Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Το κάτοπτρον της ληστείας

Posted by sarant στο 24 Αυγούστου, 2022


Τις προάλλες, καθώς κοίταζα τα χρονογραφήματα του Βάρναλη στην Πρωία, είδα πως έχει αφιερώσει δυο απ’ αυτα σε ένα παλιό βιβλίο που μου κίνησε το ενδιαφέρον και είπα να το παρουσιάσω σήμερα.

Συγγραφέας του είναι ο Ανδρέας Μοσχονήσιος (1832-1891), γεννημένος στη Χαλκίδα, και ο τίτλος του είναι «Το κάτοπτρον της εν Ελλάδι ληστείας». Ο Μοσχονήσιος διετέλεσε επικεφαλής αποσπασμάτων που καταδίωκαν τους ληστές στις περιοχές κοντά στα ελληνοτουρκικά σύνορα (που τότε ήταν λίγο πιο πάνω από τη Λαμία) και έγραψε το βιβλίο του το 1869, όταν ήταν ανθυπολοχαγός πεζικού (τελικά έφτασε αντισυνταγματάρχης). Μια ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια είναι πως το βιβλίο εκδόθηκε στην Ερμούπολη, που ακόμα ήταν ένα από τα πιο σημαντικά αστικά κέντρα του μικρού ελληνικού κράτους.

Στις μέρες μας, χάρη στους πόρους του Διαδικτύου, βρισκει κανείς πολλά πράγματα για τα οποία παλιότερα θα χρειαζόταν πολύς κόπος. Ο Βάρναλης βέβαια θα είχε το βιβλίο του Μοσχονήσιου στη βιβλιοθηκη του ή θα του το δάνεισε κάποιος φίλος, όμως εμείς μπορούμε να το βρούμε ψηφιοποιημένο στον ιστότοπο του ΑΠΘ. Βέβαια, δεν είναι άγνωστο το βιβλίο -το έχουν χρησιμοποιήσει ως πηγή όλοι οι μελετητές του φαινομένου της «ληστοκρατίας», π.χ. ο Τάσος Βουρνάς και άλλοι.

Στην εισαγωγή, ο συγγραφέας επισημαίνει ότι οι ληστές στο νεοελληνικό κράτος θεωρούνταν από τον λαό της υπαίθρου συνεχιστές των κλεφτών και των αρματολών και πως όταν τους έβλεπαν να οδηγούνται στην καρμανιόλα αναφωνούσαν «Κρίμα στα παλικάρια».

Γράφει επίσης

«Επειδή ο πρόσφατος ημών αγών υπέρ της αυτονομίας [εννοεί την επανάσταση του Εικοσιένα, ομολογώ πως δεν έχω συναντήσει άλλη φορά αυτή τη διατύπωση] επεχειρήθη διά του ατάκτου συστήματος και επεραιώθη τρόπον τινά δι’ αυτού, κατά το οποίον Αρματολοί και Κλέπται διεδραμάτισαν το ηρωικότερον πρόσωπον, αφήκε δυστυχώς την πρόληψιν, ότι το σύστημα τούτο και η μίμησις του βίου των Κλεπτών εισίν ικανά όχι μόνον να εξασφαλίσωσι την χώραν εναντίον πάσης εχθρικής επιδρομής, αλλά και να την μεγαλύνωσι περιστάσεως τυχούσης. Δύο τινά συνετέλεσαν και συντελούσιν εισέτι εις την υποστήριξιν της προλήψεως ταύτης: το συμφέρον ολίγων τινών πατριωτών και η αμάθεια των πολλών! Προκατειλημμένος ο Έλλην χωρικός υπέρ της προλήψεως ταύτης μιμείται καθ’ ολοκληρίαν τον οπλισμόν, την ενδυμασίαν και τον βίον του ποτέ Αρματολού και Κλέπτου· κρεμά εις την ζώνην και επί του στήθους του διάφορον αργυρούν κόσμον, οίον παλάσκας, φυσεκλίκια, γαντζούδια, κουζέκια, μελουδάρια και τα τοιαύτα, φέρει ρυπαροτάτην φουστανέλαν και υποκάμισον, παραιτεί τα γεωργικά του εργαλεία και ουδέν άλλο διανοείται ή πώς να πράξει εγκληματικήν τινά πράξιν κατά προσώπου όπερ δήθεν τον ηδίκησε ποτέ και ούτω ενοχοποιούμενος να δοθεί εις τον ληστρικόν βίον, όπως ακούσει ψαλλόμενον το κλέφτικο τραγούδι των ληστρικών κατορθωμάτων του!».

Πριν προχωρήσω, δυο λεξιλογικά. Μεδουλάρι ή μελουδάρι ήταν μικρό μεταλλικό μπουκαλάκι, γεμάτο με λίπος από το μεδούλι βοοειδών, που το χρησιμοποιούσαν οι κλέφτες και αρματολοί για να λιπαίνουν τα όπλα τους (και κάποτε και για τα μαλλιά τους). Συχνά, το μελουδάρι ήταν ασημένιο και πολυτελές, στολίδι δηλαδή για την επίδειξη του καπετάνιου. Αλλά τα «κουζέκια» δεν ξέρω τι είναι, όποιος ξέρει ας μας πει.

Ο Μοσχονησιος συνεχίζει λέγοντας ότι οι ληστές εκμεταλλεύονταν τη συνοριακή (οροθετική τη λέει) γραμμή, δηλαδή περνούσαν στην Τουρκία, γι’ αυτό το 1865 υπογράφτηκε πρωτόκολλο μεταξύ Ελλάδας και Οθωμανικής Αυτοκρατορίας (ο διαπραγματευτής της οθωμανικής πλευράς ήταν ο Φωτιάδης βέης) που πρόβλεπε ότι αν τα αποσπάσματα είχαν το δικαίωμα, υπό προϋποθέσεις, να περνούν τα σύνορα όταν καταδίωκαν ληστές: Εάν απόσπασμα καταδιώξεως φθάσει εις την οροθετικήν γραμμήν ακολουθούν τα ίχνη των ληστών, δύναται να εξακολουθήσει την καταδίωξιν αυτών, μέχρις ού συναντήσει απόσπασμα της άλλης επικρατείας.

Βάση των ληστών, λέει ο Μοσχονήσιος, είναι οι «φερέοικοι βλαχοποιμενες».

Οι άνθρωποι ούτοι, οίτινες ουδέποτε επεσκέφθησαν ναόν τινά προς εκπλήρωσιν θρησκευτικών καθηκόντων, εξασκούσι την του ποιμένος τέχνην και εισί διηρημένοι κατά τμήματα έχοντα έκαστον επί κεφαλής τον νοημονέστερον της οικογενείας, όν περιβάλλουσι με τον τίτλον του Τσέλιγκα. Εις το πρόσωπον τούτο πάντες πειθαρχούσι. Τιμωρεί ούτος δι’ αποβολής από του τμήματός του τους απειθαρχούντας και τους φεύγοντας την εργασίαν, παν δ’ ό,τι εξ αυτού απορρέει είναι σεβαστόν.

Ο τσέλιγκας πληρώνει, πωλεί, εισπράττει τα εκ των εργασιών των χρήματα, ενεργεί αγοράς χειμερινών και καλοκαιρινών λιβαδίων, εν ενί λόγω εις τον τσέλιγκα συγκεντρώνεται το όλον της διευθύνσεως. Οι ποιμένες ούτοι, οίτινες απεχθάνονται τα γεωργικά έργα, γεννώνται, ανατρέφονται και αποθνήσκουσιν εν τοις όρεσιν υπό την ποιμενικήν ράβδον και την γαλακτοδόχον καρδάραν εν μέσω των βελασμάτων των πολυαρίθμων ποιμνίων των. Ομιλούσι πάντες την ελληνικήν εκτός των Αρβανιτόβλαχων, οίτινες γιγνώσκουσι και την αλβανικήν και της οποίας σπανίως ποιούνται χρήσιν.

Πάσαι αύται αι οικογένειαι εισί διά συγγενικού δεσμού σφικτότατα συνδεδεμέναι και η αμοιβαία συνδρομή και αλληλοϋπεράσπισις θεωρείται παρ’ αυτοίς ως η ιεροτέρα των υποχρεώσεων, έστω και διά της ιδίας των ζωής. Τα φάρμακα και οι ιατροί εισίν δι’ αυτούς εισέτι άγνωστα. Αι γυναίκες των τίκτουσιν ενίοτε εντός των δασών, καθ’ ην στιγμήν ασχολούνται εις την συλλογήν καυσοξύλων και χωρίς να διακόψωσι το έργον των παραλαμβάνουσι τα καυσόξυλα και το νεογεννηθέν επί των ώμων των και το μεταφέρουσιν εις την σκηνήν των.

            Εκ της οικογενείας των Αρβανιτόβλαχων και Βλαχοποιμένων απαρτίζονται ως επί το πλείστον πάσαι αι ληστρικαί συμμορίαι.

Συνεχίζει λέγοντας ότι οι γυναίκες των βλαχοποιμένων φτιάχνουν τραγούδια στα οποία εξυμνούν τα κατορθώματα των ληστών:

Αι γυναίκες των συντάττουσι στίχους δημώδεις πεποικιλμένους υπό πολλών και λαμπρών επεισοδίων, δι’ ων εξυμνούσι τα άθλα των ληστών και τον επί της λαιμητόμου θάνατον. Τους στίχους τούτους τονίζουσαι τραγουδούσι και χορεύουσιν εν ταις πανηγύρεσι. Τοσούτον δε γοητευτικοί καθίστανται, ώστε οι ακροώμενοι παίδες αυτών έξαλλοι υπό ενθουσιασμού αρπάζουσι τα όπλα των και σπεύδουσι να γυμνώσωσί τινά διαβαίνοντα. Αι δε μητέρες αυτών χαίρουσαι και σεμνυνόμεναι επικροτούσι και μακαρίζουσιν εαυτάς επί τη αποκτήσει τοιούτων τέκνων. Η μόνη ευχή, ήν δίδουσιν αι μητέρες είναι «πότε θα φορέσει ο Γιώργος της γαντζούδια και να γίνει κλέφτης, να ιδεί… προκοπή κι η μάνα, που τον εγέννησε»!…

Παραθέτει και ένα τραγούδι για τον ληστή Γκάγκαλο, ο οποίος λίγα χρόνια νωρίτερα είχε συλληφθεί από αποσπάσματα στη Φωκίδα και είχε καρατομηθεί στην Ιτέα:

Τον Γκάγκαλο τον πιάσανε,
στη φυλακή τον πάνε.
Χίλιοι τον παν από μπροστά
και δυο χιλιάδες πίσω,
και χίλιοι απ τα δυο πλευρά
γίνονται τρεις χιλιάδες.

Ρηνάκι μου!

Στη μέση πάει ο Γκάγκαλος
σα μήλο μαραμένο
σα μήλο, σαν τριαντάφυλλο,
σαν πατρινό κεράσι.

Ρηνάκι μου!

Παρακαλώ σας, βρε παιδιά
και σεις βρε παλικάρια,
μη με περάστε απ’ το χωριό
μήτ’ απ’ το Λιδορίκι.

Ρηνάκι μου!

Γιατ’ έχω οχτρούς που χαίρονται
και φίλους που λυπούνται,
γιατί έχω κι αγαπητικιά
και θα φορέσει μαύρα!

Ρηνάκι μου!

Και θα κλείσω την παράθεση αποσπασμάτων με τον «Νόμο των ληστών», όπως τον παραθέτει ο Μοσχονήσιος, ο οποίος σημειώνει ότι οι ληστές εφαρμόζουν «μετά μεγίστης ακριβείας» τον κώδικα που είχαν επί τουρκοκρατίας οι αρματολοί και οι κλέφτες, «οίτινες δεν ήσαν λησταί, αλλ’ άνδρες έχοντες θερμόν εις τα στήθη των το της ελευθερίας και του πατριωτισμού αίσθημα… Ως τοιούτοι δεν επέτρεπον να γυμνώνωσιν ή να κακοποιώσι παρά μόνον τους δυνατούς και πλουσίους, οίτινες ήσαν Τούρκοι και φίλοι αυτών οι κοτζαμπασήδες».

Τα άρθρα του κώδικα:

            «Άρθρον 1). Καταδίωξις και εξόντωσις πάντων των ζητούντων οπωσδήποτε την καταστροφήν των.

            Άρθρον 2) Να συλλαμβάνωσι τους υποδεικνύοντας εις την εξουσία ληστήν και να παραδειγματίζωσιν αυτούς δι’ ακρωτηριασμού. Εν υποτροπή δε να τους φονεύωσι, τα δε πτώματά των να εκθέτωσιν εις δημοσίαν τινά οδόν.

            Άρθρον 3) Ν’ απάγωσιν αιχμαλώτους τους πλουσίους και ζητώσι παρ’ αυτών τόσα λύτρα όσα ην δυνατόν να δώσωσι χωρίς να χειροτερεύσωσι την κοινωνικήν των θέσιν εξερχόμενοι της αιχμαλωσίας.

            Άρθρον 4) Εάν απαγάγωσιν αιχμάλωτον και δεν δοθώσι τα ζητηθέντα λύτρα εν τη ορισθείση προθεσμία, να θανατώνεται ούτος, η δε κεφαλή του, αν είναι δυνατόν, να πέμπηται εις τους συγγενείς του. Η θανατική ποινή ενεργείται δια λαχνού μεταξύ των.

            Άρθρον 5) Εάν το ορισθέν ποσόν της εξαγοράς σταλεί ελλιπές, αποφασίζεται διά κλήρου η παραδοχή του ή μη. Εν περιπτώσει παραδοχής αποκόπτεται διά την έλλειψιν ταύτην το έν των ωτίων του αιχμαλώτου και είτα αφίεται ελεύθερος.

             Άρθρον 6) Απαχθείς άπαξ αιχμάλωτος, και, κατά την φράσιν των, λυτρωθείς, δεν απαλλάσσεται εν ουδεμιά προφάσει άνευ λύτρων.

            Άρθρον 7) Εάν συμπέσει να συμπλακώσι μετά στρατιωτικών αποσπασμάτων, και δεν δύνανται να φέρωσι μεθ’ εαυτών ζώντα τον αιχμάλωτον, να τον φονεύωσι πάραυτα.

           Άρθρον 8) Να σέβονται τους κομιστάς των λύτρων και να δίδωσιν αυτοίς μετά το πέρας της παραλαβής των λύτρων δώρα μικρά χρηματικά.   

            Άρθρον 9) Ο αιχμάλωτος, μετά την απότισιν των λύτρων, παύει τού να θεωρείται ως τοιούτος, επομένως αφαιρούνται παρ’ αυτού τα σχοινία, κείρεται τον πώγωνα και προσφέρουσι αυτώ δώρα μικρά χρηματικά.

            Άρθρον 10) Εάν τις των ληστών παρέχει υπονοίας επιβουλής κατά της ζωής συναδέλφων του, τιμωρείται αμέσως με θάνατον.

            Άρθρον 11) Ουδείς γίνεται δεκτός εις τας τάξεις των εάν δεν είναι ενοχοποιημένος διά τινος εγκληματικής πράξεως.

            Άρθρον 12) Εάν αιχμάλωτος αποδράσει από τας χείρας του επιτραμμένου εις την φύλαξίν του, ο ληστής ούτος κηρύσσεται ανάξιος του επαγγέλματος, επομένως αποβάλλεται της συμμορίας.

            Άρθρον 13) Να πληρώνωσιν εν αυστηρά καταδιώξει και εν επισήμοις ημέραις τα πρόβατα ή τας αίγας, άτινα λαμβάνουσι παρά των ποιμένων προς χρήσιν των.

            Άρθρον 14) Ν’ αφιερώνωσιν εις ερημοκκλήσιον ή εις μονήν τινά ανάλογον χρηματικήν ποσότητα προς κατασκευήν αγίας τινός εικόνος ή άλλου σκεύους προς εξιλέωσιν των αμαρτημάτων, τα οποία τυχόν έπραξαν εκτός του κύκλου των καθηκόντων των και του παρόντος Νόμου».

             Άρθρον 15) Να περιποιώνται τους αιχμαλώτους αναλόγως της ανατροφής των και της κοινωνικής των θέσεως.

             Άρθρον 16) Να μη πλησιάζωσι γυναίκας.

 

 

 

 

121 Σχόλια προς “Το κάτοπτρον της ληστείας”

  1. avadistos said

    κουζεκί (το) = γιλέκο

  2. Καλημέρα

    Τρομερά ενδιαφέρον !!

    Ωραίος και ο δεκαεξάλογος, αλλά να μην πλησιάζουν γυναίκες δεν ήταν λίγο σκληρό τίμημα ; Ασε που είναι και σεξιστικό ! 🙂 🙂

  3. Παναγιώτης K. said

    Θα ήταν ενδιαφέρον κάποιος σχολιαστής, ηλικίας κάτω των σαράντα ή έστω γύρω στα σαράντα, να μας γράψει πως τοποθετείται απέναντι σε ένα κείμενο γραμμένο στην καθαρεύουσα.
    Το διαβάζει με άνεση ή θα το προτιμούσε μεταγραμμένο στην δημοτική; Κάτι ανάλογο ας πούμε, με αυτό που έγινε με τον Παπαδιαμάντη.

  4. Costas X said

    Καλημέρα, ωραίο και το σημερινό !

    «…μιμείται καθ’ ολοκληρίαν τον οπλισμόν, την ενδυμασίαν και τον βίον του ποτέ Αρματολού και Κλέπτου…»
    Το σύμπλεγμα κατωτερότητας και η έλλειψη παιδείας αυτά κάνουν, βλέπε σήμερα ράπερς, τράπερς και ανήλικες συμμορίες.

    «Άρθρον 16) Να μη πλησιάζωσι γυναίκας.»
    Αυτό μάλιστα, είναι κώδικας τιμής. Oχι μόνο να «μην φονεύωσι», ή «να μην βιάζωσι», ούτε καν «να πλησιάζωσι».

  5. Φώτης said

    Πολύ ενδιαφέρον θέμα.
    Κάποτε μάζευα παλιές επιστολές από το eBay .
    Μια φορά θυμάμαι, βρήκα μια επιστολή του 1881, που από τα λίγα που κατάφερα συνήγαγα ότι σχετιζόταν άμεσα με μια απαγωγή.

    Δυστυχώς δεν μπορεσα να αποκωδικοποιήσω τον γραφικό χαρακτήρα, παρά μόνο λίγες λέξεις. Ίσως κάποιος με μεγαλύτερες ικανότητες από τις δικές μου να τα καταφερνε.

  6. Καλημέρα!
    Για τα πάντα μαθαίνει εδώ κανείς. Πολύ ενδιαφέρον!
    Εντυπωσιάζομαι που γεννήθηκε στα πάτρια της Χαλκίδας εδάφη ο Μοσχονήσιος και που το γεγονός αυτό δεν το έχω συναντήσει πουθενά σε αναγνώσματα σχετικά με την πόλη.

  7. sarant said

    Kαλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    1 Ευχαριστώ πολύ!

    3 Να μας πουν λοιπόν οι νεότεροι 🙂

    5 Αν την εβλεπα, θα προσπαθούσα να την αποκρυπτογραφήσω.

  8. miltos86 said

    Καλημέρα!

    Ενδιαφέρον το σημερινό άρθρο. Στο ίδιο μήκος κύματος και το βιβλίο του Εντμόντ Αμπού «ο βασιλεύς των ορέων» που αφηγείται ακριβώς την αιχμαλωσία ενός Γερμανού από τους ληστές στην Ελλάδα.
    Το συνιστώ!

  9. Πέπε said

    Οι βλαχοποιμένες ομιλούσιν άπαντες την ελληνικήν: άρα, δεν είναι Βλάχοι. Πράγματι, η λέξη Βλάχος χρησιμοποιείται και με τη σημασία ακριβώς του φερέοικου ποιμένα, ανεξάρτητα από το αν είναι γλωσσικά-εθνολογικά Βλάχος.

    Τώρα, να πούμε ότι παλιά η λέξη κλέφτης σήμαινε και τον ληστή, αυτόν ακριβώς που ζει στα βουνά σε συμμορίες και ασχολείται με παρανομίες μεταξύ των οποίων κυριότατη η απαγωγή πλουσίων για λύτρα. Στο σχολείο μάς είχαν μάθει ότι τους ηρωικούς ανυπόταχτους Κλέφτες της κλεφτουριάς τούς έβγαλαν «κλέφτες» οι Τούρκοι για να τους υποτιμήσουν. Μάλλον αυτό που συνέβη ήταν ότι τους έλεγαν ούτως ή άλλως κλέφτες, αφού όντως ήσαν αυτό που σήμαινε η λέξη, αλλά η λέξη περιβλήθηκε ξεχωριστή αίγλη χάρη στα κατορθώματά τους και ιδίως στη συμβολή τους στον Αγώνα.

    Αλλά δεν υπήρχε διάκριση μεταξύ αυτών και όσων δεν είχαν εθνικά κλπ. κατορθώματα και απλώς ήταν κλέφτες των βουνών.

    Οπότε, αργότερα λανσαρίστηκε η λέξη λησταί, για να αποσυνδεθούν οι εξίσου ανυπότακτοι και εξίσου παράνομοι ληστές του ελεύθερου πλέον Ελληνικού κράτους από τη δόξα των προκατόχων τους. Συνεπώς, το να λέει ότι οι ληστές θεωρούσαν τον εαυτό τους, ή ο κόσμος τούς θεωρούσε, κακώς, συνεχιστές των προεπαναστατικών κλεφτών, είναι σόφισμα.

    Άλλωστε ο κόσμος δεν άλλαξε ιδιαίτερα την αντίληψή του για τέτοιους ανθρώπους από τα προεπαναστατικά χρόνια μέχρι και τα χρόνια του Παλαιοκώστα.

    Αρκετά συναφής και του Μακριδάκη ο Ανάμισης ντενεκές!

  10. atheofobos said

    Λίγο πριν να εκλείψει η ληστεία στην Ελλάδα έγινε και για πρώτη φορά φωτογράφιση ληστών στο φυσικό τους περιβάλλον και εν ζωή ,όπως γράφω στο
    Η ΦΩΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΤΟΥ ΛΗΣΤΗ ΓΚΑΝΤΑΡΑ ΚΑΙ Η ΜΥΘΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ
    https://atheofobos2.blogspot.com/2021/05/blog-post_8.html

    Αι γυναίκες των τίκτουσιν ενίοτε εντός των δασών, καθ’ ην στιγμήν ασχολούνται εις την συλλογήν καυσοξύλων και χωρίς να διακόψωσι το έργον των παραλαμβάνουσι τα καυσόξυλα και το νεογεννηθέν επί των ώμων των και το μεταφέρουσιν εις την σκηνήν των.

    Αυτό πράγματι γινόταν τότε μερικές φορές καθώς οι γυναίκες τους ήταν πολύτοκες, με αποτέλεσμα να γεννάνε τις περισσότερες φορές εύκολα και σύντομα.
    Μερικές γυναίκες λοιπόν, καθώς αυτό έχει μεταφερθεί στις σημερινές επίτοκες από τις γιαγιάδες τους, θέλουν να γεννήσουν στο σπίτι, όπως γίνεται σε μερικές άλλες χώρες, παραβλέποντας δύο γεγονότα.
    Το πρώτο πως οι περισσότερες σήμερα είναι πρωτότοκες οπότε ο τοκετός είναι δυσκολότερος από των πολυτόκων, και πως σε αυτές τις χώρες υπάρχει οργανωμένη δυνατότητα ταχύτατης μεταφοράς της επιτόκου όταν εμφανιστεί η οποιαδήποτε επιπλοκή κατά την εξέλιξη του τοκετού που θέτει σε κίνδυνο την ζωή του παιδιού ή και της μητέρας.
    Δυστυχώς κανείς δεν θυμάται πλέον τις γυναίκες που πέθαναν στο δάσος γεννώντας!

  11. Μετάνιωσα που φοιτητής δεν πήρα το βιβλίο του Κολιόπουλου για τη ληστεία, Περί λύχνων αφάς, που το είχε γράψει προτού ξεσπαθώσει υπέρ Μακεδονίας μαζί με το υπόλοιπο ΑΠΘ.
    Ακόμα περισσότερο από το βιβλίο του Αμπού, σχετική είναι η συναρπαστική «Στρατιωτική ζωή εν Ελλάδι».

  12. ΓΤ said

    @3

    Αυτά που ζητάς, ρε μαν, είναι… τανυστικός λογισμός. Άμα μείνει το κινητό τους από μπαταρία, δεν μπορούν να κάνουν μια απλή πρόσθεση…
    Ωστόσο, μπορούν να γιουτιουμπάρουν και να πέσουν πάνω σε Ήρκο και Στάντη. Βέβαια, κάλλιο Τούνη παρά η αναστοχαστική πόζα των αδελφών 😛

  13. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    11 Και δεν υπάρχει πια το βιβλίο;

  14. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Καλημέρα!

    Όχι μόνο το βιβλίο του Αμπού αλλά και του Καραγάτση το «Λησταί στα πρόθυρα των Αθηνών».

  15. 13 Θα υπάρχει, ελπίζω, αλλά μπορούσα να το πάρω τζάμπα.

  16. Φώτης said

    @ 3
    Είμαι 39 και δεν έχω πρόβλημα να το διαβάσω και να κατανοήσω το εν λόγω κέιμενο.
    Κάποιες βοηθητικές λέξεις βεβαια δε μου είναι γνώριμες όπως πχ το «εισέτι», «εν ενί», «τοσούτον» αλλα το γενικότερο νόημα το κατανοώ.
    Παπαδιαμάντη μπορώ να διαβάσω χωρίς κανένα πρόβλημα.
    Την Πάπισσα Ιωάννα όμως δεν κατάφερα να την ολοκληρώσω. Με κούραζε πολύ.

    Γενικά θα ήθελα να μπορώ να διαβάζω αρχαϊζουσα και να γράφω στη καθαρεύουσα, έτσι για το γαμώτο, αλλά δεν τα πρόλαβα.

    @5
    Με χαρά να σας την στείλω σκαναρισμένη. Αν μπορείτε στείλτε μου μια ηλεκτρονική διεύθυνση.

  17. ΓΤ said

    @15 Δύτης
    https://www.protoporia.gr/koliopoylos-iwannhs-s-h-lhsteia-sthn-ellada-19os-aiwnas-peri-lyxnwn-afas-9789606645730.html

  18. Σωτήρς said

    3 Εγώ πάντως το διαβάζω άνετα. Το ίδιο και τον Παπαδιαμάντη.

    9 Γιατί δεν ήταν εθνολογικά Βλάχοι; Δεν πείθομαι ότι όλα αυτά τα τοπωνύμια, τα επώνυμα, οι χαρακτηρισμοί που δείχνουν βλάχους σε όλη σχεδόν την Πίνδο (την γεωλογική Πίνδο συμπεριλαμβανομένης και της Πελοποννήσου) είναι από λάθος αντίληψη για το ποιος είναι ποιος.

    Ακόμη παλαιότερο είναι και το Έκθεσις Περί Ληστείας – Γεώργιος Λασσάνης. Ο Λασσάνης ήταν τότε νομάρχης Αττικής-Βοιωτίας και το κείμενο γράφτηκε λίγες μέρες πριν την τελική σύγκρουση και εξολόθρευση της συμμορίας του Νταβέλη.

  19. sarant said

    16 sarantπαπάκιpt.lu

  20. 17 Μερσί – τώρα είναι λίγο αργά για να το διαβάσω. Κι αυτά που έχουν πάρει σειρά δύσκολα τα προλαβαίνω…

  21. Καλό. Αφιέρωμα στου μπαρμπάδες μου τους Ρεντζαίους…

  22. Psi said

    «Χίλιοι τον παν από μπροστά
    και δυο χιλιάδες πίσω,
    και χίλιοι απ τα δυο πλευρά
    γίνονται τρεις χιλιάδες.»

    Περιεργα μαθηματικα εχουν οι βλαχοποιμενες…εκτος αν ειναι γριφος, οπως «ο παπας κι η παπαδια, ο Γιαννης κι η Μαρια…»

  23. Πουλ-πουλ said

    «γεμάτο με λίπος από το μεδούλι βοοειδών, που το χρησιμοποιούσαν οι κλέφτες και αρματολοί για να λιπαίνουν τα όπλα τους (και κάποτε και για τα μαλλιά τους)»
    Θυμήθηκα και το αστείο ενός φίλου για κάποιον γνωστό μας, με πολύ λιπαρά μαλλιά:
    «Καλά αυτός με Φυτίνη λούζεται;»

  24. Πουλ-πουλ said

    «φερέοικοι βλαχοποιμενες».
    Α, ώστε`έτσι λέγονται ελληνiκά οι backpackers!

  25. ΓΤ said

    @21 ΔΧ

    Μη νομίζεις ότι δεν γνωρίζουμε ότι στους λήσταρχους Ρεντζαίους είχε αφιέρωμα η CosmoteTV 😛

  26. sarant said

    22 Εννοεί φαντάζομαι 1000 συνολικά, 500 σε κάθε πλευρό.

  27. @ 25 ΓΤ

    Καλό.

  28. Spiridione said

    Σύμφωνα με τον Τάκη Λάππα
    Την όλη τους φορεσιά συμπλήρωναν και τα στολίδια τους, τα τσαπράζια ή τουσλούκια, όπως τα έλεγαν. Πρώτο ήταν το κουτσέκι. Στόλισμα ασημωμένο που στις τέσσερες πλευρές του κρεμόνταν σειρά από ψιλές αλυσίδες και κάλυπτε ολόκληρο το στήθος. Στηρίζονταν με θηλιές στις τέσσερες άκρες του στήθους, με τρίγωνα θηλικωτήρια που είχαν ζωγραφισμένο πάνω τους με σαββάτι (μαύρο σμάλτο) συνήθως το δικέφαλο αητό και στη μέση το κουτσέκι σε μεγάλη πλάκα είχε τους πολεμικούς αγίους, τον Αη-Γιώργη και τον Αη-Δημήτρη. Επειδή τα πιο πολλά τσαπράζια ήταν ζωγραφισμένα με σαββάτι, τα λέγανε σαββατλίδικα.
    http://www.ekebi.gr/magazines/showimage.asp?file=78968&code=0652&zoom=800

  29. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    9 >>αργότερα λανσαρίστηκε η λέξη λησταί, για να αποσυνδεθούν οι εξίσου ανυπότακτοι και εξίσου παράνομοι ληστές
    Ο Λιόντας ο ληστής
    Στο Πήλιο στην Αργαλαστή
    πιάσαν το Λιόντα το ληστή
    που ‘χε τα χέρια τέσσερα
    τα πόδια δεκατέσσερα
    κι έβλεπε κι απ’ την πλάτη
    μ’ ένα μεγάλο μάτι

    -Τι φταίει που ‘γινες ληστής
    τον ρώτησεν ο δικαστής
    -φταίει που ‘χα χέρια τέσσερα
    και πόδια δεκατέσσερα
    μα πιο πολύ το μάτι
    που έβλεπα απ’ την πλάτη

    Δεν είχε κάνει φονικά
    ούτε χρωστούσε δανεικά
    μόνο που αυτό το μάτι του
    το πίσω από την πλάτη του
    τήραε τον αγά τον ψεύτη
    το γενίτσαρο τον κλέφτη

  30. sarant said

    28 Αυτό λογικό ακούγεται

  31. Spiridione said

  32. Γιάννης Κουβάτσος said

    Εξαιρετικά σαφής, λειτουργικός και ορθολογικός ο κώδικας των ληστών καθώς και ο τρόπος λειτουργίας της κοινωνίας των φερέοικων ποιμένων.
    Εκτός από τα βιβλία που αναφέρθηκαν, έχουμε και τον «Χρήστο Μηλιώνη» του Παπαδιαμάντη και μια ωραία ανθολογία:
    https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&url=https://www.politeianet.gr/books/9789603220527-anthologia-aigokeros-istories-liston-apo-tin-elliniki-logotechnia-201707&ved=2ahUKEwivjp6wj9_5AhXcW_EDHUGGDhMQFnoECAgQAQ&usg=AOvVaw1EEc84lfI10LpWdzDPiF7C

  33. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    8 >>το βιβλίο του Εντμόντ Αμπού «ο βασιλεύς των ορέων»

    και θυμήθηκα τον «Ιππότη των ορέων», στο» Ρομάντσο», τακτική σελίδα τού Ι.Α.Σκουτερόπουλου(1890-1985) , απ όπου έχουν περάσει με μυθοποιημένη μορφή, όλοι οι γνωστοί και άγνωστοι λήσταρχοι που έδρασαν στην ελληνική επαρχία.
    http://drakotrypa.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=695:2011-03-20-09-47-31&catid=916:2009-03-17-23-21-34&Itemid=212

  34. sarant said

    31 Α μπράβο

  35. Γιάννης Κουβάτσος said

    Ο κανόνας περί αποχής από τις γυναίκες (για λόγους ασφαλείας, προφανώς) μάλλον παραβιαζόταν στην πράξη, αν κρίνουμε από το ότι ο Γκάγκαλος είχε αγαπητικιά στο Λιδορίκι και ο ληστής Αγγελόγιαννος, σε διήγημα του Δροσίνη, είχε δεσμό με μια χωριατοπούλα.

  36. ΓΤ said

    @21, 25, 27 ΔΧ

    «Από τη φονολογία των θείων μου στη φωνολογία του ιδιώματός τους» 😛

  37. Γιάννης Κουβάτσος said

    Οι ληστές είναι ενα από τα αγαπημένα θέματα στην ποίηση του Μάρκου Μέσκου (πού είσαι, βρε Theo, να μας πεις περισσότερα… 😊) :

    Μαυροβούνι» (1963):

    (…)
    (…) Αυτός δεν ήταν ληστής, (είχε μαντίλι ιδρωμένο στο λαιμό
    άταχτα μαλλιά, ένα μέτριο μπόι) τους κοίταξεν όλους
    έναν έναν στα μάτια
    τόση ήσυχη σκλαβιά, σκέφτηκε, τόση φυλακισμένη
    θάλασσα
    γύρισε πίσω του και με δυσφορία είπε:
    -Δεν έχει αέρα εδώ, πάμε.
    Πήρε τα παλικάρια του κι έφυγε.

  38. Από τον Χρήστο Μηλιώνη «εμπνεύστηκε» ο Καζαντζάκης τον Καπετάν Μιχάλη.

  39. Γιάννης Κουβάτσος said

    ΟΙ ΛΗΣΤΕΣ ΚΑΙ ΤΟ ΠΑΙΔΙ (του Γιώργη Παυλόπουλου)

    Ήτανε ένα παιδί και κάτω απ’ το κρεβάτι του
       πλαγιάζανε τις νύχτες δυο ληστές.
       Άκουγε κάθε νύχτα τα μαχαίρια τους
       άκουγε τα σκοτεινά τους λόγια.
       Κι έλεγε ο ένας να τον πάμε στα βουνά
       να τον κάνουμε ληστή.
       Κι έλεγε ο άλλος να του βγάλουμε τα μάτια
       να τον κάνουμε ζητιάνο βιολιτζή.
       Κάθε νύχτα το παιδί τρελό από το φόβο του
       μέσ’ από κάμαρες και σκάλες και διαδρόμους
       τους ξέφευγε για να χωθεί στην αγκαλιά της.
       Κι εκείνη το ‘παιρνε και το χάιδευε
       το κοίμιζε πάντα με το ίδιο παραμύθι:
       Ήτανε ένα παιδί και κάτω απ’ το κρεβάτι του
       πλαγιάζανε τις νύχτες δυο ληστές.
       Άκουγε κάθε νύχτα τα μαχαίρια τους
       άκουγε τα σκοτεινά τους λόγια.
       Κι έλεγε ο ένας να τον πάμε στα βουνά
       να τον κάνουμε ληστή.
       Κι έλεγε ο άλλος να του βγάλουμε τα μάτια
       να τον κάνουμε ζητιάνο βιολιτζή.
       Κάθε νύχτα το παιδί τρελό από το φόβο του
       μέσ’ από κάμαρες και σκάλες και διαδρόμους
       τους ξέφευγε για να χωθεί στην αγκαλιά της.
       Κι εκείνη το ‘παιρνε και το χάιδευε
       το κοίμιζε πάντα με το ίδιο παραμύθι:
       Ήτανε ένα παιδί και κάτω απ’ το κρεβάτι του
       πλαγιάζανε τις νύχτες δυο ληστές…
    (Τα αντικλείδια, 1988)

  40. Αφώτιστος Φιλέλλην said

    Κάτωθι περιγράφεται η δράση μακρινών προγόνων μου απο την Αρτοτίνα την εποχή του Οθωνα..

    Ρεγκούζας και Ί σιιιόγιαννος (τσάμικο)
    Τη Στρώμη ποιος την έκαψε και το Μαυρολιθάρι;
    Ρεγκούζας και Τσιμόγιαννος τα δυο πρωτοξαδέρφια.
    Μεσ’ τα Βαρδούσια νύχτωναν, στη Γκιώνα ξημερώναν
    Κι απάν στο γλυκοχάραμα βάλαν φωτιά στη Στρώμη
    Και πήγαν και τους έζωσαν στης Γιώργας το λιθάρι
    Τσιμόγιαννε προσκύνησε, Ρεγκούζα παραδώσου.
    Δεν είμαι νύφη να ντραπώ ,γαμπρός να προσκυνήσω
    Εγώ είμαι Τσιμόγιαννος, θα βγω να πολεμήσω.

  41. Costas X said

    21.
    Η λέξη «ρετζαίος»(sic) είχε μπει και στο κορφιάτικο ιδίωμα, περιγράφοντας άνθρωπο με κουρελιασμένα και βρόμικα ρούχα, αξύριστο κ.λ.π. Πιθανότατα είχαν σοκαριστεί οι Κερκυραίοι από την άθλια κατάστασή τους, τότε που τους μετέφεραν στην Κέρκυρα για να τους εκτελέσουν. Στις αρχές του ’80, έλεγε η μάνα στο φρικιό παιδί της : «Πώς τρογυρνάς έτσι ωρέ παιδί, σα το ρετζαίο» !

    24.
    Κι εγώ το «φερέοικοι», αντί του «νομάδες», πρώτη φορά το βλέπω. Είχα διαβάσει παλιότερα, σε απομνημονεύματα κάποιου περιηγητή, ότι γύρω από την Ακρόπολη ζουν «Βλάχοι σκηνίται».

  42. Πέπε said

    @18
    Δεν το είπα ίσως πολύ ξεκάθαρα… Οι Βλάχοι ήταν Βλάχοι, και βλαχόφωνοι – αλίμονο δα, δεν πρόκειται για μύθο ή πλάνη! Αλλά παράλληλα η ίδια ονομασία αποδιδόταν και σε μη Βλάχους, με διαφορετική σημασία – του νομάδα βοσκού. (Οι «κανονικοί» Βλάχοι ήταν είτε επίσης νομάδες βοσκοί είτε, αντίθετα, εδραίοι με χωριά, πόλεις, αστικό πολιτισμό, εμπόριο, δραστηριότητα στις παροικίες κλπ.)

    ____________________

    Φυσικά, στο τραγούδι του Γκάγκαλου που παρατίθεται στο κείμενο το μόνο πρωτότυπο στοιχείο, το μόνο δηλαδή που συνετέθη πρωτοτύπως προς τιμήν του Γκάγκαλου, είναι το όνομά του! Όλο το υπόλοιπο είναι συρραφή από γνωστά μοτίβα που μπαινοβγαίνουν σε πολλά δημοτικά τραγούδια. Το πιο γνωστό που να περιλαμβάνει το μοτίβο με τους χίλιους από μπρος, χίλιους από πίσω κλπ. είναι Του Κίτσου η μάνα, που τραγουδιέται και σήμερα σε πολλά μέρη της Ελλάδας (μάλιστα και σε μέρη που δε γνώρισαν κλεφτουριά: 12νησα, Αμοργό, Μυτιλήνη… – νομίζω ότι κάποτε πριν 3-4 γενιές πρέπει να διδασκόταν στο σχολείο κι έτσι διαδόθηκε).

    Δεν το λέω για να υποβαθμίσω το τραγούδι ή τον ίδιο τον Γκάγκαλο. Αυτή είναι η κλασική διαδικασία σύνθεσης δημοτικών τραγουδιών: ανακύκλωση προϋπάρχοντος υλικού, με λίγο καινούργιο (ειδικά εδώ κάπως ακραία λίγο) για… αρμό, και κυρίως σε καινούργιους συνδυασμούς (ειδικά εδώ όχι και τόσο). Όπως δηλαδή γενικά στις λαϊκές και προφορικά μεταδιδόμενες τέχνες.

  43. Alexis said

    Πολύ καλό το σημερινό, από τα κορυφαία θα έλεγα του ιστολογίου!

    Τελικά το «σελαγιζούσης και λαμπυριζούσης της σελήνης εωράκαμεν τους ληστάς…» είναι αυθεντικό ή κατασκευασμένο;
    Δεν θυμάμαι τι έχουμε πει εδώ παλιότερα…

  44. ΓΤ said

    @21, 25, 27, 36 Δημόσιος Χώρος

    Έβγαλες σε σκληρόδετο
    τόμο για θείο λήσταρχο
    γιατί η γνώση δεν πρέπ’ να μέν’
    μονάχα στον Αρίσταρχο

    Έμαθα, λέει, συνέκδοση
    σε Αθήνα και Χιρόσιμα
    και τώρα εσύ γυαλίζεις μου
    φαμίλιας τα οικόσημα

    Κάλλιο λεβέντες του βουνού
    αθάνατοι Ρεντζαίοι
    παρά μαλάκες δίχως νου
    που σειούνται με ντιτζέι 😛

  45. Γιάννης Κουβάτσος said

    Φερέοικο χαρακτηρίζει ο Παπαδιαμάντης τον ξεπεσμένο δερβίση στο ομώνυμο εξαίσιο διήγημά του «Άστεγος,ανέστιος,φερέοικος…»

  46. Alexis said

    #3: Παναγιώτη, εγώ που είμαι πολύ πάνω από 40 🙂 ομολογώ ότι σε κάποια σημεία έχω πρόβλημα κατανόησης. Π,χ, τα άρθρα 6 και 13 του «κώδικα» δεν πολυκαταβαίνω τι σημαίνουν.

  47. Μιχάλης Ρουμελιώτης said

    Σε κάποιο από τά πρώτα «μικρά μαθήματα» παγκοσμίου ιστορίας τής Μαρίας Ευθυμίου, επισημαίνεται ότι από τήν εποχή τής γεωργικής επαναστάσεως ήδη (ή «νεολιθικής», όπως μοιάζει να τήν λένε τώρα), τό 10.000 π.Χ., υπάρχει τό φαινόμενο να επιδράμουν οι νομαδικοί ποιμένες τών βουνών στίς πεδιάδες και να ληστεύουν τούς εγκατεστημένους γεωργικούς πληθυσμούς.

  48. baoutsi said

    Πολύτιμη πηγή για τη ληστοκρατία αποτελεί επίσης η Έκθεσις Περί Ληστείας (1856), του Γεώργιου Λασσάνη, Νομάρχη Αττικοβοιωτίας.

    https://library.parliament.gr/%CE%91%CF%81%CF%87%CE%B9%CE%BA%CE%AE/%CE%95%CE%BA%CE%B4%CF%8C%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%82/%CE%AD%CE%BA%CE%B8%CE%B5%CF%83%CE%B9%CF%82-%CF%80%CE%B5%CF%81%CE%AF-%CE%BB%CE%B7%CF%83%CF%84%CE%B5%CE%AF%CE%B1%CF%82

  49. Μιχάλης Ρουμελιώτης said

    @46. Κι εγώ δεν αντιλαμβάνομαι τί ακριβώς θέλουν να πουν αυτά τά δύο άρθρα, αλλά σίγουρα δεν είναι από δυσκολία μου με τήν γλώσσα. Μού φαίνεται ότι κάτι λείπει, ή ότι μπορεί να υπάρχει κάποιο άλλο λάθος αντιγραφής.

  50. sarant said

    37-39 Μπράβο

    42 Είσαι πολύ αυστηρός, αναφέρει και το Λιδωρίκι σαν στοιχείο που ξεχωρίζει από άλλες παραλλαγές 🙂

    43 Είναι κατασκευή του Σκαμπαρδώνη

    48 Το σχόλιό σας είχε κρατηθεί, συγγνώμη

  51. Alexis said

    #50γ: Α, ωραία ευχαριστώ.

    #49: Έτσι ακριβώς, σα να είναι λίγο περίεργη η σύνταξη ή κάτι να λείπει…

  52. Πέπε said

    46, 49:

    Πρώτον, στο άρθρο έξι λέει «κατά την φράσιν των λυτρωθείς», δηλαδή αναφέρεται σε φράση του ληστρικού λεξιλογίου χωρίς να την εξηγεί. Πού να καταλάβεις, κανείς δεν καταλαβαίνει (τουτέστιν ούτε εγώ 🙂 ). Δεύτερον, νόμους γράφει. Έχεις διαβάσει νόμους ή άλλα νομικά κείμενα στη δημοτική; Καταλαβαίνεις τα πάντα; Αν ναι, να μου τα εξηγήσεις κι εμένα! 🙂

    (Ντάξει, δεν είναι νομικά κείμενα, είναι ο κώδικας των ίδιων των ληστών, αλλά εδώ διατυπωμένος νομικίστικα.)

    Πάντως από το συμφραζόμενο του άρθρου 6 νομίζω πως το «κατά την φράσιν των λυτρωθείς» μάλλον θα σημαίνει «αφού αποφάσισαν και κοινοποίησαν ότι ζητούν λύτρα». Το «κατά την φράσιν των» καθιστά σαφές ότι λυτρωθείς δε σημαίνει το κοινό, αφού τον απελευθερώσουν, και αφού αναφέρεται σε φάση όπου ο άτυχος έχει ήδη αιχμαλωτιστεί αλλά τα λύτρα δεν έχουν καταβληθεί ακόμη, τι άλλο να εννοεί;

  53. Γιάννης Κουβάτσος said

    Δεν νομίζω ότι ευθύνεται πως είναι γραμμένα σε νομικίστικη γλώσσα το 6 και το 13. Είναι ασαφή, διότι κάτι λείπει.

  54. leonicos said

    Στο 30 της χθες

    Γιάννης Κουβάτσος

    Δεν υποστήριξα ούτε την καταδίωξη ούτε τη θανάτωση του Ρουσντί

    και κατ’ ουσία αναφέρομαι στο Σαρλί Εμπντό και τα εμετικά, και κυρίως χωρίς ιδιαίτερη φαντασία ακι δημιουργικότητα, σχέδιά του.

    Το βιβλίο του Ρουσντι δεν έχει σχέση με αυτό που αισθάνομαι για την αυτάρεσκη απρέπεια

  55. baoutsi said

    @46 και @49
    Κατ’ αρχάς να σημειωθεί ότι ο κώδικας των ληστών δεν υπήρχε ως κείμενο. Ο Μοσχονήσιος καταγράφει τις πρακτικές και τη συμπεριφορά των ληστών, στα οποία προσδίδει την ονομασία «κώδικας».

    Άρθρον 6: Αν κάποιος απαχθεί, δεν απελευθερώνεται χωρίς την καταβολή λύτρων για οποιονδήποτε λόγο.

    Άρθρον 13: Οι ληστές πληρώνουν τους βοσκούς για τα ζώα που παίρνουν (κλέβουν), όταν βρίσκονται υπό καταδίωξη ή σε ημέρες γιορτής.
    (δεν είμαι σίγουρος ότι το «εν επισήμοις ημέραις» σημαίνει γιορτές)

  56. baoutsi said

    @52
    Το «κατά την φράσιν των, λυτρωθείς» νομίζω ότι σημαίνει:

    όπως οι ίδιοι λένε, αυτός για τον οποίο ζητήθηκαν λύτρα.

  57. leonicos said

    40 Αφώτιστος Φιλέλλην

    Ο αγροτικό γιατρός της Αρτοτίνας 1971-1972 εδώ

  58. Πέπε said

    55, 56

    Σωστά πρέπει να το βρήκες, μπράβο.

    Δε λείπει κάτι (δεν εξέπεσε τμήμα κειμένου από λάθος αντιγραφής ή κάτι τέτοιο), απλώς δεν είναι διατυπωμένο πολύ καλά.

    Βέβαια τον υπόλοιπο καιρό, όταν δεν είναι γιορτή και δεν τελούν υπό καταδίωξη, πώς τρέφονται; Απ’ ό,τι καταλαβαίνω, με ζώα που δεν τα πληρώνουν! Άντε να κυνηγάνε καμιά πέρδικα, να κόβουν κανένα χόρτο…

    Επίσης, ο άνθρωπος δεν τρέφεται μόνο με κρέας. Ψωμί, κρασί, χόρτα, φρούτα, αλάτι; Όλα αυτά με αναγκαστική ατέλεια;

  59. ΓΤ said

    Ο «κώδικας» που παραθέτει ο Μοσχονήσιος παρουσιάζεται και στο Στάθης Δαμιανάκος, «Παράδοση ανταρσίας και λαϊκός πολιτισμός», Αθήνα, «Πλέθρον», 1987, (2)2003.

  60. Γιάννης Κουβάτσος said

    54:Θα σου απαντήσω στο σχετικό νήμα, Λεώνικε.

  61. ΓΤ said

    @60 Δάσκαλος Θ13

    Πάντως εγώ, ρε μαν, διαβάζοντας την αρχή του #54, πήγα καρφί στον Εμπειρίκο, «Η σήμερον ως αύριον και ως χθες»…

  62. Πέπε said

    60
    Γιατί στο σχετικό; Διάλεξε ένα τυχαίο, απάντα του εκεί και μετά, αν θες και για διευκόλυνση, ενημέρωσέ τον πού απάντησες.
    😉

  63. 39 Αν δεν κάνω λάθος, υπάρχει και ωραία μελοποίηση της Σαββίνας Γιαννάτου.

  64. ΓΤ said

    Κούγιας ανέλαβε Πισπιρίγκου…

  65. Λεύκιππος said

    Υπό τις προϋποθέσεις αυτές, δύσκολη η ζωή, δηλαδή τι δύσκολη, θεός φυλάξει ή φυλαξοι.

  66. Γιάννης Κουβάτσος said

    61:Όπου εγώ, υπείκων εις τα «Πρωινά κελεύσματα» του Λεώνικου (πες μεσημβρινά, καλύτερα) του απάντησα στα χτεσινά. 😉

  67. aerosol said

    #29
    Είναι κοινώς αποδεκτό πως οι τελευταίες λέξεις των στίχων είναι «τον κοτζάμπαση τον κλέφτη», αλλά λόγω χούντας άλλαξε για να μην γίνεται νύξη για κοινωνική αδικία και εκμετάλευση οφειλόμενη σε Έλληνες. Πιστεύω το έχει επιβεβαιώσει και ο ίδιος ο Γ. Νταλάρας, πάντως οι παλιότεροι το είχαν δεδομένο. Επίσης, βλέπω αναφορές πως αρχικά το τραγούδι ξεκινούσε «Απρίλη στην Αργαλαστή», όπου εννοούνταν η δικτατορία που πάταξε κάθε αντίσταση, αλλά δεν έχω επιβεβαίωση.

  68. ΓΤ said

    Σχολεία: έρχονται οι μέντορες για να εμπνεύσουν τους νεοδιοριζόμενους…
    https://www.iefimerida.gr/ellada/dimosia-sholeia-mentores-endosholikoi-syntonistes

  69. atheofobos said

    Το ότι το «σελαγιζούσης και λαμπυριζούσης της σελήνης εωράκαμεν τους ληστάς…» είναι κατασκευή του Σκαμπαρδώνη στο έχει επιβεβαιώσει ο ίδιος ;
    Το 2012 στο -Η διαταγή της Δημητσάνας και άλλα μεζεδάκια
    https://sarantakos.wordpress.com/2012/03/17/meze-7/
    έγραφες πως θα τον ρωτήσεις.

  70. Costas Papathanasiou said

    Γεια και χαρά.
    Τα δροσερά κάου-γκερλ, ως o απαγορευμένος καρπός που καίει τους κλέφτες του (βλ. άρθρο 16 και σχ.35), σύμφωνα και με την μαρτυρία της «αντίπερα όχθης» (του βουλευτή Τριφυλίας, υπουργού Οικονομικών επί Βούλγαρη και κατοπινού (από 3-5 έως 30-10 1893)πρωθυπουργού, σχετιζόμενου με τα δάνεια της Αγγλίας, τον οποόιο απήγαγε ο λήσταρχος…Λαφαζάνης (βλ. https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A3%CF%89%CF%84%CE%AE%CF%81%CE%B9%CE%BF%CF%82_%CE%A3%CF%89%CF%84%CE%B7%CF%81%CF%8C%CF%80%CE%BF%CF%85%CE%BB%CE%BF%CF%82):
    (…)Εις τους πρόποδας των ακρωρειών, εν αις ετοποθετούμεθα, έβοσκον αγελάδες, φυλαττόμεναι από κοράσια, τα οποία άλλοτε ετραγώδουν και άλλοτε εξέβαλον αγρίας φωνάς, ίνα μη απομακρύνωνται αι αγελάδες. «Περίδρομος να σας κόψη, είπε μίαν των ημερών ο Ευθύμιος. Πόσα παληκάρια χάνονται από σας βρωμοκόριτσα!» –«Πώς χάνονται;» ηρώτησα εγώ. –«Είναι, απεκρίθη,μερικοί μασκαράδες από ημάς τους κλέφταις, όπου δεν ημπορούν να κρατηθούν, ευρίσκουν δε αυτά τα παλιοκόριτσα μοναχά εις τους λόγγους και τα ατιμάζουν∙ άμα δε ο κλέφτης κάμη τέτοια αμαρτία, μαγαρίζεται και αδύνατον είναι να μη σκοτωθή ή να μη πιασθή σε ολίγαις ημέραις. Ο Νταβέλης γιατί εχάθη, νομίζεις; διότι εις τα τελευταία του εφιλιώθη με μια παλιογυναίκα και εμαγαρίσθη. Διά τούτο ο Παπούς είναι πολύ αυστηρός εις αυτό το πράγμα και πέρυσι ολίγο έλειψε να σκοτώση ένα καλό παιδί, διότι έμαθεν, ότι μίαν νύκτα, οπού το εστείλαμε δια τροφάς, ηύρεν εις τον δρόμον ένα κορίτζι και το ατίμασεν. Επέσαμεν όλοι επάνω εις τον Παπούν και εκινδυνέψαμε να το γλυτώσουμε, αλλά εστάθη αδύνατον και να τον καταπείσωμεν να το κρατήση∙ το έδιωξαν ευθύς από την συντροφιάν και ύστερον από ολίγας ημέρας επιάσθη και είναι εις τας φυλακάς.»(…)
    (24-30 Αυγ.1866, σσ160-161,“Τριάκοντα εξ ημερών αιχμαλωσία και συμβίωσις μετά ληστών” / υπό Σ. Σωτηροπούλου. Αθήνησι: Τυπογραφείον-Φραγκλίνος, Ιω. Γιανννοπούλου Ηπειρώτου και Μ. Σακκορράφου, 1867).

  71. Παναγιώτης K. said

    46,52,53. Ας αποπειραθεί κάποιος να διαβάσει τα μνημόνια για να δούμε μετά τι έχει καταλάβει!

    Δεν η γλώσσα το πρόβλημα. Δηλαδή αν πρόκειται για δημοτική ή καθαρεύουσα. Είναι η νομική…ιδιόλεκτος που κάνει τα πράγματα ακατάληπτα!

  72. BLOG_OTI_NANAI said

    «αγών υπέρ της αυτονομίας [εννοεί την επανάσταση του Εικοσιένα, ομολογώ πως δεν έχω συναντήσει άλλη φορά αυτή τη διατύπωση]»

    Υπάρχει μερικές φορές και στα ΑΕΠ, π.χ.

  73. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Το ίδιο βράδυ οι ληστές στήναν τσιμπούσι, λες και όλα ήτανε τριανταφυλλένια -είχε σφάξει ο Φώτης έν’ αρνί του έρμου Καφετζή, το ψήναν, είχανε και το κρασί τους, μυστηριωδώς κι αυτό, κι ετοιμάζονταν για ευωχία. Ωστόσο, πριν αρχίσουν, είπε ο Φώτης, «φέρτε μου το κόκαλο της πλάτης», να διαβάσει τα σημάδια, κι όταν την εξέτασε μπροστά στις φλόγες, έβγαλε ένα στεναγμό, του ξέφυγε, πρόβλεψε, «μπορεί αυτό, ωρέ, να ‘ναι το τελευταίο γλέντι μας», ο μυστικός τους δείπνος. . .
    Νίκος Μπακόλας, Κέδρος 1998
    Μπέσα για μπέσα ή Ο άλλος Φώτης/Ο ληστής στον καθρέφτη

    Click to access bakolas%20bessa%20papatheodorou.pdf

  74. Georgios Bartzoudis said

    (α) «κρεμά εις την ζώνην και επί του στήθους του διάφορον αργυρούν κόσμον, οίον παλάσκας, φυσεκλίκια, γαντζούδια, κουζέκια, μελουδάρια και τα τοιαύτα».
    # «γαντζούδια»? Μακεδόνας ήταν ο Μοσχονήσιος, ή μηπως (βορειο-ανατολικο) Θρακιώτης?

    (β) «Αι γυναίκες των τίκτουσιν ενίοτε εντός των δασών, καθ’ ην στιγμήν ασχολούνται εις την συλλογήν καυσοξύλων και χωρίς να διακόψωσι το έργον των παραλαμβάνουσι τα καυσόξυλα και το νεογεννηθέν επί των ώμων των και το μεταφέρουσιν εις την σκηνήν των».
    # Μία (καθιαυτού) Μακεδόνισσα ονόματι Ευθαλία, έγκυος ούσα, συμμετείχε σε συνηθισμένο σόμπορο γυναικών. Σε μια στιγμή, σηκώθηκε για να πάει «προς νερού της» και μετά από λίγο γύρισε στο σόμπορο με το νεογέννητο στην ποδιά της!
    # Αντίθετα η Σουλτάνα, επίσης έγκυος ούσα, …ανήγειρε ιδιοχείρως το σπιτάκι της (με καλαμωτές λασποσοβατισμένες και με στέγη από σάζια). Μόλις το αποπεράτωσε ήρθε η ώρα της να γεννήσει [συνήθως αυτή η ώρα είναι λίγο πριν φέξει. Δεν ξέρω γιατί]. Χωρίς μαμή, και εντελώς μόνη της, πέθανε η Σουλτάνα χωρίς να μπορέσει να γεννήσει. «Έσκασε η κουρμάδα», έλεγε το γυναικαριό.

  75. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα!

    55-56 Ετσι το καταλαβαίνω κι εγώ. Και προφανώς άγραφος ήταν ο κώδικας.

    62 🙂

    68 Ωχ….

    69 Ναι, μου το επιβεβαίωσε

    70 Φοβερά ενδιαφέρον!

    74 Είχε κρατηθεί, συγγνώμη

  76. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Του Τούτουνα

    Ένας Μοίραρχος μωρέ κι ενάς Συνταγματάρχης,
    ώρε πήραν τα βουνά Χελιώτη, Τούντουνα,* Τροπολιτσιώτη.

    Πήραν τα βουνά μωρέ, πήραν τα βιλαέτια,
    ώρε και όλο ρώταγαν Δημήτρη, Τούντουνα, Πάσα κι Αργίτη.

    Μην τον είδατε μωρέ, τον Τούντουνα τον κλέφτη,
    ώρε μην τον είδατε Χελιώτη, Τούντουνα Τροπολιτσιώτη.

    *Ο Δημήτρης Τούτουνας ήταν διαβόητος λήσταρχος από τα Ταρσανέικα Αρκαδίας. Έχοντας ως ορμητήριό του το Βαλτέτσι έδρασε κατά την περίοδο 1874 – 1881 στην Τρίπολη, στην Τεγέα, στην Μαντινεία και στο Κορύθιο.

  77. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Το Κακοσούλι να καεί, τ’ Ανάπλι να βουλιάξει
    και του Νιοκάστρου οι φυλακές, ο θιός να τις φυλάει,
    πο ‘χει λεβέντες διαλεχτούς κι ούλο βαρυποινίτες,
    μέρα και νύχτα καταγής, στον τοίχο ακουμπισμένοι
    εσάπη το κορμάκι τους, εσάπη το κορμί τους
    https://www.arcadiaportal.gr/news/o-kosmos-ton-voynon-enantion-toy-kratoys-i-listeia-ton-19o-aiona

  78. Γιάννης Κουβάτσος said

    68: Ψωμί δεν έχουμε να φάμε, ραπανάκια για την όρεξη… Μα όλα να τα ‘χει πει αυτός ο λαός… Βάλε και το ανέκδοτο με τη γνωστή κατακλείδα «απο οργάνωση, όμως, ε;».😊 Κεραμιδαριό και φέτος η εκπαίδευση.

  79. Μιχάλης Ρουμελιώτης said

    @55. Πειστικές οι ερμηνείες σου, αλλά διατηρώ τίς αμφιβολίες μου για τό κείμενο. Σύμφωνα με αυτά που λες, θα έπρεπε να γράφει: 6) «Απαχθείς αιχμάλωτος, άπαξ και, κατά τήν φράσιν των, λυτρωθείς, δεν απαλλάσσεται…», 13) «Να πληρώνωσιν και τα εν καταδιώξει ή εν επισήμοις ημέραις πρόβατα ή αίγας, άτινα…». (Στό τελευταίο μπορούμε αφαιρώντας τό πρώτο «ή», να εισαγάγουμε και μια εξίσου λογική τροποποίηση στήν ερμηνεία σου. Ότι δηλαδή ο κανόνας αφορά τούς ληστές εκείνους που όταν ήταν μέρα γιορτής που άρπαξαν τό ζωντανό, τό θεωρούσαν ότι σφάχτηκε λόγω τής ημέρας, και ότι δεν χρωστούσαν να πληρώσουν γι’ αυτό.)

    @52. Εμμ, μια χαρά τά καταλαβαίνω τά νομικά κείμενα. Στά νομικίστικα, αν υπάρχει πρόβλημα, αυτό κατά κανόνα έγκειται στό ότι δεν ξέρει τί λέει, ή και τί θέλει να πει, αυτός που γράφει. (Τά χειρότερα όμως είναι τά παραθέματα τών δημοσιογράφων, ιδίως από δικαστικές αποφάσεις ή σχεδιάσματα αυτών. Πολλές φορές βλέπω να γράφουν τό αντίθετο από αυτό που μάλλον λέει κανονικά η απόφαση.) Εν πάση περιπτώσει, όπως πολύ σωστά (συνάγω ότι) θεωρείς, και όπως λέει και ο Παναγιώτης στό 71, τό πρόβλημα εδώ δεν είναι πρόβλημα παλαιότητας τής γλώσσας. Τέλος, ειδικά για τά νομικά κείμενα, μια χαρά είναι τό λεκτικό και η σύνταξή τους, και μια χαρά θα μπορούσε να τά παρακολουθήσει οποιοσδήποτε, αν δεν υπήρχε τό πρόβλημα τού λεξιλογίου, τό οποίο μπορεί να φαίνεται γνωστό, αλλά στά νομικά προϋποθέτει πάντα γνώσεις και διακρίσεις άγνωστες στούς μη νομικούς. Ακόμα και οι μακροπερίοδες δικαστικές αποφάσεις εύκολα θα μπορούσαν να διαβαστούν, από όποιον μπορεί να διαβάσει π.χ. τό Κιβώτιο τού Αλεξάνδρου. Βέβαια είναι αλήθεια ότι, σιγά σιγά, από τή δεκαετία τού ’90 και δώθε, εμφανίζεται μια προχειρότητα και στών δικαστικών αποφάσεων τή γραφή, όχι όμως και πάλι από αδυναμίες τής γλώσσας (καθαρεύουσας ή δημοτικής).

  80. Πέπε said

    76:

    Χωρίς τα τσακίσματα και τις αναδιπλώσεις, ο καθαρός στίχος είναι:

    Ένας Μοίραρχος κι ενάς Συνταγματάρχης,
    πήραν τα βουνά, πήραν τα βιλαέτια,
    κι όλο ρώταγαν
    [κάτι λείπει]
    Μην τον είδατε τον Τούτουνα τον κλέφτη;
    -Χτες τον είδαμε σε βλάχικα λημέρια
    πώς τον κέρναγαν πεντέξι βλαχοπούλες
    και τον ρώταγαν
    [πάλι κάτι λείπει]
    -Δεν παντρεύεσαι, δεν παίρνεις βλαχοπούλα
    σαν κι εμένανε;

    (Στο τέλος δε λείπει τίποτα, είναι κλασικό να τελειώνουν σε ημιστίχιο.)

    Λοιπόν, λέγαμε παραπάνω ότι τα δημοτικά τραγούδια κατά κανόνα αποτελούν ανακύκλωση-αναδιάταξη υλικού από παλιότερα τραγούδια. Εδώ όμως παρατηρούμε ότι ο στίχος δεν είναι στο κλασικό ιαμβικό 15σύλλαβο, αλλά σε τροχαϊκό 12σύλλαβο. Πολύ πιο σπάνιο ποιητικό μέτρο, και πολύ παλιό. Σε τέτοιο μέτρο βρίσκουμε συνήθως κάτι παμπάλαιες παραλογές και ακριτικά, άρα από τέτοια τραγούδια έχει αντλήσει υλικό ο «ποιητής» του Τούτουνα. Και πράγματι, ο πρώτος στίχος «Ένας μοίραρχος κι ένας συνταγματάρχης» παραπέμπουν ευθέως στο «ένας άγουρος κι ένας καλός στρατιώτης», μόνο που ο άγουρος κι ο καλός στρατιώτης είναι ένα πρόσωπο (επανάληψη του ίδιου περιεχομένου στα δύο ημιστίχια: παλιά κλασική τεχνική του δημοτικού, πιθανόν κάτι τέτοιο να υπήρχε κι εκεί όπου λείπουν συλλαβές: κι όλο ρώταγαν κι όλο συχνορωτούσαν, ξερωγώ), ενώ ο μοίραρχος κι ο συνταγματάρχης, πολύ πεζότερα, είναι ένας μοίραρχος κι ένας συνταγματάχης – ε, πέρασαν και καμιά 800ριά χρόνια από το πρωτότυπο.

  81. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Στις 4 Μαΐου ορίζονται οι αρμοδιότητες των νομαρχών. Το άρθρο 10 ορίζει πως ο Νομάρχης: «Οφείλει προ πάντων να αποστέλλει περιπόλους εναντίον των συσσωματωμένων
    κλεπτών και ληστών, μεταχειριζόμενος κατά τούτο την χωροφυλακή και την εθνοφυλακή, και να προσκαλεί, καθ’ όσον οι νόμοι και τα διατάγματα το επιτρέπουσι, την κατά τούτο σύμπραξη του πλησιέστερου στρατιωτικού αποσπάσματος, οσάκις η διακινδύνευση της κοινής ησυχίας ήθελεν υπαγορεύσει το μέτρο τούτο».
    Η επιδίωξη του νόμου είναι να εισέλθουν στον αγώνα εναντίον των ληστών και οι τοπικοί παράγοντες εξουσίας, καθώς συχνά φέρονται να αποτελούν μέρος του ληστρικού κυκλώματος.
    Αξίζει να σημειώσουμε ότι κατά τη περίοδο της Βαυαροκρατίας εισήχθη στην Ελλάδα μια μέθοδος εμπνευσμένη από την Γαλλική Επανάσταση, η οποία αφορούσε την εκτέλεση των θανατοποινιτών κυρίως κατηγορούμενων για ληστεία. Τον Μάιο του 1833 εκτελέστηκε η πρώτη θανατική ποινή με την μέθοδο της γκιλοτίνας

    Από τη ληστεία στην πολιτική δίωξη: Οι διοικητικοί εκτοπισμοί στην Ελλάδα 1871-1929

    Click to access GRI-2017-19019.pdf

  82. ΓΤ said

    @78 Δάσκαλος Θ13

    Eίμαι περίεργος ποιοι θα προσληφούν για μέντορες, πρόσωπα για να εμπνεύσουν τους νεοδιοριζόμενους…
    Θα σκάσουν όλα τα τέρατα μορφώσεως της Δεξιάς, καθηγεσία στα Σκόιλ Ελικικού, η κυρα-Καίτη, που έχει κάνει σεμινάριο 3 ωρών για τη ζωή της Μοντεσόρι, και 2 ώρες που πρόλαβε, γιατί μετά άρχιζε ένα σίριαλ, κι έφυγε στο διάλειμμα, για ένα παλιό MS Word…
    Θα πηγαίνει η Φροσούλα, δασκαλίτσα φρέσκια, στη Σίκινο, και θα την περιμένει στο λιμάνι ο Μέντωρ Κυκλάδων.
    Πω, ρε μαν, θα ρωτάς τον άλλο τι επαγγέλλεται, και θα σου απαντά, καραμουζάτος διάνος σαν το ανθρωπάκι της «Μαλαματίνας», «είμαι μέντορας στο 2ο Μοσχάτου».
    Αναμένονται πολύ δυνατές εικόνες από τα σχολεία.
    Μπορεί να λείψει η θέρμανση, αλλά δεν θα λείψουν οι μέντορες…

  83. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    80 ωραία παρατήρηση. Σα να θυμάμαι κάτιτ ανάλογο σε ριζίτικα;
    >>τα δημοτικά τραγούδια κατά κανόνα αποτελούν ανακύκλωση-αναδιάταξη υλικού από παλιότερα τραγούδια
    Ναι,
    Η Εφημεριδα Αιών λέει, γράφει το 1881, όταν παραδόθηκε και δικάστηκε ο Τούτουνας,
    διασκευάζοντας το τραγούδι «Τώρα τα πουλιά», η τοπική κοινωνία τραγουδούσε για τον ληστή:

    Τώρα τα πουλιά τώρα τα χελιδόνια
    τώρα οι πέρδικες Χελιώτη,
    Τούτουνα Τριμπολιτσιώτη.
    Τώρα οι πέρδικες συχνολαλούν και λένε,
    Μην τον είδατε Χελιώτη,
    Τούτουνα Τριμπολιτσιώτη.
    Μην τον είδατε μωρέ τον Τούτουνα τον κλέφτη,
    Χθες τον είδαμε σε ενός βλάχου τη στάνη,
    Τον κερνάγανε πέντε έξι βλαχοπούλες,
    Και η μικρότερη στο αυτί τον κουβεντιάζει.
    Δεν παντρεύεσαι, δεν παίρνεις βλαχοπούλα;
    Σαν και μένανε, σαν και την αδελφή μου;…
    https://www.arcadiaportal.gr/news/o-kosmos-ton-voynon-enantion-toy-kratoys-i-listeia-ton-19o-aiona

  84. Είχα γράψει πως έβαζα στοίχημα για τον Αυγενάκη πως θα φωτογραφιζότανε με την Ντρισμπιώτη αλλά δεν προέκυψε ως τώρα, προέκυψε όμως το ρεπορταζ ;

    Πόσα άτομα από το γραφείο του υφυπουργού αθλητισμού Λευτέρη Αυγενάκη επικοινώνησαν με το περιβάλλον της Αντιγόνης Ντρισμπιώτη για να κλείσουν μια φωτογράφηση με τον Λευτέρη, αλλά “έφαγαν πόρτα»: over ή under 5,5; (ΚΟΥΙΖΟΣ – ΝΕΑ ΚΡΗΤΗ)

    Αυτό είναι ένα ακόμα χρυσό για την Αντιγόνη που ψυλλιάζομαι πως είναι ασπρόμαυρων χρωμάτων…

    Και μια ερώτηση για τους βάζελους του ιστολογίου : αυτός ο Μπερνάρ που δέχτηκε να έρθει στον ΠΑΟ με το 1/3 των αποδοχών που έπαιρνε, τι σχέση έχει με την Σάρα ;;

  85. Γιάννης Κουβάτσος said

    82:Όχι, μαν, «μάχιμοι» εκπαιδευτικοί με μεγάλη πείρα θα είναι και κάποια αυξημένα τυπικά προσόντα. Θα δω τους πρώτους μήνες πώς θα λειτουργήσει το πράγμα και θα τα λέμε.

  86. sarant said

    80 Ωραίος!

    81-83 Μπράβο, πολύ ενδιαφέροντα

    82 Για την Ελληνική Αγωγή δε λέτε τίποτα

  87. Psi said

    @26
    Τωρα καταλαβα: Χιλιοι […] απο μπροστα
    και [αλλοι χιλιοι, που κανουν] δυο χιλιαδες, πισω

    το 500-500 το ειχα σκεφτει, παλι δε μου εβγαινε 😦

    Με εχει καταστρεψει ο ρασιοναλισμος, ουτε ενα δημοτικο δε μπορω να ευχαριστηθω!

  88. Spiridione said

    55. Έτσι είναι. Για το πρώτο, ο συγγραφέας εξηγεί παρακάτω ότι «Οι λησταί απάγοντες αιχμαλώτους προς τον σκοπόν του να λάβωσι λύτρα, έχουσι το συμφέρον να διατελή η κοινωνία υπό την ιδέαν, ότι άνευ της πληρωμής αυτών, αδύνατον έστι ν’ απαλλαχθή ούτος». Δηλαδή αν οι ληστές αντιλαμβάνονταν ότι, μετά την απαγωγή, τους καταδίωκαν αποσπάσματα, σκότωναν αμέσως τον απαχθέντα, για να περάσουν το μήνυμα ότι αν πάτε να μας κυνηγήσετε δεν θα σωθεί ο απαχθείς.
    Για το δεύτερο, σε άλλο σημείο ο συγγραφέας λέει «παρ’ απάσαις ταις ληστοσυμμορίαις υπάρχει γενικός κανών, ότι εφ’ όσον ο αιχμάλωτος μένει πλησίον του, οφείλουσι ν’ απέχωσι πάσης άλλης ληστοπραξίας, να μη ενοχλώσι κανένα, και να μη λαμβάνωσι ουδ’ αυτάς τας τροφάς διά της βίας, αλλά να τας προμηθεύωνται παρά των αποκλειστικώς φίλων των. Εν άλλαις λέξεσιν, οι λησταί κηρύττουσι τελείαν ανακωχήν μετά της κοινωνίας, και καταγίνωνται αποκλειστικώς εις την παραλαβήν των λύτρων».
    Ίσως και κατ’ επέκταση, όταν βρίσκονται υπό καταδίωξη, σε δυσχερή θέση, να έχουν ως άγραφο κανόνα να πληρώνουν τα ζώα για να τα έχουν καλά με τους χωρικούς. Και κάτι ανάλογο και τις επίσημες ημέρες τις γιορτές, που είναι σημαντικά τα ζώα για τους χωρικούς.

  89. Psi said

    Το οτι οι «Βλαχοι» δε μιλουσαν ολοι βλαχικα (ρουμανικα) δε φαινεται και απο την εκφραση «Αρβανιτοβλαχοι»? (δηλαδη μιλουσαν και αλβανικα). Ετσι, αφηνει ανοιχτο το ενδεχομενο οτι καποιοι μπορει να μιλουσαν και ελληνικα 🙂

  90. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Σάν νά μήν εἶδα σήμερα νά ἀναφέρεται τό πολύ καλό βιβλίο τοῦ Μακεδόνα Τζανακάρη γιά τούς ληστές..

    https://www.metaixmio.gr/el/products/%CE%BF%CE%B9-%CE%BB%CE%AE%CF%83%CF%84%CE%B1%CF%81%CF%87%CE%BF%CE%B9

  91. Γιάννης Κουβάτσος said

    Έχεις δίκιο, γιατρέ. Πώς και δεν αναφέρθηκε αυτό; Το ξεχάσαμε. 😊

  92. gbaloglou said

    Δωδεκάλογος ληστών υπάρχει και στον «Συλλαίο» (1909), «πρωτότυπος ασιανή μυθιστορία» που συνέγραψε ο δημοτικός ιατρός Σμύρνης Νικόλαος Βακαλόπουλος, βλέπετε σελίδα 170 (191 στο pdf) εδώ: μέγας κοινός παρονομαστής η αποχή από τις γυναίκες 🙂 Η διάλεκτος των παρά τον Όλυμπο ληστών διασώζεται στις σελίδες 152-155 (171-174 στο pdf). Την μνήμη αυτού του σπάνιου βιβλίου διέσωσε ο εγγονός του συγγραφέα Αντώνης Βλασσόπουλος, εκδίδοντας (Εκδόσεις Ροδολίβος) στα μέσα του μήνα τον νέο «Συλλαίο» (περιέχει τον δωδεκάλογο στην σελίδα 242 καθώς και αρκετά άλλα αποσπάσματα από τον παλαιό «Συλλαίο»), δείτε εδώ.

  93. Πέπε said

    89
    Το ίδιο το κείμενο δεν αφήνει ενδεχόμενα, είναι κατηγορηματικό: όλοι μιλούν ελληνικά, οι Αρβανιτόβλαχοι και αλβανικά αλλά πιο σπάνια. Και μόνο που μπαίνει στον κόπο να μας πει ότι μιλούν ελληνικά, δείχνει ότι δεν το θεωρεί δεδομένο, άρα αν μιλούσαν κάτι άλλο δε θα το απέκρυπτε. Εγώ το μόνο που συμπεραίνω είναι ότι εδώ η λέξη Βλάχοι δε σημαίνει εθνοτικά Βλάχοι – αλλά με την έννοια απλώς του νομάδα βοσκού το έχω ξανακούσει κι αλλού.

    83
    Μωρέ μπράβο Έφη!
    Βασικά το ίδιο τραγούδι, μόνο που ο πρόλογος είναι δανεισμένος από άλλο τώρα τραγούδι. Το «Τώρα τα πουλιά», άλλο ένα από τα λιγοστά και παμπάλαια τραγούδια σ’ αυτό το μέτρο, είναι «Ο ύπνος του Άγουρου και η Λυγερή».

    Στην Κάλυμνο:

    Κάπου στην Πελοπόννησο:

    Στην Κάρπαθο:

    Εκτενέστατο, δε νομίζω να σώζεται πουθενά ολόκληρο από την αρχή μέχρι το τέλος. Σε κάθε τόπο έχουν κρατήσει κάποιο απόσπασμα που, προσθέτοντας αρχή και/ή τέλος, το αυτονομούν σε ξεχωριστό τραγούδι, με αποτέλεσμα να μην πολυφαίνεται ή να μη φαίνεται και καθόλου ότι όλα αυτά είναι το ίδιο τραγούδι.

  94. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Κάπου πῆρε τό μάτι μου ὅτι αὐτό τό φαινόμενο τῆς ληστείας ἔπαυσε κατά τήν δεκαετία τοῦ ’30, ἀλλά δέν εἶναι ἀκριβῶς ἔτσι. Ἀναφέρονται -ἔστω καί λίγες, ἔστω καί ὄχι «τραγουδισμένες»- περιπτώσεις ληστῶν μέχρι καί τά χρόνια τῆς Κατοχῆς, μάλιστα δέ ὁ Βελουχιώτης στήν Ρούμελη (νομίζω καί ὁ Ζέρβας στήν Ἥπειρο) κάποιους ἀπό αὐτούς τούς «πάτησε», τούς φρονίμευσε καί τούς ἐνέταξε στίς δυνάμεις του..

  95. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    90,91,
    Λέω, κάπου τον είδα τον Τζανακάρη, και ναι στο σχ. 33 παρεμπίπτουσα αναφορά, όμως για άλλο,παλαιότερο, αλλά σχετικό με το θέμα, βιβλίο:
    Οι ερευνητές και συγγραφείς Θεόδωρος Νημάς και Βασίλης Τζανακάρης (Τα παλληκάρια τα καλά σύντροφοι τα σκοτώνουν, Εκδόσεις Καστανιώτη ΑΕ, 2002)
    http://drakotrypa.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=695:2011-03-20-09-47-31&catid=916:2009-03-17-23-21-34&Itemid=212

  96. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    93 Ετούτο εδώ, το οργανικό ποιο ΄ναι; ή του κάνανε δικό του, σκοπό Τουντουνα ;

  97. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @95. Ὁ κύριος τίτλος τοῦ (σπουδαίου Μακεδόνα/ Σερραίου πνευματικοῦ ἀνθρώπου) Βασ. Τζανακάρη εἶναι ξεκάθαρος γιά τήν θεματολογία του (οἱ Λήσταρχοι), ὁ δέ ἔμμετρος ὑπότιτλος πού προσθέτει (Τα παλληκάρια τα καλά σύντροφοι τα σκοτώνουν) προϊδεάζει γιά ἕναν τόνο συμπάθειας πρός αὐτούς..

  98. Πέπε said

    96
    Μια φράση επαναλαμβάνει συνέχεια, μια στα ψηλά μια στα χαμηλά. Άρα λογικά θα είχε λόγια, κι απλώς εδώ το παίζουν οργανικά. Θα ήταν ο σκοπός κάποιας από τις παραλλαγές που μας βρήκες, Έφη, ή κάποιας άλλης παρόμοιας. Βέβαια, θα υπέθετα κι εγώ ότι σ’ ό,τι σκοπό και να το τραγουδούσαν θα ήταν ο σκοπός προϋπάρχοντος τραγουδιού, κι όχι να του συνέθεσαν δικό του. Αυτόν δεν τον έχω ξανακούσει (πράγμα που δε σημαίνει τίποτε, μπορεί και να ‘ναι πασίγνωστος στους ασχολούμενους περί τα μοραΐτικα). Για να τον ονοματίζουν Τού(ν)τουνα, αν δεν είναι πρωτότυπος -που θα με εξέπληττε- ίσως είναι παλιότερος μεν, αλλά με το τραγούδι του Τού(ν)τουνα να έχει επισκιάσει τα παλιότερα.

  99. Γιάννης Κουβάτσος said

    Έχει εκδώσει και αυτό ο Τζανάκαρης:
    https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&url=https://www.politeianet.gr/books/9789605662455-tzanakaris-i-basilis-metaichmio-fotis-giagkoulas-o-apethantos-228283&ved=2ahUKEwiwoZKa-d_5AhWTVfEDHUI0CmsQFnoECA8QAQ&usg=AOvVaw1CS8SbhTRs3-zlqfKhUe_1

  100. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Η διάσημη κεφαλή του Γιαγκούλα είναι διατηρημένη σε άριστη κατάσταση.
    Στο Εγκληματτολογικό Μουσείο
    (Για γερά στομάχια)
    https://www.lifo.gr/arxeio/mesa-sto-egklimatologiko-moyseio-tis-athinas

  101. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    299. Ὁ Τζανακάρης, Γιάννη, πρώην ἐκδότης τοῦ ἐξαιρετικοῦ περιοδικοῦ «ΓΙΑΤΙ», εἶναι κάσμημα γιά τήν πνευματική Μακεδονία. Στήν ἐργογραφία του περιλαμβάνονται δεκάδες ἱστορικοί καί ἄλλοι τίτλοι..

  102. Χαρούλα said

    Για το άρθρο 6. Διαβάζοντας το κατάλαβα πως ακόμη κι αν «λυτρωθεί» και τους ακολουθήσει, τα λύτρα πρέπει να πληρωθούν. Και σκέφτηκα ότι γινόταν για να αποφύγουν περιπτώσεις σκόπιμης παραπλάνησης.
    Διαβάζωντας βέβαια τις δικές σας ετυμολογικές ερμηνείες, κατάλαβα πόσο απλοϊκά το αντιμετώπισα.

    Δύτη κ Κουβάτσε η Γιαννάτου

    Και ο ληστής, που χρόνια, με απασχολούσε γιατί είχε ένα μάτι. Εστω μεγάλο, έστω στην πλάτη.(δεν μπορούσα να διαλέξω)

  103. sarant said

    90 Καλά κάνεις και αναφέρεις τον Τζανακάρη. Δυστυχώς δεν έχω διαβάσει το βιβλίο του

    92 Γεια σου Γιώργο!

  104. Γιάννης Κουβάτσος said

    101:Και η κόρη του, η Βάσια Τζανάκαρη. Συγγραφέας και βραβευμένη μεταφράστρια καλής ξενης λογοτεχνίας.

  105. ΓΤ said

    104@ Δάσκαλος Θ13

    Ναι, Γιάννη, αλλά επειδή είσαι «γκουλιόμπαρος δασκαλάκος», δεν γνωρίζεις ότι το πραγματικό κόσμημα της πνευματικής Μακεδονίας είναι ο Μπαρτζούδης 😛

  106. Costas Papathanasiou said

    Ενα τραγούδι για τον “Βασιλιά των Ορέων” όπως τον αποκαλεί ο Δ.Χαλατσάς:
    “Του Βασίλη Καλαμπαλίκη” 
    (Τσάμικο που τραγουδιέται με έκταση των ημιστιχίων, παρεμβάλλοντας και το όνομα του ληστή:
    “Τρεις πε – νε – ρδικούλες κά – να θονταν, Βασίλη, Βασίλη/ Άειντε, στο Ζαγαρά στη ράχη, μωρέ, Καλαμπαλίκη” κλπ)
    Τρεις περδικούλες κάθονταν, στο Ζαγαρά στη ράχη,/ Η μια τηράει τη Λιβαδιά, κι η άλλη κατ’ τη Φήβα.
    Κι η τρίτη η μικρότερη, μοιριολογάει και λέει:/
    -Πολλή μαυρίλα πλάκωσε, μαύρη σαν καλιακούδα./ -Αφήτε τους κι ας έρχονται, σαν παλιοκερατάδες…/
    …Σε κλαίει η Νιάλα η ψηλή, σε κλαίν’ τα πέντε αδέρφια./ Σε κλαίει κι η μανούλα σου, παρηγοριά δεν παίρνει.
    (βλ. https://sarakatsanoi.blogspot.com/2019/06/2.html και https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%92%CE%B1%CF%83%CE%AF%CE%BB%CE%B7%CF%82_%CE%9A%CE%B1%CE%BB%CE%B1%CE%BC%CF%80%CE%B1%CE%BB%CE%AF%CE%BA%CE%B7%CF%82 )
    …Ένα για τον τρομερό Γιαγκούλα:
    “Εγώ ήμουν ένας φοιτητής/ και τώρα έγινα ληστής
    Ρέμα το ρέμα ρεματιά/ στης Ελασσόνας τα χωριά
    μια βλαχοπούλα έπλενε,/ “Φώτη Γιαγκούλα” έκραζε.
    -Γεια σου, χαρά σου, λυγερή./ -Καλώς το Φώτη το ληστή.
    -Μην είν’ στρατιώτες στο χωριό/ μην είν’ και το ευζωνικό;
    – Ούτε στρατιώτες στο χωριό/ ούτε και το ευζωνικό,
    μον’ένας βλάκας μοίραρχος/ κι ένας ανθυπομοίραρχος.
    Λένε θα σε σκοτώσουνε/ και θα σε βαλαντώσουνε.
    -Αν έρθω βράδυ στο χωριό/ θα τους σκοτώσω και τους δυό”
    (Δημήτρης Χαλατσάς, Ληστρικά Τραγούδια, Αθήνα: Εστία, 2000 σ.182).
    …Και αντι-βαυαρικές/-εξουσιαστικές συσχετίσεις στο διαδικτυακό pdf: Η κοινωνική ληστεία στον Ελλαδικό χώρο 1830-1940 (: Ομόθεμες εισηγήσεις στα πλαίσια εκδήλωσης που έγινε στο Ελευθεριακό Στέκι”Πικροδάφνη” στο Μπραχάμι” στις 19 Ιουνίου 2002)

  107. Αγγελος said

    Κι εμένα μου ´κανε εντύπωση ότι όλοι οι «Βλάχοι» φέρονται να είναι ελληνόφωνοι, εκτός από τους δίγλωσσος Αρβανιτόβλαχους. Προφανώς, «βλάχοι» σημαίνει νομαδικοί κτηνοτρόφοι (π.χ. Σαρακατσάνοι), ενώ βλαχόφωνοι Βλάχοι δεν υπήρχαν στην Ελλάδα του Όθωνα (που δεν περιλάμβανε ούτε τη Θεσσαλία).

  108. Γιάννης Κουβάτσος said

    105:Και της Βόρειας; Ωχ, πιπέρι στο στόμα, ανακαλώ ο γκουλιόμπαρος. 🤷‍♀️

  109. ΣΠ said

    105, 108
    Το τραβάει ο οργανισμός σας να τ’ ακούσετε.

  110. Georgios Bartzoudis said

    105, ΓΤ said…
    # Απομακρύνομαι. Στρουθοκάμηλος εν …ιστολογίω!

  111. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @94. Τό ξανακοίταξα Νικοκύρη. Ἔκανα λάθος. Αὐτούς πού τάπωσε καί ἔκανε δικούς του ὁ Βελουχιώτης δέν ἤτανε ληστές πού κρατοῦσαν ὁμήρους κλπ ἀλλά κάνανε προηγουμένως ἄλλου εἴδους κλοπές καί ληστεῖες (ζῶα, χρήματα κλπ).

    Καλημέρα σας!

  112. Alexis said

    Εν τω μεταξύ, ψάχνοντας στο διαδίκτυο πληροφορίες για τους περιβόητους λήσταρχους Ρεντζαίους, βλέπω εδώ να αναφέρεται ως τόπος καταγωγής του το Ανώγι Ιωαννίνων και εδώ το Ανώγι Θεσπρωτίας!
    Ευτυχώς η Βικιπαίδεια γράφει το σωστό Ανώγειο Πρεβέζης. 🙂

  113. Πισμάνης said

    Ασκήσεις αυτογνωσίας. Ανδρέας Μοσχονήσιος, ένας ακόμη περιηγητής τού τόπου μας.

  114. sarant said

    111 Είναι γεγονός ότι το 1941 που κατέρρευσε το κράτος εμφανίστηκαν ληστές σε κάμποσες περιοχές. Γράφουν πολλοί σχετικά.

  115. Χαρούλα said

    #64 ΓΤ
    Αρχίζουν εκπομπές τατιανοευαγγελοτοπρωινάδικα.
    Και φυσικά, πως και που θα κάνει σόου; Αναλαμβάνει όσο-όσο συζητημένη υπόθεση. Από λεφτά δεν έχει ανάγκες. Την προβολή λατρεύει.
    Καημένε Οθωνα! Τόσος κόπος! Τόσος αυτοεξεφτιλισμός!Τουλαχιστον έμεινε η διασημότητα.

  116. ΓΤ said

    @115 Χαρούλα

    Χαρούλα, δήλωσε ότι δεν θα εμφανιστεί πουθενά. Βέβαια, παλαιότερα είχε δηλώσει ότι δεν θα την αναλάμβανε ποτέ.

  117. @ 41 Costas X

    Καλό. Και η ορθογραφία Ρετζ- (αντί Ρεντζ-) σωστή.

  118. @ 44 ΓΤ

    Καλό. 🙂

  119. @ 112 Alexis

    Σωστό.

  120. Rogue said

    Έχω μαζέψει εδώ μια μικρή βιβλιογραφία, για όποιον ενδιαφέρεται:

    Βιβλιογραφία

    Και το tag «ληστές» έχει διάφορα:
    https://kleftronia.wordpress.com/tag/%ce%bb%ce%b7%cf%83%cf%84%ce%ad%cf%82/

    Να προτείνω κι ένα κόμικς, «Ληστές: Η ζωή και ο θάνατος του Γιάννη και Θύμιου Ντόβα», του Γιώργου Γούση και του Γιάννη Ράγκου, εκδ. Polaris. Μυθοπλασία είναι, αλλά εμπνευσμένο απ’ τους Ρεντζαίους. Είναι εξαιρετικό. Και να πω ότι καλή η ανυποταξία, εγώ γουστάρω με χίλια (όπως φαίνεται απ’ τα λινκάκια), αλλά να ξέρουμε ότι χωράει πολλή αποδόμηση το θέμα, κι ότι η μυθολογία απέχει απ’ την πραγματικότητα.

  121. Για όσους δεν το έχουν δει, δημοσίευσα ένα ενδιαφέρον κείμενο (όχι δικό μου) για κάποιους ληστές …στου Ζαχαράτου, τον 20ό αιώνα, εδώ: https://dytistonniptiron.wordpress.com/2022/08/25/%ce%bb%ce%ae%cf%83%cf%84%ce%b1%cf%81%cf%87%ce%bf%ce%b9-%cf%83%cf%84%ce%bf%ce%bd-20%cf%8c-%ce%b1%ce%b9%cf%8e%ce%bd%ce%b1-o%ce%b9-%ce%ad%ce%bb%ce%bb%ce%b7%ce%bd%ce%b5%cf%82-p%ce%bf%ce%bc%cf%80/

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: