Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Εμπαθείς συκοφάντες απολογούνται

Posted by sarant στο 7 Ιουλίου, 2022


Η φράση του τίτλου θα μπορούσε να προέρχεται από δικαστηριακό ρεπορτάζ -κάποιοι μηνύθηκαν για συκοφαντική δυσφήμηση, η υπόθεση έφτασε στο δικαστήριο και τώρα η δίκη έφτασε στη φάση της απολογίας των κατηγορουμένων. Βέβαια, ο ρεπόρτερ θα ήταν προκατειλημμένος, αφού αφενός χαρακτηρίζει τους κατηγορούμενους και αφετέρου τους θεωρεί συκοφάντες ήδη πριν καταδικαστούν.

Αλλά βέβαια η φράση του τίτλου είναι φτιαχτή και οι τρεις της λέξεις επίτηδες διαλεγμένες, με μια κοινή ιδιότητα, που θα την έχετε ίσως μαντέψει. Και οι τρεις λέξεις έχουν μεταφερθεί στα αγγλικά, όπου όμως η σημασία τους έχει αλλάξει, είναι αρκετά ή τελείως διαφορετική από την νεοελληνική σημασία.

Φυσικά, την αφορμή την πήρα από την προχτεσινή εμφάνιση του πρωθυπουργού στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο Στρασβούργο. Μια θλιβερή εμφάνιση, πρέπει να πω, αφενός διότι η ομιλία του ήταν διχαστική, και αναπόφευκτα προκάλεσε απαντήσεις από ευρωβουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ και αφετέρου διότι δεν μπόρεσε να δώσει πειστικές απαντήσεις στις κριτικές που ακούστηκαν από εκπροσώπους πολιτικών ομάδων. Αλλά εδώ δεν θα σταθώ στην ουσία παρά σε μια παρωνυχίδα της προχτεσινής παρουσίας. Θα μπορούσα να την περάσω και ως μεζεδάκι το Σάββατο αλλά ήθελα τη γενίκευση του θέματος.

Λοιπόν, απαντώντας σε ευρωβουλευτές που τον κατηγορούσαν για την κακή κατάσταση της ελευθερίας του Τύπου στην Ελλάδα, ο κ. Μητσοτάκης έδειξε δυο πρωτοσέλιδα εφημερίδων, της Δημοκρατίας και της Αυγής, που του εκαναν κριτική. Και πάλι νιώθω τον πειρασμό να σχολιάσω επί της ουσίας: δηλαδή, θεωρείται ένδειξη ελευθεροτυπίας το ότι υπάρχουν εφημερίδες που μπορούν να κάνουν κριτική στον πρωθυπουργό; Μα, αυτό θα το έλεγε μόνο ο Ερντογάν ή ίσως και ο Όρμπαν! Αντιστέκομαι όμως (όχι εντελώς) στον πειρασμό και προχωράω.

Λοιπόν, περιγράφοντας τα πρωτοσέλιδα, ο πρωθυπουργός είπε στα αγγλικά: «they accuse me of being a liar, a sycophant». Μπορείτε να το δείτε στο βίντεο εδώ, στο 15.40, αλλά το λινκ θα είναι ενεργό μόνο μέχρι τις 12/7.

Αλλά στα αγγλικά sycophant δεν είναι ο συκοφάντης, είναι ο κόλακας, ο τσανακογλείφτης! Ο συκοφάντης είναι slanderer. Μπορούμε να το πούμε και calumniator ή defamer, αλλά πάντως όχι sycophant.

Το πρωθυπουργικό μαργαριτάρι το επισήμανα στο Τουίτερ, όπου έγινε αρκετή συζήτηση. Κάποιοι οπαδοί του πρωθυπουργού, όχι πολλοί ευτυχώς, προσπάθησαν να βγάλουν σωστή τη χρήση του όρου από τον πρωθυπουργό, και ένας από αυτούς μου έστειλε την οθονιά που βλέπετε, με τη συμβουλή: Ψάξε το καλύτερα, δες το έγκυρο Glosbe τι λέει.

Πράγματι η φράση I don’t want sycophants around me έχει αποδοθεί «Δεν θέλω συκοφάντες γύρω μου».

Βέβαια, το Glosbe απλώς συγκεντρώνει και κάνει αναζήτηση σε παράλληλα κείμενα που έχουν ήδη μεταφραστεί από ανθρώπους, χωρίς κανέναν έλεγχο ποιότητας. Και όπως βλέπετε από την αναφορά της πηγής, η συγκεκριμένη μετάφραση προέρχεται από το OpenSubtitles, έναν ιστότοπο που συγκεντρώνει υποτίτλους που έχουν μεταφραστεί από ερασιτέχνες -και βέβαια, ενώ είναι αξιέπαινο το μεράκι των ερασιτεχνών υποτιτλιστών,  κάθε άλλο παρά αλάνθαστες είναι αυτές οι μεταφράσεις, και οπωσδήποτε δεν μπορούμε να τις παίρνουμε ανεξέταστα ως βάση αναφοράς.

Η αγγλική λέξη sycophant, ελληνικής ετυμολογίας, έχει λοιπόν διαφορετική σημασία από την ελληνική λέξη «συκοφάντης» από την οποία προέρχεται. Σημαίνει, είπαμε, τον χαμερπή κόλακα. Στα αγγλικά η σημασία αυτή υπάρχει από το 1575. Οι ισχυροί της εποχής περιστοιχίζονταν από διάφορα τσιράκια που έπαιζαν το ρόλο του συκοφάντη, δηλαδή διέδιδαν ψευδείς φήμες για πολιτικούς αντιπάλους, αλλά και του τσανακογλείφτη, του κόλακα, οπότε εξηγείται πώς άλλαξε η σημασία.

Την παραπάνω παράγραφο την έχω δημοσιεύσει κι άλλη φορά στο ιστολόγιο, διότι η περίπτωση του sycophant είναι από τις γνωστότερες περιπτώσεις ψευδόφιλης λέξης στα αγγλικά για τους Έλληνες. Εννοώ ότι, εμείς οι Έλληνες, όταν σε ένα αγγλικό κείμενο συναντάμε τη λέξη sycophant, αν δεν ξέρουμε τη σημασία της, λογικό είναι να υποθέσουμε ότι σημαίνει «συκοφάντης» -πώς το theatre σημαίνει θέατρο και το democracy «δημοκρατία»;

Σκέφτηκα λοιπόν, με αφορμή τον sycophant που πήρε στον λαιμό του τον πρωθυπουργό μας (παρότι περιστοιχίζεται από sycophants, θα τολμούσα να πω) να φτιάξουμε σήμερα έναν μικρό κατάλογο από αγγλικές λέξεις που έχουν πάρει διαφορετική σημασία στα αγγλικά, τη σημερινή παγκόσμια γλώσσα.

Και επειδή ακριβώς τα αγγλικά είναι η σημερινή παγκόσμια γλώσσα, η ύπαρξη αυτών των ψευδόφιλων όχι μόνο μπερδεύει τους αγγλομαθείς και βάζει τρικλοποδιές στους μεταφραστές και τους υποτιτλιστές, αλλά και, πολλές φορές, η αγγλική σημασία αντεπιδρά πάνω στην ελληνική, όπως θα δούμε.

Αυτό το φαινόμενο, που το λέμε «ψευδόφιλες λέξεις» στη γλωσσολογία, ο Θ.Τάσιος το είχε πει, θυμάμαι, «ετερογονία».

Λοιπόν, θα συγκεντρώσουμε εδώ μερικές αγγλικές λέξεις που ανάγονται σε ελληνική λέξη ή ρίζα και που σημαίνουν κάτι διαφορετικό από αυτό που σημαίνει η αντίστοιχη ελληνική λέξη. Δεν θα είναι πλήρης αυτός ο πίνακας, αλλά βέβαια θα τον συμπληρώσετε στα σχόλιά σας.

Και ξεκινάμε από τις λέξεις του τίτλου.

1. sycophant από την ελληνική λέξη «συκοφάντης» αλλά στα αγγλικά σημαίνει «κόλακας»

2. empathy από την ελληνική λέξη «εμπάθεια» αλλά στα αγγλικά είναι κάτι καλό, που το λέμε ενσυναίσθηση στα ελληνικά. Ο όρος πλάστηκε στα αγγλικά στις αρχές του 20ού αιώνα πάνω στο μοντέλο του γερμανικού Einfühlung, το οποίο με τη σειρά του ήταν πλασμένο με βάση το ελληνικό εμπάθεια. Αλλά το αρχαίο ελληνικό εμπάθεια δεν είχε κακή σημασία, σήμαινε «ισχυρό συναίσθημα», ουδέτερο. Στην πορεία, στα ελληνικά το έντονο πάθος έγειρε σε αρνητική χροιά.

3. apologize από την ελληνική λέξη «απολογούμαι» αλλά στα αγγλικά σημαίνει «ζητώ συγγνώμη». Βέβαια, σαν ένα κατεξοχήν παράδειγμα της αντεπίδρασης που έλεγα παραπάνω, έχει αρχίσει και η ελληνική λέξη «απολογούμαι» να παίρνει τη σημασία «ζητώ συγγνώμη», αρχικά στην ελληνική της Κύπρου και στη συνέχεια και στην Ελλάδα.

Και συνεχίζουμε με άλλες λέξεις (που πολλές τις έχω πάρει από σχετικό τεράστιο θρεντ της Λεξιλογίας):

4. iconic από την ελληνική λέξη «εικονικός» αλλά στα αγγλικά σημαίνει εμβληματικός. Τώρα τελευταία, όλο και περισσότερο βλέπουμε να χρησιμοποιείται η λέξη «εικονικός» με την αγγλική σημασία. (Φανταστείτε να μας πουν οτι ο μισθός μας θα είναι εικονικός -τι μας συμφέρει να καταλάβουμε;)

5. topical, από την ελληνική λέξη «τοπικός» αλλά στα αγγλικά σημαίνει «επίκαιρος».

6. diatribe, από την ελληνική λέξη «διατριβή» αλλά στα αγγλικά σημαίνει «φραστική επίθεση, φιλιππικός»

7. graphic, από την ελληνική λέξη «γραφικός» αλλά στα αγγλικά σημαίνει κυρίως «παραστατικός, γλαφυρός / ρεαλιστικός, ωμός». Να πω εδώ ότι υπάρχουν κάποιες περιπτώσεις που το graphic αντιστοιχεί στο «γραφικός» π.χ. graphic arts οι γραφικές τέχνες, αλλά στις περισσότερες χρήσεις έχουμε ψευδοφιλία.

8. asbestos, από την  ελληνική λέξη «άσβεστος» αλλά στα αγγλικά σημαίνει τον αμίαντο.

9. adamant, από την ελληνική λέξη «αδάμας» αλλά στα αγγλικά σημαίνει «αδιάλλακτος, ανένδοτος»

10. phenomenal, από την ελληνική λέξη «φαινόμενο» αλλά στα αγγλικά σημαίνει «εξαιρετικά ασυνήθιστος, εκπληκτικός» και όχι «φαινομενικός». (Βέβαια, στη φιλοσοφική ορολογία το phenomenal αντιστοιχεί στο φαινομενικός).

11. agronomist, από την ελληνική λέξη «αγρονόμος» αλλά στα αγγλικά σημαίνει «γεωπόνος».

12. physician, από την ελληνική λέξη «φυσικός» αλλά στα αγγλικά σημαίνει «ιατρός» (όχι χειρούργος ή χειρουργός)

13. apothecary, από την ελληνική λέξη «αποθήκη», αλλά στα αγγλικά σημαίνει «φαρμακοποιός» και όχι «αποθηκάριος».

14. esoteric, από την ελληνική λέξη «εσωτερικός» αλλά στα αγγλικά σημαίνει «δυσνόητος, για μυημένους, απόκρυφος». (Σε κάποιες χρήσεις το esoteric αποδίδεται εσωτερικός).

15. eulogy, από την ελληνική λέξη «ευλογία» αλλά στα αγγλικά σημαίνει «εγκώμιο» και κυρίως «επικήδειος λόγος»

16. sympathy, από την ελληνική λέξη «συμπάθεια, αλλά στα αγγλικά σημαίνει κυρίως συμπόνια, συλλυπητήρια, κατανόηση, συμπαράσταση.

16A. sympathetic από την ελληνική λέξη «συμπαθητικός» αλλά στα αγγλικά σημαίνει «συμπονετικός, καλοπροαίρετος, ευνοϊκά διακείμενος». Βέβαια, στην ιατρική ορολογία το sympathetic αντιστοιχεί στο «συμπαθητικός».

17. autopsy, απο την ελληνική λέξη «αυτοψία» αλλά στα αγγλικά σημαίνει «νεκροψία».

18. epitaph, από την ελληνική λέξη «επιτάφιο» αλλά στα αγγλικά σημαίνει «επιτύμβια επιγραφή».

19. pathetic, από την ελληνική λέξη «παθητικός» αλλά στα αγγλικά σημαίνει «οικτρός, αξιοθρήνητος, θλιβερός» ή «συγκινητικός».

20. austerity, από την ελληνική λέξη «αυστηρός» αλλά στα αγγλικά σημαίνει κυρίως «λιτότητα» -βέβαια, σημαίνει επίσης την ηθική αυστηρότητα, τον ασκητισμό

21. doula, από την ελληνική λέξη «δούλα», αλλά στα αγγλικά σημαίνει την εθελόντρια μαία, τη βοηθό της μαίας.

22. pragmatic, από την ελληνική λέξη «πραγματικός», αλλά στα αγγλικά σημαίνει «πραγματιστής» (για πρόσωπα) ή «ρεαλιστικός, πραγματιστικός» (για πράγματα)

23. digamous, από την ελληνική λέξη «δίγαμος» αλλά στα αγγλικά σημαίνει τον ξαναπαντρεμένο ή την ξαναπαντρεμένη, ενώ ο δίγαμος (που πάει φυλακή) είναι bigamous.

24. megaphone, από το ελληνικό «μεγάφωνο» αλλά στα αγγλικά σημαίνει τον τηλεβόα, την ντουντούκα, ενώ το μεγάφωνο είναι loudspeaker.

25. sceptic/skeptic από το ελληνικό «σκεπτικός» αλλά στα αγγλικά σημαίνει «δύσπιστος» ή «σκεπτικιστής, αγνωστικιστής» -πάντως όχι «σκεπτικός».

26. critical από το ελληνικό «κριτικός» αλλά στα αγγλικά συνήθως σημαίνει «επικριτικός» ή «επικίνδυνος» ή «καίριος, ζωτικός» -αν και στη φιλοσοφία το critical αποδιδεται «κριτικός».

Όπως δείχνει και το τελευταίο παράδειγμα, αλλά και άλλα λήμματα του καταλόγου μας, σε αρκετές περιπτώσεις η αγγλική λέξη μπορεί να αποδοθεί με την αντίστοιχή της ελληνική σε ορισμένες χρήσεις, αλλά στις περισσότερες και πιο συνηθισμένες αυτό θα ήταν λάθος. Εδώ θα ήταν λάθος να πούμε ότι «βρίσκεται σε κριτική κατάσταση» (in a critical condition, κρίσιμη) ή «βρήκε κριτική βοήθεια» (critical help) αλλά το his book received critical acclaim είναι πράγματι «δέχτηκε ευνοϊκές κριτικές, τον έπαινο της κριτικής».

Ομολογώ πως για τον λόγο αυτό απέκλεισα άλλα ζευγάρια λέξεων από τον κατάλογο, επομένως μάλλον δεν διακρίνομαι από συνέπεια. Όπως θα δείτε αν διαβάσετε το θρεντ της Λεξιλογίας για μερικές λέξεις υπάρχουν σημειώματα που εξηγούν με παραδείγματα πότε η αγγλική λέξη αποδίδεται με την ομόρριζή της ελληνική και πότε όχι -αλλά κάτι τέτοιο θα ήθελε πολλή, πολλή δουλειά.

Περιμένω λοιπόν να συμπληρώσετε τον κατάλογο με τους συκοφάντες που απολογούνται!

 

Advertisement

112 Σχόλια προς “Εμπαθείς συκοφάντες απολογούνται”

  1. sk said

    «biomechanics», «εμβιομηχανική» και όχι «βιομηχανική».

  2. Spiridione said

    Το idiot λείπει;

  3. atheofobos said

    Pathologist = παθολογοανατόμος αλλά και ιατροδικαστής
    Στις περισσότερες ταινίες και σήριαλ τον μεταφράζουν ως παθολόγο ενώ αυτός πάει να εξετάσει ένα πτώμα!

  4. Νέο Kid said

    Sympathetic this article… 🙂

  5. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχολια και τις προσθήκες!

    2 Σωστά, παρόλο που υπάρχει η ιδιωτεία ως μορφή ηλιθιότητας

    3 Μάλιστα, άρα παθολόγος δεν είναι ποτέ.

  6. LandS said

    sycophant
    noun [ C ] formal disapproving
    UK /ˈsɪk.ə.fænt/ US /ˈsɪk.ə.fænt/

    someone who praises powerful or rich people in a way that is not sincere, usually in order to get some advantage from them:

    The prime minister is surrounded by sycophants.
    He is enabled by low-life sycophants who thrill in being around his celebrity.
    At his coronation, he comes across like an artist at his first big gallery show, surrounded by hypocritical sycophants.
    Sycophants will rise to the top if a team is discouraged from giving frank opinions.
    She appears to be a crawly sycophant or a shameless self promoter.
    The advisers are sycophants and they will never tell him to retire.

    Ορκίζομαι ότι το πρώτο και το τελευταίο παράδειγμα υπήρτχαν στο Cambridge Dictionary πριν από την ομιλία στο Ευρωκοινοβούλιο και το μπάχαλο που εξελίσσεται στη κυβέρνηση του Μπ. Τζόνσον.

  7. Α. Σέρτης said

    sycophant:συκοφάντης, καταδότης//ταπεινός κόλαξ («Μέγα Αγγλοελληνικόν Λεξικόν» Δνσις Θ. Τσαβέα)
    sycophant: συκοφάντης, καταδότης//κόλακας («Μείζον Αγγλοελληνικό και Ελληνοαγγλικό Λεξικό» εκδ. ΠΕΛΕΚΑΝΟΣ)

  8. Παναγιώτης Κ. said

    Έχω την εντύπωση ότι μεταξύ δύο ανθρώπων με ηλικιακή διαφορά πάνω από δεκαπέντε χρόνια, πάντα θα υπάρχει ένα γλωσσικό χάσμα. Ο νεότερος θα κάνει γλωσσικά λάθη που θα ξενίζουν τον μεγαλύτερο.
    Ειδικώς στην πολιτική, όπου πολλές φορές παρατηρούμε και μια γλωσσική επιτήδευση στους ομιλητές, τα γλωσσικά λάθη είναι συχνά.

    Είδα χθες τον αρχηγό την αξιωματικής αντιπολίτευσης να διαβάζει…την πολιτική του αγανάκτηση!
    Επεδίωκε μεν να παίρνει τα μάτια του από το γραπτό κείμενο που είχε μπροστά του αλλά οι κλεφτές ματιές παραήταν….κλεφτές! 🙂

    Εν πάση περιπτώσει, οι έχοντες την ίδια ηλικία με τη δική μου, δεν αποτελούμε το…target group των νέων πολιτικών! 🙂

  9. sarant said

    7 Tον Πελεκάνο τον έχω δει κι εγώ, αλλά η σημασία αυτή δεν φαίνεται να υπάρχει σε κανένα αγγλοαγγλικό λεξικό, τουλάχιστον σε κανένα του 20ού αιώνα.

    Η Ματζέντα γράφει: ευτελής κόλακας, δουλοπτεπής, οσφυοκάμπτης.

  10. LandS said

    έχει αρχίσει και η ελληνική λέξη «απολογούμαι» να παίρνει τη σημασία «ζητώ συγγνώμη»

    Τι έχει αρχίσει; Έχει κυριαρχήσει. Ένας λόγος είναι οι υποτιτλιστές, άλλος οι σεναριογράφοι των σίριαλ και οι τηλεπαρουσιατές. Ο ισχυρότερος κτγμ είναι ότι με το «απολογούμαι» δεν παραδέχεσαι κανένα σφάλμα, τουλάχιστον όσο με το «συγνώμη».

    Άκου «απολογούμαι [σκέτο]», δεν λες ποτέ «προτείνω [σκέτο]»

  11. Νέο Kid said

    10. To «απολογούμαι!» ως συγγνώμη , είτε σκέτο είτε με κριθαράκι…, είναι καθιερωμένο στην Κύπρο παλαιόθεν. Άρα μάλλον κυπριωτισμός (προφανώς με επιρροή απ το I apologize!) που μετανάστευσε και εν Ελλάδι.
    Η αφυπηρέτηση παραμένει «σκληρά» κυπριακή, νομίζω…

  12. nikiplos said

    Logistics βέβαια που δεν έχει σχέση με λογιστική…

  13. Επαινετή η προσπάθεια των πρωθυπουργών μας να αποκαταστήσουν το νόημα των ελληνικών λέξεων στην αγγλική γλώσσα…

  14. ΣΠ said

    Καλημέρα.

    Καλύτερα το βίντεο από το YouTube που θα παραμείνει ενεργό και μετά τις 12/7. Στο 4:25.

  15. nikiplos said

    Να προσθέσω τα
    semantic που σημαίνει το σημασιολογικός και όχι σημαντικός. Όσοι κάνουν έρευνα, ενίοτε έχουν δεχθεί διορθώσεις από κριτές ως semantic error. Ας μην πάει η καρδιά τους στην κούλουρη. Σφάλμα τεχνικού όρου είναι.
    Mechanics δεν είναι πάντα η μηχανική κλπ. Είναι και η μεθοδολογία να επιλύσει κάποιος ένα πρόβλημα. Επίσης μερικές φορές εννοείται η σύνταξη ενός κειμένου η δομή του, αλλά δεν είμαι βέβαιος.
    scope. Πάλι για τους ερευνητές που δημοσιεύουν. Δεν είναι ο σκοπός αλλά το εύρος ενός θέματος. Δλδ που ακριβώς άπτεται ένα ζήτημα.

  16. gsmanx said

    Agony: Στα αγγλικά σημαίνει μεγάλος σωματικός ή ψυχικός πόνος. Η αγωνία είναι suspense, anxiety, anguish
    climax: Η κορύφωση, το απόγειο, αλλά και ο οργασμός. Η κλίμακα στη γεωγραφία είναι scale, ενώ η σκάλα είναι βέβαια lladder ή staircase
    athletics: συνήθως αναφέρεται μόνο στα αγωνίσματα του στίβου
    Emporium: μαγαζί, κάτι σαν παντοπωλείο, ακόμη και πολυκατάστημα
    Epiphany: ειφοίτηση, επιφώτιση, Θεοφάνεια
    eponymous: ομώνυμος (για ήρωες μυθιστορημάτων κτλ, που έχουν το ίδιο όνομα με τον τίτλο του βιβλίου)
    paradigm: πρότυπο, υπόδειγμα
    scheme: σχέδιο, συνήθως με αρνητική έννοια, σαν να λέμε κόλπο, σκευωρία, μηχανορραφία
    Thesaurus: λεξικό συνωνύμων (ίσως να είχε και στα ελληνικά αυτή τη σημασία κάποτε, δεν ξέρω. Και η αγγλική λέξη treasure, πάντως, κι αυτή από το «θησαυρό» προέρχεται, νομίζω)
    Scope: εύρος, εμβέλεια, αλλά και τηλεφακός
    Psychic: έχει και την έννοια του «ψυχικός» αλλά είναι περιορισμένη σε σχέση με την ευρύτερη σημασία του «μέντιουμ»
    Physical : πολύ κοινό λάθος μεταξύ Ελλήνων ομιλητών. Στα αγγλικά σημαίνει «σωματικός», «υλικός»
    Physique : σωματική διάπλαση
    Mechanic : συνήθως ο μάστορας, που επισκευάζει μηχανές, όχι ο πτυχιούχος μηχανικός
    Gymnasium: πλέον, πολύ σπάνια το Γυμνάσιο, σχεδόν πάντα αναφέρεται σε γυμναστήριο
    Eclectic : ετερόκλητος στα αγγλικά
    thesis: η διατριβή
    petrol: βενζίνη
    erotic: στα αγγλικά έχει την έννοια του «σεξουαλικός»

    Αυτά με μια πρώτη σκέψη

    Φυσικά υπάρχουν και πολλές λέξεις από τα ελληνικά, που στα αγγλικά έχουν μια πιο στενή σημασία, από ό,τι στα ελληνικά (organ, crisis, disk, category και άλλες),

    Ενδιαφέρον θα είχε και το αντίστροφο, ξένες λέξεις που στα αγγλικά ή άλλες γλώσσες έχουν (και) άλλες σημασίες από τα ελληνικά (cabinet, travesty, costume, etiqeutte, tariff κάποιες από αυτές στα αγγλικά)

  17. Να θυμηθούμε και τις περίφημες ομιλίες του Ζολώτα, με την εκκλησιαστική ευχετική επίκληση «Kyrie!» αντί της προσφώνησης gentlemen˙ τον ιατρικό όρο «prophylaxis» αντί protection˙ το «eucharistia» αντί thanks˙ το φρικώδες «eugenic (ethnos)» αντί noble˙ το αστρονομικό «gnomon» αντί guiding principle και άλλα παράφωνα όπως synagonize, numismatic και Trapeza.

  18. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    Στις θετικές επιστήμες -κυρίως- η λ. critical μεταφέρεται επιτυχώς στα ελληνικά (ή και αντίστροφα 🙂 ) ως ‘κρίσιμος-, -η, -ο.
    Μερικά παραδείγματα:
    «critical point of a function», κρίσιμο σημείο συνάρτησης – στα Μαθηματικά
    «critical point of water», κρίσιμο σημείο (π.χ.) νερού – στη Θερμοδυναμική
    «critical temperature of steel», κρίσιμη θερμοκρασία χάλυβα – στη μεταλλουργία.
    «critical insulation radius», κρίσιμη ακτίνα μόνωσης – σε σωλήνες
    «critical path method», μέθοδος της κρίσιμης διαδρομής (έργου-project)

    και πολλά άλλα.

    – Άκουσα λίγο από τη χθεσινή συζήτηση στη Βουλή. Σερβιρίστηκαν μερικά …μεζεδάκια ή κάνω λάθος;

  19. Αγγελος said

    Τεχνική απορία: γιατί μίλησε αγγλικά ο Πρωθυπουργός; Διερμηνεία δεν υπήρχε; Προφανώς υπήρχε, αφού απάντησε ελληνικά στον Ανδρουλάκη! Θεώρησε μήπως (δεν είναι παράλογο) ότι έπρεπε να απαντήσει αγγλικά, μια που μπορούσε, στον Asmani, ή όπως αλλιώς λέγεται αυτός που τον επέκρινε για έλλειψη ελευθεροτυπίας;
    Και πού έγινε αυτή η ομιλία; Στην Ολομέλεια, σε επιτροπή, σε άλλη περίσταση;

  20. μανιατολεσβιος said

    Ενώ ξέρω καλά αγγλικά, τις λέξεις agronomist, doula,digamous δεν τις ήξερα. Στο critical θα πρόσθετα τη σημασία του «κρίσιμος» , ιατρικά π.χ.

  21. Αγγελος said

    Αλο ένα γλωσσικό λαθάκι του Πρωθυπουργού, στο 9:03 «He gave his entrance exams»
    Ας τονίσω βέβαια το προφανές — δεν θα κρίνω τον Πρωθυπουργό, ή οποιονδήποτε άλλον πολιτικό, από τη γλωσσομάθειά του, αρκεί να μη φτάνει σε σημείο γελοιοποίησης, πράγμα που φυσικά δέντρα συνέβη εδώ.

  22. Πάνος με πεζά said

    Καλημέρα !
    Χωρίς να το ψάξω καλύτερα, νομίζω ότι στην Αγγλία η λέξη «petrol» σε κινητήρες ή αυτοκίνητα, αναφέρονται σε καύσιμο τη βενζίνη, όχι;

  23. Πάνος με πεζά said

    A, με είχαν προλάγει στο @18

  24. antonislaw said

    Καλημέρα σας! Επικαιρότατο και δηκτικότατο και το σημερινό άρθρο( χρειάζεται καμιά φορά).

    Νομίζω είναι και το gas που σημαίνει βενζίνη, αν βέβαια θεωρήσουμε ελληνική τη λέξη γκαζ,γκάζι, σύμφωνα με αυτά που λέγαμε χθες (που είναι ελληνική λέξη βέβαια)

  25. Μαρία Α Αποστολοπούλου said

    Μα σωστά χρησιμοποίησε τη λέξη sycophant. Γλείφτη δεν τόν θεωρούμε; Τουλάχιστον τό αντιλαμβάνεται.

  26. Alexis said

    Ορισμένες από αυτές τις λέξεις θα έλεγα ότι δεν έχουν ακριβώς ‘διαφορετική’ σημασία, αλλά απλώς χρησιμοποιούνται μεταφορικά – π.χ. το adamant/αδιάλλακτος είναι εύκολα κατανοητό, αφού το διαμάντι είναι άθραυστο. Όπως και το austerity ως λιτότητα, ή ίσως ως αυστηρή δημοσιονομική πειθαρχία σε newspeak.

    Έχει επίσης ένα ενδιαφέρον ότι κάποιες όπως το eulogy, είναι στα αγγλικά πιο κοντά στην κυριολεκτική ελληνική σημασία (είτε ως εγκώμιο είτε ως ένας καλός λόγος για τον νεκρό)

  27. sarant said

    12 Σωστά!

    14 Α μπράβο, όταν βρω καιρό θα το αντικαταστήσω

    16 Ωραίες προσθήκες έστω κι αν υπάρχουν κάποιες χρήσεις όπου δεν υπάρχει ψευδοφιλία πχ κάποτε το agony αποδίδεται και αγωνία.

  28. sarant said

    18 Ναι, κάμποσα

    19 Στην ολομέλεια. Είναι μια νέα διαδικασία, όπου ένας πρωθυπουργός παρουσιάζεται στο ΕΚ.

    26 Ισχύει

  29. Πάνος με πεζά said

    Έχω μπερδευτεί και με την Τουρκία. Πήγε το 1980 με το τραγούδι «Αμάν πέτρολ, τζάνεμ πέτρολ» (που το τραγούδησε σε παρήχηση και η Δούκισα, ως «Αμάν Πέτρο !», αλλά το καύσιμο πετρέλαιο των αυτοκινήτων το λένε GAZ YAĞI

  30. ΧΡ.ΚΟΝΤΟΒΑΣ said

    ΕΛΕΥΘΕΡIΟΥ ΑΡΧΟΝΤΑΚΗ ΜΕΓΑ ΣΥΓΧΡΟΝΟΝ ΕΛΛΗΝΟ- ΑΓΓΛΙΚΟΝ ΛΕΞΙΚΟΝ » συκοφάντης blackbier, calumniator, defamer, slanderer, sykophant .,…./συκοφαντικός blackbiting,calumniatory……………. sycophanτικ
    Συνεπώς ο πρωθυπουργός δεν αστόχησε χρησιμοποιώντας τη λέξη sycofant

  31. leonicos said

    9. adamant, από την ελληνική λέξη «αδάμας» αλλά στα αγγλικά σημαίνει «αδιάλλακτος, ανένδοτος»

    θα έλεγα ανυποχώρητος,

  32. geobartz said

    ΠΡΟΣΘΗΚΗ:
    27. Irregular, που στα …κουτοφράγκικα της Europe σημαίνει (και) παράνομος, αλλά στα συριζοελληνικά σημαίνει παράτυπος. Έτσι, αντί για λαθρομετανάστες λέω παράτυποι μετανάστες [και …δεν με ενδιαφέρει τί σημαίνει παράτυπος στα ελληνικά. Εγώ πρεσβεύω ότι «το κόμμα πάνω απ’ όλα»!]. Kαθότι, σύμφωνα με μια …σοφή συριζορήση, δεν υπάρχουν λαθραίοι άνθρωποι [ενώ …προφανώς υπάρχουν παράτυποι άνθρωποι!]. Τύφλα νάχουν οι «εμπαθείς συκοφάντες [που] απολογούνται»!

  33. sarant said

    30 Μάλλον το λεξικό του Αρχοντάκη αστοχησε, όπως και άλλα ελληνικά λεξικά. Εκτός αν βρείτε αγγλικό λεξικό του 20ου αιώνα που να ορίζει τη λέξη sycophant έτσι που τη χρησιμοποίησε ο ΠΘ

  34. leonicos said

    17. autopsy, απο την ελληνική λέξη «αυτοψία» αλλά στα αγγλικά σημαίνει «νεκροψία

    αυτοψία είναι νε έρθει ένας υπάλληλος να διαπιστώσει ότι ο χώρος σου ανταποκρίνεται κλπ

    Αλλά λόγω της αγγλικής χρήσης ακούγεται έτσι και η νεκροτομή. Ο ορος νεκροψία είναι νεότερος.

  35. leonicos said

    21. doula, από την ελληνική λέξη «δούλα», αλλά στα αγγλικά σημαίνει την εθελόντρια μαία, τη βοηθό της μαίας.

    πρωτάκουστο

  36. leonicos said

    Τί σήμαινε ιδιώτης στην αρχαία Αθήνα;

  37. leonicos said

    Agony είναι μόνο η επιθανάτια αγωνία

  38. Costas Papathanasiou said

    Καλημέρα.
    7,9,25,30,33: Για την ακρίβεια, ας σημειωθεί ότι -ως μεταβατικό ρήμα- το « sycophant» εξακολουθεί να διατηρεί τη σημασία «To inform against; hence, to calumniate», δηλαδή να σημαίνει «συκοφαντώ, κατηγορώ ψευδώς»(βλ. https://en.wiktionary.org/wiki/sycophant )
    Εξ άλλου, ως επί το πλείστον (και παλαιόθεν), η σχέση πολιτικών και ψηφοφόρων (ή εξουσίας υπηκόων γενικότερα) καλλιεργείται κυρίως βάσει αμφίδρομης ωτοθωπείας και αλληλοκατηγοριών, δηλαδή φανερογλειψίματος και κρυφοφτυσίματος ένθεν κακείθεν, οπότε κατ’ αυτόν τον τρόπο οι έννοιες συκοφαντία/sycophancy φαίνεται πως ανασυγκλίνουν οσφυκαμπτικώς και υπογείως υπέρ διατηρήσεως μίας κρατούσας κοινοβΟλευτικής δημοκρατίας.

  39. freierdenker said

    Στο 7, νομίζω ότι λέμε γραφική περιγραφή (π.χ. ενός εγκλήματος) με την έννοια του παραστατικού, λεπτομερούς. Φυσικά μπορεί κανείς να πει ότι τέτοιες χρήσεις είναι λάθος, αλλά πέρα από την επιρροή από τα αγγλικά, ισχύει και ότι οι γραφικές περιγραφές (σχέδια) θεωρούνται πιο παραστατικές.

    Στο 10, το ουσιαστικό φαινόμενο χρησιμοποιείται με την έννοια του phenomenal, δηλαδή ως κάτι εξαιρετικά ασυνήθιστο, εκπληκτικό. Σε ένα παλιό τραγούδι του Βασίλη Καρρά υπάρχει μια συνεχής εναλλαγή ανάμεσα στις δυο έννοιες της λέξης. Σεισμοί, καταιγίδες, ο τρόπος που η Γη γυρίζει, από την μια, διάνοιες, εθνοσωτήρες, η τιμιότητα που σήμερα σπανίζει, από την άλλη.

  40. sarant said

    35 Είναι σχετικά καινούργιος ο όρος

  41. SearchPeloponnese said

    Με αφορμή το 16:

    athletics: Στα Ελληνικά αποδίδεται ως «κλασικός αθλητισμός», και πιο απλά «αγωνίσματα στίβου».

    eponymous: ομώνυμος (για ήρωες μυθιστορημάτων κτλ, που έχουν το ίδιο όνομα με τον τίτλο του βιβλίου) < αυτό λέγεται ακριβώς "επώνυμος ήρωας" Π.χ. ο Καπετάν Μιχάλης είναι ο επώνυμος ήρωας του (ομώνυμου) μυθιστορήματος του Καζαντζάκη.

    Physical : πολύ κοινό λάθος μεταξύ Ελλήνων ομιλητών. Στα αγγλικά σημαίνει «σωματικός», «υλικός»
    Physique : σωματική διάπλαση
    Ακούγεται πολύ τελευταία ("παίζει") το physical game.

    Eclectic : ετερόκλητος στα αγγλικά
    "Εκλεκτικός" στα Ελληνικά δεν είναι μόνο αυτός που αγοράζει "εκλεκτά" πράγματα, αλλά και αυτός που αποτελείται από διάφορα κομμάτια. Δηλαδή, ένας "εκλεκτικιστής" μπορεί να παρουσιάσει μια "εκλεκτική" θεωρία, ένα "εκλεκτικό" αρχιτεκτονικό σχέδιο κλπ.

    thesis: η διατριβή
    Υπάρχει και το διαλεκτικό σχήμα ("paradigm") του Hegel. Μια Thesis συναντά μια Antithesis και οι δυο μαζί σχηματίζουν μια Synthesis.

  42. miltos86 said

    Μας πήρε τη δουλειά το 16 σήμερα 😉

    Έχω να προσθέσω το apocalyptic

    (Κλέβω γιατί το apocalypse σκέτο ταυτίζεται μερικώς με τα ελληνικά ως βιβλικός όρος, ωστόσο παραδόξως στο επίθετο το ‘αποκαλυπτικος’ χάνει την οποία σχέση με την Αποκάλυψη ενώ στα αγγλικά διατηρείται η σύνδεση.)

  43. Nestanaios said

    35. Η διαφορά έγκειται στο στοιχείο «Υ» στη μια περίπτωση και «U» στην άλλη περίπτωση. Το ένα είναι στερητικό μόριο και το άλλο είναι επιτατικό ποιότητος.

    36. Ρώτα τον Άδωνη η δες παλαιότερα βιδεω επειδή τώρα τελευταία έχει αλλάξει γνώμη.

  44. miltos86 said

    Να πω και το energetic, νομίζω είναι σαφές ότι θα το μεταφράζαμε αεικίνητος, δραστήριος και σίγουρα όχι ενεργητικός.

    Ίσως επειδή πιο συχνά τα δάνεια είναι ουσιαστικά ή ρήματα, ο σχηματισμός του επιθέτου (και του επιρρήματος ίσως) συμβαίνει εντός της γλώσσας προορισμού και δεν είναι απαραιτήτως άμεσο δάνειο από την αρχική γλώσσα. Έτσι μπορεί να υπάρξει εννοιολογική απόκλιση μεταξύ επιθέτων ενώ δεν υπάρχει στα ουσιαστικά (πχ εδώ energy & energetic)

  45. sarant said

    16, τέλος: Πράγματι, αυτό θα ήταν αντικείμενο άλλου άρθρου.

  46. ΓΤ said

    litotes

  47. faltsos said

    fantastic: ένα ακόμη κλασικό παράδειγμα για τον σημερινό κατάλογο.
    Έχει καθιερωθεί η χρήση του στα ελληνικά με την αγγλική έννοια. Έχει περάσει και στα λεξικά.
    Βικιπέδια:
    φανταστικός, -ή, -ό: 1. πλάσμα της φαντασίας, μη πραγματικός
    2. που γίνεται αντιληπτός με τη φαντασία
    3. εξωπραγματικός, υπερφυσικός
    4. εξαιρετικός, εντυπωσιακός, απίστευτος

  48. freierdenker said

    Το sycophant/συκοφάντης ήταν στα SOS μου να μην το χρησιμοποιήσω λάθος, διότι σημαίνει διαφορετικά πράγματα στις δυο γλώσσες, και δεν νομίζω ότι θα υπάρξει σύγκλιση. Προφανώς η αγγλική χρήση δεν θα αλλάξει, αλλά και για εμάς, ο συκοφάντης είναι πολύ ελληνική λέξη για να την προσαρμόσουμε.

    Στην πολύ νεώτερη λέξη chauvinist/σωβινιστής υπάρχει κάποιος συγχρονισμός στο πώς εξελίσσεται το νόημα. Αρχικά και στις δυο γλώσσες σήμαινε κάτι σαν υπερπατριώτης. Μετά στα αγγλικά άρχισε να χρησιμοποιείται με μια έννοια σαν σεξιστής, και σε μεγάλο βαθμό αντικατέστησε την αρχική έννοια, και νομίζω ότι το ίδιο συμβαίνει και στα ελληνικά (αν και είναι σπάνια λέξη).

  49. Ξεχάσαμε και το industry με τις παράπλευρες σημασίες τής κατά κλάδους δραστηριότητας και όχι αποκλειστικά ως μεταποιητική βιομηχανία. Το industrιous μάλλον το αντιλαμβανόμαστε σωστά αλλά το industrial μας ξεφεύγει, π.χ. στο industrial dispute που δεν είναι διαμάχη αποκλειστικά στη βιομηχανία αλλά σε κάθε εργασιακό τομέα.

  50. aerosol said

    #9
    Και το HyperLexicon του Σταφυλίδη (εκδοση 2000) την ίδια λάθος ερμηνεία δίνει -και μάλιστα μόνο αυτή!
    Είναι χαρακτηριστικό πως το Encyclopedic Unabridged Webster’s δεν αναφέρει καθόλου ως σημασία την ελληνική, αλλά δίνει συνοπτικά το τι σημαίνει στα Ελληνικά και πόθεν προέκυψε. Δηλαδή ξέρουν καλά την ιστορία της, αλλά με αυτή την έννοια δεν υφίσταται στην δική τους γλώσσα ούτε ως δευτερεύουσα σημασία. Κι αυτό που έχω είναι ήδη μια γενιά πίσω.

    #16
    Μπράβο λίστα! Μια μικρή διόρθωση:
    Το psychic έχει πολύ ευρύτερη έννοια από το medium. Ως ουσιαστικό δηλώνει τον άνθρωπο που διαθέτει κάποια ανεξήγητη ικανότητα. Μπορεί να είναι τηλεπάθεια, τηλεκίνηση ή επικοινωνία με πνεύματα κλπ. -δηλαδή το μέντιουμ είναι υποκατηγορία του psychic. Ως επίθετο έχει την έννοια του παραφυσικού ή παραψυχικού που σχετίζεται με τον ανθρώπινο νου. Όμως σ’ εμάς ο όρος ψυχικό με αυτή την έννοια δεν είναι διαδεδομένος, καθώς οι διάφορες έννοιες της ψυχής και η διάδοση της ρίζας της λέξης μέσω της ψυχολογίας και ψυχιατρικής, δυσκολεύουν την διακριτή κατανόηση. Τον συναντά κανείς αλλά σπάνια, και μάλλον σε παλιότερα κείμενα. Ο όρος παραψυχικό είναι συχνότερος, καθώς το νόημά του είναι πιο σαφές. Αντιθέτως, οι αγγλόφωνοι έχουν βολευτεί μια χαρά με την λέξη καθώς δεν μπερδεύεται με το δικό τους soul, ενώ το ελληνικής προέλευσης psyche είναι σχετικά σπάνιο και εξεζητημένο, όχι της καθημερινής χρήσης.

    #38
    H σημασία «To inform against; hence, to calumniate» δηλώνεται ως obsolete. Δεν υφίσταται πλέον.

  51. Συγγνώμη στο 49 (μου) που είμαι εκτός θέματος. Μετά το σκέφτηκα.

  52. 50γ Ο γνωστός λεξικομανής εδώ έχει μια αρχή, ότι δεν υφίσταται obsolete άπαξ και υπάρχει σε λεξικό, κατά προτίμηση του Δημητράκου.

    Μιας και αναφέρθηκε η doula, doulos στη γαλλική αργκό είναι ο χαφιές, ή ήταν μεταπολεμικά τέλος πάντων (γνωστή ταινία με τον Μπελμοντό του ’62). Από τη λέξη για το πηλίκιο των αστυνομικών, και χωρίς καμία ετυμολογική σχέση με τον δούλο.

  53. aerosol said

    #26
    Το austerity έχει όντως και στα αγγλικά την έννοια της αυστηρότητας (χαρακτήρα ή συμπεριφοράς), αν και η έννοια της δημοσιονομικής λιτότητας δεν είναι newspeak, είναι κι αυτή «σωστή».
    Το adamant, όμως, δεν είναι μεταφορικό. Μόνο εγκυκλοπαιδικά μπορεί να αναφέρουν πως η αρχαϊκή του σημασία ως ουσιαστικού είναι το διαμάντι. Είναι επίθετο και η σημασία του στα αγγλικά είναι συγκεκριμένη και διαφορετική από την δική μας. Μεταφορικό μπορεί να θεωρηθεί από εμάς, που γνωρίζουμε την προέλευση της λέξης.

  54. Α. Σέρτης said

    Οι αλιείς τόσο «critical» πια «συκοφαντικών μαργαριταριών» θα ήταν πιο εύλογο να συλλογιστούν μην τυχόν, στα χείλη ενός αγγλομαθούς μεν αλλά Έλληνα, ενείχε τον χαρακτήρα της φυσικότητας μια τέτοια εκφορά υπό την αρχαιονεοελληνική σημασιοδότηση…

  55. Ώστε Ζολώτας και ο Μητσοτάκης. Kyrie of the Powers!

  56. ΓΤ said

    @49 Δημόσιος

    «Το industrιous […]»

    Την έκανες τη βούικη πιρουέτα. Φτάν’ς στου r, αλλλάζ’ς πληκτρουλόι, σφ’νών’ς του γιώτα, ξαναλλλάζ’ς σ’ αγγλικού… 😛

  57. Α. Σέρτης said

    55
    Αυτό κατάλαβες από αυτό που έγραψα, αστροπελέκι μου;
    Δεν είναι περίεργο.

  58. aerosol said

    #52
    Ανάφερα τι λέει το λήμμα του wiki, και δεν σημαίνει πως συμφωνώ. Αν δεν το δέχεται το Webster’s ή του Καίμπριτζ προσωπικά δεν κρίνω πως «υπάρχει σε λεξικό», ούτε ως obsolete ούτε ως archaic. Το wiki δίνει μια αναφορά από κείμενο του 1580, κι αυτό μπορεί κάλλιστα να είναι η μία και μοναδική χρήση που του έκανε ένας επιδειξιομανής ελληνολάτρης συγγραφέας 450 χρόνια πριν, κάτι που δεν αποτελεί θεμιτή σημασία σε μια γλώσσα. Ειδικά αν αναφερόμαστε σε δόκιμη χρήση μιας λέξης, το να βασιζόμαστε σε τέτοιου είδους «λήμματα» θα σήμαινε πως μιλάμε παντελώς λάθος.

  59. 57 Και ο Ζολώτας κάτι τέτοιο θα πίστευε, νεφεληγερέτα. Φαντάζομαι τα αγγλικά του θα ήταν επιπέδου τέτοιου, ώστε να γνωρίζει το ακατάληπτο του λόγου του.

  60. Έγκυρο το Glosbe; Ήμαρτον! Ψάχνω τρόπο να το αποκλείσω από τα αποτελέσματα της Google, μαζί με όλον εκείνο το συρφετό από αυτόματα μεταφρασμένες σελίδες που συνεχώς μου καταστρέφουν τις αναζητήσεις.

  61. 55: Ε όχι και Ζολώτας! 🙂

  62. Alexis said

    Ο σχολιαστής του #26 δεν είμαι εγώ

  63. aerosol said

    #62
    Δηλαδή, πίσω από τις λέξεις… δεν κρύβεται ο Alexis; 🙂

  64. miltos86 said

    Coffin

  65. spyridos said

    #62
    Τι να σημαίνει ότι απαντάς ακριβώς στο 62.
    Περιμένουμε λοιπόν σε λίγο καιρό τη μετενσάρκωση του τρολ σε Αλέξη.

    ——————————–
    Λιγότερο ή περισσότερο σχετικά με το σημερινό

    Για το άρθρο του Ζολώτα
    https://sarantakos.wordpress.com/2010/05/10/zolotas/
    Αντιζολώτας
    https://sarantakos.wordpress.com/2019/04/11/zolotas-2/
    Αλχημιστές
    https://sarantakos.wordpress.com/2019/09/16/chemia-2/

  66. sarant said

    62-63 Ισχύει οτι δεν είσαι εσύ. Έχουμε συνωνυμία, με άλλο μέιλ.

  67. sarant said

    64 Πολύ καλό παράδειγμα,

  68. Avonidas said

    #65. Περιμένουμε λοιπόν σε λίγο καιρό τη μετενσάρκωση του τρολ σε Αλέξη.

    Δεν είναι απαραίτητα (το) τρολ. Αν η WordPress επιτρέπει πολλαπλή χρήση του ίδιου χρηστώνυμου, μπορεί απλά να είναι κάποιος καινούριος σχολιαστής που δεν πρόσεξε ότι το χρηστώνυμο που διάλεξε είναι «πιασμένο». Θα περίμενα το τρολ να είχε σφετεριστεί και το λινκ στη σελίδα του Αλέξη.

    Το κόλπο που κάνουν συνήθως, όταν είναι πιασμένο το χρηστώνυμο, είναι να αντικαταστήσουν ένα λατινικό μ’ έναν ελληνικό χαρακτήρα με σχεδόν όμοια εμφάνιση – το ‘Α’ με το ‘A’, για παράδειγμα, ή το ‘ο’ με το ‘o’. Εδώ δεν έχει παίξει τέτοια κομπίνα, οπότε κλίνω στην αρχική μου υπόθεση.

  69. Avonidas said

    #66. Έγραφες ενώ απαντούσα 🙂 Άρα, καλά μάντεψα, έτσι;

  70. Costas Papathanasiou said

    50,58: Σύμφωνοι φυσικά, με τη διευκρίνιση πως ο σχολιασμός στο 38 δεν αφορούσε στην αφορμή του (στο φαίνεσθαι του σπανίου ρήματος “sycophant”), αλλά στο ότι η διττή έννοια sycophant/συκοφάντης (ανεξαρτήτως παλαιότητας λημματογράφησης και λεξικών) αποδεικνύει επί της ουσίας πως η διαβολή και η κολακεία, όσο κι αν τις ξεχωρίζουμε, είναι τελικά όψεις του ιδίου νομίσματος (αλληλένδετα και βασικά συστατικά της χαμέρπειας, της ιδιοτέλειας και της μικροψυχίας που επικρατούν στην αρένα της Εξουσίας).

  71. sarant said

    69 Ναι, ασφαλώς, το σχόλιο είναι εντελώς legit νομίζω

  72. miltos86 said

    Police

  73. @ 56 ΓΤ

    E… του -ι- είχι μείν’… 🙂

  74. SearchPeloponnese said

    Δεν αναφέρθηκαν οι πλέουρες (pleurae, ενικός pleura). Που δεν είναι βέβαια τα πλευρά, αλλά οι δύο υπεζωκότες υμένες, που περιβάλουν τα πνευμόνια.

    Για παράδειγμα, η πλευρίτιδα δεν είναι ασθένεια που προσβάλλει τα πλευρά (όπως θα καταλάβαινε κάθε ελληνόφωνος), αλλά τον υπεζωκότα. (Η ελληνική ιατρική είναι διάσημη για τις απρόσεχτες έως σόλοικες μεταφράσεις της…)

  75. Κιγκέρι said

    74: Πελοποννήσιε, άδικο σε βρίσκω. Ο όρος πλευρίτις δηλαδή είναι «απρόσεχτη έως σόλοικη μετάφραση» από άλλη γλώσσα ή μήπως συμβαίνει το αντίστροφο;

  76. SearchPeloponnese said

    75.
    Η ασθένεια που προσβάλλει το υπεζωκότα δεν θα ‘πρεπε να λέγεται υπεζωκίτιδα ή υπεζωκοτίτιδα;
    Βέβαια… πρέπει να μελετηθεί και το γενεαλογικό δέντρο της κάθε λέξης… (πιθανολογώ ότι είναι «μηχανικη» μετάφραση από τα Γαλλικά)

  77. Πάντως, οι δύο σημασίες του απολογούμαι δημιουργούν προβλήματα. Ο Τσίπρας εχθές εννοούσε ότι ανέμενε αν ζητήσει συγγνώμη ο πρωθυπουργός για τους χαρακτηρισμούς του σε δημοσιογράφους, κλπ. της υπόθεσης Νοβάρτις, ή ότι ανέμενε απολογία του πθ;

  78. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    Τελικά τον φάγανε τον Μπόζο.😂 Λογικά από τον χαζό ή την χαζή που θα κληθεί να κάνει τον πρωθυπουργό, θα φανεί ποιο λόμπι επικράτησε, το κακό ή το πολύ κακό!

  79. SearchPeloponnese said

    Η απολογία (θεωρητικά) δεν έχει μια ειδική έννοια; Απολογείται κάποιος όταν κατηγορείται για κάτι.

    Από εκεί και πέρα, ή ζητάς από κάποιον να ζητήσει συγγνώμη ή του ζητάς εξηγήσεις.

    Ναι μεν ο Τσίπρας μπορεί να κατηγορεί τον Μητσοτάκη για οτιδήποτε θεωρεί ότι είναι λάθος, αλλά για να ζητήσει «απολογία» προϋποτίθεται:
    – Ότι ο Τσίπρας θεωρεί τον εαυτό του εισαγγελέα ή κήνσορα.
    – Ότι ο Μητσοτάκης αποδέχεται το «κατηγορητήριο».

    —————————-

    Εγώ μπορώ να φανταστώ:
    – Κύριε πρωθυπουργέ, ζητήστε συγγνώμη από τον ελληνικό λαό (ή τον Α ή τον Β).
    – Κύριε πρωθυπουργέ, δώστε εξηγήσεις στον ελληνικό λαό (ή στον Α ή στον Β).
    – Κύριε πρωθυπουργέ, διορθώστε το Χ λάθος με τον Ψ τρόπο.

    Το «απολογηθείτε» είναι απλώς trendy.

  80. Triant said

    78: Αυτό που μου αρέσει σε σένα Λάμπρο είναι η αισιοδοξία σου 🙂

  81. Κιγκέρι said

    76: Εγώ πάλι πιθανολογώ ότι κάποιος από τους γιατρούς της αρχαιότητας – δεν θα πω ο Ιπποκράτης, γιατί δεν το ξέρω με βεβαιότητα – θα περιέγραψε την πάθηση και θα την ονόμασε πλευρίτιδα με τις τότε γνώσεις και από ’κει θα πέρασε στη λατινική ιατρική ορολογία.
    Μου φαίνεται άδικο λοιπόν να λες ότι «η ελληνική ιατρική είναι διάσημη για τις απρόσεχτες έως σόλοικες μεταφράσεις της», τη στιγμή που στα ελληνικά έχουμε ακριβώς τον όρο «υπεζωκώς (που είναι μετοχή παρακειμένου του ρήματος υποζώννυμι) υμένας» για το ανατομικό στοιχείο που ονομάστηκε «pleura» από την ελληνική λέξη πλευρά.
    (Η «υπεζωκοτίτιδα» ακούγεται τουλάχιστον φαιδρή – εγώ προτείνω «περιπνευμονική υμενίτιδα»)

  82. Κουτρούφι said

    entropy (εντροπία): Ο όρος σκαρώθηκε από τον Γερμανό Rudolf Clausius το 1865 (οπότε entropie) με βάση την αρχαία λέξη «τροπή» (λήμμα για το entropy στην αγγλική Wikipedia). Αλλά, διαβάζουμε, ότι στα αρχαία υπήρχε και το «εντροπή» με την έννοια του μετασχηματισμού. Αργότερα η σημασία της εντροπής άλλαξε και από τότε σημαίνει αισχύνη. Δηλαδή, ευτυχώς που το entropie (entropy) έγινε στα ελληνικά εντροπία και όχι εντροπή. Αν μεταφραζόταν έτσι θα ήταν άλλη μια αιτία μπερδέματος για τους νεοέλληνες. Δεν θα μας έσωζε ούτε το πολυτονικό.

  83. Γιάννης Κουβάτσος said

    Ο Βάτμαν ξεχωρίζει από το ύφος και τις προσβολές. Το εν λόγω σχόλιο ήταν ευπρεπέστατο, άρα έξω από τις μιμητικές δυνατότητες του φίλου μας.

  84. Ριβαλντίνιο said

    Επίσης ένα λάθος που μπορεί να κάνουμε εμείς με τους ξένους είναι στον όρο Greek Church. Αυτοί εννοούν την Ορθόδοξη Εκκλησία γενικά ( Έλληνες , Ρώσοι , Γεωργιανοί κ.λπ. ) , ενώ εμείς από λάθος μπορεί να το αποδώσουμε ως Ελληνική Εκκλησία.

  85. ΛΆΜΠΡΟΣ!? said

    Χωρίς αισιοδοξία δεν πας ούτε ένα μέτρο στην ζωή ρε φίλε.😂
    Καιρό τώρα προσπαθώ να καταλάβω γιατί θέλουν να τον αλλάξουν και δεν έχω βγάλει άκρη. Τώρα θα ξεκαθαρίσει το πράγμα και κυρίως, θα φανεί στο χρηματιστήριο, εκεί το ψέμα δεν ζει για να γεράσει. Σύντομα θα δείξει.

  86. ΣΠ said

    76, 81
    Από το Ετυμολογικό Λεξικό Μπαμπινιώτη.

    πλευρίτιδα
    < αρχ. πλευρίτις, -ιδος (ενν. νόσος) < πλευρ(ά) + παραγ. τέρμα -ίτις πβ. αρχ. διφθερ-ίτις. Κατά τη μεσν. εποχή απαντά επίσης ο μεταπλ. τύπος πλευρίτης (αρσ.).

  87. Nestanaios said

    37. Ποιο είναι το στοιχείο που τη συσχετίζει με το θάνατο;

  88. Ουμηναλλάχ said

    74. Η ελληνική ιατρική είναι διάσημη για τις απρόσεχτες έως σόλοικες μεταφράσεις της…
    Άλλο ένα παράδειγμα: ευσταχιανές αντί ευσταθιανές

  89. Μαρία said

    88
    Όχι. Ο Ιταλός ανατόμος λεγόταν Eustachi(us) και όχι Eustathi(us).

  90. SearchPeloponnese said

    Για την πλευρίτιδα μπορεί να κάνω λάθος, το δέχομαι.

    Βλέπω όμως ότι το pleuritis / pleurisy παράγεται από το pleura και όχι από το ελληνικό πλευρίτις. Οπότε έχουμε παράλληλη εξέλιξη (πράγμα κάπως ασυνήθιστο για την ιατρική ορολογία);

    —————-

    Κατά τα άλλα, ιατρικούς σολοικισμούς έχουμε πολλούς.Από την ορθοπ*δική και την κολονοσκόπιση, μέχρι τον κορονΑϊό, τον παπιλομαϊό και την αγορΑφοβία…

  91. SearchPeloponnese said

    Για να μείνουμε στο θέμα της ανάρτησης, σκέφτομαι ότι η απολογία είναι απάντηση σε (κάπως) συγκεκριμένη κατηγορία και ότι ο απολογούμενος (πάλι κάπως) αποδέχεται το «κατηγορητήριο». Και όχι απαραίτητα στο θεσμικό πλαισιο της Δικαιοσύνης.

    Παράδειγμα 1.
    _ Γιατί, ρε φίλε, πάρκαρες μεσ’ τη μέση και μας έκλεισες τον δρόμο;
    _ Μια στιγμή στάθηκα, να ξεφορτώσω τα πράγματα και θα φύγω. Έχεις δίκιο κι εσύ, αλλά τι να κάνω κι εγώ…
    * Αυτό είναι απολογία.

    Παράδειγμα 2.
    _ Γιατί, ρε φίλε, άφησες τα σκουπίδια σου όπου να ‘ναι (και σκορπίσανε στον δρόμο);
    _ Έχεις δίκιο, φίλε μου, έπρεπε να τα βάλω πιο προσεχτικά.
    * Αυτό είναι συγνώμη.

  92. sarant said

    91 Xμμ… λεπτή διάκριση ομολογουμένως.

  93. SearchPeloponnese said

    Δε θα ‘λεγα ότι είναι λεπτή διάκριση, απλώς δε μου ‘ρχονται καλύτερα παραδείγματα.

    – Συγνώμη > Αποδέχομαι την κατηγορία και αναλαμβάνω την ευθύνη.
    – Απολογία > Αποδέχομαι την κατηγορία, αλλά έχω δικαιολογίες κλπ που μετριάζουν την ευθύνη μου.
    – Εξηγήσεις > Δεν αποδέχομαι την κατηγορία (π.χ. χάλασε το μηχάνημα, τέτοιες εντολές έχω κλπ)

    Βέβαια συγνώμη μπορεί να ζητήσουμε ακόμα κι αν θεωρούμε ότι δεν κάναμε κάτι λάθος, απλώς για να λήξει η παρεξήγηση κλπ.

  94. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    91
    Μια στιγμή στάθηκα, να ξεφορτώσω τα πράγματα και θα φύγω. Έχεις δίκιο κι εσύ, αλλά τι να κάνω κι εγώ…
    Έχεις δίκιο, φίλε μου, έπρεπε να τα βάλω πιο προσεχτικά.

    Αυτά τα παραδείγματα σε τι γλώσσα είναι γραμμένα? Πάντως ελληνικά δεν είναι. Τα ελληνικά δεν επιτρέπουν τον σχηματισμό τέτοιων φράσεων, αλλιώς θα τις ακούγαμε να λέγονται.

  95. Είναι Ελληνικά ενός παράλληλου σύμπαντος! 🙂

  96. SearchPeloponnese said

    Εντάξει, μπορεί να είναι μετανάστες που μιλάνε Ελληνικά με τον δικό τους τρόπο…

  97. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    Μεταφράζω εντός παρενθέσεων στα ελληνικά το β’ παράδειγμα:

    Έχεις δίκιο (χέσε μας) φίλε μου (ρε μαλάκα) έπρεπε να τα βάλω πιο προσεχτικά (δε μου φτάνει το γαμήσι που τραβάω, θάχω κι εσένα να μου τα πρήζεις?).

  98. 94. 😂

  99. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Στην Κρήτη, απηλογούμαι σημαίνει και απαντώ και απολογούμαι.
    – εφώνιαζα, εφώνιαζα μα δε μ΄απηλοήθηκε κιανείς

    – «…γιατί στον παντοδύναμο απηλογιά θα δώσεις»
    το τέλος μιας μαντινιάδας που δε θυμάμαι την αρχή 😦 .

  100. SearchPeloponnese said

    Το «απολογούμαι», ως ιδιωματικό (= απαντώ), πρέπει να ‘ναι πανελλήνιο. Στον Μοριά λέγεται, κυρίως σε στερεότυπες εκφράσεις. «Δεν προλαβαίνω να δώσω απολογία», «δε ξέρω πού να πρωτοδώσω απολογία», όταν συμβαίνουν πολλά και διάφορα συγχρόνως (δηλαδή συχνά).

    ——————-

    Βάλτε και το λήμμα «πρωτοδίνω», για να φτάσουμε τα δέκα εκατομμύρια λέξεις…

  101. Κιγκέρι said

    99:
    -Φρόνιμος είσαι, Κωσταντή, μ’ άσκημα απιλογήθης.
    Κι α μόρτει, γιε μου, θάνατος, κι α μόρτει, γιε μου, αρρώστια,
    κι αν τύχει πίκρα γή χαρά, ποιος πάει να μου τη φέρει;

  102. Μαρία said

    Μικρό δείγμα οπαδών του Μητσοτάκη που απο προχθές την πέφτουν στον Νικοκύρη κάνοντας επίδειξη βλακείας.

  103. ΓΤ said

    @102
    https://el-gr.facebook.com/photo/?fbid=1927888364163136&set=ecnf.100008259738877

  104. ΓΤ said

    @102, 103

    Deree και κότερα
    τρίζουν τα κόκαλα
    του Καββαδία
    μου’ ρχεται αηδία
    — και μη χειρότερα

    φίλοι του ψόγου κάποια φρόκαλα
    κι είπαν στον Νίκο «πουτ ντάουν δε πένσιλ»
    βλέπεις, υπογραφή βάζουν με… στένσιλ
    σήκω, λαέ, πάρε τα ρόπαλα!

  105. sarant said

    94 Πολύ καλό!

    102-104 Τι τραβάω να βλέπετε.

  106. ΓΤ said

    @102, 103, 104
    Στο άλμπουμ, πλην κότερου και ιστορικού εγχειριδίου ναυσιπλοΐας, έχουμε και…

  107. Τ
    α πραγματα παντως στην χρηση και μετάφραση εχουν πολλες λακουβες – εκτος
    εαν καποιος εχει παρα πολυ καλη γνωση των πραγματων.
    Παραδείγματος χάριν:
    Apologize σημαινει ζητω συγνωμη στα Αγγλικα, αλλα Apologist σημαινει αυτος
    που προσφερει επιχειρηματα υπερασπίζοντας κατι αμφιλεγομενο – πραγμα που
    πολλες φορες μπερδευει τον απλο Αγγλοφωνο στην έννοια και χρηση.

    Συμπαθεια απο την αλλη δεν ηταν αρχικα πιο κοντα στην σημερινη Αγγλικη
    εννοια «συμπόνια, συλλυπητήρια, κατανόηση, συμπαράσταση»;
    Αυτες οι ανταλλαγες λεξεων και εννοιων διαχρονικα δημιουργουν προβληματικες
    καταστασεις και φυσικα λαθη χρησης.

    Η γνωμη σας θα με ενδιεφερε πολυ

    Ευγενια

  108. SearchPeloponnese said

    Κι άλλος ένας ιατρικός όρος, dialysis = αιμοκάθαρση.
    (Εδώ θα μπορούσε να πει κανείς ότι πιο σωστό θα ήταν το «αιματοκάθαρση», αλλά… τέλος πάντων… )

  109. ΣΠ said

    108
    Ο όρος dialysis δεν είναι ιατρικός, είναι φυσικοχημικός. Είναι διεργασία διαχωρισμού με την οποία γίνεται και ο καθαρισμός του αίματος. Στα ελληνικά λέγεται διαπίδυση.

  110. […] προχτές ειδικό άρθρο, με τον χαρακτηριστικό τίτλο Εμπαθείς συκοφάντες απολογούνται. Ωστόσο, δύο πράγματα μού έκαναν εντύπωση: αφενός ότι […]

  111. Α. Σέρτης said

    21. doula, από την ελληνική λέξη «δούλα», αλλά στα αγγλικά σημαίνει την εθελόντρια μαία, τη βοηθό της μαίας

    Μάλιστα…αυτά που έγραφα για το sycophant ταιριάζουν και για τη…doula!
    Αλλά βλέπω ότι δεν είμαι μόνος με τέτοιους προβληματισμούς:

    Τσιτάρω τους αγαπητούς συλλεξιλόγους:

    «Ακόμη και τώρα, που έχω μάθει την επίμαχη λέξη διαβάζοντας ετούτο εδώ το νήμα, η έκπληξη με καθηλώνει όταν βρίσκομαι αφνιδιαστικά μπροστά σε τίτλους σαν αυτόν: I am a death doula» (Earion)
    «Κι εγώ όταν βρέθηκε σε συζήτηση με αμερικανίδα που έλεγε για τον τοκετό της απόφευγα να χρησιμοποιήσω τη λέξη κι έλεγα assistant, support κλπ. Δεν μου έρχεται. Με τίποτα» (SBE)

    https://www.lexilogia.gr/threads/doula-%CE%B2%CE%BF%CE%B7%CE%B8%CF%8C%CF%82-%CE%BC%CE%B7%CF%84%CF%81%CF%8C%CF%84%CE%B7%CF%84%CE%B1%CF%82.7568/#post-291916

  112. Καλημέρα!

    Η δούλα δεν μας παιδεύει μόνο με την αγγλική της σημασία, αλλά και με μία από αυτές που είχε παλιότερα και στα ελληνικά.

    Το έργο του Ζαν Ζενέ «Les Bonnes» (Αγγλικά «The Maids») αποδόθηκε στην πρώτη μετάφρασή του από τον Οδυσσέα Ελύτη το 1967 ως «Οι Δούλες», μπερδεύοντας λίγο κάποιους ανθρώπους μικρότερης ηλικίας που έρχονται για πρώτη φορά σε επαφή με το έργο, το οποίο (βασισμένο ελαφρώς σε αληθινή ιστορία) μας παρουσιάζει βέβαια δύο υπηρέτριες, αδελφές (και για λίγο και την κυρία τους).

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: