Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Πληρώνει, παίζει και γράφει…

Posted by sarant στο 9 Αυγούστου, 2022


O τίτλος του σημερινού άρθρου παραπέμπει σε μια παλιά διαφήμιση της Bic: Ξυρίζει, ανάβει και γράφει κι απλουστεύει τη ζωή, έλεγε η διαφήμιση, εννοώντας τα ξυραφάκια, τους αναπτήρες και τα στυλό διαρκείας, τα τρία βασικά προϊοντα της Bic.

Αλλά τι είναι εκείνο που πληρώνει, παίζει και γράφει; Δεν είναι εταιρεία που παράγει τρία προϊόντα, είναι μια λέξη, στην οποία θ’ αφιερωθεί το σημερινό άρθρο.

Για να δωσω μια βοήθεια, την περασμένη βδομάδα είχαμε το άρθρο για το καλαμάρι, τόσο το κεφαλόποδο όσο και το μελανοδοχείο, κι ένας φίλος στο Φέισμπουκ μου παράγγειλε: αφού είπαμε για το χαρτί και το καλαμάρι, δεν βάζεις κι ένα άρθρο για την …., που κι αυτή έχει διπλό και τριπλό ρόλο;

Θα το καταλάβατε, η λέξη που λείπει είναι η πένα -και με την πένα κάποτε γράφαμε, εξακολουθούμε να παίζουμε διάφορα έγχορδα όργανα, ενώ επίσης με πένες πληρώνουμε, δηλαδή χρησιμοποιούμε το σχετικό νόμισμα.

Εδώ όμως αρχίζουν από τα πίσω έδρανα να διατυπώνονται αντιρρήσεις: μία λέξη τα κάνει όλα αυτά ή μήπως έχουμε περισσότερες από μία, ομόγραφες;

Όσοι θυμούνται το σχετικά πρόσφατο άρθρο μας για τις λέξεις-φίλτρα, δηλαδή τις ομόγραφες λέξεις διαφορετικής ετυμολογίας, στα σχόλιά σας είχατε αναφέρει και την περίπτωση της πένας (το άρθρο την είχε, κακώς, παραλείψει).

Πράγματι, στα λεξικά θα βρείτε δύο λήμματα «πένα». Η μία είναι η υποδιαίρεση της στερλίνας. Η άλλη είναι η πένα που κάνει όλα τα άλλα. Τουλάχιστον διά γυμνού οφθαλμού, αυτές οι δυο πένες δεν συνδέονται ετυμολογικά.

Η πένα το νόμισμα είναι, σήμερα, το 1/100 της βρετανικής στερλίνας. Tη βλέπουμε αριστερά με την εικόνα της βασίλισσας Ελισάβετ. Λέω «σήμερα», διότι η υποδιαίρεση της στερλίνας σε 100 πένες είναι κάτι που ισχύει από το 1971. Πρωτύτερα, η λίρα διαιρούταν (σικ, ρε) σε 20 σελίνια και το σελίνι σε 12 πένες, άρα η λίρα είχε 240 πένες. Αλλά τότε η πένα δεν ήταν η χαμηλότερη υποδιαίρεση, μια και εκείνη με τη σειρά της διαιρούταν σε 4 φαρδίνια.

Θα δείξω τα χρόνια μου: στην 6η δημοτικού, που μαθαίναμε τους συμμιγείς αριθμούς, έμαθα για πένες, σελίνια και φαρδίνια, και πώς να πολλαπλασιάζω συμμιγείς, κι έτσι μπορούσα να ξέρω πόσα θα πληρωσω για 4 κιλά πορτοκάλια, αν το 1 κιλό πωλείται προς 6 σελίνια και 8 πενες. Από μια άποψη άχρηστη γνώση διότι όταν τα έμαθα αυτά, αρχές του 1972, το καρολίγγειο σύστημα (με σελίνια και φαρδίνια) είχε ήδη δώσει τη θέση του στο δεκαδικό!

Η αγγλική πένα είναι μεταφορά του αγγλικού penny, το οποίο ανάγεται στο παλαιό αγγλικό penning, που έχει παλαιογερμανική προέλευση, όχι βεβαιωμένη. Σύμφωνα με μια από τις θεωρίες συνδέεται με το λατιν. pannus, ύφασμα, αφού συχνά τα υφάσματα χρησιμοποιούνταν ως νόμισμα. Αν αυτό ισχύει, συνδέεται με το πανί. Το βέβαιο είναι πως από την ίδια ρίζα με την penny προέρχεται το γερμανικό Pfennig, η υποδιαίρεση του πάλαι ποτέ μάρκου. Οι μετανάστες στη Γερμανία τα έλεγαν «φοινίκια».

Οι αγγλομαθείς ξέρουν ότι το penny έχει μια ιδιομορφία. Όταν μιλάμε για πολλά νομίσματα της πένας, τότε ο πληθυντικός είναι pennies. Όταν όμως μιλάμε για χρηματικό ποσό σε πένες, τότε ο πληθυντικός είναι pence. Να σημειώσουμε ότι penny λέγεται, πέρα από το αυλάκι, το νόμισμα του ενός σεντ(ς), αλλά αυτή η χρήση δεν έχει περάσει στα ελληνικά.

Κι εδώ τελειώνουν όσα είχαμε να πούμε για τη νομισματική πένα.

Η άλλη πένα, που πάει μαζί με το χαρτί και με το καλαμάρι, είναι, σύμφωνα με το ΛΚΝ, «μικρό οξύ έλασμα που το χρησιμοποιούσαν παλαιότερα, όταν ακόμη έγραφαν με υγρό μελάνι, προσαρμόζοντάς το στην άκρη κονδυλοφόρου ή στιλογράφου μελάνης». Τέτοιες πένες είχα κι εγώ στο δημοτικό και, όπως είπα, σε αυτές οφείλω τις πιο θεαματικές μουτζούρες της (μέχρι τώρα, Λεώνικε) καριέρας μου. Σε πιο σύγχρονη έκδοση, η πένα είναι μικρό οξύ έλασμα που προσαρμόζεται στο άκρο στυλογράφου μελάνης -και κατά συνεκδοχή, πένα λέμε ολόκληρο τον στυλογράφο. Μεταφορικά, λέμε ότι ο τάδε είναι «γερή πένα» δηλαδή ότι γράφει καλά. Λένε όμως και για την πληρωμένη πένα ή τον πληρωμένο κονδυλοφόρο, έστω κι αν ο πουλημένος δημοσιογράφος γράφει με στυλογράφο, γραφομηχανή ή τις μέρες μας σε λάπτοπ.

Αυτή η πένα δεν έρχεται από την Αγγλία, όπως το νόμισμα, παρά από την Ιταλία, από το ιταλ. penna, που με τη σειρά του ανάγεται στο λατ. penna / pinna, που ήταν το φτερό, και ειδικότερα το σκληρό και κούφιο στέλεχος που βρίσκεται στην άκρη του φτερού π.χ. της χήνας, που ξέρουμε ότι χρησιμοποιόταν κατεξοχήν για εργαλείο γραφής με μελάνι -σε αντιδιαστολή με το λατ. pluma που σήμαινε το πούπουλο. (Περιέργως όμως στα γαλλικά η πένα είναι plume).

Στην εποχή του στυλό διαρκείας η πένα πέρασε σε σχετική αχρησία, έμεινε όμως στους σκιτσογράφους και γελοιογράφους ως «πενάκι». Συχνά διαβάζουμε να λένε «με το πενάκι του … (τάδε γελοιογράφου)».

Όμως υπάρχει και η πένα του μπουζουκιού ή της κιθάρας, και μαζί της η πενιά και η διπλοπενιά. Εκ πρώτης όψεως δεν υπάρχει τόσο μεγάλη σχέση ανάμεσα στην πένα με την οποία γράφουμε και στην πένα με την οποία παίζουμε, αλλά να θυμηθούμε ότι ιδίως παλιότερα η πένα ήταν ένα μεταλλικό πλακίδιο -σήμερα πιο συχνά είναι πλαστικό ή κοκάλινο, αλλά ας πουν οι παιχνιδιάτορες του ιστολογίου. Οπότε, η πένα αυτή προέρχεται επίσης από το εργαλείο γραφής.

Παλιότερα στο ιστολόγιο μάς είχε απασχολήσει η έκφραση «στην πένα» (επίσης, «στο καντίνι» ή «στην τρίχα») που τη λέμε όταν κάποιος είναι ντυμένος άψογα, τέλειος ως την τελευταία λεπτομέρεια. Σας παραπέμπω στο παλιό εκείνο άρθρο για περισσότερα. Προσωπικά, θεωρώ πειστική την επισήμανση του φίλου μας του Σπύρου στο σχόλιο 23, ότι η έκφραση «είμαι στο καντίνι» με τη σημασία «είμαι τέλεια ντυμένος/προετοιμασμένος» υπήρχε ήδη από τα τέλη του 19ου αιώνα, άρα προϋπήρχε του ρεμπέτικου τραγουδιού και της λαϊκής πίστας, επομένως μάλλον η έκφρ. «είμαι στην πένα» προέκυψε κατ’ επέκταση από την «είμαι στο καντίνι».

Τελειώσαμε με τις πένες; Όχι.

Εκτός από τις πένες που μ’ αυτές γράφουμε και παίζουμε έγχορδα, υπάρχουν επίσης οι πένες που τρώμε, εννοώ τα ζυμαρικά penne, πένες ελληνιστί, από την προφανή ομοιότητα του σχήματος. Εγώ τις προτιμώ θυμωμένες, arrabiate.

Τέλος, στα λεξικά βρίσκω επίσης ότι πένα είναι επίσης «είδος τριγωνικού ιστίου σε λέμβο ελαφρού τύπου». Ελπίζω οι ιστιοπλόοι υπηρεσίας να μας διαφωτίσουν περισσότερο.

Μ’ αυτά και μ’ αυτά, φτάσαμε και ξεπεράσαμε τις 1000 λέξεις, που δεν είναι και μικρό πράγμα μέσα στη ραστώνη. Αν υπάρχει κι άλλη χρήση της πένας, περιμένω να μου το πείτε στα σχόλια.

Advertisement

107 Σχόλια προς “Πληρώνει, παίζει και γράφει…”

  1. Θρασύμαχος said

  2. Costas X said

    Καλημέρα !

    «Στην εποχή του στυλό διαρκείας η πένα πέρασε σε σχετική αχρησία…»
    Εντελώς συμπτωματικά, δεν κάνω πλάκα, χθες το μεσημέρι που θα πήγαινα στο Λιντλ, έγραψα τα ψώνια μου με πένα, επειδή την έχω πρόχειρη !

  3. Πέπε said

    Καλημέρα.

    Από τα παλιότερα είδη πένας για έγχορδα είναι αυτή από φτερό. Στο παρακάτω βίντεο ο Φουσταλιέρης παίζει το μπουλγαρί με φτερό που διακρίνεται αρκετά καθαρά.

    Τοπικά χρησιμοποιείται ακόμη η λέξη φτερό με την έννοια της πένας ή της πενιάς, ειδικά στο λαούτο. Η σύγχρονη πένα για λαούτο (και για μπουλγαρί, που είναι η ίδια) διαφέρει πολύ από την πένα της κιθάρας ή του μπουζουκού, είναι μια μακρόστενη λωρίδα από ημίσκληρο πλαστικό τσακισμένη στα δύο. Όμως ειδικά για το μπουλγαρί, λόγω της ύπαρξης μερικών τέτοιων βίντεο με τον Φουσταλιέρη, είναι σχετικώς μόδα και σήμερα ακόμα οι πένες από φτερό και βρίσκονται και σε μουσικά καταστήματα.

    Γίνεται από φτερό γύπα, αετού κλπ.

  4. LandS said

    Όταν όμως μιλάμε για χρηματικό ποσό σε πένες, τότε ο πληθυντικός είναι pence

    Απολίθωμα της προ 1971 εποχής. Η δεκαδική πένα έχει πληθυντικό pennies. Στις αρχές κάτι τέτοιο ήταν απαραίτητο (pence vs. pennies) για να μη μπερδεύονται.
    Παρεμπ. τα παλιά νομίσματα του ενός σελινιού συνέχισαν να κυκλοφορούν μέχρι να φθαρούν τελείως μια και η αξία τους ήταν ακριβώς 5 νέες πένες. Το νέο νόμισμα των 5 πενών είχε το ίδιο μέγεθος και τα ίδια σχέδια με το παλιό σελίνι και το έλεγαν και αυτό Μπομπ.

  5. LandS said

    Μα έχω δει παλιές ζωγραφιές με λαουτιέρηδες να παίζουν με φτερό.

  6. Αντώνης said

    Καλημέρα.
    Ας θυμηθούμε και την έκφραση «to spend a penny» ως ευφημισμό για την ούρηση.

  7. LandS said

    Υπάρχει και το όστρακο η πίνα, που πολύ σπάνια πια τη τρώμε τη Καθαρά Δευτέρα μαζί με τις γιαλιστερές.

  8. Costas X said

    «…δεν υπάρχει τόσο μεγάλη σχέση ανάμεσα στην πένα με την οποία γράφουμε και στην πένα με την οποία παίζουμε…»

    Πολλά παλαιά νυκτά έγχορδα, συνήθως λαούτα (ή ούτια), παίζονταν με φτερό, συνήθως κορακιού αν θυμάμαι καλά, και παίζονται ακόμα με φτερό σε κάποιες περιοχές της Ελλάδας, π.χ. στην Κρήτη.

    Οι καλύτερες πένες για κιθάρα θεωρούν πολλοί ότι είναι από ταρταρούγα, όστρακο θαλάσσιας χελώνας, η χρήση του οποίου όμως έχει απαγορευτεί παγκοσμίως από τις αρχές του 1970.

  9. Πέπε said

    #3
    > Η σύγχρονη πένα για λαούτο …

    Εννοώ το ελληνικό λαούτο. Τα διάφορα λαούτα της ευρωπαϊκής «παλαιάς» μουσικής δεν ξέρω με τι πέννα παίζονται σήμερα (ίσως κάποια χωρίς πένα, με τα δάχτυλα;;), όμως σε πίνακες της εποχής που αυτή η μουσική δεν ηταν παλαιά αλλά σύγχρονη (Αναγέννηση) βλέπουμε πολύ συχνά φτερά.

    Χονδρικά παρόμοια με τη σύγχρονη πένα του λαούτου είναι κι αυτή του ουτιού, δηλαδή και πάλι πολύ διαφορετική από τη μικρή τριγωνική της κιθάρας. Με κάθε λογική υποθέτω ότι και στο ούτι, και σε όλη τη σχετική οικογένεια εγχόρδων της Ανατολής, παλιά θα χρησιμοποιούσαν φτερό.

  10. ΣΠ said

    Καλημέρα.


  11. Costas X said

    Να θυμίσω και τον παλιό τύπο ποδηλάτου «penny-farthing», αυτό με την τεράστια ρόδα μπροστά και την μικρή πίσω.

  12. ΣΠ said

    Υπάρχει και ποταμός Πένα.

  13. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Καλημέρα, ωραίο και το σημερινό!

    Και επειδή έγινε αναφορά στην αγγλική πένα, δειλά θυμίζω και την ισπανική (= λύπη): «Ay, pena, penita, pena» τραγουδούσε για δεκαετίες η Lola Flores.

  14. ΓΤ said

    Την Παρασκευή έχουμε επιθεώρηση. Κανονίστε να είναι όλα στην πένα.

    Από τα χρόνια της καλλιγραφίας και των αντιγραφέων: πεναδόρος

    2@ CosX

    Τρελαίνομαι, ρε μαν. Ξηγιέσαι MontBlanc, και πας στα τέρμα άκυρα Lidl…
    Φταίω τώρα να πάω να μπω κουρελής στο Procope; 🙂

  15. Κιγκέρι said

    Πόσα νομίσματα σε έναν τίτλο!

    The Threepenny Opera – Die Dreigroschenoper – Η Όπερα της Πεντάρας

  16. ΓιώργοςΜ said

    Καλημέρα!
    Προσπαθώ να θυμηθώ σε ποια παλιά σειρά (εποχής) της ΕΡΤ ο ήρωας επρόκειτο να σκοτώσει, παράνομα, ένα όρνιο για να πάρει το φτερό για το λαούτο. Αν θυμάμαι σωστά, ήταν κάποιο είδος τελετής ενηλικίωσης

  17. ΣΠ said

    Το Παλάτι Πένα στην Πορτογαλία.

  18. ΓιώργοςΜ said

    Feed the birds, tuppence a bag, από την Τζούλι Άντριους/Μαίρη Πόπινς

  19. Κόππα Ι. Κάππα said

    ντυμένος «στην πένα»!

  20. Θυμάμαι και την παλιά ραδιοφωνική διαφήμιση (γύρω στο 1960): «Παπούτσια στην πένα με Κάμελ βαμμένα»

  21. Alexis said

    #10: Η πρώτη με τη φωνή της Μπέσσυς Αργυράκη;

    Ξυρίζει, ανάβει, γράφει… μετά βέβαια βγήκανε και τα καλσόν…

  22. Costas X said

    Τώρα το θυμήθηκα :
    Ο Μπράιαν Μέι, ο κιθαρίστας των Queen, χρησιμοποιούσε ανέκαθεν πένες για να παίζει, δηλαδή ένα «sixpence», παλιό νόμισμα των έξι πενών !

  23. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    1 Δεν το ήξερα, ομολογώ

    3 Από φτερό γύπα και αετού, όπως ταιριάζει στους λεβέντες, ωραίο

    7 Ναι, άλλης ετυμολογίας.

    10 Α μπράβο!

    11 Πρέπει να το είχα αναφέρει στο πρόσφατο ποδηλατικό άρθρο

    15 Ιδέα για άρθρο

    19 Το γράφουμε και στο άρθρο 🙂

  24. Κουτρούφι said

    ….η έκφραση «στην πένα» (επίσης, «στο καντίνι»…

    «Κουρντίστηκες, κυρά μου, στην πένα, στο καντίνι.»

    Από το «Απόψε κάνεις μπαμ», Τσιτσάνης, 1953. Πρώτη εκτέλεση με Σ. Μπέλλου και Τ. Μπίνη.

  25. Νέο Kid said

    23. Κι οποίος είναι και Φυσικός ,και μάλιστα με διδακτορικό! (το οποίο είχε αρχίσει, παρατήσει, και τελικά τελείωσε. )

  26. Α. Σέρτης said

    «Στην πένα» ο Δελιάς από το 1936:

    Σούρας, τρελός σαν έγινα, κι έφυγα απ’ την ταβέρνα
    για το τσαρδί μου πάγαινα, είχα γινεί στην πένα

  27. ΣΠ said

    25
    Και μοιάζει με τον Isaac Newton. 🙂

  28. Alexis said

    Η φιλοσοφία της Bic τότε ήταν η ιδέα του πολύ φτηνού προϊόντος «μιας χρήσης», που δεν επιδέχεται δηλαδή ξαναγέμισμα (αναπτήρας, στυλό) ή ανταλλακτική λεπίδα (ξυραφάκι).
    Εξ’ ου και το άλλο σλόγκαν που είχε βγάλει για τα ξυραφάκια «όσο σε ξυρίζει το κρατάς και μετά το πετάς»
    Ήταν καινοτομία για την εποχή (αρχές ’70ς) το ξυραφάκι μιας χρήσης.
    Θυμάμαι τον πατέρα μου παλιά να «παιδεύεται» με κάτι βαριές ξυριστικές μηχανές που έπαιρναν ανταλλακτικά ξυραφάκια ASTOR (αυτά στο κόκκινο χαρτάκι)
    Και σαπουνάδα έφτιαχνε με κρέμα ξυρίσματος και νερό μέσα σε μεταλλικό κύπελο και ανακάτεμα με το πινέλο.

  29. Καλά γιατί δεν παίζουν με τα νύχια τους ; (κάποτε οι κιθαρίστες είχαν μακρυά νύχδια στο ένα χέρι και κοντά στο άλλο !!

  30. 28# Πάντως τους αναπτήρες μια χαρά τους ξαναγεμίζανε οι περίπτεροι, με την καρφίτσα.

  31. ΓΤ said

    @28

    Με το ιστορικό σαπούνι Splendid

    https://hairmaker.gr/el/sapounia-ksirismatos/866-splentit-sapouni-xirismatos-200gr-5200123320176.html

  32. ΣΠ said

    Πένες για παίξιμο με τα δάχτυλα.

  33. sarant said

    Το 25 παραπέμπει στο 22, για τον Μπράιαν Μέι

  34. antonislaw said

    3 «Από τα παλιότερα είδη πένας για έγχορδα είναι αυτή από φτερό. Στο παρακάτω βίντεο ο Φουσταλιέρης παίζει το μπουλγαρί με φτερό που διακρίνεται αρκετά καθαρά.»

    Σύμπτωση, και εμένα το μυαλό μου πήγε στον Φουσταλιέρη σήμερα αλλά όχι για την πένα του αλλά για την περίφημη «τριπλοπενιά» του, που όπως λέγεται είχε εντυπωσιάσει τους ρεμπέτες του Πειραιά της δεκαετίας του 1930, όταν ο Φουσταλιέρης ήταν για αυτούς «το Στελάκι από την Κρήτη». «Αναγκάστηκε να αναζητήσει την τύχη του στον Πειραιά. Εκεί έπιασε δουλειά ως βοηθός σε ρολογάδικο. Στην πλατεία Καραϊσκάκη, στην «παράγκα» του Γιώργου του Μπάτη (που γνωρίζονταν από τον καιρό που αυτός είχε πάει στο Ρέθυμνο, ως… «κράχτης» πλανόδιου οδοντίατρου!), γνωρίστηκε με μεγάλα ονόματα του λαϊκού και ρεμπέτικου όπως το Μάρκο Βαμβακάρη, τον Παναγιώτη Τούντα, το Γιάννη Παπαϊωάννου, το Στράτο Παγιουμτζή, τον Μπαγιαντέρα, τον Τσιτσάνη, κι όλες τις άλλες δόξες της εποχής. Οι γνωριμίες αυτές στάθηκαν καθοριστικές στη μετέπειτα καλλιτεχνική του πορεία.»

    Α προπό, στην παραπάνω χαρακτηριστική φωτογραφία του Φουσταλιέρη της δεκαετίας του ’30 από το κράτημα που κάνει δεν φαίνεται ευκρινώς αν κρατάει φτερό ή μικρότερη πένα. Το ίδιο φαίνεται και στην επόμενη της ίδιας δεκαετίας.
    Πάντως σε όλες τις μεταγενέστερες φωτογραφίες που έχουμε όντως παίζει με φτερό ή με μια μακριά πάντως πένα.

    https://forum.index.hu/Article/showArticle?na_order=&na_start=1286&na_step=30&t=9096969
    https://www.pancreta.gr/art.php?p=4043

  35. antonislaw said

    34 «Το ίδιο φαίνεται και στην επόμενη της ίδιας δεκαετίας.»

  36. sarant said

    34-5 Aγνοούσα τις επαφές με ρεμπέτες.

  37. Πέπε said

    @29
    Για διάφορους λόγους, σχετικούς με τις ιδιαιτερότητες του κάθε οργάνου. Για παράδειγμα, λαούτο, ούτι, μπουλγαρί, αλλά και το μπουζούκι, έχουν διπλές χορδές και με το νύχι δεν κάνεις σωστή δουλειά, ενώ κάνεις στην κιθάρα που έχει μονές. Σ’ άλλα όργανα πάλι ο ιδανικός χειρισμός και ο επιθυμητός ήχος επιτυγχάνεται με σκέτο δάχτυλο, με τη ρόγα, ούτε πένα ούτε νύχι.

    Το λαούτο, που κανονικά παίζεται μ’ αυτή τη μακριά πένα που λέμε ότι αντικατέστησε το φτερό, μερικοί το παίζουν και με πένα κιθάρας. Αλλά κάνουν εντελώς διαφορετικό παίξιμο, και γι’ αυτό την επιλέγουν.

    @34
    Μπουζουκίσια πένα κρατάει εδώ. Φαίνεται και από το κράτημα (πολύ διαφορετικό από της μακριάς πένας), και από αυτό καθαυτό το γεγονός ότι η πένα δε φαίνεται, άρα είναι μικρή και καλύπτεται από τα δάχτυλα.

    Εικάζω ότι το φτερό ήταν το παραδοσιακό που ήξερε ο Φουσταλιέρης από τα μέρη του, και η μικρή πένα πειραιώτικη επίδραση από τους ρεμπέτες. Όχι βέβαια επειδή του άρεσε η πένα, αλλά επειδή του άρεσε το διαφορετικό παίξιμο που βγάζει αυτή η πένα. Μάλιστα μπορώ να πω ότι αυτό που ακούμε στο βίντεο #3 (με φτερό) δε μοιάζει και πολύ με τον κλασικό ήχο των ηχογραφήσεων 78στρ του Φουσταλιέρη, άρα στις ηχογραφήσεις πιθανώς θα έπαιζε με τη μικρή πένα.

    Να πούμε (γενικώς) ότι η κλασική μικρή τριγωνική πένα που ξέρει ο περισσότερος κόσμος είναι ο τύπος που χρησιμοποιείται από κοινού για μαντολίνο, μπουζούκι (+μπουζουκοειδή) και κιθάρα.

    @32
    Παρόμοιο σύστημα έχουν και οι πένες για κανονάκι. Ο παίχτης χρησιμοποιεί τους δύο δείκτες, τον καθένα με μια πένα σε σχήμα περίπου σαν νύχι, προσαρμοσμένη πάνω από το δικό του νύχι μ’ ένα δαχτυλίδι που ονομάζεται δαχτυλήθρα.

  38. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    >>Ξυρίζει, ανάβει και γράφει κι απλουστεύει τη ζωή

    Ντύνει στολίζει,νοικοκυρεύει κι ομορφαίνει τη ζωή, άλλη παλιά διαφήμιση

    24, οπότε
    Πληρώνει, παίζει, γράφει, στολίζει

    Καλημέρα

  39. costasl said

    Για τις πένες που γράφουν, πάντως, (τους στυλογράφους δηλαδή για να μιλάμε για ολόκληρο το αντικείμενο και όχι μόνο για τη μύτη του), μια επισήμανση: εάν σας χάρισαν μια άλλη πασίγνωστη μάρκα (που δεν θα ήθελα να κακολογήσω δημοσίως) και βαρεθήκατε να ασχολείστε με ξεραμένα μελάνια, κακή ροή, σταγόνες κλπ προβλήματα, πριν αγανακτήσετε για πάντα δοκιμάστε Pelikan. Οποιοδήποτε μοντέλο, μικρό ή μεγάλο, ακριβό ή φθηνό, οι άνθρωποι ξέρουν μπάλα και όλα τους τα προϊόντα είναι απίστευτης αξιοπιστίας. Δεν υπάρχει άλλη εταιρεία στον κόσμο που να το έχει καταφέρει αυτό σε τέτοιο βαθμό. Υπάρχουν κι άλλοι κατασκευαστές με πανέμορφες κατασκευές και μεγάλο ποσοστό αξιοπιστίας και λειτουργικότητας σε όλες τις συνθήκες, όμως σαν την Pelikan κανένας.

  40. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    >>πένες που τρώμε
    Πληρώνει παίζει ,στολίζει
    γράφει και ταϊζει

    Ντύνει στολίζει νοικοκυρεύει κι ομορφαίνει τη ζωή, με εικόνα και ήχο. Προς στιγμή νόμισα το Άκρον Ίλιον Κρυστάλ (που δεν «έντυνε όμως 🙂 )

  41. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    40 και είναι άλλη διαφήμιση της Πειρ.Πατρ.! 😦

  42. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    >>λατ. penna / pinna, που ήταν το φτερό, και ειδικότερα το σκληρό και κούφιο στέλεχος που βρίσκεται στην άκρη του φτερού π.χ. της χήνας, που ξέρουμε ότι χρησιμοποιόταν κατεξοχήν για εργαλείο γραφής

    Έγραφε τ’ όνομά της στον καθρέφτη τ’ ουρανού
    μ’ ενός πνιγμένου γλάρου φτερό

  43. ymalliaros said

    Καλημέρα,
    4 και μάλιστα οι κερματοδέκτες έπαιρναν και τα δυο κέρματα αδιακρίτως. Κυκλοφορούσαν μέχρι το 1990 τουλάχιστον.
    Νομίζω και οι 10 πένες = 2 σελίνια το ίδιο;

  44. ΓΤ said

    https://fteraxinasmag.wordpress.com/

  45. antonislaw said

    36 «34-5 Aγνοούσα τις επαφές με ρεμπέτες.»
    Ο Φουσταλιέρης έζησε την περίοδο 1933-1937 στον Πειραιά και τα τραγούδια του έχουν ολοφάνερες επιρροές από τους μεγάλους ρεμπέτες. Πιθανόν να τους επηρέασε κι αυτός σε ένα βαθμό, αφού όχι μόνο έπαιζε μαζί τους αλλά συμμετείχε και σε δίσκους με αυτούς: » Στις ετικέτες τους αναγράφεται ότι παίζει μπουζούκι, καθώς το μπουλγαρί ήταν άγνωστο όργανο για τους υπεύθυνους των δισκογραφικών εταιρειών στην Αθήνα. Η αλήθεια είναι, όμως, πως και στην Κρήτη συχνά το ονόμαζαν μπουζούκι ή και τουρκομπούζουκο. Εκεί, στα στούντιο της Columbia, είναι καλλιτεχνικός διευθυντής ο συνθέτης Παναγιώτης Τούντας. Κάποια τραγούδια από τις ηχογραφήσεις του Φουσταλιέρη περνούν στη δισκογραφία με το όνομά του Τούντα, χωρίς να έχουν καμμία σχέση με την έτσι κι αλλιώς αξιόλογη καριέρα του λαϊκού συνθέτη».

    Επίσης ο Στελλάκης Περπινιάδης είχε κάνει δεύτερη φωνή σε έναν από τους δίσκους που γραμμοφώνησε τότε (24 δίσκοι με βεβαιότητα).

    Επίσης «ο Γιάννης Παπαϊωάννου θα πει, σε μια συνέντευξη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Άλφα (Μάιος 1968): «…Έξω από τον Χαλκιά γνώρισα και έναν Κρητικό. Στέλιος Φουσταλιεράκης λεγόταν. Ήταν τσαγκάρης. [σημ.:ήταν ρολογάς ο Φουσταλιέρης , όχι τσαγκάρης, προφανώς δεν θυμόταν ο Παπαϊωάννου] Έφαγα τον κόσμο να τον βρω. Έπαιζε κάτι κρητικά στο μπουζούκι και τρελαινόμουν… Τον έχασα όμως…».

    https://www.pancreta.gr/art.php?p=4043

    37 Έτσι πρέπει να είναι όπως τα λες Πέπε.

  46. ΣΠ said

  47. Να θυμηθούμε και την Penny Lane των Beatles.

  48. Παναγιώτης Κ. said

    22. Ο Λουδοβίκος των Ανωγείων χρησιμοποιούσε για πένα ένα χαρτονόμισμα των εκατό δραχμών κατάλληλα διπλωμένο. Αυτά πριν το 2001. Τώρα που έχουμε ευρώ δεν ξέρω ποια λύση επέλεξε.

  49. antonislaw said

    Για την πένα: Ο τραγουδοποιός και ζωγράφος Λουδοβίκος των Ανωγείων [που ξεκίνησε τη δισκογραφία του-21 συνολικά δίσκοι- μετά από τη γνωριμία του και την προτροπή του Μάνου Χατζιδάκι και μάλιστα τους τρεις πρώτους δίσκους τους έβγαλε στο Σείριο («Μοιρολόγια» (1985), «Ο έρωτας στην Κρήτη είναι μελαγχολικός» (1988), «Ο χαΐνης»(1990)]
    το 2021 στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών (σε streaming του κύκλου Adagio-Μουσικές για τις ημέρες του Πάσχα) παρουσίασε τη συναυλία «Μοιρολόγια της Μεσογείου για το θρήνο και τη λύτρωση «Ένα κεράκι αφτούμενο…»»
    Εκεί μεταξύ άλλων συμπεριέλαβε και ένα μοιρολόι το οποίο αναφέρεται στην πένα της μοίρας:
    «Ρόδο ήσουνε και μάδησες παιδί μου
    ρόδο στο παραθύρι ακριβή μου

    η πένα ήτανε κακή, μηλιά μου
    ή το μελάνι λίγο, ομορφιά μου

    τση μοίρας όντε σου ‘γραφε, παιδί μου
    μόνο τα δεκαέξι, τρυφερή μου»

    (το μοιρολόι το είπε μια γιαγιά για την εγγονή της, ένα κορίτσι που έφυγε στα 16 του χρόνια)

    Να σημειώσω ότι σε όλα τα σάιτ που αναφέρονται στη συναυλία γράφουν «Η πένα ήτανε κακή, μίλια μου» αντί το προφανώς ορθό: «Η πένα ήτανε κακή, μηλιά μου». Δεν το είδε άραγε κανείς-τελικά δεν υπάρχουν στα σάιτ κανενούς είδους επιμελητές ύλης- ή σου λένε θα είναι κανένας παράξενος κρητικός ιδιωματισμός; Αλλά είναι δυνατόν; χάνεται τελείως η ρίμα.

    https://www.lifo.gr/guide/music/news/loydobikos-ton-anogeion-moirologia-tis-mesogeioy-gia-thrino-kai-ti-lytrosi-ena
    https://elculture.gr/o-loudovikos-ton-anogeion-se-moirologia-tis-mesogeiou-online-apo-to-megaro-mousikis/

    Επίσης να αναφέρουμε ότι ο Λουδοβίκος των Ανωγείων παίζει με πένα από διπλωμένη χαρτοπετσέτα ή άλλο μαλακό χαρτί για να αποδίδει αυτό το μαλακό και ιδιαίτερα αισθαντικό ηχόχρωμά του.

    https://rethnea.gr/%CF%84%CE%BF-%CE%B9%CE%BD%CF%83%CF%84%CE%B9%CF%84%CE%BF%CF%8D%CF%84%CE%BF-%CE%BC%CE%B5%CF%83%CE%BF%CE%B3%CE%B5%CE%B9%CE%B1%CE%BA%CF%8E%CE%BD-%CF%83%CF%80%CE%BF%CF%85%CE%B4%CF%8E%CE%BD-%CF%86%CE%B9/

  50. ΓΤ said

    11.08.2022

    20:30> ΠΑΟ-Σλάβια Πράγας
    2,32-3,05-2,82
    Πρόκριση: 5,85-1,10

    21:00> Άρης-Μακάμπι Τελ Αβίβ
    1,98-3,15-3,45
    Πρόκριση: 4,50-1,16

    21:30> Σλόβαν Μπρατισλάβας-ΟΣΦΠ
    3,35-3,15-2,02
    Πρόκριση: 2,40-1,51

  51. antonislaw said

    48 Σωστά και χαρτονόμισμα έχει αναφέρει ότι χρησιμοποιεί διπλωμένο για πένα ο Λουδοβίκος των Ανωγείων. Είχε κάνει και κάποιο αστείο σχετικά με το ποιο χαρτονόμισμα είναι το πιο κατάλληλο για πένα αλλά δεν το θυμάμαι.

  52. […] O τίτλος του σημερινού άρθρου παραπέμπει σε μια παλιά διαφήμιση της Bic: Ξυρίζει, ανάβει και γράφει κι απλουστεύει τη ζωή, έλεγε η διαφήμιση, εννοώντας τα ξυραφάκια, τους αναπτήρες και τα στυλό διαρκείας, τα τρία βασικά προϊοντα της Bic. Αλλά τι είναι εκείνο που πληρώνει, παίζει και γράφει; Δεν είναι εταιρεία που παράγει τρία προϊόντα, είναι… — Weiterlesen sarantakos.wordpress.com/2022/08/09/pen/ […]

  53. ΓΤ said

    (Τα δακρυγόνα ξεκινούν από τις 08:30 https://www.olympia.gr/1504179/ellada/xylo-kai-dakrygona-sta-exarcheia-gia-to-metro/)

  54. Πέπε said

    #45
    > Κάποια τραγούδια από τις ηχογραφήσεις του Φουσταλιέρη περνούν στη δισκογραφία με το όνομά του Τούντα, χωρίς να έχουν καμμία σχέση με την έτσι κι αλλιώς αξιόλογη καριέρα του λαϊκού συνθέτη»

    Αυτό μού φαίνεται λίγο σαν περιττή κακιούλα. Πρώτα απ’ όλα, ο Τούντας δεν ήταν απλώς ένας «λαϊκός συνθέτης με αξιόλογη πορεία», ήταν ένας πολυσχιδέστατος ιδιοφυής μουσικός που κυριάρχησε στα δισκογραφικά πράγματα. Όσο για τον Φουσταλιέρη, πέρα από το τι μπορεί να γράφουν οι ετικέτες των δίσκων που συχνά είναι αμφισβητήσιμο, δεν έχει μείνει για συνθέτης αλλά για μουσικός. Δεν ξέρω αν υπάρχουν τραγούδια που να θεωρούνται με ισχυρή πιθανότητα δικές του συνθέσεις. Άρα, αν έπαιξε σε κάτι που να γράφει «Τούντας» και να αμφισβητούμε αν ήταν όντως του Τούντα, θα ήταν κάποιου τρίτου ή δημώδες.

  55. sarant said

    39 Xρήσιμο

    42 Μπράβο

    44 Μωρέ μπράβο!

    45 Ευχαριστώ για τις πληροφορίες

    46 Α, ωραία

    48κε ! (Άραγε πόσο συχνά άλλαζε χαρτονόμισμα; )

  56. Georgios Bartzoudis said

    Να θυμηθούμε και τον Πέτρο Πέννα, ιδρυτή της Ιστορικής και Λαογραφικής Εταιρείας Σερρών_Μελενίκου, που βέβαια ήταν γερη πένα και πάντα ήταν ντυμένος στην πένα!

  57. Κάποτε μίλησα με το γιο του Φουσταλιέρη, που έχει μια σειρά κοσμηματοπωλεία στο Ρέθυμνο (ο μακαρίτης ήτανε ρολογάς), αλλά ήταν πολύ απρόθυμος να μιλήσει για τον πατέρα του και κυρίως για την περίοδο του Πειραιά, επέμενε μόνο ότι δεν είχε σχέση με χασίσια και τέτοια. 🙂

  58. rogerios said

    Να θυμηθούμε και τη θρυλική probatio pennae στα χρόνια του Μεσαίωνα. Όταν ο γραφέας επρόκειτο να χρησιμοποιήσει καινούρια πένα, τη δοκίμαζε γράφοντας συνήθως απλώς την τυποποιημένη διατύπωση «probatio pennae» ή «probatio pennae si bona sit». Κάποιες φορές έγραφε και μερικές γραμμές ακόμη. Εξαιτίας συγκυριών ορισμένα από αυτά τα ταπεινά, δοκιμαστικά κείμενα απέκτησαν ανεκτίμητη ιστορική και γλωσσολογική αξία. Ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα να είναι το περίφημο Hebban olla vogala το οποίο θεωρούνταν* το πρώτο δείγμα παλαιολλανδικής (μεσαιωνικών ολλανδικών δηλ.). Ο γραφέας, πιθανότατα κάποιος μοναχός από τη δυτική Φλάνδρα, αντί να γράψει το σύνηθες «probatio pennae», έγραψε μια τρυφερή φράση, πρώτα στα λατινικά κι αμέσως μετά σε παλαιολλανδικά: Hebban olla uogala nestas hagunnan hinase hic enda thu uuat unbidan uue nu («όλα τα πουλιά έχουν φτιάξει τη φωλιά τους εκτός από εσένα κι εμένα – τι περιμένουμε, λοιπόν;»).
    [* γράφω θεωρούνταν διότι: 1. σήμερα έχουν πλέον βρεθεί παλαιότερα δείγματα μεσαιωνικών ολλανδικών, 2. αρκετοί υποστηρίζουν ότι η γλώσσα του κειμένου είναι μια πρώιμη μορφή αγγλικών]

  59. aerosol said

    Η Bic είναι από τις λίγες εταιρίες με σταθερή ποιότητα, εξαιρετική σχέση ποιότητας-τιμής και προϊόντα που άλλαξαν την καθημερινή ζωή σε όλο τον κόσμο.

    #28
    Αυτές οι μηχανές έχουν γνωρίσει μια σημαντική αναβίωση από νέους μερακλήδες. Είναι βαριές γιατί τις κρατάς απαλά και δεν πιέζεις το δέρμα για να ξυρίσουν, όπως κάνουμε με τα συνήθη ξυραφάκια. Όμως με λίγη συνήθεια δίνουν το καλύτερο ξύρισμα, αφήνουν υγειέστερο το δέρμα, και είναι απίστευτα φτηνή η χρήση τους. Είναι χαρακτηριστικό πως προϊόντα όπως της Gilette συνεχώς ανακοινώνουν «βαθύτερο ξύρισμα» (τόσα χρόνια που το ακούω θα είχαν φτάσει στο κόκκαλο!), είναι πανάκριβα (στα σούπερ μάρκετ είναι κλειδωμένα για να μην κλέβονται) και, τελικά, πιο εύκολα ερεθίζουν το δέρμα από μια τέτοια παλιά μηχανή, ΑΝ την χειριστείς σωστά. Εάν όχι, μ’ αυτή μπορείς να κοπείς ευκολότερα και βαθύτερα.

    #29
    Αυτό ισχύει και τώρα για την κλασική κιθάρα και το φλαμένκο. Και για κάμποσα είδη μουσικής με ακουστική κιθάρα (fingerpicking). Αλλά κάμποσοι σπουδαίοι της ηλεκτρικής επίσης παίζουν με τα δάχτυλα Μαρκ Νόπφλερ των Dire Straits.

  60. aerosol said

    [συνέχεια, διότι πάτησα κακώς το enter]
    Με τα δάχτυλα παίζουν ο Τζεφ Μπεκ από το ’80 και μετά, ο Αλμπερτ Κινγκ, ο Ρόμπυ Κρήγκερ των Doors, κ.α.
    Έχει να κάνει με τον ήχο που προτιμάς, το τι βολεύει τον καθένα, ακόμα και το είδος της μουσικής.

  61. Costas Papathanasiou said

    Καλημέρα.
    Από σημασιολογικής απόψεως θα μπορούσαμε να πούμε ότι οι εκφράσεις «στην πένα/ στην τρίχα/ στο καντίνι», προκύπτουν, πιθανότατα, από την ευρύτερη έννοια «γραφίδα-όργανο σχεδιάσεως» η οποία, εκ του υλικού κατασκευής της, εκλήθη και κάλαμος/ κονδύλιν(καθότι το καλάμι ήταν και κοντυλοκομμένο -βλ.και «κονδυλογράφος») αλλά και πένα(φτερό).
    Επ’ αυτού συνηγορούν ειδικότερα οι σημασίες: Α) των επιθέτων κονδυλάτος/κοντυλάτος(= Ζωγραφισμένος με το κοντύλι, καλοσχηματισμένος: «τα μάτια εκείνα τα γλυκά κ’η μύτ’η κοντυλάτη»-βλ. Κριαρά τ.8 σσ250-251)/ κονδυλογραμμένος/κοντυλένια, Β) του κοντυλιού ως «πινέλο ζωγράφου»( βλ. Κριαρά τ.8 σ251, όπου εμφανίζεται και η τρίχα ως ζωγραφικό οργανίδιο:«Ούτε ζωγράφος δύναται ποσώς να ιστορίσει, εάν μη βάλει απ’εμού τρίχαν* εις το κονδύλιν»-*γουρουνότριχα) και Γ)η σημασία «επεξεργασμένο φτερό(δηλ.πένα) ως εργαλείο (προκειμένου για την ιατρική και τη μουσική), [βλ. σχ.8 και Μεσαιωνικό λεξικό Κριαρά Τ.18,λήμμα «πτερόν»σ.298, σημασία 1δ): «εγώ έκρουα την κιθάραν με το πτερόν του ορνέου και εσυνέριζεν η φωνή της κιθάρας και της κόρης ομοίως»]. Εκ των οποίων διαφαίνεται η εννοιολογική συγγένεια «καλογραμμένος/ζωγραφισμένος/ιστορημένος/τραγουδισμένος/στο καντίνι (<canto), στον ελάχιστο φθόγγο χορδής»=άψογος εμφανισιακά.
    Να μνημονεύσουμε και μία βαρναλική χορδή, από το «Ο “Άγνωστος Ήρως”»
    “…Εσείς των Νόμων οι άγνωστοι, γίνεστε το καντίνι/ στη λύρα των Μουσών, εσείς Θεοί κι εμείς τα χτήνη!..”
    …Και ένα ωραίο ποιητικό απόσπασμα όπου συναντιένται οι κόνδυλοι των δακτύλων, τα κοντυλένια σώματα και η πένα ως εργαλείο γραφής και μουσικής μαζί:
    «(…)Σκέπασε/μ’ ένα σεντόνι τον μεγάλο καθρέφτη. Κι ακόμη/ στα δάχτυλά του εκείνη η αφή ευμελών σωμάτων/ κι η αφή, η μοναχική, της πένας του – όχι αντίθεση·/ υπέρτατη ένωση της ποιήσεως. Δεν ήθελε/
    να απατήσει κανέναν. Πλησίαζε το τέλος.(…)» [Γιάννης Ρίτσος «Ύστατη ώρα» -“12 Ποιήματα για τον Καβάφη”,1963].
    ΥΓ1: Στον Κριαρά (Τ.15, σ.331).βρίσκουμε και τη σημασία «πένα=1α)ποινή, τιμωρία β)πρόστιμο(ιδού και… η «πληρωμή», αλλιώς 2)Πόνος, βάσανο,θλίψη, δυστυχία». Όθεν συνάγεται ότι θα μπορούσαμε να λέμε, συνθηματικά, ότι «είμαστε στην πένα» και να εννοούμε ότι «δυστυχούμε, την πληρώνουμε, γυρίσαμε στον Μεσαίωνα»
    ΥΓ2: Άραγε η Moneypenny /να’ ταν επισυνδεμένη ;

  62. Πάνος με πεζά said

    Το «είμαι στο καντίνι», στην κυριολεξία του σήμαινε «είμαι καλοκουρδισμένος», και αναφερόταν σε έγχορδο μουσικό όργανο. Οι μπάσες χορδές λόγω χαμηλής τάσης, ξεκουρδίζονται -και μέχρι σήμερα !- πιο δύσκολα από τις πρίμες (καντίνια), κι έτσι όταν ένα όργανο είναι κουρδισμένο «στο καντίνι», σημαίνει τέλεια, μέχρι και τις πιο πρίμες χορδές του.

    Υπενθυμίζω εδώ πως, αρκετοί αξιολογητές πιάνων, το μόνο που κάνουν όταν δουν ένα άγνωστο πιάνο μπροστά τους, για να καταλάβουν την ποιότητα, είναι να παίξουν τα τρία τελευταία λευκά πλήκτρα, τις πιο πρίμες του νότες δηλαδή. Και καταλαβαίνουν ότι το πιάνο είναι καλό, αν «κρατάει κούρδισμα» σε αυτές τις χορδές πολύ μικρού μήκους (10-20 εκατοστών) και υπό πολύ μεγάλη τάση. Πρακτικά, στη μουσική οι χορδές αυτές χρησιμοποιούνται ελάχιστα, αλλά να πού έχουν τη χρησιμότητά τους…

    Υπάρχει σε έργο του Σέξπιρ (Ημέρωμα της στρίγγλας, νομίζω) η φράση «Μαντάμ, το όργανό μου είναι κουρδισμένο στο καντίνι», αλλά προφανώς από την ελληνική απόδοση του Βασίλη Ρώτα.

  63. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    49 Ωραία!
    Άφηκα για αργότερα την (μ)πένα στις μαντινάδες . Στερεοτυπικό-σε πολλά τραγούδια κ στίχους, το «θα πάρω πένα και χαρτί» ή «πένα και μελάνι»
    Ερωτόκριτος
    Β1602
    Kάνουν και φέρνουν τως εκεί πένα, χαρτί, μελάνι,
    και κάθα είς τη χέραν του εις το σασμόν τως βάνει.

    Δ800
    και τά’καμεν ο Kύρης τση· όλα τ’ αναθιβάνει,
    όλα του τα’πε στη γραφή με πένα και μελάνι.

    Ε457
    Kαι μ’ έτοιαν όψη απόμεινε, που η πένα, το μελάνι,
    η γλώσσα, η χέρα, το χαρτί να σας το πει, δε φτάνει.

    49 >>Ο τραγουδοποιός και ζωγράφος Λουδοβίκος των Ανωγείων [που ξεκίνησε τη δισκογραφία του-21 συνολικά δίσκοι- μετά από τη γνωριμία του και την προτροπή του Μάνου Χατζιδάκι
    Για τη ζωγραφική, τον προέτρεψε ο Βαγγέλης Παπαθανασίου, που του αγόρασε τα πρώτα φύλλα και χρώματα, σε μια επίσκεψη στο Παρίσι.

  64. Αγγελος said

    Στα αγγλικά, pen είναι βεβαίως το στυλό γενικά και pencil το μολύβι. Οι δυο λέξεις μοιαζουν, αλλά είναι άσχετες μεταξύ τους• η πρώτη προέρχεται φυσικά από την ιταλική πένα (υπάρχουν και λέξεις pennant και pinion, που διατηρούν την αρχική λατινική σημασία του φτερού), η δεύτερη όμως, που αρχικά σήμαινε «πινέλο» (εξ ου και η σημασία «δέσμη ευθειών», που έχει ακόμη στη γεωμετρία), είναι τελικά, μέσω γαλλικών, από το λατινικό peniscellus, υποκοριστικό του… penis, που σήμαινε γενικώς «ουρά», προτού εξειδικευθεί στη σημερινή του σημασία 🙂

  65. Costas Papathanasiou said

    49.64: Ονομαστές, βέβαια, και οι κρητικές «κοντυλιές», μουσικοί αυτοσχεδιασμοί, φτυστοί με ζωγραφιές.

  66. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    29 >>Περί πένας

    Γράφει ένας οργανοπαίχτης (και με άλλες ιδιότητες τον ξέρουμε εδώ) 🙂 ,

    Προσωπικά παίζω με την πένα με την οποία πρωτοέμαθα, την καρπάθικη. Είναι αυτή η πλαστική λωρίδα …)που συνήθως είναι γαλανο-τυρκουάζ (νομίζω ότι είναι υλικό για συσκευασία, και είναι αρκετά δυσεύρετο), αλλά αλλιώς καμωμένη. Την τσακίζουμε στη μέση (δεν τη λυγάμε απλώς), από το ένα μισό κόβουμε περίπου το μισό και το πετάμε, ενώνουμε σφιχτά τα δύο σκέλη (που πλέον είναι άνισα) και τα κολλάμε με πολλές βόλτες σελοτέιπ. Έτσι έχουμε μια μονή άκρη για πιο σιγανό παίξιμο και μια διπλή για πιο δυνατό.
    Τώρα που δε ζω πια στο νησί και σπανίως έχω την ευκαιρία να παίξω καρπάθικα, σχεδόν όλες τις δουλειές τις κάνω με τη μονή άκρη, την οποία μάλιστα κουρεύω μ’ ένα νυχοκόπτη να στρογγυλέψουν οι άκρες. Τη διπλή, που βγάζει πιο σκληρό ήχο και με έντονο σκάσιμο, σχεδόν σαν κρουστό, τη χρησιμοποιώ όταν συνοδεύω τσαμπούνες.

    Έχω δει κρητικές πένες και από ένα άλλο πλαστικό, πιο πρασινοβεραμάν και ακόμη πιο σκληρό. Μ’ αυτό (διπλωμένο …) παίζει ο Ψαρογιώργης. Εμένα μού ήταν εντελώς αδύνατο. (Αλλά και τις πένες που χρησιμοποιώ, κανείς εκτός Καρπάθου δεν τις βολεύεται!)

    Μια φορά είχα την ευκαιρία να παίξω με φτερό. Βασικά το έκανα πιο πολύ για το μερακλήκι, αλλά τελικά ήταν η καλύτερη πένα που έχω παίξει. Ηχηρή, ελεγχόμενη, με ιδανική ισορροπία ανάμεσα στον ήχο της κρούσης της χορδής και την ίδια τη νότα, και πολύ ανθεκτικότερη απ’ όσο φαντάζεται κανείς όταν τη δει. (Ξέρετε βέβαια ότι η λέξη penna σημαίνει φτερό, εξ ου και η πένα που γράφουμε.) Στην Κάρπαθο την (όποια) πένα, ή ακόμη και την πενιά, τη λένε συνήθως φτερό. Ωστόσο μόνο έναν λαουτιέρη είδα, ηλικιωμένο, που να παίζει με αληθινό φτερό.

    Τέλος, έχω βολευτεί και μ’ ένα άλλο υλικό που όλοι όσοι το είδαν το περιφρόνησαν αλλά εμένα μου κάνει. Είναι εκείνο το μαύρο με το οποίο κάνουν τις σφιχτές συσκευασίες (π.χ. πακέτα σανιδιών), που στη μια άκρη έχει κάτι σαν κρικάκι και όπου το σφίξεις κλειδώνει και δεν ξεσφίγγει. Αρκετά πιο στενό από την κρητικιά πένα και την πένα του ουτιού. Έκοψα όσα εκατοστά χρειάζονται από την άλλη άκρη, τη χωρίς κρίκο, και παραδόξως με εξυπηρετεί. Μονή.
    https://rembetiko.gr/t/%CF%86%CF%84%CE%B5%CF%81%CF%8C/10035/10

  67. Πάνος με πεζά said

    Εντωμεταξύ ένα απίθανο μαγικό κόλπο τρου Καζέπη με αναπτήρα BIC, με την εξήγησή του. https://www.facebook.com/watch/?v=5125645177558078&ref=sharing

  68. GeoKar said

    #59 κ.ά. για τα ξυραφάκια BIC: τα ξυραφάκια αυτά, δηλ. τα μιας χρήσης, είναι ελληνική καινοτομία κ πατέντα της εταιρίας violex από τα μέσα των ‘70ς, την ο οποία υιοθέτησε κατόπιν η γαλλική BIC

  69. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    53, Οι κάτοικοι εναντιώνονται στην κατασκευή μετρό ΣΤΗΝ ΠΛΑΤΕΙΑ (όχι γενικά στην περιοχή*), όπου θα κοπούν 70 δέντρα(λες κι έχει πολλά) και θα αφανιστεί ως πλατεία
    Νέο κάλεσμα για το απόγευμα

    *Ένας «κρατήρας» με διπλές κυλιόμενες σκάλες καταμεσής και τέσσερα φρεάτια τα οποία διαλύουν εντελώς την πλατεία μετατρέποντας την σε υπόλειμμα χώρου ανάμεσα σε διαδρομές και τρύπες στο έδαφος»
    Τα εναλλακτικά σχέδια που υπήρχαν ώστε να μην αλλοιωθεί ο δημόσιος χώρος και το πράσινο της πλατείας και η επιλογή της κυβέρνησης Μητσοτάκη
    https://www.avgi.gr/social/421252_i-alitheia-gia-metro-ton-exarheion-kai-i-benteta-tis-kybernisis

  70. Πάνος με πεζά said

    Και φυσικά ο όρος «διπλοπεννιά», που όλοι έχουμε στο στόμα αλλά ίσως δεν ξέρουμε τί είναι. Δεν είναι το παίξιμο της πέννας πάνω-κάτω στην ίδια χορδή -αυτό εξάλλου εξυπακούεται σε ένα έγχορδο όργανο- αλλά το παίξιμο των δύο πρίμων χορδών μαζί, σε διάστημα τρίτης, ώστε να ακουστεί διφωνία. Πρακτικά όπως καταλαβαίνουμε, και κατα Αϊνστάιν, δεν πρόκειται για ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΟ παίξιμο δύο χορδών μαζί, αλλά για μεταπήδηση της πένας από τη μια χορδή, μόλις ακουστεί, στην άλλη, είτε σε προς τα κάτω είτε σε προς τα πάνω παίξιμο. Το χρονικό διάστημα βεβαίως που μεσολαβεί ανάμεσα στις δύο συνεχόμενες νότες, είναι τόσο απειροελάχιστο, που το αυτί αντιλαμβάνεται συνήχηση, όπως άλλωστε και στα ακκόρντα, όπου παίζουμε κατεβατά τις 4 ή 6 χορδές.

    Για το ονόρε πάντως, στην κλασική κιθάρα, όπου δε χρησιμοποιείται πένα, η συγχορδία δύο φθόγγων είναι πράγματι ταυτόχρονη, αφού γίνεται με τη χρήση δύο δακτύλων !

  71. aerosol said

    #68
    Ενδιαφέρον. Ενώ δεν βρίσκω σαφές χρονολόγιο για τα ξυραφάκια μιας χρήσης, βρήκα πως ο αμερικάνος Πωλ Γουίντσελ πατένταρε κάτι σχετικό το 1963 και πως υπήρχαν τέτοια σε παραγωγή την δεκαετία του ’60 από τη μάρκα Curtis το οποία διαφήμιζε και ο ίδιος -οπότε μάλλον βασισμένα στην πατέντα του. Συνεπώς δεν πρωτοεμφανίστηκαν ως είδος προϊόντος από την Βιολέξ. Όμως στην Ελλάδα η εταιρική ονομασία της Bic είναι Bic Βιολέξ A.E. και στην Άνοιξη εδρεύει το παγκόσμιο τμήμα της για έρευνα και ανάπτυξη ξυριστικών ειδών, οπότε φαίνεται πως τα BIC ξυραφάκια έχουν όντως ελληνική καταγωγή. Η Βιολέξ, της οικογένειας Πολίτη έφτιαχνε ήδη τα πετυχημένα Astor.
    Σε άρθρο βρίσκω πως:
    «Το 1973 ήταν ορόσημο για την οικογένεια Πολίτη, καθώς ο Σουηδός μηχανικός Kenneth Gyllerstrom, σχεδίασε και παρήγαγε στο Περιστέρι το πρώτο απορριπτόμενο ξυριστικό μιας χρήσεως στον κόσμο. Ήταν μια κατασκευή που άλλαξε τα δεδομένα στον κόσμο των ξυραφιών.»
    Προφανώς η πατέντα της Βιολέξ έκανε παγκόσμιο σουξέ αλλά ιστορικά πρώτη δεν φαίνεται πως ήταν.

  72. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    68, 71, μωρέ μπράβο, ιδέτε τί πέτυχα:

    Η εταιρεία ΒΙΟΛΕΞ ιδρύθηκε το 1952 στο Περιστέρι Αττικής με αντικείμενο
    την κατασκευή ξυριστικών λεπίδων διπλής όψης. Το 1973, το πρώτο
    ξυραφάκι μιας χρήσεως παρήχθη στις εγκαταστάσεις της εταιρείας. Ήταν
    μια απλή αλλά μοναδικά έξυπνη ιδέα η οποία μεταφράστηκε σε ένα προϊόν
    που άλλαξε τις συνήθειες στο ανδρικό ξύρισμα, κερδίζοντας μέσα σε λίγα
    χρόνια τις διεθνείς αγορές. Για μπορέσει η νέα ανακάλυψη να επιτύχει την
    απαραίτητη εξωστρέφεια, το 1974 η ΒΙΟΛΕΞ ενώνει τις δυνάμεις της με τον
    πολυεθνικό όμιλο BIC, ο οποίος είχε παρόμοια εξέλιξη και πορεία στα
    στυλό μιας χρήσης. Έτσι δημιουργήθηκε η BiC VIOLEX S.A.

    Click to access 8-Meleti_Konstantelou.pdf

  73. aerosol said

    #72
    Έχουμε ξεφύγει από την ανάρτηση αλλά έχει πλάκα! Διάβασα το pdf, περιγράφει και τα «συστήματα» ξυρίσματος που χρησιμοποιούν οι περισσότεροι (τύπου Gilette). Είναι αστείες οι δηλώσεις των εταιριών για εκατοντάδες εκατομμύρια δολλάρια υποτιθέμενης βελτίωσης των προϊόντων. Που μόνο αποτέλεσμα έχουν το να κοτσάρουν μια λεπίδα παραπάνω, κι ένα στριπ από υλικό καλό για το δέρμα που έχει φύγει πριν τελειώσεις το πρώτο ξύρισμα -και να εκτοξεύουν την τιμή, πληρώνοντας αδρά τον εκάστοτε δημοφιλή πδοσφαιριστή να τα διαφημίσει. Στο μεταξύ το ξύρισμα είναι όσο καλό ή κακό ήταν και 25 χρόνια πριν. Και πιθανώς χειρότερο από αυτό του παππού μου με την μηχανή και τα ανταλλακτικά ξυραφάκια – το οποίο είναι πάμφθηνο. Κι ελάχιστοι ξέρουν πως ο αφρός και, ειδικά, το τζελ, στεγνώνουν το δέρμα. Το παλιομοδίτικο ειδικό σαπούνι απλωμένο με την παραδοσιακή βούρτσα είναι κι εκεί μάλλον προτιμότερο.

    Τις γυναίκες τις κοροϊδεύουν περισσότερο. Οι ίδιες κεφαλές, βαμμένες ροζ, σε ακόμα μεγαλύτερη τιμή. Στο μεταξύ κανείς δεν δείχνει στις γυναίκες πώς να ξυρίζονται (και πότε να αλλάζουν κεφαλή!), με αποτέλεσμα άσχημους ερεθισμούς και υιοθέτηση άλλων τρόπων για τις ανεπιθύμητες τρίχες -ενίοτε οδυνηρούς, ακόμα πιο ακριβούς, και όχι πάντα πιο αποτελεσματικούς.

  74. Πάνος με πεζά said

    Εφευρέτης της ξυριστικής λεπίδας φυσικά, ποιος; Ευκολάκι. Εγώ θα έλεγα ο Astor, γιατί πιτσιρικάς, αυτή τη φίρμα γνώρισα πρώτη. Αλλά φυσικά ήταν ο Gilette. Και μετά ήρθε και η Wilkinson, που ως γνωστόν, και δια προφοράς Βϋρωνα Πάλλη, «με το σπαθίθ της φτιάχνει το καglhύτερο ξυραφάκι !» (υπάρχει πια Astor ή Wilkinson? Πείτε.)

  75. aerosol said

    #75
    Υπάρχουν και τα δυο.

  76. ΣΠ said

    Το καλύτερο ξύρισμα γίνεται με φαλτσέτα.

  77. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα!

    58 Α τι ωραίο!

    61ΥΓ Καλά λες, έπρεπε να κοιτάξω και τον Κριαρά

    64 Και που θέλει άλλο άρθρο

    66 Καλά τα λέει αυτός ο παιχνιδιάτορας

  78. Πέπε said

    66
    Καλά, μην παίρνουμε τοις μετρητοίς το κοντό και το μακρύ κάθε πικραμένου που βρίσκουμε στο ίντερνετ…

  79. Και κάτι ακόμα που ξέχασα το πρωί, Οι σκιτσογράφοι κι όσοι ασχολούνται με το σχέδιο, ακόμα χρησιμοποιούν πένα για καλή δουλειά. Για ποιο πρακτικά έχουν τον ραπιντογράφο.

  80. Νέο Kid said

    Ας βάλω και μια ξυριστική είδηση που αμφιβάλω αν θα προβληθεί στον ελληνικό «τύπο»…
    Ο Νικόλας Θεοδώρου κατέκτησε το αργυρό μετάλλιο στη δεύτερη σκακιέρα στην σκακιστική Ολυμπιάδα στο Τσενάι της Ινδίας που ολοκληρώθηκε σήμερα! Καθόλου ευκαταφρόνητο επίτευγμα , και ο Θεοδωρου (που εκτός από GM είναι και φοιτητής φυσικής στην Αμερική) ξύρισε ευάριθμους μεν ,απολύτως ισχυρούς δε αντιπάλους , μεταξύ των οποίων και τον «πολύ» Αρμένιο και πλέον νατουραλιζέ αμερικανό Λεβόν Αρονιάν, έναν απ τους κορυφαίους παίκτες στον κόσμο για πάνω από δέκα δεκαπέντε χρόνια τώρα.
    Μπράβο στο Νικόλα!
    By the way το χρυσό μετάλλιο και πρωτιά στην Ολυμπιάδα κέρδισε η εκπληκτική νεανική ομάδα του Ουζμπεκιστάν!

  81. Γιάννης Κουβάτσος said

    80: Αν δεν καρφώσεις τον ίππο στο καλάθι του αντιπάλου, προβολή δεν έχει.

  82. Τελικά Κίντο ο Αρμένιος ήταν ευάριθμος ή πολύς? Με μπερδεύεις.

  83. aerosol said

    #76
    Αληθώς. Αλλά το ρίσκο της χρήσης της την έφερε στα χέρια λίγων, πια, μπαρμπέρηδων.

  84. sarant said

    78 Συνήθως έτσι είναι, αλλά μια στο τόσο βρισκεις διαμαντάκια.

    80 Ώστε Ουζμπεκιστάν πρώτο! Μπράβο και στον Νικόλα.

  85. Μπράβο και στο Ουζμπεκιστάν για τη γενικότερη συνεισφορά του στον παγκόσμιο πολιτισμό.

  86. Costas Papathanasiou said

    Από τη ρίζα της πένας (δηλ. από τη σημασία “πετώ”) και το ισπανικό peña (=κατσάβραχα, παρέα, γιορτάσι) απ’ οπου και το επίθετο de la Peña (βλ. http://etimologias.dechile.net/?pen.a , https://www.collinsdictionary.com/dictionary/spanish-english/pe%C3%B1a και https://en.wikipedia.org/wiki/De_la_Pe%C3%B1a )

  87. Χρήστος Χριστοδούλου said

    Ενδιαφέρον επίσης έχει και η αγγλική έκφραση «two pennies’ worth», σε ελεύθερη απόδοση «γνώμη μου, αυτό πιστεύω εγώ» [για το τάδε θέμα]. Δεν γνωρίζω την αφετηρία της, πάντως λεξιλογικώς κατά πως φαίνεται υπάρχουν διάφορες σχετικές λέξεις που δηλώνουν ποσά σε πέννες [tuppence, sixpence], που κατά πάσα πιθανότητα έχουν πια πέσει σε αχρηστία.

  88. Τα ξυριστικά έχουν περάσει από το μοντέλο μιας χρήσης σε αυτό της πολύ φτηνής λαβής και των ακριβών λεπίδων. Το ίδιο με τους ίνκτζετ εκτυπωτές.

  89. sarant said

    87 Αμερικανιστι my two cents

    88 Mια και πέρασες από εδώ, μπορείς να λύσεις το μυστήριο, γιατι στα σχόλια που κάνω εμφανίζεται μια άλλη αβατάρα ενός αγνώστου; Ή μόνο εγώ τη βλέπω; Ενώ στο αριστερό πάνελ των σχολίων βλέπω την κανονική μου αβατάρα. Αυτό εδώ και 2-3 μέρες,

  90. nikiplos said

    Καλημέρα. Να θυμίσουμε και την Αγγλική έκφραση: «a penny for your thoughts». Δλδ πληρώνω μια πένα για να μου πεις τι σκέφτεσαι… Έκφραση ανάλογη δλδ του «τι σε απασχολεί?» όταν βλέπουμε έναν φίλο που είναι σκεφτικός ή βαρύθυμος.

  91. nikiplos said

    @59 β και αλλού: Έχει ο Σκλαβενίτης κάτι πλαστικές καλής ποιότητας που παίρνουν διάφορα ξυραφάκια (Wilkinson, Astor κλπ). Είναι πολύ εύκολο να κοπείς, δεν συγχωρούν λάθος ή σκληρό γένι. Κάποτε είχα μανία με αυτές. Στο Παρίσι είχα παρασυρθεί και είχα αγοράσει μια τέτοια 100€ από την πλατεία βαντόμ. Πετσοκόφτηκα με όλες, φθηνές κι ακριβές και τις εγκατέλειψα. Στα S/M τις έχουν πανάκριβα.
    Ωστόσο ευτυχώς στα Lidl υπάρχουν τα Cien που είναι λογικά σε τιμές και τα ανταλλακτικά και οι μηχανές τους καθεαυτές.

  92. Καλημέρα

    89 Μόνο συ το βλέπεις το παράξενο. Το ξανάγραψες, αλλά εγώ κανονικό σε βλέπω:

  93. ΓΤ said

    @80

    https://z10.fide.com/widget/224

  94. antonislaw said

    63 «49 >>Ο τραγουδοποιός και ζωγράφος Λουδοβίκος των Ανωγείων [που ξεκίνησε τη δισκογραφία του-21 συνολικά δίσκοι- μετά από τη γνωριμία του και την προτροπή του Μάνου Χατζιδάκι
    Για τη ζωγραφική, τον προέτρεψε ο Βαγγέλης Παπαθανασίου, που του αγόρασε τα πρώτα φύλλα και χρώματα, σε μια επίσκεψη στο Παρίσι.»

    Ο Λουδοβίκος πριν ασχοληθεί επαγγελματικά με τη μουσική βιοποριζόταν ως ζωγράφος και μακετίστας, έχει πει ο ίδιος ότι έφτιαχνε παραστάσεις-τύπου τοιχογραφίες- σε παραδοσιακά κρητικά κέντρα στην Αθήνα. Προσωπικά είχα δει ότι και εξώφυλλα βιβλίων είχε επιμεληθεί, για παράδειγμα το εξώφυλλο του βιβλίου του ζεύγους Νίκου και Αργυρώς Κοκοβλή «Στα βουνά της Κρήτης και στην παρανομία» που εκδόθηκε το 1979 από τον εκδοτικό οίκο Ε70-Πλανήτης, ως Γιώργος Δραμουντάνης

    (Σε ένα τελευταίο βιβλίο του μάλιστα «Η εξομολόγηση μιας τελείας» με σπουδαία εικονογράφηση του Γιώργου Κόρδη υπογράφει ως Τραμουντάνης και όχι ως Δραμουντάνης

  95. antonislaw said

    78 «66
    Καλά, μην παίρνουμε τοις μετρητοίς το κοντό και το μακρύ κάθε πικραμένου που βρίσκουμε στο ίντερνετ…»

    Αν το λέει ο Πέπε εγώ το παίρνω τοις μετρητοίς 😀

  96. ΣΠ said

    95
    Αυτό οδηγεί στο παράδοξο του Επιμενίδη.

  97. antonislaw said

    96 το ότι παίρνω τοις μετρητοίς το να μην παίρνω τοις μετροιτοίς, σωστά vicius circle που θα έλεγε κι ο Μπαμπινιώτης 🙂

  98. ΓΤ said

    @56

    Πέτρος Πέννας λοιπόν…

    Εφόσον ο Μπαρτζού λέει ότι επρόκειτο για γερή πένα, εγώ έχω ήδη διπλωθεί απ’ τα γἐλια.

    Θέλω όμως να σταθούμε σε ένα χαρακτηριστικό στοιχείο ενός ογκωδεστάτου έργου του Πέτρου Πέννα, που παίζει να είναι και το μάγκνους όπως-όπως του.

    «Μελένικος: ο ακρίτας του ελληνικού βορρά», εκτάσεως 29 σελίδων. Όπως καταλαβαίνετε, εδώ πρέπει να έχουμε τέτοια πυκνότητα ύλης, που μπροστά της μάλλον ένας λευκός νάνος ωχριά.

    Μας έκανε ιδιαίτερη εντύπωση ου εκδότ’ς: Εθνική Ένωσις των Βορείων Ελλήνων…

    Εννοείται ότι πάω σφαίρα να πιω…

  99. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    94, Τον άκουσα στην εκπομπή της Ναταλής Χ΄΄αντωνίου να το λέει όταν πέθανε ο Π΄΄θανασίου.

    Α, να βρίσκω μια αναφορά,
    «… όχι μόνο τον παρότρυνε να ασχοληθεί σοβαρά με τη ζωγραφική αλλά του αγόρασε και όλα τα απαραίτητα υλικά από ένα ιστορικό κατάστημα στο Παρίσι. »
    https://www.avgi.gr/gallery/podcasts/415569_o-gennaiodoros-baggelis-papathanasioy-itan-mia-tryferi-psyhi-kai-eihe

    Τον Δεκέμβριο του ΄19 είχα δει την έκθεσή του στο Black Duck «Σύννεφα και κατσιφάρες»,
    περάσαμε εκεί και μια ωραία βραδιά με το μαντολίνο, τη μουσική και τις γοητευτικές του ιστορίες.

  100. sarant said

    92 Mερσί. Ενώ εγώ βλέπω αυτόν τον κύριο

    Θα το αντέξω αν τον βλέπω μόνο εγώ.

  101. Αφώτιστος Φιλέλλην said

    87.

    1:15 / 3:15

    Sixpence None The Richer – Kiss Me (Official Music Video)

  102. 90
    Επίσης το penny-wise and pound-foolish, που σημαίνει περίπου «το φτηνό βγαίνει ακριβό» (μπορεί, επίσης να
    αναφέρεται στον άνθρωπο που τσιγκουνεύεται στα μικρά έξοδα για να ξοδέψει μεγάλα ποσά σε ακριβά ξενοδοχεία, ρούχα και άλλα σύμβολα κοινωνικού/οικονομικού κύρους).
    …………………………..
    Η ιταλική έκφραση lasciarci le penne («Non vogliamo lasciarci le penne!») σημαίνει «αφήνω τα κοκαλάκια μου», πεθαίνω (αλλά όχι «τα τινάζω», που λέγεται με περιφρονητική ή αυτοσαρκαστική διάθεση)
    ……………………………
    Τέλος, δεν έχω σχέση με την ιστιοπλοΐα, αλλά βρήκα τον τύπο ιστιοφορίας «πέννα», που πήρε το όνομα της από την ομοιότητα του μεγάλου ιστίου, με το φτερό πτηνού που χρησιμοποιούνταν ως πένα γραφής. Στην ιταλική ναυτική ορολογία υπάρχει η punta di penna / angolo di penna (η επάνω γωνία που σχηματίζουν τα τριγωνικά πανιά και στην οποία στερεώνεται το σχοινί για τον χειρισμό τους)
    https://www.naftotopos.gr/index.php/el/ship-modeling/wooden-ship-models/traditional-wooden-ship-models/128-wsm-tserniki/432-tserniki-12

    https://www.gimbe.org/pagine/812/it/angolo-di-penna

  103. sarant said

    102 Ελληνιστί το penny wise κτλ το λέμε «ακριβός [οικονόμος] στα πίτουρα και φτηνός [σπάταλος] στ’ αλεύρι»

  104. Η αλήθεια είναι ότι το σκέφτηκα κι εγώ, αλλά νομίζω ότι η χρήση της έκφρασης αυτής συνδέεται με περιπτώσεις όπου εκφέρουμε μια κρίση για κάποιο θέμα με εντελώς αντίθετα (ακατάλληλα) κριτήρια -αδικώντας κάποιους.
    Για δες μερικά παραδείγματα για την αγγλική έκφραση εδώ :

    https://grammarist.com/idiom/penny-wise-and-pound-foolish/

    https://www.dictionary.com/browse/penny-wise-and-pound-foolish

    https://www.merriam-webster.com/dictionary/penny-wise%20and%2Fbut%20pound-foolish

    Και ένα παράδειγμα για την ελληνική ( που νόμιζα ότι είναι σωστό)
    https://www.kathimerini.gr/opinion/561846433/akrivos-sta-pitoyra-kai-ftinos-st-aleyri-2/

  105. sarant said

    104 Μα, και το αγγλικό παράδειγμα του Μ-W αφορά οικονομική διαχείριση
    Stingy about small expenditures and extravagant with large ones, as in Dean clips all the coupons for supermarket bargains but insists on going to the best restaurants—penny wise and pound foolish.

    Ακριβώς αυτός είναι, κανονικά, ο ορισμός και της ελληνικής παροιμίας.
    Και το παράδειγμα στο αρθρο της Καθημερινής, αυτό λέει περίπου. Ότι για τις 200.000 που δαπανήθηκαν έγινε τόσος θόρυβος (άρα, φανήκαμε τσιγκούνηδες) ενω για τα 80 εκατ. που χάθηκαν δεν διαμαρτυρήθηκε κανείς (φανήκαμε ανοιχτοχέρηδες).

  106. 105.
    Καλημέρα!
    Βλέπω ότι και το ιστολόγιο έχει άρθρο για το θέμα αυτό (σιγά μην έλειπε!), οπότε προφανώς το έχετε αναλύσει από κάθε πλευρά. Η διαφορά με τη δική μου αντίληψη της φράσης είναι ότι στα παραδείγματα των λεξικών που παρέθεσα μένουν πιο πολύ στις οικονομικές συνέπειες της συμπεριφοράς/επιλογής αυτής (ότι μακροπρόθεσμα κάποιος θα πληρώσει ακριβά τη μικρή εξοικονόμηση χρημάτων από την αγορά προϊόντων ή υπηρεσιών χαμηλής ποιότητας -γι’ αυτό επέλεξα «το φτηνό βγαίνει ακριβό»), ενώ στα ελληνικά αποδίδει συνήθως την κριτική/ αντιμετώπιση/ εκτίμηση μιας τέτοιας συμπεριφοράς από τους άλλους, (που αποδίδουν και κίνητρα σε αυτή, συνήθως)- και όχι τόσο για οικονομικά θέματα. Βέβαια, η εκτίμησή μου είναι εμπειρική και υποκειμενική, μπορεί να έτυχε να συναντήσω τέτοιου είδους χρήσεις (ή μπορεί να αλλάζει με τον καιρό και το πεδίο χρήσης της).
    Πάντως, το άρθρο της «Κ» νομίζω ότι χρησιμοποιεί και τους δύο τρόπους: Στο πρώτο μισό είναι η κριτική που ασκεί ο κόσμος ( «έγινε θόρυβος») και στο δεύτερο οι συνέπειες στην οικονομία.
    Πλάκα έχει αυτό το ψάξιμο στις λεπτομέρειες. Ευχαριστώ πολύ για τις διευκρινίσεις!

  107. antonislaw said

    «Με το πέννα και με το πάλα». Την έκφραση την αναφέρει ο Ηλίας Ηλιού σε μια συνέντευξή του στην Μαρία Ρεζάν «βιβλίο «Χωρίς πρόγραμμα», Φυτράκης 1984-1985) » Και με την πειθώ, όχι μόνο με το τουφέκι, «με το πέννα και με το πάλα», όπως λέγανε οι Αρματωλοί και οι Κλέφτες, παλέψαμε για να γίνει ο τόπος αυτός όσο γίνεται ελεύθερος…» (εκπομπή 12-02-1984).
    Η φράση προφανώς απηχεί επιρροή από το αρβανίτικο γλωσσικό ιδίωμα.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: