γάντια, ο Σταυρίδης, όταν ο χαζός σερβιτόρος τον ρωτάει αν θέλει πορτοκαλάδα από πορτοκάλι, απαντάει νευριασμένος: Όχι, από μούσμουλα!

Μούσμουλα ήταν στην αργκό οι σφαίρες, ίσως από τα κουκούτσια τους. Στην Υπόγα του Μπέζου υπάρχει ο στίχος «Μπαίνει ένας μπάτσος με το κούφιο / Και ρίχνει μούσμουλα στο ρούφο», όπου η τελευταία λέξη είναι ‘ρούχο’ για ορισμένους, αλλά φαίνεται πειστικό το ‘στον ρούφο’, που είναι ο λουλάς όπως είχε πει το Σπαθόλουρο στο προηγούμενο άρθρο.

Θέλοντας να ειρωνευτεί την αντίληψη ορισμένων ότι η χρήση της καθαρεύουσας εξευγενίζει, ο Ψυχάρης, με τη χαρακτηριστική του ειρωνεία, γράφει στο Ταξίδι μου:

«Τα μούσμουλα είναι κάτι φρούτα σάπια, ολόμαβρα, κι ο καθένας μπορεί ν’ αγοράσει. Εσύ μούσ­μουλα μην τα λες· βάφτισ’ τα μέσπιλα και βγαίνουνε ρόδα».
Θυμίζω ότι γράφει το 1888, άρα αναφέρεται, όπως άλλωστε φαίνεται και από την περιγραφή, στο παλαιότερο είδος καρπού.

Κάποιοι θεωρούν ότι το κίτρινο του μούσμουλου είναι ξεχωριστή απόχρωση, κι έτσι υπάρχει η λέξη «μουσμουλί», αλλά τη λέξη αυτή δεν θα τη βρείτε στα λεξικά, παρά μονάχα στο ρεμπέτικο τραγούδι Φέρτε πρέζα να πρεζάρω του Παναγιώτη Τούντα, που μας λέει για το Ερηνάκι με το μουσμουλί γοβάκι, που έχει τρελάνει τον μερακλή του τραγουδιού, γιατί εκείνος του μιλάει μα αυτή δεν μιλιέται, σκάει απ’ τα γέλια κι όλο κουνιέται. Και φοράει και γοβάκι που δεν το έχουν τα λεξικά, η αφιλότιμη!

 

Advertisement

106 Σχόλια προς “Και πάλι για το περιφρονημένο φρούτο”

  1. Στην Πρέβεζα τα αποδίδουμε ως «μέσπλα», ούτε -ι- ούτε -ου- ανάμεσα.

  2. ΓΤ said

    https://www.houselife.gr/es_market/%CF%87%CF%81%CF%8E%CE%BC%CE%B1-%CE%BD%CE%B5%CF%81%CE%BF%CF%8D-acualux-100ml-%CE%BC%CE%BF%CF%85%CF%83%CE%BC%CE%BF%CF%85%CE%BB%CE%AF-%CF%83%CE%B1%CF%84%CE%B9%CE%BD%CE%AD-841-titan-03310104/

  3. ΓΤ said

    @1

    Παροιμιώδης η Ήπειρος στην οικονομία. Εδώ, του λόγου. Άρα δεν είναι τυχαίο ότι αυτή η περιοχή της χώρας μας στα καλιαρντά λέγεται «Ξεροσκατού»…

  4. spyridos said

    Mispel η Ολλανδική παραλλαγή του μέσπιλου. Αν και οι περισσότεροι νέοι στην Ολλανδία δεν γνωρίζουν το όνομα ή αν το γνωρίζουν δεν μπορούν να το συνδέσουν με το φρούτο.
    Την προηγούμενη Δευτέρα είδα σε μικρή επαρχιακή πόλη ένα μανάβικο εντυπωσιακό γα τα Ολλανδικά δεδομένα. Σε ποικιλία και στήσιμο σαν κι εκείνα που έχουν οι Γάλλοι και οι Βέλγοι. Είχε και (τεράστια) μούσμουλα με την επιγραφή Mispels. Πλησίασα και είδα στο βάθος τον ιδιοκτήτη. Μαροκινός, έτσι εξηγείται να ξέρει από φρούτα και από Ολλανδικά.

    Βρέθηκα μια άνοιξη στη Λισαβόνα και μου έκαναν εντύπωση οι εντυπωσιακές μουσμουλιές με τα μεγάλα μούσμουλα. Σε όλες τις γειτονιές της πόλης. Κάποια στιγμή προχωρώντας στα καλντερίμια της Λάπα, γειτονιά τώρα πλουσίων με θέα στον Τάγο, είδα μια μουσμουλιά που δεν μπορούσα να της αντισταθώ. Τα φρούτα της σα νεκταρίνια σε μέγεθος να κρέμονται πάνω από το κεφάλι μου. Σκαρφάλωσα στην πέτρινη μάντρα και έκοψα.
    Ο ήχος της ηλεκτρικής κάμερας ασφαλείας με υποψίασε λιγάκι. Τα επόμενα λεπτά προσπαθούσα να εξηγήσω στους μπράβους της Αμερικάνικης πρεσβείας με τα φουσκώματα στις μασχάλες, σαν ανάποδος Βόγλης ότι «μούσμουλα είναι».

  5. nikiplos said

    Ωραίο άρθρο. Ο Αρβανίτης παπούς μου, φύτευε τα δέντρα στο περιβόλι του σκόπιμα όχι τυχαία. Πρόλαβα και τη μουσμουλιά και τη βερικοκιά, αλλά κυρίως τις ροδιές. Την μουσμουλιά την φύτευε πάντα μία και μοναδική, ανάμεσα σε πολλές πορτοκαλιές που ήταν το κυρίως παραγόμενο προϊόν του περιβολιού του. Κάποιο σκοπό είχε τον οποίο δεν είμαι σε θέση να γνωρίζω… Σε 4-5 στρέμματα πάντα μια μουσμουλιά και μια καρυδιά…

    Από εικασία και μόνο μπορώ να υποθέσω πως καθώς εκεί φώλιαζαν μεγάλα αρπακτικά πτηνά, ίσως να είχαν πρακτικό ρόλο αφού γλύτωναν το περιβόλι από φίδια/τρωκτικά και λοιπά ενοχλητικά ζώα συμβίωσης. Ίσως από τα υπεράριθμα τέτοια. Μπορεί πάλι απλά να είχαν ρόλο στην διατροφή της οικογένειας τότε, που ήταν πολυάριθμη και είχε πολλά στόματα. Ωστόσο πριν γυρίσουν τα 80ς, τα περισσότερα από αυτά είχαν γίνει τσιμέντο.

  6. […] Θα επαναλάβω σήμερα ένα άρθρο που έχει δημοσιευτεί ξανά στο ιστολόγιο, ένα άρθρο της σειράς των φρούτων -είναι άλλωστε η εποχή του περιφρονημένου φρούτου που θα σας παρουσιάσω (ξανά) σήμερα. Ποιο φρούτο; Το βλέπετε στην εικόνα: το μούσμουλο. Τα είδα στον μανάβη, αλλά μου τα θύμισε και μια φίλη, που με ρώτησε αν τη λέξη… — Weiterlesen sarantakos.wordpress.com/2022/05/12/mousmoula-3/ […]

  7. Βασίλης Φίλιππας said

    Καλημέρα
    Στη Λευκάδα συναντούμε τόσο τη λέξη «νέσπολα», π.χ., «έφαγα, κάτ’ νέσπολες κι ήτανε τραπέτσι, κακόχρονάχ’νε και με κάνανε κακοθάνατ’», με υποκ. τα «νεσπολούλα» και «νεσπολέτα» (< βεν. nespoleta), όσο και «μέσπολα» και σπάνια και «νίσπολα». Το δέντρο τώρα ονομάζεται «νεσπολιά», «μέσπολα» και «μεσπολιά».
    Στα παιδικά μου χρόνια, τώρα, τη λέξη «μούσμουλο» τη χρησιμοποιούσαμε στην πόλη για να χαρακτηρίσουμε έτσι ένα παιδί μαλθακό, δειλό και ολίγον χαζό.

  8. Yiannis KYRiakides said

    ΚΑΛΗΜΕΡΑ
    Σχολια για την παραγραφο «Στα τούρκικα τα μούσμουλα λέγονται και Malta erigi (μαλτέζικα δαμάσκηνα, κατά λέξη) ενώ στην Κύπρο λέγονται και πολεμίδια ή πομηλίδια (από εκεί ονομάστηκε και το χωριό Πολεμίδια). Αυτά τα πολεμίδια δεν έχουν καμιά σχέση με τον πόλεμο, αλλά εικάζω πως είναι εξέλιξη του αρχαίου «επιμηλίδες»»:

    1. Στην Κυπρο θυμαμαι οτι οι Τουρκοκυπριοι ελεγαν τα ΜΟΥΣΜΟΥΛΑ yenidünya. Το ιδιο εχει και το google translate. Σημαινει νεος κοσμος=νεα εποχη, αφου ειναι το 1ο φρουτο της ανοιξης.

    2. Στην Ελληνικη Κυπριακη Διαλεκτο τα ΜΟΥΣΜΟΥΛΑ τα λεμε μέσπιλα και το δέντρο μεσπιλλι̮ά.
    [Υπαρχουν και τα μόσφιλα (Crataegus azarolus; -ειδα να τα μπερδευουν με τον κράταιγο-γενικα με ολα αυτα τα φρουτα γινεται της μουρλης) που ειναι άλλο φρουτο, αγριο, μικρο, σε μεγεθος 1~2 εκατοστα – Μοιαζουν με τα γκόρτσια. Δεν τα βρηκα ακομα στην Ελλαδα, ευκαιρια να μαθουμε εδω].

    3. Τα πολεμίδια ή πομηλίδια ή πομελίδια ή (η πιο κοινη ονομασια) ‘πομηλίες’ ειναι οι καρποι της ‘μεσπιλέας της γερμανικής’, της πομηλιθκι̮άς. Στες Λαϊκες Αγορες της Θεσσαλονικης τα βλεπω ως μουσμουλα. Μέσπιλα δεν τα λεει κανενας. Καποιος μια φορά μου τα ειπε και ‘μούσμουλα του χειμωνα’.
    ΣΗΜ-> Εννοειται οτι οι πομηλίες πρεπει να ειναι ΠΟΛΥ γινωμένες (να φαινονται σαν σαπιες) για να μην ειναι στυφές! Μονο τοτε τρωγονται. (Γι’ αυτο ειναι και δυσκολο να κυκλοφορησουν ευρεως στην αγορα).

  9. Πέπε said

    > Ρωμαίο, σου εύχομαι χωρίς δόλο / να γίνεις ζουμερό αχλάδι και να της μπεις στον κώλο! (Μετ.: Ερρίκου Μπελιέ) – Ο Μπελιές μεταφράζει χωρίς περιστροφές και με πολύ καλό αποτέλεσμα, ενώ ο Ρώτας, αναγκασμένος λόγω εποχής σε μεγαλύτερη σεμνότητα, αποφεύγει τις κακοτοπιές…

    Εγώ και πάλι θα κάνω την πρότασή μου, κι ας μην εισακούστηκε την προηγούμενη φορά: προληπτική απόρριψη όλων των σχολίων (και του παρόντος) πριν καταφτάσει ο ταλαίπωρος κι αρχίσει τα εμετικά για τον Ρώτα. Όταν έχεις φάει μπαν, υποτίθεται ότι δε σου επιτρέπεται να δημοσιεύεις, άσχετα αν υπογράφεις έτσι ή αλλιώς.

    Κατά τα άλλα το μούσμουλο είναι από τα αγαπημένα μου φρούτα. όχι μόνο για τη νοστιμιά του αλλά και για την εξωτική πομορφιά της μουσμουλιάς και για το εξαιρετικό μεταξύ των φρούτων ότι μπορείς να τα βρεις οπουδήποτε έχει λίγο χώμα, ακόμα και στο κέντρο της Αθήυνας, ακόμη και σε έρημους και αφρόντιστους κήπους. Είχα μείνει κι εγώ κάποτε σε κοινόχρηστη αυλή με μια μουσμουλιά, με την οποία κανείς ποτέ δεν είχε ασχοληθεί, μόνο ο θεός που έβρεχε καμιά φορά, κι έτρωγα μούσμουλα «δικά μου» για τα οποία δεν είχα κάνει το παραμικρό εκτός να τα μαζεύω: νιώθεις μια ευγνωμοσύνη, έτσι δεν είναι;

    Είναι και από τα καλύτερα φρούτα για φρουτοσαλάτα. Μαζί με φράουλες ας πούμε, κομματιασμένα και τα δύο, είναι τροπική απόλαυση.

  10. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    8 Η ορολογία «μέσπιλα» για τα χειμωνιάτικα μούσμουλα είναι μόνο δική μου, για το άρθρο αυτό, για να μη μπερδεύονται με τα γνωστότερα καλοκαιρινά μούσμουλα.

    Πράγματι, ο όρος «του χειμώνα» είναι προτιμότερος.

    4 Ωραία ιστορία!

  11. sarant said

    9 Ωραία ιδέα αυτή για τη φρουτοσαλάτα!

  12. @ 3 ΓΤ

    Χαχα… Άλλο όμως η φειδωλή διαχείριση και άλλο η οικονομική (γλωσσική) βελτιστοποίηση. Το μεγάλο βιβλίο του ANDRÉ MARTINET λέγεται Economie des changements. phonétiques.

  13. ΓΤ said

    12@

    Στο όνομα του Μαρτινέ αφειδώλευτη οξεία
    αλλά στο εκονομί χάθηκε του ε η αξία

  14. spyridos said

    @8_ 2 μόσφιλα, γκόρτσια κτλ
    Τα βλέπω κάθε μέρα δίπλα μου. Σε λουλούδι τώρα, σε φρούτο αργότερα. Δεν μπορώ να τα ξεχωρίσω και μου έχουν εξηγήσει και τη διαφορά.
    Δεν τα έχω δοκιμάσει ποτέ. Αρέσουν στα κοτσύφια πάντως,

    Γκορτζιά
    https://identify.plantnet.org/el/the-plant-list/species/Crataegus%20monogyna%20Jacq./data

    Μοσφιλιά
    https://identify.plantnet.org/el/the-plant-list/species/Crataegus%20azarolus%20L./data

  15. @ 13 GT

    Έτσι το βρήκα έτοιμο
    και πληκτρολογημένο
    οπότε δε χρειάστηκα
    τόνο να περιμένω

    Να περιμένω να μου βγει
    από τους χαρακτήρες,
    τους ειδικούς, τους ξενικούς,
    για τους καλούς φωστήρες… 🙂

  16. Λεύκιππος said

    Και η Καλαμαριά είναι γεμάτη μουσμουλιές. Έσπειρα με τα κουκούτσια από πολύ νόστιμους καρπούς 5 μουσμουλιές στο εξοχικό μου στην Πιερία και μετά από επτά χρόνια έβγαλαν μπόλικα απίθανα και πολύ νόστιμα μούσμουλα, αλλά για δυο μόνο χρονιές. Μετά, πήραν μάλλον την κάτω βόλτα και απορώ γιατί.

  17. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Με είχε εντυπωσιάσει μία «κυρία» σε κολονακιώτικο οπωροπωλείο (Σόλωνος), την οποία είχα ακούσει πέρυσι (ή πρόπερσι) να ζητάει «ενα κιλό μύσμυλα».
    Δεν ξέρω αν κάπου στην Ελλάδα λέγονται έτσι αλλά έχω την υποψία ότι η «κυρία» προσπάθησε να ωραιοποιήσει μία λέξη που τής φαινόταν λαϊκή ή και χυδαία.

  18. Georgios Bartzoudis said

    Να και μια Μακεδονική μετάφραση για τα λόγια της Ιουλιέτας:
    If love be blind, love cannot hit the mark= Αν ο έρωτας είναι τυφλός δεν πετυχαίνει το σέι [ένθαπερ σέι(το)=σημάδι, τουτέστιν αιδοίο].
    Κατά τα λοιπά, εν Μακεδονία …έχουμε μόνο μούσμουλα που τα διακρίνουμε σε «χειμουνιάτ’κα» και «καλουκιρνά». Αμφότερα ευδοκιμούν στο προαύλιο της καλύβης μου!

  19. 18 Έτσι το σέι ε; Στα τούρκικα şey είναι το «πράγμα» (κυριολεκτικά – τουλάχιστον).

  20. Αφώτιστος Φιλέλλην said

    Η Μουσμουλιά είναι καρποφόρο, αειθαλές δένδρο με καλλωπιστικό ενδιαφέρον. Έχει χονδρά, μακριά φύλλα που είναι έντονα πράσινα και γυαλιστερά στην άνω πλευρά ( προσφάτως ρυπαίνεται απο την λασποβροχή).
    Τυχαινει να έχουμε στο προκήπιο μια μουσμουλιά ύψους 5,0 μ. Τα μούσμουλα είναι νόστιμο φρούτο, ήδη έχω αρχίσει την βαθμιαία συγκομιδή των ώριμων και την κατανάλωσή τους, ώστε να περιορίσω την επιδρομή πτηνών που αρέσκονται στους ώριμους καρπούς. Μια φορά είχα παρασκευάσει πολύ ωραίο λικέρ (βλ. ΥΓ)

    ΥΓ «Το λικέρ μούσμουλο ή μέσκουλα, όπως το λέμε στην Πάτρα, είναι από τα λιγότερο γνωστά σπιτικά λικέρ, παρ’ όλο που είναι από τα πιο φίνα και ωραία, με πολλούς και φανατικούς φίλους.
    Έχει πολύ έντονο άρωμα και γεύση, θυμίζει το αμαρέτο (πικραμύγδαλο), χωρίς όμως να είναι καθόλου πικρό….»
    ttps://faghta-giagias.blogspot.com/2014/07/liker-mousmoulo.html

  21. ΣΠ said

    Ααα, ααα, πάντι γιαβρούμ όπαλα, όπαλα γιαβρούμ όπαλα,
    έφαγες τα μούσμουλα, μούσμουλα γιάβρουμ μούσμουλα,
    κοντά μου έλα μια βραδιά, θα σε γεμίσω και φλουριά.

  22. ΓΤ said

    17@

    Και τον χασάπη τον Μουσμούτη σίγουρα τον λέει «Μυσμύτη»
    κι έρχεται με τσάντα Harrods να μας μπαίνει εμάς στη μύτη.
    Για μαλλάκι είμαι σίγουρος. Πλατινέ; Οξυζενέ;
    Και σιγά μην αναλύσει τον «Ακροβάτη» του Ζενέ…
    Αλλά ασφαλώς γνωρίζει τη Ζενεβιέβ τη Μαζαρί
    χάσκουσα όλη τη μέρα μέσα στας πεντικιουρί
    κι άμα, φίλε, περιμένεις να γνωρίζει την Κιουρί
    τότε κι εμάς μας περιμένουν παραδείσια ουρί

  23. sarant said

    17 Μάλλον, κάποιοι θεωρούν χυδαίο το «ου»

  24. ΤΟΥΡΚΟΠΟΥΛΑ στα κεφαλαία…

  25. ΓΤ said

    23@

    Ας πάν’ να πέσουν απ’ τη γέφυρα του Πυλόπυλυ…

  26. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    24# Να λείπουν οι χυδαιότητες παρακαλώ. Τυρκοπύλα.

  27. @ 26 ΣτοΔγιαλοΧτηνος

    Καλέ ΣτοΔγιαλοΧτηνος, γούστα δεν είναι αυτά;

  28. Πέπε said

    27
    Όχι δα! Γύστα είναι.

  29. Πέπε said

    Πάντως στην Κρήτη συρώνουμε (τα μακαρόνια από τα νερά π.χ., δηλαδή σουρώνουμε). Αντιθέτως όμως τα πιάτα, πιν τα βάλουμε στο πλυντήριο, τα ξερουπίζουμε (υποθέτω = αφαιρούμε τους ρύπους), δηλαδή τα ξεολένουμε λίγο να φύγουν τα χοντρά χοντρά.

    Και αλλού άλλοι τέτοιοι τύποι με αρχαίο υ αντί νεοελληνικού ου επιβιώνουν χωρίς εκζήτηση και σουσουδισμό, παράλληλα όμως και με αντίστροφους, με νεοελληνικό ου αντί αρχαίου ΚΑΙ νεοελληνικού (κοινού) υ.

  30. 28 Πέπε

    IL GUSTO E SEMPRE PERFETTO…

  31. Η μουσμουλιά είναι ίσως το μόνο πωροφόρο που καρπίζει ακόμα κι αν δεν το βλέπει ήλιος, ίσως αυτό εξηγεί την απορία στο # 5
    Υπάρχει μια στον κήπο μου στην Αθήνα αλλά πάνω από μια φορά δεν κατεβαίνω για μούσμουλα.

    Λεύκιππε, το πιθανότερο νάχει πιάσει σκουλήκια από το χώμα ο κορμός, μόνο τα ξινά γλυτώνουν από αυτή την μάστιγα.

    Αφού έφιαξα όλων των φρούτων τα λικέρ, κατέληξα να φιάχνω λιμοντσέλο μια-δυο φορές τον χρόνο και να δέχομαι κάθε χρόνο αμαρέττο τη σαρωνω σαν δώρο από φίλη, που ανταποδίδω με λικέρ μαστίχα αγοραστό.

  32. Πέπε said

    5
    > Ωστόσο πριν γυρίσουν τα 80ς, τα περισσότερα από αυτά είχαν γίνει τσιμέντο.

    Πριν λίγο καιρό είχαμε αναφέρει το καινούργιο του Μακριδάκη. Ο ήρωας είναι ένας νεαρός γεωπόνος που, απομονωμένος σοτ χωριό καταγωγής της μάνας του, έχει αρχίσει να συνειδητοποιεί τη μεγάλη αγάπη και σεβασμό που έχει (ο ίδιος ο ήρωας) για τα καλιεργούμενα φυτά.

    Σε μία λοιπόν πολύ χαρακτηριστική σκηνή, παθαίνει σοκ όταν βλέπει το γειτονικό του χωράφι να έχει τσιμεντωθεί, επειδή ο γείτονας στήνει ξενοδοχείο. Κράτησε μερικά δέντρα για διακόσμηση, όχι όμως την περίφημη εμβληματική μεγάλη χαρουπιά. Πριν προλάβει να χωνέψει το σοκ, να σου κι ο ίδιος ο γείτονας, μαζί με τον υπέργηρο πατέρα του: έλα πατέρα να σου δείξω τι σπουδαία έργα έχω κάνει εδώ. Ο γέρος βάζει τα κλάματα, ενώ ο δικός μας παρακολουθεί από λίγο πιο πέρα. Και μόλις συνέρχεται ο γέρος από τα κλάματα, ρωτάει: και η μεγάλη χαρουπιά;

  33. antonislaw said

    Καλημέρα σας! Πολύ εύοσμο και δροσιστικό το σημερινό άρθρο!
    Θυμάμαι τις επιδρομές που έκαναν οι συμμαθητές μου στις κακόμοιρες τις μουσμουλιές γύρω από το γυμνάσιό μας μόλις γλύκαιναν κομμάτι τα μούσμουλα. Μάλιστα ένας απελπισμένος γεράκος είχε κρεμάσει την αποτροπαϊκή επιγραφή πάνω στο δέντρο: «προσοχή! ψεκασμένα με δηλητήριο» αλλά δεν μάσαγαν τα ντελικανιδάκια!

    17 «Με είχε εντυπωσιάσει μία «κυρία» σε κολονακιώτικο οπωροπωλείο (Σόλωνος), την οποία είχα ακούσει πέρυσι (ή πρόπερσι) να ζητάει «ενα κιλό μύσμυλα».
    Δεν ξέρω αν κάπου στην Ελλάδα λέγονται έτσι αλλά έχω την υποψία ότι η «κυρία» προσπάθησε να ωραιοποιήσει μία λέξη που τής φαινόταν λαϊκή ή και χυδαία.»

    Μοιάζει με σουσουδισμό, Κολωνάκι γαρ!

  34. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    @23 (και άλλοι)

    Σωστά: κάποιος είχε πει -και δημόσια- «δεν θέλω ου» ενώ είναι γνωστά τα προβλήματα του καημένου του Ανδρουλάκη με το «μινί» του.

  35. Mitsi Vrasi said

    33. Όσα όμως είναι πέρα από τη μάντρα, είναι dimosioshoros. Τραβάς και κάνα κλαδάκι και γεμίζεις τα χέρια. Όπως και με τις κορομηλιές (Αθηνών και ουχί Μυτιλήνης). Παλιά αυτά.

  36. Κιγκέρι said

    Να κι άλλη που φοράει μουσμουλιά φορεσιά, δεν ξέρω αν τη συνδυάζει και με μουσμουλί γοβάκια!

    …Τη φορεσιά τη μουσμουλιά
    να μην την ξαναβάλεις, μωρ’ Σταυρούλα μου
    να μην την ξαναβάλεις, μοδιστρούλα μου

    Τα παλληκάρια του χωριού
    εσύ θα τα τρελάνεις, μωρ’ Σταυρούλα μου
    εσύ θα τα τρελάνεις, μοδιστρούλα μου.

  37. ΓΤ said

    17@

    Κολωνακιώτικο οπωροπωλείο (Σόλωνος)

    https://blogdidee.wordpress.com/2013/07/12/fruit-center-sto-kolonaki/

  38. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    @37,

    είναι καλό, οπωσδήποτε (μόνο που απαγορεύεται αυστηρά να αγγίξεις).
    Immacolato!

  39. Κιγκέρι said

    17: Μύσμυλα από τα Κιύρκα;

  40. Κιγκέρι said

    2: Κάπου μπερδεύτηκαν τα χρώματα. Το μουσμουλί είναι αυτό εδώ, Amarillo Nispero με τ’ όνομα:

  41. @ 35 Mitsi Vrasi

    Εντελώς dimosios; 🙂

  42. Alexis said

    #17: Θυμάμαι πιτσιρικάς τη μάνα μου να διηγείται ως ανέκδοτο ένα πραγματικό περιστατικό που της είχε συμβεί μια μέρα στο μανάβικο.
    Μες στο καταχείμωνο μπαίνει μια κυρία και λέει με το πιο φυσικό ύφος του κόσμου:
    -Κεράσια έχετε;
    -Κεράσια; Τέτοια εποχή; Όχι βέβαια! λέει ο εμβρόντητος μανάβης.
    -Καλά, δεν πειράζει θα πάω στον άλλον! (εννοώντας το γειτονικό μανάβικο)

  43. Mitsi Vrasi said

    41. 🙂 🙂

  44. Κιγκέρι said

    Του μούσμουλου ειναι και το μοναδικό φρούτο με πέντε -ου (τα δύο στα κουκούτσια). 🙃

  45. Mitsi Vrasi said

    44. Τρώγεται με το μουστουκούλουρου.

  46. @ 44 Κιγκέρι

    Έχει όμως τρία ή τέσσερα κουκούτσια. Οπότε με ένα -ου- το κάθε κ’κουτς έχουμε 3 στο μούμουλου και τρία ή τέσσερα στα 3 ή 4 κ’κουτσα. Σύνολο 6 (= εξ οπως οι Αρχαίοι Η.Π.) ή 7 (ιφτά, χαλαρά αυτά).

  47. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    Δεν το περιφρονώ καθόλου αυτό το φρούτο!
    Είναι από τα αγαπημένα μου τα δέσπολα, με την προϋπόθεση να είναι από καλή ράτσα-ποικιλία (π.χ. Σητείας) και ώριμα στο …τσικ.
    Όπως λέει ο Πέπε (#9), μαζί με φράουλες κάνουν αχτύπητο φρουτοζευγάρι!
    Αλλά: 10-15 μέρες κρατάνε, γιατί ωριμάζουν γρήγορα και όλα μαζί ή τα τρώνε τα πουλιά…

    29, Πέπε
    Μάλλον τα σειρώνουμε κι εδώ τα μακαρόνια – όπως και σε άλλα μέρη – διατηρώντας την προέλευση του ρήματος. [Βέβαια, σουρώνουμε με ρακές 🙂 ] Το –ου προδίδει κάπως –στην προκειμένη περίπτωση- εκζήτηση και σουσουδισμό, ακριβώς όπως, σε άλλες περιπτώσεις, η μετατροπή του –ου σε –υ (για να γαλλοφέρνει, ντε! 🙂 ).

    40, Κιγκέρι
    Μουσμουλί …προς δεσπολί 🙂

  48. Πέπε said

    47
    Πάντως απ’ όσο έχω ακούσιει μέχρι τώρα, το εργαλείο για το σ[i]ρωμα είναι το σουρωτήρι. Χωρίς βέβαια να αποκλείεται η κανονική τοπική λέξη να είναι π.χ. τρυπητό ή κάτι άλλο. Σ[i]ρωτήρι πάντως δεν έχω ακούσει.

  49. Κιγκέρι said

    45, 46: Μετράτε -ου:

    μουστουκούλουρου
    του μουστουκούλουρου
    του μουστουκούλουρού μου
    πού ’ν’ του μουστουκούλουρού μου;! 🙂

  50. antonislaw said

    35 «33. Όσα όμως είναι πέρα από τη μάντρα, είναι dimosioshoros. Τραβάς και κάνα κλαδάκι και γεμίζεις τα χέρια. Όπως και με τις κορομηλιές (Αθηνών και ουχί Μυτιλήνης). Παλιά αυτά.»

    Δεν νομίζω ότι θα συμφωνούσε με αυτή την πρακτική του «χερουκλιάσματος» ο Αστικός Κώδικας, για να κόψεις καρπούς από δέντρο γείτονα που βγαίνουν τα κλαδιά του στο δημόσιο χώρο δεν το συζητάμε είναι παράνομη πράξη (κλοπή) αλλά ακόμα και αν έχουν πέσει καρποί στο έδαφος σε κοινόχρηστο χώρο πάλι ανήκουν κατά τον Αστικό Κώδικα στον κύριο του ακινήτου όπου είναι το δέντρο! Αν όμως πέσουν καρποί από ένα γειτονικό ακίνητο σε ένα άλλο ιδιωτικό ακίνητο, τότε οι καρποί-που πέσουν μόνοι τους- ανήκουν στον κύριο του ακινήτου, στο οποίο θα πέσουν!

    «Άρθρο 1009

    Καρποί που πέφτουν σε γειτονικό ακίνητο

    Καρποί που πέφτουν στο γειτονικό ακίνητο από κάποιο δέντρο
    λογίζονται καρποί του ακινήτου στο οποίο πέφτουν. Η διάταξη δεν ισχύει
    αν αυτό το ακίνητο είναι κοινόχρηστο.»

  51. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    49# Προκαλείς 🙂

    Πού ‘ν’ του του μουστουκούλουρου του κουτσού κουφού κουλού δούλου του Κουμουνδούρου?

  52. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Α! ωραίο και νόστιμο το σημερινό. Ανεξάντλητο και κοίτα σύμπτωση! Χθες τ΄απόγεμα έφαγα τα πρώτα δέσπολα από την πιο λιόχαρή δεσπολιά μου. Μέλι. Τα λατρεύω παιδιόθεν. Δέχομαι διαγωνισμό ταχυφαγίας δέσπολων!
    Κρατώ το δεσπολάκι ανάποδα, δαγκώνω λίγο απ το κοτσάνι και απομυζώ τη ζουμερή σάρκα στο μηδέν! κουκούτσια και φλούδα φτου στο χώμα (παλιά, πάνω από το δέντρο- που κάθε κλαδί και παιδόπουλα). Αρχαία δεσπολοφάγος!
    Δυο πρακτικές πληροφορίες :Αν κόψεις τα μούσμουλα με λίγο κοτσάνι και δεν λαβωθούν, μπορούν να κρατηθούν στο ψυγείο, σε χάρτινο κουτί ως και 1,5 μήνα .Έτσι τα φύλαγα για τον γιο μου, που τα λατρεύει κι αυτός, όταν σπούδαζε κι ερχόταν μέσα Ιουνίου. Επίσης τα μούσμουλα είναι το μόνο φρούτο που όσα κι αν φας δεν πρόκειται να βαρυστομαχιάσεις/φουσκώσεις. Καράτσεκαρισμένο 😉

  53. sarant said

    32 Ναι, πολύ χαρακτηριστική σκηνή

    40 Α μπράβο!

    50 Μάλιστα! Βέβαια είναι κάπως ασαφής η διατύπωση, θέλω να πω δεν λέει ρητά ότι διατηρεί την κυριότητα ο ιδιοκτήτης του οικοπέδου.

  54. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    50 τα υπερκείμενα είκει τοις υποκειμένοις / superficies solo cedit 🙂

    51 πάμε: μουρλού, Ζουλού μούλου, του μούτρου μούσμουλου μούργου δούλου … (η ρατσιστικότης υποχωρεί χάριν … ρίμας ) 🙂

  55. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    32 . κι εγώ το βιβλίο του Μακριδάκη σκέφτηκα καθώς είδα το νήμα, αλλά για τις αναφορές (και) σε μουσμουλιές όταν διασχίζει τους δρόμους («τις οδούς») της Αθήνας και ξεμετρά τα καρποφόρα ωσάν δέντρα επαρχιακή εξοχής.
    Η σκηνή με τη χαρουπιά μου έκαψε την καρδιά γιατί έζησα το ίδιο όταν έκοψαν μια μεγάλη χαρουπιά στην άκρη σ΄ένα μας κτήμα, επειδή απλωνόταν και σκίαζε πολύ χώρο για τα πρώιμα κηπευτικά που θα φυτεύονταν. Ευτυχώς με τα χρόνια πέταξε από τις παραφυάδες της και ξανάγινε ωραίο δέντρο εκεί στην άκρη του ελαιώνα που φυτεύτηκε μετά. Ξαναπήραν και τα χαρούπια αξία, έχουν την τιμητική τους για διάφορα χρήσιμα και νόστιμα παρασκευάσματα κι έτσι αρνήθηκαν οι δικοί μου τη θυσία της και την γλίτωσαν στο παραλίγο από τους ενοικιαστές του χωραφιού που ήθελαν τα ξύλα της για τη σόμπα (είναι άριστο καυσόξυλο)!
    4 >>Τα φρούτα της σα νεκταρίνια σε μέγεθος να κρέμονται πάνω από το κεφάλι μου. Σκαρφάλωσα στην πέτρινη μάντρα και έκοψα.(…)Τα επόμενα λεπτά προσπαθούσα να εξηγήσω στους μπράβους της Αμερικάνικης πρεσβείας…
    Ωραίο στιγμιότυπο! Σε καταλαβαίνω. Κι εγώ κάτι τέτοια τα κάνω! 🙂
    Πάλι το βιβλίο του Μακριδάκη θυμήθηκα, όπου το επίμαχο δέντρο είναι μια ελιά έξω από την Αμερικάνικη Πρεσβεία στην Αθήνα και ο αφηγητής επιχειρεί να εξηγήσει στον φρουρό ότι κρίμα τόσοι καρποί , να απλώσει ένα πανί και με το χτενάκι να τους μαζεύει… 🙂

  56. Mitsi Vrasi said

    49.
    Το μουστουκούλουρου επιχείρησε να καταβροχθήσει ολάκερο μούσμουλο μετά κουκουτσί-ων! (το -ων με γαλλική αξάν). Επαναστατήσαν το μούσμουλο μετατράπηκε σε μίσμιλι μετά κικιτσί-ων, διατηρώντας μόνο το -ων.
    Εντάξει, μη βαράτε, σταματάω!!!

  57. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Αφού δεν φαίνεται ο οdinmac…

    Eriobotrya japonica

    de dynastie Song(960-1127)


    Xu Beihong (1895-1953), Cat and Loquats


    Kigai Kawaguchi
    Loquats and Sanbokan

    https://image.invaluable.com/housePhotos/Ansorena/26/690126/H0184-L235397955_original.jpg?_gl=1*gvtxvd*_ga*NDgwOTEzNTQwLjE2NTIzNzAzMjg.*_ga_0K6YBFZV6P*MTY1MjM3MDMyNi4xLjEuMTY1MjM3MDQ1OS4w
    JUAN FERNÁNDEZ GONZÁLEZ 1950 / . «Medlars», 1994

  58. sarant said

    57 Mάθαμε και το σανμποκάν του τελευταίου πίνακα, ειδος γιαπωνέζικου εσπεριδοειδούς

  59. … όνομα κινεζικής αρχής, που έχει το ίδιο δεύτερο συνθετικό με το
    κουμ-κουάτ …

    …το οποίο είναι το τρίτο στην ιεραρχία,
    σούμα κουμ-κουάτ
    μάγκνα κουμ-κουάτ
    κουμ-κουάτ

  60. Χαρούλα said

    #57 ΕΦΗ🙂 καλά έκανες. Κι εγώ ειδα τους πίνακες πριν δω το όνομα σου, και χάρηκα που επανεμφανίστηκε ο οdinmac. οdinmac! οdinmac! πού είσαι;

    Έχω χρόνια να δω μούσμουλα. Πάντως ως παιδί θυμάμαι την μουσμουλιά της γειτόνισσας, με καρπούς της δεύτερης φωτό. Και νομίζω φθινοπωρινούς. Τους αγαπούσε η μαμά, και έτσι περισσότερα κατέληγαν στο σπίτι μας και στην κοιλιά της!😊

    Πάντως εγώ καταλαβαίνω πως ο Βυζάντιος και η Βαβυλωνία του, είναι ιδανική περιγραφή τελικά και του σήμερα!!!

  61. Χαρούλα said

    Απόκριες στην Ήπειρο

  62. Costas Papathanasiou said

    Καλησπέρα.
    “Μουσμουλιέρα” είναι και η ειδική καθετή για να ψαρεύονται μουσμούλια [του είδους Pagellus acarne (=“παγρίσκος”<πάγρος<φάγρος,-εξ ου φαγγρί- και “ακαρνάν”, βλ. https://greek_greek.en-academic.com/10968/%CE%B1%CE%BA%CE%B1%CF%81%CE%BD%CE%AC%CE%BD ), ψάρι ροδασημί (σαν μούσμουλο άγουρο; βλ.https://www.triklopodia.gr/ Μούσμουλα: Οι Άγνωστες Ιδιότητες του Χειμερινού Καρπού που Καλλιεργήθηκε από τους αρχαίους Έλληνες και τις Χρησιμοποιούσαν ως Φάρμακο.), γνωστό και ως μούκι, φατσούκλι και κατεργάρης ].
    Ως “περιφρονημένο το μούσμουλο, με τα πολλά και υπερμεγέθη κουκούτσια”, μαζί και η μουσμουλιά του, έχουν την μυστική αξία τους στον ποιητικό κήπο του Ρίτσου, ως ήρεμη, δήθεν ασήμαντη, δύναμη, ικανή να μετατρέψει και μία στάλα μαυρονέρι ανακυκλούμενο φαυλεπιφαύλως, σε ειρηνικό οδοιπορικό ηλίου που όλον τον κόσμο κυριεύει:
    «Δεν έχει πια καιρό, δεν έχει διάθεση-/ δεν μπορεί να κοιτάξει. Ανεβοκατεβάζει/τον παλιό τρύπιο κουβά στο πηγάδι-/βγάζει μαύρο νερό, το ξαναχύνει/μέσα στο μαύρο νερό. Το σκοινί λιώνει./Τούτος ο φόβος τώρα: μην κοπεί το σκοινί,/μήπως σωθεί και το μαύρο νερό. Μια σταγόνα/έπεσε στο παπούτσι του — λάμπει στον ήλιο-/αυτήν τη βλέπει — μεγαλώνει, μεγαλώνει,/πιάνει τον κήπο, τον κόσμο, — μια σταγόνα/ πάνω σ’ ένα πελώριο φύλλο μουσμουλιάς/ με μια εκτυφλωτική, διαθλασμένη ακτίνα.» (“Μια σταγόνα” ΔΙΑΔΡΟΜΟΣ ΚΑΙ ΣΚΑΛΑ,1970).
    …Αξία βαθιά εγνωσμένη, πολύσπερμη, βαρύγδουπη και αθόρυβα κρατούσα, βιωμένη ερωτικώς και ιδωμένη καλειδοσκοπικά απ’ την πολυσχιδή ογδόινη μορφή του γερο-νιού τυφλο-πανόπτη Μάντη:
    (…)ΠΡΩΤΟΣ Τα κουκούτσια του μούσμουλου είναι υγρά και χρυσοκάστανα.
    ΔΕΥΤΕΡΟΣ Αυτό το ξέρουμε καλά, —δεν το ξέρουμε;— κι είναι καλό που το ξέρουμε.
    ΤΡΙΤΟΣ Είναι όμορφο, λέω· — μια αναγάλλια, ένα τίποτα —
    ΠΡΩΤΟΣ σαν τον μικρό το βάβουρα, τον παλαβό, που κυλιέται στη λουλουδόσκονη/ και γίνεται ολοσούμπιτος κίτρινος, μάλαμα, μάλαμα.(/…./)
    ΔΕΥΤΕΡΟΣ Δεν ξέρω τί ’ναι τούτο· λίγωμα είναι· μια σουβλιά στο στομάχι.
    ΟΙ ΕΦΤΑ Είναι η χαρά να οσμίζεσαι, ν’ ακούς, να νιώθεις — αναγάλλια.
    ΠΡΩΤΟΣ Αχ, ναι, και μ’ όλα τούτα, ναι, αναγάλλια. Η μυρουδιά της ντομάτας/είναι στυφή και χνουδάτη. Τ’ αγγουριού η ροδέλα/ σαν της βάζεις αλάτι ιδροκοπάει μικρές σταγονίτσες.
    ΔΕΥΤΕΡΟΣ Ένα μεγάλο φύλλο μουσμουλιάς πέφτει βαρύ βροντολογώντας/ πάνου στον κόρφο της γυναίκας που κοιμάται στην ταράτσα/ εκεί που λιάζουν τη μαύρη σταφίδα, — η γυναίκα δεν ξυπνάει.(…)[“Τειρεσίας”, ΑΘΗΝΑ, ΣΑΜΟΣ, 1964–1971]

  63. Πού ν του του μστουκούλρου τ κτσού κφού κλού δούλ τ Κουμουνδούρ;

  64. Triant said

    50: Επιτρέπεται να τα βοηθήσεις να πέσουν; 🙂

  65. sarant said

    59 Χαχαχά!

    62 Α μπράβο!

  66. odinmac said

    57,60 τι να σας πω, εγώ εδώ έψαχνα για νέσπολες αλλά φαίνεται τις τσάκισε όλες η Κυβέλη:


    Jan Brueghel the Elder (1568–1625), Garland of Flowers around an Allegory of Farming (1615), oil on panel, 106.3 x 69.9 cm, Koninklijk Kabinet van Schilderijen Mauritshuis, The Hague, The Netherlands.

    ο Ρενουάρ είχε αποτυπώσει δύο Νεσπολιές:


    Pierre-Auguste Renoir (1841–1919), Medlar Trees (c 1908)

    και εδώ ένας πίνακας του Σινιάκ σε χρώμα… νεσπολί:


    Paul Signac (1863-1935), Femmes au puits (Women by the Well) (Op 238) (1892), oil on canvas, 195 x 131 cm, Musée d’Orsay, Paris.

  67. # 62 αρχή

    Τα μουσμούλια είναι πιο γνωστά σαν μπαλαδάκια- επειδή μοιάζουν με τους μπαλάδες των πολύ βαθιών νερών που όμως είναι άνοστοι σε σχέση με τα μπαλαδάκια που ειναι εξαιρετικά νόστιμα, Μοιάζουν με ροδίζουσες γόπες, είναι κοπαδιαστά ψάρια που τρώνε περισσότερο το σούρουπο και την αυγή.Κλασσικό ψαράκι της καθετής πιάνεται εύκολα σχετικά σε κοινές καθετές, δεν ξέρω τι είναι η μουσμουλιέρα, προφανώς καθετή με πολλά παράμαλα ώστε να πιάνονται αρκετά ψαράκια στην κάθε ριξιά, ίσως άλλη ονομασία για το τσπαρί..
    Σε άλλα μέρη τα μουσμούλια τα λέν κατεργαρέους
    Στα μέρη που παλιά οι άλλοι έρχονταν ναπιάουν μουσμούλια, με βοηθούσαν γιατί τραβούσανε κάτω από τις βάρκες τιυς τα μουσμούλια κι εγώ με άλλο είδος καθετής και άλλο δόλωμα έπιανα λυθρίνια ! Τώρα ψαρεύω εγώ κι ο κούκος …

  68. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Málaga Costa del Sol Le jour de la nèfle


    Fête de la Nèfle. Sayalonga. Mai. Fêtes insolites
    https://www.malaga.es/fr/turismo/tradiciones/lis_cd-1645/dia-del-nispero-sayalonga-mayo-fiesta-singular

  69. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Ολόκληρο το άγαλμα του μουσμουλά στη Sayalonga της Μάλαγας

  70. sarant said

    66-68 A τι ωραία!

  71. Costas Papathanasiou said

    67: Ωραίος, και μπαλαδόρος εις διπλούν. Στο https://www.jigging.gr/category-48, βλέπουμε και “κοροϊδευτάρια” για νόστιμους κατεργαρέους.

  72. odinmac said

    Δεν ξέρω αν έγινε αντιληπτό, στον 1ο πίνακα του 66, ένα μυστήριο… ον. Είναι ένας υπερβολικά μικρόσωμος, μελαχρινός (μαλλιά-μούσια), με λευκό πρόσωπο, πιθηκόσωμος τύπος (θα την έλεγες και σύγχρονη ευρωπαϊκή φάτσα). Δεν αποκλείεται να έχει σχέση με τον μύθο της Κυβέλης ή με κάποιον άλλον φρυγικό μύθο ή με… τίποτε απ’ όλ’ αυτά (Μπρύγκελ είν’ αυτός).
    Δεν λέω που είναι, το αφήνω σαν τεστ παρατηρητικότητας για όποιον δεν βαριέται και θέλει να παίξει.

  73. ΓΤ said

    72@

    Σημειώνουμε ότι ο πρώτος πίνακας δεν είναι αποκλειστικά Μπρίγκελ. Το μετάλλιο είναι από τον χρωστήρα του Χέντρικ φαν Μπάλεν.

  74. odinmac said

    73 ναι; δεν μπήκα να δω λεπτομέρειες. Έχει συνεργαστεί σε αρκετούς πίνακες και με άλλους ζωγράφους (συνήθως αναφέρεται στον τίτλο).

  75. ΓΤ said

    72@
    «Δεν λέω που είναι, το αφήνω σαν τεστ παρατηρητικότητας για όποιον δεν βαριέται και θέλει να παίξει».

    Ευκολάκι, ούτε εγώ θα πω. Τι να μας κρύψει ο γερο-Βρύγελος, ρε μαν… 🙂

  76. leonicos said

    H μουσμουλιά που είχα στην Αυλίδα, ήταν θείο δώρο. Πήρα το σπίτι για τη θάλασσα, η θάλασσα δεν ήταν καλή, γι’ αυτό το πούλησα, αλλά τοκράταγα όσοέδινε μούσμουλα η μουσμουλιά. Ξαφνικά γέρασε

  77. odinmac said

    75 Τι να πω ρε μαν, εγώ νομίζω ότι κάτι μας κρύβει, τι δουλειά έχει αυτός ο μούτρης με τα ερωτάκια και τις θεές; βρε λες να’ ναι το δαιμόνιο του Μπρίγκελ; 🙂 (άντε, ας τον γράψω με γιώτα εδωμέσα 🙂 )

  78. ΓΤ said

    77@

    Ήτανε σατανομυάλι
    μπάνιζε τρελά τη φύση
    με παλέτα άγρια ρήση
    ω του έαρος μαδριγάλι

  79. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    66 κ.ε. Μπράβο!
    Αυτός ο Κουασιμόδος, νταξ, δεν είναι δύσκολο να τον βρεις αλλά δύσκολο να καταλάβεις γιατί. Ίσως για να «ισορροπεί» την τόση ομορφιά και στο βάθος πάνω ο Παράδεισος, έβαλε κι ένα σατανάκι για …το μάτι 🙂

  80. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Μόλις είπε μια κυρία στο ράδιο ότι «σ΄ένα σούπερ μάρκετ της γειτονιάς, τα μούσμουλα σήμερα είχαν 9.80! Για δες, απόχτησαν και τα μούσμουλα αξία, που λέγαμε παιδιά στο σχολείο «βρε μούσμουλο είσαι;» για κάποιον που δεν καταλάβαινε. »
    Προσωπικά αγνοούσα αυτή τη σημασία αλλά είδα να το λέει κάποιος εδώ, νωρίτερα (σχόλιο 7).

    78, ποιητή, νυστάζω κι άμα νυστάζω, δε σκαμπάζω. Αύριο!

  81. Νίκος said

    «φτενή σάρκα»

    Φτενή;

  82. sarant said

    81 φτενή θα πει λεπτή

  83. Georgios Bartzoudis said

    19, Δύτης των νιπτήρων said: «Στα τούρκικα şey είναι το «πράγμα» (κυριολεκτικά – τουλάχιστον)».

    # Εξηγείται κι αυτό: Όταν οι Μακεδόνισσες θέλουν να «βρίσουν χαϊδευτικά» τα παιδιά, λένε «‘σ’ μάνα σ’ του σέι» ή «‘σ’ μάνα σ’ του πράμα»!

  84. Πέπε said

    #19
    > Στα τούρκικα şey είναι το «πράγμα» (κυριολεκτικά – τουλάχιστον)

    Από κει και τα σέα;

  85. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    84# Γιες ιτ ιζ.
    Τα σέα-μέα με αναδιπλασιασμό και αντικατάσταση του αρχικού γράμματος με -μ- είναι στάνταρ φαινόμενο στα τρκ.

  86. Eva Matenoglou said

    >> Βέβαια, τον προπερασμένο αιώνα, ο Άγγ. Βλάχος είναι ακόμα σεμνότερος

    Και ο Βικέλας (1876) παρακάμπτει την άβολη αναφορά του… Σαικσπείρου, με παρόμοιο τρόπο:

    Τώρ’ από κάτω από εληάν θα ήναι ‘ξαπλωμένος,
    να λογαριάζη ταις εληαίς της αγαπητικής του(30).

    Στη σημείωση (30) αναφέρεται στο πρωτότυπο με κάπως αόριστο, θα έλεγα, τρόπο:
    «Αντί ελαίας ο Άγγλος ποιητής λέγει μεσπιλέαν, καθόσον τα μέσπιλα είχον παρ΄αυτώ αλληγορικήν τινά σημασίαν, της οποίας η παράφρασίς μου διατηρεί ασθενή αντήχησιν»

    https://www.ebooks4greeks.gr/%CF%81%CF%89%CE%BC%CE%B1%CE%B9%CE%BF%CF%83-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%B9%CE%BF%CF%85%CE%BB%CE%B9%CE%B5%CF%84%CE%B1

  87. sarant said

    86 Tίμιος πάντως 🙂

  88. Eva Matenoglou said

    87. Ναι, ναι!

    Πολύ γούστο έχει και το απόσπασμα με τον «εξορκισμόν» του Μερκούτιου:

    «Ρωμαίε, μα τα εύμορφα της Ροζαλίνας μάτια,
       μα το λευκόν της μέτωπον, τα κόκκινά της χείλη,
       μα το μικρόν ποδάρι της, την άντζαν της την ίσιαν,
       μα το παχοτρεμουλιαστόν μηρί της, σ’ εξορκίζω»

    (Αυτό το παχοτρεμουλιαστό μηρί της Ροζαλίνας έκανε θραύση!)

  89. sarant said

    Kι έχει και μπόλικα ν για να οξυγονώνεται ο εγκέφαλος 🙂

  90. Costas Papathanasiou said

    77,78,79: Ερμηνευτικό παρέκταμα (επί τη βάσει: ό,τι φυσιολατρικό και ολίγον ανδραποδικό).
    Η Matar Kubileya/Kubeleya “Κυβέλεια Μήτηρ”, σημαίνει-μάλλον-«Μητέρα Ορέων», οπότε ως βουνογέννα, ορεσιγόνος,ώδινεν Όλυμπο εν Ελλάδι και ανεγνώσθη ως Ρέα, και, ως Κορυφαία Ψηλορείτισσα, δείχνει έκτοτε και την Βουναία (Ήρα) και τον Βουνίτη (Πάνα), κρυφή κρατώντας ρίζα που ίσως πάει στα βουβών και βύω ή στα γουνός, βανά/γυνή (βλ. https://lsj.gr/wiki/%CE%B3%CE%BF%CF%85%CE%BD%CF%8C%CF%82 ), ίσως και στα ινδοπρεπή *h₃er-os, *h₂oren / *h₃eren (αετός, μέγα πτηνόν), όθεν τα ξεσηκωτικά αίρω, ὄρνυμι, ὄρνις ὀρέσθαι, ὄρρος και ὀρσοθύρη. (βλ. ὄρος-lsj στο https://lsj.gr/wiki/%E1%BD%84%CF%81%CE%BF%CF%82 ), όπου -γιατί όχι;- και τα Ήρα, ήρως θα ταιριάζανε, αφού στα δυσθεώρητα ύψη, ό,τι φαντάζεται κανείς τρανό, μπορεί να το “ανεβάσει”.
    Άρα η κατάφορτη γιρλάντα του Γιαν Μπρίγκελ του Βελούδινου (Fluwelen Brueghel), που ξεπηδά από ένα σύννεφο χρυσό Ολυμπίων, το περιβάλλον την Κυρά των Εποχών, Σποράς και Άρδευσης.Έαρος, Θέρους και (τιμημένης με το ζύγι και στεφάνι/ειρεσιώνη) Εσοδείας, σημαίνει προφανώς την επί γης θεία καθολική ευλογία— και όσοι πιστοί προσέλθετε.
    Και ο Ανθρωπίδης στη γωνία που μπουκώνει έναν καρπό (γνωστόν και ως απαγορευμένον) μάλλον σημαίνει τον καημένο, αμύητο Αδάμ, εν είδει ὀρροπυγίου ἀώρου, που προσπαθεί να καταλάβει τα μυστήρια της Θεάς, της Καλλιέργειας, του Έρωτα, της Φύσης, των δυνάμεων της Γης, μήπως μπορέσει κάποτε κι αυτός να πεταρίσει, να ανεβεί την καρπερή πλεξίδα/ ὀρσοθύρη, να φτάσει εκεί απ’ όπου πέφτουν και φτερώνουν τα παραδείσια πουλιά, την πόρτα να χτυπήσει μπας και μπει.(Άτιμη Ελπίδα φρούδα, φλούδα μουσμουλιάς!).

  91. odinmac said

    90
    Α! ώστε μπουκώνει ένα φρούτο! (νόμιζα ότι ακουμπούσε το πηγούνι στα χέρια του). Εμ, τώρα (παρ)εξηγούνται όλα!

  92. Θράκας said

    Λοιπόν,επειδή σε αυτόν τον χώρο,εκτος απο λέξεις, μαθαίνουμε πράματα και θάματα,να συνεισφερω και εγω κάτι απο την Φρανκφούρτη.Στις εδω παραδοσιακές ταβερνες( Apfelweinkneipe),προσφερονται εκτος απο τα τοπικα εδεσματα.το κυρίως ποτό που καταναλώνεται είναι το κρασί απο μήλο.Οταν τελειωσει κάποιος με το φαγητο του μπορεί να παραγγειλει και ενα μίσπελχεν(Mispelchen).Το μισπελχεν ειναι ένα εύγευστο ποτό,ένα είδος σφηνάκι,το οποίο οι εδω πελάτες αγαπούν να παραγγέλνουν.Στο ποτηράκι μπαίνει μια μερίδα calvados,αυτο το ποτό είναι ένα είδος κονιάκ μήλου και συνοδεύεται από ένα μουσμουλάκι από κομπόστα καρφωμένο σε μια οδοντογλυφίδα.Μέσα στο ποτό μπαίνει και μιά τζούρα από το σιρόπι της κομπόστας μούσμουλου.Στην υγειά μας.

  93. dryhammer said

    Να συνεισφέρω κι εγώ λοιπόν:

    α) Στη ΒΔ Χίο τα μούσμουλα λέγονται και πίσπιλα και η μουσμουλιά πισπιλιά [Καμία σχέση με το Pispilia που είναι ένα είδος αλβανικής χορτόπιτας – η καλύτερη, λένε φτιάχνεται στο Μπεράτι]. Από τις πολλές πισπιλιές και το χωριό Πισπιλούντα. https://www.aplotaria.gr/pispilounta-kostaris/

    β) Παραθέτω ένα προσφυγικό τραγούδι που το αχνοθυμάμαι -πιο πολύ σαν απαγγελία- από εκλιπόντες -πια- συγγενείς:

    ΘΑ ΦΥΓΩ ΚΟΡΗ ΜΟΥ ΣΤΑ ΞΕΝΑ

    Θα φύγω κόρη μου στα ξένα
    θα μακρυνθώ δια παντός
    θα ζω πάντα δυστυχισμένος
    γιατί θα είμαι μοναχός.

    Αν ήτανε να ταξιδέψεις
    να πας στα ξένα μακριά
    δεν έπρεπε να μ΄ αγαπήσεις
    και να με κάψεις φως μου την καρδιά.

    Στον τόπο που σε πρωτοείδα
    θε να φυτέψω μουσμουλιά
    και τις ελπίδες θα κρεμάσω
    στα μαραμένα της κλωνιά.

    Στο ίσκιο της θε να κοιμούμαι
    την μυρωδιά της θα ρουφώ
    και όταν εσέ θα ενθυμούμαι
    θα τρώγω μούσμουλο στυφό.

  94. Νίκος said

    82 Ευχαριστώ!

  95. sarant said

    93 Αλλο ένα ονομα λοιπόν, πίσπιλα!

  96. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    92. ε να βάλουμε και φωτό!

  97. sarant said

    92 Φοβερή φωτογραφία!

    Κατά τα άλλα, χάθηκε ένα σχόλιο του Ντίνου, που έλεγε ότι του λύθηκε η παιδική απορία για τη λέξη «μέσκουλες» που χρησιμοποιεί ο Κυρ. Ντελόπουλος στο μυθιστόρημά του

  98. Πέπε said

    97
    Κι εγώ είχα την ίδια απορία. Μου λύθηκε σταδιακά, χωρίς να βρω γραμμένο ποτέ, όσο θυμάμαι, τι σημαίνει μέσκουλες, απλώς από το γεγονός ότι η ίδια λέξη εμφανίζεται με τόσες ψιλοπαρεμφερείς μορφές. Παρόμοια φάση με τις 99 μορφές των λέξεων βάτραχος και καλικάντζαρος, που είχαν συγκινήσει τον Ignotus που σχολίαζε παλιά κι εδώ (δε θυμάμαι με τι ψευδώνυμο).

  99. Κιγκέρι said

    93β:

    http://www.arxeion-politismou.gr/2018/11/mousmoulia-Imvrou.html

  100. Θράκας said

    97 ΕΦΗ ΕΦΗ, ευχαριστούμε για την κατάλληλη φωτό.

  101. Πέπε said

    Ε λοιπόν, συχνά δεν πολυπροσέχω τιμές σε ό,τι ψωνίζω (εννοώ μανάβη και τέτοια, όχι όταν ψωνίζω ξερωγώ αυτοκίνητα), αλλά σήμερα που έτυχε να προσέξω διαπίστωσα ότι το περιφρονημένο φρούτο κυμαίνεται από τρία μέχρι άνω των τεσσάρων ευρώ το κιλό. Δεν ξέρω αν είναι θέμα ουκρανικού και ενεργειακού, αλλά χωρίς την περιφρόνηση πόσο θα πήγαινε; Ξεκίνησα ήδη μια οργανωμένη εκστρατεία να φτύνω τα κουκούτσια σε γλάστρες για να καλλιεργήσω τα δικά μου, και ίσως θα ήταν σοφό, μέχρι την πρώτη σοδειά, να περιοριστούμε στα κλεμμένα.

  102. sarant said

    Ξέρει κανείς γιατί σήμερα έχει τέτοιο μεγάλο σουξέ από επισκέψεις το άρθρο;

  103. Πέπε said

    102
    Επειδή ανέβηκαν οι τιμές (βλ. προηγούμενο)

  104. sarant said

    Πάντως και προχτές και χτες και σήμερα το άρθρο για το μούσμουλο έχει μεγάλο αριθμό επισκέψεων, πολύ μεγαλύτερο από το εκάστοτε άρθρο της ημέρας,

  105. Spiridione said

    Να πούμε και ένα μεσαιωνικό δάνειο: ομάτζιον, απ’ το αρχ. γαλλ. omage (hommage) λέει ο Κριαράς.
    https://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/search.html?lq=%CE%BF%CE%BC%CE%AC%CF%84%CE%B6%CE%B9%CE%BF%CE%BD&dq=
    Και άλλη μία, μπαϊλιάτζο, παλιάτζο.
    https://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/search.html?lq=%CE%BC%CF%80%CE%B1%CF%8A%CE%BB%CE%B9%CE%AC%CF%84%CE%B6%CE%BF&dq=
    Παρεμπ. η γαλλ. καταλ. -age προέρχεται απ’ τη λατ. -aticum, -aticus, κι αυτή με τη σειρά της απ’ την αρχ. ελλ. -ικός. Άρα, αν είχαμε δανειστεί το γαλλ. -age, θα ήταν αντιδάνειο.

  106. Spiridione said

    λάθος

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: