Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Δαμασκηνά δαμάσκηνα, κορόμηλα, μπουρνέλες

Posted by sarant στο 29 Ιουνίου, 2022


Επανάληψη θα βάλουμε σήμερα, ένα ακόμα από τα άρθρα της σειράς των οπωρικών. Είπα όμως να αλλάξω τον τίτλο του άρθρου για να γίνει πιο φανερό ποιο φρούτο (ή, ποια φρούτα) εννοούμε. Έτσι κι αλλιώς, έχουν περάσει εφτά χρόνια από το προηγούμενο εκείνο άρθρο, οπότε κάποιοι δεν θα το θυμάστε.

Μια από τις πιο παλιές πόλεις του μεσογειακού χώρου που κατοικούνται συνεχώς από την αρχαιότητα ως τα σήμερα, είναι κι η Δαμασκός, η πρωτεύουσα της Συρίας. Δαμασκός στα ελληνικά, Ντιμάσκ αλ-Σαμ στα αραβικά, Damas στα γαλλικά, πόλη που κάποτε ήταν ζηλευτή για τα πλούτη της και είχε δώσει τ’ όνομά της σε ένα σωρό περιζήτητα προϊόντα της, όπως είναι το δαμάσκο ύφασμα, πολύχρωμο μεταξωτό με αργυρά και χρυσά νήματα (damask στα αγγλικά), το δαμασκηνό ατσάλι, που διακρινόταν για την σκληρότητα και την αντοχή του ή το δαμασκί σπαθί, φτιαγμένο από δαμασκηνό ατσάλι αλλά και με ένθετα χρυσά ή αργυρά σχέδια.

Το σπαθί αυτό, που το λέγαν διμισκί ή ντιμισκί, ήταν περιζήτητο αν και βεβαια έπρεπε να ξέρεις να το κουμαντάρεις -όπως περηφανεύεται κάπου ο Μακρυγιάννης «τα σπαθιά των τα ντιμισκιά τα πήραν αυτείνοι οι ολίγοι με τις μαχαιρούλες».

Αλλά εδώ δεν κάνουμε ιστορία, ούτε γεωγραφία· ταξιδεύουμε στον κόσμο των οπωρικών, και το άρθρο αυτό είναι αφιερωμένο στο φρούτο από τη Δαμασκό, το δαμάσκηνο.

Είναι όμως ένα φρούτο το δαμάσκηνο ή μια οικογένεια; Τι γίνεται με τα κορόμηλα; Με τις μπουρνέλες ή βανίλιες; Πρόκειται για ποικιλίες που προέρχονται από πολύ συγγενικά δέντρα· εδώ θα τα εξετάσουμε όλα μαζί: και τα μοβ ελλειψοειδή μεσαίου μεγέθους  (τα δαμάσκηνα), και τα μικρά στρογγυλά πράσινα ή κόκκινα ή κίτρινα (τα κορόμηλα), και τα μεγάλα στρογγυλά μοβ ή κίτρινα (μπουρνέλες ή βανίλιες), ακόμα και τους καρπούς της εικόνας, που εγώ δαμάσκηνα θα τα έλεγα, αλλά η ελληνική βικιπαίδεια τα θέλει κορόμηλα.

Ίδια ποικιλία ονομάτων είχαν και οι αρχαίοι. Στη βιβλιογραφία βρίσκουμε το κοκκύμηλον, που ίσως είναι η μπουρνέλα, το προύμνον, που ίσως είναι το κορόμηλο, το βράβυλον, το οποίο είναι κάποια άλλη παραλλαγή, και το δαμασκηνόν ή δαμάσκηνον, που αρχικά ήταν επίθετο, δαμασκηνά κοκκύμηλα, και μετά, όπως συχνά συμβαίνει, έγινε ουσιαστικό. Ότι τα δαμάσκηνα της Δαμασκού τα ξέραιναν από τότε, μας το λέει ο Διοσκουρίδης, στην ενότητα που αφιερώνει στα κοκκύμηλα: τῶν δὲ Συριακῶν καὶ μάλιστα τῶν ἐν Δαμασκῷ γεννωμένων ὁ καρπὸς ξηρανθεὶς εὐστόμαχος καὶ κοιλίας σταλτικός. Δεν αποκλείεται βέβαια η λέξη κοκκύμηλα να χρησιμοποιήθηκε για περισσότερες από μία ποικιλίες· ο Ιππώναξ τον 6ο αιώνα π.Χ. μιλάει για «στέφανον κοκκυμήλων και μίνθης», από μικρούς καρπούς επομένως, κορόμηλα μάλλον, αλλά δυο αιώνες αργότερα, ο κωμικός Άλεξις παρομοιάζει το πρόσωπο ενός αποπληκτικού με βραστή γεμιστή σπλήνα ή με «κοκκυμήλων σπυρίδα πεπόνων», δηλαδή πανέρι με ώριμα (πρόκειται το επίθετο πέπων, όχι το πεπόνι!) κοκκύμηλα, που εδώ μάλλον οι μπουρνέλες θα είναι.

Το προύμνον, που είπαμε πιο πάνω, πέρασε στα λατινικά ως prunus, το οποίο έδωσε στη συνέχεια, από διαφορετικούς δρόμους, τo γαλλικό prune και το αγγλικό plum. Οι άγγλοι έχουν και το prune, αλλά το χρησιμοποιούν για τα ξερά δαμάσκηνα μόνο, ενώ το plum είναι για τα νωπά. Πάντως, και στα αγγλικά υπάρχει αρκετό μπέρδεμα με τις ονομασίες των καρπών της οικογένειας.

Στον βυζαντινό Πωρικολόγο εμφανίζεται ο πρωτονοβελίσιμος Δαμάσκηνος, σε μια από τις πρώτες θέσεις της οπωρικής ιεραρχίας. Άλλο όνομα καρπού της οικογένειας (κορόμηλα κτλ) δεν εμφανίζεται. Νωρίτερα όμως, ο Πτωχοπρόδρομος πεθυμάει δαμασκηναπιδόμηλα, δαμάσκηνα κροκάτα, τα λέγουν Ανατολικά, τα λέγουν λαγηνάτα. Τα δαμασκηναπιδόμηλα δεν είναι κάποια εξωτική τριπλή διασταύρωση καρπών, είναι συλλογική ονομασία, όπως λέμε μαχαιροπίρουνα. Τα κροκάτα, τα ανατολικά και τα λαγηνάτα είναι ονομασίες που δεν ξέρουμε σε ποια σημερινή ποικιλία αντιστοιχούν, αν και ασφαλώς τα λαγηνάτα θα ήταν μακρουλά –ο Κοραής τα ταυτίζει με τα βαρδάσια.

Το δαμάσκηνο δεν πολυκαλλιεργήθηκε στα μέρη μας (με εξαίρεση τη Σκόπελο) αλλά έχει παρουσία στη φρασεολογία μας, στην παροιμιώδη φράση Άγουρα δαμάσκηνα και πικρές ελιές, που λέγεται για ανάξια λόγου πράγματα. Αυτή είναι η παραλλαγή που καταγράφεται στις παροιμίες του Ν. Πολίτη, ενώ νεότερη παραλλαγή, που έγινε και τίτλος εκπομπής του Χάρρυ Κλυνν, είναι Πράσινα δαμάσκηνα και ψιλές ελιές. Πάντως, πρέπει να υπάρχει και κάποιο σεξουαλικό υπονοούμενο, αν σκεφτούμε ότι ο Πολίτης καταγράφει και δεύτερο στίχο Άγουρα δαμάσκηνα και πικρές ελιές / τα κρυφομιλήματα είν’ άσκημες δουλειές, που σχεδόν ολόιδιος βρίσκεται στο ρεφρέν τραγουδιού του Απόστολου Καλδάρα.  Μια άλλη παροιμία που καταγράφει ο Πολίτης είναι του εχθρού σου δος δαμάσκηνα, του φίλου σου απίδια, ίσως επειδή το δαμάσκηνο προκαλεί κοιλιακά. Γενικά δεν έχει καλή μεταχείριση στην παροιμιολογία μας το δαμάσκηνο!

Μετά το δαμάσκηνο ας πάμε στο κορόμηλο. Η ετυμολογία του δεν είναι βέβαιη, ίσως προέρχεται από το ορόμηλον (αμάρτυρος τύπος, αλλά βρίσκουμε το ορομηλίς) με διασταύρωση με το κοκκύμηλον, ίσως πάλι από το (αμάρτυρο επίσης) καρυόμηλον. Για το κορόμηλο υπάρχει η πασίγνωστη φράση «κορόμηλο το δάκρυ» που τη λέμε όταν κάποιος κλαίει ασταμάτητα. Πρόκειται βέβαια για στερεότυπη υπερβολή, όπου το μέγεθος των δακρύων δηλώνει την ένταση ή τη διάρκεια του κλάματος.

Στην Κέρκυρα και στην Ήπειρο τα κορόμηλα τα λένε κούμπουλα. Η λέξη πρέπει να  προέρχεται από το κοκκύμηλα. Στα Οπωροφόρα της Αθήνας, ο Σωτήρης Δημητρίου, που είναι από την Ήπειρο, κάνει λόγο για κουμπουλιές και μετά εξηγεί, κορομηλιές. Υπάρχει και παροιμία, στα μέρη εκείνα, «Άλλο το κούμπουλο και άλλο το δαμάσκηνο»,  που λέγεται για πράγματα που δεν είναι ίδια.

Μια ποικιλία από κορόμηλα είναι και τα τζάνερα. Ο Μένος Φιλήντας, ο μεγάλος εμπειρικός γλωσσολόγος, είχε προτείνει ετυμολογία από το «διάνερα», επειδή πράγματι τα τζάνερα είναι όλο νερό. Όμως, η λέξη στην πραγματικότητα έχει τουρκική αρχή από το caneriği, που είναι μια ποικιλία πράσινων κορόμηλων, αλλά θα πει κατά λέξη «κορόμηλο της ψυχής»! (can είναι η ψυχή). Αρχικά, η ελληνική λέξη ήταν τζανερίκι, η οποία και σήμερα υπάρχει σε διαλέκτους (και με παραλλαγές, όπως τζερνίκι) αλλά το –ίκι θεωρήθηκε υποκοριστικό επίθημα κι έτσι προέκυψε το τζάνερο. Ο Σουρής σε έναν στίχο του λέει για κάποιον που έχυνε δάκρυα φριχτά «που το καθένα ήτανε σαν τζάνερο».

Το κορόμηλο είναι συχνά ξινό, όταν δεν είναι στον καιρό του. Υπάρχει η παροιμία «Ο γονιός τρώει το τζάνερο και το παιδί μουδιάζει», που είναι παραλλαγή του βιβλικού «οι πατέρες έφαγον όμφακα και οι οδόντες των τέκνων ημωδίασαν». Ο Δημ. Λουκάτος έχει μελετήσει εξαντλητικά τη φράση αυτή, ίσως κάποτε αφιερώσω άρθρο στη μονογραφία του.

Όπως είδαμε, στα τούρκικα το κορόμηλο είναι ερίκ, λέξη που έχει κι αυτή περάσει στα ελληνικά, ως ερίκια· αλλού λέγονται έτσι τα κορόμηλα γενικώς, αλλού μια ποικιλία τους.

Όσο για τις μπουρνέλες, είναι δάνειο από το ιταλ. prunella, που ανάγεται στο λατινικό prunus. Και επειδή αυτό έχει ελληνική αρχή, από το προύμνον, η μπουρνέλα είναι αντιδάνεια λέξη. Οι βανίλιες λέγονται έτσι από το άρωμά τους. Ίσως κάποτε λεξιλογήσουμε για τη λέξη αυτή -προς το παρόν βάζω, σαν ενθύμιο, μια φωτογραφία που είχε βάλει στο παλιό μας άρθρο του 2015 ο μακαρίτης ο φίλος μας ο Γς, με βανίλιες και άλλα κορομηλοειδή. Μαθαίνω επίσης ότι στην Κύπρο τις βανίλιες τις λένε φορμόζες.

Αν ζαλιστήκατε από τις πολλές ονομασίες και τις πολλές παραλλαγές των δαμάσκηνων και των κορόμηλων, μάθετε ότι ακόμα δεν τελειώσαμε. Σε κάποιες περιοχές τα κορόμηλα λέγονται και αβράμηλα, που ίσως ετυμολογείται από τα αρχαία βράβυλα, στη Χίο πάλι τα λένε νεράμπουλα· μια παλιά ονομασία που δεν ξέρω αν χρησιμοποιείται ακόμα είναι τα βαρδάσια, ενώ υπάρχουν και οι ρεγκλότες, που είναι εξελληνισμός της εκλεκτής γαλλικής ποικιλίας Reine-Claude, που πήρε το όνομά της από την «καλή βασίλισσα» Κλοντ (1499-1524), κόρη του Λουδοβίκου του ΙΒ’ και συζύγου του Φραγκίσκου του Α’ της Γαλλίας, που πέθανε στα εικοσπέντε της χρόνια, αλλά κέρδισε την αθανασία χάρη στα πράσινα γευστικά δαμάσκηνα.

Μια άλλη γαλλική ποικιλία, με καρπούς μικρούς, κιτρινωπούς και πολύ αρωματικούς, που μόνο στη Λωρραίνη της Γαλλίας καλλιεργούνται, είναι οι μιραμπέλες, που πιθανόν να έχουν ελληνική αρχή, ετυμολογικά εννοώ, μια και ίσως το γαλλικό mirabelle να ανάγεται στο ελληνικό μυροβάλανον. Τέλος, οι τυχεροί που έχουν επισκεφτεί τη Σαμοθράκη θα έχουν γνωρίσει τα πράουστα, που είναι η ντόπια ποικιλία κορόμηλων. Πολύ πιθανό να ξέρετε κι άλλα ονόματα, περιμένω να τα προσθέσετε.

Από τα δαμάσκηνα (και τις διάφορες παραλλαγές τους) φτιάχνουν στη βορειότερη από εμάς Ευρώπη πολλά αποστάγματα, σαν τη σλιβοβίτσα των σερβοκροατών ή τα διάφορα vieille prune των Γάλλων. Κι εδώ στη Λοθαριγγία υπάρχει eau de vie (νερό της ζωής, δηλ. απόσταγμα) μιραμπέλας. Επίσης, τα δαμάσκηνα κυκλοφορούν πολύ και ξερά, ενώ μπορεί κανείς να βρει και ξεραμένο πολτό από δαμάσκηνα, σε φύλλα, που τον λένε πεστίλι.

Ο Γιώργος Θεοτοκάς στον βιωματικό Λεωνή του θυμάται πως στην Πόλη η παράγκα του Δημοτικού Κήπου πουλούσε, εκτός από σοκολάτες και ξηρούς καρπούς, και πράσινα κορόμηλα: «Δέκα κορόμηλα μια δεκάρα, αν παζάρευες μπορεί να έπαιρνες και έντεκα, το βράδυ αρρωστούσες λιγάκι, μα άξιζε ο κόπος». Άλλοτε οι συνέπειες ήταν πιο σοβαρές. Σε μιαν επιδημία χολέρας, ο Σουρής παροτρύνει ειρωνικά τους Αθηναίους:

Εάν υγείαν θέλετε, καλοί μου πατριώται,
και φόβο νά μήν έχετε καθόλου της χολέρας,
κορόμηλα, βερύκοκα και τζάνερα νά τρώτε,
όσο μπορείτε πιο πολλά τετράκις της ημέρας.

Την εποχή του ραδιενεργού νέφους του Τσερνόμπιλ, που είχε έρθει στα μέρη μας Μάη μήνα, θα θυμάστε ότι οι μπουρνέλες και τα κορόμηλα ήταν από τα πρώτα που έπρεπε να αποφεύγει κανείς. «Κανείς δεν πέθανε από τα κορόμηλα», έλεγε κάποιος γνωστός μου, αλλά έπεφτε έξω: ο αγωνιστής του 21 Παναγιώτης Κάλλας ή Τσοπανάκος (1789-1825), γνωστός για τα αυτοσχέδια ποιήματα με τα οποία εμψύχωνε τους πολεμιστές, καθώς πήγαινε στη Δημητσάνα με το άλογο που μόλις του είχε χαρίσει ο Νικηταράς, έφαγε στο δρόμο πάρα πολλά κορόμηλα, έπαθε δυσεντερία και, όπως ήταν ασθενικής κράσης, πέθανε.

65 Σχόλια προς “Δαμασκηνά δαμάσκηνα, κορόμηλα, μπουρνέλες”

  1. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    Νικοκύρη στοίχημα πως αν είχες ανεβάσει άρθρο για πιτόγυρα τώρα θα ‘χε καμιά πενηνταριά σχόλια. Ποιος σου φταίει?

  2. Όπως το λέει το Χτήνος.

    Προφανώς η παλιά επαρχία (territorio, ναχιγές) Μιραμπέλλου θα σχετίζεται κάπως. Το όνομα λέει το πήρε από το κάστρο (στον σημερινό Άγιο Νικόλαο) αλλά είχε το κάστρο κορομηλιές, δεν ξέρω.

  3. Ξέχασα το σχετικό λινκ: https://historyofmerabello.com/2020/08/28/castel_mirabel_and_st_nikolaos/

  4. sarant said

    Καλημέρα, ευχαιριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    1 Λες να χρειάζονταν πιτόγυρα; Έτσι φαίνεται.

    2 Το είχαμε συζητήσει στο παλιό άρθρο. Δεν θυμάμαι πού είχαμε καταλήξει, αλλά δεν υπάρχει και το mirare bello ή κάτι τέτοιο;

  5. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    Ώστε έτσι ο Τσοπανάκος. Κάτι θυμόμουνα πως έσκασε απ’ το πολύ φαΐ αλλά για τα κορόμηλα ή το αγνοούσα ή δεν το ήξερα 🙂
    Να βάλουμε κι ένα δικό του:

    Τώρα που πιάστη ο πόλεμος
    και της Τουρκιάς ο θάνατος
    πολεμούν μέσα στο Λάλα
    σκούζουν Τούρκοι άλα-άλα.

    Τώρα που πιάστη ο πόλεμος
    και της Τουρκιάς ο όλεθρος
    πολεμούν στα Δολιανά
    κλαίνε μάνες και παιδιά.

  6. Costas X said

    Καλημέρα !

    «…μια παλιά ονομασία που δεν ξέρω αν χρησιμοποιείται ακόμα είναι τα βαρδάσια»
    «Βαρδάτσα» στην Κέρκυρα, κάποιο είδος κορόμηλου, μάλλον ωοειδές. Άλλα είδη λέγονται «μπουρνέλες» και «βανίλιες», μάλλον ποικίλει το σχήμα, το χρώμα και το άρωμα. Το «κούμπουλo» δεν έτυχε να το ακούσω στην Κέρκυρα, ίσως λέγεται σε κάποιες περιοχές.

  7. Ωραίο. Το… κορόμηλο (λέμε τώρα) το ξέρω πάντα «κούμπλο» στην Πρέβεζα. Κουμπλιά το δέντρο.

  8. Χαρούλα said

    Πάντως ως παιδί ήξερα μόνον τα δαμάσκηνα(και αποξηραμένα) και τα τζάνερα. Αργότερα φάνηκαν οι και βανίλιες.

    Υπάρχει και η ποικιλία sloe/prunus spinosa που χρησιμοποιείται στην παραγωγή Sloe gin στην Αγγλία.
    Επίσης οι Γάλλοι φτιάχνουν «κρασί» Prunelle στην cote en Provance(αντίστοιχο του μηλίτη και απιδίτη)και φυσικά το Λικέρ Prunelle με κορυφαίο της Βουργουνδίας.

    Και ένα κέρασμα,γλυκό πραούστι από Σαμοθράκη(και όχι απ´τα χεράκια μου😊)

  9. ΣΠ said

    Καλημέρα.

    Η παρακάτω φράση είναι γραμμένη δύο φορές στην ίδια παράγραφο:
    Υπάρχει και παροιμία, στα μέρη εκείνα, «Άλλο το κούμπουλο και άλλο το δαμάσκηνο», που λέγεται για πράγματα που δεν είναι ίδια.

  10. Χαρούλα said

    Έχω ακούσει αλλά δεν ξέρω τι σημαίνει η παροιμία «Να σε χαρώ δαμάσκηνο, σαν το νερό στο κόσκινο»;

    Και William Carlos Williams. Μετάφραση: Νίκος Παπάνας(καθ.Ιατρικής,ποιητής και …γιατρός μου για τον διαβήτη🙂)
    ΘΕΛΩ ΜΟΝΑΧΑ ΝΑ ΣΟΥ ΠΩ
    Έφαγα
    τα δαμάσκηνα
    που ήτανε
    στην παγωνιέρα

    και που
    μάλλον
    τα κρατούσες
    για το πρωινό σου

    Συγχώρεσέ με
    ήταν νόστιμα
    τόσο γλυκά
    και τόσο δροσερά

  11. spyridos said

    Καλημέρα

  12. Χαρούλα said

    Και αφού το ρίξαμε στο αλκοόλ πρωινιάτικα 😂
    UMESHU: ΤΟ ΓΛΥΚΟ ΙΑΠΩΝΙΚΟ ΛΙΚΕΡ ΑΠΟ ΔΑΜΑΣΚΗΝΑ UME
    https://www.learntowok.gr/food-story/umeshu-to-glyko-iaponiko-liker-apo-damskina-ume/

  13. Βασίλης Φίλιππας said

    Καλημέρα
    Στη Λευκάδα συναντάμε συχνότατα τη λ. κορόμηλο.
    Ως «τζάνερο» το συνάντησα σπάνια στον προφορικό και μάλιστα ως ποικιλία του κορόμηλου της οποίας, δυστυχώς, όταν έπρεπε δεν κατέγραψα τα ιδιαίτερά της χαρακτηριστικά και οι άνθρωποι που την ήξεραν έχουν φύγει πια από τη ζωή.
    Το κορόμηλο που το άκουσα από η Ηπειρώτες και Στερεοελλαδίτες ως «κούμπαλο» και «κούμπ(ου)λο» από το < αλβ. Kumbull.
    Συναντούμε φυσικά και τη λ. δαμάσκηνο. Παραθέτω εδώ και δύο από τις παροιμίες που κατέγραψα: «(ο) παππούλης τρώει δαμάσκηνα, τ’ αγγόνια του μουδιάζουν», «άγουρα δαμάσκηνα και πρικές ελιές», καθώς και στίχους από ωραία πρωτοχρονιάτικα τοπικά κάλαντα: «εσένα, πρέπει, αφέντη μου, δαμασκηνό τραπέζι, / όταν ανθεί η δαμασκηνιά ν’ ανθεί και το τραπέζι».
    Το δαμάσκηνο το λέμε συχνά και «βαρδάτσα» και σπανιότατα και «βαρδάσα», και το συναντούσαμε σε τρεις ποικιλίες – η πιο ιδιαίτερη από αυτές λεγόταν «βαρδάτσα βασιλικού» γιατί μύριζε όπως ο βασιλικός και η οποία σήμερα θεωρείται εξαφανισμένη. «Βαρδάτσα» λένε και τη δαμασκηνιά.
    Το δαμάσκηνο που το λέμε, επίσης, συχνότατα και «μπουρνέλα» και «μπρουνέλα» (< ιταλ. prunella, brunella) συναντάται σε τρεις διαφορετικές ποικιλίες ανάλογα με το χρώμα του. Σε μία πηγή τη «μπουρνέλα» τη συνάντησα και ως άγουρο κορόμηλο. Τη δαμασκηνιά την έλεγαν, επίσης, «μπουρνελιά» και «μπρουνελιά».
    Δύο ακόμη τοπικές ποικιλίες δαμάσκηνου ήταν το κιτρινόχρωμο «κλάουδο» (< ιταλ. clàudia) και η «σοκέτα» (< βεν. siocheto) με την οποία έφτιαχναν γλυκά.
    Υπάρχει βέβαια και η αγριοδαμασκηνιά η λεγόμενη τοπικά «βρ(ου)βαλιά» (< βραβυλιά < αρχ. βράβυλος) που σπανιότερα λέγεται και «αβρουβαλιά» και ο εύγευστος καρπός της το «βρούβαλο» (< βράβουλο < μτγ. βράβυλον) που σπανιότερα λέγεται και «βούρβαλο», το οποίο συναντούμε και στις φράσεις «πάει για βρούβαλα» και «ας τονε να πάει για βρούβαλα»: πάει στα χαμένα, χωρίς πυξίδα, πάει προς καταστροφή.
    Τη βανίλια τη μάθαμε τα τελευταία χρόνια κι όταν την ακούω στη λαϊκή μου έρχεται πάντα πρώτα στο μυαλό το «υποβρύχιο».

  14. leonicos said

    Eίχαμε κι εμείς
    στον κήπο μια κορομηλιά,
    παλιά, στις Κουκουβόυνες,
    που όταν την είδε η γιαγιά,
    είπε πως είναι μπουρνελιά,
    αλλ’ αυτό, όσο και αν είναι σημαντικό
    από γλωσσικής απόψεως,
    δεν επηρέασε στο παραμικρό
    την υπόξυνη γεύση τους,
    που δεν θα την χαρακτήριζα
    απολαυστική.

    Σαν δέντρο
    δεν θα το έλεγα σημαντικό·
    δεν ήταν ούτε για σκαρφάλωμα.
    Φωλιάζαν βέβαια πουλιά
    αλλά κανένα δεν ήρθε να μας φέρει
    ούτε απαντοχή ούτε φιλιά.
    Έτσι κι αλλιώς
    την πήρε ο δρομος
    με το σπίτι μας μαζί.

    Αφιερώνεται εξαιρετικά

  15. theodoratsoli said

    Επίσης, μόνο «κούμπλα» για τα κορόμηλα από Λάκκα Σούλι μεριά…

  16. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    12# Πού είναι κι αυτός ο Βουλάγξ να κεράσει καμιά τσούικα?

  17. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    8 Πώς μου είχε ξεφύγει το sloe gin; Τις προυνέλες βέβαια τις τιμώ.

    9 Μερσί, διορθώθηκε

  18. Χαρούλα said

    #16 Ωωωω! Χτήνος μ´έπιασες αδιάβαστη!
    Δεν την ήξερα! Ευχαριστώ!

  19. nikiplos said

    Καλημέρα σε όλους από εδώ. Τα πρωτοέμαθα μπουρνέλες στην Πελοπόννησο. Στην Αθήμα έμαθα τα κορόμηλα, βανίλιες κλπ. Επίσης ο πατέρας μου τα έλεγε και τζάνερα… Τα δαμάσκηνα δεν θυμάμαι να τα έμαθα αλλιώς…
    Σχετικά με το κούμπλο, υπάρχει και το επώνυμο Κούμπλας.

  20. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

  21. sarant said

    Δυο σχόλια από το Φέισμπουκ:

    Τη λέξη κορόμηλο τη συνδύασα με το αντίστοιχο φρούτο ως εικοσάχρονος, αφότου γνώρισα την Αθηνέζα κοπέλα μου (και τωρινή γυναίκα μου).
    Ήξερα ότι είναι κάποιο φρούτο, αλλά για εμένα αυτό το φρούτο ήταν το τζερνίκι και το δέντρο η τζερνικιά. Και τα είχα ταράξει ως πιτσιρικάς και άγουρα και ώριμα.

    Στα Γιάννινα τα κορόμηλα τα λέμε κούμπλα (όχι κούμπουλα) και τις κορομηλιές τις λέμε κουμπλιές. Στη γειτονιά μου δεν υπήρχε σπίτι χωρίς κουμπλιά. Εμείς τα παιδιά κόβαμε τα κούμπλα άγουρα και οι μανάδες μάς φώναζαν να μη τα τρώμε γιατί θα μας πιάσει κόψιμο. Υποψιάζομαι όμως ότι άλλος ήταν ο λόγος: τα ήθελαν να τα κάνουν γλυκό του κουταλιού. Μάλιστα, για να μη διαλυθούν στο βράσιμο και για να γίνουν τραγανά, τα βουτούσαν για μερικές ώρες στον ασβέστη. Τα δαμάσκηνα διαφέρουν από τα κορόμηλα στο μέγεθος, το σχήμα, το χρώμα, τη γεύση.

  22. ΓΤ said

    (https://www.soundhealthandlastingwealth.com/people/who-is-dr-sousa-faro-arrested-on-fake-vaccination-charges/)

  23. Costas Papathanasiou said

    Καλημέρα.
    «…Στείλε ουρανέ μου ένα πουλί /Ένα χελιδονάκι/ Να πάει να χτίσει τη φωλιά / Στου κήπου την κορομηλιά Δίπλα στο μπαλκονάκι» τραγουδάει και ο Ερρίκος Θαλασσινός διά στόματος Μπιθικώτση( “Το τραγούδι της ξενιτιάς”,1962).
    «Καὶ μὴ γελᾶς καὶ μὴν κλαῖς καὶ μὴ χαίρεσαι..δὲν εἶναι ὁ σταυραητὸς ἕνα κλεισμένο συρτάρι / Δὲν εἶναι δάκρυ κορομηλιᾶς οὔτε χαμόγελο νούφαρου .. Εἶναι πριόνι θαλασσινὸ ποὺ πετσοκόβει τοὺς γλάρους/ Εἶναι προσκέφαλο μαραγκοῦ εἶναι ρολόι ζητιάνου…», λέει κι ο Γκάτσος στην Αμοργό
    Ποιητικά αξιοποιημένο είναι και το δαμάσκηνο:
    …Ως αυγό χελιδονιού κατά Ρίτσο, αναγιγνώσκοντα πίνακα του Μιρό:
    «(…)ένα φεγγάρι-κιθάρα, μια κουκουβάγια-έρωτας·/ έκθαμβο χελιδόνι βγαίνει απ’ τη ρωγμή του δαμάσκηνου –/ η Μοίρα, ο Μιρό, η Ερημιά, ο Καθρέφτης-ευλογία.» (Γ.Ρίτσος, “Οχτώ οχτάστιχα για τον Μιρό”-1.Μετάπλαση)
    …Ως σημαδούρα, πρώτη πρώτη στις ταξιδιάρες λέξεις από δέλτα, που σημειώνει στον αιγαιοδρομικό του καλοκαιρινό Οδηγό, στον «Μικρό Ναυτίλο», ο Ελύτης:
    «Όταν άνοιξα τον Οδηγό μου, κατάλαβα. Μήτε σχεδιαγράμματα μήτε τίποτα. Μόνο λέξεις. Αλλά λέξεις που οδηγούσαν μ’ ακρίβεια σ’ αυτό που γύρευα. Έτσι, σιγά σιγά, φυλλομετρώντας, είδα να σχηματίζεται ο χώρος όπως το δάκρυ από τη συγκίνηση. Κι εγώ μέσα του.// αγάπη/αγιάζι…/…/δαμάσκηνο/ δαφνόφυλλο/ δελφίνι/ δεντρολίβανο/ δίκταμο/ διοσμαρίνι/ δίχτυα/ δόλωμα/ δροσιά/ δυόσμος/δώμα/../Ωρίων/ώχρα». [Ομού, αξιοσημείωτη και η ετερόσημη συνωνυμία “δεντρολίβανο/ διοσμαρίνι”, όπου το μέν πρώτο μυρίζει μελισσοκέρι και θυμιάμα το δε δεύτερο(<λατ. ros marinus=θαλάσσια δροσιά) θαλασσοβούνι ή Δία-Ποσειδώνα]
    “Σημαδούρα”, παρμένη λες απ’το κλωνάρι του Ματίς που κάρπισε προηγουμένως στον “ταξιδιωτικό του σάκκο”: «(…)MATISSE/Νεκρή φύση με στρείδια (1940• Kunstmuseum, Bâle)/ Το κλωνάρι της δαμασκηνιάς (Ιδιωτική συλλογή)/ Χορτοκοπτικό γκρι και μπλε (Éditions Verve)(…)» (βλ. Henri Matisse. Plum Blossoms, Ochre Background. Vence 1948 )

  24. Μπαρδάκες, ζέρδελα και μπαρδακοζέρδελα (τα τελευταία χρόνια).

  25. Πέπε said

    Στον Χαλκιαδάκη τώρα προ ολίγου -αφού είχα διαβάσει την ανάρτηση- είδα τα φρούτα της εικόνας με χειρόγραφο ταμπελάκι «Δρόμ?λα – Κορόμηλα – Μπουρνέλες», όλο μαζί, με λίγο δυσανάγνωστο ένα γράμμα που είναι είτε Π (δρόμπλα) είτε, μάλλον, Η (δρόμηλα), ενώ το τυπωμένο έλεγε μόνο μπουρνέλες.

    Την περασμένη βδομάδα που ζήτησα από μαγαζί όχι σελφ-σέρβις τα άλλα, ίδιο μέγεθος, χρώματα διάφορα από κίτρινο έως βαθύ κόκκινο σχεδόν μωβ, είπα απλώς «αυτά» και συνεννοηθήκαμε: α, τις μπουρνέλες!

    Το πρόβλημα, πέρα από το ονοματολογικό χάος στο οποίο προ πολλού έχω σηκώσει τα χέρια ψηλά, είναι ότι αφού το φας και είναι μέλι, κολλάει λίγη σάρκα στο κουκούτσι, που πρέπει να τη ροκανίσεις γιατί είναι αμαρτία απ’ τον θεό να την πετάξεις, και αυτή είναι συνήθως ξινή!

  26. Στην Ίμβρο το κορόμηλο λέγεται τόσο τζάνιρου (< τζάνερο) όσο και τζινιρίδ' (< τζενερίδι < τζανερίδι) αλλά και τζινιρίκ' (< τζενερίκι < τζανερίκι).

  27. ΓΤ said

    Συγκλονιστικές δηλώσεις Τσιτσιπά στο BBC Sport

    https://www.bbc.com/sport/tennis/61972020

  28. geobartz said

    (α) «Το προύμνον, που είπαμε πιο πάνω, πέρασε στα λατινικά ως prunus, το οποίο έδωσε στη συνέχεια, από διαφορετικούς δρόμους, τo γαλλικό prune και το αγγλικό plum…. Οι άγγλοι έχουν και το prune, αλλά το χρησιμοποιούν για τα ξερά δαμάσκηνα μόνο, ενώ το plum είναι για τα νωπά….. Όσο για τις μπουρνέλες, είναι δάνειο από το ιταλ. prunella, που ανάγεται στο λατινικό prunus. Και επειδή αυτό έχει ελληνική αρχή, από το προύμνον, η μπουρνέλα είναι αντιδάνεια λέξη»
    # Στο παλιάμπελο (φυτευθέν περί το 1900) είχαμε μια πουρνιά. Τα πούρνα ήταν στρογγυλά, μεγέθους κερασιού, με χρώμα μπλε, όπως ακριβώς και τα δαμάσκηνα. Όταν ωρίμαζαν καλά, ήταν αρκετά νόστιμα. Τα θεωρούσαμε σαν άγρια δαμάακηνα.

    (β) «Το δαμάσκηνο δεν πολυκαλλιεργήθηκε στα μέρη μας (με εξαίρεση τη Σκόπελο)». …. «Τῶν δὲ Συριακῶν καὶ μάλιστα τῶν ἐν Δαμασκῷ γεννωμένων ὁ καρπὸς ξηρανθεὶς εὐστόμαχος καὶ κοιλίας σταλτικός.
    # Λάθον εποίκας Νοικοκύρη: Η δαμασκηνιά ήταν το πιο διαδεδομένο οπωροφόρο είς τινα μέρη της Μακεδονίας, όπως στα αμμώδη κολλουβιακά εδάφη, στους πρόποδες του Βερτίσκου, μεταξύ Τερπνής και Δημητριτσίου. Σε όλα τα σπίτια υπήρχαν άφθονα απεξηραμένα δαμάσκηνα. Τον χειμώνα έφτιαχναν κουσιάφ(ι) [η κομπόστα, χαμουτζιστί], και άλλα φαγητά όπως ο καπαμάς (πράσα με δαμάσκηνα).

    (γ) «Μια ποικιλία από κορόμηλα είναι και τα τζάνερα…. έχει τουρκική αρχή από το caneriği …Αρχικά, η ελληνική λέξη ήταν τζανερίκι, η οποία και σήμερα υπάρχει σε διαλέκτους (και με παραλλαγές, όπως τζερνίκι) αλλά το –ίκι θεωρήθηκε υποκοριστικό επίθημα κι έτσι προέκυψε το τζάνερο. Ο Σουρής σε έναν στίχο του λέει για κάποιον που έχυνε δάκρυα φριχτά «που το καθένα ήτανε σαν τζάνερο».
    # Υπήρχε παρ’ ημίν μια τοποθεσία με το όνομα «Τζινουριά». Και υποθέτω ότι ονομάστηκε έτσι από την παρουσία μιας χαρακτηριστικής τζανεριάς.

    (δ) «Σε κάποιες περιοχές τα κορόμηλα λέγονται και αβράμηλα».
    # Έστι και χωρίον Αβραμηλιά εν τω Νομώ Καβάλας.

    (ε) «φτιάχνουν στη βορειότερη από εμάς Ευρώπη πολλά αποστάγματα, σαν τη σλιβοβίτσα των σερβοκροατών».
    # Εγεύθην την σερβική σλιβοβίτσα εν έτει 1962 ή 63. Με μισό ποτηράκι, τούμπανο το κεφάλι!

  29. Katerina Tsaousidou said

    Προύνα τα λένε στη Νάουσα της Ημαθίας, τζερνίκια στη Βέροια

  30. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    25 Δρόμηλα, ναι. Υφίσταται! 🙂
    και ναι, ονοματολογικό χάος. Μπουρνέλες/μπουρνέλια σ΄εμάς συνώνυμα με τα τζάνερα. Τα κορόμηλα προστέθηκαν μετά (συνωνύμως) στο λεξιλόγιο. Αφομοίωσα προ πολλού και τα ηπειρώτικα κούμπλα κι απ΄αλλού τ΄αβράμηλα .
    Η τζανεριά των παιδικάτων μου ήταν τεράστια, δίπλα στις κεντρικές βρύσες με τις ΄πιτήδειες γούρνες να πίνουν τα ζώα και να πλένουμε τα ρούχα μας, σκίαζε το τσιμεντένιο «καπάκι» του πηγαδιού όπου στρώναμε τα παιδιά το παιχνίδι μας. Έκανε ευωδιαστά,κίτρινα-κατακίτρινα, βελουδένια, υπέροχα τζάνερα.

  31. ΣΠ said

    21
    ασβεστόνερο, βέβαια

  32. ΓΤ said

    30@ Έφη

    Κάθε σου ανάρτηση ευωδιά
    δροσίζει μου τα μάτια
    ‘τί όλα αυτά που βλέπουνε
    με κάνουνε κομμάτια

    Κάθε σου αράδα είναι χυμός
    ξεδιψασμός στο καύμα
    ανηφοριάς ανασασμός
    ‘πουλώνει μου το τραύμα

    Στις λέξεις σου απλοχεριά
    γλάστρα και ποτιστήρι
    κι όχι έννοιες φυρονεριά
    παπάδων θυμιατήρι

  33. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    >>…έχουν περάσει εφτά χρόνια από το προηγούμενο εκείνο άρθρο,…
    Ναι μεν αλλά, θυμάμαι πολύ καλά ότι είχαμε ξαναμιλήσει για κορόμηλα και δαμάσκηνα πιο πρόσφατα (πριν 1-2 χρόνια), ίσως όμως σαν παρεμβολές/σχόλια σε άσχετο άρθρο. (Δεν προλαβαίνω να το ψάξω τώρα…)

    25, Πέπε
    >> …είδα τα φρούτα της εικόνας
    Εμείς να μην τα δούμε, δηλαδή; 🙂

    – δρόμηλα, τα έχω ακούσει προς τα Βιαννίτικα, ενώ για μας εδώ (α)μπουρνέλες.
    Ίσως κατά το ‘δροσάπιδα’; Αλλά, τότε θα τα λέγαμε ‘δροσόμηλα’. Μήπως <(υ)δρόμηλα; Μήπως <καρυόμηλα; (που λέει το άρθρο;)

    Επίσης, πολλές φορές λέ(γα)με: «σταμάτα να πετάς μπουρνέλες!», δηλ. αρλούμπες.

  34. ΓΤ said

    33@ Μικ_ιός

    «Επίσης, πολλές φορές λέ(γα)με: «σταμάτα να πετάς μπουρνέλες!», δηλ. αρλούμπες».

    Έτσι λοιπόν εξηγείται η σύνδεση Γιάννη Μπουρνέλη με αρλούμπες αναψυκτηρίων της Μεταπολίτευσης…

  35. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    33
    4 Ιουλίου 1939 οι δρομηλιές κατάφορτες καρπούς «Στον παράδεισο των Αγιών Παρασκιών»

  36. (για δες μια σύμπτωση)

    Εγώ δεν ξέρω πως την λένε την ποικιλία της φωτογραφίας :

    ξέρω πως ήταν το καθημερινό φρούτο μου για 20 μέρες και χθες έγινε περισυλλογή με την πρώτη δόση ήδη μαρμελαδοποιημένη !. Στην φωτό είναι η δεύτερη

  37. sarant said

    36 Κορόμηλα δεν είναι;

  38. Chrysostomos Fountoulis said

    Πυρηνόκαρπα.
    Στην Ικαρία τα κορόμηλα τα λέμε και νεράμπουλα και μπούρδελα.
    Στα ορεινά Βέρβενα υπάρχει μια ποικιλία άγρια δαμάσκηνα πολύ νόστιμα, με κόκκινη σάρκα που τα λένε σιλίγδες.

  39. Λεύκιππος said

    Αβράμηλα τα λένε και οι εξ ανατολικής Θράκης πρόσφυγες σε χωριό της Δράμας, με αποτέλεσμα οι ντόπιοι Δοξατιανοί να τους αποκαλούν, οι αβραμλάδες.

  40. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    32 Πω! Τί τιμή! Ψήλωσα που λένε. Ευχαριστώ, πολύ! 🙂

    Αυτές τις μέρες που πράγματι είναι στο πικ τους τα κορόμηλα, έχουμε την κουβέντα τους με μια ξαδέλφη που χει κι αυτή κορομηλιές και φέτος παραφορτώθηκαν (οι δικές μου όχι). Εκτός από το φάγωμα ως φρούτο και μαρμελάδα που ήδη έκανε μπόλικη, τί άλλο, λέγαμε, γίνονται. Ε και το φάσαμε στο …τσάτνεϊ! Κοιτάξαμε συνταγές και πολύ γελάσαμε. Ειδικά με κάποιες που είχαν μπόλικα κρεμμύδια, σκόρδο, κι όλα μπαχαρικά μέσα… Ούτε το στιφάδο της μάνας μου, λέει, και το τερματίσαμε το ζήτημα «είχαμε και στο χωργιό μας τσάτνει! «.
    Από τα περσινά κορόμηλα, που επειδή είχε πάρα πολλά, μείνανε αρκετά πάνω στα δέντρα και ξεράθηκαν με τις ζέστες του Ιουλίου, σκέφτηκα και μάζεψα μερικά, έτσι σταφιδιασμένα και τα χρησιμοποίησα, μουλιασμένα, σε ψητό κρέας.

  41. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    36,37
    Μου φαίνεται αυτά είναι τα μιράμπιλλα ή οι μιραμπέλλες, πώς θα πούμε;

  42. […] Επανάληψη θα βάλουμε σήμερα, ένα ακόμα από τα άρθρα της σειράς των οπωρικών. Είπα όμως να αλλάξω τον τίτλο του άρθρου για να γίνει πιο φανερό ποιο φρούτο (ή, ποια φρούτα) εννοούμε. Έτσι κι αλλιώς, έχουν περάσει εφτά χρόνια από το προηγούμενο εκείνο άρθρο, οπότε κάποιοι δεν θα το θυμάστε. Μια από τις πιο παλιές… — Weiterlesen sarantakos.wordpress.com/2022/06/29/koromilo-4/ […]

  43. sarant said

    36-41 Στο χρώμα μοιάζουν, αλλά στη γεύση; Ας πει ο Τζι αν είναι γλυκά ή ξινά.

  44. spyridos said

    Τριάντα του Μάρτη. Σχετικά κρύα ημέρα και πετούσαν στις δαμασκηνιές μόνο οι μπαμπουρίνες που βγαίνουν έξω από τους 6-7 βαθμούς Κελσίου.

    Με αφορμή το σημερινό έκανα τη μεσημεριανή βόλτα μου από εκεί, αν και συνήθως περνάω μόνο από τις ανθοφορίες, τα φρούτα δεν με ενδιαφέρουν.
    Στο ίδιο σημείο. Θέλουν 1-2 βδομάδες να γίνουν.

  45. «Ξαναγυρίζει στη μνήμη μου ο καταπιεστικός ήλιος της Σεβίλλης και μια πιατέλα από μπλε κεραμικό πάνω σ’ έναν άσπρο αγροτικό τοίχο, φρεσκοασβεστωμένο, γεμάτη με ώριμες μπουρνέλες, μερικές ολάνοιχτες, να προσφέρονται νωθρά στις ορέξεις ενός κίτρινου κηφήνα που ορμούσε πάνω σ’ εκείνη την άσεμνη σάρκα. Η Σεβίλλη είναι για μένα η γλυκερή ευωδία από εκείνες τις μπουρνέλες και τα γιασεμιά που το σούρουπο γεμίζουν την ατμόσφαιρα με πόθους.»

    Ιζαμπέλ Αλιέντε, «Αφροδίτη»
    (Στο βιβλίο οι μπουρνέλες έχουν την τιμητική τους- από αυτό έμαθα ότι λέγονται και έτσι οι βανίλιες- αλλά, δυστυχώς, δεν το έχω πρόχειρο για περισσότερα…)

    http://selideslogotexnias.blogspot.com/2013/11/blog-post_14.html

  46. Στην Κορινθία τα λένε βαρδάκια. Υπάρχει και επίθετο Βαρδάκας.

  47. Λάμπας said

    Κούμπουλα και στη Γορτυνία.

  48. sarant said

    44 Με τρεις μήνες διαφορά, ενδιαφέρον

  49. # 43

    Οταν κιτρινίσουν είναι γλυκόξινα και εκπύρηνα, όταν τα κτυπήσει ο ήλιος και ψιλοκοκκινίσουνε γίνονται ολόγλυκα και και συμπύρηνα. Μου αρέσουν και στις δυο εκδοχές,
    Εννοείται το ωρίμασμα στο δέντρο επάνω

  50. dimopal said

    ο πατέρας μου έψαχνε μετά μανίας για ρεγκλότα (αρεγκλότες λόγω σμύρνης). θυμάμαι και ταμπέλα σε μανάβη – ΑΓΡΙΑ ΔΑΜΑΣΚΥΛΑ

  51. μαρμάγκα ;

  52. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    30, 35
    ΕΦΗ-ΕΦΗ, Μπράβο-Μπράβο (και για τα δυό… 🙂 )

    34.
    😃😅

    45.
    Τι ωραίο!

  53. ΓΤ said

    Έκθεση 19,6
    Μαθηματικά 20
    Φυσική 20
    Χημεία 19,9

    Εύη Χαρίλα, 4ο ΓΕΛ Λαμίας

    Χαιρετίζουμε!

  54. sarant said

    51 Δεν βρίσκω τίποτα στη μαρμάγκα

  55. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Την 1η Απρίλη μίλησα με μια κορομηλιά
    Σαΐτ Φαΐκ
    (…)
    Ένα πρωινό, ένα απριλιάτικο μεσημέρι, έπιασα κουβέντα με την κορομηλιά για την αγαπημένη μου. Η κορομηλιά τη γνωρίζει πολύ καλά· «Βουτάει τα κορόμηλά μου στο αλάτι και τα τρώει», είπε. Λέει μια κορομηλιά στον άνθρωπο «Εγώ είμαι αγριοκορομηλιά, δεν είμαι μπολιασμένη»;
    Γιατί να μην το λέει;
    Η κορομηλιά δεν μιλάει, δεν γελάει, δεν τρώει, δεν πίνει… Η κορομηλιά είναι ερωτευμένη. Γι’ αυτό οι καρποί της μου διάζουν τα δόντια…
    Η κορομηλιά, όταν κοιμάται το μεγάλο ύπνο της πριν την είσοδο του Απρίλη, δεν σκέφτεται απολύτως τίποτε. Όμως, κάποια μεσάνυχτα, γεμίζει μέσα της μ’ έναν ζεστό χυμό… Η κορομηλιά δεν θυμάται πια πώς άνοιξε τα μάτια της, πώς ξύπνησε από εκείνον τον φοβερό ύπνο. Είναι σαν να βρίσκεται σε μέθη, σε μέθη!
    Η Γιωργία θα σπάσει τα κλαδιά της… Θα φορέσει τα λουλούδια της στο στήθος της. Θα πεταχτεί από το κρεβάτι με τραγούδια, μέσα στον Ιούνη θα ανέβει στην κορφή της και θα δοκιμάσει την ξινή γεύση που η κορομηλιά, ειδικά γι’ αυτήν, θα τραβήξει από τα βάθη της γης.
    Τριάντα πέντε μέτρα πιο κάτω από το καμπαναριό της Ευαγγελίστριας, στον κήπο μιας μικρής καλύβας, μια κορομηλιά, που τα κλαδιά της βλέπουν τη μαύρη στέγη του σπιτιού, είναι η πιο καλή μου φίλη. Στον κόσμο μόνο μ’ αυτή τη μικρή κορομηλιά μπορώ να μιλήσω. Μόνο σ’ αυτήν μπορώ να πω τα βάσανά μου. Κορομηλιά! Και σένα και τη μελαχρινή κοπέλα που τρώει τους καρπούς σου με το αλάτι, σας αγαπώ σαν τρελός, τι να κάνω;
    (…)
    Abasıyanık, Sait Faik 1906-1954
    https://www.literature.gr/diigima-tin-1i-aprili-milisa-me-mia-koromilia-toy-sa-t-fa-k-metafrasi-apo-ta-toyrkika-giorgos-salakidis/

  56. Παναγιώτης Κ. said

    Τα κορόμηλα στην περιοχή της Κόνιτσας λέγονταν μπούρνα (ή πούρνα).Χρησιμοποίησα παρελθοντικό χρόνο διότι τώρα κυριαρχεί το όνομα κορόμηλα ειδικώς όταν ένας παλιότερος μιλάει για αυτά με έναν νότερο. Μια ποικιλία με μεγάλα και πιο γλυκά κορόμηλα, λέγεται πολίτικη.
    Επιπροσθέτως, στην περιοχή υπάρχει και το χωριό Πουρνιά.
    Αν έχει κάποια ιδιαίτερη σχέση με κορομηλιές, δεν το έψαξα…

  57. Πέπε said

    33, ΜΙΚ_ΙΟΣ:

    >> …είδα τα φρούτα της εικόνας
    Εμείς να μην τα δούμε, δηλαδή;

    Εννοώ της εικόνας στην ανάρτηση. Τα πράσινα.

    Μα αφού ήμουν σαφής: δρόμηλα (ή δρόμπλα), που είναι και κορόμηλα, και είναι και μπουρνέλες, δηλαδή τι άλλο να πω; Τα κοκκύμηλα ρε παιδί μου, τα κουρούμπελα, πώς τα λέτε εσείς, τα τζάνερα, τα νεράμπουλα τέλος πάντων. Τα ερίκια με δυο λόγια!

    Μα δεν μπορείς να συνεννοηθείς μ’ έναν άνθρωπο. Εννιάμισι δισεκατομμύρια λέξεις σού λέει ο άλλος μετά…

  58. Καλημέρα,
    Αργά ο σχολιασμός, αλλά να μην τ’ αφήσω. Τι να κάνω. Τώρα ξάδειασα.
    50 Ναι, ρεγκλότες και στη Μυτιλήνη.

    Νικοκύρη άλλες φορές τόχεις αναφέρει πως στα καθ’ ημάς κορόμηλα δεν έχει. Μόνο μούσμουλα (κι αυτά που οι άλλοι λένε μούσμουλα εμείς τα λέμε φραγκόμηλα).

    Πάω στο σημερινό…

  59. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    57, Πέπε
    Έλα ντε…

  60. ΓιώργοςΜ said

    Ε, τόσες φωτογραφίες βάλατε, να βάλω κι εγώ την ανθισμένη κορομηλιά από το ησυχαστήριο, τέλος Μάρτη φέτος:

  61. sarant said

    57 🙂

  62. Λάμπρος Αντωνάκος said

    Στην ορεινή Κυνουρία,. τα κίτρινα, ωοειδή , γευστικά και αρωματικά δαμάσκηνα, μικρού μεγέθους λέγονται Συλλήβδες. Η λέξη προκαλεί την συσχέτιση με το συλλήβδην. Είναι αλήθεια ότι οι καρποί ευρίσκονται πολλοί μαζί.

  63. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    62. Σιλίγδες τα λέει πιο πάνω άλλος φίλος (βλ.σχ.38) .
    Προσωπικά, θα το διερευνήσω …γλωσσικά (με τη σάρκινη γλώσσα) 🙂 αφορά όταν κατέβω. Πότε γίνονται αυτά τα φρουτάκια;
    Μούσκλα λέμε, αντίστοιχα,μικρά ωοειδή αλλά μωβ, στη νότια Κρήτη. Είναι ακριβώς σαν τα κλασικά δαμάσκηνα αλλά πιο γλυκά κι εωδιαστά και σε μέγεθος ελιάς Καλαμών

  64. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Βρήκα τα κρητικά μουσκλάκια (άγρια δαμάσκηνα τα λέει, λίγο ανατολικότερά μας είναι το μέρος, αλλά βλέπω κι όλη η μικεή-πικρή ιστορία που συνοδεύει τη συνταγή, είναι γραμμένη σε …μικτή 🙂 γλώσσα, όχι «καθάρια» κρητικά.

    » Μια χούφτα από τα άγρια δαμάσκηνα σωρεύονται στην μέση του τραπεζιού. «Ω τα παντέρμα καλυτά! Πάνε με την ρακή!». »
    https://www.kritikes-geuseis.gr/el/component/cobalt/item/5556-mousafirides/156-?Itemid=5587

    Καλυτά (η) / όταν κάτι είναι πολύ καλό , (μάλλον καλητά; )

  65. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Κι εκεί που έβοσκα σε σελίδες για κορόμηλα και δαμάσκηνα, βρίσκω την έκφραση
    στην Ηπειρο «παντζ(σ)άρια με κούμπλα» (κορόμηλα) , με την έννοια, «άλλανταλλα», δίχως διάφορο, καταλαβαίνω.

    «Πατσάρια με κούμπλα» η πολιτική σας σαράντα χρόνια.
    https://www.airetos.gr/orizontes-ipeiroy-oli-i-alitheia-kai-ta-%C2%ABpatsaria-me-koympla%C2%BB-tis-tessarakontaetias-kaxrimani.aspx

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: