Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Ο θεϊκός καρπός ξανά

Posted by sarant στο 20 Σεπτεμβρίου, 2022


Έχω ταξίδια αυτές τις μέρες, οπότε καταφεύγω στις επαναλήψεις, διότι, όπως λέγαμε τις προάλλες, πώς αλλιώς θα καταφέρω να κρατήσω αδιάσπαστο το σερί της καθημερινής δημοσίευσης;

Θα επαναλάβω λοιπόν ένα άρθρο για το σταφύλι, που είχε δημοσιευτεί το 2016, πριν από έξι χρόνια δηλαδή. Να σημειώσω ότι στο ιστολόγιο έχουμε επίσης δημοσιεύσει άρθρο για τη σταφίδα, καθώς και για τα φρασεολογικά του αμπελιού.

Λοιπόν, το σταφύλι είναι καρπός πανάρχαιος και πολύτιμος. Βρίσκεται μαζί μας από τη Νεολιθική εποχή. Ολόκληρο βιβλίο θα μπορούσαμε να γράψουμε· για να μην πάρει μεγάλη έκταση το άρθρο δεν θα επεκταθούμε καθόλου στο κρασί (για το οποίο ακόμα δεν έχουμε βάλει άρθρο, και βεβαίως γι’ αυτό μπορεί να γραφτεί επίσης άλλο βιβλίο!) και θα κάνουμε την σχεδόν ιερόσυλη επιλογή να αντιμετωπίσουμε τα σταφύλια σαν ένα φρούτο όπως όλα τα άλλα, ενώ δεν είναι.

Οι αρχαιολόγοι μάς λένε ότι οι άνθρωποι για πολλούς αιώνες κατανάλωναν σταφύλια, αρχικώς άγρια και μετά καλλιεργημένα, χωρίς να έχουν μάθει να φτιάχνουν κρασί. Οι αρχαίοι συνήθως θεωρούσαν ότι ο Διόνυσος εισήγαγε την άμπελο στην Ελλάδα και τούς έμαθε την τέχνη της οινοποιίας και προς τιμή του τελούσαν τα Διονύσια σε πολλές περιοχές. Στον Όμηρο η αμπελουργία ακμάζει, όπως μαρτυρούν επίθετα σαν το «πολυστάφυλος» και το «αμπελόεσσα» για μέρη κατάφυτα από αμπέλια. Αν και όχι από την αρχή, κάποια διαφοροποίηση των ποικιλιών σε επιτραπέζια σταφύλια και σταφύλια προς οινοποίηση υπήρχε ήδη από την αρχαιότητα. Τα νωπά σταφύλια οι αρχαίοι τα διατηρούσαν περισσότερο χρόνο μέσα σε κρασί. Φυσικά, τα ξέραιναν κιόλας –αλλά στη σταφίδα έχουμε αφιερώσει ειδικό άρθρο.

Οι αρχαίοι έλεγαν άμπελο το φυτό, ενώ για τον καρπό είχαν δυο λέξεις, βότρυς και σταφυλή. Η λέξη βότρυς, που θεωρείται προελληνικό δάνειο, σπάνια χρησιμοποιείται πια, και όταν χρησιμοποιείται σημαίνει το τσαμπί· αλλά η σταφυλή, μέσω του ελληνιστικού υποκοριστικού σταφύλιον έδωσε το δικό μας σταφύλι. Παρομοίως η άμπελος έδωσε το αμπέλι, αλλά αμπέλι σε μας είναι τόσο το μεμονωμένο φυτό, το κλήμα, όσο και, συχνότερα, η έκταση η φυτεμένη με τέτοια φυτά. Η λέξη κλήμα, πάλι, είναι επίσης αρχαία, αλλά στην αρχαιότητα σήμαινε τα κλαδιά του φυτού, που σήμερα τα λέμε κληματσίδες ή κληματόβεργες. Τη διάκριση τη βλέπουμε παραστατικά στο γνωστό ευαγγελικό χωρίο «εγώ ειμι η άμπελος, υμείς τα κλήματα» (Ιωάν. 15:5) δηλαδή ο Χριστός είναι το δέντρο και οι μαθητές τα κλαδιά. Το κλήμα προέρχεται από το ρ. κλω, σπάζω, απ’ όπου και το κλάσμα και η άλλη δύσοσμη λέξη.

Τα κουκούτσια του σταφυλιού τα λέγανε οι αρχαίοι γίγαρτα, λέξη χωρίς γνωστή ετυμολογία, που διατηρήθηκε στην καθαρεύουσα αλλά δεν την έχουν τα καινούργια λεξικά μας. Ποικιλίες χωρίς κουκούτσια, που τις λέμε απύρηνες μάλλον παρά αγίγαρτες, υπήρχαν ήδη από την αρχαιότητα, αλλά έχουν πολλαπλασιαστεί στη σύγχρονη εποχή.

Η σπουδαιότητα του σταφυλιού και της αμπελουργίας φαίνεται και από το γεγονός ότι τρύγος ή τρυγητός λέγεται ειδικά η συγκομιδή των σταφυλιών· για κανέναν άλλον καρπό δεν υπάρχει ειδικό ουσιαστικό, μόνο το θέρισμα για το σιτάρι. (Θυμηθείτε και την παροιμία θέρος, τρύγος, πόλεμος για εργασίες που δεν επιδέχονται αναβολή). Στο λαϊκό ημερολόγιο, Τρυγητής είναι ο Σεπτέμβριος, αφού τότε γίνεται ο τρύγος (αν και πιο κάτω θα δούμε μερικές παροιμίες που μιλάνε για Αύγουστο). Και το ρήμα τρυγώ αγνώστου ετύμου είναι, αλλά μπορεί να συνδέεται με το τρυξ, λέξη που σήμαινε στα αρχαία το κατακάθι του κρασιού και τον μούστο. Βέβαια, το ρήμα τρυγώ χρησιμοποιήθηκε στη συνέχεια και για το μέλι από τις κυψέλες, αλλά και για τα φιλιά.

Όταν λέμε «σταφύλι» εννοούμε το φρούτο γενικώς, αλλά βέβαια πρόκειται για μη μετρήσιμο μέγεθος· «ένα σταφύλι» δεν νοείται με την ίδια έννοια όπως «ένα μήλο». Στην πραγματικότητα αγοράζουμε ή κόβουμε τσαμπιά, που το καθένα μπορεί να έχει έως και 300 ρώγες. Το τσαμπί είναι δάνειο από τα ενετικά (zampin), αλλά η ρώγα είναι αρχαία (ραξ και ρωξ), και πρέπει να είναι προελληνικό δάνειο. Στα αρχαία σήμαινε τον καρπό κυρίως του σταφυλιού αλλά και άλλων φυτών· η σημασία της θηλής του μαστού είναι μεταγενέστερη, αφού ο Ευστάθιος Θεσσαλονίκης που έζησε τον 12ο αιώνα σχολιάζει ότι η θηλή λεγόταν ραξ στην εποχή του στην καθομιλουμένη («παρά τοις ιδιώταις»). Μάζευε κι ας είν’ και ρώγες, λέει η παροιμία, που διδάσκει να μην περιφρονούμε το μικρό κέρδος, να αποταμιεύουμε και τη μικρή ποσότητα.

Μια και μπήκαμε στις παροιμίες, πρέπει να πούμε ότι για το σταφύλι και το αμπέλι υπάρχουν πάρα πολλές, ενδεικτικό της κομβικής τους θέσης στην παλιότερη αγροτική ζωή. Ο μύθος του Αισώπου για την αλεπού που, μη φτάνοντας το τσαμπί το σταφύλι που βρισκόταν σε ψηλή κληματαριά, προσποιήθηκε ότι περιφρονεί επειδή είναι άγουρο, μας έδωσε δυο παροιμίες, την αρχαία «Όμφακες εισί», δηλαδή είναι αγουρίδες, που τη λέμε ακόμα, και τη νεότερη «Όσα δεν φτάνει η αλεπού τα κάνει κρεμαστάρια».

Οι αγουρίδες, δηλαδή τα άγουρα τσαμπιά, έχουν τη δική τους παροιμία: «αγάλι αγάλι γίνεται η αγουρίδα μέλι». Στη συλλογή του ο Πολίτης καταγράφει κάμποσες ισοδύναμες παροιμίες σε ξένες γλώσσες αλλά και πολλούς πλατειασμούς της αρχικής παροιμίας, ανάμεσα στους οποίους και μια παριανή παραλλαγή που τη βρίσκω γουστόζικη: αγάλι αγάλι γίνεται η αγουρίδα μέλι, κι εκείνη που σου τσούνευε μεθαύριο σε θέλει (τσουνεύω, σαν το τσινάω: αποκρούω ερωτικές κρούσεις).

Για πράγματα που δεν μας ενδιαφέρουν πια, περασμένα, που τα επαναφέρει κανείς άκαιρα στη συζήτηση, λέμε τη φράση «περσινά ξινά σταφύλια». Τη γνωστή (και κακοπαθημένη) παροιμία «Ζήσε μαύρε μου να φας το Μάη τριφύλλι», μερικοί τη συμπληρώνουν: «και τον Αύγουστο σταφύλι». Για ρούχα και άλλα πράγματα που δεν αντέχουν πολύ, οι παλιοί λέγανε «βαστάει από τα σύκα ως τα σταφύλια», επειδή τα φρούτα αυτά ακμάζουν αμέσως το ένα μετά το άλλο. Ο Πολίτης δίνει και την παροιμία «Της Αγια-Μαρίνας σύκο και του Άι Λιος σταφύλι»· να σημειωθεί ότι αυτές οι γιορτές απέχουν τρεις μόνο μέρες (17 και 20 Ιουλίου αντίστοιχα). Άλλοι συμπληρώνουν «και της Παναγιάς με το κοφίνι», δηλαδή ότι μόνο τον δεκαπενταύγουστο υπάρχουν άφθονα γινωμένα σταφύλια προς συγκομιδή. (Πάντως, στις ημερολογιακές παροιμίες δεν μπορεί να βασιστεί κανείς· εκτός των άλλων, πλάστηκαν όταν ίσχυε το παλιό, το Ιουλιανό ημερολόγιο).

Για κόσμο που είναι συνωστισμένος, ιδίως σε λεωφορείο ή πλοίο, λέμε «κρέμονται σαν τα σταφύλια», ενώ ο Σκαρίμπας έλεγε, για όσους χορεύουν αδέξια, ότι κάνουν «σαν να πατάνε σταφύλια». Για το κλήμα, υπάρχει η πασίγνωστη παροιμία «Ήτανε στραβό το κλήμα, το ’φαγε κι ο γάιδαρος», που λέγεται όταν σε μια ήδη προβληματική κατάσταση επέλθει το τελειωτικό χτύπημα.

Με το αμπέλι έχουμε ακόμα περισσότερες παροιμίες, που επειδή τους έχω αφιερώσει ειδικό άρθρο, εδώ τις αναφέρω επιγραμματικά μόνο και για την προέλευση κτλ. σας παραπέμπω στο προηγούμενο άρθρο και προσθέτω το Κόκκινο αμπέλι του βαν Γκογκ, που το είχε εισφέρει η αξέχαστη φίλη μας η Χρονοποιούσα στην προηγούμενη δημοσίευση του άρθρου.

  • Για έναν χώρο όπου δεν τηρούνται νόμοι και ο καθένας κάνει ό,τι θέλει ανεμπόδιστα και ατιμώρητα, λέμε ότι «είναι ξέφραγο αμπέλι».
  • Όταν κάποιος πεθάνει ή δολοφονηθεί άδικα ή μάταια και χωρίς να αναζητηθούν οι ένοχοι, λέμε «πήγε σαν το σκυλί στ’ αμπέλι»
  • Όποιος αποφασίζει να κάνει ένα όχι εντελώς απαραίτητο έξοδο προκειμένου να εξυπηρετήσει έναν σκοπό, ή απλώς θυσιάζει τα πάντα για την καλοπέρασή του, λέει «ας πάει και το παλιάμπελο».
  • Για υπερβολικές υποσχέσεις λέγαν παλιότερα «τάζει αμπέλια ατρύγητα, καράβια αρματωμένα» (τώρα λέμε για λαγούς και πετραχήλια)
  • Για τους επιπόλαιους και φαφλατάδες λένε «είναι φρου φρου τ’ αμπέλια» ή «φρου φρου και τ’ αμπέλια ξέφραγα».
  • Η Παρασκευούλα του δημοτικού τραγουδιού είχε «αμπέλια στη Βλαχιά, σπίτια στο Βουκουρέστι», φράση που λέγεται καμιά φορά ειρωνικά για ψωροπερήφανους
  • Όταν κάποιος προσπαθεί να μας συμβουλέψει για πράγματα που τα ξέρουμε πολύ καλύτερα, λέμε ειρωνικά «Έλα παππούλη μου να σου δείξω τ’ αμπελοχώραφά σου».
  • Έχουμε και μερικές διδακτικές παροιμίες: Αμπέλι όσο το μπορείς και σπίτι όσο το χωρείς · αμπέλι του χεριού σου, συκιά του κυρού σου, ελιά του παππού σου· τέλος, τ’ αμπέλι θέλει αμπελουργό και το καράβι ναύτες

Κι επειδή την ώρα της κρασοκατάνυξης οι περισσότεροι νοιώθουν φιλοσοφική διάθεση και αρχίζουν να αναπτύσσουν δήθεν βαθυστόχαστες θεωρίες, οι φλύαρες, ανούσιες και κοινότοπες κουβέντες λέγονται αμπελοφιλοσοφίες.

Ποικιλίες σταφυλιών υπάρχουν αμέτρητες· αντί να επεκταθώ, παραθέτω το ποίημα ενός ανώνυμου Ζακυθινού καλόγερου, που κάθισε κι απαρίθμησε τις ποικιλίες του νησιού του, το 1601:

Σταφύλια μες στη Ζάκυθο είναι ο κοζανίτης
μυγδάλι, φλέρι, ραζακιά, χλώρα και μορονίτης,
λαρδέρα και σκυλόκλημα, βόηθαμος, φτερουγάτης,
τραγάνα, πετροκόριθο, παύλος και χουχουλιάτης.
Αλλ’ είν’ τα ομορφότερα ρομπόλα κι αϊτονύχι,
μοσκάτο, αμπελοκόριθο, φτάκοιλο και ξηρίχι,
κατσακούλιας, κουτοκλάδι, κακοτρύγι, βοϊδομάτης,
γλυκερήθρα, λιανορόιδι, γουστουλίδι κι αγουστιάτης,
γλυκοπάτι, σιδερίτης, βόσος και το κουτζουμπέλι
και το νύχι του κοκόρου που στολίζει το αμπέλι.
Ύστερα απ’ όλα τούτα έρχεται ο σκυλοπνίχτης
μα κειος που όλα τα φουμίζει είν’ ο κόκκινος ροϊδίτης.
1601 Οκτωβρίου 5 έγραψα το παρό.

Ο Μίμης Πομόνης που παρουσιάζει το κείμενο στη Νέα Εστία λέει ότι όλα αυτά τα ονόματα ίσχυαν και το 1950 και στη συνέχεια δίνει πάνω από εκατό άλλα ονόματα ποικιλιών απ’ όλη την Ελλάδα.

Στο παιδικό τραγούδι, που είναι μελοποίηση παιδικού ποιήματος του Ζαχαρία Παπαντωνίου, «σε μια ρώγα από σταφύλι πέσανε οχτώ σπουργίτες». Στην αρχή της Οδύσειας του Καζαντζάκη, υπάρχει ο ωραίος στίχος «Καλή ’ναι τούτη η γης, αρέσει μας, σαν το σγουρό σταφύλι στον μπλάβο αγέρα, Θε μου, κρέμεται». Ο Γιάννης Ρίτσος, απευθύνεται στην Κυρά των αμπελιών: «Κι εσύ, Κυρά των Αμπελιών, φορώντας τις σημαίες γιομίζεις τα σταφύλια σου μ’ αίμα και δυναμίτη στον άνεμο τινάζοντας τα θέμελα του Χάρου», ενώ ο Κύπριος ποιητής Παύλος Κριναίος επιμένει ότι «Σε κάθε ρώγα σταφύλι κολυμπάει γυμνός ο αυγουστιάτικος ήλιος». Τέλος, ο Κωστής Παλαμάς έχει το δίστιχο «Στα τραχιά κλήματα βαριά τα ζουμερά σταφύλια / στης φτώχειας είναι ο θησαυρός, της ομορφιάς η ζήλια», ενώ ο Εμπειρίκος έγραψε ποίημα «Τα χειμωνιάτικα σταφύλια». Και βέβαια, διεθνώς διάσημα είναι τα Σταφύλια της οργής του Τζον Στάινμπεκ, που περιγράφουν τις συνθήκες ζωής και τον αγώνα των εργατών γης στην Καλιφόρνια της μεγάλης κρίσης.

Στον Πωρικολόγο, τη βυζαντινή σάτιρα όπου προσωποποιούνται τα οπωρικά, η Στάφυλος δεν έχει κανένα αξίωμα, κι όμως πρωταγωνιστεί. Καταδίδει στον βασιλέα Κυδώνιο ότι άλλοι άρχοντες συνωμοτούν για να τον ανατρέψουν, και όταν αυτό αποδεικνύεται ψέμα, ο βασιλιάς την καταριέται: «Εάν ψεύδος ελάλησας προς την βασιλείαν μου, ταύτα σου καταρώμαι, Στάφυλος ψεύτρια, και καταρώ σε να πάθης και δίδω απόφασιν να το ’χης πάντοτε· υπό στραβού ξύλου κρεμασθής, υπό μαχαιρών κοπής, υπό ανδρών πατηθής, και το αίμα σου να πίνουν οι άνδρες να μεθούσιν, να μηδέν ηξεύρουν το τι ποιούσιν, και να λέγουν λόγια κλωθογύριστα, σάταλα πάταλα…»

Αιώνες έχουν περάσει από τότε, αλλά η βασιλική κατάρα εξακολουθεί να πιάνει…

Advertisement

131 Σχόλια προς “Ο θεϊκός καρπός ξανά”

  1. gbaloglou said

    «και τα σταφύλια, τα σταφύλια, τα σταφύλια … σαν απογέρνει ο τρύγος» — μου έρχονται στο μυαλό αυτοί οι στίχοι, αλλά δεν θυμάμαι για ποιο τραγούδι πρόκειται…

  2. Ωραίο τραγούδι θα σκάρωναν οι Χειμερινοί από το ποίημα του ζακυθηνού.
    Στάφυλος είναι και μια παραλία στη Σκόπελο.

  3. LandS said

    μα κειος που όλα τα φουμίζει είν’ ο κόκκινος ροϊδίτης

    Πολύ σωστά!

  4. Θα σταφυλίσουμε σήμερα λοιπόν οι φίλοι…

  5. Reblogged στις anastasiakalantzi59.

  6. LandS said

    Να πούμε και για το γλυκό (του κουταλιού) σταφύλι.
    Το αγαπημένο μου.

  7. Spiridione said

    Μες στην ψυχή του λαού μεστώνουν και βαραίνουν τα σταφύλια της οργής, βαραίνουν για τον τρύγο…

  8. Καλημέρα

    Στα 30+ χρόνια που ανέλαβα τα ηνία του κήπου, πρώτη φορά είχα τέτοια καλή παραγωγή σταφυλιών και … πρώτη φορά λόγω συνθηκών δεν μπορούσα να προγραμματίσω συγκομιδή, πάτημα κ.λ.π. εργασίες. Τελικά για να προλάβω τα έκοψα κάπως άγουρα, οπότε μάλλον για το ξίδι της πενταετίας βαδίζουν …
    Ευτυχώς πρόλαβα κι έφαγα μερικά σχεδόν ώριμα, ήταν η χρονιά τους φέτος !

    Από το πρωί μούχανε κολήσει οι πίσω μου σελίδες, ταιριαστό με το πισωγύρισμα του ιστολογίου, ένα από τα πρώτα τραγούδια του Ντύλαν που αγάπησα…

  9. ΣΠ said

    Καλημέρα.

  10. Theo said

    Καλημέρα,

    Να προσθέσω κάποιους στίχους του Δαπόντε για σταφίδες και κρασιά από τον «Κανόνα περιεκτικόν πολλῶνν ἐξαιρέτων πραγμάτων:

    «Γαρόφαλα χιώτικα, καὶ ἡ μαστίχη καὶ μύγδαλα, μῆλα τὰ μπογδάνικα, κεράσια τῶν Γραβνῶν, βλαχιᾶς βύσσινα, ἡ ῥαζακαῖς σταφίδες, καὶ σῦκα τῆς Σμύρνης δέ, ἐκλεκτὰ πράγματα» (κατά το Ἀνοίξω το στόμα μου).

    Λάδι τὸ κορφιάτικο, σταφίδες ζακυνθήσιαις, κρόκκος ἁγιορείτικος καὶ βρύσες, τ᾿ ἁγιοταφήτικα ῥοδοστάματα, Χίου τὰ ἀνθόνερα ὁμοῦ, Μπάστρας τὸ ἐντερσαΐ, εὐμορφώτατα πράγματα (κατά το Ἐξέστη τὰ σύμπαντα).

    Κρασὶ σκοπελίτικο, κουμανταριὰ ἡ κυπριώτικη, μοσχάτο σαμιώτικο, καὶ μερικὰ τῆς φραγγιᾶς, Δάντζκας Βούτκαις δέ, καὶ βλαχομπογδανίας, ῥοσόλια κορφιάτικα, ἐκλεκτὰ πράγματα (κατά το Ἀνοίξω το στόμα μου).

  11. Κιγκέρι said

    Κι ένα σχετικό τραγούδι:

    Σε δυο βουνά ανάμεσα
    κλήμα ήταν φυτρωμένο
    Κάμνει σταφύλι ραζακί
    κι το κρασί μουσχάτο
    Το πινουν άντρες δε μεθούν
    μάνες παιδιά δεν κάμουν
    Ας το `πινε κι η μάνα μου
    να μη είχε κάν’ κι εμένα
    Που μ’ έκαμε και μ’ έδωσε
    πολύ μακριά στα ξένα

  12. ΣΠ said

  13. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια και τις εκλεκτές προσθήκες, η μια καλύτερη από την άλλη!

  14. Κιγκέρι said

    Εκτός από τη ρώγα, υπάρχει κι άλλο μέρος του σώματος που συνδέεται με το σταφύλι: πρόκειται για την μυστηριώδη ανατομική σταφυλή (λατ. uvula), που κρέμεται στο πίσω μέρος του στόματος.

  15. ΣΠ said

    Από τον μύθο του Αισώπου προέρχεται και η αγγλική έκφραση sour grapes που λέγεται για κάποιον που απαξιώνει κάτι μη μπορώντας να το αποκτήσει ο ίδιος.

  16. sarant said

    15 Ναι μπράβο

  17. Theo said

    Το «ας πάει και το παλιάμπελο» είχα διαβάσει (στον Βλαχογιάννη; ) πως το έλεγε κάποιος (ή κάποιοι) μεσήλικας/ες Αθηναίοι τον 19ο αιώνα που σπαταλούσε/αν το βιος τους στις νεόφερτες τότε σαντέζες (είμαι μακριά από τη βάση μου και δεν μπορώ να το ψάξω).

  18. sarant said

    17 Ίσως και για τη Ρίτα Μπάσο της όπερας.

  19. Λεύκιππος said

    0…… αφού ο Ευστάθιος Θεσσαλονίκης που έζησε τον 12ο αιώνα σχολιάζει …..

    by the way που λένε, μιας και τον ανέφερες χρόνια του πολλά, καθώς θα γιόρταζε σήμερα, αν ζούσε. Και χρόνια πολλά σ’ όλους τους Στάθηδες και Ευσταθίες (υπάρχουν;) του ιστολογίου.

  20. sarant said

    19 Α μπράβο, και αναρωτιόμουν ποιος γιορτάζει.

  21. loukretia50 said

    In vino veritas!
    Η αλήθεια που μέθυσε όλο τον κόσμο και απεικονίζεται σε θαυμάσιες αρχαίες τοιχογραφίες και μωσαϊκά (ή μήπως ψηφιδωτά? Τι έγινε ο Π2 που με διόρθωνε?)

  22. Παύλος said

    ‘Οι αρχαιολόγοι μάς λένε ότι οι άνθρωποι για πολλούς αιώνες κατανάλωναν σταφύλια, . . . . χωρίς να έχουν μάθει να φτιάχνουν κρασί.’ κοιτάξτε όμως, για ενδείξεις κρασιού από την 5′ χιλιετία πΧ στη χώρα σας, N. Garnier and S. M. Valamoti 2016. Prehistoric wine-making at Dikili Tash (Northern Greece): integrating residue analysis and archaeobotany. Journal of Archaeological Science 74, 195-206.

  23. Χαρούλα said

    Εδώ στα βόρεια καθυστερούμε λίγο στην ωρίμανση. Έτσι παραμονή της Μεταμορφώσεως(6/8), πηγαίνουν οι παραγωγοί τα πρώτα σταφύλια στην εκκλησία, να ευλογηθούν και να αρχίσει η κατανάλωση. Σήμερα το έθιμο κρατιέται, αλλά σταφύλια τρώμε όλο τον χρόνο!
    Για τα αμπελόφυλλα, κουβέντα; Ντολμαδάκια(σαρμαδάκια,γιαπράκια) θα παραπονεθούν😋
    Ιστορία

    Παροιμίες. Αν και κάποιες τις είδα ήδη.

  24. @ 14 Κιγκέρι

    Σαν συμπλήρωμα. Στοιχεία γαλλικής φωνητικής.

    Σταφυλικός 1 -ή -ό [stafilikós] Ε1 : που έχει σχέση με τη σταφυλή. || (γλωσσ.) ~ φθόγγος: Tο γαλλικό [r] είναι ~ φθόγγος.
    [λόγ. σταφυλ(ή) -ικός μτφρδ. γαλλ. uvulaire].

  25. loukretia50 said

    Δημοφιλέστατος και πολυταξιδεμένος ο Βάκχος,
    Εδώ τον Κα(ρα)βάτζωσαν οι γείτονες

    Στην αρχαία Αίγυπτο γνώριζαν πώς να αξιοποιήσουν
    τα μεθυστικά φρούτα.

  26. Πάνος με πεζά said

    Καλημέρα ! Άργησα και μαζέυτηκαν τα σχόλια σαν τα σταφύλια…
    Μου άρεσε η λέξη «Βότρυς», παλιότερα υπήρχε και ποτοποιία με το όνομα αυτό, διάσημη για το κονιάκ της.
    https://i0.wp.com/www.mixanitouxronou.gr/wp-content/uploads/2021/02/%CE%92%CE%9F%CE%A4%CE%A1%CE%A5%CE%A3.jpg?fit=824%2C536&ssl=1
    Επίσης μια κάβα στη Νέα Σμύρνη, που υπάρχει εδώ και 50 χρόνια, η «Σταφυλίνα». Δεν ξέρω τί ακριβώς είναι η σταφυλίνα, παράγωγο ή υποκατάστατο σταφυλιού;

  27. Πουλ-πουλ said

    ‘αλλά μπορεί να συνδέεται με το τρυξ, λέξη που σήμαινε στα αρχαία το κατακάθι του κρασιού και τον μούστο.»
    Τρυγία, και η πέτρα των δοντιών.
    https://lsj.gr/wiki/%CF%84%CF%81%CF%85%CE%B3%CE%AF%CE%B1

  28. Φαίνεται πως; δεν μας διαβάζουν οι αθλητικές εφημερίδες και γράφουν πως έρχεται ο Μίτσελ να αναλάβει προπονητής του ΟΣΦΠ , ενώ ο πάντοτε πληροφορημένος βαθιά Γουτούς έχει γράψει εδώ και μέρες πως ο ΟΣΦΠ είχε ήδη υμφωνήσειμε κάποιον άλλον, δεν θυμάμαι τόνομά του κι ούτε είναι εδώ ο Γιάννης ο Ιατρού που έβρισκε αμέσως το αντίστοιχο σχόλιο…

    Μια ακόμα επιτυχία του βαθιά πληροφορημένου ΓουΤου …

  29. ΧριστιανoΜπoλσεβίκoς said

    Να θυμίσω έναν εβραϊκό μύθο (ως τέτοιον τον άκουσα) για το αμπέλι. Όταν ο Θεός έδωσε σαν δώρο (ή ως δώρο) το αμπέλι στον άνθρωπο, ο διάβολος που δεν θέλει ο άνθρωπος να περνάει καλά θέλησε να χαλάσει το δώρο. Πήρε λοιπόν ένα αρνί, ένα λιοντάρι και μια μαϊμού και τα θυσίασε ώστε το αίμα τους να ποτίσει τις ρίζες του αμπελιού. Από τότε όποιος πιει γίνεται ήμερος σαν αρνί, αν πιει περισσότερο γίνεται γενναίος σαν λιοντάρι και αν πιει πάρα πολύ γίνεται γελοίος σαν μαϊμού.

  30. Όμως «το πνεύμα» (al kuhul) της σταφυλής κυριαρχεί, ως αραβική λέξη, σε όλες τις γλώσσες.

  31. sarant said

    22 Τόσο παλιά; Ευχαριστώ!

    30 Και για το κρασί εκκρεμεί άρθρο και για το αλκοόλ.

  32. Geologist said

    Στη γεωλογία μαθαίνουμε ότι κάποια ορυκτά (όπως πχ ο αιματίτης) έχουν βοτρυοειδή συσσωματώματα τα οποία όντως μοιάζουν με σταφύλια.

  33. nikiplos said

    Αυγουστιάτης και ως κρασί βέβαια. Ας θυμηθούμε και τον (αείμνηστο πλέον) Ζακυνθινιό, Γράψα που ήταν από τους πρώτους που το κυκλοφόρισαν.

  34. Χαρούλα said

    Το αμπέλι, (και στην συνέχεια το κρασί) έχει σύμφωνα με τους παλαιοντολόγους, προϊστορία πολλών εκατομμυρίων ετών. Πριν ακόμα από την εποχή των παγετώνων ευδοκιμούσε στην πολική ζώνη!!!
    Οι παγετώνες επέβαλαν κατά κάποιο τρόπο την γεωγραφική απομόνωση πολλών ποικιλιών που στην πορεία των χρόνων, μετακινήθηκαν προς θερμότερες ζώνες, κυρίως προς την ευρύτερη περιοχή του νοτίου Καυκάσου. Στην περιοχή αυτή, μεταξύ Ευξείνου Πόντου, Κασπίας θάλασσας και Μεσοποταμίας, γεννήθηκε το είδος Άμπελος η οινοφόρος.
    Η διαδικασία της αμπελουργίας όμως απαίτούσε και τη μόνιμη εγκατάσταση πληθυσμών για την καλλιέργεια, (χρονολογείται δηλαδή γύρω στο 5000 π.Χ.).
    Από τους πρώτους γνωστούς αμπελοκαλλιεργητές θεωρούνται οι αρχαίοι Πέρσες, οι Σημιτικοί λαοί και οι Ασσύριοι. Τα παλαιότερα ευρήματα κρασιού τα οποία βρέθηκαν στη σημερινή Γεωργία χρονολογούνται από τις αρχές της 6ης χιλιετίας π.Χ. Σήμερα η Γεωργία αυτό το χρησιμοποιει για την προώθηση των κρασιών της.
    Αργότερα οι γνώσεις αμπελουργίας και οινοποιίας μεταφέρθηκαν στους Αιγύπτιους, τους λαούς της Φοινίκης και τους πληθυσμούς της Μικρασίας και του Ελλαδικού χώρου. Όπου πρωτοέφτασαν στην Κρήτη δια θαλάσσης και στην Θράκη δια ξηράς.

  35. sarant said

    32 Το σχόλιο είχε κρατηθεί επειδή ήταν το πρώτο σας. Ευχαριστούμε!

  36. Alexis said

    Στα λεξιλογικά του αμπελιού ας προστεθεί και η λέξη «πρέμνο» που είναι η «επίσημη» ονομασία για το φυτό της αμπέλου.

  37. ΓΤ said

    @28

    Ο ΓΤ ποτέ δεν είχε γράψει για συμφωνία με Μπιέλσα, όπως μπορεί κανείς να δει στο #41|14.09.2022.

  38. sarant said

    36 Χρήσιμη προσθήκη.

  39. Υπάρχει και το ελληνικό μπράντι «Βότρυς» https://vendora.gr/items/78mg5n/brandy-votris-paleomeno-20-chronia.html

  40. leonicos said

    Σκαρίμπας έλεγε, για όσους χορεύουν αδέξια, ότι κάνουν «σαν να πατάνε σταφύλια»

    Ίσως το πρωτοείπε, διότι πλέον το λένε πολλοί. Και το χειρότερο…. το λένε και για κάποιον γνωστό μου, που σχολιάζει ο ανόητος κι εδώ.

  41. Έχουμε και το ποίημα που περιλαμβανόταν στο αναγνωστικό της τρίτης (;) τάξης του δημοτικού σχολείου, στην δεκαετία του ’50:

    – ’Αμπέλι μου πλατύφυλλο
    και κοντοκλαδεμένο,
    για δεν ανθείς, για δεν καρπείς,
    σταφύλια για δεν βγάνεις;
    Μη χάλασες, παλιάμπελο,
    κι εγώ θα σε πουλήσω.
    – Μη με πουλάς αφέντη μου,
    κι εγώ σε ξεχρεώνω.
    Για βάλε νιους και σκάψε με,
    γέρους και κλάδεψε με.
    Βάλε γριές, μεσόκοπες,
    να με βλαστολογήσουν.
    Βάλ’ και κορίτσια ανύπαντρα
    να με κορφολογήσουν.
    (Δημοτικό)

    Οι συνομήλικοί μου θα το θυμούνται.

  42. leonicos said

    14 Κιγκέρι

    Ωραίό συμπλήρωμα

  43. leonicos said

    34 Χαίρε Χαρούλα

    Το κρασί ελληνικά λεγόταν μέθυ. το μέθυ του μέθυος.

    Η μη ελληνική λέξη οίνος, λατινικά vınus, εβραϊκά yayin στην πραγματικότητα έχει καρτλική (γεωργιανή) αρχή. Στην καρτλική (γεωργιανή) γλώσσα είναı gvinç

  44. leonicos said

    27 Πουλ-Πουλ

    μεταφορικά. πρώτα είδαν την τρυγια των βαρελιών κι έπειτα των δοντιών

  45. leonicos said

    ΔΙΟΡΘΩΣΗ

    Η μη ελληνική λέξη οίνος, λατινικά vınus, εβραϊκά yayin στην πραγματικότητα έχει καρτλική (γεωργιανή) αρχή. Στην καρτλική (γεωργιανή) γλώσσα είναı gvin.

  46. Alexis said

    Μάλλον άσπερμες λέγονται οι ποικιλίες χωρίς κουκούτσια παρά απύρηνες.
    Η λέξη πυρήνας παραπέμπει σε σκληρό κουκούτσι μεγάλου μεγέθους όπως π.χ. στο ροδάκινο, βερίκοκο, κορόμηλο, ελιά κλπ.

  47. sarant said

    45 Μπα; Να το κοιτάξουμε.

  48. Costas X said

    Τοπική ποικιλία σταφυλιού στην Κέρκυρα ο «κακοτρύγης», μου είπαν ότι λέγεται έτσι επειδή έχει μικρές ρώγες, άρα δίνει μικρή ποσότητα κρασιού.

  49. nikiplos said

    0, 40@ που έδωσε βέβαια το παρατσούκλι: Σταφυλοπάτης, για τον κακό κι άχαρο χορευτή.
    (που εκτός από παρατσούκλι ευδοκιμεί και ως επώνυμο πλέον)

  50. Alexis said

    #41: Το θυμόμαστε.
    Κι ας μην είμαστε συνομήλικοι 🙂

  51. leonicos said

    36 Αλέξη

    Στα λεξιλογικά του αμπελιού ας προστεθεί και η λέξη «πρέμνο» που είναι η «επίσημη» ονομασία για το φυτό της αμπέλου

    Ειναι εν μέρει ακριβες. Πρέμνο είναι κάθε υπόλειμμα κορμού οποιουδήποτε δέντρου. Στην αμπελουργία τα πρέμνα του αμπελιού ξαναβλασταίνουν (πρεμνοβλάστημα), εφόσον έχουν μάτια, και ανανεώνουν το δέντρο / φυτό. Σε άλλα φυτά, όπως οι ροδιες, το πρέμνο δεν βλαστάνει αλλά αναφύονται κλαδιά από το πλάι, από τη ρίζα, οι καταβολάδες. Οι καταβολάδες χρησιμοποιούνται και στο αμπέλι για να επεκταθεί, να δημιουργηθουν νέα φυτά

  52. ΓιώργοςΜ said

    51 Από τη ρίζα αναφύονται παραφυάδες (ή κολορίζια). Καταβολάδες είναι κλαδιά που μπαίνουν μέσα σε χώμα ώστε να αναπτύξουν τοπικά ρίζες και κατόπιν κόβονται από το μητρικό φυτό. Όντως πολλαπλασιάζεται το αμπέλι έτσι, το ίδιο και ο βάτος που αναφέραμε πρόσφατα, ο τελευταίος με εκνευριστικά ταχείς ρυθμούς.

  53. Costas Papathanasiou said

    Καλημέρα.
    ●Ο θέρος με τον τρύγο και τον πόλεμο ανταμώνουν αρχαιόθεν, ωραία-ωραία, διά χειρός Ηφαίστου και στην ιστόρηση της νέας ασπίδας που φτιάχνει για τον Αχιλλέα, διότι την παλιά την τρύγησε απ’ τον Πάτροκλο ο Έκτορας:«…ἐν δ᾽ ἐτίθει τέμενος βασιλήϊον· ἔνθα δ᾽ ἔριθοι /ἤμων ὀξείας δρεπάνας ἐν χερσὶν ἔχοντες.(…)
    ἐν δ᾽ ἐτίθει σταφυλῇσι μέγα βρίθουσαν ἀλωὴν/καλὴν χρυσείην· μέλανες δ᾽ ἀνὰ βότρυες ἦσαν,..»
    (Ιλιάδα Σ ,στ.550-551 και 561-562) [«…Κι έβαζε ακόμα χτήμα απάνω του βασιλικό, κι αργάτες /θέριζαν, κοφτερά στα χέρια τους φουχτώνοντας δρεπάνι•(…)/Κι έβαζε μέγα αμπέλι απάνω του σταφύλια φορτωμένο,/χρυσό, πανέμορφο, κι εκρέμουνταν τσαμπιά από κάτω μαύρα,…», μτφρ. Καζαντζάκη-Κακριδή].
    …Μα και ξεχωρίζουν εύκολα στην πράξη κατά τη συνταγή της παροιμίας:«ο πόχει αμπέλι ας τρυγά και ο πόχει δρόμο ας τρέχει».
    ●«Στον τρύγο εγεννήθηκα πο ’χει πολλά γραμμένα/θέλετε να τα μάθετε, να σας τα πω ένα, ένα:
    Αγάπησα κι εγώ ορφανή ένα παλικαράκι/μ’ αυτός σκληρός και άστατος, το ’ριχνε στο κρασάκι.
    Ωραίος που ’να ο τρύγος μας με κόκκινο σταφύλι/που έχει το χαμόγελο και το γλυκό στα χείλη.
    Εγώ κρασί δεν έπινα, ούζο για να μεθύσω/τώρα τα πίνω και τα δυο για να σε λησμονήσω.»
    λέει και «Το τραγούδι του τρύγου», επτανησιώτικο από τη συλλογή «Σίτος, οίνος, έλαιον-ΤΑ ΤΡΙΑ ΑΓΑΘΑ ΤΗΣ ΓΗΣ» της Δόμνας Σαμίου(βλ. https://www.domnasamiou.gr/?i=portal.el.albums&id=39 και https://www.youtube.com/watch?v=w97qjnEKFLE ).
    ..Για την καλύτερη εκτέλεση του οποίου ευκταίον, βεβαίως, να μην απαιτηθεί μία μνημειώδης επέμβαση σαν και την… «Σταφυλοϋπερωιοφαρυγγοπλαστική» διά της οποίας αντιμετωπίζονται αναπνευστικά προβλήματα όπως είναι η υπνική άπνοια και το σοβαρό ροχαλητό (βλ.και σχ.14).

  54. Spiridione said

    Και το βίντατζ που λέμε, απ’ τον τρύγο προέρχεται
    https://www.etymonline.com/word/vintage

  55. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Αμπελοκουτσούρα, η καριώτικη.

    Θεός που την πολυχρονεί την αμπελοκουτσούρα
    που κάμνει το γλυκό κρασί και τα ξεχνούμε ούλα

    Σιφούνι μου στραβοραδο* παλιά καταβολάδα
    *(στραβό ραβδί ή με στραβή ουρά;)

  56. ΓΤ said

    και η οδοντική αποτρύγωση

  57. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Τ΄αμπέλι είναι μπελάς.
    Τ΄αμπέλι θέλει αμπελουργό, το σπίτι νοικοκύρη.
    Απού ΄χει αμπέλια, ας βάνει αργάτες. (Ξένες έγνοιες)

  58. ΓΤ said

    Αμπελάς (Πάρου)

  59. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Σταφυλόκκοκος /σταφυλοκοκκίαση, μακριά από μας.

  60. ΓΤ said

    Θυμίζουμε τα στέμφυλα.

  61. ΓΤ said

    αμπέλια κάποτε στα Αμπελάκια

  62. sarant said

    54 Ναι μπράβο

  63. konos said

    49 —> Η Μαρία Σταφυλοπάτη μάλλον αποδεικνύει το αντίθετο!

  64. konos said

    Και τα σταφύλια της οργής του Στάινμπεκ ίσως να ταιριάζουν και στην κρίση της σταφίδας στην Ελλάδα μετά το 1875, με αποκορύφωμα τις συγκρούσεις στη Βαρβάσαινα το 1903.

    https://www.mixanitouxronou.gr/i-stafidiki-krisi-kai-i-exegersi-ton-paragogon/

  65. dimopal said

    (Θυμηθείτε και την παροιμία θέρος, τρύγος, πόλεμος για εργασίες που δεν επιδέχονται αναβολή) ,
    αλλά και για καταστάσεις που απαιτούν πάνω από ένα άτομο
    Πάντα κοντά σας είμαι, αν και αραιός στα σχόλια ..(μάζευε κι ας ειν΄και ρόγες)

    τί ὡραιώθης καὶ τὶ ἡδύνθης ἀγάπη, ἐν τρυφαῖς σου; 8 τοῦτο μέγεθός σου, ὡμοιώθης τῷ φοίνικι καὶ οἱ μαστοί σου τοῖς βότρυσιν. 9 εἶπα· ἀναβήσομαι ἐπὶ τῷ φοίνικι, κρατήσω τῶν ὕψεων αὐτοῦ, καὶ ἔσονται δὴ μαστοί σου ὡς βότρυες τῆς ἀμπέλου καὶ ὀσμὴ ρινός σου ὡς μῆλα

  66. Πέπε said

    #41
    > Αμπέλι μου πλατύφυλλο…

    Τραγούδι, όχι ποίημα.

    Σε μεγαλοπρεπές αντιφωνικό (όχι πολυφωνικό!) της Ηπείρου:

    Σε μελωδικότατο και χορευτικό μοραΐτικο:

    Σε δωρικό καρπάθικο:

    ________________________

    Αγγουρίδα (με γγ) εδώ στην Κρήτη ο ξινός χυμός από άγουρα σταφύλια. Χρησιμοποιείται αντί για ξίδι ή λεμόνι, αλλά βέβαια με ιδιαίτερη δική του γεύση. Κάνει μεταξύ άλλων εκπληκτικές μπάμιες. Αξιοσημείωτο ότι από το ίδιο σταφύλι βγαίνει η θεόξινη αγγουρίδα και το θεωρούμενο ως ακραία γλυκό πετιμέζι.

  67. Παλιότερα λεγόταν και το τρυγώ το λάδι: όταν έβγαινε από τις ελιές το μίγμα νερού λαδιού, αφηνόταν να κατακαθίσει και μετά να το τρυγήσουν, να πάρουν το λάδι απ’ το πάνω μέρος.

    Ν’ αναφέρω και το κλήμα του Παυσανία, εκεί έξω απ’ την Κλειτορία (κοινώς Μαζέικα): σύμφωνα με την παράδοση το κλήμα αυτό το περιγράφει ο Παυσανίας ο Περιηγητής.

    Στα κάλαντα της πρωτοχρονιάς τα παλιά χρόνια στο Πλωμάρι μετά το αρχιμηνιά κι αρχιχρονιά και τα περί Αγιοβασίλη κλπ έρχονται τα παινέματα στην οικογένεια (τυποποιημένα: αφέντης – κυρά – γιος – κόρη – δούλα). Εκεί λοιπόν, για την κόρη λέει πως την ζητάει γραμματικός που όμως έχει απαιτήσεις στην προίκα: «Γυρεύει αμπέλια ατρύγητα, χωράφια με τα στάχια» και όχι μόνο

    40 Μη με καρφώνεις 🙂

    52 Και χωρίς να προσπαθήσει κανένας γι’ αυτό (για το βάτο λέω). Παρεμπιπτόντως, κι ο δυόσμος το ίδιο κάνει!

    57 «Απού ΄χει αμπέλια, ας βάνει αργάτες» και χωράφια θεριστάδες συμπληρώνουν στο χωριό μου, αλλά όχι τόσο για ξένες έγνοιες, αλλά περισσότερο πως πρέπει να φροντίσει και να μην επαναπαύεται.

  68. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    66 Πέπε με πρόλαβες με την αγγουρίδα, που ,ναι τη βάζουμε, αρχές καλοκαιριού, στις μπάμιες να ξεσαλιώσουν αλλά τη συνταγή για ξίδι από τις αγουρίδες, μου την είπε ένας δάσκαλος στην Κυνουρία. Στην Κρήτη, για το σπίτι στις μέρες μου, ή αγοράζαμε έτοιμο ή απλώς ξίνιζε το κρασί 🙂 .

    Εντελώς συμπτωματικά σήμερα ανακάλυψα ότι η θρεψίνη (δεν έχω δοκιμάσει, μόνο ακουστά την είχα) βγαίνει από σταφύλι. Η σταφιδίνη παρόμοιο προϊόν. Αλείμματα θρέψης και τα δυο.

    Επίσης οι μαρμελάδες χωρίς ζάχαρη γλυκαίνονται
    (και νοστιμαίνουν τόσο – κάτι γαλλικές με μπλε ετικέτα έχω στο νου μου) συνήθως με χυμό σταφυλιού.

  69. sarant said

    64 Α μπράβο

    65 Να είστε καλά!

    66 Την πουλάνε κιόλας την αγγουρίδα ή είναι μόνο οικιακό παρασκεύασμα;

  70. Χαρούλα said

    Εντυπωσιακές φετινές εικόνες από αμπέλια στην Γαλλία

  71. Χαρούλα said

    Λάθος… Δεύτερη έπρεπε να μπεί

  72. … αμπελοφιλοσοφίες …

    Και αμπελοφυλλοσοφίες βγαίνει,
    για φιλοσοφίες γιαλαντζί

  73. … η σταφυλή, … έδωσε το δικό μας σταφύλι. …

    Κι αυτό την σταφυλιά,
    όταν ο ξαδερφάκος μου,
    έντρομος που δυνατός αέρας
    μόλις είχε διαλύσει την κληματαριά στην πίσω αυλή,
    μάς ανακοίνωσε
    «Έπεσε η σταφυλιά!»

  74. Alexis said

    #51: Λεώνικε όχι. Στην αμπελουργία το φυτό του αμπελιού λέγεται πρέμνο. Το φυτό γενικά, όχι το «υπόλειμμα κορμού» (τι είναι αυτό;)
    Μιλάμε π.χ. για αριθμό πρέμνων ανά στρέμμα, για εξασθένηση των πρέμνων από την τάδε ασθένεια, για λίπανση των πρέμνων κλπ. κλπ.
    Δεν έχω ακούσει ποτέ ούτε έχω δει γραμμένο να χρησιμοποιείται η λέξη πρέμνο για άλλο φυτό. Ή μάλλον έχω ακούσει. Λέγεται περιστασιακά και για το ακτινίδιο.
    Για το «υπόλειμμα κορμού» δεν ξέρω τι ακριβώς εννοείς. Αν εννοείς τα δέντρα που κόβονται χαμηλά στον κορμό για κάποιο λόγο και αναβλαστάνουν, αυτή η διαδικασία λέγεται καρατόμηση. Λέμε π.χ. τα καμένα ελαιόδεντρα καρατομούνται και αναβλαστάνουν.
    Δεν έχω ακούσει ποτέ (μα ποτέ) αυτό το καρατομημένο ελαιόδεντρο να αποκαλείται «πρέμνο».

    Για τις καταβολάβες-παραφυάδες σου απάντησε ο ΓιώργοςΜ στο #52

  75. 8,
    Τζι, κατά σύμπτωση το άκουγα όλη μέρα προχτές – εξαιρετικό!

  76. Σταφυλόκοκκος (σταφ ΗΠΑνιστί) με την παραλλαγή MRSA (Μέρσα) ανθεκτική σε αντιβιοτικά και εξαιρετικά δύσκολη στην θεραπεία.

  77. Για τα αμπελοφάσουλα είπαμε;

  78. … οι άνθρωποι για πολλούς αιώνες κατανάλωναν σταφύλια, … χωρίς να έχουν μάθει να φτιάχνουν κρασί. …

    Αυτή η παράδοση συνεχίζεται από ορισμένους οινοπαραγωγούς.

  79. ΓΤ said

    μάστορας του μπουζουκιού ο Σίμος Σταφυλάκος

  80. Πάνος με πεζά said

    @ 79 : Γιατί, ο Σπιτάμπελος;

  81. # 37

    Aς με συγχωρέσει η εξοχότητά σου που δεν θυμήθηκα πως ακριβώς είχες διατυπώσει την πληροφορία-πατάτα από το άτομο που ήταν βαθειά μέσα στον γάβρο… (εδώ γελάμε)

    Εχεις να φας πολλά ψωμιάα μέχρι να κατανοήσεις πως ο «βαθειά μέσα» σε σ’ενα είπε Μπιέλσα και σε άλλους είπε άλλα ονόματα, ώστε κάποιος να ον θεωρήσει πληροφορημένο αφού σε κάποιον θα είπε και Μίτσελ πιθανότατα. Ετσι λειτουργούν οι δημοσιογράοι-λαμόγια και οι πέριξ αυτών πληροφορημένοι.
    Ατον ίδιο κουβά και εσσύ που έσπευσες να δημοσιοποιήσεις την φόλαγια να κοκορευθείς πως έχει κονέ με ανθρώπους του βαθρειά γάβρου.
    Και κην ξεχνάς στα έγραψα και την ημέρα που έφερες την πληροφορία, έτσι δεν είναι ;

    Λύσου τα τώρα και παρηγορήσου πως δεν έγραψες για…συμφωνία !

  82. ΓΤ said

    @80

    Δεν τον γνώριζα. 😦

  83. ΓΤ said

    @74

    πρέμνο
    https://lsj.gr/wiki/%CF%80%CF%81%CE%AD%CE%BC%CE%BD%CE%BF

  84. Κιγκέρι said

    Τι να σας πω, βρε παιδιά, μια ζωή τρώω σταφύλια, ούτε το πρέμνο ήξερα, ούτε το γίγαρτο!

  85. BLOG_OTI_NANAI said

    Το κείμενο με τις ποικιλίες σταφυλιών που δημοσιεύτηκε στη «Νέα Εστία», πρέπει να βρέθηκε στα «Φιλολογικά ανάλεκτα Ζακύνθου» που εκδόθηκαν το 1880. Στα 1892 το δημοσιεύει ο Παρνασσός. Επίσης ο Σιμόπουλος το παρουσιάζει ως «παλιό τραγούδι», έχει κάποιες διαφορές από το πρωτότυπο, και όπως βλέπω, πρέπει να το βρήκε στον «Σοπρακόμιτο» του Ρώμα.

  86. # 75

    Νάσαι καλά, Μιχάλη !

  87. ΓιώργοςΜ said

    Υπάρχει και το πείραγμα σε κοπέλα (φαλλοκρατικόν δυσκλαίμερον): «Φέρε μερικά σταφύλια να σταφυλίσουμε» 😉

  88. Χαρούλα said

    #84 Κιγκέρι από σημειωλσεις ΤΕΙ Κρήτης(πριν 5-6 χρόνια).

  89. mkempes said

    ξερει κανεις πως μπορω να θεσω ερωτημα?

  90. sarant said

    85 A μπράβο!

    87 Υποτιθεται πως υπαρχει και διαλογος του Σουρη με τη βασίλισσα, που του είπε, όταν έτρωγαν σαλάτα,
    «έλα να σαλατίσουμε» και αυτός της είπε «και μετά μεγαλειοτάτη θα σταφυλίσουμε»

    89 Σας ακούμε!

  91. BLOG_OTI_NANAI said

    Το «σταφυλίσουμε» ως πονηρό υπονοούμενο, δεν το έχω ξανακούσει. Το κάπως παρόμοιο, αρκετά παλαιότερα, που και τότε ντεμοντέ ήταν, «θέλω να σε τρυγήσω».

  92. Georgios Bartzoudis said

    (α) «Τα νωπά σταφύλια οι αρχαίοι τα διατηρούσαν περισσότερο χρόνο μέσα σε κρασί. Φυσικά, τα ξέραιναν κιόλας»
    # Εν Μακεδονία, τα σταφύλια διατηρούνταν μέσα σε άλμη. Ήταν η «σταφ’λαρμιά» [στα-φ’λαρ-μια]. Χαμουτζιστί θα την λέγαμε σταφυλαρμιά ή σταφυλάλμη.

    (β) «Η λέξη κλήμα … στην αρχαιότητα σήμαινε τα κλαδιά του φυτού, που σήμερα τα λέμε κληματσίδες ή κληματόβεργες. Τη διάκριση τη βλέπουμε παραστατικά στο γνωστό ευαγγελικό χωρίο ‘εγώ ειμι η άμπελος, υμείς τα κλήματα’ (Ιωάν. 15:5)»
    # Εν Μακεδονία λέμε (και) κλήμα την κληματαριά, τις δε κληματσίδες ως ανωτέρω.

    (γ) «Ζακυθινού καλόγερου, που κάθισε κι απαρίθμησε τις ποικιλίες του νησιού του, το 1601»
    # Εν Μακεδονία κυριαρχούσε η ποικιλία «Λημνιός», ενώ υπήρχαν και πλείστες άλλες ποικιλίες όπως «ιντόπια», «κατρουλιάδες», «Σουχ’νά», «Κόινιαροι», τα επιτραπέζια «καρυδάτα» κλπ.

    (δ) 4, dimosioshoros said: «Θα σταφυλίσουμε σήμερα λοιπόν οι φίλοι…»
    # Ως και sarant (90) said (πλην όμως πρόκειται μάλλον για τον Σούτσο, και όχι βέβαια για τον Σουρή) λέγεται ότι σε ένα βασιλικό τραπέζι, μόλις άρχισαν να έρχονται οι σαλάτες, η Αμαλία είπε στον προσκεκλημένο της:
    – Και τώρα, ποιητά μου, θα σαλατίσουμε!
    Όταν τελείωνε το γεύμα και ερχόταν το φρούτο (σταφύλι), ο ποιητής αναφώνησε:
    – Και τώρα Μεγαλειοτάτη, θα σταφυλίσουμε!

    (ε) «Κούρβουλο», λέγεται Μακεδονιστί το «πρέμνο», περί ού τόσος λόγος εγένετο: Alexis (36, 74), sarant (38), leonicos (51)

    (ς) 60, ΓΤ said: «Θυμίζουμε τα στέμφυλα».
    # «Τσίπ’ρα» (τσίπουρα), λέγονται Μακεδονιστί τα «στέμφυλα», ήτοι τα τσάμπ’ρα (τσάμπουρα) και ότι άλλο απομένει μετά το πάτημα (έκθλιψη) των σταφυλιών. Προφανώς από αυτά τα «στέμφυλα» προέρχεται το επώνυμο του φιλτάτου εν τω ιστολογίω τούτω αρχηγού του Σύριζα. Από την ίδια λέξη (με την χαμουτζίδικη προφορά «τσίπουρο») προέρχεται και η ονομασία «τσίπουρο» για το εξ αποστάξεως στεμφύλων προκύπτον ρακί. Καθότι, προ ετών τινων, τα ρακοκάζανα λειτουργούσαν με αποκλειστική πρώτη ύλη τα τσίπουρα (ή τσίπ’ρα). Τα άλλα «ούζα» του εμπορίου παράγονταν από οινόπνευμα προερχόμενο κυρίως από σύκα.

  93. Costas Papathanasiou said

    Στη Σκόπελο, στην αρχαία -και Μινωιτικών καταβολών- Πεπάρηθο, ανακαλύπτεται το 1936 και ο λεγόμενος τάφος του Σταφύλου, πλησίον του ομώνυμου διπλού όρμου. Το όνομα του οποίου συνδέεται με πολλούς αλληλεπιδραστικούς μύθους, όπως την ανακάλυψη του οίνου και της “κράσεως”, δηλαδή του νερώματός του. Οι δε σχετικοί μύθοι (με διάφορες παραλλαγές), έχοντες κρητική, προέλευση, σχετίζονται πιθανότατα με τη λατρεία μορφών της προελληνικής θρησκείας (βλ. και Οινοτρόπες κόρες Ανίου) και απηχούν προφανώς το γεγονός της επέκτασης της αμπελοκαλλιέργειας ανά την Ελλάδα (ι:δού και ο οίνωψ πόντος αλλέως πως), εξάπλωση που συνδέεται και με την παραγωγή ονομαστών κρασιών, όπως είναι αυτό της Μαρωνείας που την αποίκισε ο Ευάνθης, αλλά και ο Χίος και ο Πεπαρήθιος (σκοπελίτικος) οίνος, προϊόντα αμφότεροι του αποικισμού των αντίστοιχων νήσων από τους (αδελφούς του Ευάνθους) Οινοπίωνα και Στάφυλον (ή κατ’ άλλους τον Πεπάρηθον). Σε μία σχετική εκδοχή οι θυγατέρες του Σταφύλου και κυρίως η Μολπαδία (συνάδουσα εξ ονόματος με τα τραγούδια του τρύγου και της κρασοκατάνυξης) χάνουν την οινοπαραγωγή που τους ανέθεσε ο Πατήρ να την προσέχουν, καθότι χοίροι (τουτέστιν μεθύστακες) σπάνε το πιθάρι όπου ήταν σοδιασμένο, οπότε, φοβούμενες την οργή του Πατρός, αυτοκτονούν πηδώντας στης θάλασας τα βράχια, γενόμενες έτσι αφορμή και για τον παρακάτω σχετικό ποιητικό αναστοχασμό:
    “Οι αρχαίοι ανθρώποι κι οι θεοί τους μοιάζουνε πιο λογικοί, πιο ανθρώπινοι./Εξόν απ’ τα πολλά τους κατορθώματα, και συχνά θαύματα, διαθέτανε/σύνεση κι έλεος. Όταν η κόρη, π .χ ., του Σταφύλου αποξεχάστηκε/κι άφησε να χυθεί το νέο κρασί — όλη η σοδειά της χρονιάς — απελπισμένη,/μα κι απ’ το φόβο του πατέρα της, γκρεμίστηκε στη θάλασσα/απ’ τα βράχια του Κάσταβου, και πίσω της οι δύο αδελφές της, ο Απόλλωνας,/συγκινημένος απ’ την πράξη της, την περιμάζεψε και τη μετάφερε στα χέρια του/ώς την Καρία, οπού λατρεύτηκε σα θεά, να γνοιάζεται τις άρρωστες κι ανήμπορες γυναίκες/στα βάσανά τους και στις δύσκολες γέννες./Τώρα, αυτά, σαν ψέματα μας φαίνονται./Καθένας λέει για τον άλλον: «δέν πάει να πνιγεί». Μα, ποιός το ξέρει,/μπορεί και τώρα ένας αθώρητος θεός να τους περιμαζεύει, να τους μεταφέρει/σε μιαν άλλη Καρία, που, εμείς, από τούτη δω πέρα την όχθη,/κοντόθωροι, τυραγνισμένοι και πολυάσχολοι, δεν μπορούμε καθόλου να τη δούμε/ούτε και να τη φανταστούμε καν — πολύ πιο λίγο να τη φανταστούμε.”[Λέρος, 19.ΙΙΙ.68, Γιάννης Ρίτσος, “Καρία”-ΕΠΑΝΑΛΗΨΕΙΣ – Β ‘]

  94. michaeltz said

    Παίρνω το θάρρος να συνεισφέρω στο φιλόξενο ιστολόγιο ένα μικρό σχετικό πόνημά μου για παιδιά! Αν το θεωρήσετε αταίριαστο, συγχωρήστε με.

    Το πολυάσχολο Κληματόφυλλο

    Η βερικοκιά της αυλής ξύπνησε πρωί-πρωί και κούνησε, μαχμουρλού, τα φύλλα της. Και μετά, ξανά και ξανά. Με τα κουνήματα των φύλλων, όμως, σηκώθηκε ένα μικρό αεράκι που, χορεύοντας και τραγουδώντας, πήρε να χαϊδεύει τ’ αφτιά των άλλων φυτών της αυλής.
    «Να σας πω τα όνειρα της βερικοκιάς;» ρωτούσε και ξαναρωτούσε κουτσομπόλικα. «Και τι θα μου χαρίσετε;»
    «Εγώ θα σε φιλέψω μια σταγόνα νέκταρ από το κάθε μου άνθος» μοσχομύρισε το περίεργο αγιόκλημα.
    «Εγώ θα σου λέω πάντα την ώρα» υποσχέθηκε η κουτσομπόλα ρολογιά.
    «Κι εγώ θα σου δώσω ένα μπάτσο που θα ΄ναι όλος δικός σου» απείλησε τζαναμπέτικα το αγουροξυπνημένο κληματόφυλλο.
    Το πρωινό αεράκι γέλασε: ΑΝ τα καταφέρεις να με πιάσεις!» χαχάνισε ξεγλιστρώντας ευλύγιστο.
    «Βρήκες την εποχή να μου κάνεις τα κόλπα σου, τώρα που ξεζουμίζομαι για να γεμίσω τα σταφύλια μου με ήλιο» βρυχήθηκε το αμπελόφυλλο, καταπράσινο απ’ το κακό του. Αν τολμάς ξαναέλα το φθινόπωρο, να δεις κυνηγητό!»
    «Το φθινόπωρο δε θα ‘χεις κέφια για κυνηγητό, καημενούλη μου, το φθινόπωρο θα είσαι στα τελευταία σου δουλευταρά μου», είπε απερίσκεπτα το αεράκι!
    «Βρε τεμπελχανά, έχεις πάρει ποτέ καμιά ευθύνη στη ζωή σου; Το φθινόπωρο θα έχω τελειώσει τη δουλειά μου, θα είμαι πραγματικά ελεύθερο για κυνηγητά, θα έχω πέσει από το κλήμα και θα μπορώ να σε κυνηγήσω παντού. Και θα έχει έλθει πραγματικά η ώρα να ξεκουραστώ!
    Όμως, έπεσε μια θλίψη σε όλα τα φύλλα της αυλής, μα μια θλίψη…

    Μιχάλης Τζ

  95. 89,
    Μόλις θέσατε επιτυχώς ένα! 🙂

  96. Και το όμορφο παιδικό δημοτικό τραγούδι:

    Μπαίνω μες στ’ αμπέλι, μπαίνω μες στ’ αμπέλι
    μπαίνω μες στ’ αμπέλι σα νοικοκυρά,
    μωρ’ σα νοικοκυρά,
    να κι ο νοικοκύρης που ’ρχεται κοντά.
    Έλα νοικοκύρη να τρυγήσουμε
    κόκκινα σταφύλια να πατήσουμε
    και γλυκό κρασάκι να τραβήξουμε
    κάτω στη Φραγκιά να το πουλήσουμε.

    https://www.domnasamiou.gr/?i=portal.el.songs&id=839

  97. 89# Το θέμα είναι αν είστε απολύτως σίγουρος πως θέλετε να απαντηθεί 🙂

  98. ΓΤ said

    @95

    Ναι, Μιχάλη, αυτονόητο. Αλλά ο «Mkempes», o Μάριο Κέμπες, είχε μέσα στο γήπεδο απαντήσεις για όλα! 😛

  99. Α. Σέρτης said

    à la manière de S.
    «η σταφυλάγρα του γιατρού ξεχνιέται στο λαιμό»

  100. Alexis said

    #96: Παιδικό; Εγώ το έχω ακούσει σε ουκ ολίγα πανηγύρια να το χορεύουν άνθρωποι κάθε ηλικίας (παντρεμένες, γριές και νιές που λέει κι ο «Πραματευτής» του Μουντάκη) 😆

    Υπάρχει και η έκφραση «τ’ αμπέλια σου κούτσουρα»
    Δεν ξέρω πώς έχει βγει αλλά η έννοια της είναι «τα έχεις γραμμένα όλα, δε σε νοιάζει για τίποτα»

  101. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Βλέπω τον κάμπο ολόχρυσο με τ΄άνθη του
    σε μια σταλαγματιά καθάριο μέλι
    και βλέπω στο κρασί το αιματογέννητο
    χλωρό και πολυστάφυλο τ΄αμπέλι
    Κωστής Παλαμάς
    ………………….
    Οι πρώτοι αμπελουργοί κατοικούσαν στην Αν. Μακεδονία, στην περιοχή των Φιλίππων και της Δράμας, ενώ ο πρώτος οινοποιός ήταν ο Μάρωνας, τον οποίο τιμούσαν στη Μαρώνεια της Θράκης. Ο Όμηρος κι ο Ησίοδος ονοματίζουν τα καλύτερα αμπέλια – κρασιά κι αναφέρουν περιοχές: Θράκη η πολύοινος, Ιστιαία (πολυστάφυλος), Επίδαυρος (αμπελότοπος), ενώ το κρασί το λένε οίνη, οινόη, οινιάδα.
    Ο Στάφυλος στη Μυθολογία, βοσκός του βασιλιά της Αιτωλίας Οινέα, ήταν αυτός που βρήκε την αρχή του νήματος… Ενώ βοσκούσε τα κατσίκια του, παρατήρησε πως μία κατσίκα έτρωγε μόνο τους καρπούς ενός άγνωστου φυτού και …τρελαινόταν ή κατ` άλλους πάχαινε επικίνδυνα. Έφερε τον καρπό στο βασιλιά του, εκείνος τον έστιψε στην παλάμη του, δοκίμασε τον χυμό κι από τότε, οι λέξεις σταφύλι και οίνος «θεοποιήθηκαν».
    https://www.eleftheria.gr/m/%CE%B1%CF%80%CF%8C%CF%88%CE%B5%CE%B9%CF%82/item/130905-%CE%BC%CE%B9%CE%B1-%CF%80%CE%B1%CE%BD%CE%AC%CF%81%CF%87%CE%B1%CE%B9%CE%B7-%CE%B3%CE%BB%CF%85%CE%BA%CE%B9%CE%AC-%CF%84%CE%B5%CE%BB%CE%B5%CF%84%CE%BF%CF%85%CF%81%CE%B3%CE%AF%CE%B1.html

  102. Alexis said

    #83: Σε παραπέμπω σε όσα έγραψα στο #74.
    Σαράντα χρόνια φούρναρης δεν έχω ακούσει ποτέ ούτε έχω διαβάσει πουθενά να χρησιμοποιείται η λέξη «πρέμνο» για ο,τιδήποτε άλλο πέρα από το φυτό του αμπελιού.
    Πλην ελαχίστων περιπτώσεων που το έχω ακούσει και για το ακτινίδιο.

  103. 92 τέλος «Τα άλλα «ούζα» του εμπορίου παράγονταν από οινόπνευμα προερχόμενο κυρίως από σύκα». Συγγνώμην αλλά θα διαφωνήσω. Το ρακί του (ή τη ρακή του) ο κάθε τόπος τον φτιάχνει ανάλογα. Στα περισσότερα μέρη εννοούν το τσίπουρο (οι Κρητικοί το λεν και τσικουδιά, κάποιοι άλλοι σούμα) κι είναι πάντα από απόσταξη σταφυλιών σ’ όλα τα μέρη. Στη Μυτιλήνη ρακί λέμε το ούζο που παράγεται με διάφορους τρόπους. Υπάρχουν τα χτυπητά (νερό και οινόπνευμα και μυρωδικά μένουν σ’ ένα τεπόζιτο και τ’ αποτέλεσμα κάποιοι το λένε ούζο) ή τα καζανιαστά που είναι απόσταγμα «οινοπνεύματος εκ σταφυλών» (καθαρό οινόπνευμα που αγοράζεται απ’ τον ΑΣΟ, ή απ’ τη Σάμο κλπ) με τα υπόλοιπα. Σύμφωνα με το νόμο το ούζο πρέπει να περιέχει τουλάχιστον 20% καζανιαστό, κάποιοι το διπλο – τριπλοαποστάζουν όλο (100%).

    Από σύκα, από κούμαρα, από πατάτες κλπ βγαίνουν άλλα ποτά.

  104. loukretia50 said

    Υπάρχουν και κάποια σταφύλια κουλτουριάρικα

    Όμως όλα είναι ευλογημένα, καθώς και ο οίνος, που ευφραίνει καρδίαν… έτσι μας έλεγαν στο σχολείο. Είναι κι η μέθη αποδεκτή?

  105. Α. Σέρτης said

    102 κλπ (πρέμνο)
    Μπορεί να είσαι τόσο χρονώ φούρναρης, αλλά άκου τι σου λένε και οι άλλοι…

    Αντί πολλών άλλων λεξικών , βλ. ΣΤΑΜΑΤΑΚΟΥ «πρέμνον»: το κατώτατον μέρος του δένδρου το απομένον μετά την κοπήν του κορμού, κοινώς κούτσουρο// ειδ. ο κορμός της αμπέλου, το κούρβουλο

  106. Αγγελος said

    (24) Ο σταφυλικός φθόγγος μου θύμισε το πυροσταφυλικό οξύ (acide pyruvique) της χημείας

  107. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Αναρωτήθηκα για ένα ιδιαίτερο κρητικό επιτραπέζιο σταφύλι, κέρινο με οβάλ μεγάλες ζουμερές,βελούδινες, αρωματικές ρώγες, το σταφύλι Αρχανών, καθώς έχω χρόνια να το συναντήσω (είναι κι εποχή που δεν κατεβαίνω στην Κρήτη) κι έπεσα σ΄ένα προ διετίας άρθρο του Γιώργου Ζεβελάκη

    φωτό Γκαραμπέτ Αγαμπατιάν
    Αρχάνες Ηρακλείου Κρήτης, 1938. Καλλιεργητές φωτογραφίζονται την εποχή της συγκομιδής και της επεξεργασίας του ραζακί σταφυλιού.
    Ραζακί: η χαμένη τιμή ενός σταφυλιού
    https://booksjournal.gr/stiles/3040-razaki-stafyli

  108. loukretia50 said

    Ελπίζω πως δε θα στραβώσει το κλΗμα…
    Dying On The Vine -John Cale

  109. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Κουρμούλα λέμε το (ένα) κλήμα.
    Και ένα αστειούτσικο μαντιναδάκι:
    Πώς έχει μια κουτσουρολιά
    και μια κουρμούλα αμπέλι
    ε χάι το χει*, η μάνα τζη
    να πει πως δε με θέλει

    από την κουρμούλα το (μεταφορικό) ρήμα βίας ξεκουρμουλώνω «φύγε μη σου δώσω μια να σε ξεκουρμουλώσω»

    *Χάι τό ΄χει , χάζι τόχει- πλάκα θάχει, , έχει γούστο

  110. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Εκτός από τους αμπελοφυλλένιους ντορμάδες, κάνουμε κι άλλα φαγητά πχ κατσικάκι με αμπελοβλάσταρα, τους λεγόμενους «κάβους». Θεϊκό έδεσμα.

  111. loukretia50 said

    109
    Όσο τ΄αμπέλι είν΄μπελάς
    κι ελιά δε μεγαλώσει,
    τότε κοπέλι μη μιλάς.
    θα σε ξεκουρμουλώσει

    (η γυριστή χάι μαμάς
    που έχει μουλαρώσει!)

  112. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    102. Ναι, πρέμνο συναντιέται συνήθως για το κλήμα, αλλά και σε περιγραφές διάφορων μπολιασμάτων.

    Τ΄αμπελοπούλια να προσθέσω, που είχαμε και παρέμβαση του Καρόλου (νυν άνακτος)
    https://www.tovima.gr/2020/10/06/society/kypros-i-megali-mpizna-me-ta-ampelopoulia-kai-i-prigkipiki-paremvasi/

  113. Hollywood and Vine διάσημη διασταύρωση στο Χόλυγουντ.
    Της Αμπέλου,
    πλησιάζει σε φήμη
    την Αγράμπελης.

  114. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    111, Γεια σου Λου! 🙂
    Σετάρει με δυο παρόμοιες που τραγουδούσε ο Ξυλούρης (βλ. «Επήραν πάλι το Μαριώ»):
    Πώς έχει μια κουτσουρολιά
    εφύσηξεν ο νους τση
    και δεν αναμαζώνεται
    στο σπίτι του κυρού τση

    Πως έχει μια κουτσουρολιά
    ξανοίγει* να με κάψει
    ω ουρανέ μην το δεχτείς
    και γης μην το βαστάξεις

    *κοιτάζει , σκοπεύει

  115. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα, πολύ ωραία σχόλια διάβασα!

  116. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    «ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΞΟΧΟΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΤΗΣ ΑΣΤΥΝΟΜΙΑΣ»
    Νόμος τυπικός εις την Μητρόπολιν μας Άργος επικρατεί ότι τα αμπέλια να τρυγώνται όταν είναι εις κατάστασιν να γίνονται κρασί και όχι ξύδι, και όλοι οι νοικοκυραίοι αυτών να εμβαίνουν συμφώνως εις το τρύγος δια να μην ακολουθεί ζημία αναμεταξύ των. Αυτός ο νόμος ανέκαθεν επικρατών, φυλάσσεται μέχρι της σήμερον από όλους, εκτός δύο ατόμων, του Διονυσίου Ζεγκίνη και Θεοδοσίου Σκινά, οίτινες αφού τα σταφύλια είναι πολλά άγουρα ώστε δεν μένει αμφιβολία πως θα γίνουν ξύδια, τολμούν χωρίς την συγκατάνευσιν των άλλων γειτόνων των, να έμβουν εις το τρύγος προ μίας εβδομάδος, όπου είναι η προθεσμία της κοινής συμφωνίας και διατί? Έτσι το θέλουν.
    Δια τούτο, παρακαλούμεν το έξοχων Υπουργείον τούτο, να διατάξει τον πολιτάρχην Άργους όπου να εμποδίσει αυτούς από το τοιούτον κάμωμα και να τους υποχρεώσει όπου συμφώνως με τους λοιπούς γείτονας να τρυγήσουν όταν έλθει η προθεσμία, κάθ’ ην, κάθ’ έκαστον έτος τρυγώνται αι άμπελοι.
    Τη 22 Αυγούστου 1825 εν’ Ναυπλίω
    https://www.haniotika-nea.gr/stafili-theiko-frouto/

  117. Pou einai ki o Kidos re gmt na mas valei to Battle Hymn of the Republic pou leei gia vintage kai grapes 😜 🤪

  118. sarant said

    116 Ίδιο τίτλο με μας τα Χανιώτικα Νέα 🙂

  119. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    118, Ναι αλλά σ΄εμάς ο Νικοκύρης τον έβαλε από το ΄16 ! 🙂
    Σ΄άλλο σάιτ το περιγράφουν δώρο θεϊκό
    (που το ψεκάζουν με θειϊκό χαλκό -αλήθεια! 🙂 🙂 )

    Άσχετο/έκτακτο
    Ο ΓΤ , μάλλον (εύχομαι να) απολαμβάνει «summer wine» και δεν έμαθε, να μας το ανακοινώσει, έναν απαγχονισμό υψηλά ιστάμενου θρησκευτικού λειτουργού στην Κρήτη.

  120. Αγγελος said

    Ίσως επειδή δε νιωθω από αμπελουργία, δεν καταλαβαίνω — τι τους πείραζε τους γείτονες αν δυο συγκεκριμένοι συχωριανοί τους τρυγούσαν υπερβολικά νωρίς και τους έβγαινε ξινό το κρασί;

  121. Triant said

    107: Ο φωτογράφος τους έχει σκοτώσει τη μάνα και τον πατέρα όλων αυτών;

  122. BLOG_OTI_NANAI said

    107: Αυτός γιατί είναι στο πλάι; Κανένας πιτσιρίκος;

  123. Alexis said

    #107: Το θυμάμαι πολύ καλά αυτό το σταφύλι Έφη. Ήταν το κατ’ εξοχήν επιτραπέζιο σταφύλι των παιδικών μας χρόνων.
    Το λέγανε «κέρινο» (αργότερα έμαθα ότι η επίσημη ονομασία του ήταν ραζακί) και γέμιζε τα μανάβικα και τις λαϊκές τον Σεπτέμβρη-Οκτώβρη.
    Ήταν λίγο πιο όψιμο από τη σουλτανίνα που έβγαινε στην αγορά νωρίτερα αλλά δεν διαρκούσε πολύ.
    Μεγάλη οβάλ ρώγα με κεχριμπαρένιο χρώμα, πολύ ζουμερό και γλυκό. Έχω κι εγώ πολλά χρόνια να τα δω να κυκλοφορούν.

  124. Πέπε said

    Απίστευτο ότι σ’ ένα μόνο νησί, τη Ζάκυνθο, ήταν γνωστές τόσες ποικιλίες σταφυλιού (29 τις μετρώ) ώστε να μπορεί κανείς να γράψει στίχους μόνο με τα ονόματά τους και να έχει αρκετές επιλογές για να του βγει η ομοιοκαταληξία!

  125. Alexis said

    Κι άλλα δύο τραγούδια από τα πολλά με αμπέλι-σταφύλι:


    Έμαθε ο λαγός και μπαίνει μες στης παπαδιάς τ’ αμπέλι


    Μες στ’ αμπέλι στη σταφίδα μ’ έκαψες όταν σε είδα

  126. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    https://www.captainbook.gr/book/to-razaki-stafuli-9789605034528

  127. ΓΤ said

    @119 Έφη

    Απόστολος Μπουρνέλης
    (Μη δεις CV. «Η περαιτέρω πνευματική πρόοδός μου γίνεται αφορμή […]».

  128. leonicos said

    Ενιάμιση πήγε. Ξύπνα!

  129. ΓΤ said

    Oι Δήμοι βάζουν κόφτη στη θέρμανση των σχολείων…
    https://www.newmoney.gr/roh/palmos-oikonomias/ellada/energiaki-krisi-ke-sta-scholia-i-dimi-vazoun-kofti-sti-thermansi/

  130. sarant said

    Καλημέρα και από εδώ!

    126 Για τον Νωντα Έλατο [Παπαμιχαήλ] έχουμε γράψει κι εμείς κάτι

  131. Georgios Bartzoudis said

    103, Γιάννης Μαλλιαρός said: «92 τέλος ‘Τα άλλα ούζα του εμπορίου παράγονταν από οινόπνευμα προερχόμενο κυρίως από σύκα’. Συγγνώμην αλλά θα διαφωνήσω. Το ρακί του (ή τη ρακή του) ο κάθε τόπος τον φτιάχνει ανάλογα. Στα περισσότερα μέρη εννοούν το τσίπουρο (οι Κρητικοί το λεν και τσικουδιά, κάποιοι άλλοι σούμα) κι είναι πάντα από απόσταξη σταφυλιών σ’ όλα τα μέρη. Στη Μυτιλήνη ρακί λέμε το ούζο που παράγεται με διάφορους τρόπους. Υπάρχουν τα χτυπητά (νερό και οινόπνευμα και μυρωδικά μένουν σ’ ένα τεπόζιτο και τ’ αποτέλεσμα κάποιοι το λένε ούζο) ή τα καζανιαστά που είναι απόσταγμα «οινοπνεύματος εκ σταφυλών» (καθαρό οινόπνευμα που αγοράζεται απ’ τον ΑΣΟ, ή απ’ τη Σάμο κλπ) με τα υπόλοιπα. Σύμφωνα με το νόμο το ούζο πρέπει να περιέχει τουλάχιστον 20% καζανιαστό, κάποιοι το διπλο – τριπλοαποστάζουν όλο (100%). Από σύκα, από κούμαρα, από πατάτες κλπ βγαίνουν άλλα ποτά».

    # Δεν καταλαβαίνω πού διαφωνείς, όταν μάλιστα επικαλείσαι τον ΑΣΟ (Αυτόνομο Σταφιδικό Οργανισμό) από τον οποίο «αγοράζεται» το «καθαρό οινόπνευμα». Ποια πρώτη ύλη χρησιμοποιεί σήμερα ο ΑΣΟ ή η «Σάμος κλπ», για παραγωγή «καθαρού οινοπνεύματος» δεν ξέρω. Ίσως να χρησιμοποιούν και «σταφυλές». Πάντως, ιδρύθηκε {όπως και η «Συκική») για να συμβάλλει στη διαχείριση της παραγόμενης σταφίδας (και των σύκων), με το προνόμιο να παράγει οινόπνευμα. Και βεβαίως τα «ούζα» του εμπορίου (όπως «12», «Τσάνταλη», «Πλωμαρίου» κλπ.) παράγονται από καθαρό οινόπνευμα και όχι με απόσταξη τσίπουρων (οπότε το λένε «τσίπουρο» και όχι ούζο). «Ρακή»η ή «Ρακί»το λέγεται το Μακεδονικό τσίπουρο (ας το πω έτσι), όπως και στην Κρήτη (που το λένε και Τσικουδιά), ίσως και σε άλλα μέρη. Ρακή λένε και οι Τούρκοι όλα τα «ούζα»: Γενί Ρακί λένε (στην Κω, ή/και στην Ρόδο) ένα «ούζο» που το εισάγουν από την Τουρκία. (Για προϊόντα ανάμιξης ούζου με τσίπουρο, δεν έχω ακούσει, δεν αντιλέω όμως αν, όπως λες, επιτρέπονται «σύμφωνα με το νόμο»).

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: