Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Τι εστί βερίκοκο είπαμε;

Posted by sarant στο 14 Ιουνίου, 2022


Διότι βρισκόμαστε στην εποχή του βερίκοκου -και όχι μόνο. Στο ιστολόγιο αγαπάμε τα φρούτα κι έχουμε γράψει άρθρα για όλα σχεδόν τα οπωρικά, άρθρα που συμπεριλήφθηκαν στη συνέχεια στο βιβλίο «Οπωροφόρες λέξεις» (2013). Τα άρθρα εκείνα τα αναδημοσιεύω κάθε πέντε χρόνια περίπου, για να παίρνω μιαν  ανάσα από το μαγκανοπήγαδο της καθημερινής αρθρογραφίας. Οπότε, σήμερα που έχω και ταξίδι, ήρθε το πλήρωμα του χρόνου, που λέει το κλισέ, για να ξαναπαρουσιάσω το άρθρο για τα βερίκοκα, που τελευταία φορά το είχα (ανα)δημοσιεύσει το 2017, περίπου τέτοιες μέρες και τότε. Το εμπλουτίζω όμως λιγάκι, να διαφέρει από την προηγούμενη δημοσίευση, να μην αισθανθείτε ότι σας ρίχνω.

Άλλα φρούτα βρίσκονται σχεδόν ολοχρονίς στην αγορά, άλλα επί μήνες, άλλα όμως μόνο για λίγες εβδομάδες. Ένα απ’ αυτά τα τελευταία είναι τα βερίκοκα· ακόμα και σήμερα που με την εκμηδένιση των αποστάσεων ο πάγκος του μανάβη γεμίζει καρπούς από μακρινά μέρη, η εποχή του βερίκοκου είναι μάλλον σύντομη, κάτι εβδομάδες τον Ιούνιο και τον Ιούλιο.

Αλλά, ας δούμε τι εστί βερίκοκο. Και ξεκινάω μ’ ένα πρόχειρο κουίζ. Ποια είναι η απώτερη καταγωγή της λέξης βερίκοκο; Ελληνική, λατινική, αραβική, ινδική ή άλλη; Αν υποθέσατε καταγωγή από την Ανατολή, λυπάμαι αλλά πέσατε έξω. Το φρούτο από την Ανατολή μάς ήρθε, η λέξη που το περιγράφει όχι, τουλάχιστον όχι η λέξη «βερίκοκο». Το βερίκοκο είναι λέξη που έχει περάσει από σαράντα κύματα.

Η σημερινή του επιστημονική ονομασία, στα λατινικά, είναι Prunus armeniaca, παναπεί «αρμένικο δαμάσκηνο» αλλά δεν είναι ούτε δαμάσκηνο ούτε αρμένικο. Οι εγκυκλοπαίδειες λένε πως πατρίδα του ήταν η Κίνα, αλλά είναι γεγονός πως οι αρχαίοι Έλληνες και Ρωμαίοι το γνώρισαν (από τις εκστρατείες του Μεγαλέξαντρου ή από τον Λούκουλλο) σαν είδος εισαγόμενο από την Αρμενία κι έτσι τα βερίκοκα τα είπαν armeniaca, αρμενιακά. Κι επειδή το βερίκοκο ωριμάζει νωρίτερα από άλλα παρόμοια φρούτα σαν το ροδάκινο, το είπαν praecoquium, πρώιμο. Η λέξη πέρασε και στα ελληνικά και οι δυο ονομασίες συνυπήρξαν για καιρό, αρμενιακά και πραικόκια (που το γράψαν και με δύο κάπα, πραικόκκια, παρετυμολογία με το κόκκος, που βαστάει ακόμα στη γραφή βερίκοκκο· όσο για την ακόμα συχνότερη ανορθόγραφη παραλλαγή με ύψιλον, βερύκοκκο ή βερύκοκο, δεν έχει καμιά βάση). Καθώς για τους Έλληνες δεν είχε ετυμολογική διαφάνεια η λέξη «πρεκόκια», ήταν εύκολο να εμφανιστεί και τύπος «βρεκόκια». Λέει κάπου ο Διοσκουρίδης, αφού περιγράψει τα περσικά μήλα (δηλ. τα ροδάκινα):

τὰ δὲ μικρότερα, καλούμενα δὲ Ἀρμενιακά, Ῥωμαιστὶ δὲ βρεκόκκια, εὐστομώτερα τῶν προειρημένων ἐστίν.

Διαβάζοντας κανείς τους διάφορους γιατρούς συγγραφείς της ελληνιστικής εποχής και της ύστερης αρχαιότητας, βλέπει να χρησιμοποιούνται για τα βερίκοκα οι εξής ονομασίες: πραικόκκια, πρεκόκια, βρεκόκια, βερεκόκια, βερικόκκια, βερίκοκκα: η αλυσίδα της εξέλιξης της λέξης διαγράφεται αρκετά καλά. Κι έτσι, από τα πραικόκκια που οι έλληνες της ελληνιστικής εποχής τα αντιλαμβάνονταν σαν λέξη λατινική, φτάσαμε στα βερίκοκκα. Η κατάσταση είναι αρκετά μπερδεμένη, πάντως, διότι τυχαίνει ακόμα και ο ίδιος συγγραφέας άλλοτε να θεωρεί τα πραικόκκια συνώνυμα των αρμενιακών και άλλοτε διαφορετικό καρπό.

Έχουμε φτάσει στο βερεκόκκιο ή βερικόκιο της ύστερης αρχαιότητας. Τη λέξη τη δανείζονται οι άραβες, ως μπαρκούκ, ή μάλλον αλ-μπαρκούκ με το άρθρο κι έχει σημασία εδώ το άρθρο, διότι έτσι περνάει η λέξη στα ισπανικά με την κατάκτηση της Ισπανίας από τους Άραβες: albaricoque, και από εκεί στα καταλάνικα abercoc, στα ιταλικά albicocca, στα γαλλικά abricot, στα αγγλικά apricot.

Το αστείο είναι ότι αφού διαδόθηκε η λέξη σχεδόν σε όλη την Ευρώπη, το barquq στις αραβικές χώρες άλλαξε σημασία και σήμερα σημαίνει «δαμάσκηνο», ενώ το βερίκοκο λέγεται μισμίς.

Να πούμε εδώ ότι ενώ η Δυτική και Βόρεια Ευρώπη έχει ονομασίες για το βερίκοκο που παράγονται από το barquq, το παλιό armeniacum επιβιώνει σε ορισμένες σλαβικές γλώσσες. Πράγματι, από το armeniacum προέκυψε το ιταλ. armellino, που σήμερα ελάχιστα λέγεται στην Ιταλία, έδωσε όμως το γερμανικό Μarille, απ’ όπου το τσέχικο merunka, το πολωνικό morela, το σερβοκροάτικο marelica και μερικά ακόμα.

Στα ελληνικά έχουμε κι άλλες ονομασίες για τα βερίκοκα. Τα λέμε «καϊσιά», που είναι τουρκικό δάνειο (kaysi). Η ρουμάνικη, η βουλγάρικη και η σερβική λέξη για τα βερίκοκα είναι επίσης δάνειο από το kaysi. Στο στρατό είχα γνωρίσει έναν Καϊσίδη κι έναν Βερικοκίδη. Θαρρώ πρόκειται για το ίδιο επίθετο, μόνο που οι πρόσφυγες πρόγονοι του δεύτερου έτυχαν σε πιο δραστήριο ληξίαρχο. Να πω πάντως ότι σε μερικά μέρη καϊσιά αποκαλούνται όχι όλα τα βερίκοκα αλλά μια ιδιαίτερη ποικιλία τους.

Επίσης, τα βερίκοκα τα λένε, π.χ. στη Θράκη, ζερντέλια ή ζαρταλούδια ή ζέρδελα (ή άλλες παραλλαγές). Όλα αυτά είναι από τα τούρκικα επίσης, zerdali, λέξη που προέρχεται από τα πέρσικα, όπου zardalu είναι το βερίκοκο, κατά λέξη, το «κίτρινο δαμάσκηνο» (zar ο κίτρινος). Από εκεί και ο γλωσσοδέτης: Ανέβηκα στην ζερδελιά, την μπερδελιά και την ζερδελομπερδελοκουκκιά, να κόψω ζέρδελα, μπέρδελα και ζερδελομπερδελόκουκκα. Στην Κύπρο τα λένε χρυσόμηλα.

Οι χώρες γύρω από τη Μεσόγειο παράγουν πολλά βερίκοκα –στη Βικιπαίδεια βρίσκω (στοιχεία 2017) πρώτη σε παραγωγή την Τουρκία, με σχεδόν το 1/4 της παγκόσμιας παραγωγής, και την Ελλάδα ενδέκατη στον κόσμο. Ο Καισάριος Δαπόντες στον Κανόνα περιεκτικό λέει πως τα καλύτερα βερίκοκα είναι της Δαμασκού, πράγμα το οποίο συμφωνεί με την τούρκικη παροιμία bundan iyisi Şam’da kayısı, που λέγεται για κάτι πολύ καλό: «το μόνο καλύτερο απ’ αυτό είναι ένα καϊσί από τη Δαμασκό». Από τη Δαμασκό βεβαίως είναι τα δαμάσκηνα, που τα έχουμε δει σε άλλο άρθρο. Πάντως, επειδή όλα τα φρούτα μπερδεύονται, στα πορτογαλικά το βερίκοκο λέγεται damasco, όπως και σε μερικές χώρες της Λατινικής Αμερικής.

Οι δυο μεγάλες ποικιλίες βερίκοκου στην Ελλάδα είναι οι Διαμαντοπούλου και Μπεμπέκου. Για τη δεύτερη παραδίδεται ότι την παρουσίασε πρώτος ο παραγωγός Μπεμπέκος από την Ασίνη της Αργολίδας. Συνηθίζεται το όνομα του παραγωγού να δίνεται στην ποικιλία, αλλά, όπως είχε επισημάνει στο προηγούμενο άρθρο ο αείμνηστος φίλος μας ο Γς, υπάρχουν κι άλλες ποικιλίες βερικοκιάς με πιο φαντεζί ονόματα: Λαΐς, Νεφέλη, Νηρηίς, Τύρβη, Δαναΐς, Χαρίεσσα, Νεράϊδα κλπ

Η βερικοκιά είναι καρπός εξαιρετικά συγγενικός με την αμυγδαλιά, όσο κι αν αυτό δεν φαίνεται. Μάλιστα, σε ορισμένες ποικιλίες η ψίχα του κουκουτσιού είναι φαγώσιμη και δεν διαφέρει πολύ από το μύγδαλο, όπως έχει αποτυπωθεί στη μανάβικη κραυγή Σαράντα το βερίκοκο – και το κουκουτσι μύγδαλο. Στο προηγούμενο άρθρο μας, ο παλιός φίλος Σπαθόλουρο είχε βρει δημοσίευση σε εφημερίδα: Το αδόμενον υπό των οπωροπωλών: Σαράντα το βερίκοκο, ρίκο-ρίκο-ρίκοκο (Εμπρός 12/9/1906).

Μια και είπαμε το ρίκο-ρίκο-ρίκοκο, ταιριάζει να βάλουμε και την Αλίκη Βουγιουκλάκη να το τραγουδάει για τον Αντρέα Μπάρκουλη, που είχε μάγουλο βερίκοκο:

Στη φρασεολογία μας, η μοναδική εμφάνιση του βερίκοκου είναι στην παροιμιακή φράση που έβαλα στον τίτλο. Παλιότερα λεγόταν σαν απειλή σε κάποιον που κοκορεύεται ή που μας περιφρονεί: Θα σου δείξω εγώ τι εστί βερίκοκο ή Θα σε μάθω τι εστί βερίκοκο! και έτσι την καταγράφει στο γύρισμα του 20ού αιώνα ο Νικόλαος Πολίτης στη συλλογή του. Σήμερα, η σημασία ίσως έχει κάπως μετατοπιστεί, μια και ο Μπαμπινιώτης πλάι στην απειλή δίνει και τη σημασία της «επισήμανσης της ιδιαίτερης δυσκολίας ενός εγχειρήματος».

Το slang.gr αναφέρει ότι η φράση έχει συχνά σεξουαλικό υπονοούμενο, κάτι που δεν είναι αυθαίρετο, αφού πριν πενήντα χρόνια κιόλας, στο 10 του Καραγάτση, υπάρχει το εξής απόσπασμα, σε μια σκηνή όπου εργατοκόριτσα έχουν πιάσει κουβέντα για το σεξ: Οι πιο μικρές σώπαιναν τάχα ντροπιασμένες· με την έκφρασή τους όμως άφηναν να εννοηθεί ότι κάτι ήξεραν από βερίκοκο, κι ας προσποιούνταν την πάπια.

Περιδιαβάζοντας τα σώματα κειμένων βρίσκουμε κυρίως τη φρ. να χρησιμοποιείται ως απειλή, όχι πολύ διαφορετική από την «θα δεις/θα σου δείξω πόσα απίδια βάζει ο σάκος». Άλλωστε, οι δυο σημασίες (απειλή / επισήμανση της ιδιαίτερης δυσκολίας ενός εγχειρήματος) τέμνονται. Για παράδειγμα, στο μυθιστόρημα «Νύχτες κι αυγές» του Μήτσου Αλεξανδρόπουλου, υπάρχει κάποιος στρατηγός που ο αδελφός του, βουλευτής όντας, τις έφαγε στη Βουλή από έναν αντίπαλο βουλευτή. Οπότε ο στρατηγός στέλνει τον γιο του αντίπαλου βουλευτή στο μέτωπο λέγοντας: «Πήγαινε να μάθεις τι εστί βερίκοκο και να μάθει και ο πατέρας σου να σηκώνει μαγκούρα». Εδώ είναι και απειλή και επισήμανση της δυσκολίας.

H παλαιότερη ανεύρεση της φράσης, όπως είχε βρει το Σπαθόλουρο, είναι στον Ρωμηό του Σουρή, το 1891: Γράμμα που μας απέδειξε με γλαφυρά στοιχεία / το τι εστί βερύκοκο και τ’ είναι πειθαρχία.

Ποια είναι όμως η αρχή της φράσης «τι εστί βερίκοκο», δεν σας το είπα… διότι δεν το ξέρω. Ο Νικόλαος Πολίτης λέει ότι πιθανόν στην αρχή της φράσης να κρύβεται μύθος λησμονημένος. Η δική μου εικασία είναι ότι πιθανόν να πρωτοείπε «θα σου δείξω τι εστί βερίκοκο» ένας νοικοκύρης που έπιασε κάποιον να του κλέβει τα βερίκοκα. Αλλά αυτό είναι σκέτη εικασία. Οπότε, πρέπει να παραδεχτούμε πως δεν έχουμε ακόμα μάθει τι εστί βερίκοκο, εκτός κι αν καταφύγουμε στον κυκλικό ορισμό που υπάρχει στο γλωσσάριο του πανέξυπνου βιβλίου Ο πάγος του Ξένου Μάζαρη και του Στράτου Μπουλαλάκη: Βερίκοκο είναι αυτό που εστί!

94 Σχόλια προς “Τι εστί βερίκοκο είπαμε;”

  1. Νέο Kid said

    Μάιστα!… εξαιρετικά απλή η ονοματολογία και η ετυμολογία του βερικόκου λοιπόν! Τύφλα νάχει η αλγεβρική τοπολογία… 😆

  2. Δεν είμαι μεγάλος φαν των φρούτων και σπάνια έχω κάτι να πω σ’ αυτά τα άρθρα… Παρατήρησα όμως τρεις θανόντες και δύο (τουλάχιστον) αποχωρήσαντες στη δημοσίευση του ’17 😦

  3. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    Ο Άδωνις εστί αυτός που εστί.

  4. nikiplos said

    Καλημέρα πολύ ωραίο το άρθρο! Το τι εστί βερίκοκο ως «δύσκολο εγχείρημα» το πρωτοδιάβασα (γιατί ως έκφραση την είχα ακούσει ως απειλή) στο βιβλίο του Χρήστου Χωμενίδη «Το ύψος των περιστάσεων» όπου κατά την κατάταξη του πρωταγωνιστή στο Πολεμικό Ναυτικό, το βαπόρι που θα τους μετέφερε στο κέντρο προπαιδεύσεως χάλασε κι οι γαλονάδες νόμισαν πως ξεφτιλίστηκε το Ναυτικό στα μάτια των νεοσυλλέκτων, οπότε πέρασαν 3 μέρες εκδικητικού καψονιού, ώστε να τους δείξουν «τι εστί βερίκοκο».

  5. Corto said

    Χαίρετε!
    Το 2018 είχα βάλει ένα σχόλιο στο αρχικό άρθρο για το βερίκοκο. Δεν απαντήθηκε τότε. Το επαναλαμβάνω εδώ, μήπως γνωρίζει κανένας:

    «Χθες πέτυχα στην τηλεόραση την εκπομπή του Ιταλού μάγειρα Enzo (Vincenzo Zanni) που μιλάει ελληνικά. Αν κατάλαβα καλά, είπε ότι στην Νάπολη τα βερίκοκα τα λένε «χρυσόμηλα» (υποθέτω ότι γράφεται crisomilla).
    Μάλιστα είπε (σε δική μου απόδοση) ότι όταν ήρθε στην Ελλάδα και έμαθε ελληνικά, τότε κατάλαβε τι σήμαινε η λέξη που τόσον καιρό χρησιμοποιούσε.

    Υπάρχει πράγματι τέτοια λέξη στα ιταλικά (έστω της Νάπολης);

    Από όσο έψαξα, μόνο το παρακάτω κατάφερα να βρω, αν σχετίζεται (δεν ξέρω ιταλικά):

    CRISOMELA s.f. > CRISOMILLA s.f.
    CRISOMILLA s.f.
    0.1 crisomilla.
    0.2 DEI s.v. crisomela (lat. chrysomelon, dal gr.
    chrysómelon ‘cotogna’)

    (Βλέπω όμως ότι cotogna είναι το κυδώνι)»

    https://sarantakos.wordpress.com/2009/06/08/barquq/#comment-510492

    Είναι το σχόλιο 87. Ο σύνδεσμος για το pdf δυστυχώς είναι ανενεργός πλέον.

  6. Corto: in Neapolitan dialect, «Crisommole» has become a synonym for apricot https://www.finedininglovers.com/article/italian-delicacies-vesuvian-apricot-pgi

  7. Corto said

    6: Δύτη σε ευχαριστώ! Άρα ισχύει αυτό που είπε ο συμπαθής μάγειρας.

  8. Απλώς γκούγκλαρα Napoli apricots 🙂

  9. Καλημέρα

    Very koko δλδ πολύ γλυκό είναι η (παρ)ετυμολογία που δικαιολογεί το ύψιλον !!

    Πρώτη σοδειά φέτος από τον κήπο του ερημητηρίου, πολλά, ωραία στην όψη αλλά από αυτά που κοκκινίζουν και ωριμάζουν γρήγορα το μισό που βλέπει ο ήλιος και μένει ξινό και πράσινο το άλλο μισό και…μαρμελάδας το ανάγνωσμα για το τσάι του χειμώνα. Από τις λίγες φορές που το κουκούτσι δεν μου βγήκε το φρούτο που έφαγα, φαίνεται δεν περνάει πια η μπογιά μου. Ολα μου τα δέντρα είναι από σπόρο, όχι μπόλιασμα και του χρόνου θα έχω παραγωγή-ελπίζω- πορτοκάλια ντόλτσε για όσους τα θυμούνται. Εκανα υπομονή 14 χρόνια για να ανθίσει φέτος πρώτη φορά αλλά τα έρριξε τα δυο-τρία που έδεσε
    Είχα παλιά στην Αθήνα δυο βερυκοκιές με συμπυρηνους καρπούς και φοβερή γεύση όταν ωρίμαζαν στο δέντρο, καμιά σχέση μεβ τα κομμένα πράσινα για να αντέξουν του εμπορίου
    Τα φύλλα της βερυκοκιάς σε σχήμα καρδιάς κάνουν το δέντρο πολύ όμορφο

  10. Corto said

    8: Έξυπνα και αποτελεσματικά!

  11. Pedis said

    Cr(i/e)sommol(e -> a), για ένα αλμπικόκκο 😄,

  12. Pedis said

    # 11 -> 6

  13. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Εἶναι σίγουρο ὅτι βερίκοκα = καΐσια / καϊσιά; Νομίζω πώς μέ τό δεύτερο ὀνομάζαμε τά ἐμφανῶς μεγαλύτερα βερίκοκα

  14. Καλημέρα! Έφαγα κάτι πεντανόστιμα βερίκοκα προχθές στο πατρικό μου στην Κρήτη, να πάω να δω αν έμεινε κανένα στο ψυγείο 🙂

    Νικοκύρη, αυτοί οι έλληνες και οι άραβες δεν θέλουν κεφαλαίο το αρχικό γράμμα ή τους το έφαγε καμιά ρήτρα αναπροσαρμογής;;;

  15. Χαρούλα said

    Στον Έβρο που συνηθίζονται πολύ γυν.ονόματα φυτών, έχουμε, αν και οχι συχνό και Βερυκκοκούλα!

    Από κουκούτσια βερικκόκου(εμείς πικραμύγδαλα) φτιάχνεται υπέροχο λικέρ. Οι δε γείτονες μας Ιταλοί με αυτά τα κουκούτσια, αλλά και τον καρπό φτιάχνουν το Amatetto τους.

    https://www.gastronomos.gr/oinos-pota/pota/mia-istoria-agapis-grammeni-me-pikramygdalo/55406/


    Στίχοι: Αργύρης Κουνάδης
    Μουσική: Αργύρης Κουνάδης
    1. Μαρινέλλα
    ……………………………
    Άντρα ρεμάλι και δειλέ,
    νταή, κουτέ και πονηρέ,
    καιρός να δεις τώρα και `συ
    βερίκοκο το τι εστί,
    βερίκοκο το τι εστί,
    και μη μου κάνεις τον νταή.

  16. ΓιώργοςΜ said

    Καλημέρα! Ορεκτικό το άρθρο,
    13 Στη λαϊκή πάντως, τα καΐσια τα αναφέρουν ως ποικιλία, ενδεχομένως και ως διαφορετικό φρούτο. Πιο μεγάλα, πιο κόκκινα, και με κουκούτσι που τρώγεται.

  17. Reblogged στις anastasiakalantzi59.

  18. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @16. Ἔτσι! Ταιριάζει μ’ αὐτά πού θυμᾶμαι.

  19. Χαρούλα said

    Φοιτητές1980+. Βόρειοι και νότιοι σε νέο επισόδειο. Εγώ καΐσια(και χρώμα καϊσί). Οι νότιοι φίλοι …κάτι επίθετα. Καυγαδοσυνεννόηση😊. Και ω του θαύματος! Συμφοιτητής Κωνσταντινουπολίτης ζων στην Αθήνα, έφερε την βερυκοκί ειρήνη😀. Ήξερε και τα καΐσια και τα Διαμαντοπούλου και τα Μπεμπέκου. Ποικιλίες διαφορετικές για διαφορετικές περιοχές!

  20. ΣΠ said

    16, 18
    Αυτό θυμάμαι κι εγώ. Τα βερίκοκα μικρότερα και με πικρό κουκούτσι. Όταν μεγάλωνα στην Θεσσαλονίκη, είχαμε στον κήπο μας μια καϊσιά και τρώγαμε και τα κουκούτσια.

  21. geobartz said

    (α) «Στην Παζαρούδα ήταν Στρατός. Μας αφήκαν κι πέρασαμι. Έφτασαμι στου Ζαγκλιβέρ(ι). Κει έμαθαμι ότι τα τζιόρτζιλα τα λέν’ βιρύκουκκα. Αργά του βράδ(υ) ήμασταν σ’ ένα χουριό Αδάμ. Έμειναμι δυο μέρις κι δυο νύχτις. Ύστιρα γύρ’σαμι στου χουριό. Όλα καμένα κι πάππου μ’ σκουτουμένους…». Αφήγηση του Νάσιου που τότε (Ιούνιος 1913) ήταν 6-7 χρονών.
    (β) Στην προηγούμενη ανάρτηση (του 2017) αναφέρεται, στο σχόλιο 90: «Παρ’ ημίν, τα μεν πικροπύρηνα βερύκοκα λέγονταν Τζιόρτζιλα (τζιόρ-τζι-λα) τα δε γλυκοπύρηνα καϊσια. Πριν από λίγα χρόνια, η συμβία μου έκανε ένα λικέρ με βάση την ψύχα του καϊσού. Ήταν το …σάμθινγκ έλς»!
    (γ) Προσθέτω ότι τα (πικροπύρηνα) τζιόρτζιλα ήταν πολύ διαδεδομένα: Οι τζιορτζιλιές πολλαπλασιάζονταν «εγγενώς», με τα φυσικώς και παντοιοτρόπως διασπειρόμενα κουκούτσια. Οι καϊσιές ήταν μετρημένες, αν εξαιρέσουμε έναν συστηματικό οπωρώνα. Και βεβαίως καϊσιά [κα-ϊ-σιά] λέγαμε το δέντρο και καΐσια [κα-ΐ-σια] τα φρούτα.
    (δ) Η φράση «θα σου δείξω τί εστί βερύκοκκο» δεν εμφανίζεται στα Μακεδονικά. Υπάρχει όμως η αντίστοιχη φράση «θα σι δείξου πόσις παράδις κάν(ει) του γρόσσ(ι)», ή «θα δγείς απού πού πυρών(ει) ήλιους» (που μπορεί να εκφράζει και σεξουαλικό υπονοούμενο)
    (ε) Τέλος, ήν και Καϊσίδης τις, πρεσβύτερος εμού, κατά 2-3 χρόνια, με τον οποίο συγκατοικήσαμε για ένα χρόνο, σε κάποιο οικοτροφείο.

  22. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Οἱ Σκανδιναβοί πού θέλουν νά μποῦν στό ΝΑΤΟ, τώρα θά δοῦν τί ἐστί καΐσι!

    https://www.iefimerida.gr/kosmos/oi-10-oroi-tis-toyrkias-se-soyidia-kai-finlandia-gia-na-mpoyn-sto-nato-apisteytes-apaitiseis

  23. Κιγκέρι said

    Το Σαράντα το βερίκοκο εγώ το ξέρω από τον Καραγκιόζη που το τραγουδούσε μαζί με τα Κολλητήρια του αλλά οι στίχοι που θυμάμαι πήγαιναν:

    Σαράντα το βερίκοκο, ρίκο ρίκο ρίκοκο,
    σαράντα το βερίκοκο, ρίκο ρίκοκο.
    Σαράντα το βερίκοκο κι εξήντα το λεμόνι
    Και το βρακί μου σκίστηκε και ο πωπός κρυώνει!

    Ο σκοπός περίπου αυτός:

  24. Λ said

    Στην Κύπρο τα καϊσιά είναι διαφορετική ποικιλία από τα χρυσόμηλα και πιο γευστικά κατ’εμέ. Οριμάζουν πριν τα χρυσόμηλα και τεειώνουνι πολύ γρήγορα. Η σαιζον κρατά ένα μήνα περίπου. Εμφανίζονται την ιδια εποχή με τα κεράσια οπότε συνηθίζεται να τα βάζουμε στο ίδιο μπωλ και να τα τρώμε μαζί. Στο χωριό μου που ήταν πεδινό δε παρήγαμε ούτε καϊσιά ούτε κεράσια (κκεράζια) οπότε τα πέρναμε από πλανόδιους πωλητές που δεν είχαν κανένα πρόβλημα να τα ανταλλάξουν με φρεσκοαλωνισμένο σιτάρι.

    Λέμε καϊσιά μου σε αγαπημένη γυναίκα.

  25. Costas X said

    Καλημέρα, «αρμελίνια» στην Κέρκυρα, δεν προλαβαίνω, θα διαβάσω το άρθρο το βράδυ.

  26. […] Διότι βρισκόμαστε στην εποχή του βερίκοκου -και όχι μόνο. Στο ιστολόγιο αγαπάμε τα φρούτα κι έχουμε γράψει άρθρα για όλα σχεδόν τα οπωρικά, άρθρα που συμπεριλήφθηκαν στη συνέχεια στο βιβλίο «Οπωροφόρες λέξεις» (2013). Τα άρθρα εκείνα τα αναδημοσιεύω κάθε πέντε χρόνια περίπου, για να παίρνω μιαν  ανάσα από το μαγκανοπήγαδο της καθημερινής αρθρογραφίας. Οπότε, σήμερα… — Weiterlesen sarantakos.wordpress.com/2022/06/14/barquq-4/ […]

  27. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Πρίν ἀπό λίγα χρόνια μαθαίνω ἀπό τρίτους ὅτι ὁ φίλος μου (καί ἀσθενής μου) Παναγιώτης, νοσηλεύεται στήν Ὁρθοπεδική, ἐπειδή πιάστηκαν τά δάχτυλά του σέ ἕνα γεωργικό μηχάνημα. Σπεύδω νά τόν δῶ λίγο μετά ἀπό τήν εἰσαγωγή του, τό χέρι του χοντρομπανταρισμένο (δέν τοῦ εἶχαν κοπεῖ τά δάχτυλα, ἀλλά ὑπῆρχε σχετικός προβληματισμός ἀπό τούς θεράποντες), ἐπιχειρῶ νά τόν παρηγορήσω («θά εἶναι τώρα ἀπελπισμένος» λέω ἀπό μέσα μου, «πῶς νά τά βγάλη πέρα, φτωχός ἀγρότης;»),
    -Κοίταξε, Παναγιώτη.. ἀρχίζω, κι ὁ Παναγιώτης μέ διακόπτει:
    -Ἄσ’το αὐτό γιατρέ. Γαμῶ τήν γκαντεμιά μου, ἑτοίμαζα γιά σένα κάτι πεπόνια καί βερίκοκα, ἀλλά ποῦ νά στά φέρω μ’αὐτό πού μοῦ ἔτυχε;!!»

    (Ναί, Πόντιος! Καλά τό ὑποψιαστήκατε! 🙂 🙂 )

  28. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    2 Τα παλιά άρθρα ως προσκλητήρια παρόντων

    5 Πάντως στην Κύπρο χρυσόμηλα λένε πράγματι τα βερίκοκα

    7 Α, ωραία

    15 Αργύρης Κουνάδης, μάλιστα

    25 Ώστε αρμελίνια; Μπράβο!

  29. Πάνος με πεζά said

    Καλημέρα !
    Σπάνιο αλλά υπαρκτό, και το επώνυμο Βερύκοκος.

  30. ΓΤ said

    Αλέκος Ζαρταλούδης (1929-2007)

  31. Alexis said

    Από τη γη στον ουρανό ειν’ ένα μονοπάτι
    κι απ’ τη ζωή στο θάνατο δυο δάχτυλα και κάτι…

  32. ΓΤ said

    Από τον χώρο της μετάφρασης, Αγγέλα Βερυκοκάκη

  33. Κιγκέρι said

    Και Βερυκούκης υπάρχει επίθετο.

  34. Και ΒΕΡΥΚΟΚΑΚΗΣ.

  35. @ 32 ΓΤ

    Ναι, ναι, Το είδα μετά.

  36. Λ said

    η αντιστοιχη φράση για το τι εστί βερίκικο είναι «όι εν κόνναρα» δηλ, όχι είναι κόνναρα
    Τα κόνναρα είναι οι καρποί της παλλούρας

  37. Ένας φίλος χρησιμοποιεί το «βερυκοκοτρόπως» λέγοντας «βερυκοκοτρόπως, όπως λέμε και τοιουτοτρόπως αντί για έτσι».

  38. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    14.
    Μήπως ήταν από την ποικιλία που εδώ κάτω τα λέμε ‘μεταξωτά’;
    Πολύ μικρά, αλλά ιδιαίτερα αρωματικά και γλυκά! (Και το κουκούτσι …μύγδαλο! #20)
    Πρέπει να είναι αυτά που στην Αττική τα λένε (παραδόξως…) ‘τσαουλιά’.

    32, 33.
    Υπάρχει εδώ και το επίθετο Βερυ(ι)κοκίδης.

  39. Mitsi Vrasi said

    Υπάρχει και το «ανέβηκα στη τζιτζιριά τη μιτζιριά τη τζιτζιμιτζιχοτζιριά…» κλπ, πιο διαδεδομένο πιστεύω απ’ αυτό του Νικοκύρη. Αλλά δεν υπάρχει τζιτζιριά ή τζι(ν)τζιριά. Υπάρχει η τζιτζιφιά, δέντρο με καρπούς, που κάνουν, λέει, καλό, του οποίου αγνοούσα την ύπαρξη. Εκτός αν η τζιτζιριά είναι παραφθορά του τζιτζιφιά. Υπάρχουν όμως τα τζιτζίρια, κάτι σαν τηγανίτες με ανθότυρο.

  40. Mitsi Vrasi said

    39 συνέχεια…
    Στις Τζιτζιφιές πρέπει να’χε πολλές τζιτζιφιές πάντως.

  41. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    Ανέβηκα στη νιτσιριά στη μιτσιριά στη μιτσιβρασιχοτζιριά να φάω τα νίτσιρα τα μίτσιρα τα μιτσιβρασιχότζιρα 😜 🤪

  42. Costas X said

    @29. -> 25. Ναι, «αρμελίνια», κατευθείαν από τη βενετσιάνικη διάλεκτο, έτσι τα έλεγε και η γιαγιά μου. Τώρα πλέον, και στην Κέρκυρα τα λένε βερίκοκα, και πιό λαϊκά «βερίκοΥκα».

  43. Παναγιώτης said

    Καΐσια τα λέγαμε πάντως όταν ήμουν μικρός, όχι καϊσιά

  44. Costas X said

    Το προηγούμενο για το #28, όποιος βιάζεται…στραβογράφει !

  45. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Γιώργου Σεφέρη, «L’ angolo franciscano»
    Ανάμεσα στις μέρες του κερασιού και τις μέρες του βύσσινου,
    όταν αρχίζουν τα βερίκοκα να γίνουνται
    και δεν ακούς να πέφτουνε τα μήλα,
    το μικρό περιβόλι χωρίς ορίζοντα
    κι οι φυλλωσιές δίνουν τα χέρια ολούθε και σε κλείνουν.

    ΤΕΤΡΑΔΙΟ ΓΥΜΝΑΣΜΑΤΩΝ, Β΄] / [Από τις «Μέρες του 1945 – 1951»]

  46. sarant said

    34 Βερυκοκάκης λεγόταν και ένα μαγαζί από το οποίο νοίκιαζε ο πατέρας μου ταινίες σούπερ 8 (με Χοντρό Λιγνό κτλ.) και μας τις έπαιζε όταν ήμασταν μικρά.

  47. Χαίρετε,
    Όπως τα λέει στο 19 η Χαρούλα και λοιπές βόρειες δυνάμεις. Καϊσιά τα λέγαμε κι εμείς (και τα λέμε άμα λάχει και τώρα), με τον τόνο στη λήγουσα (όπως και το δέντρο). Και ζαρταλούδια μάλλον αυτά με τα πικρά κουκούτσια.
    Και, ναι. Φτιάχνεται ωραίο ποτό με τα κουκούτσια τους. Λικέρ από κονιάκ και ζάχαρη και τα κουκούτσια και στον ήλιο. Μας έφτιαχνε η μάνα μου καμιά φορά. Άπρικοτ το λένε 🙂

  48. ΣΠ said

    Να θυμηθούμε την ωραία ταινία https://www.imdb.com/title/tt4726166/Apricot Groves (2016).

  49. ΣΠ said

    https://www.imdb.com/title/tt4726166/

  50. Costas Papathanasiou said

    Καλησπέρα.
    Ο δε Ελύτης, “Εκ του Πλησίον” ορών —και ανεμίζοντας έτσι (ως έχων κατά τα φαινόμενα υπόψη και τις γλυκοπύρηνες ποικιλίες βερίκοκου, όπου “και το κουκούτσι μύγδαλο”), και τη σημαία, επί τη ευκαιρία, απ’ “Το Αμύγδαλο του Κόσμου” του — κρυπτογραφεί τον μετασχηματισμό ήλιος(δικαιοσύνης)-σφρίγος(ανθρωπιάς)-γεύση(ζωής/αθανασίας), βερικοκιστί ως εξής:
    Ἂν ἒφτανε ὁ ἂνθρωπος νά μεταστοιχειώσει τήν ὀρθή δίκη σέ βερίκοκο ἀκμῆς, θ’ ἀρκοῦσε γιά νά κατεβεῖ  μερικά σκαλοπάτια ὁ θάνατος.”
    Επισημαίνοντας κατόπιν τούτου: “Δεν είναι το φως που σε βοηθεί να διαβάσεις αλλά της πηγής του η σεξουαλική δύναμις.”
    ΥΓ:Για την επίμαχη φράση, είχα κάποτε σημειώσει 5-6 ισχυρές ενδείξεις υπέρ συλλογισμού που μάλλον δεν επιβεβαιώνει την εικασία “ότι πιθανόν να πρωτοείπε «θα σου δείξω τι εστί βερίκοκο» ένας νοικοκύρης που έπιασε κάποιον να του κλέβει τα βερίκοκα” . (Άμα βρω το κείμενο και το χρόνο να το συμμαζέψω, κατά το βραδάκι, θα αποτολμήσω να το…σεντονίσω ζητώντας εκ των προτέρων συγγνώμη για την αντίστοιχη κατάχρηση φιλοξενίας)

  51. sarant said

    50 Nα τις δούμε τις ενδείξεις 🙂

  52. @ 46 Sarant

    Ναι, ναι, το θυμάμαι. Σταδίου.

  53. Λεύκιππος said

    Αν και πάνε τόσα χρόνια, ποτέ δεν θα τα ξεχάσω τα μικρά στρόγγυλα πορτοκαλί σχεδόν καφεκόκκινα βερύκοκα, που μας ξεδίψασαν όταν φτάσαμε περπατώντας στην κορυφή του Βεζούβιου και τα πουλούσαν για τρία-τέσερα milla, οι ναπολιτάνοι μικροπωλητές.

  54. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @24. Κουμπάρε, πολύ μοῦ ἄρεσαν οἱ κυπριακές πληροφορίες σου.

    (ὅποιος ἔχει ἑστιάσει στά χρώματα νεανικοῦ ἀγαπημένου (γυναικείου, βέβαια!) προσώπου, ἀντιλαμβάνεται ἀμέσως τό γιατί ἐσεῖς μέν λέτε «καϊσιά μου» την αγαπημένη γυναίκα καί ὁ Γιαννακόπουλος βλέπει «μάγουλο βερίκοκο» στό ἀντικείμενο τοῦ ἐρωτικοῦ του πόθου)

  55. @ 53

    milla ή mila;

  56. leonicos said

    Βρέθηκα τυχαία στο χωριό Ίναχος, έξω από το Άργος, εποχή προ-βερικόκου, σ’ έναν αγρό με βερικοκιές που μόλις είχαν ανθίσει.
    Ανθίζουν πριν βγάλουν φύλλα, σαν τη μυγδαλιά.
    Έμεινα με το στόμα ανοιχτό από την ομορφιά

    Ακόμα και σήμερα, η ανάμνηση αυτής της εικόνας με συγκλονίζει

  57. leonicos said

    9 Very koko

    κοίτα που ο Τζι είπε κάτι σωστό

  58. Χαρούλα said

    Leonikos μια απόπειρα

  59. Mitsi Vrasi said

    58 Αριστούργημα!

  60. Mitsi Vrasi said

    41. Ενώ επιχειρώ να ανακαλύψω από πού προέρχεται η λέξη «μίτζιρας», άλλο μέλος του ιστολογίου σκαρώνει γλωσσοδέτες με τ’ όνομά μου. Διαμαρτύρομαι και καταγγέλλω!

  61. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    58 Από το λινκ σου με τις φωτό (αργολικός κάμπος) αντιγράφω:
    Στην Ελλάδα καλλιεργούνται αρκετές ποικιλίες. Η πιο πρώιμη απ’αυτές, που λέγεται «Τσαουλιά» ή «Ζερβού» ωριμάζει στα τέλη Μαΐου και είναι πολύ καλή. Πρώιμη, επίσης, (ωριμάζει μέσα στον Ιούνιο) είναι η ποικιλία «Τίρυνθος», που όμως δεν είναι νόστιμη ενώ πολύ καλές ποικιλίες είναι οι: «Διαμαντοπούλου», «Χασιώτικα» και «Μπεμπέκου». Επίσης καλλιεργούνται οι ποικιλίες «Πλακάκια», «Μπόλια» Νάξου, πρώιμα «Αφάντου Ρόδου» και «Πλάκες». Στην Κέρκυρα καλλιεργείται η ποικιλία «Αρμελινία», που δίνει τα λεγόμενα αρμελίνια .
    Από τις ξένες ποικιλίες αναφέρουμε τις: «Λουιζέτ», «Παβιό», «Καφόνα», «Μονακό», «Βασιλική της Ιμόλα», «Στρογγυλή του Τοσσινιάνο», «Μπουλίντα», «Ροδάκινο της Νανσύ» και «Βαλ Βενόστα».
    https://www.argolikeseidhseis.gr/2019/03/blog-post_852.html
    ………………………………………………………….
    Στην Κίνα

  62. Είχα γείτονα με το επίθετο Καΐσης.

  63. Το «σαράντα το βερίκοκο..» του τραγουδούσαν και χόρευαν ο Καραγκιόζης με τα καραγκιοζόπουλα.

  64. Πιτσιρικάδες, τρίβαμε το κουκούτσι του βερίκοκου, την στενή πλευρά, σε μια πέτρα με λίγο σάλιο, δημιουργώντας μια τρύπα, αφαιρούσαμε το αμύγδαλό του με ένα τσιμπιδάκι μαλλιών κομμάτι-κομμάτι, και είχαμε ένα αυτοσχέδιο σφυριχτράκι.

  65. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    64.
    Μπράβο! ‘Εφτασεεεεεϊ! 🙂

  66. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @62. Καί ὁ παλιός θεσσαλονικιός δημοσιογράφος τῆς Αὐγῆς, Πάνος Καϊσίδης.

  67. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    60# Μαζί σου. Να μαζέψουμε υπογραφές να τον πετάξουμε όξω τον κοπρίτη.

  68. sarant said

    64-65 Κοίτα να δεις!

    67 Το κτήνος!

  69. Costas Papathanasiou said

    51:Πολλά ευχαριστώ για την ενθάρρυνση (κι εύχομαι κάτι καλό να βγει και απ’ το πολύ)
    «(Δείχνω/μαθαίνω)τι εστί βερίκοκο»:
    Καταπώς λέει και ο κ. Γ.Μπαλόγλου, στο άρθρο «Τι εστί βερίκοκο;» (σχ.4,7 sarant 8 Ιουνίου 2009 ) η ως άνω φράση φαίνεται να ‘ναι βγαλμένη από το επεισόδιο της εννεάκις+1 “συμφωνίας” Αισώπου και συζύγου Ξάνθου (:κεφάλαια 75-76, Vita Aesopi, B.E.Perry, 1952, σωζόμενα στο ελλην.χειρόγραφο Baroccianus 194 και λατινιστί στον κωδ.Lollinianus 26), επ’ αυτού δε συνηγορούν τα εξής:
    1) Το αρχαιοπρεπές “τι εστί” επιζητά ευλόγως και αρχαία καταγωγή, διότι εάν είχε προέλευση νεότερη και λαϊκή, θα είχε προτιμηθεί αντ’αυτού το «τι θα πεί» ή κάτι εξίσου εκφραστικό και αφροδισιακό με το «θα σου ξηγηθώ αρμυρό φιστίκι». Κατά συνέπεια η φράση μπορεί κάλλιστα να αναχθεί ισοδυνάμως σε αναζήτηση του «τί εστί κοκκύμηλον»
    Αναζήτηση δύσκολη, διότι, όπως «μήλα» εκαλούντο γενικώς πάμπολλοι στρόγγυλοι καρποί, έτσι και οι μικροί σφαιροειδείς φαίνεται πως ονομάζονταν συλλήβδην κοκκύμηλα (<κόκκυ=ελάχιστο, κατά τον Ησύχιο και κοκκύμηλο=μήλο του κόκκυγος, κατά Νίκανδρο), δηλαδή μηλαράκια ή μπαλάκια στα καθ’ ημάς, διακρινόμενα ειδολογικά με έναν επιθετικό προσδιορισμό προέλευσης (π.χ. Περσικά, Δαμασκηνά) ή έχοντα άλλες τοπικές ονομασίες [βλ.Αθήναιος Ναυκρατίτης, Δειπνοσοφισταί, Βιβλίον β΄-33 και Βιβλίον γ΄-24]
    2) Μεταγενέστερα, στις λατινικές μεταφράσεις του λεξικού Σουΐδα. τα φρούτα αυτά περιγράφονται ως «γένος μήλων» [:"Κοκκύμηλα. Genus mali. Coccymela: quae apud nos Βερίκοκκα vocantur"(Suidae Lexicon, Graece & Latine/ Versionem Latinam-Aemilii Porti/ Indicesque Auctorum & Rerum adjecit-Ludolphus Kusterus/ Regio Berolinensi/ Typis Academicis,MDCCV)], ως εκ τούτου ήταν αναμενόμενο να επικρατήσει στις εξωχώριες μεταφράσεις τού σχετικού Αισώπειου χωρίου, η απόδοσή τους ως «μήλα», ώστε να υπονοείται πονηρά -ως ερωτικό στοιχείο- και το μήλο της Αφροδίτης. [βλ. Iωάννης-Θεοφάνης Α. Παπαδημητρίου, Chapter Four “Romance without Love”,σελ.59-σημ39 στο συλλογικό έργο «Fiction on the Fringe: Novelistic Writing in the Post- Classical Age», edited by Grammatiki Karla, BRILL,Leiden▪Boston,2009].
    3) Σε κατοπινές συναγωγές λέξεων, συνονόματα «κοκκύμηλα» φέρει αρχικώς η κορομηλιά [π.χ.στην" Επιτομή Λεξικού της Παλαιάς Ελληνικής Γλώσσης εις την Σημερινήν " του Γεωργίου Ψύλλα (Εν Αθήναις/ 1836), καταχωρίζονται «Κοκκύμηλον.κορόμηλον.»-σ.137, αλλά και «κοῦκι.κοκκίμηλον.»-σ.141 (:Κούκι=Υφαντική η Θηβαϊκή, Κουκιοφόρος, Κοκκοφοίνικας)], ακολούθως, "κοκκυμηλίζουν" τόσο η δαμασκηνιά όσο και η βερικοκιά [π.χ. στο Λεξικό Δημητράκου (1936-1950) λημματογραφούνται «Βερικοκκέα =…(άλλως)καϊσιά, χρυσομηλιά• (και ειδικώς) ζαρνταλιά… και τσαουλιά, μηλέα η αρμενιακή ἢ κοκκυμηλέα…»— « βερίκοκκον =…καϊσί, ζαρταλούδι,…μήλον αρμενιακόν και πρεκόκκιον(λατ.) (και εν ειδικῇ ονομασία παραλλαγών)κοκκύμηλον το δαμασκηνόν και κοκ(κύμηλον) το περσικόν», αλλά και «κοκκυμηλέα =…η δαμασκηνιά… ||το δένδρον Κορδία η Μυξα»— «κοκκύμηλον=…το δαμάσκηνον: κοκκύμηλον το δαμασκηνόν, το προύμνον, βαρδάσα•»].
    Σημειωτέον ότι και σήμερα, στην Ποντιακή, διατηρείται η λέξη «κοκκύμελον», σημαίνουσα τη δαμασκηνιά, τον καρπό της και το τζάνερο (βλ. https://www.pontosnews.gr/497824/pontos/paradosi/kokkymelo-ena-dentro-pou-afou-anthisei/ , καθώς και "Λεξικόν Φυτολογικόν"-Π.Γενναδίου,1914-σ.523)
    4) Ρίχνοντας και τα γεωπονικά φώτα του προειρηθέντος Παναγιώτη Γενναδίου, βλέπουμε ότι τα (συνήθη) κοκκύμηλα κατά την εποχή Βιργιλίου(: Γεωργικά 37-30 π.Χ) αλλά και αυτήν του Αθηναίου(τέλη 2ου αι. μ.Χ. – αρχές 3ου αι. μ.Χ.) μάλλον αφορούσαν εν πολλοίς σε παραλλαγές Προύμνης της εμβολιαζομένης που ήταν «η παρά Θεοφρ(άστω) και Διοσκ(ουρίδη) Κοκκυμηλέα, η κν. ονομαζομένη Αγριοκορομηλιά, Αγριοδαμασκηνιά η Αγριοπουρνελλιά• είδος ιθαγενές της Μικράς Ασίας, όπερ, εισαχθέν από παναρχαιοτάτης εποχής απαντά ήδη αυτοφυόμενον πολλαχού της Ελλάδος και της λοιπής Ευρώπης• (…)» (Π.Γ., Λεξ.Φυτ. σ.808).
    Επιπλέον, γράφεται ότι «Βερικοκκέα(…) Εις τας βρεχομένας υπό της Ανατ. λεκάνης της Μεσογείου χώρας το δ(ένδρον) τούτο φαίνεται να εισήχθη κατ’αρχάς περί τον 1ο μ.Χ. αιώνα,(…) Υπό το όνομα βερίκοκκον αναφέρεται ο καρπός ούτος το πρώτον, καθ’όσον γνωρίζω, υπό του Δημοκρίτου("Γεωπονικά"10,73,2)» (Π.Γ., Λεξ.Φυτ. σ.191).
    Ενώ, για το είδος Προύμνη η ήμερος, το οποίο «συμπεραίνεται ότι είνε απλώς μορφή Π(ρούμνης) της εμβολιαζομένης και ουχί είδος υτοτελές»(σ.809), σημειώνεται ότι «…("Περί απλ.φαρμ." 7,2). Eκ του χωρίου τούτου Παύλου του Αιγινήτου, δύναταί τις να συμπεράνη ότι εις την εποχήν αυτού (7ον μ.Χ. αιώνα) η Δαμασκηνέα δεν ήτον εισέτι εισηγμένη ή τουλάχιστον δεν ήτο διαδεδομένη εις τας παραμεσογείους ελληνικάς χώρας(…)» (Π.Γ., Λεξ.Φυτ. σ.810).
    5) Όπως προαναφέρθηκε,,στο λεξικό Σουίδα(10ος μ.Χ.αι.) εξηγείται σαφώς ότι «Κοκκύμηλα: εἶδος ὀπωρῶν. τὰ παρ’ἡμῖν λεγόμενα βερίκοκκα.» και έτσι ακριβώς τα μεταφράζει και ο Μ.Παπαθωμόπουλος [βλ.ΜΑΝΟΛΗΣ ΠΑΠΑΘΩΜΟΠΟΥΛΟΣ, Καθηγητής Πανεπιστημίου Ίωαννίνων-Ο ΒΙΟΣ ΤΟΥ ΑΙΣΩΠΟΥ/ Η ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ G, Κριτική έκδοση μέ Εισαγωγή και Μετάφραση, ΙΩΑΝΝΙΝΑ 1990]
    Πεοσθέτοντας λοιπόν ότι «Το αρχικό κείμενο του Βίου του Αισώπου πρέπει να γράφτηκε στην Αίγυπτο τον 1ο αι. μ.Χ.,(…)»(: "Λαϊκές Διηγήσεις"- Ανθολογία Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας των Θ.Κ. Στεφανόπουλου, Στ. Τσιτσιρίδη, Λ. Αντζουλή, Γ. Κριτσέλη), συν ότι η (εξελιχθείσα) Δαμασκηνέα φαίνεται να εισήχθη πολύ μετά τον καιρό του Αισώπου, συν ότι η προ Αισώπου κοινή κοκκυμηλέα (αγριο-κορομηλιά,-πουρνελλιά), εξ ορισμού, δεν μπορεί να είχε καρπόν ασυνήθη, εξωτικό, αντάξιο της Αισώπειας "προβολής" της οποίας «θεασάμενη…το μήκος και το πάχος (η του Ξάνθου γυνή)…εάλω», συν ότι η «Βερικοκκέα» είχε εισαχθεί από τον 1ο μ.Χ. αι. στα ανατολικά παραμεσόγεια (πολλώ δε μάλλον στη Σάμο του Ξάνθου, δεδομένης της εγγύτητας του νησιού με την Ανατολία), οπότε τα καινοφανή βερίκοκα, εν σχέσει με τα παλιά κορόμηλα/δαμάσκηνα, θά’ταν και πιο λαχταριστά για μια Κυρία ορεξάτη, συνάγεται ότι «(αισώπεια)κοκκύμηλα≅βερίκοκκα», κρίνεται δηλαδή ως ορθή η αντίστοιχη μετάφραση Παπαθωμόπουλου η οποία και ενισχύει την άποψη του κ.Μπαλόγλου. [Αυτά, πάντοτε, όσον αφορά αυστηρά στο Αισώπειο κείμενο, άλλως, εάν αυτό αποτυπώνει πιστά προφορική παράδοση αιώνων πριν, τότε αρχικά ίσως μιλούσαν για περσικά και όχι αρμενικά κοκκύμηλα/αρμελίνια, δεκτού όντος ότι «η ροδακινέα πρέπει να εισήχθη εις την Ελλάδα» περί τον 4ο π.Χ. αιώνα (Π.Γ., Λεξ.Φυτ. σ.830)]
    6)Συνοψίζοντας, η φράση «(μαθαίνω ή δείχνω σε κάποιον) τι εστί βερίκοκο» φαίνεται ότι συνιστά εύστοχη αναφορά –διαδοθείσα αρχικά από μυημένους ακροατές ή αναγνώστες– στην πικάντικη ιστορία Αισώπου και Ξάνθου γυνής, και έχει την έννοια έμμεσης απειλής για πολλαπλή βίαιη συνεύρεση(τίναγμα κοκκυμήλων), προς τελική γνώση αντίστοιχη του “…πόσα απίδια παίρνει ο σάκκος”.
    Είναι δε φράση ευδιάδοτη διότι η σημασία της γίνεται λίγο-πολύ αντιληπτή ακόμη και σ’ όσους αγνoούν τον «Βίο Αισώπου», αφού, εκτός των προαναφερθέντων, είθισται να αξιοποιούνται (και εν Ελλάδι και αλλού) και άλλοι πολλοί καρποί με αντίστοιχα γνωρίσματα που ευνοούν συναφείς γενετήσιες συμπαραδηλώσεις, όπως, λόγου χάριν, το σύκο (και το φύλλο συκής), το αγγούρι, τα κορόμηλα/κούμπουλα(εξ ων πιθανότατα “ούμπαλα“), τα κορδομπούλια (συσφαιρώσεις αχαινίων του πλατάνου) και λοιπά πολλά (που για να καλυφθούν θα χρειαζόντουσαν καινούργιο διπλοσέντονο).

  70. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    Αν το prunus είναι αρσενικό, κανονικά δεν θα έπρεπε prunus armeniacus?

  71. Όχι, τα δευτερόκλιτα μπορούν να ανήκουν και στα τρία γένη. Αντιδιαισθητικό, το παραδέχομαι, αλλά…
    http://ebooks.edu.gr/ebooks/v/html/8547/2730/Latiniki-Grammatiki_G-Lykeiou_html-apli/index_02c.html Όπως το dominus κλίνονται και τα pŏpŭlus λαός, numĕrus αριθμός, nuntius άγγελος, κ.ά. Επίσης τα θηλυκά δευτερόκλιτα σε -us· τέτοια είναι τα ονόματα των δέντρων, όπως malus μηλιά, ficus συκιά, pirus αχλαδιά, pōpŭlus λεύκα κτλ., ακόμη τα ονόματα alvus κοιλιά, humus γη, vannus λικμός σιταριού, και τα θηλυκά που η λατινική τα πήρε από την ελληνική, π.χ. methŏdus μέθοδος, Aegyptus Αίγυπτος, κ.ά.τ.

  72. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    Α, μάλιστα, είναι κοπέλα. Πάσο.

  73. Κουτρούφι said

    Armellino και αρμελίνια (#25, #42).
    Στη Σίφνο (και μου φαίνεται μόνο εκεί) υπάρχει το επώνυμο Αρμελινιός (καμιά φορά και Αρμελενιός). Μάλλον από τα βερίκοκα προέρχεται λοιπόν, χωρίς αυτά να λέγονται αρμελίνια εκεί. Βενετσιάνικης επιρροής, ίσως.

  74. sarant said

    69 Εντυπωσιακό, ευχαριστώ πολύ! Πειστικό ακούγεται.

    73 Πράγματι, στον ΟΤΕ βρίσκουμε μόνο σε Σίφνο και Αθήνα αυτό το επώνυμο.

  75. Μαρία said

    66
    Τι να σου κάνει ο Καϊσίδης, όταν έχεις τον επίσης Σαλονικιό δημοσιογράφο Τάκη Καΐση 🙂

  76. Αγγελος said

    O Ξενόπουλος παρατηρεί σε μια Αθηναϊκή του Επιστολή ότι αλλού θεωρούν συνώνυμα τα βερίκοκα και τα καϊσιά, «ενώ στην Αθήνα πολλοί τα ξεχωρίζουν». Εγώ τη λέξη «καϊσιά» από κει την έμαθα, χωρίς ως τώρα να ξέρω ακριβώς τι σημαίνει — μόνο τα «βερίκοκα» περιλαμβάνονται στο ενεργό μου λεξιλόγιο 🙂

  77. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    56 >>Ανθίζουν πριν βγάλουν φύλλα, σαν τη μυγδαλιά.
    Αμυγδαλιές,βερικοκιές, βυσσινιές, κερασιές, ροδακινιές, δαμασκηνιές, αχλαδιές, μηλιές, κορομηλιές, ανθίζουν πριν βγάλουν φύλλα.
    Οι ροδιές πάλι, όχι. Μου γελά τώρα από τον κήπο μια τρίκλωνη μ΄άνθια φλογάτα πάνω στη χλωροπράσινη φυλλωσιά της

  78. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    69 (τίναγμα κοκκυμήλων)
    την κούνησε την αχλαδιά 🙂

  79. Adeline said

    Δεν μου πολυαρέσουν τα βερίκοκα, είναι λίγο άνοστα αν δεν είναι μπεμπέκου. Από το άρθρο έμαθα ότι το τί εστί βερίκοκο είναι του Σουρή κι ότι η γραφή με ύ είναι λάθος

  80. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα!

  81. ΓιώργοςΜ said

    Στα ονόματα, να προσθέσω το Καϊσας, που λέγεται ένας γνωστός, και Βερυκάκη, (πρώην δήμαρχος Αγίου Δημητρίου, μακαρίτισσα πλέον).

  82. Λεύκιππος said

    55 Milla, τα ιταλικά χιλιάρικα της προ euro εποχής αν θυμάμαι σωστά.

  83. δρομέας said

    Είναι πραγματικά λυπηρό, ένα άρθρο για το κοσμαγάπητο «βερίκοκο» που πρωτογράφτηκε το 2009, μπήκε σε βιβλίο το 2013 («Οπωροφόρες λέξεις»), αναρτήθηκε ξανά το 2017 και δημοσιεύεται για 4η φορά το 2022, να έχει τόσες καραμπινάτες ελλείψεις που «βγάζουν μάτι»… Κάτι προσπάθησε να πεί με το σεντόνι του στο σχόλιο 69 ο ανυποψίαστος σχολιαστής Παπαθανασίου, αλλά ούτε ο ίδιος κατάλαβε τί βρήκε. Για τέτοιου βεληνεκούς αταζαμοσύνη μιλάμε: Να μη μπορείς να ξεχωρίσεις δυό γαϊδουριών άχυρα!..

    Με όλη την αγάπη που έχω στον κ. Σαραντάκο, θα του πώ τα εξής: Είναι αδιανόητο, αγαπητέ μου κύριε Νίκο, εσείς, ένας λαμπρός θεράπων της Θείας Ελληνικής Γλώσσης, να έχετε «χτενίσει» 4 φορές τα τελευταία 13 χρόνια το άρθρο σας για τα «βερίκοκα» και να μήν αντιληφθήκατε τα όσα εκπληκτικά γράφει ο Μέγας Κωνσταντίνος Κόντος στον «Λόγιο Ερμή» του σωτηρίου έτους 1876!.. Αναρτώ μερικά ελάχιστα αποσπάσματα, ελπίζοντας ότι θα σάς ξεστραβώσω, αλλά κυρίως για να αντιληφθεί και ο τελευταίος κάφρος αναγνώστης σας τί πραγματικά συμβαίνει με το «βερίκοκο»…

    Επειδής έχω καταλάβεί τί τεμπελχανάδες είναι οι αναγνώσται του παρόντος Ιστολογίου και πόσο πολυάσχολος τυγχάνει ο ίδιος ο κ. Σαραντάκος, θα κάνω μια επιγραμματική περίληψη των όσων αποκαλύπτει στο ως άνω σύγγραμμα ο κορυφαίος μετά τον Κοραή Ρωμιός ελληνιστής του 19ου αιώνος, Κωνσταντίνος Κόντος:

    1) Η πρώτη καταγραφή της λέξεως «βερίκοκο» στην Θεία Ελληνική Γλώσσα έγινε (με την γραφή «βερικόκκια») στα «Γεωπονικά» του Κασσιανού Βάσσου (6ος αιών μ.Χ.) που περισυνελέγησαν από τον ελληνογνώστη αυτοκράτορα Κωνσταντίνο Πορφυρογέννητο τον 10 αιώνα.

    2) Είχε προηγηθεί ο Αρτεμίδωρος στα «Ονειροκριτικά» του (2ος αιών μ.Χ.) όπου αναφέρει την φράση «Περσικά δε και βερεκόκκια και κεράσια και πάντα τα όμοια…» (σ.σ.: ο Κόντος μάς βεβαιώνει ότι ο Αρτεμίδωρος έγραφε «βερόκκια» και ο τυπογράφος το έκανε από κακή αντιγραφή «βερεκόκκια»)

    3) Απο΄τα «Γεωπονικά» πήρε την λέξη ο ελληνόψυχος Σουΐδας και αναφέρει στο Λεξικό του την περίφημη φράση «[Κοκύμηλα:] εἶδος ὀπωρῶν. τὰ παρ’ ἡμῖν λεγόμενα βερίκοκκα.»

    4) Αμέσως μετά τον Σουΐδα παρέλαβε την λέξη «βερίκοκο» ο Εβραίος γιατρός του Αλεξίου Κομνηνού
    Συμεών Σήθης (11ος αιών μ.Χ.) και την αναφέρει στο θρυλικό «Σύνταγμα κατά στοιχείον περί τροφών δυνάμεων». Αμέσως μετά τον Συμεώνα Σήθη παρέλαβε την λέξη «βερίκοκο» (εφευρίσκοντας το θηλυκό «βερικοκκία») ο ελληνομαθέστατος Άραψ συγγραφεύς του «Ονειροκριτικού του Αχμέτ», ο οποίος και έκανε γνωστό το βερίκοκο στους Άραβες.

    5) Τέλος, η γραφή με ύψιλον («βερύκοκκο») πρωτοκαταγράφεται εν τω Γλωσσαρίω του Δουκαγγίου (1η έκδοσις 1678) το οποίο άριστα γνωρίζει ο κ.Σαραντάκος, αφού του έχει αφιερώσει τρία τουλάχιστον άρθρα, αποκαλύπτοντας – μεταξύ άλλων – ότι η κοσμαγάπητη φράσις «Γειά σου» πρωτοκαταγράφεται εν τω Γλωσσαρίω του Δουκαγγίου

    ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: Με τόσες τρανταχτές παραλείψεις σε ένα μόνο άρθρο, και ο τελευταίος κάφρος αναγνώστης αντιλαμβάνεται σε τί χαώδη βάραθρα έχει κατατρακυλήσει η επιστημονική ποιότης του παρόντος Ιστολογίου, μετά την αδόκητο κοίμηση του αλησμόνητου Γιάννη Ιατρού. Έτσι εξηγείται και η σπανία εμφάνισις των λαμπρών χριστιανών σχολιαστών, Blogotinanai και χριστιανόπουλου Ριβαλντίνιο…

    Αν υπήρχε ακόμη η αλήστου μνήμης βαθμολογία της Alexa, θα εδικαιούμεθα χαιρεκάκως να βροντοφωνάξουμε προς το Σαραντάκειο Ιστολόγιο και τον ιδιοκτήτη του τον κύριο Νίκο, την μυριόστομη ιαχή που φώναζε στα νιάτα του ο κ. Gpoint μαζί με τους άλλους Παοκτζήδες, όταν υποβιβάστηκε ο Ηρακλής Θεσσαλονίκης:

    «Εκεί – Εκεί, στην Β΄ Εθνική, μαζί με τον Απόλλωνα και την Προοδευτική»!

  84. Φρουρά, φρουρά !

    (όπως κάποτε φωνάζανε οι πιτσιρίκες » Κορίτσια ο Μπάρκουλης»

  85. Παναγιώτης Κ. said

    9. Διάβασε και αυτή την εκδοχή (αν ήδη δεν το έχεις δοκιμάσει).
    Η μπριζόλα λοιπόν έχει ετοιμαστεί και, ώ της… θλίψης, δεν υπάρχει λεμόνι. Ανάγκα όμως και ο νους του ανθρώπου κινητοποιείται!
    Υπάρχει στα αζήτητα μια μαρμελάδα στο ψυγείο. Στα αζήτητα διότι είναι ξινή. Δοκιμάζω σε ένα κομμάτι, το πείραμα…πετυχαίνει και πασαλείβω και την υπόλοιπη μπριζόλα με μαρμελάδα.
    Έκτοτε το έχω σύστημα να τρώω τη μπριζόλα με ξινή μαρμελάδα!

  86. # 85

    Δεν ‘εχεις άδικο να δοκιμάζεις καινούργια πράγματα αλλά οι δικές μου εμπειρίες- κυρίως γαλοπούλα με ζελέ από φρούτα του δάσους και διάφορες άλλες τζαμ δεν με ενθουσίασαν γιατί η μάνα μου (και γω μετά) έφιαχνε απίθανη γέμιση με χοιρινο κιμα, κάστανα, σταφίδες και κουκουνάρια οπότε απέρριψα τα φρούτα στα μαγειρευτά και τις σαλάτες. Εδώ να σημειώσω πως εξαιρώ το κρεμμύδι που κατάτον καραγκιόζη είναι…φρούτο !
    Ασε που ποτέ δεν μου λείπει το λεμόνι, το πάω πολύ (και στι τηγανιτές πατάτες αντί για αλ’ατι !! (δοκίμασέ το )

  87. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    9. Τζη, παράξενο με το ημιπρασίνισμα στα βερίκοκά σου. Ο Αλέξης μπορεί κάτι να πει. Εμάς, επίσης από κουκούτσι η βερικοκιά, έδεσε φέτος πολύ λιγότερα, 6-8 κιλά, αλλά εξαιρετικά. Δεν ξέρω τί ποικιλία είναι (έβαλα σπόρο από νόστιμο φρούτο, καθώς η βερ. είναι απ τα δέντρα που βγαίνουν κατ΄ευθείαν, δε θέλει μπόλιασμα), αλλά κάνει μεγάλα και νοστιμότατα. Χθες συμπτωματικά με το άρθρο, κόψαμε και τα τελευταία 2-3 κιλά.
    Πορτοκάλια ντόλτσε! Μπράβο! Στην Κρήτη είχαμε από πάντα. Ένα νεότερο δέντρο, φύτεψε ο πατέρας μου σε κτήμα της «προίκας» μου 🙂 , για τον καλό μου που όταν πήγαμε πρώτη φορά, έδειξε μεγάλο ενθουσιασμό για το γλυκό αυτό( εξου ντόλτσε) πορτοκάλι. Φέτος μας έστειλαν ένα καφάσι τίγκα , μόνο απ΄ αυτά! Τα πελεκήσαμε μέχρις ενός, έχω κρατήσει σπόρους (αχ Γιάννη Ι. -είχαμε πει πως θα του έδινα να πειραματιστεί) αλλά όπως ξέρεις, εν πρώτοις βγαίνει άγριο (νεραντζιά) το δέντρο.

  88. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    85, απλώς ανακάλυψες μια ήδη γκουρμεδιά για άλλους. Το ψητό κρέας, (πιο πολύ αυτό με λιπάκι) «σηκώνει» και το υπόξινο και το γλυκό.Θα δεις πχ σε (ελληνικές) συνταγές να χρησιμοποιούν πετιμέζι. Από τις κορομηλιές μου, τελευταία, κάνω τέτοια μαρμελάδα-χωρίς ζάχαρη, και άλειψα πειραματικά το αρνί το Πάσχα και μετά, το χοιρινό τα Χριστούγεννα 🙂 .
    Παρεμπιπτόντως φέτος, πρώτη χρονιά που δεν έχουν καθόλου καρπό αυτά τα δέντρα. Το είχα ψυλλιαστεί ότι κάτι δεν πήγε καλά από την ανθοφορία τους που ήταν αδύναμη. Στις έκτακτες καιρικές συνθήκες (όψιμα χιόνια) και σε κάποια κακή συνάρτηση με την ηλιοφάνεια (ο Αλέξης είχε πει τη σχέση με τον ήλιο του χειμώνα) το αποδίδω. Μεγάλα δέντρα που δεν μπορούσα να κουμαντάρω τόσον καρπό και τώρα θα μείνω με τις περσινές τους μαρμελάδες/πετιμέζια.
    Της θείας μου τα ίδια δέντρα όμως, ούτε χιλιόμετρο παρακάτω, έχουν δέσει κανονικά. Μυστήριο.

  89. sarant said

    Kαλημέρα από εδώ!

    84 Της νύχτας τα φαντάσματα θα πάμε για μπάνιο

  90. Spiridione said

    Η φράση με το βερίκοκο καταγράφεται πρώτη φορά σε συλλογή παροιμιών στο Επιδόρπιον του Μιχαήλ Λελέκου Κλεωναίου το 1888 (εκεί παραπέμπει ο Ν. Πολίτης)
    https://anemi.lib.uoc.gr/php/pdf_pager.php?rec=/metadata/6/f/6/metadata-425-0000050.tkl&do=73348_01_01.pdf&pageno=237&width=347&height=588&maxpage=313&lang=el

  91. Spiridione said

    Και άλλες δυο παλιότερες ανευρέσεις:
    Μία απ’ τον Βερναρδάκη του 1884
    https://books.google.gr/books?id=lSoTAAAAYAAJ&pg=PA212&dq=%22%CE%AD%CF%83%CF%84%CE%B9+%CE%B2%CE%B5%CF%81%CE%AF%CE%BA%CE%BF%CE%BA%CE%BA%CE%BF%CE%BD%22&hl=el&sa=X&ved=2ahUKEwjdsvWXjq_4AhX7h_0HHetqDdkQ6AF6BAgCEAI#v=onepage&q=%22%CE%AD%CF%83%CF%84%CE%B9%20%CE%B2%CE%B5%CF%81%CE%AF%CE%BA%CE%BF%CE%BA%CE%BA%CE%BF%CE%BD%22&f=false
    Και μία απ’ το Μη Χάνεσαι του 1883
    https://kosmopolis.library.upatras.gr/index.php/mh_xanesai/article/view/78230/77105

  92. michaeltz said

    Τώρα μπόρεσα να μπω, η ζωή συνταξιούχου στο χωριό είναι σκληρή, πιότερο κι από εργαζομένου!
    Επιβεβαιώνω και γω ότι η καϊσιά είναι υποείδος της βερυκοκιάς. Εκτός από το γλυκό κουκούτσι έχει και διαφορετικό σχήμα καρπού, είναι λίγο μυτερός, όχι ολοστρόγγυλος. Αν περάσετε από την παραλία Σαράντι, στη Βοιωτία, ανατολικά του στοιχειώδους μώλου υπάρχει μεγάλο κτήμα γεμάτο με Καϊσιές.
    Η εμπειρία μου με το δέντρο είναι εμπειρία ζωής. Υπήρχε ένα τέτοιο στην αυλή του νοικιασμένου σπιτιού μας στην Χαραυγή Υμηττού, προσφυγοπροάστειο, μεταπολεμικά, όπου, λόγω ενοικιοστασίου, μείναμε μέχρι που τέλειωσα το Δημοτικό. Στο δέντρο αυτό σκαρφάλωνα σαν πιθηκάκι όποτε τα μάτια των δικών μου συννέφιαζαν και έβλεπα να έρχεται καταιγίδα ξυλοφορτώματος. Έφτανα, λόγω μικρού βάρους, στα τελευταία κλαριά, όπου μόνο τα πουλάκια ξαπόσταιναν, απρόσιτος στους αγριεμένους επί της γης, μέχρι να τους φύγει ο θυμός! Ήξερα ότι το να φάω είχε γι’ αυτούς πάντα προτεραιότητα από το να τις φάω, οπότε, μετά από λίγες ώρες, θα με καλούσαν να κατέβω για φαγητό, με τυποσχέσεις ότι δεν θα με δείρουν!
    Η σχέση μου με την καϊσιά αναβαθμίστηκε στα 8 μου χρόνια και μετά. Βλέπετε, το δέντρο κατέβαζε πάνω από 50 οκάδες βερίκοκα καΐσια, που έπρεπε να γίνουν γλυκό για όλη την γειτονιά. Η διαδικασία ήταν η εξής: Συλλογή με το χέρι για να μην σκάσει, πέφτοντας, ο καρπός (και εδώ ήμουν απαραίτητος!), πλύσιμο, επιδέξιο ξεφλούδισμα με κοφτερό μαχαιράκι (δουλειά για τις γυναίκες του σπιτιού, μάνα, θεία και γιαγιά), βγάλσιμο του κουκουτσιού με φουρκέτα, εμβαπτισμός του καρπού σε ασβεστόνερο, για να σφίξει, ώστε να μην διαλυθεί στον βρασμό, και μετά… Μετά όλοι περιμένανε εμένα, που ήμουν εντεταλμένος να σπάω τα κουκούτσια! (Πάντα τούς έλειπαν ανεξήγητα μερικά, που υπεξαιρούσα για να έχω απόθεμα για σφυριχτράκια, διαφορετικού μεγέθους, για διαφορετικού τόνου σφυρίγματα! Μετά από αυτό, το να φάω, επιπλέον, μερικά, ήταν πλεονεξία!).
    Με το σφυράκι, λοιπόν, σε μια λακουβίτσα της τσιμεντόστρωσης, ένα-ένα τα έσπαγα, χωρίς να σπάει το περιεχόμενο. Για να το πετύχεις αυτό έπρεπε να κρατάς το κουκούτσι έτσι ώστε να το χτυπάς στη στενή πλευρά, αλλιώς τα μισά έβγαιναν θρύψαλα. Μετά παρέδιδα το ταψί με το βουναλάκι από τα αμύγδαλα για να τα ζεματίσουν και να τα ξεφλουδίσουν. Μετά, αυτά ξανατοποθετούνταν στην καρδιά του καρπού πριν μπει στην κατσαρόλα για βράσιμο στο σιρόπι! (Σε καμιά βδομάδα είχε περάσει κι ο πόνος από τις σφυριές που έπεφταν στα δάχτυλά μου!)
    Όλο αυτό το διάστημα έβλεπα σκιές έξω από τα κάγκελα της μάντρας της πρόσοψης, άλλοι πιτσιρικάδες, αλλά και μεγάλοι, παρακολουθούσαν την εξέλιξη των εργασιών γιατί ανέμεναν, όλοι τους, το δικό τους βάζο ή βαζάκι, ανάλογα με την ποιότητα της σχέσης τους με την μάνα, ακριβοδίκαια μετρημένης! Το πόσα τέτοια βάζα και βαζάκια πήγαινα, μετά πόνου ψυχής, πεσκέσι στους γείτονες κάθε χρόνο, δεν λέγεται!
    Κάποτε φύγαμε από το σπίτι, νοικιάσαμε αλλού, και ο ιδιοκτήτης το γκρέμισε για να χτίσει πολυκατοικία. Ήμουν παρών στο κόψιμο της Καϊσιάς μου, έξω από το όριο της, γκρεμισμένης και αυτής, μάντρας. Τα δάκρυά μου, το ένιωσα, σημάδεψαν το τέλος της παιδικότητάς μου…

  93. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    92 Πολύ ωραίο!
    Μου θύμισε ένα στίχο , κάπως: Στο σπίτι του παππού μου, να ζει άραγε εκείνη η ροδακινιά;

  94. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Τα βερίκοκα φαίνεται έχουν ακόμη πολλά σκόρπια να συμπληρώσουμε.
    Από μια ωραία ανάρτηση:
    Τα καΐσα, τα καϊσοκούκουτσα και το ικαριώτικο fidget spinner
    «καϊσόκοπα, ξερά καΐσα »
    Απιδόκοπα λέγαμε εμείς τα αποξηραμένα στον ήλιο αχλάδια-σε φέτες ή στα δυο τα μικρά.
    «Τα καϊσοκούκουτσα ήταν το παιχνίδι της εποχής, παίζαμε λακκάκια, ψείρες, σημάδι μπροστά σε τοίχο, μονά ζυγά, φτιάχναμε και φουρφούρια – μυλαράκια που ήταν το Fidget Spinner της εποχής (και βίντεο) .

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: