Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Λάδι από τον ήλιο

Posted by sarant στο 18 Μαΐου, 2022


Μια από τις παράπλευρες συνέπειες της ρωσικής εισβολής και του πολέμου στην Ουκρανία είναι και η παγκόσμια έλλειψη διάφορων προϊόντων, ανάμεσά τους και του ηλιέλαιου.

Το 2018 η Ουκρανία και η Ρωσία παρήγαγαν (ή πάραξαν) το 53% της παγκόσμιας παραγωγής ηλιελαίου, η δε παραγωγή τους, ιδίως της Ουκρανίας, στο μεγαλύτερο ποσοστό της προοριζόταν για εξαγωγή -και βέβαια, τώρα με τον πόλεμο αυτό το ηλιέλαιο λείπει από την παγκόσμια αγορά. Μάλιστα, η παγκόσμια έλλειψη ηλιελαίου είχε αρχίσει ήδη από πριν, επειδή η παραγωγή του 2021 ήταν κακή. Με τον πόλεμο, τα πράγματα απόγιναν.

Το ηλιέλαιο είναι φυτικό έλαιο, όχι βέβαια από τον ήλιο που λέω στον τίτλο, παρόλο που θα μπορούσε κανείς να σκεφτεί πως αν το σπορέλαιο είναι το λάδι που βγαίνει από σπόρους τότε και το ηλιέλαιο είναι το λάδι από τον ήλιο. Από τον ηλίανθο, φυσικά, βγαίνει το ηλιέλαιο (βρίσκουμε και τον τύπο ηλιανθέλαιο άλλωστε), αυτό το εντυπωσιακό φυτο που τόσο πολύ θυμίζει τον ήλιο.

Ο ηλίανθος είναι φυτό του Νέου Κόσμου. Στην Ευρώπη το έφεραν οι Ισπανοί τον 16ο αιώνα. Από τον 19ο αιώνα άρχισε να καλλιεργείται εντατικά στη Ρωσία, όπου με βελτίωση των ποικιλιών επιτεύχθηκε αύξηση της απόδοσης σε ηλιέλαιο. Ο λόγος γι’ αυτή την εντατική καλλιέργεια ήταν ότι το ηλιέλαιο θεωρήθηκε νηστίσιμο, άρα κατάλληλο για χρήση κατά τις περιόδους νηστείας, όπως η Σαρακοστή.

Το επικρατέστερο είδος ηλιάνθου είναι ο Ηλίανθος ο ετήσιος, Helianthus annuus. Πρόκειται για μονοετές φυτό που μπορεί να φτάσει σε ύψος τα 4 μέτρα. Λέμε «άνθος» αλλά βοτανολογικά μιλώντας πρόκειται για ψευδοάνθος -όμως για τον απλό άνθρωπο μια χαρά λουλούδι είναι, όπως μια χαρά φρούτο είναι η φράουλα, κι ας έχουν ενστάσεις οι βοτανολόγοι.

Το λουλούδι (που δεν είναι, είπαμε) τον ηλίανθο τον λέμε και «ηλιοτρόπιο» επειδή πίστευαν ότι παρουσιάζει «ηλιοτροπισμό», ότι ακολουθεί το ηλιακό φως.

Πράγματι, ο ηλιοτροπισμός (ή και φωτοτροπισμός) είναι ιδιότητα που πολλά φυτά την παρουσιάζουν: στρέφονται προς τον ήλιο και ακολουθούν την καθημερινή πορεία του από την ανατολή ως τη δύση, ας πούμε οι μαργαρίτες.

Τον ηλιοτροπισμό τον ήξεραν και οι αρχαίοι, και αρχαία ελληνική είναι η λέξη «ηλιοτρόπιο» που την χρησιμοποίησαν για διάφορα φυτά -όχι βέβαια για τον ηλίανθο, που δεν τον ήξεραν αφού είναι φυτό του Νέου Κόσμου. Υπάρχει στη βοτανική ολόκληρο γένος αγγειοσπερμων φυτών που λέγονται Heliotropia, και είναι πόες ή θάμνοι με μικρά λουλούδια, συνήθως άσπρα, ας πούμε το Ηλιοτρόπιο το ευρωπαϊκό, αυτοφυές της Μεσογείου, που το ήξεραν οι αρχαίοι και το ονομάτισαν «ηλιοτρόπιον». Οι χημικοι θα ξέρουν και το βάμμα ηλιοτροπίου, μια μοβ ουσία που χρησιμοποιείται για τη μέτρηση της οξύτητας / αλκαλικότητας των διαλυμάτων και πήρε το όνομά της από το φυτό αυτό, όχι από τον ηλίανθο.

Ο ηλίανθος δεν παρουσιάζει ηλιοτροπισμό στα ενήλικα φυτά του, μόνο στα ανώριμα μπουμπούκια του. Το ενήλικο φυτό έχει σταθερή κλίση όλη την ημέρα, κατά κανόνα προς την ανατολή -επομένως το απόγευμα δεν κοιτάζουν τον ήλιο, μόνο το πρωί. Επειδή όμως σε ένα χωράφι με ηλίανθους όλα τα φυτά έχουν τα κεφάλια τους να κοιτάζουν προς την ίδια κατεύθυνση, και επειδή το πρωί ο ήλιος είναι προς τα εκεί, δημιουργήθηκε η εσφαλμένη εντύπωση ότι παρακολουθεί τον ήλιο -και γι’ αυτό ο ηλίανθος ονομάστηκε επίσης «ηλιοτρόπιο» αν και διαφέρει πολύ από τα φυτά του γένους των Ηλιοτροπίων.

Και στα γαλλικά, ο ηλίανθος λέγεται tournesol (tourner = γυρίζω, soleil ο ήλιος) δηλαδή ηλιοτρόπιο. Θυμηθείτε και τον καθηγητή Τουρνεσόλ του ΤενΤέν. Στα αγγλικά λέγεται sunflower, αντίστοιχο του ηλιάνθου δηλαδή. Το ΛΚΝ στο λήμμα ηλιοτρόπιο αναφέρεται μόνο στα θαμνοειδή φυτά, ενώ ο Μπαμπινιώτης στο ιδιο λήμμα αναφέρεται στον ηλίανθο και μάλιστα επαναλαμβάνει, στον ορισμό, την εσφαλμένη αντίληψη για «συνεχή στροφή των ανθέων του προς την κατεύθυνση του ηλίου».

Λέμε βέβαια και «ήλιος», στην καθομιλουμένη, εννοώντας τους ηλίανθους. Γενικά, η ονομασία ήλιος ή ηλιοτρόπια παραπέμπει στη διακοσμητική χρήση του φυτού ενώ η ονομασία ηλίανθος πιο πολύ στη βιομηχανική του χρήση. Εκτός από τη χρήση του στην παραγωγή ηλιελαίου έχουμε και τις ζωοτροφές -και εδώ η Ουκρανία είχε σημαντικό μερίδιο στις ηλιανθόπιτες. Έχουμε και τους ηλιόσπορους, λαϊκό και φτηνό ξηρόν καρπό.

(Υπάρχει κι ένα άλλο είδος ηλίανθου, που βγάζει κονδύλους, που λέγεται και αγκινάρα της Ιερουσαλήμ ή στα γαλλικά topinambour, που δεν ήταν γνωστό στη χώρα μας αν και τώρα με τις γκουρμεδοεκπομπές και τους διαγωνισμούς μαγειρικής άρχισε ν’ ακούγεται)

Με την καταστροφή που έχει χτυπήσει την Ουκρανία πολλά χωράφια θα μείνουν ακαλλιέργητα αφού είναι θέατρο πολέμου, οπότε το ηλιέλαιο θα λείψει. Υπάρχει κι εκείνη η ιστορία με την Ουκρανή κυρία που πρόσφερε σπόρους ηλίανθου στους Ρώσους στρατιώτες την πρώτη μέρα της εισβολής, ώστε, όταν σκοτωθούν στην ουκρανική γη να φυτρώσουν ηλίανθοι. Όπως δείχνει το πράγμα, ηλίανθοι θα φυτρώσουν αλλά οι άνθρωποι δεν θα μπορούν να τους δρέψουν.

102 Σχόλια προς “Λάδι από τον ήλιο”

  1. Τον Τουρνεσολ στην Ελλάδα δυστυχώς τον ξέρουμε Καλκιουλους – εκτός από όσους έχουν την παλιά έκδοση του Πήγασου.

    Όταν πρωτοδιάβασα ότι θα έχουμε σοβαρό πρόβλημα γιατί η Ουκρανία παράγει Χ% της παγκόσμιας παραγωγής ηλιόσπορου, με το μισό μυαλό μου σκέφτηκα «καλά, πόσο πασατέμπο τρώμε πια»!

  2. ΓΤ said

    καχεκτικό το σημερινό κομμάτι, βαλίτσα που αργοσέρνεται

  3. Spiridione said

    μπατιρόσπορο δεν λένε τον ηλιόσπορο;

  4. Πουλ-πουλ said

    «όπως θέλω να πω ζωγράφιζεν ο Piero della Francesca ή κατουρούσε o Arthrur Rimbaud πάντοτε με τη συγκατάθεση των ηλιοτροπίων» που έλεγε και ο Ελύτης.

  5. Reblogged στις anastasiakalantzi59.

  6. Πέπε said

    > Το ηλιέλαιο είναι φυτικό έλαιο, όχι βέβαια από τον ήλιο που λέω στον τίτλο

    Και γιατί όχι; Το λουλούδι το λέμε και ήλιο, το λέει και παρακάτω άλλωστε. Ότι όμως της ελιάς το λάδι δεν το λέμε ελαιέλαιο, αυτό θα άξιζε να σχολιαστεί.

    > το ηλιέλαιο θεωρήθηκε νηστίσιμο

    Χαχα! Επειδή δεν ήταν γνωστό τον καιρό που καθιερώθηκαν οι κανόνες της νηστείας, προφανώς! Άραγε επιτρέπεται να τρως καγκουρώ και ορνιθόρρυγχο στις νηστείες; Βάζω στοίχημα ότι δεν υπάρχει απαγόρευση. (Με τον παγκολίνο μόνο θέλει λίγη προσοχή, ακόμη και εκτός νηστείας, αλλιώς μπλέκεις και μπλέκουν κι άλλοι.)

    > Το ενήλικο φυτό έχει σταθερή κλίση όλη την ημέρα, κατά κανόνα προς την ανατολή -επομένως το απόγευμα δεν κοιτάζουν τον ήλιο, μόνο το πρωί. Επειδή όμως σε ένα χωράφι με ηλίανθους όλα τα φυτά έχουν τα κεφάλια τους να κοιτάζουν προς την ίδια κατεύθυνση, και επειδή το πρωί ο ήλιος είναι προς τα εκεί, δημιουργήθηκε η εσφαλμένη εντύπωση ότι παρακολουθεί τον ήλιο -και γι’ αυτό ο ηλίανθος ονομάστηκε επίσης «ηλιοτρόπιο»

    Καλά, σοβαρά τώρα; Στέκουν όλη μέρα ακούνητα, και κάποιος είπε «κοιτάχτε, γυρίζουν πάντα στη μεριά του ήλιου», και όλοι το πίστεψαν χωρίς κανείς να κάτσει να προσέξει αν όντως το κάνουν; Και μου λες μετά για μυθοκτονία και για πέτρες στο πηγάδι. Ε λοιπόν να σας αποκαλύψω κάτι; Οι μηλιές όχι μόνο κοιτάνε τον ήλιο αλλά του παίζουν και παλαμάκια – διαδώστε.

  7. Spiridione said

    2. Θα μπορούσε να προσθέσει κι άλλα να το γεμίσει, αλλά μάλλον τα ξέχασε
    https://www.lexilogia.gr/threads/%CE%9B%CE%AC%CE%B4%CE%B9-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%A3%CE%B1%CF%81%CE%B1%CE%BA%CE%BF%CF%83%CF%84%CE%AE%CF%82.18055/

  8. aerosol said

    #6
    «Οι μηλιές όχι μόνο κοιτάνε τον ήλιο αλλά του παίζουν και παλαμάκια»
    Αυτά κάνεις και βυθίζεις την ανθρωπότητα σε ένα νέο Μεσαίωνα!

  9. Spiridione said

    Το τοπιναμπούρ το λένε κάποιες φορές οι παίκτες στα μαγειροριάλιτι το πιναμπούρ, και τους διορθώνουν οι κριτές.
    Στο μεταξύ βλέπω ότι η αγκινάρα Ιερουσαλήμ δεν είναι αγκινάρα ούτε έχει καμία σχέση με την Ιερουσαλήμ!
    https://en.wikipedia.org/wiki/Jerusalem_artichoke#Etymology

  10. voulagx said

    #8: «Αυτά κάνεις και βυθίζεις την ανθρωπότητα σε ένα νέο Μεσαίωνα!»
    Και τι κακό έχει ο Μεσαίωνας, ε; Θα σου πω εγώ άμα σκάσει μύτη ο Ρογήρος.

  11. […] Μια από τις παράπλευρες συνέπειες της ρωσικής εισβολής και του πολέμου στην Ουκρανία είναι και η παγκόσμια έλλειψη διάφορων προϊόντων, ανάμεσά τους και του ηλιέλαιου. Το 2018 η Ουκρανία και η Ρωσία παρήγαγαν (ή πάραξαν) το 53% της παγκόσμιας παραγωγής ηλιελαίου, η δε παραγωγή τους, ιδίως της Ουκρανίας, στο μεγαλύτερο ποσοστό της προοριζόταν για εξαγωγή… — Weiterlesen sarantakos.wordpress.com/2022/05/18/sunflower/ […]

  12. Η τελευταία ιστορία δεν θυμίζει ένα διήγημα που είχε δημοσιευτεί εδώ; (αχ αυτό το Έμμενταλ…)

  13. 11 Ναι αυτό: https://sarantakos.wordpress.com/2022/04/17/anetakis-3/

  14. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    1 Σωστά, Κάλκιουλους αν κι εγώ κυρίως Πήγασο είχα διαβάσει

    2 Μάλιστα, μόλις δουν άρθρο κάτω από 800 λέξεις σου τη λένε!

    7 Αχ αυτό το Έμμεντα, μπις! Τελείως το είχα ξεχάσει αυτό!

    Τα λέμε το βράδυ από την Καρκασόν.

  15. antonislaw said

    «Μαύρα σπόρια» για τους Θεσσαλονικείς.
    Διαβάζω από μια μάλλον ποιητική ιστοσελίδα εμπόρου ξηρών καρπών της συμπρωτεύουσας:

    «Ηλιόσπορος αλμυρός. Το κλασσικό σνακ του παλαιού Ελληνικού κινηματογράφου. Στη Θεσσαλονίκη τα λένε “μαύρα σπόρια” Έτσι θα τα ακούσετε ή θα τα ζητάτε. Στο θερινό σινεμά το κλασσικό σακουλάκι.

    Τσιμισκή, βόλτα στην παραλία δίπλα από το Λευκό Πύργο αγναντεύοντας το Θερμαϊκό, παγκάκι στην πλατεία Αριστοτέλους ή στον Ιστιοπλοϊκό. Παντού θα δεις να τρώνε ηλιόσπορο. Τρώγωντας ηλιόσπορους αποκτάς την πιο ιδιαίτερη, ερωτικη και όμορφη διάθεση.»

  16. antonislaw said

    15
    Είπα καλημέρα; Δεν είπα! καλημέρα όλη μέρα λοιπόν, πολύ όμορφο και ευφρόσυνο το σημερινό άρθρο, ευχαριστούμε πολύ Νικοκύρη!

    Πάντως κι εγώ είχα την πεποίθηση ότι ο ήλιος-το φυτό- σβουρίζει όλη μέρα ακολουθώντας τον ήλιο-το άστρο. Φονέας προκαταλήψεων το ιστολόγιο!

  17. Divolos said

    Καλημέρα.
    «Ο ηλίανθος δεν παρουσιάζει ηλιοτροπισμό στα ενήλικα φυτά του, μόνο στα ανώριμα μπουμπούκια του.»
    Στο βιντεάκι τα νεαρά λουλούδια φαίνεται να ακολουθούν τον ήλιο (εκτός από ένα που είναι δεμένο με ταινία), προφανώς δεν έχουν ωριμάσει ακόμη. Φαντάρος στον Έβρο πριν 20κάτι χρόνια, το πρωί και το απόγευμα περνούσαμε μέσα από χωράφια με ηλίανθους. Θα έπαιρνα όρκο, πριν διαβάσω το άρθρο, πως όντος έστρεφαν προς τον ήλιο, ακόμα και τα ενήλικα φυτά. Ίσως τελικά βλέπουμε αυτό που θέλουμε να δούμε…

  18. ΓΤ said

    @ 14β

    Ρε μαν, ως Μακρυκονταίος Πολυγνωμάκης, στάθηκα στο τι μου έβγαλε το περιεχόμενο, δεν το συναρτώ με το πλήθος των λέξεων 🙂

  19. antonislaw said

    Να βάλουμε τον «πασατέμπο» του Χιώτη, με το εκπληκτικό αργό τέμπο του, σαν να τρως πασατέμπο … βέβαια ο πασατέμπος είναι ο κολοκυθόσπορος (τα «άσπρα σπόρια» των Θεσσαλονικιών) αλλά το τραγούδι είναι υπέροχο

    (1946)Χιώτης, στίχοι Γιώργου Γιαννακόπουλου, ερμηνεία: Ιωάννα Γεωργακοπούλου, Στελλάκης Περπινιάδης.

    «Αυτά που λές εγώ τ’ ακούω βερεσέ
    Τα παραμύθια σου τ’ ανθίστηκα πια τώρα
    Και το κατάλαβα πως ήμουνα για σε
    Ο πασατέμπος σου για να περνάς την ώρα.

    Κάθε σου φίλημα τα βρίσκω πιο πικρό
    Και τον καημό μου δεν μπορείς να τον γλυκάνεις
    Μαζί μου έρχεσαι μπαμπέσικο μικρό
    Γιατί γυρεύεις κόνξες σ ’άλλονε να κάνεις.

    Φύγε λοιπόν αφού το θες αλλού να πας
    Ασ’ τις μουρμούρες και τις κλάψες και τις τρίχες
    Κι όταν θα σμίξεις με τον μάγκα π’ αγαπάς
    Να μην του πεις ότι για πασατέμπο μ’ είχες.»

  20. sarant said

    17 A μπράβο!

  21. ΓΤ said

    15@

    Και σκέτο «μαύρα». «Βάλε μου 100 γραμμάρια μαύρα» ακούς στα στραγαλατζίδικα του Βορρά. Αντίστοιχα, «άσπρα» ο πασατέμπος.

  22. odinmac said

    Θυμάμαι, από ηλίανθους που είχα στον κήπο μου, ότι παρουσίαζαν ηλιοτροπισμό ακόμα και πολύ μετά από το στάδιο των μπουμπουκιών. Δεν θυμάμαι για πόσο χρόνο ακριβώς συνέβαινε αυτό το φαινόμενο αλλά είχαν αναπτυχθεί σε κανονικούς «ήλιους» οι οποίοι κοιτούσαν όλη μέρα τον Ήλιο.

    Στις «μεταμορφώσεις» του Οβίδιου υπάρχει και ο μύθος της Κλυτίης η οποία είχε ερωτευτεί τον Ήλιο και ζητούσε την προσοχή του. Είχε καθίσει στην ύπαιθρο για εννιά μέρες και νύχτες χωρίς φαγητό ή ποτό, έκλαιγε και γυρνούσε το κεφάλι της για να τον δει καθώς περνούσε. Ριζώθηκε στο χώμα και μεταμορφώθηκε σε ηλίανθο:

    A pearly white
    overspread her countenance, that turned as pale
    and bloodless as the dead; but here and there
    a blushing tinge resolved in violet tint;
    and something like the blossom of that name
    a flower concealed her face. Although a root
    now holds her fast to earth, the Heliotrope
    turns ever to the Sun, as if to prove
    that all may change and love through all remain.


    Louis Welden Hawkins (1849–1910), Clytie (date not known), further details not known. Wikimedia Commons.


    Evelyn De Morgan (1855–1919), Clytie (1887), oil on canvas, dimensions and location not known. Wikimedia Commons.

  23. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Υπήρχε και μια ιταλο-σοβιετική ταινία, τα «Ηλιοτρόπια», του Βιττόριο ντε Σίκα, με Σοφία Λώρεν.
    Άλλα χρόνια τότε, αχ…

  24. Καλημέρα
    Ηλιοτρόπιο και το ηλιοστάσιο.

    Στη Σμύρνη ο πασατέμπος (κυρίως) αλλά κι ο ηλιόσπορος, είναι απαραίτητος στη παραλία τ’ απογευματοβραδάκι. Γεμάτη η παραλία κόσμο που τσακίζει σπόρια. Και περνάει ο πωλητής με το ποδήλατο πάνω κάτω για ανεφοδιασμό. Και καθόμαστε κι εμείς αλλά άνευ σπορίων. Οπότε η διπλανή μας μας λυπήθηκε και μας πρόσφερε. Μην καθόμαστε χωρίς να κάνουν κάτι τα χέρια μας…

    14β Άμα τον καλομάθεις τον άλλον…

  25. ΣΠ said

    23
    Ναι, και με Μαρσέλλο Μαστροϊάννι. Αυτή:

  26. odinmac said

    17 εντάξει, ο ηλίανθος που βλέπουμε φάτσα, στο κέντρο του βίντεο (ο οποίος ακολουθεί τον Ήλιο), δεν τον λες και μπουμπούκι.

  27. odinmac said

    Peaslake (7-8 χλμ ανατολικά του Γκίλφορντ):


    Helen Allingham (1848-1926), A Cottage With Sunflowers, Peaslake (date not known), watercolour, further details not known. Wikimedia Commons.

  28. Καλημέρα

    Να ζητήσω την βοήθεια της συλλογικής σοφίας του ιστολογίου για το πως αποδίδονται στην ελληνική γώσσα οι όροι, Universalist, Particularist, Utilitarianism

  29. nikiplos said

    13@ Δύτη, σε ευχαριστώ που παρέπεμψες στο αριστούργημα του Κ.Ανετάκη γιατί το είχα «χάσει» κατά τον ρουν των γεγονότων του Απριλίου… 🙂

  30. odinmac said


    Gustav Klimt (1862–1918), Cottage Garden with Sunflowers (c 1907), oil on canvas, 110 × 110 cm, Österreichische Galerie Belvedere, Vienna, Austria

  31. Πουλ-πουλ said

    30.
    Πάντα ωραίος ο Κλιμτ, αλλά άρθρο για ηλιοτρόπια χωρίς Βαν Χοχ, αν και τρε μπανάλ, είναι αδιανόητο.
    https://en.wikipedia.org/wiki/Sunflowers_(Van_Gogh_series)

  32. ΚΩΣΤΑΣ said

    Έχω ακούσει, σε ιδιωματική έκφραση, να αποκαλούν τα φυτά του ηλίανθου λιόκρα ή λιόκρια ή κάπως έτσι. Υπάρχει κανείς που να έχει παρόμοιο άκουσμα; Πάντως δεν γκουγκλίζεται.

  33. Συναρπαστικό το σημερινό κομμάτι.

  34. Divolos said

    26. «εντάξει, ο ηλίανθος που βλέπουμε φάτσα, στο κέντρο του βίντεο (ο οποίος ακολουθεί τον Ήλιο), δεν τον λες και μπουμπούκι.»

    Χωρίς να έχω και ιδιαίτερες γνώσεις περι φυτών, εντάξει δεν είναι μπουμπούκι, αλλά δεν είναι και ενήλικο φυτό, δεν έχει ακόμη κάνει σπόρους στο εσωτερικό. Πιστεύω πως, λογικά, τότε λέγονται ενήλικα.

  35. ΓΤ said

    32@ Κώστας

    Τα λιόκρια που «δεν γκουγκλίζονται».
    https://www.facebook.com/groups/dorapavlaki/posts/2649031451792901/

  36. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    >>Μια από τις παράπλευρες συνέπειες της ρωσικής εισβολής και του πολέμου στην Ουκρανία είναι και η παγκόσμια έλλειψη διάφορων προϊόντων, ανάμεσά τους και του ηλιέλαιου

    ηλίου φαϊνότερον 🙂

    14 >>Τα λέμε το βράδυ από την Καρκασόν.
    Χαιρετισμούς στην Καρκασόν 🙂

    Champs de tournesols sous Carcassonne

  37. nikiplos said

    » Κι η μέρα χώριζε από το κορμί σου, ανέβαινε, άνοιγε,
    μεγάλη ευχή πάνω στα ηλιοτρόπια» (Γέννηση της Μέρας – Οδυσσέας Ελύτης)

    Εδώ το φως είναι σκληρό
    σε δυσκολεύει να το δέσεις μαζί με τις κουρτίνες στην άκρη του παράθυρου
    και στο περβάζι ένα λουλούδι
    σαν ηλιοτρόπιο γυρίζει στην περσινή Πρωτομαγιά. (Παράθυρο – Άρης Αλεξάνδρου)

    Ήταν πολύ νέος για να πεθάνει Κύριε
    Είκοσι δυο χρονώ
    είκοσι δυο φορές είδε τη θάλασσα και δεν τη χόρτασε
    είδε πολύ λίγο τον ουρανό με τα ηλιοτρόπιά του
    όταν ξεσήκωναν οι Κυριακές τ’ άσπρα μαντίλια τους
    τόσο ελαφρά σαν το θυμίαμα που εκαίγαν
    τα θυμιατήρια του άλουσους
    (Αποδημίες (ΧΙ)- Γ.Ξ. Στογιαννίδης)

    Μπορούσε ο κήπος τούτος να ’χε λουλούδια
    και τριαντάφυλλα και βιολέτες και γαρούφαλα νυφιάτικα
    και ηλιοτρόπια στη γωνιά.
    Πίσω από τον φράχτη τώρα περνούν
    βιαστικά ανθρώπινα κεφάλια ή πετάγματα πουλιών —
    ο μόνος τρόπος που ’μεινε να ξεχωρίζεις
    δρόμους ή φρυγμένους ποταμούς ή κήπους μ’ αγριολούλουδα.
    (Ερημιά του αγαπημένου Μάρκου Μέσκου)

    Έστρεψα καταπάνω μου το θάνατο σαν υπερμέγεθες ηλιοτρόπιο (Και με φως και με θάνατον – Οδυσσέας Ελύτης)

    Όμως
    αυτή την αμαρτία μπορώ μόνο να κάνω
    απέναντι στον έρωτα: να στρέφομαι
    σαν ηλιοτρόπιο γύρω από σένα,
    σκυλευτής της ηδονής
    (Κι όμως – Νίκος Γρηγοριάδης)

    Να ομολογώ
    μαύρο ψωμί, στεφάνι από τσουκνίδες,
    ευφόρβιο κι ελλέβορο, στρύχνο
    και μανδραγόρα, λιωμένη φεγγαροσκιά,
    ηλιοτρόπιο κι αιθάλη, θηρανθεμίδα, ζαφορά,
    κώνειο, τορμεντίλια, πεντάφυλλο, αγριοσέλινο
    κι υδρόβια παστινάκη.
    Βαλπούργειον-Σταύρος Ζαφειρίου)

    Κάποτε χρύσιζαν τα γέλια
    και τα ηλιοτρόπια
    έστρεφαν το βλέμμα τους
    στο πέρασμά σου
    (Αυτό το γκρίζο – Στέλλα Γεωργιάδου)

  38. ΚΩΣΤΑΣ said

    @35
    Ω! ρε μαν, ευχαριστώ! Ίσως δεν μου τό ‘βγαλε γιατί δεν είμαι στο φεσιμπούκι… 😉

  39. ΓΤ said

    https://vinylhub.discogs.com/shop/197623-liotropia-records

  40. ΓΤ said

    38@

    Σ’ το έβγαλε. Δεν έχω φουμπού 🙂

  41. odinmac said

    34
    Το θέμα μου είναι άλλο, ότι το φυτό ηλιοτροπίζει, έστω και μέχρι την εφηβεία, οπότε δεν είναι τελείως λάθος ο χαρακτηρισμός του ως ηλιοτρόπιο.

  42. ΚΩΣΤΑΣ said

    @40 ΓΤ
    Χρησιμοποιώ το firefox. Και τώρα μόνο ξενόγλωσσα μου βγάζει. Και φυσικά δεν θεωρώ τον εαυτό μου δυνατό ψαχτήρι. Κάτι κάνω λάθος, μάλλον

  43. ΓΤ said

    42@ Κώστας

    Έχεις δίκιο. Ξέχασα ότι έχεις γράψει 17.183 αράδες κώδικα για το Mezefinder. Ρισπέκτ!

  44. Αγγελος said

    Ώστε άλλο ο ηλίανθος και άλλο το ηλιοτρόπιο! Βρε, τι μαθαίνει κανείς! Πάντως το βάμμα ηλιοτροπίου teinture de tournesol λέγεται γαλλικά.

  45. Costas Papathanasiou said

    Καλημέρα.
    Ομηρικώς ανήλιαγη η νυν μεγαλοπαραγωγός ηλιελαίου Ουκρανία, αφού εκεί, στων Κιμμερίων τη Χώρα, θαρρούσαν οι γερο-παραμυθάδες μας πως κρύβονταν μια Πύλη για τον Άδη, αυτή που εσχάτως μοιάζει να ξανάνοιξε (βλ.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9A%CE%B9%CE%BC%CE%BC%CE%AD%CF%81%CE%B9%CE%BF%CE%B9 )
    Οδυσσεϊκώς δε, εν είδει και επικαιροποίησης, υπενθυμίζεται προς τούτο και η θεόθεν δισυπόστατη (φύσει και θέσει) ελληνική ψυχή, ελέω σκοτεινού-Λοξία-Δηλίου, η φαινομένη να ολισθαίνει προς τη Λήθη και να σκληραίνει, ιδίως υπό σκιάν πολέμου ή αδράνειας, χάνοντας την αυθόρμητη ποιητική, χρυσή πνοή ή ψαριά της, μαζί, και όποια ελευθερίας γνησιότητα:
    «1. Είμαι άλφα χρονών κι Ευρωπαίος έως τη μέση/των Άλπεων ή των Πυρηναίων/το χιόνι μήτε που άγγιξα ποτέ//δεν υπάρχει ούτ’ ένας που να μ’ εκπροσωπεί/πόλεμος και ειρήνη μ’ έφαγαν από τις δυο μεριές/ό, τι απομένει αντέχει ακόμη//ως πότε/φίλοι//θα σηκώνουμε το αφορεσμένο παρελθόν/γιομάτο βασιλιάδες και υπηκόους(…)
    5.(…)τί σόι πολιτισμένοι θα ’μασταν/αν ο νους μας δεν πήγαινε ολοένα στην/Κιμμερία τη δύσμοιρη/που κατάντησε στα χρόνια μας/να θεωρείται λέει κι αξιοζήλευτη//όταν εδώ ένας Όμηρος πάντοτε με την πρέπουσα/σε φορέα της ελληνικής αξιοπρέπεια/έστεργε απλώς να συμπονεί:/ Κιμμερίων ἀνδρῶν δῆμός τε πόλις τε/ἠέρι καὶ νεφέλῃ κεκαλυμμένοι/οὐδέ ποτ΄ αὐτοὺς Ἠέλιος φαέθων καταδέρκεται ἀκτίνεσσιν … ἀλλ’/ἐπὶ νὺξ ὀλοὴ/τέταται δειλοῖσι βροτοῖσι// το λοιπόν/για φως και για γαλάζια πέλαγα τώρα να μιλάμε;/αμέ για ηλιοτρόπια; για Ελένες;// μόλο που/από τις τοιχογραφίες της Θήρας κι από τα ψηφιδωτά/λάμποντα της Ραβέννας άγγελμα θεϊκό εξακολουθεί/να εξαποστέλλεται άμεσα//όπως κείνο το κάτι επιπλέον κι ασύλληπτο/που για μια στιγμή ο γηραιός αλιέας/αντιλαμβάνεται άστραψε/ύστερα τ’ αλησμονάει πάει στην Αγορά κι απ’ το πανέρι του/άχνα χρυσή εξακολουθεί ν’ ανέρχεται// η ποίηση ανέρχεται// άλλη μια φορά/χάνεται από την υπόστασή σου Έλληνα σκληροτράχηλε/να εμπνέεσαι άντε/Ad libitum.»
    (Οδυσσέας Ελύτης. [1982] «Ad Libitum» -Τρία ποιήματα με σημαία ευκαιρίας. 4η έκδ. Αθήνα: Ίκαρος)
    Σχετικό και το ποίημα «Ο κάμπος των ηλιοτροπίων» του Ρίτσου(από τη συλλογή“ΤΟ ΑΓΑΛΜΑ ΣΤΗ ΒΡΟΧΗ”,1980):
    «Απέραντη πεδιάδα κατάφυτη ηλιοτρόπια. Φυσάει αγέρας./Λαμποκοπάει ο ήλιος. Τα ηλιοτρόπια τρέχουν, χορεύουν,/χειρονομούν με κυκλικές πυρκαγιές. Αστράφτει το τοπίο./(…)/Α, τα ηλιοτρόπια,/ αυτά που φτιάχνουν το σπορέλαιο για το δείπνο των βοσκών και των ψαράδων/αυτά που φτιάχνουνε τους πασατέμπους να μασάνε τα κορίτσια στους υπαίθριους κινηματογράφους,/αυτά που φτιάχνουμε μυριάδες φάσματα μαλαματένια στον αέρα και στη μνήμη,/χωρίς ν’ αφήνουν πια καθόλου θέση για τη θλίψη. Κι η θλίψη/κάθεται καταμόναχη πλάι στο ποτάμι και κλαίει/εγκαταλελειμμένη κι από την ποίηση, την τελευταία της φίλη.»

  46. Πισμάνης said

    @3 Ακριβώς, μπατιρόσπορος (τουλάχιστον στή Κομοτινή). Πασατέμπο λέγαμε τόν κολοκυθόσπορο που όμως ήταν λιγότερο δημοφιλής.
    Περιέργως στά τουρκικά ο ηλίανθος αποκαλείται φεγγαρολούλουδο (ayçiçeği). Ωστόσο υπάρχει καί τό günebakan (πρός τόν ήλιο ατενίζον).

  47. antonislaw said

    22 «Στις «μεταμορφώσεις» του Οβίδιου υπάρχει και ο μύθος της Κλυτίης η οποία είχε ερωτευτεί τον Ήλιο και ζητούσε την προσοχή του. Είχε καθίσει στην ύπαιθρο για εννιά μέρες και νύχτες χωρίς φαγητό ή ποτό, έκλαιγε και γυρνούσε το κεφάλι της για να τον δει καθώς περνούσε. Ριζώθηκε στο χώμα και μεταμορφώθηκε σε ηλίανθο:»

    Με βάση όσα έχουν γραφεί και μιας και δεν είχε ανακαλυφθεί ο ηλίανθος ακόμη, μεταμορφώθηκε σε ηλιοτρόπιο σε ένα από τα είδη που υπήρχαν και στην Ευρώπη της αρχαίας εποχής (προφανώς οι πίνακες με την Κλυτία εν μέσω ηλιάνθων είναι αναχρονισμός).
    Άρα μεταμορφώθηκε ή σε Ηλιοτρόπιον το ευρωπαϊκόν (H. europaeum) ή το κοινόν, γνωστό και ως «μπαμπακίτσες», «κουλούμπακας», «μελισσόχορτο»»

    http://www.scientificlib.com/gr/Biologia/Fyta/Iliotropio.html

    ή σε Ηλιοτρόπιον το δόλιον (H. dolosum)

    https://www.gbif.org/occurrence/3039242083

    Θα μου πείτε αυτά είναι αγριόχορτα, που το κλέος του ηλίανθου

    Τα με μωβ ανθούς Heliotropium arborescens ή peruvianum, που είναι δενδρώδες και καλωπιστικό φυτό, είναι ιθαγενές της Νοτίου Αμερικής όπως και το Heliotropium amplexicaule, και άρα αποκλείεται να είναι αυτό στο οποίο μεταμορφώθηκε η Κλυτία.

  48. ΣΠ said

    Σύμφωνα με το slang.gr, ο ηλιόσπορος στα καθιαυτού μακεδονικά λέγεται μπατίρια.

  49. Δημήτρης Καραγιώργης said

    Καλημέρα σε όλους, κι ας είναι μεσημέρι, ντάλα ο ήλιος ακόμη.
    Τον ηλίανθο στο χωριό μου τον λέμε και «πίτα» από το σχήμα του, Τα δε σπόρια του δημιουργούν, συνήθως όχι πάντα, αριστερόστροφες και δεξιόστροφες έλικες που το πλήθος τους είναι αριθμοί Φιμπονάτσι.
    https://www.science.org/content/article/sunflowers-show-complex-fibonacci-sequences
    https://asknature.org/strategy/fibonacci-sequence-optimizes-packing/

    3 Spiridione ,46 Πισμάνης <- – ακριβώς, μπατιρόσπορους λέμε τα μαύρα σπόρια κι εμείς. Μόνο τα μπατιράκια τσίκιρ τσίκιρ πάνω κάτω στη βόλτα. Άμα είχες μια δραχμή παραπάνω, κερνούσες γκαζόζα τη φίλη σου, άντε και πολύ σπάνια μια πάστα.

    Καρκασόν ο Ν(ο)ικοκύρης ε; Χμμμ … Θυμήθηκα μια επίσκεψη με ομάδα μαθητών σ’ εκείνα τα μέρη το 2010, νάναι καλά το ΙΚΥ που πλήρωνε σχολικές συμπράξεις. Μέναμε στη Μπεζιέ κι ο εκεί συνάδελφος μού ανέφερε την ιστορία με την περίεργη θρησκευτική σέχτα των Καθαρών 12ος 13ος αιώνας. Μάλιστα δε ξεπάτωσαν τις 2 αυτές πόλεις σφάζοντας αδιακρίτως Καθολικούς και Καθαρούς τα παπικά στρατεύματα καθότι ο καλός θεούλης θα αποφάσιζε αργότερα ποιος θα πήγαινε στον παράδεισο και ποιος στην κόλαση, σύμφωνα με απόφαση του εκπροσώπου του Πάπα. Ακόμη μού είπε πως οι Καθαροί σχετίζονταν με παρόμοιες θρησκευτικές σέχτες που υπήρχαν από παλιά στο Βυζάντιο. Ειδικά αυτό το τελευταίο, ισχύει;

  50. Spiridione said

    Ο πρωθυπουργός είχε προτείνει πρόσφατα σαν λύση στην πρόβλημα με το ηλιέλαιο – θυμόμαστε τους τρομολαγνικούς τίτλους «τέλος οι τηγανητές πατάτες» – να καλλιεργηθούν 300.000 στρέμματα που βρίσκονται σε αγρανάπαυση.
    Εδώ μια άλλη άποψη ότι αυτό δεν είναι βιώσιμη λύση, και να εκμεταλλευτούμε το πυρηνέλαιο.
    https://www.ot.gr/2022/05/14/apopseis/opinion/otan-i-elliniki-gi-exei-ti-lysi-kai-emeis-den-ti-vlepoume/

  51. antonislaw said

    47 Για την Κλυτία συνέχεια:

    Στη βίκη διαβάζω ότι ο Οβίδιος αναφέρει ότι το λουλούδι στο οποίο μεταμορφόθηκε η Κλυτία ήταν μωβ ενώ ο Πλίνιος μπλε. Και έτσι ο συντάκτης της βίκης λέει ότι είτε αφορά το Heliotropium indicum, το ηλιοτρόπιο το ινδικό, που λόγω των κατακτήσεων του Μ.Αλεξάνδρου ήταν γνωστό και στην Ευρώπη είτε το Ηλιοτρόπιον το ευρωπαϊκόν (H. europaeum) το κοινό, το οποίο μπορεί να πάρει και ελαφριά λιλά απόχρωση.

    https://en.wikipedia.org/wiki/Clytie_(Oceanid)

  52. odinmac said

    47,51
    Α! οκ.

  53. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Τα Τυφλά Ηλιοτρόπια (Αλμπέρτο Μέντεθ)

    Los girasoles ciegos

  54. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Τα ηλιοτρόπια των Εβραίων
    Κάθε φορά που τρίζει η σκάλα μας,
    «λες να ’ναι αυτοί επιτέλους;» σκέφτομαι,
    κι ύστερα φεύγω και με τις ώρες
    κατακίτρινα ζωγραφίζω ηλιοτρόπια.

    Όμως αύριο ώσπου να ξεχαστώ
    στην αίθουσα αναμονής, το τραίνο
    απ’ την Κρακοβία θα περιμένω.

    Κι αργά τη νύχτα, όταν ίσως κατεβούν
    ωχροί, σφίγγοντας τα δόντια
    «αργήσατε τόσο να μου γράψετε»
    θα κάνω δήθεν αδιάφορα.
    Γιώργος Ιωάννου, Τα ηλιοτρόπια των Εβραίων, Ηλιοτρόπια, 1954

    Ευανθία Ρεμπούτσικα, Θάλασσα από ηλιοτρόπια
    (δίσκος: Το αστέρι κι η ευχή (1998))

  55. sarant said

    Xαιρετώ απο την Καρκασόν.

    Πολύ ωραία σχόλια διαβάζω και βλεπω (τους πίνακες βεβαιως)

    Πάω στο κάστρο.

  56. Μυλοπέτρος said

    Κομοτηνή 1971. Στρατιώτης. Τι άλλο.
    Όποτε έβγαινα, αραιά και που δηλαδή, γύριζα με μπολικους σπόρους. Μαύρους βεβαίως που μου κρατούσαν συντροφιά στη σκοπιά.
    Όλα καλά που ένας επιλοχίας είχε βάλει στο μάτι, εκείνον που του λέρωνε με τα φλούδια τη σκοπιά. Δεν θα τον πιάσω; Έλεγε. Νε δείτε τι έχει να πάθει.
    Έμεινα με την απορία τι θα του έκαμνε.
    Πιστεύω να έμεινε κι εκείνος με την απορία, που ποτέ δεν έμαθε ποιός ήτανε.

  57. Μυλοπέτρος said

    Στη Χάγη υπάρχει στάση στο τραμ heliotrope. Δεν ξέρω αν το γράφω σωστά.

  58. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    >>Ο ηλίανθος δεν παρουσιάζει ηλιοτροπισμό στα ενήλικα φυτά του, μόνο στα ανώριμα μπουμπούκια του.
    Ε, λογικό δεν είναι; Όσο γερνάνε χάνουν σε ευελιξία (ρευματικά, οστεοπόρωση…) 🙂
    ===+===
    Από Βίκη: «Η ονομασία του γένους προέρχεται από το γεγονός ότι η ταξιανθία (κεφαλή) ακολουθεί τον ήλιο κατά τη διάρκεια της ημέρας και στρέφεται πάλι προς την ανατολή το πρωί. Η κίνηση αυτή που οφείλεται σε κάμψη του βλαστού, σταματά μετά την άνθηση και την γονιμοποίηση των ανθέων όταν τα κεφάλια παραμένουν στραμμένα προς την ανατολή.»

    Ο Διονύσιος Πύρρος, στη ’’ΒΟΤΑΝΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ’’ έγραφε το 1838 και ξεκαθάριζε –κάπως διπλωματικά 🙂 : «Εκτός των ηλιανθέων είναι και τα ηλιοτρόπια, τα οποία είναι έως 10 τον αριθμόν, λέγονται ούτω διότι όπου κλίνει ο ήλιος, εκεί στρέφεται και το ηλιοτρόπιον, καθώς σχεδόν και το ηλίανθον. Αυτών άλλα μεν έχουσιν άνθη λευκά, άλλα δε είναι κίτρινα, και ερυθρά.»

    3,15, 21 κα
    Εδώ στο Ηράκλειο, απλώς «σποράκια»!

    32.
    ‘Λιόκρια’ δεν τα ξέρω. ‘Λιόδρομο’ όμως έχω ακούσει, για το φυτό.

  59. Παναγιώτης Κ. said

    @56. Μήπως ο επιλοχίας ήταν…οικολόγος και τον παρεξήγησες; 🙂

  60. Costas Papathanasiou said

    …Εκτός των άλλων, και ως “τραγικό σύμβολο του Τσέρνομπιλ” και ως δεινός καβαλιέρος των ηλιαχτίδων, αναφέρεται ο ηλίανθος (βλ. https://popaganda.gr/postscripts/ilianthi-ke-iliotropia/ ).
    Επίσης, μια όμορφη αποστροφή ηλιοματιάς είναι και το παραμυθένιο ανάποδο Ηλιοτρόπιο του Ευγενίου Τριβιζά (βλ. https://antikleidi.com/2013/01/21/iliotropio/ ), όπου μοιάζει να σιγοψιθυρίζεται και η προτροπή του Τάκη Βαρβιτσιώτη:
    Να βρεθείς εκεί στο χωράφι με τους Ήλιους με ανοιχτά μάτια και ψυχή..
    Να λούζεσαι από την ομορφιά και τα χρώματα..
    Να τραγουδάς και να χορεύεις μαζί με τις πεταλούδες..έστω νοερά..
    «Θα ‘ρθουν χαρούμενα παιδιά
    Που θα τρυγήσουν τα λιπόθυμα χρώματα,
    Θα ‘ρθουν κορίτσια
    Που θ’ ανεμίσουνε τις σημαιούλες των αγρών».
    … ή να παιανίζεται ο στίχος “L’amor che move il sole e l’altre stelle” (Paradiso, XXXIII, v. 145, Divina Commedia ,Dante Alighieri.) ή να προσυπογράφεται η απόφανση ”Τοῦ ὅλου οὖν τῇ ἐπιθυμίᾳ καὶ διώξει ἔρως ὄνομα”(Πλάτων. Συμπόσιο,192e-193a)

  61. Πώς και δεν το βάλαμε αυτό; (Ένα λεωφορείο που το λένε ηλιοτρόπιο…)

  62. Με λιακάδα ξεκίνησα και με άγριο μπουρίνι έφτασα… από ψηλά αι μακριά έβλεπα ρούφουλα !!!

  63. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

  64. ΓΤ said

    62@

    Πρόκειται περί διοσημίας. Με τον ρούφουλα τερμάτων Κωνσταντίνου και Ελένης, κάποιος θα έχει τα μπουρίνια του.

  65. miltos86 said

    Το τοπιναμπούρ δεν είναι γαλλική ορολογία αλλά διεθνής παλαιοαμερικανικής προέλευσης. Εκτός από topinambur οι αγγλόφωνοι το αποκαλούν και wild sunflower οπότε καλώς εντάχθηκε στο άρθρο!

    Με την αγκινάρα έχει μακρινή συγγένεια αλλά με την Ιερουσαλήμ απολύτως καμία, παράφραση του Girasole (gira-sole ηλιοτρόπιο) στα ιταλικά.

    Γκουρμέ ξε-γκουρμέ είναι πεντανόστιμο και μπορεί κανείς να το διαχειριστεί όπως την πατάτα, να κάνει πουρέ, τηγανητό, ψητό, όλα ταιριάζουν.

    Και να κλείσω επισημαίνοντας ότι το κάστρο της Καρκασόν είναι από τα πιο εντυπωσιακά και καλοδιατηρημένα που έχω επισκεφτεί ποτέ. Κι έχω επισκεφτεί πολλά! (Συγκρίνοντας πάντα με καστρα-οχυρά κι όχι κάστρα-παλάτια με λίγες πολεμίστρες)

  66. 6 >>όλοι το πίστεψαν χωρίς κανείς να κάτσει να προσέξει αν όντως το κάνουν;
    Εδώ λέει ότι χορεύουν τρελά! 🙂 χαχα
    Για τα ηλιοτρόπια, το καλοκαιρινό ρέιβ πάρτι διαρκεί εβδομάδες.
    …Σύμφωνα με μελέτη που παρουσιάστηκε αυτή την εβδομάδα (16.7.2014) στο ετήσιο συνέδριο της Αμερικανικής Εταιρείας Φυτοβιολογίας, τα ηλιοτρόπια χορεύουν σύμφωνα με τους βιορυθμούς τους. Ακόμα και όταν αναπτύσσονται κάτω από σταθερό τεχνητό φωτισμό, γέρνουν τους βλαστούς τους χάρη σε έναν ασύμμετρο πολλαπλασιασμό των κυττάρων τους.
    …Η μελέτη του φαινομένου έχει ωστόσο σημασία και για άλλα καλλιεργούμενα φυτά που ακολουθούν τον Ήλιο, όπως η σόγια, το βαμβάκι και η μηδική (αλφάλφα). Προηγούμενες μελέτες είχαν δείξει μάλιστα ότι η κίνηση αυτή αυξάνει τη σοδειά.
    https://www.in.gr/2014/07/16/b-science/binteo-pws-to-iliotropio-akoloythei-ton-ilio/

  67. rogerios said

    @49 (προς κύριο Καραγιώργη): Σε ό,τι αφορά τη σφαγή της Μπεζιέ, παραθέτω εκ νέου παλιότερο σχόλιό μου.
    «η περιβόητη φράση «Σκοτώστε τους όλους κι ο Θεός θα ξεχωρίσει τους δικούς του» («Tuez-les tous, Dieu reconnaîtra les siens.»/ «Cædite eos. Novit enim Dominus qui sunt eius.») φέρεται να ειπώθηκε μετά την κατάληψη της Μπεζιέ (1209). Αποδίδεται στον παπικό λεγάτο Αρνάλδο Αμαλάριχο, ηγούμενο της μονής του Σιτώ. Υποτίθεται ότι ήταν η απάντησή του στην ερώτηση των στρατιωτών που δεν ήξεραν τι να κάνουν με τον πληθυσμό της πόλης που κατέλαβαν και πώς θα ξεχωρίσουν τους καλούς καθολικούς από τους δυϊστές αιρετικούς.
    Δεν είναι βέβαιο ότι η φράση ειπώθηκε πραγματικά. Την αναφέρει μία μόνο πηγή της εποχής, ο Γερμανός κιστερκιανός μοναχός Καισάριος του Χάιστερμπαχ. Δυστυχώς, ακόμη κι αν η φράση δεν ειπώθηκε ποτέ, εκφράζει απόλυτα το πνεύμα των νικητών και τα γεγονότα. Θανατώθηκε ο πληθυσμός της πόλης στο σύνολό του».

    περί Καθαρών (το οποίο είναι εξωνύμιο το οποίο τους απέδωσε η καθολική εκκλησία, οι ίδιοι ονόμαζαν τους εαυτούς τους απλώς «χριστιανούς»), πάλι κάτι που είχα γράψει στο παρελθόν (στη σελίδα μου στο ΦΜΠ, πριν από 5 και βάλε χρόνια:

    «Κάποτε τα πράγματα ήταν σαφή και απλά. Η κρατούσα μεταξύ των ιστορικών άποψη για τους Καθαρούς έκανε λόγο για ένα αιρετικό δόγμα που αποτελούσε έκφανση του δυϊσμού, ακριβέστερα, για μια μετάλλαξη του μανιχαϊσμού που κυριάρχησε στη νοτιοδυτική Γαλλία τον 12ο αιώνα, πριν την εξαφανίσει με πρωτοφανή αγριότητα ο καθολικισμός. Βάσει της άποψης αυτής υπάρχει μια ευθεία διαδοχή που οδηγεί από τους μανιχαίους στους Παυλικιανούς, από τους δεύτερους στους Βογόμιλους και, τελικά, στους Καθαρούς. Η γεωγραφική διαδρομή έχει τη λογική της: Μεσοποταμία/ Ιράν – Αρμενία/ Βυζάντιο – Βουλγαρία/ Βοσνία – Βόρεια Ιταλία/ Νοτιοδυτική Γαλλία.

    Οι Καθαροί πίστευαν στην ύπαρξη δύο αρχών, του Καλού και του Κακού. Ο Θεός είναι ο δημιουργός του επουράνιου κόσμου, ο δαίμονας αυτός του υλικού. Αρνούνταν όχι απλώς την εξουσία της καθολικής ιεραρχίας, αλλά και μέρος των ιερών βιβλίων της (όπως η Παλαιά Διαθήκη, η οποία διηγείται τη δημιουργία του υλικού κόσμου από το Κακό) και όλα τα ιερά μυστήρια. Εκείνοι έχουν ένα μόνο δικό τους, το Βάπτισμα του Αγίου Πνεύματος ή Παρηγορία (οξιτανικά: consolament, λατινικά: consolamentum) που σηματοδοτεί τη μετάβαση του απλού πιστού στην κατηγορία των εκκλησιαστικών, των εκλεκτών ή, όπως οι ίδιοι έλεγαν, των «καλών χριστιανών» ή «καλών ανθρώπων», οι οποίοι όφειλαν να τηρούν μια εντυπωσιακή σειρά ηθικών και διατροφικών κανόνων. Οι Καθαροί έχουν επίσης τη δική τους εκκλησιαστική δομή και ιεραρχία στον γαλλικό νότο. Έχοντας προσηλυτίσει το μεγαλύτερο μέρος της αριστοκρατίας και του λαού θα μπορούσαν να επικρατήσουν σε ένα σημαντικό τμήμα της Ευρώπης.

    Η νεομανιχαϊστική ερμηνεία ανάγεται πιθανότατα στο συγγραφικό έργο του Σαρλ Σμιτ, καθηγητή Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο του Στρασβούργου, και το μνημειώδες βιβλίο του «Ιστορία και Δόγμα της Αίρεσης των Καθαρών ή Αλβιγηνών» (1849). Διαθέτει μια σειρά από πλεονεκτήματα σε ό,τι αφορά τις αντιλήψεις της εποχής κατά την οποία διατυπώνεται: εξηγεί και σε κάποιο βαθμό δικαιολογεί τους απηνείς διωγμούς που εξαπολύει κατά των Καθαρών η εξουσία, τόσο η εκκλησιαστική (η σταυροφορία που οργανώνει το 1209 ο πάπας Ιννοκέντιος Γ΄, η συγκρότηση της Ιεράς Εξέτασης), όσο και η κοσμική (οι Καπετίδες Γάλλοι βασιλείς συμβάλλουν με ιδιαίτερη χαρά σε έναν ιερό σκοπό που τους παρέχει τη δυνατότητα να επεκτείνουν σημαντικά την επικράτειά τους). Η καταπολέμηση μιας ανατολίτικης ετεροδοξίας οδηγεί σε ένα ισχυρό κεντρικό και εθνικό κράτος. Όλα καλά! Και μάλιστα για όλους, διότι η προσέγγιση αυτή αναγνωρίζει και στους Καθαρούς μια ιδιαίτερη υπόσταση και ταυτότητα. Κι έπειτα, πάντα οι νικημένοι και κατατρεγμένοι ασκούν μια κάποια γοητεία, ειδικά όταν υπομένουν τα πάνδεινα με θάρρος, πίστη και καρτερία. Ήδη από τη δεκαετία του 1960 το ευρύ κοινό στη Γαλλία αρχίζει να παθιάζεται με την ιστορία των Καθαρών. Και, μοιραία, συμβαίνει αυτό που θα έπρεπε να είναι αναμενόμενο.
    Από τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια μια νέα άποψη αρχίζει να κερδίζει έδαφος. Την υποστηρίζουν ιστορικοί που κατάγονται από τη νοτιοδυτική Γαλλία ή σταδιοδρόμησαν εκεί: Ρενέ Νελλί, Μισέλ Ροκμπέρ, Ζαν Ντυβερνουά, Ανν Μπρενόν. Αντίστοιχες ιδέες εκφράζονται και στην Ιταλία από τους Ραφφαέλλο Μόργκεν και Γκαμπριέλε Τζανέλλα. Η εμφάνιση των Καθαρών δεν είναι ένα εξωγενές φαινόμενο, μια μεταμόσχευση μανιχαϊκών ιδεών, αλλά δημιούργημα του τόπου στον οποίο το δόγμα αυτό κυριάρχησε. Οι Καθαροί δεν είναι δυϊστές αιρετικοί, αλλά χριστιανοί αντιφρονούντες που διακηρήσσουν την ανάγκη επιστροφής στην ευαγγελική αγνότητα της πρωτοχριστιανικής εποχής, αντιδρώντας στις δογματικές παρεκτροπές και στη διεφθαρμένη άσκηση εξουσίας εκ μέρους της Αγίας Έδρας. Η άποψη αυτή είναι η επικρατούσα σήμερα. Και είναι γοητευτική. Γοητευτική με έναν εξαιρετικά σύγχρονο τρόπο. Ο τελευταίος Καθαρός διάκονος, ο Πέτρος Ωτιέ, είναι τελικά ένας Σολζενίτσυν του 14ου αιώνα. Ένας αόρατος γεωγραφικός παράλληλος ενώνει την Τουλούζη, το Μονσεγκύρ, το Κεριμπύς και την Καρκασσόν με το Νορίλσκ, την Καραγκαντά, τον Κολυμά και το Μαγκαντάν!

    Η ερμηνεία περί χριστιανών αντιφρονούντων μπορεί να αναλυθεί σε δύο σκέλη: αφενός, την εξιδανίκευση των Καθαρών ως κοινωνικού και ιδεολογικού φαινομένου. Το στοιχείο αυτό, εκτός των άλλων, ενδυναμώνει την ιδιαίτερη ταυτότητα της γαλλικής Οξιτανίας η οποία υψώνει το ανάστημά της στον συγκεντρωτικό ιακωβινισμό του εθνικού κράτους των Παρισίων! Και, αφού η αυτονομία είναι δύσκολη, φέρνει τουλάχιστον τουρισμό και χρήμα στην περιοχή. Αφετέρου, η δεύτερη τάση εστιάζει την προσοχή στη μελέτη των βαθύτατων αλλαγών που χαρακτηρίζουν τις δομές και τους τρόπους άσκησης εξουσίας, ειδικότερα δε καταστολής και καταπίεσης, στη μεσαιωνική Ευρώπη, από το τέλος του 11ου αιώνα.
    Αυτή ακριβώς είναι η αφετηρία των υποστηρικτών της τρίτης τάσης όσον αφορά την ιστορική θεώρηση του φαινομένου των Καθαρών. Οι Καθαροί είναι τελικά ένα δημιούργημα των διωκτών τους, ένα κατασκεύασμα της Ιεράς Εξέτασης προκειμένου να καταπνίξει κάθε φωνή αντίστασης. Εκτός από μερικούς πυρήνες δυϊστών στον ιταλικό Βορρά και στον γαλλικό Νότο, δεν υπάρχει κανένα απολύτως θρησκευτικό κίνημα. Καμία εκκλησία με οργάνωση κι ιεραρχία. Η ιστορία της περίφημης συνόδου του Αγίου Ευτυχίου του Καραμάν (Saint-Félix de Caraman και πλέον Saint-Félix-Lauragais), στην οποία προεδρεύει o Βογόμιλος «επίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως» Νικήτας προκειμένου να οριοθετήσει τις περιφέρειες δικαιοδοσίας των δυϊστών επισκόπων του Μιντί, είναι μύθος που βασίζεται σε μια πλαστογραφία του 16ου αιώνα.
    Πρόκειται, μας λένε, για την αιώνια ιστορία της επανάστασης που κάποια στιγμή παίρνει την εξουσία (η επανάσταση στην περίπτωσή μας είναι η Γρηγοριανή Μεταρρύθμιση της Καθολικής Εκκλησίας, κατά τον 11ο αιώνα): κάποιοι γίνονται φορείς της εξουσίας και θέλουν να τη διατηρήσουν, ενώ κάποιοι άλλοι θέλουν να συνεχίσουν την επανάσταση. Η Αγία Έδρα είναι ένας Στάλιν που εξοντώνει τους εσωκομματικούς του αντιπάλους με χαλκευμένες κατηγορίες!

    Η τρίτη ερμηνεία, η οποία αποτελεί και αντικείμενο αφιερώματος στο τελευταίο τεύχος του γαλλικού L’Histoire, διατυπώνεται τόσο από ιστορικούς του αγγλοσαξονικού κόσμου (τον Βρετανό Ρόμπερτ Μουρ και τον Αμερικανό Μαρκ Γκρέγκορυ Πεγκ) όσο και Γάλλους (Μονίκ Ζερνέρ, Ζαν-Λουί Μπιζέ). Οι πρώτοι επικεντρώνουν τις μελέτες τους στις δομές εξουσίας, οι δεύτεροι είναι πιο κατηγορηματικοί στην άρνηση της ύπαρξης του φαινομένου των Καθαρών. Οι αντιδράσεις είναι πολλές… οι υποστηρικτές του αρνητισμού τις θεωρούν αναμενόμενες: οι άνθρωποι δύσκολα αλλάζουν τις ιδέες τους. Επιπλέον, το να αρνείσαι την ύπαρξη των Καθαρών προσκρούει τόσο στις ευαισθησίες των κατοίκων της Οξιτανίας όσο και σε οικονομικά συμφέροντα (ο όρος «Χώρα των Καθαρών» αποτελεί προστατευόμενο εμπορικό σήμα το οποίο έχει καταθέσει και κατοχυρώσει ο νομός του Ωντ).

    Αν η ταπεινή μου άποψη έχει κάποια σημασία, θα έλεγα ότι η διάδοση δυϊστικών δογμάτων στη νότια Γαλλία αποτελεί φαινόμενο πολύ πιο σύνθετο, το οποίο καμία από τις παραπάνω θεωρίες δεν μπορεί να εξηγήσει αφεαυτής ικανοποιητικά. Όλες εκφράζουν μέρος της ιστορικής αλήθειας, όλες αποσιωπούν ή υποβαθμίζουν τη σημασία στοιχείων. Μια ικανοποιητική εξήγηση θα έπρεπε να συνδυάζει και τις τρεις. Το δόγμα των Καθαρών δεν ήταν μόνο εξωγενές φαινόμενο ούτε απλώς νεομανιχαϊσμός. Εξέφραζε την αγανάκτηση μέρους των πιστών για τη διαφθορά του κλήρου, τόσο ηθικά όσο και από άποψη άσκησης εξουσίας. Ωστόσο, είναι αδύνατο να παραβλέψουμε την ύπαρξη πηγών, προερχόμενων από τους ίδιους τους «Καθαρούς», οι οποίες καταδεικνύουν αναντίρρητα στοιχεία θρησκευτικού δυϊσμού: τα τελετουργικά της Λυών και της Φλωρεντίας (γραμμένα στα οξιτανικά και τα λατινικά, αντίστοιχα) ή το περίφημο «Βιβλίο των Δύο Αρχών» του Ιωάννη του Λούτζο. Δεν είναι μόνο τα έργα των ιεροεξεταστών (το εγχειρίδιο του Βερνάρδου Γκι ή το αρχείο του Ιάκωβου Φουρνιέ) που μιλούν για νεομανιχαίους. Μεμονωμένες περιπτώσεις, αντιτείνουν οι οπαδοί του αρνητισμού. Δεν αποκλείεται, αλλά το βάρος αποδείξεως το έχετε εσείς. Κι αν πράγματι η Ιερά Εξέταση μεγέθυνε την έκταση και τη σημασία του φαινομένου, είναι δύσκολο να δεχθεί κάποιος ότι «δεν υπήρξε τίποτε». Η αντίσταση προϋποθέτει και μια πίστη, μια ιδεολογία… »

    Συγγνώμη για την κατάχρηση του χώρου.

  68. sarant said

    67 Καμία κατάχρηση, ευχαριστούμε πολύ!

    Αύριο θα πάω σε μερικά κάστρα των Καθαρών.

  69. ΓΤ said

    68@

    Καθαρή εξήγηση (από την προηγουμένη)

  70. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    62. Τζη, όλα καλά από την εξέταση;

    Στην Κρήτη μια φορά που πήγα νωρίς την άνοιξη, έχωσα σπόρους ηλίανθου εδώ κι εκεί χωρίς να πω τίποτα. Μεγάλη έκπληξη και απορία το καλοκαίρι με τόσους ήλιους. Ειδικά που είχα βάλει στον τοίχο μιας στέρνας γύρω γύρω, στη σειρά, κι απορούσαν πώς βγήκαν έτσι αραδιασμένα! 🙂
    Και στην Ορεινή Αρκαδία έβαλα μια χρονιά μια συστάδα στην είσοδο της αυλής. Έγιναν σημείο αναφοράς της γειτονιάς.Στα τέλη Αυγούστου που ωρίμασαν οι σπόροι έρχονταν κάτι χρωματιστά γαρδελάκια ,γατζώνονταν δυο-δυο πάνω στους δίσκους των λουλουδιών, τραμπαλίζονταν και ράμφιζαν τα καρπούλια. Πεντάμορφες εικόνες.

  71. Μόνος μου συμπάσχω δυο μήνες τώρα με τη συμπαθή τάξη [αυτών που πουλάνε φρεσκοτηγανισμένους λουκουμάδες]:
    https://twitter.com/search?q=%CE%BB%CE%BF%CF%85%CE%BA%CE%BF%CF%85%CE%BC%CE%AC%CE%B4%CE%B5%CF%82%20(from%3Astazybohorn)&f=live

  72. Βογομιλοι και Ρογήρος; Όχι δεν θα μιλήσω, όχι δεν θα μιλήσω…

  73. Ριβαλντίνιο said

    Έχουμε πει για τον μύθο των Βογόμιλων στην Βοσνιακή Εκκλησία και τους εξισλαμισμούς ; Ακολουθεί Ιερά Σινδόνη :

    Η περίπτωση της Βοσνίας

    Σε αντίθεση με τα υπόλοιπα Βαλκάνια, στην περιοχή της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης παρατηρείται μεγάλης κλίμακας και σχετικά ταχεία εξάπλωση του ισλάμ, όχι μόνο στις πόλεις αλλά και στην ύπαιθρο. Το ζήτημα έχει απασχολήσει ιδιαίτερα την έρευνα, αλλά η αντιπαράθεση δεν έχει μόνο επιστημονικό χαρακτήρα: η ύπαρξη συμπαγών μουσουλμανικών πληθυσμών στην πάλαι ποτέ οθωμανική επαρχία της Βοσνίας, οι οποίοι τον 20ό αιώνα εντάχθηκαν στο γιουγκοσλαβικό κράτος και τη δεκαετία του 1990 βρέθηκαν στο επίκεντρο του πολέμου και της νέας εθνογένεσης που ακολούθησε τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας, έχει δώσει έντονο πολιτικό και ιδεολογικό χαρακτήρα στη συζήτηση . Η παλαιότερη έρευνα είχε θεωρήσει ότι οι ντόπιοι κριστιάνι (krstijani, δηλαδή χριστιανοί), το ποίμνιο της μεσαιωνικής βοσνιακής Εκκλησίας, ήταν οπαδοί της βογομιλικής αίρεσης . Η «βογομιλική θεωρία», η οποία επικράτησε για μεγάλο διάστημα, απέδιδε στην υποτιθέμενη αιρετική φύση της ντόπιας Εκκλησίας μια σειρά διακριτών χαρακτηριστικών που παρατηρούνται στη βοσνιακή θρησκευτική και πολιτισμική ζωή, όπως η ανέγερση ενεπίγραφων ανάγλυφων επιτύμβιων μονόλιθων (stećci) στα νεκροταφεία του ύστερου Μεσαίωνα (από τον 11ο έως τον 15ο-16ο αιώνα). Η ίδια θεωρία ερχόταν επίσης να εξηγήσει γιατί το μεγαλύτερο μέρος των χριστιανών της Βοσνίας, η οποία ανήκε εκκλησιαστικά στο πατριαρχείο Ρώμης, προσχώρησε μαζικά στο ισλάμ, αντίθετα με τους Σέρβους γείτονές τους ή τους άλλους βαλκανικούς πληθυσμούς: οι κριστιάνι θεωρήθηκε ότι στράφηκαν στο ισλάμ μετά την οθωμανική κατάκτηση (1463) επειδή είχαν ήδη αποξενωθεί από την καθολική Εκκλησία εξαιτίας των διώξεων που είχαν υποστεί.

    Επιτύμβιος μονόλιθος στη νεκρόπολη της Ραντίμλια (Radimlja), Ερζεγοβίνη.
    Η πλειονότητα των μονόλιθων (stećci) στο συγκεκριμένο νεκροταφείο είναι του 15ου-16ου αιώνα.

    Η θεωρία του βογομιλισμού βρήκε μεγάλη απήχηση στους βόσνιους μουσουλμάνους (κι εξακολουθεί να έχει απήχηση στο συλλογικό φαντασιακό, παρόλο που έχει καταρριφθεί από την επιστημονική έρευνα ) γιατί πρόσφερε ένα εναλλακτικό αφήγημα για τον εξισλαμισμό των προγόνων τους, μακριά από το δίπολο που ερμήνευε τον ταχύ (συγκριτικά με άλλες περιοχές) εξισλαμισμό της Βοσνίας είτε ως προϊόν εξαναγκασμού είτε, ακόμη χειρότερα, ως αποτέλεσμα της προθυμίας των Βόσνιων να συνεργαστούν με τον κατακτητή. Η υπόθεση ότι η βοσνιακή Εκκλησία ήταν βογομιλική εξηγούσε τη βοσνιακή περίπτωση με όρους τοπικής θρησκευτικής ιδιαιτερότητας: ήταν αυτή που διευκόλυνε τον εξισλαμισμό, αλλά και που ταυτόχρονα έκανε το βοσνιακό ισλάμ διαφορετικό από την επίσημη οθωμανική του εκδοχή.

    Οι βογόμιλοι πρέσβευαν μια δυιστική διδασκαλία, σύμφωνα με την οποία ο ορατός και γήινος κόσμος είναι δημιούργημα της κακής θεότητας, ενώ ο ουράνιος κόσμος δημιούργημα της καλής. Σήμερα πια ξέρουμε ότι η βοσνιακή Εκκλησία δεν ακολουθούσε αυτήν την αίρεση ούτε κάποια άλλη: ήταν απλώς σχισματική, έχοντας αποσχιστεί από το πατριαρχείο Ρώμης . Επιπλέον, έχει καταδειχτεί ότι επιτύμβιους μονόλιθους δεν ανήγειραν μόνο οι κριστιάνι, αλλά και οι υπόλοιποι Βόσνιοι, καθολικοί, ορθόδοξοι και μουσουλμάνοι . Ξέρουμε επίσης ότι ο εξισλαμισμός των ντόπιων δεν προχώρησε τόσο γρήγορα όσο πιστευόταν παλαιότερα. Πράγματι, στις δεκαετίες μετά την οθωμανική κατάκτηση μεγάλο μέρος των κατοίκων στη Βοσνία και την Ερζεγοβίνη ασπάστηκε το ισλάμ, κάτι που δεν συναντούμε σε άλλες βαλκανικές περιοχές. Πρέπει όμως να φτάσουμε στα τέλη του 16ου αιώνα για να γίνουν πλειονότητα οι μουσουλμάνοι . Ακόμα, την ίδια περίοδο δεν αυξάνεται μόνο ο αριθμός των μουσουλμάνων, αλλά και των ορθοδόξων στις βοσνιακές περιοχές. Όπως επισημαίνει ο Τζον Φάιν , η θρησκευτική μεταστροφή ήταν ένα φαινόμενο μεγάλης κλίμακας και πολλαπλών κατευθύνσεων. Βλέπουμε μέλη της βοσνιακής Εκκλησίας να ασπάζονται το ισλάμ, την ορθοδοξία ή τον καθολικισμό, με αποτέλεσμα να εξαφανίζεται η βοσνιακή Εκκλησία από το προσκήνιο. Βλέπουμε να μειώνεται πάρα πολύ ο αριθμός των καθολικών, καθώς πολλοί μεταναστεύουν, ενώ άλλοι ασπάζονται το ισλάμ ή την ορθοδοξία. Βλέπουμε την ορθοδοξία να αυξάνεται αριθμητικά, αλλά και πάλι να χάνει ορισμένα μέλη της, ιδίως προς όφελος του ισλάμ αλλά σε κάποιες περιπτώσεις και του καθολικισμού. Η θρησκευτική μεταστροφή, λοιπόν, ήταν ένα γενικό φαινόμενο πολλαπλών κατευθύνσεων. Tο ισλάμ σίγουρα κέρδισε τους περισσότερους νέους προσήλυτους, αλλά και η ορθοδοξία κέρδισε πολλούς. Το ισλάμ είχε, φυσικά, ποικίλα πλεονεκτήματα: ήταν η θρησκεία του κράτους των κατακτητών και υπήρχαν υλικά πλεονεκτήματα στη σύμπλευση με τους νέους κυριάρχους. Επιπλέον, η εγκόσμια επιτυχία του φαινόταν ως σημάδι της εύνοιας του Θεού. Παρατηρούμε επίσης ότι η αλλαγή του θρησκεύματος συνέβη σταδιακά και ότι η ταχύτητά της ήταν διαφορετική από τόπο σε τόπο.

    Πώς όμως μπορεί να ερμηνευθεί αυτή η ιδιαιτερότητα; Γιατί ο εξισλαμισμός προχώρησε σε τέτοια έκταση στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, σε αντίθεση με άλλες περιοχές των Βαλκανίων;

    Πλέον γίνεται δεκτό από την έρευνα ότι η ιδιότυπη εκκλησιαστική κατάσταση της υστερομεσαιωνικής Βοσνίας έπαιξε όντως ρόλο στη διάδοση του ισλάμ, αλλά με διαφορετικό τρόπο απ’ ό,τι είχε θεωρηθεί στο παρελθόν . Το σημαντικό δεν ήταν το τι ακριβώς πίστευαν οι ντόπιοι (δοξασίες που μπορούν να θεωρηθούν «αιρετικές» με δογματικούς όρους συναντούσε κανείς και σε άλλες βαλκανικές περιοχές), αλλά το ότι στα βοσνιακά εδάφη δεν υπήρχε εδραιωμένη εκκλησιαστική ιεραρχία: η βοσνιακή Εκκλησία δεν είχε επισκόπους, ενώ ο καθολικός επίσκοπος έδρευε στο ουγγρικό Ντιάκοβο (Đakovo, σήμερα στην Κροατία), έξω από την επικράτεια του μεσαιωνικού βασιλείου. Ο κλήρος ήταν ολιγάριθμος και βρισκόταν στα αναλόγως λιγοστά μοναστήρια, χωρίς ιδιαίτερη παρουσία στην αγροτική ενδοχώρα. Ήταν μάλλον αυτές οι συνθήκες, σε συνδυασμό με τον γοργό εξισλαμισμό των αρχοντικών στρωμάτων, που διευκόλυναν την εξάπλωση του ισλάμ και στην αγροτική ύπαιθρο. Είναι ενδεικτικό ότι εκεί όπου υπήρχαν μεγάλα φραγκισκανικά μοναστήρια, τα οποία άλλωστε αναγνωρίστηκαν από τον Μεχμέτ Β΄ και τους διαδόχους του, ο καθολικός πληθυσμός διατηρήθηκε σε μεγάλο βαθμό .

    Τέλος, για την ισχυροποίηση του ισλάμ στις βοσνιακές περιοχές καθοριστικές υπήρξαν οι δημογραφικές ανακατατάξεις μετά τον πόλεμο με τον Ιερό Συνασπισμό (1684-99) και την απώλεια της Ουγγαρίας. Πολλοί μουσουλμάνοι πρόσφυγες από τις περιοχές που κατέκτησαν οι Αψβούργοι μετακινήθηκαν στην οθωμανική επικράτεια κι οι περισσότεροι εγκαταστάθηκαν στη Βοσνία, ενώ πολλοί χριστιανοί, ιδίως καθολικοί, κατέφυγαν στην αψβουργική πλέον Σλαβονία. Ακόμη περισσότερο: η μετατροπή της Βοσνίας σε μεθοριακή επαρχία και η στρατιωτικοποίησή της, στο πλαίσιο της αναδιοργάνωσης της οθωμανικής άμυνας εναντίον των Αψβούργων, ενίσχυσε περαιτέρω τον οθωμανικό και μουσουλμανικό χαρακτήρα της περιοχής .

    ΕΛΕΝΗ ΓΚΑΡΑ ( Επίκουρη Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Αιγαίου )
    ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΖΕΔΟΠΟΥΛΟΣ ( Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών )
    Χριστιανοί και μουσουλμάνοι στην Οθωμανική Αυτοκρατορία .Θεσμικό πλαίσιο και κοινωνικές δυναμικές ( 2015 ).

  74. Georgios Bartzoudis said

    Του ήλιου το μάτι [του ήλιου του μάτ(ι)] λέγεται Μακεδονιστί ο ηλίανθος. Στα παλιά τα χρόνια το είχαν ως καλλωπιστικό στους ανθόκηπους (στα μπαχτσιούδια). Η λέξη μπατιρόσπορος ή «μπατίρι» είναι νεότερη. Δεν είναι Μακεδονική. Πρόκειται για …χαμουτζισμό!
    Καλλιέργειες ηλίανθου υπήρχαν ανέκαθεν στον Έβρο (όπως και πλείστες άλλες «σπάνιες» καλλιέργειες: σκόρδα, κρεμμύδια, σκούπες, πούσιτο κλπ. ).
    Τέλος, εκτός από το «βάμμα ηλιοτροπίου» είχαμε κάποτε στο Δημοτικό Σχολείο (!) και τον «χάρτη του ηλιοτροπίου» με τον οποίο διακρίναμε τα όξινα από τα αλκαλικά.

  75. spyridos said

    Αν η Ελλάδα (και η Ευρώπη) χρειαστεί φτηνό λάδι μπορεί να κάνει χρήση ελαιοκράμβης. Εύκολα καλλιεργήσιμη, με μεγάλη και πολύ γρήγορη απόδοση. Δεν είναι γνωστή στα νότια αλλά στη Μακεδονία καλλιεργείται εύκολα.

    Στις αρχές του αιώνα κυκλοφορούσα με ντιζελοκίνητο αυτοκίνητο. Με πολύ ακριβά τέλη κυκλοφορίας αλλά με τιμή του ντίζελ γύρω στα 65 λεπτά το λίτρο στην Ολλανδία. Η φτηνότερη στην Ευρώπη. Με ένα γεμάτο ντεπόζιτο, πηγαινέλα Βερολίνο, 45 ευρώ.
    Όταν γύρω στο 2004 η τιμή ανέβηκε στο ευρώ περίπου, μπόλικοι αυτοκινητιστές άρχισαν να βάζουν ηλιέλαιο. Γινόταν τότε το μεγάλο ντάμπινγ από Ουκρανία και κόστιζε 60 λεπτά το λίτρο. Είδα έξω από το σούπερ μάρκετ να γεμίζουν το ντεπόζιτο με 5λιτρα μπετόνια που μόλις είχαν αγοράσει. Έβαλαν τότε ειδικό φόρο και υποχρεωτικά μόνο μπουκάλια τους ενός λίτρου και σταμάτησε το φαινόμενο. Δεν το δοκίμασα ποτέ, αλλά έλεγαν ότι η απόδοση της μηχανής ήταν καλύτερη με ηλιέλαιο.

    57.
    Heliotrooplaan, λεωφόρος ηλιοτροπίου, εκεί που τέμνεται με τη λεωφόρο van Meerdervoort, η στάση επί της van M. έχει το όνομα της κάθετης.
    2-3 στάσεις πριν το τέρμα στην παραλία της Χάγης.

    ——————
    Οι μέλισσες κυλιούνται και χορεύουν μέσα στον ανθό του ηλιοτρόπιου, μέχρι να γεμίσει το σώμα τους γύρη.
    Συχνά είναι δύσκολο να τις ξεχωρίσεις μέσα στο λουλούδι, όπως έχουν κιτρινίσει.
    Όταν αρχίσουν να γίνονται οι σπόροι, από το εσωτερικό προς το εξωτερικό του λουλουδιού, οι μέλισσες συνεχίζουν να τρυγούν, γύρω γύρω στην περιφέρεια. Εδώ έχει μαζέψει μεγάλες μπάλες γύρης στα πίσω πόδια της και πίνει νέκταρ.

  76. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Ηλιοσπηλιά Σύρου – Ηλιοτρόπιο Φερεκύδη
    https://www.syros-agenda.gr/to-iliotropio-tou-ferekydi-stin-syro/
    Έχουν βάση αυτά;

  77. rogerios said

    @73: Δυο παρατηρήσεις επί της ριβαλδίνειας Ιεράς Σινδόνης.
    1. Πράγματι, και στη διεθνή βιβλιογραφία η κυρίαρχη τάση τα τελευταία χρόνια συνίσταται σε εγκατάλειψη της θέσης ότι ο εξισλαμισμός της περιοχής οφείλεται στην ή επιταχύνθηκε από την εικαζόμενη επικράτηση του βογομολισμού. Από τις σωζόμενες πηγές που προέρχονται από την Εκκλησία της Βοσνίας δεν προκύπτει κάποιο στοιχείο που να τη συνδέει με δυϊστικά δόγματα.
    2. Ωστόσο πρόβλημα και μάλιστα σοβαρό σαφώς και υπήρξε. Ήδη από το 1230 οι Ούγγροι κατηγορούσαν στην Αγία έδρα τους Βόσνιους για «αιρετικές πρακτικές. Βεβαίως, δεν αποκλείεται να επρόκειτο απλώς για συκοφαντίες με στόχο την επιβολή της ουγγρικής πολιτικής και εκκλησιαστικής εξουσίας. Κι ούτε γνωρίζουμε αν οι κατηγορίες αφορούσαν πράγματι πρακτικές που σχετίζονταν με τον βογομιλισμό.
    Ήδη το 1239 ο Μπέλα Δ΄ της Ουγγαρίας υπήγαγε το Τζάκοβο (αυτή είναι η κροατική προφορά, όπως φαίνεται κι από το γράμμα Đ) στην επισκοπική περιφέρεια Βοσνίας. Το 1246 ο επίσκοπος Βοσνίας μετέφερε την έδρα του στην κροατική πόλη. Ο χαμός, όμως, που προκάλεσε το βοσνιακό σχίσμα προκλήθηκε από την παπική απόφαση να υπαγάγει την επισκοπή Βοσνίας στην (αμιγώς ουγγρική) αρχιεπισκοπή της Κάλοτσα και του Κέτσκεμετ.
    Κατά τα λοιπά, το Τζάκοβο κατελήφθη από τους Οθωμανούς το 1536 και έμεινε υπό την κυριαρχία τους για 150 χρόνια. Ξαναέγινε έδρα της επισκοπής Βοσνίας μόλις το 1773 (ως επισκοπή Βοσνίας, Τζακόβου και Σιρμίου).

  78. Georgios Bartzoudis said

    73, Ριβαλντίνιο said: ….
    # Ενδιαφέρουσα αναφορά. Έχω να προσθέσω ότι Βόσνιοι Μουσουλμάνοι μουχατζίρηδες εγκαταστάθηκαν στο δεξιό του Στρυμόνα περί το 1870, όταν η Βοσνία υπήχθη στην Αυστρουγγαρία. Ο Άμποττ, πηγαίνοντας το 1900 από Σέρρας στη Νιγρίτα συνάντησε τέτοιους Βόσνιους στο χωριό Γκούντελι (σημερινή Βαμβακούσα).

  79. leonicos said

    Ριβαλντίνο και Ρογήρος εξαιρετικοί

  80. Απλή ενημέρωση από επιτόπια.

    Τα λονδρέζικα λεωφορεία μοβ και μαβί, που λέγαμε προχθές, λόγω πλατινένιου ιωβηλαίου.

  81. Και εδώ καλύτερα στη νέα μοβ γραμμή του μετρό.

  82. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Δυο ηλιοτρόπια

  83. sarant said

    75 Κοίτα να δεις, με ηλιέλαιο τα αυτοκίνητα!

  84. Αγγελος said

    Heliotropenlaan/Avenue des Héliotropes έχουμε και στις Βρυξέλλες — δρόμος μικρός, αλλά με πολύ ωραία σπίτια.
    https://www.google.com/maps/@50.8634645,4.3868242,3a,75y,44.72h,98.97t/data=!3m6!1e1!3m4!1sPBR-hhhn8DZcJSbP7aYplQ!2e0!7i16384!8i8192

  85. # 70

    Εφη έφη, εξάμηνη παράταση πήρα, να ωριμάσει το πράμα !

    # 62

    Στους τλικούς κυπέλλου Ελλάδας (νομίζω πως) ιστορικά δεν υπάρχει ανατροπή, όποιος προηγηθεί το σηκώνει !

    (τα έγραψα κι αργά το βράδυ αλλά δεν τα βλέπω, ή εγώ δεν τάστειλα ή μαρμαγκώθηκαν από την αλλαγή έδρας !!

  86. Κι ένα πραγματικά καλό άρθρο για όσους αγαπάνε το ποδόσφαιρο και όχι τις φανέλες

    https://www.sdna.gr/podosfairo/967086_tha-skotothoyme-alla-protistos-tha-synergastoyme

  87. Ριβαλντίνιο said

    @ 78 Georgios Bartzoudis
    Και μάλιστα αοι Βόσνιοι που εγκαταστάθηκαν στην Mακεδονία φέρονταν άσχημα στους χριστιανούς. Γράφει ο Κων. Βακαλόπουλος στο Μακεδονικό Ζήτημά του :

    Τον Δεκέμβριο του 1910 είχαν ήδη εγκατασταθεί στο βιλαέτι της Θεσσαλονίκης 2.300 μουσουλμανικές οικογένειες από τη Βοσνία και την Ερζεγοβίνη (οι επονομαζόμενοι «muhadjirs»), περίπου 9.000 άτομα, 150 από τα οποία προέρχονταν από τη Βουλγαρία (Ανατολική Ρουμελία).
    Η σπουδαιότερη εγκατάσταση Βοσνίων μεταναστών έγινε στον καζά της Κατερίνης, στο Ελευθεροχώρι. Σ’ ένα μεγάλο οθωμανικό τσιφλίκι ζούσαν στα τέλη του 1910 1.200 μουσουλμανικές οικογένειες. Το τσιφλίκι αυτό είχε αγορασθεί από τους Νεότουρκους 7.000 τουρκικές λίρες. Ανάλογοι εποικισμοί μουσουλμάνων παρατηρήθηκαν στο Αρκουδοχώρι του καζά της Βέροιας, ανάμεσα στη Βέροια και στη Νάουσα, στο Γιουντζιλάρ της Θεσσαλονίκης, στο Κουτουκερί των Βοδενών, στο Γκιουλμπασή του Αβρέτ ισάρ, στο Πετρίτσι, στο Καρασούλι, στο Κριβολάκ, στα Βασιλικά της Θεσσαλονίκης και στους λόφους του Βίτατς στο Τίκφες. Στο βιλαέτι του Κοσόβου είχε δοθεί μάλιστα η άδεια να εγκατασταθούν περισσότεροι από 3.000 μουσουλμάνοι από τη Βοσνία. Στους μετανάστες χορηγούνταν χρηματικά ποσά για να κτίσουν σπίτια και ν’ αγοράσουν τα απαραίτητα εργαλεία και ζώα για την καλλιέργεια της γης. Αλλά τα αποτελέσματα υπήρξαν πενιχρά. Η Κεντρική Επιτροπή της Θεσσαλονίκης, με πρόεδρο τον Ιμπράμ μπεή, αν και είχε καταρτίσει πολυάριθμες άλλες υποεπιτροπές, χειρίσθηκε τα θέματα πρόχειρα και χωρίς καμιά οργάνωση. Έτσι, ούτε σπίτια κτίσθηκαν, γιατί οι οικονομικές επιχορηγήσεις αργοπορούσαν, ούτε οι κλιματολογικές συνθήκες λήφθηκαν υπόψη για την εγκατάσταση των μεταναστών. Πολλοί απ’ αυτούς πέθαιναν από επιδημίες. Όλοι όμως διαμαρτύρονταν σφοδρά για την κατάσταση που επικρατούσε και αρκετοί ζητούσαν να επιστρέψουν. Παρουσιάζονταν λοιπόν στο αυστροουγγρικό προξενείο της Θεσσαλονίκης και υπέβαλλαν τις αιτήσεις τους για να μεταναστεύσουν και πάλι στη Βοσνία. Η παρουσία τους στη Μακεδονία έφερε σε απόγνωση και τους χριστιανικούς πληθυσμούς. Η εξαθλίωση του χριστιανικού στοιχείου της Μακεδονίας, κυρίως των αγροτικών μαζών που ήταν στην πλειοψηφία τους βουλγαρικές, επιτάθηκε ακόμη περισσότερο από την εγκατάσταση των μουσουλμάνων της Βοσνίας, οι οποίοι συμπεριφέρονταν βάναυσα στους ντόπιους και άρπαζαν αυθαίρετα τη γη τους. Πολλοί Βόσνιοι μετανάστες επιδόθηκαν στη ληστρική δραστηριότητα (στον νότιο μακεδονικό χώρο) δημιουργώντας μια εφιαλτική κατάσταση. Όπως χαρακτηριστικά υπογράμμιζαν οι Βούλγαροι αγρότες της Μακεδονίας, εκεί όπου είχαν εγκατασταθεί οι μουσουλμάνοι έποικοι, δεν στάθηκε πια δυνατό να ζήσει κανένας χριστιανός κάτοικος.

  88. Δημήτρης Καραγιώργης said

    Μια πρωινή καλημέρα.
    Τι μαθαίνει κανείς με το άρθρο για τα μπατίρια!
    67 Rogerios <- Σ ευχαριστώ πολύ γι αυτήν την ιστορία των Καθαρών. Δεν την ήξερα με τόσες λεπτομέριες.
    Και κάτι για τους Βογομίλους
    73 Ριβαλντίνιο και 77 Rogerios <– Πριν κάνα δίμηνο η ΕΤ3 έδειξε, σε ένα χωράφι έξω από το χωριό Νέα Χαλκηδόνα Θεσσαλονίκης, νεκροταφείο Βογομίλων με, λίγα πια, παρόμοια επιτύμβια ανάγλυφα. Η αδιαφορία, και ίσως ο τι είναι διαφορετικό, κατέστρεψαν τους περισσότερους επιτύμβιους μονόλιθους και σταυρούς.

    https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9D%CE%B5%CE%BA%CF%81%CE%BF%CF%84%CE%B1%CF%86%CE%B5%CE%AF%CE%BF_%CE%92%CE%BF%CE%B3%CE%BF%CE%BC%CE%AF%CE%BB%CF%89%CE%BD_%CE%9D%CE%AD%CE%B1%CF%82_%CE%A7%CE%B1%CE%BB%CE%BA%CE%B7%CE%B4%CF%8C%CE%BD%CE%B1%CF%82

    https://www.thes.gr/i-poli-mou/to-apokosmo-meseoniko-nekrotafio-ton-vogomilon-me-tous-megalous-petrinous-keltikous-stavrous-vinteo-foto/

  89. ΣΠ said

    85
    Σωστό αυτό. Τα τελευταία 40 χρόνια μόνο το 2009 Ολυμπιακός-ΑΕΚ 4-4, προηγήθηκε η ΑΕΚ 2-0 και το πήρε ο Ολυμπιακός στα πέναλτι.
    Ανατροπή στην κανονική διάρκεια, η τελευταία φορά ήταν το 1980 Καστοριά-Ηρακλής 5-2.

  90. rogerios said

    @88: Η ιστορία με το υποτιθέμενο βογομιλικό νεκροταφείο έξω από τη Θεσσαλονίκη είναι αρκετά παλιά και οπωσδήποτε μυστηριώδης. Ωστόσο, θα ήταν αδύνατο να υπάρχουν βογομιλικοί τάφοι με σταυρούς. Οι Βογόμιλοι, όπως και όλοι οι δυϊστές, απέρριπταν το σύμβολο του σταυρού το οποίο θεωρούσαν απλώς υπόμνηση του μαρτυρίου του Κυρίου Ημών. Συνεπώς, πρόκειται για κάτι άλλο, αλλά δεν γνωρίζω τι ακριβώς.
    Αναμένω να πει την άποψή του κι ο Ριβαλντίνιο που κατά πάσα πιθανότητα γνωρίζει περισσότερο.

  91. rogerios said

    Δίνω κι ένα κείμενο του Πάνου Θεοδωρίδη/ Πετεφρή σχετικό με το θέμα του νεκροταφείου της Ν. Χαλκηδόνας. Είναι γραμμένο στο δικό του, κάπως δύσκολο, ύφος, αλλά νομίζω ότι αντικρούει πειστικά την υπόθεση περί βογομιλικού κατάλοιπου.

  92. sarant said

    89 Δίντσικος!

    90 Κατά σύμπτωση σήμερα στο κάστρο στις Termes είδα τα ερείπια ενος παρεκκλησιού με ένα παράθυρο με σταυρόμορφο άνοιγμα και ο οδηγός (βιβλίο που μας έδωσαν, όχι άνθρωπος) εγραφε ότι αυτό το στοιχείο βαραίνει εναντίον της υπόθεσης να ήταν κάστρο των Καθαρών.

  93. rogerios said

    @92: [ζηλεύω πολύ 😉 ] Ας μην μπλέξουμε με το τι μπορεί να σημαίνει «κάστρο των Καθαρών». Ένα κάστρο σύνδέεται πρωτίστως με την πολιτική εξουσία, δεν είναι σύμβολο πίστης ενός δόγματος. Άλλωστε, αυτό των Τερμ μετά τη Σταυροφορία κατά των Καθαρών πέρασε στον άμεσο έλεγχο του Γάλλου βασιλιά (το 1228), Δεν αποκλείεται το παρεκκλήσιο να πήρε τη σημερινή μορφή του (και να απέκτησε το επίμαχο σταυροειδές άνοιγμα) μετά το 1228. [η ύπαρξή του λέγεται ότι μαρτυρείται ήδη σε κάποιο νομικό κείμενο του 1163]

  94. sarant said

    93 Πλασάρονται σαν κάστρα των Καθαρών, στις ταμπέλες κτλ. αλλά ο οδηγός σε κάθε μουσείο αναφέρει τις επιφυλάξεις κτλ. Πήγα σήμερα σε τρία (το λέω για να ζηλέψεις): Τερμ, Περπερτύς και Κεριμπύς. Δεν άντεξα να πάω στο τέταρτο, στο Αγκιλάρ.

  95. rogerios said

    Από όσα έχω διαβάσει και δει (σε φωτογραφίες και βίντεο), και τα τρία είναι εντυπωσιακά, αλλά μάλλον αυτό του Κεριμπύς είναι το πιο ωραίο. Εν γένει, πρόκειται για σημεία που είχαν οχυρώσεις στα χρόνια των Καθαρών και υπήρξαν πράγματι καταφύγια των δυϊστών, αλλά ό,τι βλέπουμε σήμερα ανάγεται μάλλον σε εποχές που τα φρούρια ελέγχονταν από τον Γάλλο βασιλιά κι όχι από ντόπιους φεουδάρχες, κατά το μάλλον ή ήττον ευνοϊκά διακείμενους προς το δυϊστικό δόγμα.

    Μεταφράζω στα γρήγορα από το πολύ ενδιαφέρον βιβλίο με συνεντεύξεις και συζητήσεις μεταξύ του δημοσιογράφου Ζαν-Φιλίπ ντε Τοννάκ και της ιστορικού Αν Μπρενόν («Cathares, la contre-enquête», Albin Michel, 2008), κεφ. 9, σελ. 285-286, όπου οι δύο συζητούν ενώ επισκέπτονται το Κεριμπύς:

    «(Ζ.-Φ. ντε Τοννάκ) – Ακόμη κι αν αυτά τα κάστρα δεν έχουν τίποτε σχετικό με τους Καθαρούς, συγκλονίζει και πάλι το επίτευγμα να χτίσεις αυτές τις κατασκευές πάνω στους απότομους βράχους, να τις κρεμάσεις κυριολεκτικά πάνω σε αυτούς, προεκτείνοντάς τους. Ακόμη κι αν τους αφαιρέσουμε τον χαρακτηρισμό «κάστρα των Καθαρών», είναι αδύνατο να αποθαρρύνουμε τον οποιονδήποτε να έρθει εδώ για να ανακαλύψει τούτα τα μεσαιωνικά θαύματα. Εδώ υπάρχει τέλεια αρμονία μεταξύ της ανθρώπινης ευφυΐας και εκείνης της φύσης. Ταυτόχρονα, τα φρούρια αυτά καταδεικνύουν τη γαλλική στρατιωτική ιδιοφυΐα….
    (Α. Μπρενόν) – Πράγματι, πρόκειται για γαλλικά βασιλικά φρούρια. Ο βασιλιάς διέταξε να χτιστούν πάνω στη μεθοριακή γραμμή που καθορίστηκε με τη Συνθήκη του Κορμπέιγ μεταξύ Γαλλίας και Αραγωνίας. Στη θέση των περισσότερων από αυτά υπήρχαν ήδη οχυρώσεις τις οποίες ήλεγχαν οι Οξιτανοί άρχοντες. Στην πραγματικότητα, όμως, τα συγκεκριμένα φρούρια σχεδιάστηκαν και χτίστηκαν από την αρχή από αρχιτέκτονες του βασιλιά, στα τέλη του 13ου αιώνα και τις αρχές του 14ου…. Είναι οπωσδήποτε μεταγενέστερα από τα γεγονότα [της Σταυροφορίας κατά των Καθαρών]».

  96. Ριβαλντίνιο said

    Δεν έχω διαβάσει κάτι για το νεκροταφείο αυτό και πρώτη φορά εδώ το έμαθα.
    ================================
    Έχετε δει την ταινία Δοξόμπους ( το «Παραδοξόμπους» όπως χλεύαζαν 🙂 ) ; Εκεί παρουσιάζονται αιρετικοί με έμπνευση απ’ τους Παυλικιανούς.

  97. 96 Εγώ το έχω δει, και μάλιστα στο σινεμά! Το σενάριο είναι του Θεοδωρίδη (ιδέ #91)

  98. sarant said

    97 Μόνο το σύνθημα ξέρω, την ταινία δεν την είδα. Αν και ποτέ δεν είναι αργά.

  99. Το Δοξόμπους στο μεταξύ ήταν υπαρκτό βυζαντινό χωριό, κάπου στα Γιαννιτσά νομίζω.

  100. ΣΠ said

    96
    Εγώ θυμάμαι να το χλευάζουν ως… Λοξόμπους.

  101. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Ἕνας Θεός ξέρει τό τί -μεγέθους καί ἀηδίας- καί πόσα ΚΩΛΟπαιδα ἀποπάτησαν ἐκεῖνα τά χρόνια ἀπό τόν β΄ ἐξώστη τοῦ θεάτρου τῆς ΕΜΣ. Ἕνας Θεός ξέρει τό γιατί τόσοι σημαντικοί δημιουργοί καταδέχτηκαν νά λουστοῦν τά λουμπενοεμέσματα ἐκείνων τῶν ἀληταράδων..

    (Ὁ Θεοδωρίδης καί ἔκανε τό σενάριο μαζί μέ τόν Λαμπρινό, καί συμμετεῖχε ὡς ἠθοποιός. Τό «Δοξόμπους» βρίσκονταν στήν περιοχή τοῦ Στρυμόνα)

  102. Georgios Bartzoudis said

    96,97,99: Δοξόμπος (το) [Μακεδονιστί Δοξόμπους] είναι το χωριό που μετωνομάστηκε σε Μύρκινος(ο). Όσοι διάβασαν Θουκυδίδη θα θυμουνται τον Μυρκίνιο πελταστή, που έστειλε τον Κλέωνα στον άλλο κόσμο. Τον Μύρκινο τον μνημονεύει και ο Ηρόδοτος, που τον συνδέει με τον Ιστιαίο και τον Αρίσταρχο τον Μιλήσιο (αν θυμάμαι καλά)

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: