Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Τριάντα και μία πολίτικες λέξεις (από αναρτήσεις της Νεκταρίας Αναστασιάδου)

Posted by sarant στο 16 Ιουνίου, 2022


Στο ιστολόγιο δημοσιεύουμε κατά καιρούς άρθρα με λέξεις από κάποια περιοχή του ελληνόφωνου χώρου. Συνήθως τα άρθρα αυτά είναι συνεργασία φίλων του ιστολογίου, που ο καθένας παρουσιάζει λέξεις της ιδιαίτερης πατρίδας του -σε αρκετές περιπτώσεις από νησιά, αφού τα νησιά έχουν το καθένα το δικό του γλωσσικό οικοσύστημα. Το τελευταίο από τα άρθρα αυτά ήταν οι λοζετσινές λέξεις, συνεργασία (φυσικά) του φίλου μας του Λοζετσινού.

Ένας λογαριασμός που παρακολουθώ στο Τουίτερ είναι της Νεκταρίας Αναστασιάδου. Η Νεκταρία Αναστασιάδου είναι Κωνσταντινοπολίτισσα συγγραφέας -γράφει τόσο στα ελληνικά όσο και στα αγγλικά. Στο Τουίτερ δημοσιεύει τακτικά ιδιωματισμούς της μητρικής της γλωσσικής ποικιλίας, των ελληνικών της Πόλης, όπως τα μιλούν οι δυστυχώς λιγοστοί πια Ρωμιοί που έχουν απομείνει (αν και τα τελευταία χρόνια νομίζω πως υπήρξε μια ανάσχεση της πληθυσμιακής πτωτικής τάσης). Ως τώρα έχει δημοσιεύσει σχεδόν 300 τέτοιους ιδιωματισμούς, και από αυτή τη συλλογή εγώ στο σημερινό άρθρο διαλέγω να παρουσιάσω τριάντα και μία λέξεις. Γιατί αυτός ο αριθμός; Θα το καταλάβετε όταν φτάσετε στο τέλος.

Παρουσιάζω λοιπόν τις 30 και μία πολίτικες λέξεις και την αντιστοιχία τους με την κοινή νέα ελληνική, με αλφαβητική σειρά εκτός της τελευταίας. Επειδή τα τουίτ έχουν ασφυκτικό όριο χαρακτήρων, οι δημοσιεύσεις αυτές της Νεκτ. Αναστασιάδου είναι αναγκαστικά λακωνικές. Εδώ προσθέτω διάφορα φλύαρα δικά μου, έχοντας κοιτάξει και το «Λεξικό του κωνσταντινουπολίτικου γλωσσικού ιδιώματος» του Νίκου Ζαχαριάδη (εκδ. Γαβριηλίδη).

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΛΕΞΕΙΣ

1. ακιντές: σκληρή καραμέλα χωρίς περιτύλιγμα, που πουλιέται από βάζα, με διάφορες γεύσεις και χρώματα.  Από τουρκ. akide.

2. αμπούλα: η λάμπα της κοινής ελληνικής, δάνειο από το γαλλ. ampoule. Όπως έχουμε γράψει κι αλλη φορά, η αμπούλα είναι αντιδάνειο, αφού η γαλλική λέξη ανάγεται στον αμφορέα. Στα ελληνικά της κοινής, η αμπούλα έχει άλλη σημασία, σημαίνει φιαλίδιο. Κατά σύμπτωση, και η λέξη λάμπα είναι αντιδάνειο (από lampe, που ανάγεται στο αρχαίο λαμπάς).

3. απαρτμάν: η πολυκατοικία της κοινής ελληνικής. Δάνειο από το τουρκ. apartman, που είναι με τη σειρά του δάνειο από το γαλλ. appartement, που όμως θα πει «διαμέρισμα». Η αλλαγή της σημασίας δηλαδή έγινε στα τουρκικά. Να σημειωθεί ότι στον μεσοπόλεμο βρίσκουμε σε ελλαδικά κείμενα τη λέξη απαρτμάν ως γαλλισμό, δηλ με τη σημασία «διαμέρισμα».

4. βουρβουτσουλιό: οχλαγωγία, βαβούρα. Ονοματοποιία. Τη λέξη τη βρίσκω (σπάνια) και σε ελλαδικά κείμενα, π.χ. στον Ξενόπουλο.

5. γιουφκάς: Το φύλλο για πίτα ή μπακλαβά. Η λέξη τελευταία έχει περάσει και στην Ελλάδα από τα πολίτικα ζαχαροπλαστεία. Από τουρκ. yufka. Μεταφορικά, ο ευαίσθητος άνθρωπος. Αλλά γιουφκά γιουρεκλής, κατά λέξη «με καρδιά από ζυμάρι» (τουρκ. yufka yürekli) είναι ο δειλός, ο λιπόψυχος.

6. γκεβρέκικος: τραγανός, πχ για κουλούρια, από τουρ. gevrek. Kι αυτός που θρυμματίζεται εύκολα, εύθρυπτος.

7. καζίνο, καζινάκι: Όχι μόνο και όχι κυρίως το καζίνο, όπως είναι στην Ελλάδα, αλλά το υπαίθριο καφενείο, ιδίως παραθαλάσσιο, ουζερί, αναψυκτήριο. Όχι κατευθείαν από τα ιταλικά, λέει ο Ζαχαριάδης, αλλά από το τουρκ. gazino, που έχει τις ίδιες σημασίες.

8. κακαολέ: ζεστή σοκολάτα (ρόφημα) με γάλα, από το γαλλ. cacao au lait.

9. καντιφές: το βελούδο. Από τουρκ. kadife, αραβικής αρχής. Στην Ελλάδα έχουμε τον κατιφέ, που παράγεται από την ίδια τουρκική λέξη, αλλά δηλώνει το λουλούδι καλέντουλα, το οποίο παραδόξως είναι αμερικανικής προέλευσης (και έχει βελουδένια υφή).

10. καρναμπίτι: το κουνουπίδι. Aπό τουρκ. karnabit. [H Νεκταρία Αναστασιάδου θεωρεί πιθανότερη την παραγωγή όχι από τα τουρκικά αλλά από το αρχαίο κραμβίδιον, και θεωρεί επίσης ότι η τουρκική λέξη είναι δάνειο από τα ρωμέικα της Πόλης. Έχω αρκετές επιφυλάξεις].

11. κουρουγεμιστσής: εμπορος ή πουλητής ξηρών καρπών. Από τουρκ. kuruyemişçi, όπου kuru yemiş οι ξηροί καρποί. Αναγνωρίζουμε εδώ το κουρου = ξερός, όπως στην τυρόπιτα (έχουμε γράψει) και λιγότεροι τα γεμίσια = οπωρικά (επίσης έχουμε γράψει).

12. μαρόν: το καστανό χρώμα, το καφετί. Από γαλλ. marron, που είναι το κάστανο και το καστανό. Στην Ελλάδα μόνο για τα κάστανα (σε γλυκό) το χρησιμοποιούμε, νομίζω.

13. μεζαρλίκι: Το μουσουλμανικό νεκροταφείο, από τουρκ. mezarlιk (mezar ο τάφος). Τη λέξη την έχει χρησιμοποιήσει και ο Καζαντζάκης, όπως αναφέρει η συγγραφέας, -όχι αυθαίρετα, αφού είναι λέξη της κρητικής διαλέκτου. Όπως βρίσκω, μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για χριστιανικό νεκροταφείο.

14. μπατανία: η κουβέρτα της κοινής ελληνικής. Από τουρκ. battaniye, αραβικής αρχής (όπως δείχνει και η κατάληξη, νομίζω). Να σημειωθεί ότι η λέξη εμφανίζεται και στα ελληνικά της Ελλάδας, τη θυμάμαι πχ στον Τσιφόρο (και «πατανία»).

15. μπεντέλι: τιμή, αντίτιμο, αντάλλαγμα. Από τουρκ. bedel. Παλιότερα, σήμαινε επίσης το αντισήκωμα, δηλ. το χρηματικό ποσο που πλήρωναν οι Ρωμιοί για να απαλλαγούν από τη στρατιωτική θητεία.

16. νταβατζής: ο ενάγων, ο μηνυτής σε δίκη! Από τουρκ. davaci. Η ελληνική λέξη νταβατζής = προαγωγός πρέπει να προέρχεται από την ίδια τουρκική λέξη, ίσως από τη σημασία του διεκδικητή, αν και το λεξικό Μπαμπινιώτη αναφέρει και άλλες εκδοχές. Αξιζει διερεύνηση (και ίσως άρθρο).

17. ντολαστίζω: περιφέρομαι, κάνω βόλτα, τριγυρνώ. Από τον αόριστο του τουρκ. dolaşmak. Και ντολασμάς (από τουρκ. dolaşma) η βόλτα, ο περίπατος.

18. παρφέμ: το φιαλίδιο με άρωμα, από τουρκ. parfüm < γαλλ. parfum. Στα ελληνικά της Ελλάδας λέμε μόνο «παρφουμαρίζομαι». Το φιαλίδιο με γυναικείο άρωμα λέγεται επίσης μυρωδιά.

19. πεμπέ: το ροζ χρώμα. Από τουρκ. pembe, περσικής αρχής. Ωστόσο, και η λέξη «ροζ» χρησιμοποιείται επίσης.

20. ποχποχλαντίζω: καλοπιάνω κάποιον ή τον κολακεύω, τον παινεύω υπερβολικά. Από το τουρκ. pohpohlamak δηλ. από το επιφώνημα poh poh, αντίστοιχο του ελλ. πω-πω (ή πο πο!).

21. πούλι: το γραμματόσημο, αλλά και το «πιόνι» του ταβλιού ή της ντάμας. Στα ελληνικά της Ελλάδας η λέξη έχει μόνο τη δεύτερη σημασία. Από τουρκ. pul, λέξη που έχει και τις δύο σημασίες (γραμματόσημο-πούλι) και πολλές άλλες. Να σημειωθεί ότι στα πολίτικα υπάρχει κι άλλη λέξη για το γραμματόσημο, το τέμπρο, δάνειο από το γαλλ. timbre. Στην κοινή ελληνική, ο όρος τέμπρο χρησιμοποιείται για να χαρακτηρίσει το ηχόχρωμα τραγουδιστή, επίσης από τα γαλλικά.

22. τερεότι: ο άνηθος, από τουρκ. tereotu.

23. τιν τιν ταρλαντίν: γυμνός, τσίτσιδος. Ο όρος χρησιμοποιείται και κυριολεκτικά αλλά και όταν κάποιος χάσει πολλά στο χαρτοπαίγνιο, είναι δηλ. αντίστοιχο του ελλαδικού «με έγδυσαν». Έπαιζα τρεις ώρες κι έμεινα τιν τιν ταρλαντίν.

24. τριγυρινοί: οι γείτονες, όσοι ζουν ή δουλεύουν κοντά στο σπίτι σου.

25. τσατί: η στέγη, η σκεπή. Από τουρκ. çatι. Η σοφίτα στα πολίτικα είναι «τσατί κατί» çatι katι.

26. τσερτσεβές: η κορνίζα. Αλλά και η κάσα της πόρτας ή του παραθύρου. Και ο σκελετός των γυαλιών. Από τουρκ. çerçeve, που έχει όλες αυτές τις σημασίες.

27. τσεσμές: η δημόσια βρύση, η κρήνη. Από τουρκ. çeşme, περσικής αρχής -βλέπω ότι στα περσικά çeşm είναι το μάτι, ίσως λοιπόν το μάτι του νερού; Και ο Τσεσμές απέναντι στη Χίο, Κρήνη λεγόταν (εξού και η Νέα Κρήνη).

28. χαμουρσούζι: το εβραϊκό Πάσχα, όπως και ο άζυμος άρτος. Από το τουρκ. hamursuz, όπου hamur η ζύμη, το ζυμάρι και -suz το στερητικό επίθημα. Το χαμούρι το λέμε σε ελλαδικές διαλέκτους νομίζω.

29. χιρσίζης: ο κλέφτης, από τουρκ. hιrsιz, που προέρχεται από το hιr = θόρυβος και sιz το στερητικό επίθημα. Κάνει τη δουλειά του αθόρυβα.

30. χορλαντίζω: ροχαλίζω. Από τον αόριστο (horlandim ή κάπως έτσι) του τουρκ. horlamak, που σημαίνει το ίδιο. Να προσέξουμε ότι τα περισσότερα ρήματα που έχουμε δανειστεί απο τα τουρκικά τα δανειστήκαμε απο τον αόριστο γι’ αυτό και πολλά έχουν κατάληξη σε -ντίζω.

Ως εδώ έχουμε τριάντα λέξεις. Η τριακοστή πρώτη είναι η λέξη που παρουσίασε πριν από μερικές μέρες η Νεκταρία Αναστασιάδου και ταιριάζει να τη βάλω εδώ διότι πρόκειται για τη λέξη «τριανταμία».

Αλλά τι σημαίνει τριανταμία στα πολίτικα; Όχι το οικογενειακό χαρτοπαίγνιο, υποθέτω, αλλά κάτι που δεν λέγεται μπροστά σε καθώς πρέπει συντροφιά, τη μαλακία, τον αυνανισμό, masturbation που λέμε.

Η λέξη είναι μεταφραστικό δάνειο από τα τουρκικά, όπου otuz bir σημαίνει, στην αργκό, το ίδιο πράγμα. Είναι περσικής αρχής ίσως.

Γιατί το 31 να έχει αυτή τη σημασία; Στη συζήτηση που έγινε στο Τουίτερ διατυπώθηκε η άποψη ότι στα περσικά το 31 συμβολίζει ή αντιστοιχεί στα αντρικά γεννητικά όργανα, αλλά χωρίς περισσότερες λεπτομέρειες -παρακαλούνται οι περσομαθείς να μας διαφωτίσουν.

Στην ίδια συζήτηση αναφέρθηκε ότι και στα παλιά κυπριακά υπάρχει η σημασία τριανταμία = μαλακία, και συνήθως προφέρεται τραντάνα ή τριανταένα αν και πολύ λίγο ακούγεται πια. Μάλιστα, μια Κύπρια σχολιάστρια ανέφερε ότι σε τσατιστό, δηλαδή μονομαχία με περιπαικτικά δίστιχα, ένας ποιητάρης είπε στον αντίπαλό του:

Εν τζ̆αι γλιττώννεις το ραφτίν λαλώ σου, ρε, που ’μέναν
τζ̆’ ο τζ̆ύρης σου «που αντροπήν εν σ’ έπαιξα», έννα σου πει, «τότες τριανταέναν»

(Ανδρέας Αψερός έναντι Ανδρέα Πιερέττη, Κατακλυσμός Λάρνακας 1998)

Δηλ. ο πατέρας σου θα πει «κρίμα που….» -δεν συνεχίζω, μας διαβάζει η μαμά μου και ήδη ετοιμάζει το κόκκινο πιπέρι.

Πάντως, αν βρεθείτε σε ρωμέικο σπίτι καμιά παραμονή πρωτοχρονιάς και θέλετε να τους προτείνετε «να παίξουμε καμιά τριανταμία;» ίσως είναι σκόπιμο να το πείτε περιφραστικά -αν και υποθέτω πως οι Ρωμιοί θα ξέρουν τη σημασία του χαρτοπαιγνίου, ίσως και να την έχουν (στα τούρκικα υπάρχει), οπότε απλώς θα χαμογελάσουν ευγενικά αν το πείτε, όπως και οι Κύπριοι αν τους πείτε για τις μεγάλες βίλες που είδατε στην παραλία.

Αλλά παρασυρθήκαμε. Τέλος πάντων, εδώ τελειώνει η περιήγηση στα πολίτικα. Δεδομένου όμως ότι αυτό το μικρό δείγμα προήλθε από καμιά ογδονταριά μόνο λήμματα της Νεκταρίας Αναστασιάδου, όλα δημοσιευμένα μέσα στο 2022, μπορεί σε κανα χρόνο να αναδιφήσω πάλι τη συλλογή της και να παρουσιάσω κι αλλο πολίτικο άρθρο.

146 Σχόλια προς “Τριάντα και μία πολίτικες λέξεις (από αναρτήσεις της Νεκταρίας Αναστασιάδου)”

  1. Σήμερα που οι τουρκομαθείς έχουμε την τιμητική μας, πνίγομαι στη δουλειά, τουλάχιστον μέχρι το μεσημέρι. Πούλι αρχικά είναι θαρρώ το λέπι, και την τριανταμία την έμαθα δια της ντροπιαστικής οδού όταν πρότεινα στους Τούρκους φίλους μου να παίξουμε το χαρτοπαίγνιο…
    Νομίζω έχω ξαναγράψει ότι ένα πρόχειρο ξεφύλλισμα του λεξικού του Ρεντχάουζ, που αποτυπώνει μια λίγο παλιωμένη πια εικόνα της καθομιλουμένης τουρκικής, δείχνει ένα μεγάλο αριθμό ελληνικών λέξεων που έχουν περάσει στην πολίτικη αργκό με συνθηματικό, ας πούμε, χαρακτήρα (π.χ. katalavis [καταλαβαίνεις;] και άλλες που δεν θυμάμαι τώρα· σε ένα βιβλιαράκι για τον υπόκοσμο, γραμμένο το 1913, είχα πετύχει τη λέξη erkete δηλ. «σύρμα», και στο λεξικό βλέπω τον erketeci που είναι ο τσιλιαδόρος…). Φυσικό για μια εποχή που τμήμα του υπόκοσμου ήταν Ρωμιοί, κανείς όμως αστυνόμος 🙂

  2. Παναγιώτης Κ. said

    Μπατανία, πούλι, γουφκάς, μαρόν.
    Καλά γνωρίζω το πούλι. Τις υπόλοιπες στο περίπου.
    Ακούω τους φίλους μου πόντιους να μιλούν για το χειροποίητο ζυμαρικό γιουφκά.

  3. Νέο Kid said

    1. Το «καταλάβεις;» αντί για το «καταλαβαίνεις;» ειναι το στάνταρ κυπριακό! Και ως άρνηση. «Εν καταλάβεις!» (= δεν καταλαβαίνεις!)

  4. Θυμούμαστε και την Ξηροκρήνη, Κουρούτσεσμε.

  5. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    1α Διά της ντροπιαστικής οδού, καλό!

  6. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    1# Α, ο ερκετετζής! Τον είχα σχολιάσει παλιά στο σλανγκ, μαζί με άλλο ένα δάνειο από τα ελληνικά.
    https://www.slang.gr/definition/10005-tsilies#comment-91523

    Πριν από πολλά χρόνια διάβαζα μια επιστολή κάποιου ΚΠολίτη, που έλεγε πως ο φίλος του ο Ν. Χικμέτ, όταν συναντήθηκαν μετά τα Σεπτεμβριανά του 55 του είπε «Ulan, seninkiler otuzbir mi çekiyorlar?» (=ρε συ, οι δικοί σου μαλακίζονται?) εννοώντας ο Ν.Χ. πως η Ελλάδα έπρεπε να εκδιώξει άμεσα όλη τη μειονότητα ως αντίποινα στο πογκρόμ.

    Το 32 απ’ όσο ξέρω συμβολίζει τη συνουσία, μια μικρή νύξη υπάρχει στις Βέργες του Απολλιναίρ (α αριθμός μιας άμαξας με βαρβάτο αμαξά ήταν 3269).

  7. Στην Πρέβεζα επιζεί η «μπατανία» που πήραν μαζί τους οι υπό εκτέλεση ΕΑΜίτες στην Παργινόσκαλα (Σεπτέμβριος 1944), αφού, όταν τους μάζευαν έναν – έναν, τους έλεγαν πως δεν είναι για κακό, οπότε ας πάρουν και καμιά μπατανία μαζί τους για το βράδι. Δυστυχώς οι μπατανίες δεν χρησιμέψαν ούτε για να σκεπάσουν τα σπασμένα κεφάλια των αγωνιστών μας.

  8. sarant said

    Από το Φέισμπουκ, σχόλιο

    Τσ(ι)ατί και γιουφκάς εντοπίζονται και σε αρκετές περιοχές της δυτικής Μακεδονίας. Η πρώτη με την ίδια ακριβώς ερμηνεία, του υπόστεγου. Η δεύτερη για τις χυλοπίτες.

  9. Χαρούλα said

    Με γιαγιά μεγαλωμένη στην Πόλη, στο σπίτι ήταν συνηθισμένες και οι παρακάτω λέξεις/εκφράσεις. Αγνοώ όμως αν, απλά είναι τούρκικες ή ειδικότερα Πολίτικες. Επίσης γνωστή μου από,την Πόλη έλεγε την πολυθρόνα φοτέιγ. Δεν ξέρω όμως αν το έλεγαν όλοι οι Πολίτες.

    γιαβρί μου – μωρό μου
    σαψάλης – ατημέλητος,απρόσεχτος
    σερσερής – αφελής
    σους – μη μιλάς (κανονικά ως λέξη σε πρόταση)
    κάνω ζάφτι – κανω κουμάντο
    γιαβάς γιαβάς – σιγά σιγά
    πατιρντί – φασαρία
    ντεμέκ -δήθεν
    μπιρ παρά – κοψοχρονιά, σχεδόν τζάμπα

    Αχ αυτοί οι τσερτσεβέδες! Βραχνάς στην καθαριότητα. Ήταν εύκολη δουλειά και για νεότερους, και έτσι στην γενική καθαριότητα μας απασχολούσε η μαμά! Επιπλέον όμως, εμείς λέγαμε έτσι και τα σοβατεπί.

  10. nikiplos said

    Ορεινή Πελοπόννησο μπατανίες μας πρότεινε ο ιδιοκτήτης για να κοιμηθούμε βράδυ τον Σεπτέμβρη. Γελάσαμε αλλά είχε δίκιο.

    Τον τριανταένα (ως εναλλακτική για το κλασσικό ελληνικό παρώνυμο) τον πρωτοάκουσα στην Κύπρο. Η εξήγηση που μου έδωσαν δεν είναι η σχηματική ομοιότητα με τα γεννητικά όργανα αλλά με την χείρα που κρατάει καλά το στηλιάρι. 3 η χείρ 1 το στυλιάρι. Το πιο πιθανό βέβαια είναι να είναι εκ των υστέρων επεξήγηση.

  11. nikiplos said

    Είπα μήπως και έβαζες και τον ντουντουρμά, γιατί υπήρξε μια διαφωνία στο τι είναι. Άλλοι έλεγαν ντουντουρμάς είναι γενικά το παγωτό, εγώ είπα πως ως ντουντουρμά ξέρω το μαστιχωτό παγωτό καϊμάκι (με μαστίχα Χίου και Σαλέπι) κοπανισμένο όμως με κόπανο κατά την παρασκευή, άλλοι πάλι άλλα…

  12. defterin said

    Το παλαιοκυπριακό «τριανταένα» δεν το άκουσα ποτέ, αλλά από την λίστα αναγνωρίζω την λέξη «πούλι», στα κυπριακά με δασύ π, «ππούλι».

    Είναι το γραμματόσημο, το πιόνι, και ο χαζός άνθρωπος. Η σημασία χαζός μάλλον είναι εξέλιξη της σημασίας πιόνι αλλά επειδή η σημασία γραμματόσημο είναι η κύρια, γίνονται συχνά υπαινιγμοί για την εξυπνάδα κάποιου με ταχυδρομικές μεταφορές.

  13. Πουλ-πουλ said

    Καλημέρα
    Νικοκύρη, παρακολουθώντας τόσο καιρό το ιστολόγιο, πότε παίρνω το πιστοποιητικό επάρκειας της τουρκικής γλώσσας;

  14. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    10# Κι εγώ αυτό έχω ακούσει.

  15. LandS said

    9
    Μα δεν μπορεί να είναι μόνο 30 οι Πολίτικες λέξεις. Για παράδειγμα η λέξη χαβούζα που σε μας βρωμάει στους Ρωμιούς (και τους Κύπριους) είναι η δεξαμενή, η πισίνα.

  16. Αγγελος said

    Χαζούλα (9), το πατιρντί είναι, νομίζω, πανελλήνιο. Όλες τις άλλες λέξεις που αναφέρεις τις ακούω από τη γυναίκα μου, Θεσσαλονικιά μικρασιατικής καταγωγής.

  17. ndmushroom said

    8
    Οι γιουφκάδες δεν εντοπίζονται μόνο στη δυτική, αλλά (κυρίως) στην ανατολική Μακεδονία και τη Θράκη. Ένα γκούγκλισμα θα σας πείσει (και θα σας ανοίξει την όρεξη) 🙂

  18. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    16# Και να έλεγα πως το ζ και το ρ είναι γειτονικά στο πληκτρολόγιο, πάει στο δγιάλο. Αλλά δεν είναι τα ρημάδια 🙂

  19. Spiridione said

    Ο Νισανιάν για το otuz bir λέει από το σχήμα των γραμμάτων
    Otuzbir çekmek deyimi muhtemelen eski yazıdaki 3 (٣) ve 1 (١) sayılarının şeklinden mülhemdir.
    Αλλού βρίσκω πιο περίπλοκη εξήγηση
    This sort of word construction can also be seen in the Turkish slang for masturbation, “otuz bir” or the number “31,” which refers to the numeric value of “elif” and “lam,” which spell “el,” or “hand” in Turkish.
    https://books.google.gr/books?id=kJZcDwAAQBAJ&pg=PA229&dq=%22otuz+bir%22+elif+lam+masturbation&hl=el&sa=X&ved=2ahUKEwjZwZmSvrH4AhVsiv0HHYbAD0MQ6AF6BAgCEAI#v=onepage&q=%22otuz%20bir%22%20elif%20lam%20masturbation&f=false
    Επίσης και οι Εβραίοι της Πόλης (όχι όμως της Θεσσαλονίκης) είχαν παρόμοια έκφραση travar trenta-i-uno
    https://books.google.gr/books?id=akwmAQAAIAAJ&q=travar+trenta+i+uno+masturbation&dq=travar+trenta+i+uno+masturbation&hl=el&sa=X&ved=2ahUKEwiy8saUv7H4AhUm8LsIHe9OAwUQ6AF6BAgCEAI

  20. ndmushroom said

    9, 16
    Όντως, αυτές οι λέξεις είναι μικρασιατικές, που έχουν περάσει πλέον σε όλη σχεδόν την Ελλάδα, κυρίως τη Βόρεια. Όχι αμιγώς πολίτικες (βέβαια δεν ξέρω και αν οι λέξεις του άρθρου είναι αμιγώς πολίτικες ή ακούγονταν γενικότερα στη Μικρά Ασία, απλά δε στέριωσαν στα ελλαδίτικα και για αυτό χρησιμοποιούνται -πλέον- μόνο από Κωνσταντινουπολίτες)

  21. LandS said

    Τι τριανταμία ρε παιδιά;
    Εικοσιμία.
    Κατά το μνημονικό στιχάκι «τρεις εφτά εικοσιμία, τράβα γέρο μ…»

  22. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    ακιντές(-έδες), καρναμπίθι, με(τ)ζαρλίκι, (μ)πατανία, τσατί (και
    τσατουμάς
    = ξύλινος σκελετός στέγης) τα θυμάμαι στα παιδικάτα μου…
    Υποθέτω ότι επιβιώνουν σε αρκετά μέρη της ενδοχώρας της Κρήτης.

  23. sarant said

    19 και πριν: Και από αλλού μου είπαν για την οπτική ομοιότητα των σχημάτων του 3 και του 1

    13 Α, θα πρέπει να περάσεις και εξετάσεις 🙂

  24. 19 Τη σκέφτηκα την ομοιότητα, αλλά δεν είναι και τόσο χαρακτηριστική. Το αριθμολογικό μου φαίνεται καλή ιδέα, μιας και τέτοιοι υπολογισμοί αποτελούσαν το βασικό είδος μαντείας/μαγείας στην οθωμανική περίοδο, ήταν δηλαδή και αρκετά διαδεδομένοι και όχι μόνο σε λόγια στρώματα.

  25. Χαρούλα said

    #16/18
    Χτήνος μην μου τον μαλώνεις. Είναι πάντα τόσο ευγενής και καλός ο Άγγελος, που είμαι σίγουρη πως κάποια άλλη χαζή απασχολούσε εκείνη την ώρα το μυαλό του! Άγγελε μην δίνεις σημασία.
    (άσε που και οι χαζούλες έχουν την αξία τους! Τις τρώμε στην θέση των έξυπνων χταποδιών😂🤣😂)

  26. ΣΠ said

    Καλημέρα.

    Στα φοιτητικά μου χρόνια είχα μάθει ότι και στα αραβικά το 31 (προφέρεται κάπως σαν γουάχατ ταλατίν) σημαίνει μαλακία. Τι λέει ο Κιντ;

  27. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    >> κουρουγεμιστσής: εμπορος ή πουλητής ξηρών καρπών. (;) Άγνωστη λέξη…

    Στο Ηράκλειο, υπήρχε (μέχρι τη γερμ. κατοχή) περιοχή που λεγόταν «μπεμπλετζίδικα», όπου ήταν συγκεντρωμένα τα καταστήματα που πουλούσαν ξηρούς καρπούς και ζαχαρωτά. [ανάμεσα στο Μεϊντάνι και στη Λεωφ. Καλοκαιρινού – ένας βασικός δρόμος και δυο-τρείς παράδρομοι – για τους γνωρίζοντες κάπως την πόλη 🙂 ]

  28. 26 Ουπς! αν ισχύει αυτό, πάπαλα η αριθμολογική εξήγηση, κερδίζει πόντους η εικονογραφική (ομοίως αν πράγματι χρησιμοποιείται η έκφραση και στα περσικά)

  29. 27 λεμπλεμπί είναι το στραγάλι

  30. aerosol said

    Καζίνο.
    Έτσι μου λύνεται μια παιδική απορία. Στην κλασική στάση για ξεκούραση, τέντωμα και σουβλάκι στον Ισθμό της Κορίνθου υπήρχε το θρυλικό κατάστημα «Καζινό», γραμμένο στην ταμπέλα έτσι, με την γαλλική προφορά. Μα γιατί, αφού δεν ήταν αυτό που ήξερα ως καζίνο; Σήμερα έμαθα.

    Καντιφές.
    Ή μάλλον κατiφές. Λουλούδι που αγαπώ γιατί ποτέ δεν λείπει από το μπαλκόνι της μάνας μου. Δεν είναι η συνήθης καλέντουλα, η οποία είναι μονόχρωμη. Αυτή είτε θυμίζει λίγο την μαργαρίτα, αλλά στο βαθυκίτρινο ή πορτοκαλί, είτε έχει πολλά και πυκνά πέταλα . Ως κατιφέδες ξέρω τις συγκεκριμένες ποικιλίες που έχουν δίχρωμα πέταλα, πορτοκαλιά και καφεκόκκινα και χαρακτηριστική βελούδινη υφή. Πρόκειται μάλλον για το mexican marigold και ίσως μια δυο ακόμα παρόμοιες ποικιλίες. Κάποιοι τους φυτεύουν σε λαχανόκηπους, γιατί διώχνουν τα πολλά έντομα. Σε κάποιες περιοχές τους λένε και τσετσέκια.

  31. 30 Θύμισέ μου, ποια ήταν η κλασική σπεσιαλιτέ που όλοι αγόραζαν από το Καζινό!

  32. ΣΠ said

    Η μπατανία πρέπει να είναι πανελλήνια. Την έχει το ΛΚΝ:
    https://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/triantafyllides/search.html?lq=%CE%BC%CF%80%CE%B1%CF%84%CE%B1%CE%BD%CE%AF%CE%B1&dq=
    και το Λεξικό Μπαμπινιώτη.

  33. ΚΑΒ said

    Η μπατανία γνωστή στης μεγάλης ηλικίας άτομα στο νησί.

    Ο κατιφές, πολύ ωραίο λουλούδι που η μάνα μου είχε κάθε καλοκαίρι στον κήπο της. Το έλεγε καρακιόζη και όχι κατιφέ. Δεν ξέρω τον λόγο

  34. ΚΑΒ said

    Στη Λωξάντρα της Μ. Ιορδανίδου είχα βρει τη λέξη τιποδεμένος: περιποιημένος. Άραγε πόθεν η αρχή της ;

  35. selitsanos said

    Χαμούρι στη Μεσσηνία, ο πολτός από ελιές στο ελαιοτριβείο.

  36. Spiridione said

    31.

    https://e-shop.frattisauctions.com/index.php?id_product=3776&rewrite=azino-&controller=product

  37. sarant said

    Πολλά ωραία σχόλια, πολύ χαίρομαι!

  38. Α μπράβο, οι κουραμπιέδες!

  39. Καλό το «Καζινό» με τόνο στο ό για να ξεχωρίζει από το …καζίνο. Λέγατε και σε άλλα μέρη «καζίνο» το πορνείο;

  40. Καλημέρα,
    Έλεγα πως θα ήξερα πολλά, αλλά ξεκίνησα απ’ τα πούλια. Και γραμματόσημα (παλιά) και πιόνια ταβλιού αλλά και ξεχωριστό παιχνίδι https://gevseis.blogspot.com/2021/10/poulia.html

    Τσερτσεβές η κάσα του παραθύρου ή το τζαμωτό.

    Για το χαμούρι που αναφέρεται, εμείς λέμε έτσι τον πολτό ελιάς πριν βγει το λάδι

  41. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    >> Αλλά γιουφκά γιουρεκλής, κατά λέξη «με καρδιά από ζυμάρι» (τουρκ. yufka yürekli) είναι ο δειλός, ο λιπόψυχος.

    Χμμμ. Προ ημερών που διάβαζα τη Μαμά Ντάλτον στα τούρκικα, σε κάποιο καρέ αποκαλούσε τον Αβερέλ yufka yürekli. Αποκλείεται να τον χαρακτήρισε δειλό και λιπόψυχο. Τρυφερό και ευαίσθητο θα έλεγα, και ο γούγλης με δικαιώνει. Δύτα μου?

  42. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    Τον Αβερέλ ή τον Τζόε? Μπερδέφκα 🙂

  43. 35 Α, κι εκεί; Μεγάλη απόσταση απ’ τη Μυτιλήνη!

    18 Κοντά είναι αν γράφεις με τυφλό. Αντί για πάνω το δάκτυλο πάει κάτω 🙂

  44. geobartz said

    Μολονότι στα Μακεδονικά έχουν ενσωματωθεί πολλές τουρκικές λέξεις, στις σημερινές 31 «πολίτικες» δεν βρίσκω όσες θα περίμενα. Έχουμε και λέμε:
    (α) «5. γιουφκάς: Το φύλλο για πίτα ή μπακλαβά»
    # Στο Μικρασιάτικο περιβάλλον μου, γιουφκάδες=τα λαζάνια ή χυλοπίτες κλπ. Μακεδονιστί αυτό το (χειροποίητο) παρασκεύασμα λέγεται «φύλλα»
    (β) «25. τσατί: η στέγη, η σκεπή».
    # Τσιατμάς, λέγεται Μακεδονιστί ο ξύλινος σκελετός στέγης [όστις παρά του 22, ΜΙΚ_ΙΟΣ καλείται τσατουμάς (με λανθασμένη προφορά, νομίζω)]. Έστι και επώνυμο Τσιατμάς εν τη Ακανία.
    (γ) «26. τσερτσεβές: … Αλλά και η κάσα της πόρτας ή του παραθύρου».
    # Ομοίως και Μακεδονιστί
    (δ) Για τη φράση «Μπιρ παρά» που αναφέρθηκε στα σχόλια:
    – «Ντιπ κακαβάν’ς αυτός ου Γιουβάν’ς. Πούλ’σι τη γιλάδα τ’ μπιρ παρά»!= …σχεδόν τζιάμπα!
    – «Μένα μι αρέζουν καθαρές δουλειές. Μπιρ παρά, μπιρ πατλιτζιάν(ι)» = …να μην πολυσκοτίζεσαι λογαριάζοντας πολύπλοκα πράγματα.
    (ε) Περί τριανταμίας και άλλα …φιλοσοφικά, ουδέν εν Μακεδονία. Λεγόταν όμως μια παροιμία για τις ανδρικές σεξουαλικές επιδόσεις, όπου το τριάντα έχει εξέχουσα θέση: «Γερμί-ατζιαμί, Οτούζ-τοπούζ, κ’ρκ-π’ρκ, εϊλί-μπεϊλί, αλτμίσ(ι)-μπιτμίσ(ι)»! [αν θυμάμαι καλά, από τα παραφθαρμένα τουρκικά-κυρίως παροιμίες- που μιλούσαν Μακεδόνες τινες]

  45. aerosol said

    #31
    Με πρόλαβε ο Spyridione, αλλά εμείς τα παιδιά τρέχαμε κατευθείαν στην ουρά για τα σουβλάκια και δεν δίναμε σημασία σ’ αυτά!

  46. Κιγκέρι said

    Ήξερα μόνο την μπατανία και τον γιουφκά, που κι αυτόν τον έμαθα σχετικά πρόσφατα από τον Γαστρονόμο νομίζω.
    Αμπούλα, καζίνο, μαρόν, νταβατζής, πούλι, μόνο με τη σημασία που έχουν στην Ελλάδα.
    Τον Τσεσμέ μόνο σαν τοπωνύμιο, τη σημασία «κρήνη» και τη σχέση με τη Νέα Κρήνη, μόλις τώρα τα έμαθα.
    Το τσατί όχι, ξέρω όμως τον τσατμά σαν είδος τοιχοποιΐας.
    Τον κατιφέ για το βελούδο τον ξέρω από τη φορεσιά των Μεγάρων, που λέγεται «Τα κατηφένια»

  47. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Καζινό( Kazino) στο Λουτράκι και Ανθος Κηφισιάς -τα γλυκά μιας εποχής.

    Ο ζαχαροπλάστης Δημήτρης Ταμπόσης μπροστά στον πρώτο του πάγκο με τα γλυκά Καζινό…

    Το 1931 ιδρύεται το πρώτο Ελληνικό καζίνο στο Λουτράκι. Το 1933 ο ζαχαροπλάστης Δημήτρης Ταμπόσης αρχίζει να δημιουργεί τα γλυκά καζινό με αγνά ντόπια υλικά.
    (…) Η Κazino εντάχθηκε στην οικογένεια της Μέλισσα- Κίκιζας, το 2001
    https://www.loutrakiblog.gr/2016/08/12/%CE%BB%CE%BF%CF%85%CF%84%CF%81%CE%AC%CE%BA%CE%B9-%CF%84%CE%BF-%CF%80%CF%81%CF%8E%CF%84%CE%BF-%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CF%8C-%CF%84%CF%85%CF%80%CE%BF%CF%80%CE%BF%CE%B9%CE%B7%CE%BC/

    Casino, μεγάλη αλυσίδα σούπερ μάρκετ στη Γαλλία

  48. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    47# Ανθός Κηφισιάς – Νικολέλης η ταμπέλα.
    Και το κουτί με τους κουραμπιέδες σήμα κατατεθέν λέμε, διάσημο.

  49. aerosol said

    #46
    Προφανώς τα «κατηφένια» δεν αναφέρονται μόνο στο βελούδο. Έχουν ακριβώς και το χαρακτηριστικό σκούρο θερμό χρώμα που συνυπάρχει με το πορτοκαλί στα πέταλα του κατιφέ.

  50. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Πατανίες σ΄εμάς οι μπατανίες (και μπαντανίες θα τις ακούσετε) και είναι είτε βαμβακερές είτε μάλλινες, ανάλογα με το στιμόνι.
    Υφαντό κλινοσκέπασμα εκλεκτό, με σχέδια,συνήθως δίχρωμη, άλλοτε πολύχρωμη και οι νυφικές άσπρες και με δαντέλες κι ατραντέδες
    κλασικό σχέδιο πατανίας

  51. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Για πείτε κι άλλα για
    » το κίτρινο του κατιφέ η φλόγα της αυλής μας
    το βελουδένιο φόρεμα της πρώτης ξαδερφής μας …»

    Καντουφένιο το ΄λεγε η μάνα μου
    Τα πορφυρά καμπάγια, λέγεται ο δίσκος, και αν δεν κάνω μεγάλο λάθος, αυτά τα «καμπάγια» πρέπει να είναι τα καμπάλια σ΄εμάς, οι υφαντές, όπως οι πατανίες, στενόμακρες ξομπλιαστές κουβερτούλες των μωρών και για το χειροκράτημα (αγκαλιά) και για την κούνια. Το γράφω μήπως κι αυτό είναι τούρκικο

  52. Ριβαλντίνιο said

    @ 42 ΣτοΔγιαλοΧτηνος

    Χαχα , του Άβερελ μειώθηκε η επικήρυξη καθώς μεγάλωνε. 🙂


  53. basmag said

    Για το 6. γκεβρεκικος εγω ξέρω ότι στην Κωνσταντινουπολη υπήρχαν 3 χαρακτηρισμοί για τη γεύση του φαγητού: κτίρικο (τραγανό, κριτσανιστό, το κ με προφορά υπερωική, άηχη) γιαγλίδικο (λαδερό) σουλούδικο (νερουλό)

  54. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Το γκεβρέκι νόμιζα(λάθος) πως το είχα ακούσει από Δραμινούς συμπέθερους σαν κανακευτικό (όπως το γιαβρί μου-θησαυρέ μου μου το εξήγησαν)
    Βρίσκω:
    γκεβρέκι: > ψωμί > του φαγιού
    γκεμπρές: > ξυστρί > του αγωγιάτη και του αμαξά
    https://www.lithoksou.net/2020/11/petros-vlastos.html
    …………………………………………………………………………………….
    …είδος κουλουριού με σουσάμι» (ΙΛΝΕ «γκεβρέκι»). Στην Κοζ. γκιουβρέκ΄ [ǵuv΄ŕéḱ] »κουλούρι». Στη Βέρ. Ημαθίας κιουβρέκ΄ »κουλούρι».
    Δυτικομακεδόνικοι τουρκισμοί/ Μεταπτυχιακή εργασία
    (δεν μπορώ να το ανοίξω πλήρως)

    Γκεβρέκης-η ,επώνυμα πλήθος .

  55. Κιγκέρι said

    49: Αχ, να θες να κάνεις κράτει στα λινκ και να μη σ’ αφήνουν οι διαόλοι…🙂

    «…Την ονομασία κατηφένια την πήραν αρχές του 20ου αιώνα, όταν έφτιαχναν τα ζιπούνια από βελούδο (κατηφές ήταν ένα είδος μεταξωτού βελούδου) ενώ τα παλαιότερα ζιπούνια ήταν από τσόχα. ..»

    https://greekcultureellinikospolitismos.wordpress.com/2016/09/08/%CE%BF-%CE%B8-%CF%81%CE%AC%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CF%82-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%BF%CE%B9-%CE%BC%CE%B5%CE%B3%CE%B1%CF%81%CE%AF%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%B5%CF%82-%CF%86%CE%BF%CF%81%CE%B5%CF%83%CE%B9%CE%AD%CF%82/

    Υποθέτω πως όταν ονοματίστηκε η φορεσιά, οι περισσότεροι ήξεραν τη λέξη κατιφές για το βελούδο, ενώ σήμερα πια, που ξέρουμε μόνο το λουλούδι, μένουμε στη χρωματική ομοιότητα με αυτό.

  56. Κιγκέρι said

    50: Έφη,

    αυτές δεν είναι που τις λέμε καραμελωτές;

  57. Κιγκέρι said

    50: Ο δε ατραντές, είναι entre-deux, ένθετος!

  58. loukretia50 said

    Κατιφές, βελούδο… όμορφα, ευγενή , ρομαντικά … τώρα γιατί θυμήθηκα μνημειώδη ατάκα…
    ( σόρυ αν παρασύρθηκα σε τερατώδες κοπυπάστωμα, αδύνατον να το απομονώσω ! )

    «ΤΟ ΣΕΡΑΊ ΗΤΟ ΚΑΤΗΦΕΣ ΑΝΕΥ ΣΟΥ!»

    Κι εδώ άλλη ποχποχλαντίζει κι αλλη είναι τιν τιν ταρλαντίν!

  59. Κιγκέρι said

    Ο κατιφές σαν βελούδο, νομίζω, και στο Άσμα Ευζώνου από τα Παναθήναια του 1913:

    …φ’στανέλα, τσαρούχ’, φούντα, φέσ’
    καμάρ’, λιβιντιά, πιρηφάνεια, σουστός διπλουμένους κατ’φές.

    https://vmrebetiko.gr/item/?id=5424

    http://eliaserver.elia.org.gr:8080/lselia/rec.aspx?id=385788

  60. Myriolis said

    Πούλια είχα ακούσει παλιά από λογιστή να λέει τα ένσημα του ΙΚΑ. Βέβαια σαν γραμματόσημα ήταν κι αυτά.
    Μεζάρια, τοποθεσία που είχαμε περιβόλι. Απέναντι ήταν το δευτερο νεκροταφείο του χωριού. Μπορεί να ήταν παλιά και τούρκικο, το χωριό είχε Τούρκους.

    Με την ευκαιρία βάζω αυτό, ίσως ενδιαφέρει κάποιον.

    Γλώσσες και οργανισμοί: δύο παράλληλα συστήματα
    Οι γλώσσες που μιλιούνται στον κόσμο μεταβάλλονται όπως και τα είδη των οργανισμών.
    Ο ίδιος ο Δαρβίνος και οι σύγχρονοί του γλωσσολόγοι είχαν αναγνωρίσει πως τα δύο
    συστήματα έχουν εντυπωσιακές ομοιότητες: προκύπτουν από κοινούς προγόνους,
    διαφοροποιούνται και ποικιλοποιούνται, εξαφανίζονται και δημιουργούνται, με
    αποτέλεσμα να έχουμε σήμερα μια πληθώρα ομιλούμενων γλωσσών (περίπου 7000), όπως
    και έναν ασύλληπτο αριθμό διαφορετικών οργανισμών. Τι κάνει τα δύο αυτά συστήματα
    παράλληλα; Ποιοι είναι οι μηχανισμοί που ερμηνεύουν τις ομοιότητές τους; Πώς
    επηρεάζει, σε θεωρητικό και σε αναλυτικό επίπεδο, την έρευνα η σύγκλιση των δύο
    φαινομενικά άσχετων συστημάτων; Σε ποια ερωτήματα μας οδηγούν οι ομοιότητες και οι
    διαφορές τους; Το θέμα θα πραγματευτούν η Καθηγήτρια Γλωσσολογίας του Παν. Κρήτης
    Έλενα Αναγνωστοπούλου και ο Αναπλ. Καθηγητής Εξελικτικής Βιολογίας του Παν. Κρήτης
    Μανόλης Λαδουκάκης.
    Η διάλεξη, η οποία συνδιοργανώνεται με την Ελληνική Εξελικτική Εταιρεία, θα γίνει online
    μέσω της πλατφόρμας ΖΟΟΜ:
    web.ZOOM
    με δυνατότητα παρεμβολής και ερωτήσεων από το «ακροατήριο». Προσβλέπουμε σε μια
    «ζωντανή» και γόνιμη τηλε-συμμετοχή. Δευτέρα 20/06/2022, 7 μμ.

    Η διάλεξη ανήκει στις Δαρβινικές Δευτέρες

    (ελπίζω να βγήκαν σωστά τα λίνκ)

  61. Spiridione said

    Βανκούβερ απαρτμάν είναι τριώροφο κτίριο του μεσοπολέμου στην οδό Μαυροματαίων, όπου υπήρχε κατάληψη πολλά χρόνια. Δεν ξέρω πώς προέκυψε το Βανκούβερ, και αν ήταν πολίτικη επιρροή το ότι το έλεγαν απαρτμάν.
    https://diathrhtea.blogspot.com/2019/07/35-1.html
    Και ένα ποίημα του ή της Şükrü Enis Regü (σε μετάφραση Θ. Κοροβίνη)
    Ιστανμπούλ
    Αχ, πόσο άλλαξες, Σταμπούλ
    Οι μιναρέδες σου να μίκρυναν
    Ή μήπως να μεγάλωσα εγώ;
    Παλιότερα δεν ήταν τόσο στενή αυτή η γέφυρα
    Περπατούσες κι οι λεωφόροι σου έμοιαζαν ατέλειωτες
    Και δεν περνούσες τόσο γρήγορα απ’ το τούνελ
    Αλλιώς σφυρίζουν τώρα τα βαπόρια σου
    Πιο ορμητικά πηγαίναν τα τραμάκια
    Όλα τα παιδάκια ήταν ζωηρά
    Κι όλες οι γυναίκες πανέμορφες
    Αχ, πόσο άλλαξες, Σταμπούλ
    Η θάλασσα σου έχασε τα κύματά της
    Τα καράβια σου, τα ταξιδάκια τους
    Οι βιτρίνες των μαγαζιών σα να μαζεύτηκαν
    Το Καπαλί-τσαρσί γέμισε καινούργιους ανθρώπους
    Σάμπως έχουν κάτι να πουν τα απαρτμάν σου
    Στη θάλασσα και στα κύματα;
    https://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/education/urban/item.html?iid=3465

  62. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    54 χαχα! ΤΟ θαύμα! Με την ανάρτησή του ρολάρει ολόκληρο! 🙂
    Ευτυχώς δεν είναι άσχετο με το θέμα

  63. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    56 α ναι; Κάτω αυτές λέμε πατανίες. Από φίλη Θεσσαλή (Καρδίτσα) θυμάμαι «καρμηλωτές», χωρίς να θυμάμαι ποιες ήσαν. Έλεγε ας πούμε, να κατεβάσω τη φλοκάτη και τις καρμηλωτές (έτσι τις άκουγα). Σαν πιο χοντρό ρούχο τις έχω στο νου τις καρ.

  64. Να θέσω ένα κουίζ, καιρό έχουμε :

    ποιός αθλητής χαρακτηρίζεται σαν…ΜΑΜ ;

  65. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα!

    39 Γιάννη, το λέτε καζίνο στην Πρέβεζα; αλά ιταλικά;

    47 Χρωστάμε άρθρο για το καζίνο

    54 Α μπράβο, χρήσιμο

    61 Το είδα το Βανκούβερ και απόρησα πώς πήρε αυτό το όνομα.

  66. Μυλοπέτρος said

    Το καρναμπιτι το έλεγε με την ιδια σημασία η γιαγιά μου η οποία είχε κανει ενα διάστημα στην Πόλη. Είχε πάει να «δουλέψει» εκεί. Ηταν εντελώς αγράμματη. Το μόνο που τελείωσε ηταν το «καρασαντάρι» η » κρασαντάρι». Τι ηταν αυτό ποτέ δεν το ξεκαθάρισε.
    Αν ξέρει κανείς θα του ημουν ευγνώμων.

    Μια μεγάλη έκταση στη Χώρα της Χίου, ηταν γνωστή σαν Μεζαρια. Εκεί πράγματι ηταν το τουρκικό νεκροταφείο.
    Τώρα ειναι το Πανεπιστήμιο Αιγαίου το Μουσείο κλπ.

  67. Alexis said

    Ο κατηφές δεν είναι η καλέντουλα.
    Ο κατηφές είναι το Tagetes patula και το Tagetes erecta.
    Η καλέντουλα είναι γενική ονομασία ειδών του γένους Calendula

  68. ΣΠ said

    Για τα μεζεδάκια. Από την προχθεσινή συνέντευξη του ΠΘ.
    Στο 28:25. «…οι πολίτες θα μπορούνε με εύκολο τρόπο να μπορέσουν να εισάγουν στην πλατφόρμα τα στοιχεία τους…»
    Στο 49:51. «…θα ήταν καλό να αποφεύγει χαρακτηρισμούς και φράσεις που κινδυνεύουν να τον κάνουν να φαίνεται ως αλαζόνας…»

  69. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Ναι, κατιφές/καντιφές /καντουφές είναι το Tagetes , την καλέντουλα (Calendula officinalis) εμείς κάτω τη λέμε λαλέ.
    «Tουρκικά δάνεια στα ελληνικά της Κρήτης» Βασίλης Ορφανός
    σελ.95

  70. @ 65 Sarant

    Ναι, ναι Νίκο, επί πολλές δεκαετίες. Τώρα θα έχει εκλείψει, εκτιμώ.

  71. Σταμάτης Καραγιοβάνογλου said

    Η φίλη Νεκταρία είναι καταπληκτική περίπτωση Ρωμιάς της Πόλης. Διαβάστε το περσινό πρώτο μυθιστόρημά της για τη γενέθλια πόλη της που κυκλοφόρησε κατευθείαν στα αγγλικά («A recipe for Daphne») και θα με θυμηθείτε: Η διήγηση είναι γεμάτη από παρόμοια τούρκικα δάνεια στα ελληνικά, που δημιουργούν νέα πλοκή στο μυθιστόρημα.

    Μου κάνει εντύπωση που η Νεκταρία ψάχνει στο Twitter να βρεί από τα πέρσικα πώς προέκυψε η πασίγνωστη σ’ εμάς τους Ρωμιούς της Κων/πολης φράση «otuz bir çekmek» (κατά λέξη «31 τράβα») που στην τούρκικη αργκό σημαίνει «άντε και μαλακίσου». Στα περσικά το «31 τράβα» δεν σημαίνει τίποτα. Αντίθετα (δες το τέλος του άρθρου και το σχόλιο 19) οι Εβραίοι της Πόλης και οι Τουρκοκύπριοι που μιλούν ελληνοκυπριακά χρησιμοποιούσαν επίσης το «31 τράβα» με τη σημασία «άει αυνανίσου».

    Δεν χρειάζεται πολλή σοφία για να εξηγήσεις πώς συνδέθηκε το «otuz bir çekmek» με τον αυνανισμό, αν απλά ξέρεις ότι το γνωστό χαρτοπαίγνιο «31» (αναφέρεται πρώτη φορά το 1440 στα κηρύγματα του ιταλού ιεροκήρυκα άγιου Bernadine) εξαπλώθηκε πολύ γρήγορα στην Κων/πολη και σε όλη την Οθωμανική Αυτοκρατορία μέχρι το 1550. Αντίθετα, ο διάδοχος του «31», το «21», αναφέρεται πρώτη φορά το 1660 και διαδόθηκε στην Ευρώπη πολύ μετά το 1750, ενώ στην Οθωμανική Αυτοκρατορία παρέμεινε άγνωστο μέχρι τον 20ό αιώνα που μετεξελίχτηκε σε «μπλάκ-τζάκ». Ακόμα και σήμερα, οι Τούρκοι φίλοι μας παίζουν στα σπίτια τους φανατικά το «31», ενώ το «21» παίζεται μόνο στα καζίνα με τη μορφή του «μπλάκ-τζάκ»

    Για να συνοψίσω, η φράση «otuz bir çekmek» (= τράβα 31) ήταν πολύ κοινή στα τούρκικα από τον 16ο αιώνα τουλάχιστον και κάποια στιγμή κατέληξε να σημαίνει «πήγαινε κατευθείαν στον στόχο», παρακάμπτοντας τα προκαταρκτικά της συνουσίας, δηλαδή «αυνανίσου». Μου κάνει εντύπωση ότι ακόμα και ο Νισανιάν καταφεύγει σε φήμες για το σχήμα του 3 και του 1 στα παλιά οθωμανικά, ενώ είναι πάρα πολύ απλή η εξήγηση για το πώς η φράση «otuz bir çekmek» συνδέθηκε με τον αυνανισμό

  72. Costas Papathanasiou said

    Καλησπέρα.
    Ωραίο άρθρο καθότι ενδεικτικότατο για την αέναη αμφίδρομη πορεία των γλωσσών, αυτό το ωραίο πηγαινέλα της λαλιάς μας που ιχνογραφεί και πώς οι άνθρωποι, ανταλλάσσοντας και σμίγοντας τις λέξεις τους, μπορούνε να μονοιάσουν παρά τα μίση που συμφέρει σε κάποιους πονηρούς ηγέτες να τα σπέρνουν εκατέρωθεν.
    Όσον αφορά την πολίτικη “τριανταμία, otuz bir”, μπορεί καταρχήν να εξεταστεί η σημασία της ως μία απλή εννοιολογική παρέκταση, (ενισχυμένη δευτερογενώς ή συμπτωματικά από την εικόνα του 31), ορμώμενη από το ομώνυμο δημοφιλές παιχνίδι των χαρτιών, το οποίο, ξενόφερτο και όπως το λεν στα τουρκικά, διαδόθηκε υπό σκιάν Οθωμανών και σε πολλά άλλα έθνη (π.χ.Βουλγαρία, Αλβανία, Μακεντόνια, Ρουμανία)— παρέκταση μεθερμηνεύουσα ως “ολοκλήρωση” και αυτοϊκανοποίηση το επίτευγμα «να κάνεις τριανταμία», και υπεισάγουσα ομού την βλακοσύνη «να τραβάς από τριανταένα»(βλ. otuz bir çekmek και σχ.19-Spiridione για το εβραϊκό αντίστοιχο), συναντώντας έτσι, ολίγον τι, ως παιγνιογενής έννοια, και τη σημασία του δικού μας «τον/την παίζω»
    Κατ’ αυτόν τον τρόπο θα μπορούσε να εξηγηθεί και το γιατί η εν λόγω λέξη στα ρουμάνικα, σημαίνει μεταφορικά και “βία, κατάχρηση εξουσίας, έλλειψη προσοχής” [:βλ. otuzbír (-ruri), s. n. – 1. Un anumit joc de cărți. – 2. Violență, abuz de putere, lipsă de considerație. Tc. otuz bir „31” (Lokotsch 1600; Bogrea, Dacor., IV, 836; Candrea; Graur, GS, VI, 333) στο https://educalingo.com/en/dic-ro/otuzbir ]
    Επίσης, για το “καρναμπίτι, κουνουπίδι”, παρότι η αναγωγή στο. αρχαίο κραμβίδιον ακούγεται όντως καταρχάς σαν παρετυμολογία, δεν γίνεται εν τούτοις, τελικά, να αποκλειστεί η πιθανότητα μετασχηματισμού “κράμβη-κραμπί-*καρμπί(κατά τα κραμβο-/καρμπο-λάχανο)-karnabit”, ενισχυθέντος ίσως και από κοινόν απόηχα της ινδοευρωπαίας ḱerh₂ (κεφάλι, κέρατο) εκ της οποίας και τα ελλ.κάρηνον/κάρνον/κάρυον, αγγλ,cairn/Carnaby, horn (βλ.https://en.wiktionary.org/wiki/cairn και https://en.wiktionary.org/wiki/%CE%BA%CE%BF%CF%85%CE%BD%CE%BF%CF%85%CF%80%CE%AF%CE%B4%CE%B9, καθώς και https://en.wiktionary.org/wiki/%D9%82%D8%B1%D9%86%D8%A8%D9%8A%D8%B7#Arabic )

  73. sarant said

    67 Οκ, μερσί για τη διόρθωση.

  74. Spiridione said

    72. Μεσολάβησε μάλλον το αραβικό قَرْنَبِيط • qarnabīṭ
    https://en.wiktionary.org/wiki/%D9%82%D8%B1%D9%86%D8%A8%D9%8A%D8%B7#Arabic

  75. «Μπουρμπούτσαλα» έχει σχέση με το «βουρβουτσουλιό: οχλαγωγία, βαβούρα.»;

  76. Spiridione said

    60. Ναι, τα ένσημα τα λέγαμε πούλια μέχρι πρόσφατα, δηλαδή μέχρι που καταργήθηκαν και έγιναν ηλεκτρονικά. Την ωραία εποχή που κολλάγαμε τα πούλια στο βιβλιάριο ενσήμων.

  77. … γιουφκάς …

    Γιούφκα το είχα μάθει από φίλη πολίτισσα, γιάφκα η προφορά στα χιουστονικά.
    Πάγιο λογοπαίγνιο όποτε η φίλη μάς φέρνει παραγγελία από λιβανέζικο σούπερμάρκετ:
    «Εκόμισε γιαύκα (καίτοι άοπλη)»

  78. Spiridione said

    76. Ή ουρίτσες (δηλ. αυτά που κόβαμε και κολλούσαμε στο κάτω μέρος από τα ένσημα).

  79. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    75# Ο Βαλτινός στην Κάθοδο των 9 λέει για έναν αντάρτη που έφαγε μπουρμπούτσελα και τον λίγωνε το στομάχι του. Τουλάχιστον στην Πελοπόννησο λοιπόν, κάποιος καρπός, πιθανώς άγουρος.

  80. sarant said

    76-78 Kοίτα να δεις λέξεις που χάνονται 🙂

  81. 8, 17.
    Α, ναι και στο χωριό μου οι Θρακιώτισσες (μεταξύ αυτών και η μανούλα μου) φτιάχνανε (ζυμώνανε, κόβανε και απλώνανε) γιουφκάδες! Αυτό το ταπεινό φαγάκι μου άρεσε πολύ με βουτυράκι ή τρίμματα ψωμιού τηγανητά και φέτα.

    Επίσης, στο χωριό μου είχαμε (μάλλον αρκετούς, αν κρίνω από τη συχνότητα της χρήσης) σασκίνηδες (και σασκίνες), μισκίνηδες (και μισκίνες), εντεψίζηδες και, κυρίως, σαψάληδες (το σ πολύ παχύ, όσο πιο επιτιμητικό το ύφος τόσο πιο παχύ το σ!)

  82. Alexis said

    Η μπατανία είναι νομίζω πανελλαδική, τη λένε παντού.

  83. leonicos said

    αλλά δηλώνει το λουλούδι καλέντουλα

    καλεντούλα ο κατιφές, δεν το ήξερα

    μπατανία, η χοντρή μαλακή κουβέρτα για μωρά, λέξη του σπιτιού μου από εξαπανανέκαθεν και βάλε

    Φυσικά στις λέξεις πρέπει να μην περιλαμβάνονται αυτές που είναι κοινές και στην εδώ ελληνικη

  84. leonicos said

    τελικά δεν είναι η καλεντούλα

    της οποίας αγνοούσα την ύπαρξη

  85. Mitsi Vrasi said

    Το μαρόν, το χρώμα, το έλεγε η μαμά μου. Υπάρχει και απόχρωση σε βαφές μαλλιών σήμερα, αλλά και σε χρωματοπωλεία. Δεν είναι καφέ, μπορντουδίζει μάλλον.
    Το καλύτερο γλυκό του Καζινό δεν ήταν οι κουραμπιέδες, αλλά τα μικρά μπακλαβαδάκια στο ασημί χαρτί, που τα έτρωγες και θρυμματίζονταν στο στόμα.

  86. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    >> γιουφκάς: Το φύλλο για πίτα ή μπακλαβά.
    Βρε να μην είχε μπει νωρίτερα το νήμα! Δεν πάει πολύς καιρός που είχα δει τυχαία στις μυριάδες συνταγές, να τυλίγουν υλικά πίτας σε φύλλο λεπτό και ελαφρά ψημένο, όπως έδειχναν οι σκουρούτσικες φουσκαλίτσες του. Λέω μα τί φύλλο είν αυτό, αραβικό, λιβανέζικο, γιοκ. Με πολύ ψάξιμο κατέληξα περιχαρής στο γιουφκά (που αγνοούσα) σε μια ωραία ελληνική ανάρτηση. Μετά βέβαια γκουκλάροντας είδα δεκάδες τρόπους παρασκευής ου φύλλου, είτε παραδοσιακά είτε βιοτεχνικά, ως και βιομηχανικά!

    Τα lavash, τα λαβάσια και οι γιουφκάδες
    https://www.sheblogs.eu/lavash-lavasia-gioufkades/
    » …Τα λέγαμε και γιουφκάδες. Ώπα βάστα ρε μάνα και κόλλησα τώρα, οι γιουφκάδες δεν είναι σα χυλοπίτες; Ε ναι μου λέει το ίδιο ήταν, απλά τα κόβαμε και τα ξεραίναμε για να γίνουν σαν χυλοπίτες. …»

  87. ΕΦΗ - ΕΦΗ said



    https://www.loutrakiblog.gr/2016/07/16/%CE%BB%CE%BF%CF%85%CF%84%CF%81%CE%AC%CE%BA%CE%B9-%CF%84%CE%B1-%CE%B3%CE%BB%CF%85%CE%BA%CE%AC-%CE%BA%CE%B1%CE%B6%CE%B9%CE%BD%CF%8C-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%B7-%CF%84%CE%B5%CF%81%CE%AC%CF%83%CF%84%CE%B9/

  88. leonicos said

    otuz bir çekmek

    πολλοί ασχολήθηκαν πολύ, κι επί πολύ, γι’ αυτή τη φράση.

    Ας πω τη γνώμη μου κι εγώ

    Νομίζω πως το 31 σε αραβικούς αριθμούς τα λέει όλα. Κοιτάξτε το άλλη μια φορά, ٣.١ και θα αναγνωρίσετ τα όργανα που περιλαμβάνονται στη διαδικασία. Ἐβαλα την τελεία ανάμεσά τους. γιατί μπαίνανε στη σειρά από μόνα τους.

  89. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    84

    Καλέντουλες

    κατιφέδες

  90. spyridos said

    # 85
    Κι εγώ μόνο αυτά τα μπακλαβαδάκια θυμάμαι από το Καζινό.

    ************************************
    # 0
    Ισχύει πάντως ότι το λουλούδι είναι αμερικανικής προέλευσης.
    Οι Ταγέτες, οι κατιφέδες, ήταν τα λουλούδια των Αζτέκων και τα έφεραν οι κονκισταδόρες από την Κεντρική Αμερική. Χρυσός κι αυτά, Marigold τα λένε στα Αγγλικά.
    Οι Γερμανοί τα λένε όμως Τούρκικα γαρύφαλλα ή νεκρολούλουδα γιατί τα φυτεύουν στα νεκροταφεία.
    Οι Ολλανδοί τα λένε Αφρικανάκια. Η μόνη εξήγηση που βρήκα γιαυτό είναι ότι οι Μαυριτανοί μουσουλμάνοι της Ισπανίας και της Πορτογαλίας το φύτευαν στα κηπάκια τους και από εκεί ταξίδεψαν βορειότερα.
    Στους κήπους που φυτεύουν ντομάτες και πατάτες στην Ολλανδία φυτεύουν ενδιάμεσα και περίγυρα κατιφέδες. Βιολογική καταπολέμηση του νηματώδους φυτοπαθογόνου.
    Οι μέλισσες, μπούμπουρες, πεταλούδες τα αγαπούν για το νέκταρ και τη γύρη τους (ελκυστικότητα 3 με άριστα το 5).

  91. sarant said

    90 Kαι οι Γάλλοι Ινδικά γαρύφαλλα (oeillets d’Inde) δηλαδή από τις Αντίλες (Δυτικές Ινδίες) όπως η γαλοπούλα.

  92. EΦΗ - ΕΦΗ said

    90β Ναι! καντιφέδες και βασιλικούς, στάνταρ, ανάμεσα στα καλοκαιρινά λαχανικά (ντομάτες,μελιτζάνες, κολοκυθιές κλπ)

    Εκτός από τον υψηλό βαθμό θελκτικότητας για τις μέλισσες, έχουν και καλή θέση στα βαφικά φυτά. Μια καλή μου φίλη που τη χάσαμε ξαφνικά, είχε προλάβει να μου μιλήσει για τις φυτικές βαφές και από αυτά τα λουλούδια, είτε για νήματα, είτε για υφάσματα είτε για …τα μαλλιά!
    …………………………………….
    Yufka, or Filo, the very thin sheets of dough used in making börek
    https://en.wikipedia.org/wiki/Yufka

  93. Θα ήθελα να ρωτήσω τον κ. Καραγιοβάνογλου (#31) αν έχει κάποια πηγή για τη διάδοση του παιχνιδιού «31» στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και μάλιστα από τόσο νωρίς. Ενδιαφέρομαι για επαγγελματικούς λόγους, και επιπλέον μου κάνει εντύπωση γιατί, όπως είπα και στην αρχή της μέρας, οι Τούρκοι φίλοι μου αγνοούσαν το παιχνίδι εντελώς, τους το πρότεινα και γελούσαν γιατί ήταν σα να τους έλεγα «ελάτε να παίξουμε μαλακία»
    Η αλήθεια είναι ότι η σημασία του παιχνιδιού υπάρχει τόσο στο λεξικό του Χλωρού (1899, «το γνωστόν χαρτοπαίγνιον τριανταμία») όσο και στον καινούργιο Redhouse (όπου υπάρχει και το ερμήνευμα to masturbate). Δεν υπάρχει καθόλου το λήμμα σε παλιότερα λεξικά (Kieffer-Bianchi 1835, Redhouse 1890, Σεμσεντίν Σαμί 1899). Δεν υπάρχει καμία αναφορά στο «31» ούτε στο περσικό λεξικό του Steingass (1892), ενώ υπάρχει το si u du «32» («thirty-two, implying the teeth»).

  94. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Τις άγριες καλέντουλες (με μικρότερα φύλλα και ψιλά ψιλά λουλουδάκια, ακριβώς ίδια όμως με τις ημερότερες/καλλιεργημένες) τις λέμε – ποιος ξέρει γιατί- χυλόφτες ,το ίδιο με αυτές από ζυμάρι-(χυλοπίτες σε παραφθορά), ίσως από ο σχήμα των φύλλων; είναι και κάπως γυαλιστερές/ γλιτσερές.
    Τ΄αρνοκάτσικα δεν τις τρώνε αλλά τα κουνέλια τρελαίνονται!

  95. gpoint said

    # 93

    Αχ βρε Δύτη, το «σ’ εμάς τους Ρωμιούς της Κων/πολης» δεν σου έφτανε για αναγνώριση ;;

    Φρουράς κοιμωμένης, παν τρλλ εισέρχεται !

  96. Μωρέ εγώ κάτι ψυλλιάστηκα, αλλά λέω πάντα στην αρχή να είμαι καλόβολος. Και οι πληροφορίες για το «31» (πέραν των οθωμανολογικών) είναι αντιγραφή από το άρθρο της βίκι.

  97. Κιγκέρι said

    63: Τη λέξη μπατανίες την ξέρω για τις κουβέρτες γενικά (αν και δεν τη χρησιμοποιούσαμε στο σπίτι), καραμελωτές λέμε αυτές που έχουν τα μοτίβα με τα διάφορα τετραγωνάκια, προφανώς επειδή αυτά μοιάζουν με καραμέλες. Έχουμε και μία άλλη που ύφανε η γιαγιά μου, που τη λένε βεργωτή: ακουμπούσαν μια βέργα πάνω στο στημόνι ώστε το υφάδι σε εκείνο το σημείο να περάσει από πάνω και, βγάζοντας μετά τη βέργα, να μείνει μια μικρή θηλιά κι έτσι σχημάτιζαν διάφορα γεωμετρικά σχέδια.
    Απ’ ό,τι μου είπε η μητέρα μου όμως, μπατανίες ήταν τα πιο ελαφρά σκεπάσματα. Οι χοντρές κουβέρτες, από πιο χοντρά νήματα, όταν είχαν φλόκο λέγονταν φυσικά φλοκάτες κι όταν δεν είχαν φλόκο τις έλεγαν, λέει, στείρες.

  98. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    92, ΕΦΗ-ΕΦΗ
    Όχι μόνο βαφή για νήματα, υφάσματα και …μαλλιά από κατιφέ!
    Όπως ασφαλώς ξέρεις, σε …προ-τσίχλας εποχές, πολλά κορίτσια (ή και αγόρια) μασούσαν σαν μαστίχα (σακίζι), μια «κόλλα» που έβγαζε η αγκαθωτή «ακολλιά» ή «κολλιά» (αγκαθοκολλιά). [Υποθέτω ότι και συ θα έχεις δοκιμάσει… 🙂 ].
    Έ λοιπόν, κάποιες κοπελιές μασούσαν μαζί και μερικά φυλλαράκια από το λουλούδι του κα(ν)τιφέ, για να εντυπωσιάσουν με το χρώμα που έπαιρνε η «τσίχλα».

    Να θυμηθούμε και τον κλασικό «Ρεθεμνιανό καντιφέ» του Κ. Μουντάκη – αθάνατο συρτό! https://youtu.be/6lA23K-mk_c
    ===+===
    Βρήκα και αυτό το παραδοσιακό «Κατιφέ (Katife)» με τη Ρόζα Εσκενάζυ, προφανώς πάνω σε αντίστοιχο τούρκικο (Kadifeden Kesesi).

    Αλλά ούτε οι ελληνικοί στίχοι ούτε και οι τουρκικοί φαίνεται να έχουν σχέση με το λουλούδι ή με «βελούδινο πουγκί» -που δίνει το γκουγκλικό μεταφραστήρι.

    Βοήθεια από Δύτη ή Corto (ή από άλλο γνώστη, βεβαίως βεβαίως) ευπρόσδεκτη.
    Οι στίχοι του τούρκικου:
    «Kadifeden kesesi Kahveden gelir sesi
    Oturmuş kumar oynar Ah ciğerimin, ah ciğerimin köşesi
    Aman, yolla, Beyoğlu’na yolla
    Yavrum, yolla, İstanbul’a yolla, yolla
    Yolla, yâr, yolla.»

  99. sarant said

    95-6 Η φρουρά είναι καλοπροαίρετη.

  100. 98 Νομίζω αναφέρεται στο ζάρι. «Το πουγγί από βελούδο, ο ήχος του έρχεται από τον καφενέ / έκατσαν και παίζουν κουμάρι…» Βάζουν το ζάρι στο πουγγί και το ρίχνουν, ή ξερωγώ αυτά που ποντάρουν;

  101. Κουτρούφι said

    Στη Σίφνο υπάρχει το ρήμα «μπολαστίζω» (προφέρεται μπολαστίντζω) που σημαίνει «γίνομαι βάρος». Ο αείμνηστος Ν. Προμπονάς στο «Χρηστικό Σιφνιακό Γλωσσάριο» (2019) το συνδέει με το ντολαστίζω και το τούρκικο dolasmak. Δεν ξέρω πώς από το «βόλτα, περίπατος» κατέληξε να πάρει διαφορετική σημασία. Από σιφνέικα κάλαντα ενός παιδιού:
    Κανεί στο σπίτι δε γρικώ
    ούτε Ευγενία, ούτε Κω
    μουλαρώνω και στριγκλίντζω
    τους γονείς μου μπολαστίντζω

    #99. Η εκτέλεση με τη Ρόζα είναι μια από τις πολλές με στιχάκια για τη συγκεκριμένη ηχογράφηση. Εδώ https://www.youtube.com/watch?v=X_7NdhnHolU (2:29) αναφέρεται καθαρά «κατιφένιος οντάς» που μάλλον είναι από τις πρώτες ρωμέικες εκδοχές.

  102. ΣΠ said

    Στο σημερινό τηλεπαιχνίδι «Ποιος θέλει να γίνει εκατομμυριούχος» μια από τις ερωτήσεις ήταν:
    Σε ποια πόλη της Καλιφόρνιας βρίσκεται η κοιλάδα της σιλικόνης;

  103. ΚΩΣΤΑΣ said

    75# Μιχάλης Νικολάου

    «Μπουρμπούτσαλα» έχει σχέση με το «βουρβουτσουλιό: οχλαγωγία, βαβούρα.»;

    Σε περιοχές της Θεσσαλίας μπουρμπότσιαλα ή μπουρμπούτσιαλα λένε γενικά διάφορα σκαθάρια, που δεν γνωρίζουν επακριβώς το όνομά τους

  104. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    98
    Η ιστορία ενός κατιφέ
    παραλλαγές απόΜαρίκα Φραντζεσκοπούλου ή Πολίτισσα, Ρόζα, Ατραϊδη, Νταλγκά…

    και από Hamiyet Yüceses – Kadifeden Kesesi
    Kadifeden Kesesi | Το πουγκί του από βελούδο

    Kadifeden kesesi | Το πουγκί του από βελούδο
    Kahveden gelir sesi | η φωνή του έρχεται απ’ τον καφενέ
    Oturmuş kumar oynar | κάθεται και χαρτοπαίζει
    Ciğerimin köşesi | η καρδιά μου

    Aman yolla İstanbul’a yolla | στείλ’ τον στην Πόλη
    Aman yolla Beyoğlu’na yolla | στειλ’ τον στο Μπέιογλου
    Yolla yolla yar yolla | στείλε τον αγαπημένο

    Kadife yastığım yok | δεν έχω βελούδινο προσκεφάλι
    Odana bastığım yok | στο δωμάτιό σου δεν έχω πατήσει
    Kitaba el basarım | τ’ ορκίζομαι στο Κοράνι
    Senden başka dostum yok | από σένα άλλη φίλη δεν έχω

    Aman yolla İstanbul’a yolla | στείλ’ τον στην Πόλη
    Aman yolla Beyoğlu’na yolla | στειλ’ τον στο Μπέιογλου
    Yolla yolla yar yolla | στείλε τον αγαπημένο

    Kadifeden yeleğim | το γιλέκο μου είναι από βελούδο
    Seni sevdim meleğim | σ’ αγάπησα, άγγελέ μου
    Biraz da sen beni sev | αγάπα με κι εσύ λιγάκι
    Rahat etsin yüreğim | να μου γλυκάνεις την καρδιά
    http://ploumimag.blogspot.com/2014/11/blog-post_26.html

  105. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    >>βουρβουτσουλιό: οχλαγωγία, βαβούρα
    βουρβούλες, οι μύξες στην ανατ. Κρήτη και
    βουρβουλοπροβάτα η μυξού (και για άντρα όταν είναι πολύν καιρό συναχωμένος)

  106. Κιγκέρι said

    Δεν είπαμε ότι το Κατηφένια είναι και γυναικείο όνομα – γκουγκλίζοντας βρήκα δύο Κατηφένιες!

  107. Alexis said

    #89: Μπράβο αυτό είναι, τελείως διαφορετικά λουλούδια.

    Προ ημερών ένας φίλος στο ΦΒ είχε βάλει μια φωτογραφία με κατηφέδες και ρώταγε «πώς τα λένε αυτά στο χωριό σας»
    Οι περισσότεροι, όντας (ή μήπως όντες;) από τα χωριά της Πρέβεζας απαντήσανε «τσερτσέκια». Εικάζω από το τούρκικο «τσιτσέκ»=λουλούδι.
    Στο Ξηρόμερο τα λένε μοσκαρδίνια.

  108. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    106 και Βελούδω, Βελουδένια εξ άλλου 🙂

  109. […] Στο ιστολόγιο δημοσιεύουμε κατά καιρούς άρθρα με λέξεις από κάποια περιοχή του ελληνόφωνου χώρου. Συνήθως τα άρθρα αυτά είναι συνεργασία φίλων του ιστολογίου, που ο καθένας παρουσιάζει λέξεις της ιδιαίτερης πατρίδας του -σε αρκετές περιπτώσεις από νησιά, αφού τα νησιά έχουν το καθένα το δικό του γλωσσικό οικοσύστημα. Το τελευταίο από τα άρθρα αυτά ήταν… — Weiterlesen sarantakos.wordpress.com/2022/06/16/romioi/ […]

  110. sarant said

    102 Ωχ! (Αν και υπάρχει και μια τέτοια, με πολλές εταιρείες που γυρίζουν πορνό)

  111. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    97, Από τόπο σε τόπο υπάρχουν τέτοιες διαφορές. Νομίζω ότι έλεγε μπατανίες – κουβέρτες (το πανωσκέπασμα δηλαδή) και η ηπειρώτισσα/σουλιώτισσα, μητέρα φίλης.
    Μαντανίες τις λένε στη Λευκάδα.
    Μεταλλικό ραβδί μου φαίνεται ότι χρησιμοποιείται και για τα κιλίμια.

    98,Μικ. ναι, βέεβαια! τις κολλιές, τα κάτασπρα δάκρυα της αγκαθοκολλιάς, εγώ με τριαντάφυλλο τα μάσαγα, δήθεν κανονική τσίχλα-τσιγάρο, θυμάσαι; ήταν ροζ! 🙂

    107β Ναι, τα έχουμε ξαναπεί τα τσιτσέκια, μάλλον πάλι σε άρθρο για τούρκικες λέξεις στα ελληνικά. Τσετσέκια τα πρωτάκουσα σ΄ένα χωριό της Ηλείας (στο χωριό μιας Βελούδως-ανταρτοπούλας που μόλις έγραψα) κι εδώ πέρα έμαθα ότι τσιτσέκ-λουλούδι.

  112. ΣΠ said

    110
    Η πλάκα είναι ότι μέσα στις 4 πιθανές απαντήσεις που δόθηκαν ήταν το Σαν Φρανσίσκο, στο οποίο βρίσκεται η Silicon Valley (Santa Clara Valley), και το Λος Άντζελες, στο οποίο βρίσκεται η Silicone Valley (San Fernando Valley), με σωστή όμως το Σαν Φρανσίσκο. Σκέφτομαι τον παίκτη να απαντούσε Λος Άντζελες και μετά να έκανε ένσταση.

  113. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    107 Κα(ν)τιφέδες, ταγέτες, μοσκαρδίνια (Ξηρόμερο) , τσετσέκια (Ηλεία), τσιτσέλια (Κεφαλονιά)

  114. Χαρούλα said

    #90 Spyridos
    Γιαυτό και στο Μεξικό σήμερα, είναι το λουλούδι που τιμούν την Μέρα των Νεκρών
    https://carnetdevoyage.gr/mexico-dias-de-los-muertos/

  115. sarant said

    112 Από το ένα φάουλ στο άλλο πάει ο τωρινός εκατομμυριούχος

  116. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    100, 101, 104
    Ευχαριστώ σας!
    Τα επαναλαμβανόμενα Kadifeden kesesi – Kadife yastığım yok – Kadifeden yeleğim, έδωσαν προφανώς το γενικό όνομα «Καντιφέ» και στις ελληνικές παραλλαγές. Πάντως, οι τούρκικοι στίχοι –όπως τουλάχιστον εμφανίζονται μεταφρασμένοι- λίγο …σουρεαλιστικοί μού φαίνονται. Και: γυναίκα σε άντρα τα λέει, ή αντίθετα ή …και τα δυό; 🙂

  117. ΣΠ said

    115
    Η επιβεβαίωση. Κέρασμα για τα μεζεδάκια.

  118. voulagx said

    #103: Μπουρμποτσιαλιά είναι η μελικουκιά, και μπουρμπότσιαλα οι καρποί της.

  119. ΚΩΣΤΑΣ said

    118#
    Νομίζω ότι και άλλη φορά κάτι είπαμε περί αυτού. Υπάρχει μια ασάφεια, κάποιο μπέρδεμα για το πως είναι ακριβώς η λέξη. Προσωπικά έχω ακούσματα από κάποιους όταν βλέπουν ένα σκαθάρι να λένε: δες έναν μπουρμπότσιαλο.

    Γκουγκλίζοντας βρήκα και το παρακάτω:

    «Ο εκφραστικότατος αυτός όρος, που κλείνει καλά μια μπούτσα μέσα του, προέρχεται από το μπουρμπούτσαλο, το οποίο είναι έντομο. Πιο συγκεκριμένα, έτσι αποκαλείται σε ορισμένες περιοχές της Θεσσαλίας το σκαθάρι»

    https://www.slang.gr/lemma/13284-mpourmpoutsala

  120. Πισμάνης said

    Ο τάφος (μεζάρ) είναι μάλλον αραβικής προέλευσης καί αξίζει νά ερευνηθεί μήπως μεταφέρθηκε στή Κρήτη απευθείας από τούς άραβες, όπως π. χ. τό γιαρντέλι (μεταλλικός κουβάς), καί όχι μέσω τής τουρκικής.

  121. sarant said

    117 A μπράβο

    120 Ενδιαφέρον!

  122. Αμαλία said

    Χαρακτηηριστικο γλυκό του Καζιν´ο εγώ θυμάμαι το μελοκαρυδο, κάτι πεντανόστιμα τριγωνακια τυλιγμένα σε ασημοχαρτο.

  123. ΣΠ said

    119
    Εγώ το έχω ακούσει μπαρμπούτσαλα.

  124. Κι εδώ (δυτική Αιτ/νία) μαντανίες τις έχω ακούσει(η Λευκάδα είναι κοντά.

  125. 120 Μεζάρ είναι πάντως και στα τούρκικα. Εν γένει η Αραβοκρατία στην Κρήτη μοιάζει να επιβίωσε μόνο σε τοπωνύμια, π.χ. Μασταμπάς. Κάποιες αραβικές λέξεις, αν δεν συναντώνται στα τουρκικά του 18ου-19ου αιώνα, μπορεί να μεταφέρθηκαν από τους αιγύπτιους στρατιώτες που στάθμευαν στο νησί την πρώτη δεκαετία μετά την παράδοση του Χάνδακα αλλά και κατά την αιγυπτοκρατία (1830-1840).

  126. Κιγκέρι said

    Λοιπόν, εγώ μπαρμπούτσαλα λέω τις ανόητες κουβέντες, αλλά μπορμπότσαλα όλους τους μικρούς, σφαιρικούς, μαυριδερούς καρπούς, που δεν τρώγονται ωμοί, από διάφορα φυτά που δεν ξέρω πώς τα λένε – έχω ακούσει δε και μια γνωστή μου να λέει ότι εφτιαξε λικέρ από τα μπορμπότσαλα της μυρτιάς που έχει στον κήπο της.

  127. sarant said

    Kαλημέρα από εδώ!

    Αν γράψουμε άρθρο για τα μπ*ρμπ*τσαλα θα έχουμε αρκετές διαφωνίες 🙂

  128. Ριβαλντίνιο said

    Για τους Αμπαδιώτες της Κρήτης έλεγαν πως ήταν Άραβες.

    Αυτοί ήταν μουσουλμανική κοινότητα της Κρήτης στην επαρχία Αμαρίου Ρεθύμνου κατά την Τουρκοκρατία. Οι Αμπαδιώτες πίσευαν πως κατάγονταν από τον σεΐχη Αμπάδ και πως είχαν εγκατασταθεί στην Κρήτη τον 9ο αι. μετά την αραβική κατάκτηση του νησιού. Κατ’ άλλη άποψη ήταν Άραβες που εγκαταστάθηκαν στην Κρήτη επί Τουρκοκρατίας, ίσως μετά την κατάκτηση του νησιού από τους Οθωμανούς ( 1669 ) . Και για την γλώσσα τους υπήρχε σύγχυση. Κατ’ άλλους ήταν αραβόφωνοι . Κατ’ άλλους όμως ήταν ελληνόφωνοι ( κρητική διάλεκτος ) και έπαιρναν μόνο μια γυναίκα όπως οι χριστιανοί. Άρα ίσως ήταν εξισλαμισμένοι Έλληνες και όχι Άραβες ή Τούρκοι. Με λίγα λόγια οι Αμπαδιώτες ήταν μάλλον «αραβοφανείς» , δηλαδή είχαν μελαμψό δέρμα όπως οι Άραβες Βορειοαφρικανοί , εξαιτίας της διαβίωσής τους στην ύπαιθρο , και στην πραγματικότητα κατάγονταν από εξισλαμισμένους Έλληνες των πρώτων αιώνων της Τουρκοκρατίας. Οι Αμπαδιώτες απέφευγαν να έρχονται σε επιμιξία με χριστιανούς και Τούρκους. Ήταν άγριοι και μαχητικοί. Γι’ αυτό κατά την Επανάσταση του ’21 πήγαν στο Αμάρι οι Σφακιανοί πρόκριτοι Αναγνώστης Μανουσέλης και Ιωσήφ Δασκαλάκης , και με το επιχείρημα ότι κοινός εχθρός είναι οι Τουρκοκρητικοί απέσπασαν από τους Αμπαδιώτες υπόσχεση σύμπραξης με τον όρο να τους εφοδιάσουν με όπλα και πολεμοφόδια. Η υπόσχεση όμως αυτή δεν τηρήθηκε και οι Αμπαδιώτες , αφού πρόδωσαν στον Σερίφ πασά του Ηρακλείου τις επαναστατικές προετοιμασίες των χριστιανών , πήραν μέρος στο πλευρό των Τούρκων κατά των επαναστατών Ελλήνων , σ’ όλη τη διάρκεια του Αγώνα του ’21. Στις 28/6/1821 οι Έλληνες επιτέθηκαν και έκαψαν τους οικισμούς των Αμπαδιωτών στο Αμάρι ύστερα από σφοδρή μάχη , κατή την οποία πολλοί Αμπαδιώτες και ο αρχηγός τους Νιελή Μουσταφά σκοτώθηκαν . Στη Μεγάλη Κρητική Επανάσταση του 1866 οι Αμπαδιώτες πήραν μέρος στις σφαγές του χριστιανικού πληθυσμού στο οροπέδιο Λασηθίου , αλλά τον Ιούνιο του 1868 τα χωριά τους καταστράφηκαν και πάλι απ’ τους Κρήτες οπλαρχηγούς. Μετά την ανακήρυξη της αυτονομίας της Κρήτης ( 1897 ) , 4.000 Αμπαδιώτες εγκατέλειψαν την Κρήτη.

    Πηγή : εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος ( κυρίως )

  129. Χαρούλα said

    Την λέξη μπΑρμπΟΥτσαλα την χρησιμοποιούμε εδώ, κυρίως στην φράση: πού στα μπαρμπούτσαλα είναι αυτό;. Δεν είχα αναρωτηθεί μέχρι τώρα τι είναι. Φανταζόμουν ποσότητα μικρών πραγμάτων, που ανάμεσα τους δύσκολα βρίσκεις κάτι.
    Αν και τελικά δεν καταλήξαμε, το νόημα το είχα πιάσει!😊
    Ναι Νικοκύρη! Άρθρο! Να διασταυρώσουμε ξίφ., συγγνώμη γνώσεις μας!🤣

  130. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    >>Μεζαρλίκια
    Μεζάρια, τα (στα Μεζάρια και στα Μεζαρλίκια)
    Τα «Μεζάρια» ή «Μεζαρλίκια» (= τουρκικό νεκροταφείο), καταλάμβαναν τη θέση του σημερινού Δημοτικού Κήπου και επεκτείνονταν και στον σημερινό χώρο στάθμευσης της πλατείας των Τεσσάρων Μαρτύρων, μέχρι και τον χώρο που κρατά το 3ο Γυμνάσιο- Λύκειο (παλιό Γυμνάσιο Θηλέων).
    https://historicalcrete.ims.forth.gr/Toponyms/listing/mezaria

    Η τοπωνυμική έρευνα ως αντικείμενο των ερευνητικών εργασιών-project στα Λύκεια(Το παράδειγμα του 4ου ΓΕ.Λ. Ηρακλείου)
    VI. Τοπωνύμια δηλωτικά ειδικών χρήσεων.
    (1….)
    2. νεκροταφεία: (…) στα Μεζάρια (Αστρίτσι, Φανερωμένη, Ζαρός), (…), στα Πάνω Μεζάρια (Άγιος Σύλλας),
    https://onomatologiki.wordpress.com/2017/09/02/%CE%B7-%CF%84%CE%BF%CF%80%CF%89%CE%BD%CF%85%CE%BC%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%AD%CF%81%CE%B5%CF%85%CE%BD%CE%B1-%CF%89%CF%82-%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%B5%CE%AF%CE%BC%CE%B5%CE%BD%CE%BF-%CF%84%CF%89/

  131. Καλημέρα
    Επανήλθα και διαβάζω και συμπληρώνω
    Πούλια και τα χαρτόσημα (κατ’ αναλογία με τα γραμματόσημα). Σήμερα έδωσα κάπου ένα χαρτί και μούρθε φυσικό κι είπα πως είναι με τα πούλια του 🙂 Ίσως και τα χαρτάκια για τα ένσημα, αν και πιο σπάνια, συνήθως ένσημα τα λέγανε γιατί έτσι τα έλεγε η διοίκηση 🙂

    50 Α! αυτά καλέ; Κοίτα τι μαθαίνει κανείς. Αυτά τα λέμε χράμια εμείς!
    82 Όχι, δεν είναι πανελλαδική (αφού στο νησί δεν λέγεται – και μάλιστα μέχρι πριν λίγο περίπου σκέπασμα σαν βαριά κουβέρτα το καταλάβαινα, μη με ρωτάτε γιατί).

    Γιουβρέκια τα κουλούρια τα σουσαμένια (τα σκληρά) κι αυτόσμοι τα αφράτα

  132. aerosol said

    Μπουρμπούτσαλα το ξέρω κυρίως, αλλά το έχω ακούσει και μπαρμπούτσαλα. Δεν είναι και περίεργο που μια λέξη χωρίς ετυμολογική σαφήνεια παίρνει διάφορες κοντινές μορφές αλλά και καλύπτει κάμποσες έννοιες. Τα σκαθάρια, τα ψιλοπράγματα, τα μικρά και αμελητέα, τα ασήμαντα. Και το πρώτο βιβλίο μιας όχι γνωστής αλλά πολύ αξιόλογης συγγραφέσσας:
    Μπουρμπούτσαλα – Ακριβή Παπαλεξανδράτου-Λυμπεροπούλου
    Εγώ το έχω με πιο λιτό, σκούρο καφέ, εξώφυλλο, δεύτερη έκδοση από τις εκδόσεις Δίφρος.

  133. Πισμάνης said

    @128 … κοινός εχθρός είναι οι Τουρκοκρητικοί …

    Τί τούς έφταιγαν οι άνθρωποι?

  134. sarant said

    Σχόλιο από το Φέισμπουκ

    Φαίνεται ότι το 31 προέρχεται από την αντιστοιχία των γραμμάτων της λέξης el = χέρι με αριθμούς σύμφωνα με το ebced hesabı, με βάση την αραβική/οθωμανική γραφή βέβαια. Το λαμ αντιστοιχεί στο 30 και το άλεφ στο 1.

  135. Είχε ειπωθεί και παραπανω αυτή η ερμηνεία.

  136. sarant said

    135 Ναι, είχε ειπωθεί.

  137. Ριβαλντίνιο said

    @ 133 Πισμάνης

    Είχαν προηγούμενα. Κάτι σφαγές , κάτι λεηλασίες , κάτι αρμπαντέδες … 🙂 Μέχρι και τα σχολεία τους έκλειναν. Γράφουν ο Σπυρίδων Τρικούπης και ο Κριτοβουλίδης για τα μέσα Μαρτίου του ’21 :

    «Πρό τινος καιρού, είχον συστηθή εν ταις πρωτευούσαις των Χανίων και της Ρεθύμνης δύο αλληλοδιδακτικά σχολεία. Αν και η περί της συστάσεως αυτών άδεια ηγοράσθη διά αδράς δαπάνης, και η διδασκαλία ήτον η συνήθης, τα σχολεία ταύτα εθεωρήθησαν σχολεία αποστασίας και πολέμου, εκλείσθησαν μεσούντος του Μαρτίου και οι διδάσκαλοι εφυλακίσθησαν .»
    (…)
    «Παρωργισμένοι οι Τούρκοι της Κυδωνίας εναντίον του επισκόπου της Κισάμου Μελχισεδέκ, […] μισούντες δε και τον εν τω φρουρίω αλληλοδιδάσκαλον Καλλίνικον Βερροιαίον, δια τον νέον της διδασκαλίας τρόπον, […] ώρμησαν […] και αμφοτέρους οχλαγωγικώς έρριψαν εις τα φυλακάς του φρουρίου, καίτοι εναντιουμένου του Λατίφη, πασά τότε όντος της διοικήσεως Κυδωνίας. […]
    Εκ συνθήματος δε, αυθημερόν σχεδόν, απήγαγον και οι εν Ρεθύμνη Τούρκοι εκ των χωρίων τον αλληλοδιδάσκαλον Γεώργιον Βάον Σίφνιον, όστις ομοίως […] εδίδασκεν την αυτήν νέαν μέθοδον. […]
    Οχλαγωγικώς, λοιπόν, μετ’ ου πολύ οι Τούρκοι [της Κυδωνίας], διαρρήξαντες την ειρκτήν, απήγαγον εις την αγχόνην […] τον αρχιερέα και [τον] ελληνοδιδάσκαλον. […] Απαγχονίσαντες δε τούτους, ετράπησαν παραχρήμα εις βιαιοπραγίας κατά χριστιανών ,μη υπείκοντες του λοιπού ουδέ εις διαταγάς αρχών .»
    (…)
    « [ ο τουρκικός όχλος ] 20 χωριά και πολλά μοναστήρια έκαυσε, όσους χριστιανούς ηύρεν, όλους εξωλόθρευσεν, πνίξας, σφάξας, καύσας και κρεμάσας, και δι’ όλης δεκαπενθημερίας επώλει εν τη αγορά των Χανίων γυναίκας,»
    https://www.kryfosxoleio.com/post/46
    https://www.kryfosxoleio.com/post/49

    Οι εξωμότες Έλληνες ήταν οι χειρότεροι. Τέτοιοι ήταν οι Τουρκοκρητικοί και όχι μόνο .
    Τον Μάιο του 1866 γενικός διοικητής της Κρήτης ήταν ο Ισμαήλ Πασσάς , ελληνικής καταγωγής. Είχε αιχμαλωτισθεί μικρός κατά την σφαγή της Χίου και είχε εξισλαμισθεί. Ο Ισμαήλ εισηγήθηκε στον σουλτάνο την απόρριψη των αιτημάτων των εξεγερμένων Κρητών.

    ( Φυσικά υπήρξαν και κάποιοι καλοί , κυρίως νεότεροι που δεν ήταν δυνατόν να ξεχάσουν την πραγματική τους καταγωγή. : 1) Mustapha Khaznadar ( born Georgios Kalkias Stravelakis ). Πρωθυπουργός της Τυνησίας. Ελληνικής καταγωγής απ’ την Χίο. Αιχμαλωτίστηκε μικρός το 1822 κατά την καταστροφή της Χίου. Δεν ξέχασε την ελληνική του καταγωγή και βοήθησε οικονομικά τους δυο ανιψιούς του να σπουδάσουν στο Παρίσι.
    2) Raghib Pasha. Πρωθυπουργός της Αιγύπτου. Αιχμάλωτος κι αυτός στην καταστροφή της Χίου ( 1822 ).
    3) Ετχέμ πασάς. Μέγας Βεζίρης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας . Γεννήθηκε στη Χίο από Έλληνες γονείς. Μετά την καταστροφή της Χίου μεταφέρθηκε με άλλα γυναικόπαιδα στη Κωνσταντινούπολη όπου τον ανέλαβε πλούσια οικογένεια και ανατράφηκε ως μουσουλμάνος. Κατά την άσκηση των δημοσίων αξιωμάτων του υπήρξε φιλικότατος προς τους Έλληνες και ιδιαίτερα προς τη Χίο. Πέθανε το 1873.Και οι δυό γιοί του σπούδασαν αρχαιολογία, όπου ο πρωτότοκος Χαμντή-Μπεης ανέλαβε διευθυντής του αρχαιολογικού μουσείου της Κωνσταντινούπολης, μετά τον θάνατο του οποίου τη θέση του ανέλαβε ο δευτερότοκος αδελφός του Χαλίλ-Μπεης.
    4) Mohammed Khaznadar . Υπουργός της Τυνησίας. Ελληνικής καταγωγής απ’ την Κω. )

  138. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    >>ο Ισμαήλ Πασσάς
    Άλλος ήταν ο Ισμαήλ Φερίκ Πασάς(Παπαδάκης) ; Εξ ου το βιβλίο «Ο βίος του Ισμαήλ Φερίκ Πασά» της Ρέας Γαλανάκη (εξαιρετικό).
    https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%99%CF%83%CE%BC%CE%B1%CE%AE%CE%BB_%CF%80%CE%B1%CF%83%CE%AC%CF%82_%CE%A0%CE%B1%CF%80%CE%B1%CE%B4%CE%AC%CE%BA%CE%B9%CF%82

  139. Θα αφήσω αυτό εδώ και δεν θα επανέλθω, είμαι κουρασμένος. Στέφανος Πούλιος, «Το κίνημα του 1889 στην Κρήτη και η εγκατάλειψη της υπαίθρου από τους μουσουλμάνους: καταστροφές περιουσιών, κρατική αντίδραση και ιδεολογικές προεκτάσεις», διπλωματική μεταπτυχιακή εργασία, Πανεπιστήμιο Κρήτης 2007.
    https://elocus.lib.uoc.gr/dlib/4/e/4/metadata-dlib-13ea583b8e924da363fd5b0dbcc288f3_1243409989.tkl
    Σελ. 49-50, σημ. 126 για τους Αμπαδιώτες. Όπως λέει άλλωστε και το παράθεμα του Ριβαλντίνιο, μάλλον μύθος είναι η όποια αραβική τους καταγωγή.

  140. Νέο Kid said

    139. Δύτη, οι Μαρωνίτες της Κύπρου όμως είναι όντως αραβικής καταγωγής . Ε;

  141. Δεν έχω ιδέα για τους Μαρωνίτες, αλλά για να το λες, σε πιστεύω 🙂 Και πολύ πιθανό μου φαίνεται άλλωστε.

  142. Myriolis said

    130
    Μπράβο Έφη, το ξετρύπωσες!!

    128
    Υπάρχει βέβαια επίθετο Αμπαδιωτάκης (και τερματοφύλακας), αλλά και σαν παρατσούκλι Αμπαδιώτης στο χωριό μου

  143. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    138.
    Ναι, ΕΦΗ. Δεν είναι ο Ισμαήλ Φερίκ Πασά. Ο Ριβαλντίνιο (#137) αναφέρεται στον Ισμαήλ Χα(ε)κίμ Πασά, (1807;-1880), γιατρό, Διοικητή Κρήτης από το 1861 έως το 1866. Ήταν και γαμπρός του Μουσταφά Πασά του Γκιριτλή, που κατέστειλε τελικά την επανάσταση του 1866.

    «Ο διορισμός, το 1861, του Ισμαήλ Χακίμ πασά στη θέση του Γενικού Διοικητή του νησιού δε βελτίωσε καθόλου την κατάσταση. Παλαιός υπουργός Εμπορίου στην Κωνσταντινούπολη, ελληνικής καταγωγής, ο Ισμαήλ προσπαθούσε να προσελκύσει τους πάντες, «υποσχόταν τα πάντα σε όλους, χωρίς ποτέ να τηρεί τις υποσχέσεις του», αυξάνοντας με τον τρόπο αυτό, εν τέλει, τον αριθμό των δυσαρεστημένων. Οι σχέσεις μεταξύ χριστιανών και μουσουλμάνων ολοένα οξύνονταν, με αποτέλεσμα στα τέλη του 1865 η δυσαρέσκεια να έχει λάβει τέτοιες διαστάσεις, ώστε η σύγκρουση να φαίνεται αναπόφευκτη.»
    https://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/education/greek_history/item.html?iid=2365

    Αξίζει να σημειωθεί ότι αυτός ο δαιμόνιος και πολυπράγμων Τούρκος αξιωματούχος μελέτησε (λέει…) τα σωματομετρικά χαρακτηριστικά των Σφακιανών και κατέληξε ότι συγγενεύουν με (=προέρχονται από) Σαρακηνούς από το …Σφαξ της Τύνιδας! [Πρωτοπόρος του πορτοκαλισμού…:) ]
    Περισσότερα εδώ: https://www.xalkiadakis.gr/el/yper-x-2022-101 (σελ.74-78)

  144. Ριβαλντίνιο said

    Οι Μαρωνίτες Νιουκιντ είναι ουνίτες μονοφυσίτες. Όταν το 1878 πολλοί Λινοβάμβακες το γύρισαν στο χριστιανισμό , οι Μαρωνίτες μπήκαν σφήνα να τους κάνουν παπικούς και όχι ορθόδοξους.
    Και μπορεί να μιλάνε αραβικά , αλλά έχουν δημιουργήσει την θεωρία πως κατάγονται απ’ τους Φοίνικες. Μπουαχαχαχαχα …

  145. Πισμάνης said

    @144 Μήν τό γελάς. Άλλοι νομίζουν οτι κατάγονται από τούς έλληνες.
    Ρισπέκτ! 🙂

  146. Ριβαλντίνιο said

    @ 145 Πισμάνης

    Καλό , αλλά τουλάχιστον αυτοί μιλάνε ελληνικά. Την έχουν τρισχιλιετή.
    Οι άλλοι δεν μιλάνε γρι φοινικικά.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: