Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Πώς πιάσανε οι Αιγινήτες τον Κεμάλ (αφήγημα του Κ. Βάρναλη)

Posted by sarant στο 18 Σεπτεμβρίου, 2022


Τις τρεις προηγούμενες Κυριακές παρουσιάσαμε αποσπάσματα από τρία λογοτεχνικά έργα με θέμα τη Μικρασιατική καταστροφή: τα Ματωμένα χώματα της Διδώς Σωτηρίου, το Στου Χατζηφράγκου του Κοσμά Πολίτη και την Ιστορία ενός αιχμαλώτου του Στρατή Δούκα. Έκλεισε έτσι μια τριλογία.

Αν πάντως κάποιος έχει υπόψη του κάποιο καλό λογοτεχνικό κείμενο σχετικό με το 1922, ας το υποδείξει στα σχολια ή ακόμα ας το στείλει σκαναρισμένο μήπως το βάλουμε σε επόμενη Κυριακή.

Για αντίστιξη σήμερα βάζω ένα κείμενο σαφώς πιο ανάλαφρο, τον απόηχο της μικρασιατικής εκστρατείας και της ήττας στην Αίγινα το καλοκαίρι του 1922, όπως την είδε ο Κώστας Βάρναλης, που περνούσε εκεί τις καλοκαιρινές διακοπές. (Ο Βάρναλης είχε επιστρατευτεί το 1915 αλλά μετά δεν κλήθηκε να υπηρετήσει, ήταν άλλωστε και σχετικά μεγάλος πια).

Το κείμενο γράφτηκε το 1935 και δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Ανεξάρτητος, όπου ο Βάρναλης δημοσίευε σε συνέχειες τα φιλολογικά του απομνημονεύματα. Σε βιβλίο εκδόθηκε το 1981 σε επιμέλεια Κώστα Παπαγεωργίου (εκδόσεις Κέδρος).

Πώς οι Αιγινήτες πιάσανε τον Κεμάλ

Τέλη Αυγούστου του 1922, απάνου στην ακμή των μπαιν-μιξτ, των νυχτερινών χορών στο «Κόρτε», των σταφυλιών και των σύκων, καθώς και της μικρασιατικής εκστρατείας, ένα απόγεμα, που φυσούσε δυνατός και πρόσχαρος μπάτης, αρχίσανε να χτυπάνε ενθουσιασμένες όλες οι καμπάνες της Αίγινας: της μητρόπολης, της Παναγίας, τ’ Αϊ-Νικόλα.

Οι φάτσες των μαγαζιών, τα μπαλκόνια των σπιτιών, των ξενοδοχείων, του δημαρχείου γεμίσανε παντιέρες, μικρές και μεγάλες, από μπλάβες έως γκρίζες. Οι βάρκες μέσα στο λιμάνι απλώσανε στην κορφή της αντένας ή στο κοντάρι της πρύμνης από μια γαλανόλευκη και στολίσανε τ’ άλμπουρά τους με κλαριά από μυρτιά ή πεύκο. Κι ανοίγοντας τα πανιά τους στο δυνατό και πρόσχαρο μπάτη στο λιμάνι, λες και τις κυνηγούσανε και τις ερεθίζανε σαν άλογα τα απανωτά κύματα των ήχων, που στέλνανε οι καμπάνες από τη στεριά.

Ο κόσμος κατέβαινε στην προκυμαία να μάθει τι τρέχει. Και μόλις ακούγανε τι έτρεχε, οι φάτσες των αγαθών ανθρώπων αστράφτανε από ευχαρίστηση. Επιτέλους! Ο Θεός έκανε το θάμα του!

Τι έτρεχε δηλαδή;

Διαδόθηκε πως ήρθε τηλεφώνημα στο ταχυδρομικό κατάστημα της Αίγινας από την Αθήνα, πως ο στρατός μας έπιασε στη Μικρά Ασία τον Κεμάλ αιχμάλωτο με όλο του το επιτελείο!

–         Χριστός ανέστη, μπρε παιδιά!

–         Είδες; Δε σου το έλεγα; Αυτό θα ήτανε το τέλος του.

–         Άιντε τώρα, μπαρμπα-Φος, μάθε πως μια ελληνική μεραρχία κάνει δέκα φραντσέζικες!

Η τηλεφωνική συγκοινωνία Αίγινας-Αθήνας γίνεται ορισμένες ώρες της ημέρας. Έπρεπε να βραδιάσει για να πάρει γραμμή το ταχυδρομείο. Και τότες μας ήρθε η απάντηση: «ότι η είδησις επί του παρόντος ουδαμόθεν επιβεβαιούται· πάντως αναμένεται η σύλληψις του Κεμάλ, διότι έχει περικυκλωθεί υπό των Ελλήνων!»

***

Γρήγορα γρήγορα και με τρόπο κατεβήκανε οι παντιέρες (*). Οι βάρκες μαζέψανε τα κλαριά τους και δέσανε στο μουράγιο. Εκεί, φρόνιμες και ταχτικές, πάψανε να κουνάνε την ουρά τους απάνου στα ήσυχα νερά, που αστραποβολούσανε από τα ηλεχτρικά φώτα των αντικρινών μαγαζιών. Μαζί με τη μπουνάτσα έδυσε και το όνειρο του πατριωτικού θριάμβου κι απλώθηκε μπουνάτσα στις τρικυμισμένες φαντασίες!

– Πού θα μας πάει; λέγανε αναμεταξύ τους οι πιο θερμοί άνθρωποι. Δεν είναι σήμερα, θα είναι αύριο.

Μα αύριο (ήγουν μετά μια ή δυο βδομάδες) ήρθε το ανάποδο μαντάτο: μας έπιασε … ο Κεμάλ!

Δυο τρεις μέρες πριν αρχίσανε οι εφημερίδες και τα επίσημα ανακοινωθέντα να μασάνε τα λόγια τους. «Ερράγη εις έν ή δύο σημεία το μέτωπον… Ο στρατός συνεπτύχθη, όπως δώσει μάχην πλησίον των κέντρων εφοδιασμού του. Προσεχώς θ’ αρχίσει η αντεπίθεσις κτλ, κτλ.» Αλλά τα ψέματα τούτα δεν προφτάνανε να ριζώσουνε. Γιατί τα τραγικά γεγονότα ακολουθούσανε ραγδαία το ένα το άλλο. Κι η αλήθεια άρχισε να μη μπορεί να κρυφτεί: «Όλος ο στρατός φεύγει πανικόβλητος, ρίχνοντας τα όπλα του! Αιχμάλωτος ο στρατηγός Τρικούπης με όλες του τις μεραρχίες! Η Σμύρνη καίγεται! Ο στρατός κι ο ελληνικός πληθυσμός με μεγάλη αταξία και πατείς με πατώ σε κοιτάει να σωθεί στα βαπόρια κτλ, κτλ.»

***

Όσο να έρθουμε στα συγκαλά μας απ’ αυτές τις ειδήσεις, έφτασε στην Αίγινα το πρώτο βαπόρι με φυγάδες στρατιώτες. Το κατάστρωμα απάνου ήτανε γεμάτο φίσκα από πηλήκια. Το βαπόρι, αν δε γελιέμαι, τράβαγε για τον Πόρο ή για το Ανάπλι, μα οι Αιγινήτες στρατιώτες αναγκάσανε με τα όπλα στο χέρι τον καπετάνιο να σταματήσει να βγούνε.

Όλοι χωρίς απολυτήριο κι οι περισσότεροι χωρίς όπλα ξεμπαρκαριστήκανε στην Αίγινα αξούριστοι, κουρελιασμένοι, με τα μάτια ακόμα γεμάτα τρομάρα. Διηγόντανε πλήθος απίστευτες τραγικότητες της φυγής. Μα και ήτανε πολύ ευχαριστημένοι, που πήρε ένα τέλος αυτός ο βραχνάς. Πέσανε στο κρασί με τα μούτρα κάτου στις ταβέρνες. Κι άμα ήρθανε στο κέφι το στρώσανε στο τραγούδι και στο χορό. Και στα σμπάρα. Όλη η προκυμαία αναστατώθηκε από το τουφεκίδι. Μα και κανένας δεν τολμούσε να τους μιλήσει. Οι αρχές μαζευτήκανε στο καβούκι τους. Ένα δυο αξιωματικοί που βρισκόντανε εδώ, τρέξανε να κλειστούνε στα σπίτια τους. Γιατί ο κόσμος, τα είχε με τους αξιωματικούς, που δεν κάνανε το χρέος τους, μα φύγανε «ενώπιον του εχθρού!»

(*) Ο Μπραντές διηγείται κάπου πως το ίδιο γίνηκε μια φορά και στο Παρίσι, στον πόλεμο του ’71. Είχε διαδοθεί πως αιχμαλωτίστηκε ο πρωσικός στρατός, σημαιοστολίστηκε όλο το Παρίσι και το βράδυ βράδυ μαθεύτηκε η τραγική αλήθεια. Και τα χέρια βγαίνανε κρυφά και δειλά και ντροπιασμένα από παράθυρα και κατεβάζανε τις σημαίες.

Σχόλιο δικό μου πάνω στην υποσημείωση: Ο Μπραντές, που λέει ο Βάρναλης, πρέπει να είναι ο Δανός κριτικός της λογοτεχνίας Georg Brandes, που τότε στα γαλλικά τον λέγανε Georges Brandès.

 

Advertisement

73 Σχόλια προς “Πώς πιάσανε οι Αιγινήτες τον Κεμάλ (αφήγημα του Κ. Βάρναλη)”

  1. Παναγιώτης Κ. said

    Σύντομο και συμπληρωματικό για τα τραγικά γεγονότα εκείνης της εποχής.

  2. Λάμπας said

    Μια παρόμοια ιστορία για τον πόλεμο του 1897 υπάρχει, αν θυμάμαι καλά, στον «Λαγκά» του Δ.Βουτυρά.

    ‘Άιντε τώρα, μπαρμπα-Φος, μάθε πως μια ελληνική μεραρχία κάνει δέκα φραντσέζικες!» Σε τι ακριβώς αναφέρεται;

  3. leonicos said

    Καλημέρα

  4. Γιάννης Κουβάτσος said

    2:Ο Φερντινάν Φος ήταν Γάλλος στρατάρχης του Α’Π.Π.

  5. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    2-4 Αυτο. Δεν ξέρω μήπως, επιπλέον, ο Φος είχε κάνει τίποτα δηλώσεις για τον πόλεμο στη Μικρασία.

  6. mazianos said

    Όχι, δεν ήταν πάντα αμυνόμενη αυτή η χώρα.
    Υπήρξε και επιτιθέμενη, εξ αιτίας του μεγαλοϊδεατισμού κάποιων και το πλήρωσε ακριβά.
    Όσο για το γεγονός που περιγράφεται στο κείμενο, μου θύμισε το «Dewey defeats Truman» στο πρωτοσέλιδο των προεδρικών εκλογών του 1948, το οποίο άμεσα απεδείχθη «ράδιο – αρβύλα» ή fake news κατά την πιο πρόσφατη ορολογία.

  7. atheofobos said

    με τους αξιωματικούς, που δεν κάνανε το χρέος τους, μα φύγανε «ενώπιον του εχθρού!»

    Μου θύμισε τα όσα μου είχε πει ο πατέρας μου έφεδρος αξιωματικός στην Αλβανία. Όταν μπήκανε οι Γερμανοί και στάλθηκε το σήμα της συνθηκολόγησης, οι μόνιμοι αξιωματικοί σηκώθηκαν νύχτα και έφυγαν για τα σπίτια τους και όταν ξυπνήσανε ένα πρωί οι άλλοι, δεν υπήρχε κανένας να τους καθοδηγήσει πως να γυρίσουν πίσω στην πατρίδα!

  8. sarant said

    Τα λέμε το βράδυ, πάω σε άλλα ακρωτήρια!

  9. LandS said

    Δεν το βρίσκω και τόσο ανάλαφρο.
    Τόσο η χαρά για μια είδηση που δικαιώνει τις ελπίδες για την λήξη του πολέμου και μάλιστα αίσια, όσο και τα γλέντια των φαντάρων που ξαναβρέθηκαν στα σπίτια τους λυτρωμένοι από το φόβο του θανάτου, είναι τόσο αληθινά που είναι κάτι παραπάνω από υπογράμμιση της τραγωδίας.
    Ο Βάρναλης έδωσε όλη τη τραγωδία σε δυο εικόνες με κάπου εξακόσιες λέξεις όλες όλες.

  10. Reblogged στις anastasiakalantzi59.

  11. Spiridione said

    Ο Φος ήταν πρόεδρος μιας συμμαχικής στρατιωτικής επιτροπής που είχε συσταθεί, Comité Militaire Allié de Versailles. Αποφάνθηκε απαντώντας σε ερώτημα του Λόυντ Τζορτζ το 1920 ότι απαιτούνται 27 μεραρχίες για να υλοποιηθεί η συνθήκη ειρήνης μεταξύ Ελλάδας Τουρκίας
    http://www.venizelosarchives.gr/rec.asp?id=8601

  12. ΓΤ said

    http://www.venizelosarchives.gr/rec.asp?id=8381

  13. atheofobos said

    7
    Στο: Ο ΠΑΤΕΡΑΣ ΜΟΥ ΔΕΝ ΕΚΑΝΕ ΓΙΑ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΟΣ ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΣ!
    http://atheofobos2.blogspot.com/2008/03/blog-post_14.html
    γράφω για την επιστροφή του πατέρα μου από την Αλβανία.
    Ο τίτλος αναφέρεται στον τότε ορισθέντα κοινοβουλευτικό εκπρόσωπο του πιο πούρου Ελληνοχριστιανικού κόμματος στην χώρα μας (ΛΑΟΣ) ,που είχε ως σημαία του το Πατρίς-Θρησκεία –Οικογένεια και παρ΄ όλα αυτά η Πατρίς τον βρήκε Ανυπότακτο!

  14. Λάμπας said

    7. Για τις διαθέσεις των απλών φαντάρων απέναντι στους αξιωματικούς τους μετά την κατάρρευση του 41 πολύ διαφωτιστικές είναι οι αναμνήσεις του τότε μόνιμου αξιωματικού Δ. Δημητρίου, του μετέπειτα Νικηφόρου του ΕΛΑΣ. ( «Αντάρτης στα βουνά της Ρούμελης»). Μεταξύ άλλων, περιγράφεται και μια εξέγερση των στρατιωτικών τμημάτων που είχαν καταφύγει στη Λέσβο, με αφορμή το γεγονός ότι οι αξιωματικοί έσπευσαν μέσα στο χάος της κατάρρευσης να πληρωθούν κανονικά τους μισθούς τους.

  15. Spiridione said

    11, 12 Καλύτερα εδώ, από τα αρχεία του Foreign Office
    http://www.venizelosarchives.gr/rec.asp?id=8601

  16. Spiridione said

    15. Λάθος, εδώ
    https://books.google.gr/books?id=JJpnAAAAMAAJ&pg=PA54&lpg=PA54&dq=Foch+Lloyd+George+report+1920+27+divisions&source=bl&ots=1idN7eFZGb&sig=ACfU3U3R69vtU6unA3F5ixtOZlKFTarSbg&hl=el&sa=X&ved=2ahUKEwjMo9H17536AhVmwAIHHa0aAtcQ6AF6BAgREAM#v=onepage&q=Foch%20Lloyd%20George%20report%201920%2027%20divisions&f=false

  17. ΓΤ said

    «λες και τις κυνηγούσανε και τις ερεθίζανε»
    Γενικώς ερεθισμένος με την Αίγινα, όπως είχαμε δει στα #30, #36|07.08.2022.

    «πάψανε να κουνάνε την ουρά τους»
    με σαφώς στον νου σεισοπυγίδες

    «Το κατάστρωμα απάνου ήτανε γεμάτο φίσκα»
    και γεμάτο και φίσκα, και κατάστρωμα και απάνου

    τα «ηλεΧτρικά» αγκαλιά με το «ήγουν»

    «τηλεφωνική συγκοινωνία»;

    «οι φάτσες των μαγαζιών […] οι φάτσες των αγαθών ανθρώπων»

    Για τον δυνατό και πρόσχαρο μπάτη ενημερωνόμαστε μετά από καμιά πενηνταριά λέξεις ότι εξακολουθούσε και δυνατός και πρόσχαρος…

  18. ΓΤ said

    18.09.2013
    Παύλος Φύσσας

  19. Λάμπας said

    18. Τον σκότωσε ένας αριστερός για το ποδόσφαιρο (ενημέρωση ΣΚΑταΙ).

  20. Spiridione said

    Κατά σύμπτωση ο Georg Brandes είχε επισκεφτεί την Αθήνα λίγους μήνες νωρίτερα, τον Μάρτιο του 1922, και η επίσκεψή του είχε πάρει πολλή δημοσιότητα, αν και κυρίως για λάθος λόγους.
    https://www.academia.edu/45010709/_%CE%A0%CE%BD%CE%B5%CF%85%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AD%CF%82_%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B1%CE%BB%CE%BB%CE%B1%CE%B3%CE%AD%CF%82_%CF%83%CE%B5_%CE%B1%CF%84%CE%BC%CF%8C%CF%83%CF%86%CE%B1%CE%B9%CF%81%CE%B1_%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%AD%CE%BC%CE%BF%CF%85_%CF%84%CE%BF_%CF%84%CE%B1%CE%BE%CE%AF%CE%B4%CE%B9_%CF%84%CE%BF%CF%85_Georg_Brandes_%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD_%CE%95%CE%BB%CE%BB%CE%AC%CE%B4%CE%B1_%CF%84%CE%BF%CF%85_1922_

  21. LandS said

    @17
    Υπάρχουν απάνω (Α΄) και κάτω (Β΄) ακόμα και πάρα κάτω.
    Γεμάτο φίσκα, κάτι παραπάνω από στριμωχτά. Όσο δεν παίρνει.

  22. gbaloglou said

    6 Ειδικά το 1919 — αλλά και ο όρος «μεγαλοϊδεατισμός» — σηκώνει μεγάλη συζήτηση, και καλό θα ήταν να λαμβάνονται υπ’ όψιν και οι Τουρκικές θηριωδίες σε Μικρά Ασία (και Ανατολική Θράκη) κατά την δεκαετία που προηγήθηκε…

  23. ΓΤ said

    @21

    Απέχει πολύ το «φίσκα από πηλήκια»;
    Πάντως, μου είναι προφανές, δεν ξέρω γιατί, ότι οι στρατιώτες θα έτρεχαν να πάνε τέρμα πάνω, στο Α’.

  24. ΓΤ said

    @22

    Κι ακόμα περιμένουμε απάντηση, αγαπητέ, σε εκείνο το «Οι Τούρκοι μάς νίκησαν, αλλά δεν μας τιμώρησαν»…

  25. gbaloglou said

    24 Αλήθεια, που είναι σήμερα; Δεν ξύπνησε ακόμη; 🙂

  26. Georgios Bartzoudis said

    11, Spiridione said: «Ο Φος ήταν πρόεδρος μιας συμμαχικής στρατιωτικής επιτροπής που είχε συσταθεί, Comité Militaire Allié de Versailles. Αποφάνθηκε απαντώντας σε ερώτημα του Λόυντ Τζορτζ το 1920 ότι απαιτούνται 27 μεραρχίες για να υλοποιηθεί η συνθήκη ειρήνης μεταξύ Ελλάδας Τουρκίας».
    # Υποθέτω ότι ο Φος το είπε αυτό όταν ο Ελληνικός στρατός ήταν (μόνο) στην Ιωνία. Στα τέλη του 1920, όταν το μέτωπο είχε επεκταθεί, τα πράγματα ήταν πολύ πιο δύσκολα. Ο Μεταξάς, στον οποίο οι Κωσταντινικοί πρόσφεραν την αρχιστρατηγία (και την αρνήθηκε) είχε πει ότι για να κρατηθεί η Ιωνία και η ενδοχώρα της, πρέπει να έχουμε σε παράταξη 700 χιλιάδες στρατό (οι 27 μεραρχίες του Φος αντιστοιχούν σε 270 χιλ περίπου).
    Τέλος, το εκφερόμενο από κάποιους σχολιαστές μίσος κατά αξιωματικών (γιατί άραγε;), δένοντας «κόμπο» ότι ακούσαμε από τον παππού μας, είναι μεγάλο λάθος (για να το πω κομψά).

  27. Alexis said

    Σύντομο και ωραίο!

    #17: «Το κατάστρωμα απάνου ήτανε γεμάτο φίσκα»
    και γεμάτο και φίσκα, και κατάστρωμα και απάνου

    Μου θυμίζεις το ανέκδοτο με το φαντάρο που έκοβε μία-μία τις λέξεις από το τηλεγράφημα ώσπου έμεινε μια λέξη μόνο… 😆

  28. «Η Σμύρνη καίγεται! Ο στρατός κι ο ελληνικός πληθυσμός με μεγάλη αταξία και πατείς με πατώ σε κοιτάει να σωθεί στα βαπόρια».

    Ώστε δεν ήταν ένας απλός «συνωστισμός»;

  29. Spiridione said

    26. Ο Φος είχε πει τον Μάρτιο του 1920 ότι απαιτούνταν τουλάχιστον 27 μεραρχίες (προοδευτικά το νούμερο ενδεχομένως θα αύξανε) για την υλοποίηση της συνθήκης. 27 μεραρχίες = 400.000 στρατιώτες. Δες το έγγραφο του Foreign Office.

  30. Γιάννης Κουβάτσος said

    Ακόμα ειρωνείες για τον συνωστισμό; Ακόμη θέλουμε τη σχολική ιστορία όργανο της κυρίαρχης εθνικής εκδοχής; Ακόμη να διδάσκουμε στα παιδιά ότι το έθνος έχει πάντα δίκιο και οι εκάστοτε αντίπαλοι πάντα άδικο; Ακόμα θέλουμε τη διδασκαλία όχι όργανο για την ανάπτυξη της κριτικής σκέψης και της εθνικής αυτογνωσίας αλλά όργανο της εθνικιστικής προπαγάνδας; Ακόμη η σχολική ιστορία να είναι επιστημολογικά ανιστόρητη και παιδαγωγικά αντίπαλη των στόχων του σύγχρονου σχολείου; Ακόμη; Ως πότε;

  31. gbaloglou said

    30 Ναι, ακόμη!

  32. 30. Για την ταμπακιέρα θα μιλήσετε; Ποια είναι η δική σας άποψη; Ο χαρακτηρισμός ήταν σωστός ή λάθος;

  33. Γιάννης Κουβάτσος said

    Ο χαρακτηρισμός που έγινε παντιέρα των Ελληναράδων; Δεν με ενδιαφέρει ούτε σαν δάσκαλο ούτε σαν Έλληνα πολίτη. Με ενδιαφέρει η ουσία. Και την ουσία μάς τη δίδαξε ο Σολωμός μας: “Το έθνος πρέπει να μάθει να θεωρεί εθνικόν ό,τι είναι Αληθές”.

  34. ΓΤ said

    -Τι περιμένουν όλοι αυτοί συνωστισμένοι;
    -Ειν’ η φωτιά να ‘ρθεί επάνω τους απόψε…
    «Πέσε, σπαθί, με βια και κόψε»,
    διέταξε ο Κεμάλ, ο γαλλικής παιδείας μπρουτάλ

    Τι περιμένουν όλοι αυτοί στην αποβάθρα;
    Γενήκαν τώρα εφιάλτες όνειρα λάθρα
    -Είναι να γκρεμιστούν οι ήρωες απ’ τα βάθρα…

    Απόκαμες, μα έφτασες στα πλοία των Συμμάχων
    στη λάβα ανάμεσα παλεύοντας και στ’ άγριο μαυροβύθι
    μα όταν στη σχοινόσκαλα είδες να κόβονται
    τα χέρια των αμάχων
    κατάλαβες πως ήσουνα της Ιστορίας το κουτορνίθι

  35. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Καλημέρα!
    Η θλιβερή κατάσταση που περιγράφεται, ήταν «Της Κυριακής χαρά και της Δευτέρας λύπη», κυριολεκτικά εδώ η έκφραση (που λέγεται παροιμιακά για ψευτοπράματα, φτηνιάρικα αντικείμενα).

    32 και ποια είναι η ταμπακέρα;
    » …η φράση ήταν παρμένη από το βιβλίο του Ρίτσαρντ Κλογκ, που τόσο είχε επαινεθεί.»
    https://xyzcontagion.wordpress.com/2013/03/03/richard-clogg-maria-repoysi/
    https://sarantakos.wordpress.com/2020/04/13/riviera/
    Παρατήρησα ότι το συνωστισμός /συνωστίζονταν κλπ περιέχεται, μπορεί και στα τρία, (βιάζομαι προς στιγμήν για να τα ξαναδώ) προηγούμενα διηγήματα-αφιερώματα εδώ, των γεγονότων του ΄22.

  36. freierdenker said

    Ένα πράγμα που παρατήρησα στην ελληνική λογοτεχνία που έχω διαβάσει είναι ότι η Σμύρνη πριν την καταστροφή μπορεί μεν να χαρακτηρίζεται ως λαμπρή κοσμοπολίτισσα, αλλά η εικόνα της ως τέτοια απουσιάζει. Άλλες κοινότητες όπως οι Λεβαντίνοι, αναφέρονται μεν συχνά, αλλά παραμένουν άγνωστοι. Γνωστοί άγνωστοι αντί για άγνωστοι άγνωστοι, αλλά στην ουσία άγνωστοι.

    Ένα βιβλίο που ίσως κάποτε διαβάσω είναι το ιστορικό μυθιστόρημα Χαμένος Παράδεισος του Τζάιλς Μίλτον. Ο συγγραφέας έκανε κάποια έρευνα για την Σμύρνη και βασιζόμενος στις μαρτυρίες που συγκέντρωσε φτιάχνει στην αρχή του βιβλίου μια εικόνα χαμένου παραδείσου. Φαντάζομαι ότι η πραγματικότητα τελικά υποτάσσεται στην ανάγκη να πει μια ενδιαφέρουσα ιστορία, διότι υπάρχει το ερώτημα πόσο λαμπρή θα μπορούσε να είναι μια πόλη 250 χιλιάδων, στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, πριν 100 χρόνια.

    Μια και σε προηγούμενα άρθρα αναφέρθηκαν οι κουρείς της Σμύρνης, κάτι για τα κομμωτήρια από την αγγλική έκδοση του βιβλίου: When Marcel Mirtil came here on his world tour in 1909, it was the hair salons that caught his attention. ‘In sheer size, they were reminiscent of ballrooms’.

  37. Alexis said

    #28: Ε, «πατείς με πατώ σε» λέει, άρα «συνωστισμός» 😆

    (Φυσικά και έχετε δίκιο. Ο χαρακτηρισμός «συνωστισμός» είναι ανιστόρητος και κωμικός. Είναι σα να περιγράφουμε τα γεγονότα της 13ης Δεκεμβρίου 1943 στα Καλάβρυτα και να λέμε απλώς «οι Γερμανοί οργάνωσαν μαζικά αντίποινα και έκαψαν το χωριό»)

  38. Γιάννης Κουβάτσος said

    Άρα ελληναράδικη διδασκαλία της ιστορίας στα παιδάκια. Οκ. Μόνο που όταν κάνουν το ίδιο οι αντίπαλοι… συμπληρώστε «κοσμητικά» επίθετα κατά βούληση για να τους στολίσουμε τους ανιστόρητους.

  39. Λάμπας said

    26. Η αίσθηση της εγκατάλειψης και της προδοσίας από τους ανώτερους είναι κοινός τόπος στις μαρτυρίες των φαντάρων του μετώπου. Χαρακτηριστική της αγανάκτησης των «από κάτω» είναι η δολοφονία του Καρδιτσιώτη στρατηγού Παπαστεργίου στο Καστέλλι Κισσάμου (29/04/1941). Ο συγκεκριμένος έσπευσε να ακολουθήσει την κυβέρνηση στην Κρήτη, εγκαταλείποντας στην ηπειρωτική Ελλάδα τους 20.000 άνδρες της Μεραρχίας Κρητών, που διοικούσε. Τον σκότωσαν στη μέση του δρόμου…

  40. Η μακαρίτισσα Σμυρνιά γιαγιά μου, παρούσα και παθούσα και ως εκ θαύματος επιζήσασα, είχε αντίθετη άποψη από εσάς, χωρίς να έχει υπάρξει ούτε εθνικίστρια ούτε Ελληναρού.
    Αφου αναφερθήκατε στο σολωμικό Αληθές, ως αληθές δέχομαι την προσωπική της εμπειρία. Βέβαια, αν η αλήθεια δεν συμφωνεί με τις πεποιθήσεις μας, τόσο το χειρότερο για την αλήθεια.
    Σέβομαι και τιμώ το έργο σας ως Δάσκαλος, όπως και όλων των Δασκάλων. Επιτρέψτε μου όμως μια φιλικη συμβουλή: Μην σπεύδετε να κολλήσετε ταμπέλες (εθνικιστής, ελληναράς) σε όσους διαφωνούν με τις απόψεις σας, πρώτον, γιατί δείχνει ένδεια επιχειρημάτων, δεύτερον γιατί οξύνει και δεν προάγει τον καλοπροαίρετο διάλογο και, τρίτον, γιατί το ίδιο εύκολα θα μπορούσαν κι εκείνοι να σας κολλήσουν άλλες τεμπέλες. Άλλωστε η επικόλληση ταμπελών δεν τιμά κανένα, είτε είναι Δάσκαλος είτε είναι Έλληνας πολίτης.
    Ειλικρινώς (το εννοώ) τα σέβη μου.

  41. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Τήν Ρεπούση δέν θά τήν μνημονεύει στό ἐγγύς μέλλον κανείς γιά τήν ἐπιστημονική μεγαλοσύνη της (ἔχουν γραφῆ ἀρκετά τεκμηριωμένα ἐπικριτικά σχόλια γι αὐτό..), ἡ ἵδια παραδέχτηκε τό ἀτυχές τῆς ἐπίμαχης διατυπώσεώς της, ἀλλά ἐκτός ἀπό τήν πνιγηρότητα τῶν ἰδεολογικῶν ἀνέμων πού προσπάθησε νά παρεισαγάγῃ στήν ἱστορία μας (σ’αὐτό δέν ἦταν μόνη της!), δέν μπορῶ νά ξεχάσω καί τίς ἀθλιότατες προσωπικές ἐπιθέσεις πού δέχτηκε..

  42. Γιάννης Κουβάτσος said

    Η ίδια παραδέχτηκε το «ατυχές» της διατύπωσής της, αφού δέχτηκε αφόρητες πιέσεις. Κι όταν δέχεσαι αφόρητες πιέσεις, ποσο ειλικρινής είναι η παραδοχή του «λάθους» σου, Γαλιλαίε; Ανεξάρτητα από αυτό, όμως, το θέμα είναι: τι είδους ιστορία πρέπει να διδάσκουμε στα παιδιά μας; Θέλουμε να διαμορφώσουμε σκεπτόμενους πολίτες ή εθνοχουλιγκάνους; Η Ρεπούση, όποια γνωμη κι αν έχουμε γι’ αυτήν, μας βοηθά να σκεφτούμε πάνω σε αυτό το καίριο ζήτημα.

  43. Γιάννης Κουβάτσος said

    Να συστήσω πάλι και πάλι και πάλι αυτό το πολύτιμο βιβλίο :
    https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&url=https://www.politeianet.gr/books/9786180303674-ferro-marc-metaichmio-pos-afigountai-tin-istoria-sta-paidia-se-olokliro-ton-kosmo-191006&ved=2ahUKEwjr4cm3nJ76AhXWuaQKHc3RBNkQFnoECAUQAQ&usg=AOvVaw0UtQXrHypjjpyzGK9GigLQ

  44. Alexis said

    Το πρόβλημα δεν είναι στη λέξη «συνωστισμός» ή στο «ατυχές» της διατύπωσης.
    Το πρόβλημα είναι στην περιγραφή του γεγονότος.
    Όταν ένα τέτοιο γεγονός το περιγράφεις μόνο ως «συνωστισμό» και δεν λες τίποτα άλλο, αυτό είναι προβληματικό.
    Και δεν καταλαβαίνω γιατί αν πούμε την αλήθεια θα κάνουμε τα παιδιά εθνοχουλιγκάνους. Όλη την αλήθεια όμως. Προς όλες τις κατευθύνσεις.

  45. freierdenker said

    Στην αγγλόφωνη βιβλιογραφία για την καταστροφή της Σμύρνης (άρθρα εφημερίδων της εποχής, διπλωματικές αναφορές της εποχής, αλλά και μεταγενέστερα κείμενα) η λέξη που συνήθως χρησιμοποιείται για αυτό που η Ρεπούση αποκάλεσε συνωστισμό είναι stampede.

    Ίσως από εκεί να την πάτησε, διότι είναι δύσκολη λέξη ακόμα και για όσους έχουν τα αγγλικά μητρική. Η Wikipedia γράφει χαρακτηριστικά:

    «Some media sources refer to situations in which people were injured or have died due to compression in very dense crowds as a «stampede», but this is a misnomer; … «

  46. GeoKar said

    Μόνον επειδή γράφτηκε 13 χρόνια μετά μπορεί να θεωρηθεί ανάλαφρο. Ειδάλλως συμφωνώ με το σχόλιο #9.

  47. Costas Papathanasiou said

    Χαιρετώ σας. Ταιριαστή ως επωδός μιας ολέθριας εκστρατείας η σημερινή επιλογή.
    “(…)ο στρατός μας έπιασε στη Μικρά Ασία τον Κεμάλ αιχμάλωτο με όλο του το επιτελείο!//– Χριστός ανέστη, μπρε παιδιά!//(…)Μα και ήτανε πολύ ευχαριστημένοι, που πήρε ένα τέλος αυτός ο βραχνάς. Πέσανε στο κρασί με τα μούτρα κάτου στις ταβέρνες. Κι άμα ήρθανε στο κέφι το στρώσανε στο τραγούδι και στο χορό.(…)”
    …Θυμίζει αρκετά και το “Ψηλά τα χέρια Χίτλερ” του Μανθούλη όπου ο πόλεμος χωρίζει ώς και δυο φίλους γκαρδιακούς (Διαμαντόπουλο και Βέγγο) οι οποίοι ξανασμίγουν σε μία παρ’ ολίγον σύγκρουση εκδρομικών..φορτηγών.
    Ταινία στην οποία πρωτακούγεται(;) και το τραγούδι του Θεοδωράκη με τους καίριους στίχους Δ.Χριστοδούλου διά στόματος Μπιθικώτση: “Έχει η νύχτα θάνατο,/ η μέρα αλυσίδες,—έχει η καρδιά το φάρμακο/ και τρέφει τις ελπίδες.” (κι αμέσως μετά ο στίχος “Καιν’ ακόμα στην καρδιά μου..”, παρανοήσιμος και ως “κι ένα κόμμα στην καρδιά μου”).
    Οι οποίες ελπίδες μπορούν να συνοψιστούν στο όνειρο να βρεθεί μια λύση νίκης μαγική, όπως:“ΑΝΕΣΤΗΣ:-Νά ’ταν…, να ΄ταν τρόπος, λέει, να μη σε πιάνουν οι σφαίρες.. /ΠΑΝΑΓΗΣ:-Να είσαι αόρατος, έ…; /Α:-Ν’ αρπάξεις ένα… ένα καλάθι χειροβομβίδες, και ν’ αρχίσεις, και νά κομαντατούρα, και νά..(…) /Π:-Ψηλά τα χέρια Χίτλερ! /Α:-Να σού τελειώσω εγώ τον πόλεμο μέσα σ’ ένα εικοσιτετράωρο..”
    ..Ώστε με τον ερχομό της ειρήνης νά’ χεις πια την αμφισβητήσιμη πολυτέλεια να “γελάς” ομοθυμαδόν με τα χάλια σου εξυμνώντας (αυτοσαρκαστικά), επί καρότσας συνωθούμενος, μασκαριλίκια σαν κι αυτά: “Τα κορίτσια που ‘χαν πρώτα Γερμανούς/ τώρα έχουν Εγγλεζάκια με κοντά παντελονάκια κι από πίσω ένα σύνταγμα Ινδούς”/ “Τίνος είναι βρε γυναίκα τα παιδιά; Το `να μου φωνάζει «γιες»/ τ’ άλλο μου φωνάζει «για», τίνος είναι βρε γυναίκα τα παιδιά;”/ “Σαν εντύσανε το Γιάννη στο χακί, όπλα, άρβυλα, παλάσκες(δις) κι ένα σώβρακο που μπαίναν μέσα τρεις…”, και άλλους τέτοιους κλαυσίγελους στίχους, ευφάνταστους ή όχι, κατάλληλους οπωσδήποτε για “πάσχα” διπλό -Παναγή και Ανέστη μαζί- ή έστω για ένα απλό, εξίσου σεμνό, γλεντοκόπι.

  48. Αφώτιστος Φιλέλλην said

    Ας το επαναλαβω. Γιατι στην Σμυρνη δεν εγινε πολιτοφυλακη.

    https://sarantakos.wordpress.com/2020/09/13/prosfyges/#comment-678087

  49. Κιγκέρι said

    Πέθανε η Μάρθα Καραγιάννη – και πού είναι αυτός όΓΤ να μας ενημερώσει;!

  50. nikiplos said

    Καλημέρα. (Έχει ήλιο ακόμα)
    Το σημερινό, από τα δυνατότερα που έχω διαβάσει. Τι μνήμες που ξύπνησε.
    «Είναι βαριά η λούτσα του Τσολιά» κλπ. 2008 και όντες βέβαιοι οι συμπατριώτες μας πως θα επαναλαμβανόταν ο άθλος του euro2004, ντύθηκαν τσολιάδες, με λάβαρα, σημαίες κλπ. Την πρώτη εβδομάδα δικαιολογηθήκαμε. Την δεύτερη, ξαναδιπλώσαμε με τάξη τις σημαίες, τις φουστανέλες κλπ.

    Βέβαια ο Βάρναλης αναφέρεται σε κάτι απείρως τραγικότερο. Ενδεικτικό ωστόσο της ελαφρότητας κι ευκολίας μας για φιγούρα, γλέντια, χορός και τραγούδι. Και σμπάρα.

    Το 77 βλέπαμε τον Μπόλαρη (της πυζάμας) σαν θεό. Ώσπου ήρθαν τα πρώτα Κυπριωτόπουλα στο σχολείο και μας έλεγαν πως τον ίδιο και την ομάδα του τους έβρισκαν οι χωριάτες κρυμμένους σε κοτέτσια, νοτίως της Κυρήνειας. Τους δέρναμε για τα ψέμματα τους. Δεν τους αφήσαμε έτσι. Μετά βέβαια μάθαμε την αλήθεια, όταν γύριζαν και οι εναπομείναντες Έλληνες στρατιώτες.

  51. 50# Οι μαλάκες που έβγαλαν και που φώναξαν το σύνθημα δε σκέφτηκαν (και πώς θα μπορούσαν άλλωστε?) πως ό,τι είναι βαρύ είναι και ασήκωτο.

  52. ΧριστιανoΜπoλσεβίκoς said

    Θυμάμαι ταξιδιωτικό οδηγό στα αγγλικά (Let’s go λεγότανε νομίζω, με κίτρινο εξώφυλλο) που έγραφε ότι το 1922 οι Έλληνες φύγανε από τη Σμύρνη λόγω ενός μεγάλου σεισμού! Ήταν οδηγός για την Τουρκία το 1995 ή 1996 νομίζω.

  53. Alexis said

    Άλλου είδους και άλλου μεγέθους γεγονός βέβαια, αλλά να θυμίσω και τους πανηγυρισμούς των νεοδημοκρατών το βράδυ των εκλογών του 2000. Που κράτησαν για λίγες ώρες…

  54. Χαρούλα said

    …….Οι βάρκες μαζέψανε τα κλαριά τους και δέσανε στο μουράγιο. Εκεί, φρόνιμες και ταχτικές, πάψανε να κουνάνε την ουρά τους απάνου στα ήσυχα νερά,…….
    Πρώτη φορά ακούω κλαριά + ουρές. Είναι λογοτεχνική απόδοση ή λεξιλόγιο θαλασσινών; Πάντως μ´αρέσει αυτό το δεσιμο με τα στεριανά.

  55. Καλησπέρα σε όλους και όλες!

    30. Συμφωνώ Γιάννη! 
    Συμφωνώ και κάπως απορώ- τόσος χρόνος που κύλησε από τη διαμάχη δεν βοήθησε να πάρουμε σαφείς αποστάσεις από αυτή την άδικη πολεμική. Φυσικά δεν περιμένεις κάτι τέτοιο από τους εθνολαϊκιστές πολιτικούς (όλου του φάσματος), αλλά από τους υπόλοιπους σκεπτόμενους ανθρώπους (που σίγουρα δε θα τους έλεγα κι αυτούς «ελληναράδες»), γιατί όχι; Έχω κι εγώ γιαγιά που έζησε τα γεγονότα, έχω κι εγώ δακρύσει μαζί της (και με τη μνήμη της, όταν πέθανε), αλλά η συγκίνηση δεν μπορεί παρά να έπεται της ιστορικής αφήγησης – γι’ αυτό υπήρχαν παραθέματα που πλαισίωναν την επίμαχη φράση  (και γι’ αυτό υπάρχουν και οι δάσκαλοι που καλούνται να τη μετατρέψουν σε βίωμα) – όχι όμως να τη διαποτίζει (τα δάκρυα θολώνουν την όραση, θα έλεγα).
    Ενδεικτικά του πόσο διαφορετικά αντιλαμβάνονται οι  εθνολαϊκιστές πολιτικοί τη «σχολική Ιστορία»(σαφώς διακρινόμενη από την ακαδημαϊκή/ επιστημονική!!!) είναι τα λόγια του Σαμαρά, που με αφοπλιστικό κυνισμό μας είπε (μες στα μούτρα μας) ότι η σχολική ιστορία στοχεύει όχι στη γνώση, αλλά στην ενστάλαξη ιστορικής συνείδησης, που είναι ζήτημα αμιγώς πολιτικό!!! Άρα, να μην αγγίξει κανείς ούτε τα έπη ούτε τα πάθη ούτε τους ζωτικούς μύθους μας – τη ραχοκοκαλιά της εθνικής μας ταυτότητας (μέχρι και τον χορό του Ζαλόγγου θα επιστρατεύσομεν!)»Όσοι ζητούν να γκρεμίσουν κάθε παραδοσιακό μύθο που εμπεδώνει εθνική συνείδηση παραβιάζουν το Σύνταγμα. Και η παραβίαση του Συντάγματος δεν είναι ούτε «ιστορικό» ούτε «παιδαγωγικό» ζήτημα. Είναι καθαρώς πολιτικό…» (Από το βιβλίο του Αθανασιάδη Τα αποσυρθέντα βιβλία)

  56. Γιάννης Κουβάτσος said

    55:Δυστυχώς, Εύα, και μια λέξη μόνο αρκεί για να ξεσηκώσει μίση και πάθη. Οι πιο πολλοί Έλληνες όλο και κάποια ρίζα έχουμε από τις χαμένες πατρίδες· και το πατρικό όνομα της μάνας μου σε -ίδου τελειώνει. Τι σημαίνει, όμως, αυτό; Ότι έναν αιώνα μετά την καταστροφή και σχεδόν 80 από τον εμφύλιο θα συζητάμε ακόμα με διχαστική ορολογία και θεωρώντας τον συνομιλητή αντίπαλο και εθνικά ύποπτο; Έλεος πια…

  57. Παντελής Κάλλιας said

    Εξαιρετικό κείμενο.
    Θα πρότεινα ένα συγκερινο κείμενο με ανάλογη θεματολογία. Από το Γκιακ του Δημοσθένη Παπαμαρκου το «Ντο τ’ α πρες κοτσσίδετε».

  58. sarant said

    Eπανήλθα στη βάση μου και ευχαριστώ για τα νεότερα!

    11-16κε Αυτό είναι, το βρήκες

    17 Ο τύπος «ηλεχτρικά» ήταν μάλλον αυτός που επικρατούσε τότε. Δεν είναι ένδειξη ακραίου δημοτικισμού.

    36 Αναρωτιέμαι αν έχει γράψει τίποτα κάποιος λεβαντίνος

    57 Ευχαριστώ για την πρόταση, θα το σκεφτώ.

  59. 56. Ναι αλλά, για να αποφύγουμε τη διχαστική ορολογία, δεν θα συναινέσουμε και στους αναθεωρητές της Ιστορίας τύπου Στ. Καλύβα! (εγώ, τουλάχιστον)

  60. Γιάννης Κουβάτσος said

    59:Όταν όμως παραθέτουν στοιχεία και επιχειρήματα, αν δεν θέλουμε να είμαστε ανακόλουθοι, πρέπει να τα μελετήσουμε σοβαρά (εγώ τουλάχιστον 😊).

  61. Georgios Bartzoudis said

    29, Spiridione said: « 26. Ο Φος είχε πει τον Μάρτιο του 1920 ότι απαιτούνταν τουλάχιστον 27 μεραρχίες (προοδευτικά το νούμερο ενδεχομένως θα αύξανε) για την υλοποίηση της συνθήκης. 27 μεραρχίες = 400.000 στρατιώτες. Δες το έγγραφο του Foreign Office».
    # Ευχαριστώ για τη διόρθωση.

    39, Λάμπας said: «26. Η αίσθηση της εγκατάλειψης και της προδοσίας από τους ανώτερους είναι κοινός τόπος στις μαρτυρίες των φαντάρων του μετώπου».
    # Πόθεν τεκμηριώνεις τον ισχυρισμό για τον «κοινό τόπο»;; Εξάλλου, γνωστή είναι «η δολοφονία του Καρδιτσιώτη στρατηγού Παπαστεργίου στο Καστέλλι Κισσάμου (29/04/1941)». Και λοιπόν;; Σε μια «δολοφονία» γενικεύουμε και ιστοριολογούμε;; Ζήτω(σαν) οι φαντάροι, κάτω οι αξιωματικοι;;

  62. freierdenker said

    58, δεν γνωρίζω κάτι Λεβαντίνικο.

    Αναρωτιέμαι επίσης πόση από την ελληνική λογοτεχνία πάνω στο θέμα είναι από βέρους Σμυρνιούς. Από μέσα από την Σμύρνη. Στο βιβλίο του Τζάιλς μιλάει κάποιος Πέτρος Μπρούσαλης, και θυμάται πως η μητέρα του και τρεις θείες, με καπελαδούρες, τον έπαιρναν βόλτα για ψώνια:

    But young Petros’s eyes would widen when his female entourage swept into Xenopoulo on Frank Street. ‘Everything was imported from overseas,’ he recalls. ‘Biscuits, big tins, chocolates, lemon drops. To this day I can remember the names of them all.’

    Θέλω να πω οτι για να ζήσεις τον κοσμοπολίτικο αέρα πρέπει επιπλέον και να το φυσάς και λιγάκι.

  63. Πισμάνης said

    Δέν μπορώ νά θυμηθώ πού τό έχω διαβάσει.

    «Οι τελευταίες σφαίρες τών στρατιωτών ρίχτηκαν από τά καταστρώματα τών πλοίων εναντίον τών υποζυγίων, που είχαν απομείνει στή προκυμαία τού Τσεσμέ, γιά νά μήν πέσουν στά χέρια τών τούρκων.»

  64. @ 58 Sarant

    Στην Πρέβεζα η περιοχή όπου βρισκόταν το εργοστάσιο παραγωγής ρεύματος (προ ΔΕΗ) λεγόταν «στην Ηλεχτρική».

  65. sarant said

    62 Ο Κοσμάς Πολίτης δεν ήταν γεννημένος στη Σμύρνη αλλά έζησε εκεί πολλά χρόνια έως το 1922

  66. Αγγελος said

    (52) Σοβαρά; Το Let’s Go Europe το είχα χρησιμοποιήσει αρκετά στα νιάτα μου, και ήταν συνήθως πολύ καλογραμμένο. Και οι Τούρκοι καμαρώνουν (και δικαίως, από την πλευρά τους) που έριξαν τους Έλληνες στη θάλασσα το 1922· δεν θα λέγανε ότι οι Έλληνες έφυγαν λόγω… σεισμού! (Άλλο ζήτημα ότι την πυρκαγιά της Σμύρνης την αποδίδουν συχνά είτε στους Έλληνες — που πυρπόλησαν βεβαίως πολλά χωριά στην υποχώρησή τους, αλλά όχι και την ελληνική γειτονιά της πόλης! — είτε στους Αρμένηδες…)

  67. argyris446 said

    Reblogged στις worldtraveller70.

  68. gbaloglou said

    63 Έγραψε σχετικά ο ζωόφιλος Hemingway … για πρόσφυγες στην προκυμαία που έσπαζαν τα πόδια των υποζυγίων για τον ίδιο περίπου λόγο…

  69. gbaloglou said

    35, 45 Πέραν του θλιβερού θεάματος να αντιγράφει ‘μηχανικά’ η Ελληνίδα συγγραφέας ενός σχολικού εγχειριδίου Ιστορίας ξένους ιστορικούς, ας παρατηρηθεί ότι οι «crowded Greeks» του Richard Clogg είναι μέρος λεζάντας φωτογραφίας και όχι κανονικού κειμένου — ακόμη και εκεί θα πρόσθετα στο crowded μια λέξη όπως το desperate, frightened, terrorized (ή μάλλον θα άφηνα μια απ’ αυτές μόνη της, το crowded είναι ούτως ή άλλως πασιφανές). [To stampede είναι πιο δύσκολη περίπτωση, βλέπω εδώ ότι έχει χρησιμοποιηθεί για την 11η Σεπτεμβρίου, εκεί όμως υπήρχε ελπίδα εύκολης διαφυγής, στην Σμύρνη μάλλον όχι.]

  70. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    63, 68
    Και ο Τάκης Κόντος έχει γράψει για τα μουλάρια του Τσεσμέ.

  71. 69 Λεζάντα ήταν και το ελληνικό.

  72. gbaloglou said

    71 Ευχαριστώ — το σκέφτηκα αρχικά (ως ενδεχόμενο) και το έψαξα ανεπιτυχώς, αλλά σε δεύτερη φάση (σήμερα το πρωί δηλαδή) το ξέχασα 🙂

  73. ΧριστιανoΜπoλσεβίκoς said

    Για τα υποζύγια του στρατού είχα διαβάσει(δεν θυμάμαι που) ότι οι Έλληνες στρατιώτες τους έσπαγαν τα πόδια και τα έριχναν στη θάλασσα. Φρικιαστική εικόνα.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: