Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Σελίδες από το Ημερολόγιο του Χρήστου Καραγιάννη

Posted by sarant στο 16 Οκτωβρίου, 2022


Συνεχίζω και σήμερα με λογοτεχνικό θέμα σχετικό με τη Μικρασιατική εκστρατεία και καταστροφή, αφού φέτος έχουμε τα εκατό χρόνια από το 1922. 

Πριν από λίγο καιρό είχα βάλει ένα διήγημα του Νίκου Παπαπερικλή από το μικρασιατικό μέτωπο, και στα σχόλια εκείνου του άρθρου ο φίλος μας ο Δύτης είχε αναφέρει το Ημερολόγιο του Χρήστου Καραγιάννη και ο φίλος μας ο Χτήνος είχε πει ότι θα έβρισκε αντίτυπα του σπάνιου αυτού βιβλίου. Και έτσι έγινε, κι έτσι μπόρεσα να αποκτήσω κι εγώ ένα δυσεύρετο αντίτυπο, από το οποίο θα σας παρουσιάσω σήμερα ένα απόσπασμα. 

Ο Χρήστος Καραγιάννης γεννήθηκε το 1892 σε αρβανιτοχώρι του νομού Βοιωτίας. Δεν πήγε καθόλου σχολείο αφου ο πατέρας του τον χρειαζόταν για να βόσκει τα πρόβατα, όμως λαχταρούσε να μάθει γράμματα κι έτσι έμαθε μόνος του, αφού ο δάσκαλος του χωριού του έδωσε ένα αλφαβητάρι. 

Το 1918, παντρεμένος πια και ενώ περίμεναν το πρώτο τους παιδί, επιστρατεύεται για το μακεδονικό μέτωπο και στη συνέχεια τον στέλνουν στην Ουκρανία, και αμέσως μετά, από το καλοκαίρι του 1919, στο μικρασιατικό μέτωπο, έως το τέλος, την κατάρρευση του 1922. 

Ο Καραγιάννης από τις πρώτες μέρες που επιστρατεύτηκε κρατούσε ημερολόγιο, που το είχε πάντοτε μαζί του αυτά τα τέσσερα χρόνια και το συμπλήρωνε τακτικά. Μάλιστα, είχε όπως φαίνεται εξαρχής σκοπό να το δημοσιεύσει, διότι σε διάφορα σημεία του κειμένου απευθύνεται στον αναγνώστη («καλοί μου αναγνώστες», «δεν θα το πιστέψετε αυτο» κτλ.). 

Επιστρέφοντας στο χωριό του συνέχισε να διαβάζει φανατικά και έφτιαξε μια αξιόλογη βιβλιοθήκη, ενώ έκανε επίσης και τον πραχτικό γιατρό στα χωριά της περιοχής. Αναζητούσε επίσης εκδότη για το ημερολόγιό του. Ο αντιστασιακός και συγγραφέας Απόστολος Αποστολόπουλος εκτίμησε την αξία του χειρογράφου, που το χαρακτήρισε μακρυγιαννικό και ανέλαβε να το εκδώσει. Το βιβλίο εκδόθηκε τελικά τον Σεπτέμβριο του 1976, αλλά δυστυχώς ο συγγραφέας του δεν πρόφτασε να το δει τυπωμένο -ο Χρήστος Καραγιάννης είχε φύγει απο τη ζωή δυο μήνες νωρίτερα. 

Αρκετά χρόνια αργότερα, το βιβλίο εκδόθηκε ξανά από τις εκδόσεις Κέδρος, σε επιμέλεια του συγγραφέα Φίλιππου Δρακονταειδή με τον τίτλο «Η ιστορία ενός στρατιώτη». Δεν έχω δει τη νεότερη έκδοση, που είναι και αυτή που κυκλοφορεί στα βιβλιοπωλεία. Πολλοί που έχουν διαβάσει και τις δύο εκδόσεις λένε ότι ο Φ.Δρακονταειδής έκανε πολλές και σοβαρές αλλαγές στο κείμενο και το αλλοίωσε, και αυτή είναι και η γνώμη του εγγονού του Καραγιάννη, που μπορειτε να τη διαβάσετε εδώ. Σε επόμενο άρθρο, επισημαίνει συγκεκριμένες αλλοιώσεις. Στο ίδιο άρθρο υπάρχει και απάντηση του εκδοτικού οίκου, που τη βρισκω μετρημένη και λογική. 

Όπως είπα, ο φίλος μας ο Χτήνος είχε την καλοσύνη να βρει και να μου προσφέρει την πρώτη μορφή του βιβλίου, δηλ. την έκδοση του 1976, που έχει πια εξαντληθεί και μόνο σε παλαιοβιβλιοπωλείο μπορεί να βρεθεί. Από το βιβλίο αυτό διάλεξα ένα εκτενές απόσπασμα, σελ. 227-240, που το σκανάρισα και το παρουσιάζω εδώ, χωρίς να αλλάζω την ορθογραφία του πρωτοτύπου. Θα δείτε ότι κάποια επιμέλεια χρειαζόταν, αν και εγώ, ως επιμελητής, θα περιοριζόμουν στο να εναρμονίσω την ορθογραφία, να διορθώσω προφανείς αβλεψίες και να βάλω υποσημειώσεις. Στην εδώ παρουσίαση δεν διορθώνω τίποτα (σημειώνω ότι η έκδοση του 1976 ήταν ήδη σε μονοτονικό). Δεν ξέρω αν έχει γραφτεί κάτι για τη γλώσσα του Καραγιάννη, αλλά ίσως θα άξιζε. Είχε πάντως έφεση στις γλώσσες, διότι τόσο στην Ουκρανία που πήγε όσο και στην Τουρκία προσπάθησε να μάθει τη ντόπια γλώσσα, είχε τεφτεράκι και σημείωνε λέξεις, και τα κατάφερε στο τέλος να τις μάθει ικανοποιητικά. 

η μεγάλη μαχη του σαγκαριου κ’ η προασθηση του ηλια

Ολη τη μέρα της 4ης Σεπτέμβρη [1921] λιμεριάσαμε ξαπλωμένοι κάτω απ’ τον ήλιο, πίσω από ένα αυγοειδή λόφο για να διατηρήσουμε την αφάνεια από τα εχθρικά αεροπλάνα κι απ’ απ’ το εχθρικό πυροβολικό. Ολοι μας διψά­με κι όλος ο ήλιος μας καίει αλλά ο στρατιώτης ο Γαλάνης πετάχτηκε μες στη σιωπή και στην ησυχία και φώναξε δυνατά, νερό νερό κι η επαναστα­τική αυτή η αναπάντεχη και ξαφνική φωνή μας προξένησε κατάπληξη γιατί καθώς σας είπα όλοι διψούσαμε αλλά μπροστά στο κίνδυνο που εί­χαμε δεν μπορούσαμε να κάνουμε τίποτα. Νευριάστηκε ο λοχαγός ο Λαγουρός Στέφανος και σηκώθηκε όρθιος τινάζοντας το παγούρι του λέ­γοντας στον ανόητο συνάδελφο να ρε εγώ έχω νερό. Πίνω νερό και δεν πίνεις εσύ; Ορίστε πήγαινε κει κάτω στο ποτάμι και πιές νερό αν σου βαστάει. Είναι πιο πέρα οι τούρκοι οχυρωμένοι και θα σε φάνε. Τον κούνησε λίγο απ’ το γιακά και του λέει: σε σκοτώνω άμα θέλω γιατί αυτό πούκαμες θεωρείται στάση, θέλω να σας φυλάξω, θέλω να σας πάω πάλι στις μανάδες σας και στις γυναίκες σας και δακρύζει ο λοχαγός. Τη νύχτα το βράδυ πλησιάσε ένας ουλαμός του λόχου μας σχεδόν ο μισός λόχος κον­τά στο ποτάμι και δουλέψαμε όλη τη νύχτα φτιάχνοντας χαρακώματα. Και την άλλη βραδυά στις 5 του μήνα ήρθε η σειρά του 2ου ουλαμού κι ά­μα νύχτωσε πάλι καλά πήγαμε και πιάσαμε δουλειά. Σκάβουμε και φτιά­χνουμε χαρακώματα . Ζίκ Ζάκ. Εμείς σκάψαμε ό,τι σκάψαμε με τεμπελιά και βαρυεστημάρα και μετά κάτσαμε και συζητούσαμε. Τα θεωρούμε γι’ αστεία τα χαρακώματα, αλλά σαν πέρασε από κει ο λοχαγός και μας βρήκε να καθόμαστε μας μάλωσε και μας πήρε ο ίδιος ένα σκαπανικό πέταξε το χιτώνιό του κι άρχισε να σκαύει για το καλο παράδειγμα. Δεν τον άφη­σα να σκάψει.

Του υποσχεθήκαμε όλοι πως θα δουλέψουμε να βαθύνουμε τα χαρα­κώματα για τους όρθιους πυροβολητές. Και πάλι μας τόνισε πως εδώ θα καεί το πελεκούδι θα δώσουμε μάχη και για το καλό σας σκάψτε βαθειά. Τη στιγμή αυτή ο στρατιώτης Ηλίας άπλωσε τα χέρια του και πήρε το σκαπανικό εργαλείο απ’ τα χέρια του λοχαγού μας και λέγοντας του: δώ­σε μου το σκαπανικό κυρ λοχαγέ να δουλέψω, γιατί το σπίτι μου κι όλη μου η περιουσία θάναι τούτο δω που θα σκάψω. Ο λοχαγός τον μάλωσε του είπε να σταματήσει και να μη λέει βλακείες. Ο λοχαγός μας άφησε και πήγε πίσω στην εφεδρεία του λόχου.

Ο Ηλίας συνέχισε τη προαίσθηση του κι έλεγε: παιδιά εγώ θα σκοτωθώ αύριο χωρίς άλλο θα σας παρακαλέσω πάρα πολύ κι ακόμα περισσότερο το Καραγιάννη που τυχαίνει και σύντροφος μάχης και πάντοτε αυτός βρίσκεται μαζί μου. Ολοι μας τον μαλώσαμε κι έπαψε να λεέι για μια στιγ­μή.

Αλλά συνέχισε και πάλι. Μου λέει: Κρατώ μαζί μου 400 δραχμές και το ρολόι μου. Αλλά μόλις σκοτωθώ θα μου πάρεις τις 400 δραχμές και το ρο­λόι, τα μεν χρήματα θα τα φάτε για τη ψυχή μου στη πρώτη πολιτεία, που θα συναντήσετε και το ρολόι μου θα το στείλεις στη μητέρα μου, θα ζητή­σεις απ’ το λόχο τα στοιχεία μου. Τον σταμάτησα και τον ρώτησα αν μιλά­ει στα σοβαρά. Ηλία είσαι με τα καλά σου ή είσαι άρρωστος; Οχι μου λέει δεν είμαι άρρωστος είμαι πολύ καλά και σας μιλάω στα σοβαρά.

Μάλιστα μου λέει για τη μητέρα του και για τις υποχρεώσεις του. Αλλη υποχρέωση απ’ τη μητέρα μου δεν έχω κι η μητέρα μου θα κλάψει στην αρχή θα θρηνίσει σαν το μάθει αλλά μετά 2-3 μήνες έστω μετά 1 χρόνο θα παντρευτεί το συγχωριανό μας το μπακάλη που έχω μάθει πως τάχει κανονίσει κι έτσι σιγά σιγά θα με ξεχάσει μένα. Ητανε ένας μελαχρινός μέτριου αναστήματος Πελοποννήσιος. Είχε έρθει τώρα αργά στο λόχο μας και το επώνυμό του είναι Ηλίας. Μετά απ’ το σκάψιμο, εγώ ήμουνα 2ο νούμερο περίπολος μαζί με τον Ηλία. Περιπόλησα 2 ώρες μπροστά στ’ α­νοιχτά χαρακώματα αφουγκραζόμενος και προτού χαράξει η χαραυγή, γύρισα στα χαρακώματα και καθένας μας ξάπλωσε στο χαράκωμά του για να ξεκουραστεί, αλλ’ ακόμα δεν έιχε περάσει μισή ώρα και δυο πυρο­βολισμοί ακούστηκαν απ’ το σκοπό των όπλων που φύλαγε έξω απ’ τα χαρακώματα και φώναξε συνάμα στα όπλα α α α και καθώς βρισκόμαστε στο χείλος των χαρακωμάτων, κατεβήκαμε αμέσως και καθένας πήρε τη θέση του. Ως κι ο σκοπός που πυροβόλησε πήρε κι αυτός τη θέση του στο πυροβολείο.

Σαν τα βατραχάκια που βγαίνουν έξω απ’ το ποτάμι και λιάζονται κι ά­μα τους πλησιάσει άνθρωπος ή κανένα άλλο ζουζούνι πηδούνε πάλι στο ποτάμι κλούπ κλάπ, έτσι και μεις πέσαμε κοιλώντας μες στο χαράκωμα και καταλάβαμε τις θέσεις μας. Τα χαρακώματα είναι βαθειά και στεκό­μαστε όρθιοι. Είναι και ζικ ζακ δηλαδή είναι με στροφές όπου η κάθε στροφή έχει χώρο για 2 πυροβολητές για να μας προφυλάξει από τα βλή­ματα των αεροπλάνων και πυροβόλων γιατί έτσι στη κάθε στροφή που θα πέσει το βλήμα θα σκοτώσει μόνο τους 2 κι όχι περισσότερους. Είναι τούρκοι αυτός ο όγκος που πρόβαλε μπροστά μας. Αυτούς είδε και πυρο­βόλησε ο σκοπός, πέσανε πάνω μας μη ξέροντας πως τους είχαμε στήσει ενέδρα με τους πυροβολισμούς του σκοπού μας καταλάβαμε πως χτυπήθηκε από τους πρώτους πυροβολισμούς γιατί υποχώρησε και τον φοβέ­ρισε ο αξιωματικός κι ο στρατιώτης τους απάντησε βουρντού μπανά = με χτυπήσανε εφέντιμ.

Αυτό τον ανθρώπινο όγκο που είδαμε στην αρχή με τους πρώτους πυ­ροβολισμούς σκόρπισε. Αυτή τη στιγμή του ρίξαμε και χειροβομβίδες, ο­πλοβομβίδες, κι άμα έφεξε τους βλέπαμε καλά τους τούρκους όλους πε­σμένους χάμω κι άλλοι προσπαθούν να σκάψουν λάκκους για να κρυφτούνε, κι άλλοι φροντίζουν ν’ αλλάξουν θέση για να προφυλαχτούν απ’ τα πυρά μας.

Οι τούρκοι είναι εκτεθειμένοι γιατί το έδαφος είναι γυμνό εκτός από την περιοχή πούναι κοντά στο ποτάμι γιατί υπάρχουν κάτι βουρλιές. Πί­σω από μερικά ξερά χόρτα μου φαίνεται πως πότε πότε κάποια κίνηση υ­πάρχει εκεί και σαν μια λάμψη κάνης όπλου να γυαλίζει και κει σκοπέυσα κατ’ επανάληψη και δεν φάνηκε καμμιά κίνηση. Επίσης, μπροστά μας σε μικρή απόσταση βρέθηκε ένας γαίδαρος ξεσαμάρωτος που είχε χτυπη­θεί από τις σφαίρες απ’ τη μέση και μπρός και δεν μπορούσε να σηκωθεί πάταγε μόνο στα πισινά του πόδια και λαχταρούσε κι αυτό το αθώο πλασματάκι να διασκεδάζει τους φαντάρους επί πολύ ώρα. Τότε τους φώνα­ξα να δουν το καϋμένο το ζώο που τούδωσα μια σφαίρα, δηλαδή τη χαρι­στική βολή κι έτσι ξαπλώθηκε για πάντα ο γάιδαρος. Πότε πότε πετάγε­ται κανένας Τούρκος απ’ τη θέση του προσπαθώντας να πάρει τους τραυ­ματίες τους και τους τραβούνε στο ποτάμι και κρύβονται σε κάτι ιτιές που υπάρχουν εκεί. Δίπλα μου αριστερά είχανε τον Ηλία σύντροφο μά­χης. Ητανε αυτός που σας είπα πως είχε προαισθανθή το θάνατό του. Προχώρησε κι η σημερινή μέρα κι ο άνθρωπος αυτός είναι σώος και αβλάβης. Μάλιστα είναι χαρούμενες και δεν χορταίνει αστεία. Διασκεδά­ζει μαζί μας.

Τα τόσα που μας δήλωσε τη περασμένη μέρα πέρασαν και ξεχάστηκαν. Σε μια στιγμή είδαμε να σηκώνεται καταορθός ένας τούρκος, κατά μεσής του κάμπου κι έτρεχε ολοταχώς προς το ποτάμι. Ολοι κι ολόκληρη η διμοιρία μας τον είδαμε και φωνάξανε νάτος νάτος ένας σηκώθηκε και τρέχει. Πετάχτηκε πρώτος απ’ όλους μας ο Ηλίας και μας παρακάλεσε να μη τον πυροβολήσουμε εμείς τον τούρκο αυτόν, για να τον πυροβολή­σει μόνο αυτός για να δοκιμάσει αν θα τον σκόπευε καλά. Πράγματι τούρριξε κι αστόχησε και σκορπίστηκε ανάμεσα στα πόδια του Τούρκου. Μετά την αποτυχία του Ηλία ζήτησα εγώ τη σειρά να τον πυροβολήσω και μάλιστα καυχήθηκα πως τώρα θα δείτε θα πάνε στα πόδια του οι σφαίρες. Αλλά ο Ηλίας επέμενε να τον αφήσω να του ξανά ρίξει. Και πράγματι τον άφησα να του ξανά ρίξει και καθώς ήταν ακουμπισμένος πάνω στο χείλος του χαρακώματος σκοπεύοντας τον εχθρό περιμένουμε περιμένουμε ν’ ακούσουμε το μπαμ το δεύτερο του Ηλία τίποτε. Ο Ηλίας βρισκόταν ακίνητος στην ίδια θέση σκοπεύοντας όλο και σκοπεύει. Ο τούρκος στρατιώτης, χάθηκε πλέον στο βάθος και τον απέκρυψαν οι ι­τιές. Του μίλησα, έλα τσακμάκα τώρα επί τέλους. Ο Ηλίας δεν μούδωσε καμμιά απάντηση ως που μ’ ανάγκασε να τον σπρώξω λίγο. Μόλις τον έ­σπρωξα λίγο, σωριάστηκε κυλώντας μέσα στο χαράκωμα και τ’ όπλο του έμεινε στη θέση του. Τι είχε συμβεί καλοί μου αναγνώστες; Ο Ηλίας είχε σκοτωθεί. Τον είχε βρη μια σφαίρα εχθρική έτσι καθώς σκόπευε και τούκοψε τον αντίχειρα και τον βρήκε ανάμεσα στα φρύδια του και το βλήμα βγήκε από το πίσω μέρος της κεφαλής του όπου στο πίσω μέρος της κε­φαλής του είχε κάνει μεγαλύτερη οπή, από το μπροστινό μέρος μόλις διακρίνεται ένα στίγμα.

Με το κούνημα που τούκανα άρχισε να ρέει άφθονο αίμα από το πίσω μέρος της κεφαλής. Αυτός που πέθανε τώρα ήταν ο Ηλίας που είχε προαισθανθή το θάνατό του. Του βρήκα πράγματι το πορτοφόλι του με 400 δραχμές και στο σακκίδιό του ένα κομμάτι ψωμί όπου το μοιραστήκαμε ό­λοι οι άντρες της διμοιρίας μας από ένα αντίδωρο όπως μοιράζει ο πα­πάς στην εκκλησία και είπαμε στα συχώρια του. Ο Ηλίας ήτο το πρώτο θύμα της διμοιρίας μας. Αλλά η μάχη γενικεύεται κι ο εχθρός φαίνεται πως όλο και ενισχύεται και δυναμώνει. Τα πυρά του εχθρόυ φαίνονται πιο πυκνά. Το δεύτερο θύμα της διμοιρίας μου είναι του Ζανιά από τον Ορχομενό της Λειβαδιάς. Ο Ζανιάς ήταν οπλοπολυβολητής και πάντως ήταν πιο εκτιθεμένος στο πυροβολείο του και τον βρήκε και κείνο στο κούτελο η σφαίρα του τρύπηοε το κράνος του και έγινε διαμπερές το τραύμα του. Σωριάστηκε μες στο χαράκωμα και στα πόδια των άλλων. Τον επιδέσαμε αμέσως, αλλά όλο φωνές είναι κι όλο παραπονιέται πως δεν τον επιδέσαμε καλά και τι πατριώτης είμαι γω που αδιαφορώ. Κατό­πιν αφήνει τις βρισιές που μας έλεε κι ανοίγει μια συζήτηση για παντριά. Το χτύπημα του ήταν ασχημο και του σάλεψε το μυαλό του και παραφρό­νησε ο δυστυχής. Το όπλο πολυβόλο του το πήρε ένας άλλος συνάδελ­φος αλλά δεν ήτανε εκπαιδευμένος και τούπαθε εμπλοκή και δεν λει­τουργούσε καθόλου κι αναγκάστηκα να πλησιάσω σούρωντας για να τού το φτιάξω. Είχε πάθει κακή παρουσίαση των φυσιγγίων. Ως τώρα τα πυ­ρά του εχθρού, είναι μεν πυκνά αλλά όσο περνάει η ώρα πυκνώνουν κάι πιο πολύ. Τώρα παρουσιάστηκε ένα αηδόνι που κελαδάει όμορφα κι α­διάκοπα. Μια ραπτομηχανή που γαζώνει ανθρώπινα κορμιά. Ενα τουρκι­κό πολυβόλο σεττετιέ το οποίο έχει στόχο το δικό μας χαράκωμα. Δυστυ­χώς από τη στιγμή, που οχυρώθηκε στο πέρα μέρος του Σαγκάριου αυτό το πολυβόλο ακολούθησαν κι άλλοι συνάδελφοι τη τύχη του Ηλία και του Ζανιά. Μας καθήλωσαν εδώ μέσα στο χαράκωμα και δεν σηκώνουμε κεφάλι. Οι εχθρικές σφαίρες, μας ρίχνουν τα χώματα του χαρακώματος στα κεφάλια μας που καθόμαστε σκυμένοι μέσα. Πότε πότε σταματάει αυτή η γαζομηχανή και σηκώνουμε και μεις καμιά φορά τα κεφάλια μας κι επειδή με τον εχθρό δεν μας χωρίζει και μεγάλη απόσταση κι όταν βια­στικά και με φόβο σηκώνουμε εμείς τα κεφάλια μας βλέπουμε το τρομαχτικό εχθρικό πολυβόλο που είναι τοποθετημένο γιαλίζει και το βαράει ο ήλιος και πυροβολούμε κατά κει και παρατηρούμε πως κάθε φορά σκο­τώνουμε ή τραυματίζουμε τους πυροβολητές, τους αντικαταστούν αμέ­σως μ’ άλλους γιατί είναι κατάλακα εκτιθημένοι χωρίς προκάλυψη. Οσο προχωρούσε η μέρα, τόσο καταφτάνουν ενισχύσεις του εχθρού. Μας πα­ρουσιάστηκε ένα εχθρικό πυροβόλο και τις οβίδες μας τις σκάζει στο κε­φάλι μας αγγείο, φλόγας.

Μας τις στέλνουν μια μια τις οβίδες τους με άριστη επιτυχία. Αυξήθη­καν αλήθεια τα εχθρικά πολυβόλα, τώρα γίναν πολλές ραπτομηχανές και γαζώνουν πολλά σάβανα. Δεν αστειεύονται και τα δικά μας τα πυρο­βόλα, με τη πρώτη μπαταριά που ρίξανε σταμάτησε το εχθρικό πυροβό­λο, του βρήκανε το στοχο και το θάψαν, του σκάψαν και τις οβίδες που εί­χε κι έτσι έπαψε να μας ρίχνει τα βλήματά του από πάνω μας σταφιδοστράγαλα. Μας το κοινοποίησαν δια συνδέσμου ότι το εχθρικό πυροβό­λο, τάφηκε δηλαδή αρχητεύτηκε από τα πυρά του δικού μας πυροβολι­κού, μάλιστα κάηκαν και τα βλήματά τους κι αποδείχτηκε πως αχρηστεύ­τηκε γιατί σταμάτησε να μας ενοχλεί άλλο.

3 και 15′

Ο πρώτος σύνδεσμος του λοχαγού μας ο Πάνος, που τον είχε στείλει ο λοχαγός μας για να ειδοποιήσει τους εντός των χαρακωμάτων της διμοι­ρίας μας, ότι ακριβώς στις 3 και τέταρτο και με το πρώτο σφύριγμα να ε­τοιμαστούμε για να πεταχτούμε έξω απ’ τα χαρακώματα και θα κάνουμε μια αντεπίθεση κατά του εχθρού μέχρι το Σαγκάριο ποταμό. Ο πρώτος σύνδεσμός που είχε σταλεί για την προφορική διαταγή. Μόλις έφτασε α­πέξω από το χαράκωμά μας τραυματίστηκε και κοιλώντας κοιλώντας έ­πεσε και αυτός στο χαράκωμα ή μάλλον στον ίδιο λάκκο που βρίσκονται κι άλλοι, τον επιδέσαμε και τον βάλαμε μαζί με τους ζωντανούς και πεθα­μένους.

Σε λίγο έφτασε κι ο δεύτερος σύνδεσμος σώος και αβλαβής. Η διατα­γή του ταγματάρχη μας, εξαιρούσε τους άλλους λόχους του τάμγατος και διέταξε το λοχαγό μας να κάνει πρώτα ο λόχος μας ο 10ος την εξόρ­μηση.

Αλλά ο λοχαγός μας ο Λαγουρός Στέφανος δεν σταύρωσε τα χέρια του και να κλίσει τα μάτια του και να ρίξει τους άντρες του Λόχου του μέ­σα στην αναμένη φωτιά αρπάζει τ’ ακουστικό του τηλεφώνου και ζήτησε τον ταγματάρχη και του λέει ορθά κοφτά: «Κύριε Ταγματάρχα δεν το με­λετήσατε καλά το ζήτημα της εξορμήσεως. Ο λόχος μου πρώτα πρώτα βάλλεται από πυκνά πυρά κι από άκρου σ’ άκρο κι ο λόχος μου δεν υπερ­βαίνει τις απώλειες απ’ τους άλλους λόχους. Κι αν επιμένετε κύριε ταγματάρχα να κάνει ο λόχος μου την εξόρμηση πρώτα να τον ξεγράψετε το 10 λόχο από τη δύναμη του τάγματός σας κι εγώ ο διοικητής του 10ου λό­χου παραιτούμαι απ’ τις ευθύνες των ανδρών μου. «Και ποιος λόχος του λέει ο ταγματάρχης νομίζεις ότι θα κάνει την επίθεση; του απαντάει ο Λαγουρός με νευρικότητα: Το δεξιό που δεν βάλεται. Αμέσως ο ταγμα­τάρχης συζήτησε με το διοικητή του συντάγματος να διαλευκανθεί η υ­πόθεση της επίθεσης και διατάχτηκαν δυο λόχοι ο 1ος και ο 3ος που δεν βαλόντουσαν όπως ο δικός μας από τον εχθρό και σις 3.15′ εξόρμησαν οι 2 λόχοι κι έπειτα από λίγα λεπτά εξορμήσαμε και μεις τη στιγμή που α­ραίωσαν τα πυρά του εχθρού γιατί φυσικά οι κάνες των τουρκικών πολυ­βόλων έστρεψαν προς άλλες κατευθύνσεις. Ανά χείρας και εφ’ όπλου λόγχη και με κατεύθυνση προς το Σαγκάρειο. Βοηθούμενοι πολύ απ’ το πυροβολικό μας την ώρα της εξόρμησης, το πυροβολικό μας τους καθήλσε τους Τούρκους. Πολλοί τούρκοι στρατιώτες έτρεξαν προς το ποτάμι και πεύτουν μέσα για να περάσουνε αντίπερα του Σαγκάριου αλλά λίγοι το πετυχαίνουν και δεν πνίγονται. Αλλοι πέταξαν τα όπλα τους και σηκώ­νουνε τα χέρια τους και με τη λέξη τεσλίμ τσλίμ παραδιδόμαστε παραδι­νόμαστε. Αλλοι δε τρέχουν προς τη γέφυρα που είχαν διέλθει τη νύχτα. Η προσωρινή γέφυρα των Τούρκων ήταν κατασκευασμένη από πτώματα ζώων, καμήλες, βουβάλια κλπ. και συνδεδεμένα το ένα πτώμα με τ’ άλλο και δεμένα από τις δυο άκρες του Σαγκάριου στις ιτιές με παλαμάρια. Συνελλήφτηκαν αιχμάλωτοι ζωντανοί τούρκοι 70. Φονευμένοι και τραυματι­σμένοι ήταν 285.

τουρκος τραυματίας

Λίγα μέτρα μακρυά απ’ το ποτάμι καθώς βάδιζα βρέθηκε κρυμμένος έ­νας τούρκος τραυματίας κι αφού με είδε που πήγαινα κατά πάνω του. Φο­βήθηκε να μην τον αποτελειώσω και μου είπε παρακλητικά με τη γλώσσα του, μη με σκοτώνεις συνάδελφε έχω 3 παδιά. Βάρ ούτ τζουτζιούκ. Δεν σε σκοτώνω αλλά τι θες από μένα του λέω. Ει ανταμ σεν φερ μπυράς σου, μου λέει αφού είσαι καλός άνθρωπος φέρε μου λίγο νερό. Πήγα και γέμι­σα το παγούρι του νερό και του τόδωσα. Τη στιγμή αυτή φτάνει ο Μπό­γιας. Ο μπόγιας είναι ένας συνάδελφος από τα Βάια Θηβών κι ονομάζε­ται Φακκάς τον οποίο ο διοικητής τον είχε ονομάσει Μπόγια γιατί για το λίγο ή με το λίγο σκότωνε τους τούρκους και μου λέει τι κάνεις εκεί Κραγιάννη; Ποτίζεις τον εχθρό σου; Ναι του απαντώ, τι φταίει αυτός και μεις, φταίνε οι μεγάλοι που μας οδηγούν εδώ και σκοτωνόμαστε, τον λυπήθη­κα έχει 3 παιδιά ο δυστυχής. Τώρα θα δεις πως θα τον περιποιηθώ εγώ μου λέει ο Μπόγιας και γυρίζει το όπλο του και του λέω, αν τον πειράξεις Φάκκα θα πεθάνεις απ’ το τουφέκι μου. Τρελλάθηκες, μου λέει ο Φάκκας. Ισως τρελλάθηκα αλλά σου λέω στα σοβαρά μην τον σκοτώνεις και υπο­χώρησε. Κάθησα λίγο και έτρεξα κοντά στους άλλους.

6-7 Σεπτέμβρη. Θάψαμε τους νεκρούς μας φύγαμε νύχτα υποχωρών­τας, βαδίσαμε όλη νύχτα μέχρι το μεσημέρι της επομένης μέρας και στα­ματήσαμε, σ’ ένα οθωμανικό χωριό. Εδώ χορτάσαμε νερό σ’ ένα μικρό ποταμάκι. Σε τούτο το χωριό είχε συγκεντρωθεί όλος ο λόχος μας κι οι τραυματίες μας. Κι οι κάτοικοι του χωριού αυτού σαν είδανε μια μικρή δύναμη με τους νοσοκόμους που φρουρούσανε τους τραυματίες κι επιτέ­θηκαν όλοι οι κάτοικοι και τους σφάξαν όλους του τραυματίες. Μετά που φτάσαν οι δικές μας στρατιωτικές δυνάμεις βάλαν φωτιά στο χωριό και σήμερα που φτάσαμε και μεις ακόμα καίγεται το χωριό κι οι κάτοικοι που είχαν μείνει ζωντανοί είναι όλοι συγκεντρωμένοι σ’ ένα αρχαίο φρούριο, που είναι στη διάθεση των φαντάρων. Ο,τι τους βαστάει η ψυχή τους, άλ­λοι σκοτώνουνε τούρκους χωρικούς γι’ αντίποινα, άλλοι ατιμάζουνε κορίτσα, και γυναίκες. Κάθησα σ’ ένα απόμερο μέρος κι έγραφα όπως πάν­τα τα νέα γεγονότα, αλλά με θέριζε η πείνα σαν σήκωσα μερικά λιθάρια που ήταν φρέσκα γκρεμισμένα από μια παλιομάντρα και ευτυχώς που κά­τω απ’ τα λιθάρια είχαν κρύψει ένα σάκκο δερμάτινο γεμάτο μ’ αλεύρι κι έτσι ζύμωσα λίγο ψωμί στα πρόχειρα. Απ’ όλα τάλλα τμήματα έφυγε και το σύνταγμά μας το πιο τελευταίο. Διανύσαμε πολλά χιλιόμετρα ως που συναντήσαμε ένα άλλο χωριό. Εκαταλελειμένο από τους κατοίκους του. Σταματήσαμε εδώ κι η διμοιρία μας διατάχτηκε ν’ ανεβαίνουμε πάνω σ’ έ­να λόφο μόλις πατήσαμε το λόφο, επιδοθήκαμε αμέσως στη κατασκευή προχείρων χαρακωμάτων προς εξασφάλιση της ζωής μας και κατόπιν γύρισαν 3 άντρες στο χωριό και μαζέψανε μερικές ντομάτες και ξηρά κο­λοκύθια στα περιβόλια του χωριού. Βρήκαμε κάτι άγριες αχλαδιές κι έ­τσι κάτι ρίξαμε μέσα στο στομάχι μας. Μόλις νύχτωσε κατεβήκαμε αθό­ρυβα και σιωπηλά κάτω στην έδρα του λόχου όπως πάντα συνηθισμένοι στην αθορυβία. Στην αφάνεια για να βλέπουμε και να μη μας βλέπουν. Το πρωί έφτασε μια μικρή αποστολή και διανεμήθηκαν από 2-3 σε κάθε λό­χο. Στο λόχο μας φέρανε το συγχωριανό μου Ε. Βασιλείου. Ητανε όλοι λιποτάχτες. Ο μήνας έχει 9, συγκεντρωμένο όλο το σύνταγμά μας σε μιά πεδιάδα και συνεχίζουμε την υποχώρηση και με μια επίσκεψη δυο εχθρι­κών αεροπλάνων όπου μας ρίξαν μερικές βόμβες χωρίς θύματα. Προχω­ρώντας προς τα πίσω, το μεσημέρι δεχτήκαμε και μερικούς πυροβολι­σμούς από τους Τσέτες κι αμέσως οι λόχοι πήραν τα μέτρα ασφαλείας. Ο διοικητής του συντάγματος ο συνταγματάρχης Ζήρας είναι ένας κοφάλαλος κι όλο ρωτάει αν δεχόμαστε εχθρικές σφαίρες και βόμβες. Αυτός ο διοικητής μας προ καιρού διοικούσε το 14ο πεζικό σύνταγμα όπου το διάλυσε όλο. Και τώρα πήρε το δικό μας σύνταγμα τη σειρά έτσι λένε ό­λοι οι φαντάροι. Μετά 2 μέρες στις 11 του μήνα, φτάσαμε στα γνωστά μας λημέρια λίγο να ξεκουραστούμε έξω απ’ το γνωστό χωριό Χαμηδιά. Εδώ βρίσκεται κι η 10η μεραρχία.

Προχώρησα αρκετά χιλιόμετρα ως που σταματήσαμε στο Γεννή κιόι, ε­δώ προτού πάμε μέσα στο χωριό γεμίσαμε ένα αντίσκοινο πεπόνια. Στο πρώτο σπίτι μας δώσανε ένα κιούπι με βούτυρο, στο δεύτερο σπίτι μας δώσανε ένα κιούπι με μπόλικο τυρί, μάλιστα περιποιημένο τυρί φέτα. Σ’ όλα τα μέρη της Τουρκιάς πούχω περάσει τέτοιο καλό τυρί δεν είχα φάει. Οι περισσότεροι κάτοικοι του Γενή ήταν ποιμένες. Μπήκα στην άρκη του χωριού και στο τελευταίο σπίτι εκεί μέσα βρήκα ένα γέρο τεμπέλαρο που κατοικούσε μέσα στο παλιόσπιτο χωρίς έπιπλα χωρίς στρωσίδια. Είχε μονάχα για στρώματα μια ψάθα κι είχε ξαπλώσει κουβεντιάζοντας χωρίς να σηκωθεί. Τον ρώτησα είσαι άρρωστος. Οχι μου απάντησε. Του ζητήσα­με να μας δώσει μερικά κουτάλια για να φάμε το γιαούρτι μας, είπε γιόκ δεν έχω. Και μάλιστα μου λέει τι ζητάτε από μένα; Εγώ είμαι φουκαράς, φτωχός. Να πάτε σ’ άλλα σπίτια πούχουνε όλα τα καλά. Είναι πλούσιο το χωριό μας κι οι κάτοικοι ήταν από τα μέρη της Ελλάδας από την Ηπειρο κι ήρθανε προ 5ετίας κι έχτισαν το χωριό τούτο. Μόνο εγώ είμαι από τού­τα τα μέρη. Να ζητήσετε ό,τι θέλετε. Το χωριό είναι πλούσιο, αλλά να μου φέρετε και μένα μου λέει ο γεροτεμπέλαρος. Αναψα φωτιά και ψήσα­με ένα κοτόπουλο, ψωμί βρήκαμε αρκετό. Στο τέλος μας δώσαν κι άλλοι συνάδελφοι κερήθρες με μέλι και φάγαμε αλλά το συγχωριανό μου το Βασιλείου, τον τσίμπησε τρώγωντας μέλι, μια μέλισσα στη γλώσσα τον νέο φερμένο στη Μ. Ασία και στο λόχο μας. Για συμπλήρωση μου τον φέ­ρανε αυτό το χωριανό μου αφού ο Καλλίνωσης φονεύτηκε, ο Μόνωσης τραυματίστηκε στη μεγάλη μάχη Σαγκάριου κι ο Κώστας έφυγε άρρω­στος.

Αφήσαμε το γεννηκιόι και σε μισή ώρα πορεία φτάσαμε στο τσιφλίκι.

Εδώ είχε καταβλήσει το σύνταγμά μας και δίπλα απ’ τους άλλους λό­χους στήσαμε και μεις τα τσαντήρια μας γιατί ο καιρός άρχισε να βρέχει. Την άλλη μέρα το πρωί χαλάσαμε τ’ αντίσκοινά μας και συνεχίσαμε την πορεία ως το βράδυ που σταματήσαμε σ’ ένα χωριό Μπαϊράμ Κιόι πέρα από την πόλη Σέιντη Γαζή. Στο Μπάιμ κιόι παραμείναμε επί 3 μέρες. Επιδοθήκαμε στη γενική καθαριότητα, οπλισμού και ρουχισμού. Οσον αφο­ρά για σισίτιο και ψωμί, ακόμα ζούμε μ’ ό,τι αρπάζουμε απ’ τα χωριά που συναντούμε. Το Σεϊντή Γαζή είναι δω απέναντι μας πολύ κοντά αλλά οι φούρνοι του Σεϊντή Γαζή δεν λειτουργούνε. Απ’ την εποχή που φύγαμε ε­μείς οι 80 άντρες απ’ τη πόλη του Σεϊντή Γαζή αφήσαμε μόνο το μετώπισθεν τάγματα ασφάλειας και λίγους κλιβανιστές για να παρασκευάσου­νε λίγα ψωμιά ίσα ίσα για να επαρκέσουν για το τάγμα μόνο. Αλλά μετά από την αναχώρησή μας από το Σεϊντή Γ αζή περικυλώθηκε η πόλη από τα τμήματα της 9ης τουρκικής μεραρχίας κι από τους Τσέτες κι αναγκά­στηκε τα μετώπισθεν τάγμα να υποχωρήσει και ν’ ακολουθήσει την οδό προς το Εσκί Σεχήρ = Δορύλαιο. Ενισχύθηκε το εν λόγω τάγμα από άλ­λα ελληνικά τμήματα και ανακατάλαβε τη πόλη Σεϊντή Γαζή αλλά οι κλιβανιστές και μερικοί άρρωστοι συνελλήφτηκαν από τους τούρκους και σφάχτηκαν επί τόπου. Τον επιμελητή τον κάψαν ζωντανό στους κλίβα­νους της πόλης.

Μετά από 3 μέρες που μείναμε δω στο Μπαϊράμ Κιόι, φύγαμε και πήγα­με στο Ακίν, εδώ που είχαμε κάνει τη μεγάλη μάχη όταν προχωρούσαμε. Καθώς ήρθαμε δω στο Ακίν κι από τις πρώτες μέρες βάλανε μια ταχτική, και μας δίδουν από ένα τέταρτο κουραμάνας. Επειτα από 27 μέρες, δια­μονής μας στο Ακίν μας κοινοποιήθηκε διαταγή να φύγουμε κι ακολουθή­σαμε μια κατεύθυνση νοτιανοτολικά. Τα 2 τάγματα του συντάγματος μας ακολουθήσανε το κύριο σώμα. Και το τάγμα μας το III (τρίτο) έκανε μια μισή κλίση αριστερά κι ανεβήκαμε σ’ ένα δασωμένο λόφο με το προορισμό να ενισχύσουμε τη 5η Μεραρχία. Και σαν αφήσαμε τη κορυφή του λόφου και πήγαμε από τη νοτιοανατολική πλευρά, πέσαμε πάνω σε ένα μικρό χωριουδάκι και μ’ όλη μας τη βιασύνη που είχαμε προσπαθήσαμε να χτυ­πήσουμε μια κόττα να την πάρουμε μαζί μας. Κατά τύχη, εκεί μπροστά μας βρέθηκε ένας ηλικιωμένος άντρας Οθωμανός κι αντί να θυμώσει που κυνηγούσαμε τις κόττες του μας μίλησε ελληνικά. Μην πεδεύεστε παιδιά ελάτε σπίτι μου να σας δώσω μια κότα. Πράγματι, τον ακολουθήσαμε μέ­χρι το σπίτι του και μας άφησε έξω και κείνος μπήκε στο σπίτι του και βγήκε με μια μεγάλη τσανάκα = πιάτο με γιαούρτι και με μισό καρβέλι ψωμί. Ορίστε παιδιά καθίστε να φάτε. Φάγαμε το γιαούρτι βιαστικά γιατί τα δέκα λεπτά που ήταν η ωριαία στάση περάσανε και βλέπουμε τους άλ­λους που αναλάβαν τους γιλιούς τους για να συνεχίσουνε την πορεία. Ο καλός αυτός τούρκος που μιλούσε λίγα ελληνικά, το καυχήθηκε και μας είπε εγκώ πολάς χρόνιας στρατιώτης αιχμάλωτος ελλάδα πάτρα πέρασα πολλά καλλά Ελλάδα καλό Ελληνα. Μόλις προχωρήσαμε 200 μέτρα απ’ το χωριό, δεχτήκαμε απ’ το αριστερό μέρος μερικούς πυροβολισμούς και μας τραυμάτισαν 3 στρατιώτες. Αμέσως επεκτείναμε τις πλαγιοφύλακές, και δεν μας ξανά ενόχλησαν. Θάτανε λίγοι τσέτες ή χωριάτες που κάνα­νε χρήση των όπλων τους. Η μέρα είχε περάσει και πλησίαζε η ώρα για κάπου να σταθούμε. Και καθώς προχωρούσαμε σ’ ένα οροπέδιο με πυ­κνά δάση ολόγυρα συνατήσαμε δυο νερόμυλους. Ειδοποίησα το λοχία μου πως εγώ θα παραμερήσω λίγο πίσω και διέρρηξα την πόρτα του μύ­λου και γρήγορα γρήγορα γέμισα το σάκκο μου αλεύρι, αλλά δεν πρόλα­βα ν’ απομακρυνθώ από το νερόμυλο και βλέπω πίσω μου 5-6 άλογα Ελ­λήνων αξιωματικών κι ήτανε λίγο πιο δεξιά μου ακούγεται ένας φαντά­ρος κι έλεγε αφήστε με μένα μια προβατίνα, γαμώ την Παναγία σας. Εγώ τώρα έμπλεξα για ν’ αποφύγω την αντίληψη των αξιωματικών, χώθηκα με τη κοιλιά μου ταμπρούμητα κάτω από κάτι πευκάκια για να προσπεράσουνε οι ιππείς αλλά οι αξιωματικοί μόλις φτάσαν 5 μέτρα από μένα μακρυά κρατήσανε τ’ άλογά τους στο τόπο και ζητούσανε να παρουσιαστεί αυτός με την παραπονιάρικη φωνή του. Που γαμάει και τη Παναγία. Τον φώναξαν, μια τον φώναξαν 2-3 όσο να καταλάβει ποιος τον ζητούσε. Παρουσιάστηκε ο δυστυχής ο φαντάρος ενώπιον των αξιωματικών. Τρέμοντας και με τρόμο στα μάτια του τους λέει διατάξτε. Ο φαντάρος είχε να κάμει με το στρατηγό Τριλήβα το μέραρχο της 5ης Μεραρχίας κι οι ακό­λουθοι αξιωματικοί των έξω φρενών, ο στρατηγός όμως του λέει τι είσαι συ μωρέ; φαντάρος του απαντά είμαι στρατιώτης. Καλά στρατιώτης εί­σαι το βλέπω αλλά γιατί φωνάζεις και σκανίζεις κατ’ επανάληψη.

Τι να κάνω στρατηγέ μου είχα 200 πρόβατα του συντάγματος μου και τα οδηγούσα για τον προορισμό τους και πέρασε ένα ξένο τάγμα από δω και μου τα πήρε όλα τα πρόβατα και τώρα τι θα γίνω εγώ; Είχες βάλει καμμιά υπογραγή του λέει ο στρατηγός και θα σου την κοινοποιήσουν καϋμένε; Αυτοί που τα πήρανε αυτοί θα τα φάνε. Του επανέλαβε ο στρα­τηγός όλα καλά, με τη Παναγία τι έχεις; Γιατί τη βλαστημάς ή μήπως σου πήρε η Παναγία κανένα πρόβατο; Αφού όλοι μας απ’ αυτη τη Παναγία πε­ριμένουμε βοήθεια και αν δεν το ξέρεις δεν κάνει να την βλασφημούμε. Ο φαντάρος κόκκαλο, σαν άγαλμα. Πήγαινε τώρα, του λέει ο Στρατηγός και μην ξαναβλαστημήσεις. Τρόμαξαν να κάνουνε το δικαστήριο του α­παλλαγμένου φαντάρου.

Από κοντά τους έφυγα και γω κουλουριασμένος και μουδιασμένος. Το τάγμα το βρήκανε κατασκηνωμένο και μόλις πήγα εγώ ζύμωνα κι έψηνα κουλουράκια. Οι τακτικοί μου κι αχώριστοι φίλοι μου, άλλοι γδέρνουνε, άλλοι προμηθεύουνε καυσόξυλα κι άλλοι πήγανε για νερό. Απόψε είχα τραπέζι στους αξιωματικούς του λόχου μας. Οι αξιωματικοί μας στερούν­ται τελείως τροφής και φάγαμε όλοι μαζί. Το τραπέζι μας είναι στολισμέ­νο με πρόβιο κρέας, με κοτόπουλο, τυρί και με πολύ μέλι. Το πρωί συνεχί­σαμε την πορεία και σε 1 1/2 ώρα ανεβήκαμε στη κορφή ενός όρους αλλά μείναμε μέσα στο πυκνό δάσος και λίγο γυρτά για να μη δώσουμε στόχο στον εχθρό. Γιατί μπροστά μας και απέναντι φαίνεται κι άλλο βουνό ένα τραπεζοειδές ύψωμα. Ολοι οι διοικητές μας συγκεντρώθηκαν κοντά στη κορφή και κοιτάνε ερευνώντας με μια δίοπτρα του πυροβολικού μας. Ο­που ο εχθρός ανακαλύφτηκε πως κατέχει τον τραπεζοειδή λόφο. Εκοίταξαν οι αξιωματικοί μας προς όλες τις κατευθύνσεις και λίγο δεξιότερα σε κάτι παράλληλες μικροκορφές ανακαλύψανε πως υπάρχουνε πολλά κο­πάδια γιδοπρόβατα κι αποφάσισαν οι κ.κ. αξιωματικοί να βάλουν από 3 άντρες, τους πιο ικανούς και 1 αξιωματικό και να κατεβούνε κάτω και να πάρουνε όσα ζωντανά βρούνε. Μεταξύ των εκλεγέντων είμουνα και γώ. Είμαστε 20 οπλίτες κι ένας κοντόχοντρος έφερδος ανθυπολοχαγός. Κα­τεβαίνοντας σε μια κατηφόρα ένοπλοι κι όλοι χαρούμενοι, λες και πηγαί­ναμε να κάνουμε κανένα αγαθό έργο, ή καμμιά φιλανθρωπία, πηγαίνου­με ν’ αφαιρέσουμε και να χαραμίσουμε ξένες περιουσίες και ιδιοκτησίες πτωχών ανθρώπων. Κι αν μας αντισταθούν να τους σκοτώσουμε. Κατε­βαίνοντας προς τα κάτω και με κατεύθυνση προς τη δύση περάσαμε από πολλές ρεματιές όπου χορτάσαμε πίνοντας κρύο νερό από διάφορες πη­γές.

Είχαμε λάβει και προφυλαχτικά μέτρα μήπως πέσουμε σε καμμιά ενέ- δρα των τσέτων. Στην αρχή βρήκαμε μια μεγάλη αγέλη αγελάδων και μοσχαριών και πιο πάνω άλλα κοπάδια γιδοπροβάτων αφήσαμε τις αγελά­δες, και προχωρήσαμε λίγο. Οι τσοπάνηδες μας βλέπουν κι αφήνουν τα ζωντανά τους στη διάθεσή μας και κρύβονται. Ενας μόνο στάθηκε ψύχραιος κι ας μας είδε από μαρκυά που και κείνος μπορούσε να κρυφτεί μέσα στο δάσος όπως κι οι άλλοι στάθηκε κι οδηγούσε το ποίμνιό του προς τη ποτίστρα. Αυτός ο άνθρωπος θάτανε 40 χρονώ περίπου. Στα χέ­ρια του κρατούσε μια μαγγούρα και μια φλογέρα. Στο γαϊδουράκι του εί­χε κρεμάσει τη τραβητζίκα = δερμάτινο ταγάρι. Είχε ρίξει πάνω στο σα­μάρι τη κάπα του. Από πίσω ακολουθούσαν δυο μεγαλόσωμα σκυλιά. Στο λαιμό τους τα σκυλιά είχαν σιδερένια περιλαίμια με σουβλερή κι αγγελωτή τανάλια. Αυτά τα περιλαίμια τα φορούσαν στους σκύλους γιατί είχε πολλούς, λύκους, και συνά παλεύουν οι σκύλοι με τους λύκους. Του φω­νάξαμε κι ήρθε κοντά μας. Ηρθε λοιπόν, και δεν φαίνεται τρομαγμένος.

Του αφαιρέσαμε ολόκληρο το κοπάδι του από 300 κατσίκες. Του αφαιρέσαμε τη φλογέρα του και το γάιδαρό του. Τούμεινε μόνο η κάπα του. τη πήρε την έρριξε στη πλάτη του κι απ’ τη στενοχώρια του δεν είχε δύναμη να φύγει ούτε να κουνηθεί ο δυστυχής. Σκουπίζει ταχτικά τα δάκρυά του και το βλέμμα του παρακολουθεί το κοπάδι του που τόβαλε μπροστά η φανταρία και γέμισε ο κάμπος γίδια και τα μισά είναι λευκά τ’ άλλα μισά μαύρα όπως του τόπου μας. Εγώ που είχα γεννηθεί στο μαντρί μαζί με τα πρόβατα και μεγάλωσα μέχρι πούγινα 17 χρονών και σήμερα, συμμετέ­χω σ’ ένα τέτοιο αδίκημα, αυτό που κάναμε τώρα είμαι λυπημένος και συγκινημένος. Σωριάσαμε κάτω σ’ ένα εγκαταλελειμένο χωριό 5000 γι­δοπρόβατα. Μας πήρε η νύχτα και τα ζωντανά καθώς σμίξαν κι ανακατεύθηκαν από διάφορα σημάδια, δεν σταματούν πουθενά. Ως που μας α­νάγκασαν να μοιραστούμε από 5 άντρες και να φρουρήσουμε τα κοπά­δια. Ανάψαμε 4 φωτιές. Το κάθε φυλάκιο έψησε 2 αρνάκια. Αγρυπνήσαμε όλη νύχτα, οι φωτιές δεν σβύσανε για να μη κρυώνουμε. Ο Ανθυπολοχαγός χωρίς χλαίνη κρυώνει. Τον λυπήθηκα τούτο τον άνθρωπο και τούδωσα το αντίσκηνο μου κι έτσι ξενύχτησε. Το ξενύχτι μας πέρασε με αστεία και παραμύθια. Εδωσε ο Θεός τη μέρα. Το σύνταγμά μας είχε φύγει από το βουνό αυτό που το αφήσαμε και που πήγε κανείς μας δεν ξέρει. Μόνο προς το τραπεζοειδή λόφο ακούγονται αραιοί πυροβολισμοί. Πλησίασα τον αξιωματικό μας και τον ρώτησα τι θα γίνουμε; Ποιά κατεύθυνση θ’ α­κολουθήσουμε; Μου απαντάει να μην ανησυχήσουμε θα έρθει ένας ιππέ­ας και θα μας οδηγήσει εκεί που πρέπει. Πιο αριστερά από δω και σε από­σταση περίπου 1 χιλιομέτρου φαίνονται αθρώπινες κινήσεις και ρωτήσα­με τον αξιωματικό αν μας επιτρέπει να πάμε μερικοί να δούμε τι κάνουν εκείνοι οι αθρώποι εκεί πέρα. Ο αξιωματικός μας επέτρεψε να πλησιά­σουμε, κι έτσι πήγαμε 5 άντρες. Το έδαφος καλύπτεται από δέντρα και μόλις πλησιάσαμε το μέρος και γίναμε αντιληπτοί τρομοκρατήθηκαν αυ­τοί οι ανθρώποι και κρύφτηκαν στους θάμνους. Τους ξετρουπώσαμε έ­ναν έναν, ή δυο τρεις μαζί και τους συγκεντρώσαμε όλους σ’ ένα μέρος. Ητανε τουρκικές οικογένειες 22 άντρες και 35 γυναίκες και κορίτσια, και πολλά ανήλικα παιδιά. Τους καταχωρήσαμε κατά μεριάς, αλλού βάλαμε τους άντρες κι αλλού τις γυναίκες μαζί με τα παιδιά τους και ψάξαμε τα ρούχα τους για ν’ ανακαλύψουμε όπλα. Δεν βρήκαμε ούτε ένα φυσίγγι. Μετά αρχίσαμε και την ατομική έρευνα στους άντρες. Οι γυναίκες μόλις είδαν την έρευνα αρχίζουν να βγάζουν τα στολίδια τους και να τα κρύ­βουνε στα ξερά φύλα των δέντρων. Ολες κάτι φοράνε περιλαίμια, γιορ­ντάνια στο λαιμό τους. Οταν τέλειωσε η έρευνα των αντρών άρχισε των γυναικών, οι 4 συνάδελφοι μου κάθονται με προτεταμένα τα όπλα τους και γω είχα αναλάβει την έρευνα. Θάχα ψάξει τις περισσότερες και μόλις τέλειωνα τη κάθε μια την έστειλα και κάθονταν με τους άντρες. Ενα κορί­τσι σηκώθηκε με τρόπο και σιγά σιγά πήγε κι έκατσε μαζί με κείνες πούχα ψάξει. Εμείς το είδαμε αλλά την αφήσαμε στο τέλος. Ολες οι γυναίκες κάτι μουρμουρίζουν και θυμώσαν για την συμπεριφορά της μικρής, γιατί να μην ερευνηθεί αυτή; Οπως όλες οι άλλες; Στο τέλος πλησίασα τη τουρκοπούλα και της είπα κακ = σήκω. Αλλά προτού σηκωθεί το κορίτσι, σηκώθηκε κάποιος ψηλός, ξανθός άντρας και μου λέει: μπένιμ κζ = δικό μου κορίτσι πεκί εφέντιμ κορκ μα = μάλιστα κύριε αλλά μη φοβάσαι δεν την πειράζουμε, του είπα αλλά ο τούρκος αγρίεψε κι εβγαλε το σουγιά του και τοιμάστηκε να με χτυπήσει. Δεν ήθελα να τον σκοτώσω κι έκαναν ένα βήμα πίσω και τον χτύπησα με τη κάνη του όπλου μου στο μέτωπο και τον μάτωσα και τον κάθησα χάμω. Κατόπιν έψαξα το κορίτσι και τ’ αφησα ελεύθερο. Ο συνάδελφος Αληφέρης από τον Ορχομαινό επιτέθηκε σε μια χανούμισα μ’ ανήθιμους σκοπούς, αλλά τον πρόλαβε ο Κώτσιος απ’ το Κυριάκιο και τον ξυλοκόπησε κιόλας. Γιατί στην αρχή που πηγαί­ναμε ακόμα στο δρόμο, εξηγηθήκαμε κι ορικιστήκαμε όλοι κι οι 5 στη τι­μή μας και στη τιμή της πατρίδας μας, πως θα είμαστε προσεκτικοί και δεν θα πειράξουμε κανένα με ανήθικο σκοπό. Αλλά ο Αληφέρης έγινε ε­πίορκος. Φεύγοντας από τους χωρικούς μ’ ένα γαϊδουράκι φορτωμένο με δυο τουλούμια βούτυρο και λίγα αλεύρια μ’ ένα πιστόλι κι ένα στρα­τιωτικό ξίφος κι ένα κυνηγετικό όπλο.

η παρανομία του λοχαγού

Με τα 5000 αιγοπρόβατα φτάσαμε στο σύνταγμα και κει μας άφησε ο αξιωματικός λίγο, να συζητήσει με το διοικητή κι όταν γύρισε στην αγέ­λη, μας ρώτησε ποιοι γνωρίζουν από τη δουλειά του ποιμένα, κι αν ξέ­ρουμε να σφάζουμε και να γδέρνουμε και να είναι μεγάλης ηλικίας. Εδιω­ξε 100 συνάδελφους και μας διάλεξε τους άλλους 10 για τους πιο κατάλ­ληλους, για το επάγγελμα το νέο και μας παρουσίασε στο διοικητή. Ο διοικητής μας έκανε μερικές ερωτήσεις κι αφού συμφώνησε μαζί μας μας, έδωσε ένα σημείωμα να πάμε με τα σημειώματα αυτά στο λόχο μας και να διαγραφούμε απ’ τη δύναμη του λόχου και να γραφτούμε στη δύ­ναμη του επιτελείου για να φυλάξουμε τα αιγοπρόβατα. Εδωσα και γω το σημείωμα στο λοχαγό μου αλλ’ ο λοχαγός μου τούρριξε μια ματιά και θύ­μωσε κατά πολύ. Νόμιζε πως εγώ ενήργησα αυτοβούλως για ν’ αποσπα­στώ απ’ τη δύναμη του Λόχου, και παράκουσε τη διαταγή του διοικητή και μου λέει πήγαινε στη διμοιρία σου και κοίτα νάσαι πιο προσεχτικός. Μου χρειάζεσαι στο λόχο δεν σε διώχνω εσένα, θα διώξω απ’ το λόχο κείνον που θέλω εγώ. Κι έστειλε έναν πατριώτη μου. Αυτό δεν το περίμενα απ’ το λοχαγό μου. Από το Λαγουρό να μου αφαιρέσει τέτοια τύχη και να στείλει τον πατριώτη μου το Γιώργο Ντελή. Ευχαριστώ πολύ Λοχαγέ μου, του είπα, δια την παρανομίαν σας. Σιωπή, μου λέει, και φύγε για να μη σε τιμωρήσω.

 

Advertisement

117 Σχόλια προς “Σελίδες από το Ημερολόγιο του Χρήστου Καραγιάννη”

  1. gbaloglou said

    «συνάδελφε»: όλη η τραγικότητα του πολέμου (γενικώς) συμπυκνωμένη σε μία και μόνη λέξη — δεν πιστεύω ότι την είπε ο Τούρκος τραυματίας αιχμάλωτος, απλά την έβαλε στο στόμα του ο Καραγιάννης … διότι τελικά, σ’ ένα άλλο επίπεδο, έτσι τον έβλεπε — συγκλονιστικό(ς)!

  2. dryhammer said

    Καλημέρα! Θα το διαβάσω πιό μετά με την ησυχία μου αλλά διατρέχοντάς το είδα το
    «Εδώ είχε καταβλήσει το σύνταγμά μας «

  3. Α. Σέρτης said

    Η απάντηση του ΚΕΔΡΟΥ «μετρημένη και λογική»;;; Μωρέ μπράβο για την εμβρίθεια…
    Μόνο ντροπή σε όσους ενεπλάκησαν στη λαθροχειρία

    Ας υπάρχει και αυτή εδώ η έκδοση για την καλύτερη κατανόηση των πραγμάτων:

    Στάθης Ασημάκης, «Χρήστος Καραγιάννης –ένας ξεχωριστός Έλληνας», 2016:

  4. Παναγιώτης Κ. said

    Άρχισα να το διαβάζω.
    Προαισθάνθηκα την συγκλονιστικότητά του και διέκοψα το διάβασμα για να το συνεχίσω με μεγαλύτερη άνεση χρόνου αργότερα.

  5. Α. Σέρτης said

    Στις σελίδες 117-189 του βιβλίου του Ασημάκη απολαμβάνουμε κεφάλαιο υπό τον τίτλο: «Βανδαλισμοί-ακρωτηριασμοί από τον Φίλιππο Δρακονταειδή στο Ημερολόγιο Χρήστου Καραγιάννη»

  6. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    3 Με την επιφυλαξη ότι δεν έχω δει το επίμαχο βιβλίο, τη μεγαλύτερη ευθύνη φαίνεται να την έχει ο ΦΔ

  7. Συγκλονιστική μαρτυρία! Ευχαριστούμε πολύ (Νικοκύρη και Χτήνε) που μας γνωρίσατε αυτό το πολύτιμο αυθεντικό κείμενο, έτσι απείραχτο, σε όλη του την τραγική ομορφιά. Αρχικά με ξένισε κι εμένα το αρχητεύτηκε (αχρηστεύτηκε, μάλλον), αλλά και αυτό, όπως και τα άλλα λάθη, έρχονται να σου θυμίσουν (γιατί χρειάζεται αυτή η υπενθύμιση) ότι αυτή η λογοτεχνική γραφή αποτελεί αληθινή μαρτυρία! Και εκείνη η φοβερή εξήγηση για το ζικ ζακ, που είναι σαν να βγαίνει από το στόμα ενός μικρού παιδιού (τι ανελέητος, φρικτός συνδυασμός!) Είναι τόσο πυκνό το κείμενο που δεν ξέρεις τι να πρωτοσχολιάσεις…
    Ευχαριστούμε!

  8. sarant said

    5 Βγάζω το συμπέρασμα, από ορισμένα αποσπάσματα, πως ο ΦΔ θελησε να γράψει άλλο έργο, δικό του. Οι επεμβάσεις του είναι ανεπίτρεπτες κτγμ.

  9. Α. Σέρτης said

    «Με την επιφυλαξη ότι δεν έχω δει το επίμαχο βιβλίο»
    Στο κεφάλαιο του βιβλίου του Ασημάκη όπου παρέπεμψα, γίνεται αντιβολή αυτούσιων παραθεμάτων του κειμένου του Καραγιάννη με το κείμενο που σκάρωσε ο Δρακονταειδής, οπότε αίρεται πάσα επιφύλαξις…

  10. Spiridione said

    Να θυμίσουμε κι αυτό που κυκλοφόρησε φέτος
    https://www.politeianet.gr/books/9789600518467–estia-ellines-stratiotes-kai-mikrasiatiki-ekstrateia-339044
    https://www.efsyn.gr/themata/kryfa-hartia/351544_pragmatiko-prosopo-enos-apothimenoy-polemoy

  11. Λεύκιππος said

    Στον ΚΕΔΡΟ αναφέρεται ως έτος γέννησης το 1895.

  12. sarant said

    9 Βλ. 8.

  13. Α. Σέρτης said

    «σημειώνω ότι η έκδοση του 1976 ήταν ήδη σε μονοτονικό»

    Παράξενο!
    Κι εγώ ξεφυλλίζω την έκδοση του 1976 που έχω και είναι «ήδη» σε πολυτονικό…

  14. 1# Εγώ από την άλλη νομίζω πως πολύ εύκολα θα ερχόταν στο στόμα του τούρκου η λέξη αρκαντάς, προς τους έλληνες που τον κρατούσαν. Ο Τάκης Κόντος περιγράφει ανάλογα σκηνικά στο Μικρασία Τέλος. Νικοκύρη, αν το βρω μέσα στο χάος, ενδιαφέρεσαι? Αλλά αυτή τη φορά είναι ένα και μοναδικό, αντίτυπο γιόκ 🙂

    8# Προφανώς ανεπίτρεπτα πράματα από τον ΦΔ.
    Για χάρη της αλήθειας ωστόσο, να πω ότι και το πρωτότυπο κείμενο του ΧΚ έχει μέσα διάσπαρτα μικρά χωρία (επουσιώδη μεν αλλά υπαρκτά) βουτηγμένα από τη Ζωή εν Τάφω. Αν και σε καμία περίπτωση δεν μειώνουν την αξία του ντοκουμέντου, ας υπάρχει η επισήμανση.

  15. Ωχ! Καλημέρα δεν είπα, το χτήνος.

  16. Πέπε said

    > θα περιοριζόμουν στο […] να διορθώσω προφανείς αβλεψίες […]. Στην εδώ παρουσίαση δεν διορθώνω τίποτα […]. η μεγάλη μαχη του σαγκαριου κ’ η προασθηση του ηλια

    Τόσο πολύ;

  17. 13# Η άκοπη, δακτυλογραφημένη πρώτη-πρώτη εκτύπωση είναι πολυτονική. Η ανατύπωση που έχει ο Νικοκύρης είναι σε μονοτονικό. Το κείμενο απαράλλαχτο βέβαια.

  18. Το διάβασα, το συνηθίζω τις Κυριακές, δεν ενθουσιάσθηκα από την γραφή, μάλιστα μου δημιουργήθηκε και μια απορία : Δεν βάστηξα ποτέ μου ημερολόγιο αλλά νομίζω πως εκεί σημειώνουμε τόπους, χρόνους και τις συμπεριφορές άλλων, την δική μας την θυμόμαστε λογικά, δεν χρειάζεται να γραφτεί κ.τ.γ.μ.
    Τώρα όσον αφορά τους εκδότες νομίζω πως τους ενδιαφέρει μόνο το κέρδος και πως δεν έχουν ηθικούς φραγμούς. Είχα ρωτήσει φίλο μου νομικό γιατί δεν βγάζει σε βιβλίο αυτά που δίδ σκε σε υποψήφιους συμβολαιογράφους και μου είχε πει πως θα αλλάξουν ένα-δυο «και» και θα το εκδώσουν για δικό τους όλοι …

  19. Α. Σέρτης said

    17
    Ποιας χρονολογίας είναι η μονοτονισμένη ανατύπωση;

  20. Theo said

    Καλημέρα,

    Συγκλονιστικό, έντιμο, ειλικρινές και με πολλή ανθρωπιά το ημερολόγιο του ΧΚ.
    Ευχαριστώ, με τη σειρά μου, τον Νικοκύρη και το Χτήνος που μας πρόσφεραν αυτό το απόσπασμα.

    Το 1918, […] επιστρατεύεται για το μακεδονικό μέτωπο και στη συνέχεια τον στέλνουν στην Ουκρανία, και αμέσως μετά, από το καλοκαίρι του 1919, στο μικρασιατικό μέτωπο, έως το τέλος, την κατάρρευση του 1922.
    Βίοι παράλληλοι με τον αγαπημένο μου παππού. Επιστρατεύτηκε το 1917, πολέμησε στο μακεδονικό μέτωπο, στην Ουκρανία και μετά στη Μικρά Ασία. «Ευτύχησε» να τραυματιστεί τον Μάρτιο του 1921 στο Τουμπλού Μπουνάρ, να περάσει ένα μήνα σε νοσοκομείο της Σμύρνης κι άλλους έντεκα στην Αθήνα, μένοντας ανάπηρος στο πόδι του, ώστε να μη ζήσει την κατάρρευση του μετώπου.

    Ενα τουρκι­κό πολυβόλο σεττετιέ το οποίο έχει στόχο το δικό μας χαράκωμα.
    Ο παππούς μου ήταν οπλοπολυβολητής. Χειριζόταν ένα Σνάιντερ-Δαγκλή. Και τραυματίστηκε από τούρκι­κο πολυβόλο ή οπλοπολυβόλο με πέντε σφαίρες στο πόδι και μία στο χέρι. Να ‘τανε Σεντ Ετιέν (σεττετιέ) ;

  21. sarant said

    17-19 Καμιά αναφορά δεν υπάρχει, μόνο ένα «Σεπτέμβρης 1976» στον πρόλογο του εκδότη, που δεν λέει και πολλά.

    20 Θα μπορούσε να είναι Σεντ Ετιέν!

  22. ΓιώργοςΜ said

    Καλημέρα!
    Πολλές ευχαριστίες στο Χτήνο και το Νικοκύρη, εξαιρετικό κείμενο.
    Ιεροσυλία κτγμ κάθε επέμβαση. Είναι σα να ασβεστώνει κανείς τον Παρθενώνα.
    Χώρια από το ανήθικο της λαθροχειρίας, είναι και το παράνομο: Σε άλλη χώρα ο εγγονός θα είχε πάρει το μισό Κέδρο αν το πήγαινε στα δικαστήρια…

  23. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    20,21 >>σεττετιέ/Σεντ Ετιέν
    Α γαμώτο, ήθελα να το ΄χω πει εγώ αυτό.
    Την πρώτη φορά που πήγα στη Γαλλία, μέσα στα διάφορα που έψαχνα για δωράκια για τις φίλες μου (αρώματα το πιο πολύ, την εποχή), είχα και το αίτημα του (φρέσκου) τότε γαμπρού μου, για καραμπίνα Σεντ Ετιέν!Θα έψαχνα τώρα από πότε το εργοστάσιο κλπ

  24. leonicos said

    Μια πρώτη παρατήρηση

    Ο Καραγιάννης από τις πρώτες μέρες που επιστρατεύτηκε κρατούσε ημερολόγιο, που το είχε πάντοτε μαζί του αυτά τα τέσσερα χρόνια και το συμπλήρωνε τακτικά.

    Αυτά ένας αγράμματος! Κι εμείς, οι γραμματιζούμενοι, δεν έχεουμε γράψει μαιν αράδα.

    Άμα η ψυχή είναι δυνατή, δεν την κόβει το δρεπάνι (Πλάτων)
    Έτσι για να εμπλουτίσω επι τη ευκαιρία και τις γνώσεις σας περί Πλάτωνος.
    Ο Αριστοτέλης, αντιγράφοντας αναισχύντως τον Πλάτωνα έγραψε: Όταν θέλει η ψυχή, δεν την περνάει βλήμα πυροβόλου όπλου.
    αι ο Επίκουρος: Η γερή ψυχή βαστάει ακόμα και χειροβομβίδα

    Διαβάστε κανέαν αρχαίο να ξεστραβωθείτε

  25. leonicos said

    Δεύτερη παρατηρηση

    ο κ.Αποτέτοιος κακοποίησε αναισχύντως το έργο, προσπάθησε να το σφετεριστεί, και όμως του το εξέδωσε ένας οίκος σαν τον Κέδρο, εν γνώσει τους.

    όσο για την απάντηση του Κέδρου, είναι στρεψοδικία. Άλλα λόγια ν’ αγαπιόμαστε. Επαινέθηκε μάλιστα η λαθροχειρία του τύπου.

    όμορφος κόσμος ηθικός, αγγελικά πλασμένος

    Ηλίας Κασσιδιάρης

  26. atheofobos said

    Η απάντηση του ΚΕΔΡΟΥ είναι άλλα λόγια ν΄ αγαπιόμαστε!
    Προσπαθεί να καλύψει τις απαράδεκτες παρεμβάσεις στο έργο του Καραγιάννη.
    Και το πολυβόλο Σεντ Ετιέν

  27. Αχ ετοιμαζόμουν να ανεβάσω εγώ αυτό το ποστ, για μια φορά με πρόλαβες προτού καν αρχίσω να (ξανα)διαβάζω τον Καραγιάννη. (Φχαριστώ και από δω, Χτήνος).
    Ίσως κάτσω να ανεβάσω κάτι από την ουκρανική εκστρατεία, που έχει επίσης φοβερό ενδιαφέρον.

    Βάρ ούτ[ς] τζουτζιούκ. var üç çocuk
    Ει ανταμ σεν φερ μπυράς σου iyi adam sen, ver biraz su
    Μοιάζει ο Καραγιάννης να αναπαριστά εκ των υστέρων τις φράσεις, με τα λίγα τουρκικά που έμαθε.

  28. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    >>Νευριάστηκε ο λοχαγός
    νευριάζομαι, το λέγαμε/λένε κάτω.

    >>Μόλις νύχτωσε κατεβήκαμε αθό­ρυβα και σιωπηλά κάτω στην έδρα του λόχου όπως πάντα συνηθισμένοι στην αθορυβία
    Πολύ μ΄άρεσε η αθορυβία

    Και μόνο μέσα στο απόσπασμα αυτό του ημερολογίου (έχω εντυπωσιαστεί πολλαπλά κι εγώ από την περίπτωση Καραγιάννη) έχει υλικό για τρία-τέσσερα διηγήματα πολέμου.

  29. gbaloglou said

    14 To arkadas («φίλε») θα ήταν σχεδόν αναμενόμενο στην συγκεκριμένη ‘ικετευτική’ περίπτωση και κατάσταση, το «συνάδελφε» δεν νομίζω — όχι τόσο επειδή είναι ‘λόγιο’ (χρησιμοποιούμενο πάντως συχνά από τον Καραγιάννη για τους συστρατιώτες του), όσο επειδή συνεπάγεται έναν κοινό στόχο και μία κοινή κατάσταση (πράγματα που ο Καραγιάννης φαίνεται πως αισθάνθηκε υποσυνείδητα και στιγμιαία να υπάρχουν, εξ ου και η τραγικότητα του όρου και περιστατικού).

  30. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Ξαναευχαριστώ για την προσφορά. Προ ημερών είδα να αναφέρεται ανάμεσα σε πολλά ομολογουμένως βιβλία για την Μ.Ασία και το ΄22, και το ημερολόγιο αυτό (ως τίτλο μόνο) και φευγαλέα έκανα στη σκέψη, απ΄ τα τόσα ποιος ξέρει ποια να αξίζουν (να αγοραστούν εννοώ-μετράμε τα ριάλια μας φευ- γιατί για να διαβαστούν,κανένα δεν εξαιρώ). Επικεντρώθηκα-και πήγα στον Πατάκη για να πάρω το ΣΤΗ ΣΜΥΡΝΗ ΤΟ 1922-ΜΕΤΑΞΥ ΠΥΡΟΣ ΞΙΦΟΥΣ ΚΑΙ ΘΑΛΑΣΣΗΣ Χατσεριάν, Καραμπέτ , με τη σκέψη,ειλικρινά, να το θέσω υπόψη του Νικοκύρη κι αν συμφωνούσε, να πληκτρολογήσω για το ιστολόγιο ένα απόσπασμα.
    Δυστυχώς είναι εξαντλημένο.

    Μαζί αναζήτησα, εκδόσεις Πατάκη επίσης και το «Η γιαγιά μου» της Φετχιέ Τσετίν, που το διάβασα και με συντάραξε επίσης. Από την αρμένικη τραγωδία αυτό και διαδραματίζεται βέβαια νωρίτερα από το ΄22.

  31. Α. Σέρτης said

    Από πρόχειρη ανάγνωση εντόπισα αυτά τα διορθωτέα (θα υπάρχουν κι άλλα υποθέτω)

    Κώστας=Κώνστας (είναι επίθετο!)
    τα μετώπισθεν=το μετώπισθεν
    αξιωματικοί των=αξιωματικοί του
    υπογραγή=υπογραφή
    ανήθιμους=ανήθικους
    100 συνάδελφους=10 συνάδελφους

  32. ΓΤ said

    Στην απάντηση του «Κέδρου»: «σεμνύεται»

  33. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Καλημέρα.
    Έμεινε ο καφές πάνω πάνω στο λαιμό.
    Φρίκη και ωραιότη μαζί. Αίμα, θάνατος, όλεθρος κι ένα αηδόνι στην ακροποταμιά.
    Ευχαριστώ για την «Τραγική ομορφιά» όπως είπες Εύα (σχ.7).
    Αυτή η εξήγηση για την κατασκευή των χαρακωμάτων σε στροφές, χωρητικότητας δύο ατόμων, πώς με τάραξε… Ωμή «πρακτική» λογική.
    Εικονοποιώ την περιγραφή μέσα εκεί, με τις σκηνές τής (ευνόητου περιεχομένου από τον τίτλο) ταινίας «1917», που εκτυλίσσεται, σχεδόν εξ ολοκλήρου, μέσα σε τέτοια αυλάκια ή λαγούμια του πολέμου.
    Λόγω της μικρής χρονικής απόστασης με τα αφηγούμενα, τα όπλα και οι τρόποι μάχης θα ήσαν ίδιοι (προσαρμοσμένοι στις εδαφικές κλπ συνθήκες φυσικά)

  34. sarant said

    27 Α μπράβο, επίφοβο εργαλείο!

    31 Στο βιβλίο που έχω πρέπει να είναι έτσι τυπωμένα, σίγουρα ο Κώστας που το κοίταξα και η «υπογραγή» που το θυμάμαι.

  35. Pedis said

    Στο ίδιο άρθρο υπάρχει και απάντηση του εκδοτικού οίκου, που τη βρισκω μετρημένη και λογική.

    Αυτό, έτσι όπως το γράφεις, είναι παράδειγμα understatement;

    Δεν θα σοβαρολογείς …

    (Καλά, η κ@φαλίτσα Δράκος …)

  36. Α. Σέρτης said

    34/31
    Στο βιβλίο που έχω εγώ όχι…

  37. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    26
    Το St Etienne Mle 1907, μαρτυρείται ως το νικηφόρο όπλο στον Ελληνοϊταλικό πόλεμο 1940, έναντι των ιταλικών που μπλόκαραν λέει συχνά.
    Εδώ και οι λεπτομέρειες κατασκευής και αιτίες «απόδοσής του». Φρικάρω που το γράφω και σκέφτομαι ότι οι έμποροι όπλων έτσι επιδεικνύουν την πραμάτια τους.

    σσ το σχόλιο μου,33, ήταν το πρώτο μου, είχε μαρμαγκωθεί και τώρα καλημερίζει ετεροχρονισμένα 🙂

  38. Λάμπας said

    28. » Νευριάστηκα» και στη Γορτυνία.

    23. Περίφημα κυνηγετικά όπλα τα Σεντ-Ετιέν!

    1 και 29. Εγώ πάλι θεωρώ πολύ πιθανό να τον αποκάλεσε έτσι. Στρατιώτης ήταν και σε στρατιώτη απευθυνόταν, και η επίκληση της κοινής ιδιότητας και μοίρας έχει σημασία εδώ. Φυσικά στα τούρκικα θα το είπε, αλλά ο συγγραφέας τα καταλάβαινε, όπως προκύπτει από διάφορα σημεία της αφήγησης, και ειδικά το στρατιωτικό λεξιλόγιο.

    Μέσα σε όλο αυτό το σφαγείο, τον αξιωματικό τον πείραξε που ο φαντάρος βλαστήμησε την Παναγία! Κάπως έτσι δεν το έλεγε και ο Κουρτς στον περίφημο μονόλογό του; «Οι πιλότοι μας καίνε τα χωριά και οι αξιωματικοί τους τιμωρούν, επειδή γράφουν «fuck» πάνω στα αεροπλάνα.» Από μνήμης το γράφω, ελπίζω να μην έχω αλλοιώσει το νόημα.

  39. sarant said

    37 Ναι, τα ετεροχρονίζω για να μη χαλάει η αρίθμηση.

  40. spyridos said

    Χτήνε και Νικοκύρη ευχαριστούμε.
    Πιθανή διαδρομή της υποχώρησης που περιγράφεται από Σαγγάριο ως Ακίν.

  41. Georgios Bartzoudis said

    (α) «Δεν σε σκοτώνω αλλά τι θες από μένα του λέω. Ει … μου λέει αφού είσαι καλός άνθρωπος φέρε μου λίγο νερό. Πήγα και γέμισα το παγούρι του νερό και του τόδωσα».
    # Μια «αντίστοιχη» περίπτωση αναφέρει ο Πάγκαλος στα απομνημονεύματά του: «Ο λοχίας Γκούτας …έπεσε την εσπέραν εκείνην (7 Ιανουαρίου) [1913] δολοφονηθείς ανάνδρως υπό φανατικού Τούρκου τραυματίου. Μεγαλόψυχος, όπως όλοι οι γενναίοι, ο Γκούτας επλησίασε τον Τούρκον τραυματίαν εις τον οποίον έδωκε να πίη εκ του υδροδοχείου του και τότε ο άθλιος εκείνος υψώσας το παρακείμενoν όπλον του επυρσβόλησεν, τραυματίσας καιρίως τον ήρωα εις την βουβωνικήν χώραν. Ο αετός του Ολύμπου πριν αποθάνει, εξεδικήθη, διότι ανασπάσας την ξιφολόγχην του κατέσφιαξε τον σκαιόν δολοφόνον»

    (β) «Ο διοικητής του συντάγματος ο συνταγματάρχης Ζήρας είναι ένας κοφάλαλος κι όλο ρωτάει αν δεχόμαστε εχθρικές σφαίρες και βόμβες. Αυτός ο διοικητής μας προ καιρού διοικούσε το 14ο πεζικό σύνταγμα όπου το διάλυσε όλο. Και τώρα πήρε το δικό μας σύνταγμα τη σειρά έτσι λένε όλοι οι φαντάροι».
    # Κατά τον Πάγκαλο «ο Ζήρας [ήταν] (είς εκ των γενναιοτέρων αξιωματικών μας». Ήταν «φανατικός αντιβενιζελικός» (το 1923 συμμετέσχε στο αντιπλαστηρικό κίνημα Λεοναρδόπουλου-Γαργαλίδη), όμως στις τότε κομματικές (εμφύλιες) συγκρούσεις κράτησε (μόνο) πατριωτική στάση.
    Φαίνεται ότι η απαξιωτική αναφορά στο υπόψη ημερολόγιο, έχει πηγές σε κομματικά μαγειρεία εκείνου του καιρού.

    (γ) 20, Theo said: «….Ο παππούς μου ήταν οπλοπολυβολητής. Χειριζόταν ένα Σνάιντερ-Δαγκλή. Και τραυματίστηκε από τούρκικο πολυβόλο ή οπλοπολυβόλο [Σεντ Ετιέν] με πέντε σφαίρες στο πόδι και μία στο χέρι….».
    # Το τούρκικο πολυβόλο ήταν σίγουρα Σεντ Ετιεν, αλλά ο παππούς σου μάλλον ήταν πυροβολητής (και όχι «οπλοπολυβολητής»), διότι απ’ ότι ξέρω τα «Σνάιντερ-Δαγκλή» ήταν πυροβόλα (κανόνια).

  42. Costas Papathanasiou said

    Καλημέρα.
    Μαρτυρία με ύφος πολεμικού ανταποκριτή η παρούσα χαρακτηριστική περικοπή, όπου είναι εμφανής η παραφροσύνη του αλληλοσκοτωμού(:“αφήνει τις βρισιές που μας έλεε κι ανοίγει μια συζήτηση για παντριά”), μαζί με αυτή και η ανάγκη για αποστασιοποίηση, για ανακάλυψη κάποιου κρυφού νοήματος στον άφατο παραλογισμό: “παρουσιάστηκε ένα αηδόνι που κελαδάει όμορφα κι α­διάκοπα. Μια ραπτομηχανή που γαζώνει ανθρώπινα κορμιά.(…)τα βλήματά του από πάνω μας σταφιδοστράγαλα.”
    Όπου διαφαίνεται και η ανάγκη διάσωσης της ανθρωπιάς ως σθεναρή υπεράσπιση του ανήμπορου (: “αν τον πειράξεις Φάκκα θα πεθάνεις απ’ το τουφέκι μου”) ή ως ενσυναίσθηση/ συμπόνια/τύψεις: “Σκουπίζει ταχτικά τα δάκρυά του και το βλέμμα του παρακολουθεί το κοπάδι του(…). Εγώ που είχα γεννηθεί στο μαντρί μαζί με τα πρόβατα (…), συμμετέ­χω σ’ ένα τέτοιο αδίκημα, αυτό που κάναμε τώρα, είμαι λυπημένος και συγκινημένος.(…)”
    Αλλά στο κάτω κάτω της γραφής, εκείνο που προβάλλει,αξιοπρόσεχτο, στο εν λόγω απόσπασμα είναι η (έστω αθέλητη) ομολογία αδυναμίας για σωστή αυτοκριτική, το να μη μπορείς να κρίνεις, να συγκρίνεις και να ζυγίσεις ακριβώς το βάρος της δικής σου αμαρτίας: “Ο διοικητής μας(…), μας έδωσε ένα σημείωμα να πάμε με τα σημειώματα αυτά στο λόχο μας (…)και να γραφτούμε στη δύ­ναμη του επιτελείου για να φυλάξουμε τα αιγοπρόβατα.(…)Αυτό δεν το περίμενα απ’ το λοχαγό μου. Από το Λαγουρό να μου αφαιρέσει τέτοια τύχη και να στείλει τον πατριώτη μου το Γιώργο Ντελή.”
    Εξ αιτίας της οποίας βλέπουμε ότι, το μέγα κρίμα να στερείς από άμαχο φτωχό το βιος του, αφανίζεται μπρος στην “Παρανομία(!)” του λοχαγού να αρνηθεί στον ζωοκλέφτη την “τύχη”(λούφα/βόλεμα/καλοπέραση) που συνεπάγεται η φύλαξη των κλεμμένων. Του ίδιου λοχαγού που φύλαξε το λόχο του, άρα και τον “κατήγορό” του, αντιδρώντας στη διαταγή του Ταγματάρχη να στείλει τους φαντάρους του σε αυτοκτονική εξόρμηση, άνευ συντονισμένης υποστήριξης.
    Και τούτο το εγγενές ψεγάδι του “έλλογου-Εγώ” που αποκαλύπτεται συχνότατα, όπως στο συγκεκριμένο παράδειγμα, ενισχύει εντέλει το λυπηρό διαχρονικό συμπέρασμα πως, όσο τα λάθη μας -μικροί μεγάλοι- θα τα βλέπουμε ως μικρότερα, βάζοντας πρώτο το δικό μας δίκιο και συμφέρον, θεωρώντας εαυτόν πιο άξιο από τους άλλους, πάντοτε οι άλλοι περισσότερο θα φταίνε και έτσι όλοι μας, παρέα και καθένας χωριστά, θα παραμένουμε αδιόρθωτοι και εξίσου ένοχοι και αθώοι, πανέτοιμοι -θαρρεις- να ξαναμοιραστούμε μόνον ίδιες, άνευ λόγου, συμφορές.

  43. sarant said

    40 Α μπράβο

    41β Μάλλον έχει να κάνει με τη συμπεριφορά του, ο Καραγιάννης κυρίως βενιζελικούς αξιωματικούς επικρίνει.

  44. loukretia50 said

    Συγκλονιστική η αφήγηση, ευχαριστούμε πολύ!

    Αλλά βρίσκω απαράδεκτες τις συγκεκριμένες παρεμβάσεις στο πρωτότυπο ημερολόγιο και τουλάχιστον εξοργιστική την απάντηση του εκδοτικού οίκου :
    «Η επιμέλεια του κειμένου στηρίζεται στην αποτύπωσή του με γνώμονα την συνοχή λόγου και ύφους…»
    Ασφαλώς ο γράφων είχε αυτήν ακριβώς την προτεραιότητα!
    Ευτυχώς που υπάρχουν οι επιμελητές!
    Μακάρι κι ο Φ.Δ. να είναι τόσο τυχερός σε δικό του βιβλίο!

    «.. Υπό αυτή την έννοια, οι περιορισμένες παρεμβάσεις δεν αποτελούν αλλοίωση…»
    Μόνο που δεν υπήρξε κανένας περιορισμός στη διασκευή.

    «… Υποχρέωση του επιμελητή είναι να αναφέρει τους λόγους και τα κριτήρια τέτοιων παρεμβάσεων. Αυτό έχει γίνει στην έκδοση που κυκλοφορεί (σελ. 16) και δεν έχει τύχει αρνητικών παρατηρήσεων από την κριτική, ενώ – αντιθέτως – έχει επαινεθεί…»
    Αναρωτιέμαι ποια κριτική λαμβάνει υπόψη ο εν λόγω οίκος πριν μεταφέρει μιαν αυθεντική μαρτυρία εν δήμω.

  45. Α. Σέρτης said

    Ας διορθωθούν κι αυτά μαζί με τα προηγούμενα:

    αβλάβης=αβλαβής
    χαρούμενες=χαρούμενος
    στα συχώρια του=τα συχώρια του
    εχθρόυ=εχθρού
    έλεε=έλεγε
    κάι=και
    αρχητεύτηκε=αχρηστεύτηκε
    έστρεψαν=έστριψαν
    καθήλσε=καθήλωσε
    τσλίμ=τεσλίμ
    παραδινόμαστε=παραδιδόμαστε
    άρκη=άκρη
    συνά=συχνά
    άνθρωπο=άθρωπο

  46. Απροπό, και πάλι, με μετάδοση στο γιουτιούμπ:
    Invisible Capital: How the Refugees of 1923 transformed the Social, Cultural and Religious Life of Athens | American School of Classical Studies at Athens

  47. Χαρούλα said

    Ευχαριστώ Χ 2
    Αν και ιδεολογικά δεν μου αρέσει η δημοσιοποίηση προσωπικών ημερολογίων, πρέπει να παραδεχτώ πως κάποια όπως αυτό, είναι χρησιμότατα στην ανεπίσημη ιστορία.
    Το #42 του κCostas Papathanasiou σε μένα φάνηκε χρήσιμο κλειδί για το κείμενο.

    Όσο για τις παρεμβάσεις έχω ξανατοποθετηθεί η συντηρητικούρα. Δεν μου αρέσουν οι παρεμβάσεις. Ούτε καν ο μονοτονισμός. Προτιμώ αναπαλαιώσεις από ανακαινίσεις🤓

  48. freierdenker said

    Το κείμενο είναι βιωματικό,, το υλικό ακατέργαστο, και το αποτέλεσμα μια αίσθηση αυθεντικότητας που δεν την βρίσκεις εύκολα.

    Έχουμε νομίζω και αυτόν τον μαγικό μετασχηματισμό από το προσωπικό στο συλλογικό που επιτρέπει να βρούμε κοινούς τόπους με το σήμερα. Όχι σε ιδεολογικό αφηρημένο επίπεδο αλλά σε βιωματικό, με έναν φαντάρο ας πούμε που κάνει τώρα την θητεία του στον Έβρο.

    Συναντά καταρχήν διαφόρων ειδών ανθρώπους, από τα καλύτερα παιδιά μέχρι εγκληματικές φυσιογνωμίες. Για τους απέναντι δεν νιώθει μίσος, αλλά ένα είδος φόβου, καχυποψίας, δυσπιστίας, πρέπει πάντα να προσέχει. Οι ανώτατοι αξιωματικοί κινούνται σε άλλες σφαίρες. Αν ξαφνικά πέσουν μπροστά σου για δύο τρία λεπτά είναι μια παράξενη εμπειρία.

    Αλλά ο χαρακτηριστικότερος κατά την γνώμη μου κοινός τόπος βρίσκεται στην σχέση με τους φαντάρους και αξιωματικούς με τους οποίους είσαι μαζί. Σας ενώνει μια αίσθηση κοινής μοίρας, ή και κοινής αποστολής, που συχνά φέρνει θετικά συναισθήματα και ένα δέσιμο. Αλλά δεν είναι η οικογένεια σου με την έννοια ότι δεν φροντίζουν για σένα. Μαθαίνεις τους κανόνες του παιχνιδιού και φροντίζεις τον εαυτό σου, όπως ο συγγραφέας.

  49. leonicos said

    ο Χτήνος είχε την καλοσύνη να βρει και να μου προσφέρει

    ο Χτήνος όλα τα λεφτά. κα ωραιός στην παρέα

  50. Παναγιώτης Κ. said

    Η λαθροχειρία που έγινε από τον ΦΔ και τον εκδοτικό οίκο, φοβάμαι ότι «έκλεψε» ένα μέρος του ενδιαφέροντός μας για αυτή καθαυτή την ανάρτηση.
    (Διάβασα τα σχετικά λινκ).

  51. leonicos said

    44 Πές τα Λουκρητία!

    Ο εκδοτικός οίκος βούλωσε τη διαφυγή με χαρτί τουαλέτας Ηράκλειτος

  52. Παναγιώτης Κ. said

    Τουλάχιστον στα δικά μου μάτια, ο συγγραφέας αναδεικνύει την αθλιότητα του πολέμου.

    Με την ιδέα ότι θα έρθουμε σε πολεμική σύγκρουση με τον γείτονα, με πιάνει απελπισία…
    Υπάρχει η άποψη πως ναι μεν ο γείτονας λέει όσα λέει απευθυνόμενος σε μας, στην πραγματικότητα όμως εμμέσως διαλέγεται με τον μεγάλο σύμμαχο από τον οποίο προσδοκά πράγματα δηλαδή διάφορες διευθετήσεις…

  53. leonicos said

    στο πίσω μέρος της κε­φαλής του είχε κάνει μεγαλύτερη οπή, από το μπροστινό μέρος μόλις διακρίνεται ένα στίγμα.

    αληθές

  54. leonicos said

    Βάρ ούτ τζουτζιούκ

    Σωστά

    ούτ τζουτζιούκ Βάρ

    ή δεν θυμόταν καλά η προκειται για διάλεκτο

  55. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

  56. >>«Προχώρησε κι η σημερινή μέρα κι ο άνθρωπος αυτός είναι σώος και αβλάβης [ής]. Μάλιστα είναι χαρούμενες [ος] και δεν χορταίνει αστεία».
    Ο Henry Barbusse στο Le Feu περιγράφει τη μοναδική στιγμή ευτυχίας που βιώνουν οι άνθρωποι που επιστρέφουν σώοι, για άλλη μια μέρα, από το μέτωπο:
    «Si ces hommes sont heureux, malgré tout, au sortir de l’enfer, c’est que, justement,
    ils en sortent. Ils reviennent, ils sont sauvés. Une fois de plus, la mort, qui était là, les
    a épargnés. […] Aujourd’hui, chacun de ceux-là est sûr de vivre encore un bout de temps. C’est pourquoi, malgré la fatigue qui les
    écrase, et la boucherie toute fraîche dont ils sont éclaboussés encore, et leurs frères
    arrachés tout autour de chacun d’eux, malgré tout, malgré eux, ils sont dans la fête
    de survivre, ils jouissent de la gloire infinie d’être debout.»
    («Για μια φορά ακόμα, ο θάνατος τους λυπήθηκε». «Σήμερα, ο καθένας τους είναι βέβαιος ότι θα ζήσει ακόμα λίγο. Γι΄αυτό, παρά την κούραση που τους τσακίζει, παρά το φρέσκο μακελειό και τις πιτσιλιές του ακόμα πάνω τους […] βρίσκονται μέσα στη γιορτή της επιβίωσης, χαίρονται την ατέλειωτη δόξα του να στέκονται όρθιοι»).

    Click to access barbusse-le-feu.pdf

    (σελ. 29)

  57. Theo said

    @41:
    Ναι, έχεις δίκιο, τα «Σνάιντερ-Δαγκλή» ήταν ορειβατικά πυροβόλα (βλ. Wiki). Ο παππούς μου μου μιλούσε γι’ αυτά και νόμιζα ότι τα χειριζόταν κιόλας. Για το ότι ήταν οπλοπολυβολητής, όμως, είμαι βέβαιος 100%.
    Ευχαριστώ για τη διόρθωση.

  58. 54# Λεώνικε το πιθανότερο είναι ο τούρκος να είπε ουτς τσοτζουγούμ βαρ.

  59. sarant said

    56 Α μπράβο!

  60. Πέπε said

    56:
    Διάβάζω το γαλλικό κείμενο. Μετά το malgré la fatigue κλπ., φτάνω στο malgré tout, και καπάκι malgré eux. Και σκέφτομαι: καταλαβαίνω τι λέει εδώ, αλλά εμείς πώς το λέμε; Να ένα σημείο που θα δυσκολέψει τον μεταφραστή και θα αναδείξει όποιον είναι μάγκας.

    Και λίγο παρακάτω βλέπω ότι η Εύα μάς δίνει μεν τη μετάφραση, όχι όμως του επίμαχου, λογοπαικτικού θα έλεγα (;), σημείου!

  61. sarant said

    60 Σε κάποια πατρώα βιβλιοθήκη έχω μιαν έκδοση της δεκαετίας του 20, όχι όμως κοντά μου.
    Κόντρα σε όλα, κόντρα ακόμα και στον εαυτό τους, ίσως.

  62. Πέπε said

    61
    Το θέμα είναι ότι λέει τρεις φορές malgré, δημιουργώντας ένα εφέ με αυτή την επανάληψη, που δεν μπορώ να φανταστώ πώς να διατηρηθεί στα ελληνικά, αφού δεν έχουμε λέξη (ή έχουμε;) που να ταιριάζει και στα τρία!

    Το νόημα σαν νόημα βγαίνει. Το εφέ όμως;

  63. gbaloglou said

    τόσο το καλύτερο γι’ αυτούς

  64. 60.
    Νομίζω είναι το απλό : «παρ’ όλα αυτά, παρ’ όλους αυτούς», γιατί παραπάνω αναφέρει το μακελειό και την κούραση (παρ’ όλα αυτά) και έπειτα τους συντρόφους, τα αδέλφια που κείτονται διαμελισμένα ολόγυρά τους (παρ’ όλους αυτούς).παρ’ όλα αυτά και παρ’ όλους αυτούς, λοιπόν, γιορτάζει την επιβίωση. Εκτός κι αν υπάρχει κάτι άλλο και δεν το κατάλαβα…

  65. 61, 62
    Αλλά ωραία και η ερμηνεία «κόντρα στον εαυτό τους», μια και δεν θα το περίμεναν (ή δεν νιώθουν περήφανοι) να χαίρονται μετά από μια τέτοια σφαγή…

  66. Πέπε said

    Ίσως με το «σε πείσμα» κάπως να βγαίνει, αλλά και πάλι λίγο αποδυναμωμένο…

  67. Médecin malgré lui

  68. rogerios said

    @56 επ.: Στο τρίτο «malgré» το «eux» αναφέρεται στους ίδιους τους επιζήσαντες στρατιώτες και έχει την έννοια του «παρά τη θέλησή τους/ ενάντια στη θέλησή τους». Μην ξεχνάμε και τους περίφημους Malgré-nous, τους Αλσατούς δηλαδή που βιαίως και καταναγκαστικώς είχε στρατολογήσει το Γ΄ Ράιχ για να πολεμήσουν στις τάξεις της Βέρμαχτ. Συνεπώς εδώ μάλλον θα πρέπει να μεταφράσουμε «χωρίς να το θέλουν» με κίνδυνο να χάσουμε την ομοιομορφία ως προς την απόδοση των συνεχών «malgré».

  69. rogerios said

    Βλ. κι εδώ .

  70. sarant said

    Κανείς δεν έχει ελληνική μετάφραση να βρούμε τι έχει γραφτεί;

  71. rogerios said

    @Η περίπτωση προσφέρεται για μεταφραστικά λάθη, οπότε δεν ξέρω αν πράγματι θα βοηθούσε η ανεύρεση ελληνικής μετάφρασης. 😉

  72. Πέπε said

    66
    > Ίσως με το «σε πείσμα» κάπως να βγαίνει

    Μπα, το παίρνω πίσω. Θέλει τόσο πολλές γενικές μετά (σε πείσμα του… και των… και του…) που δε βγαίνει καλά.

  73. 61, 68
    Μάλλον έχετε δίκιο εσείς (αποκτά και πιο μεστό νόημα). Δεν ξέρω.

  74. rogerios said

    Βλέπω ότι στα ελληνικά έχει μεταφραστεί από δύο τουλάχιστον ανθρώπους (Κοσμά Πολίτη, Κ.-Αλ. Αλάτση). Το «ωραίο» είναι ότι η μετάφραση του Πολίτη ενώ είχε κυκλοφορήσει αρχικά (1954) με τον τίτλο «Η φωτιά. Ημερολόγιο μιας ενωμοτίας», το 2014 με την επανέκδοση ο τίτλος άλλαξε σε «Φωτιά, το ημερολόγιο ενός ουλαμού». Η χρήση του όρου «ουλαμός» αποτελεί καραμπινάτο σφάλμα. Ο ουλαμός είναι το αντίστοιχο της διμοιρίας για το πυροβολικό και τα τεθωρακισμένα (και παλιά για το ιππικό), ενώ η escouade αποτελούσε, σε ορισμένες μονάδες του γαλλικού στρατού, υποδιαίρεση της διμοιρίας, κάτι αντίστοιχο με την ομάδα (ο Αλάτσης χρησιμοποιεί το ακριβέστερο «ομάδα» στην απόδοση του τίτλου).

  75. Πέπε said

    71
    > Η περίπτωση προσφέρεται για μεταφραστικά λάθη, οπότε δεν ξέρω αν πράγματι θα βοηθούσε η ανεύρεση ελληνικής μετάφρασης. 😉

    Δε νομίζω ότι κάποιος που να μεταφράζει επαγγελματικά θα έπεφτε εύκολα έξω στο νόημα της φράσης. Δεν είναι δύσκολα γαλλικά, είναι όμως (ή τουλάχιστον μου φαίνονται εμένα) πολύ μαστορικά. Οπότε, το θέμα είναι να δει κανείς ιδέες για το πώς να αποδώσει αυτό το νόημα.

    Νομίζω όμως ότι η περίπτωση όπου, καθώς μεταφράζεις κάτι που έχει ήδη ξαναμεταφραστεί, σε κάποιο σημείο χρειάζεσαι έμπνευση από τις προηγούμενες μεταφράσεις γιατί ενώ καταλαβαίνεις δεν ξέρεις πώς να το πεις, συνήθως οδηγεί σε φτωχά αποτελέσματα (=δεν είσαι ο πρώτος που δυσκολεύτηκε μ’ αυτό το σημείο!).

  76. sarant said

    74 Η αλλαγή του τίτλου, βέβαια, έγινε από τον εκδότη, αφού ο Πολίτης είχε φύγει προ πολλού από τον μάταιο τούτο κόσμο.

  77. rogerios said

    @76: Φυσικά, εννοείται αυτό, δεν θα μπορούσε να φταίει ο Πολίτης. Κάποιος, όμως, θα ευθύνεται για την γκάφα (τι στο καλό, τους φάνηκε πιασάρικος ο ουλαμός;)

  78. 74# Για την ακόμα μεγαλύτερη ακρίβεια, αυτή η υποδιαίρεση της διμοιρίας λέγεται ομάδα μάχης (6-8 άτομα) και είναι από παλιά διεθνώς χρησιμοποιούμενο σχήμα. Γκουγκλάρεται εύκολα.

  79. loukretia50 said

    Τα είπατε όλα για τη μετάφραση, να δοκιμάσουμε κάποια εναλλακτική ή είναι too much?

    Παρά την εξουθένωση,
    Παρά τη νωπή σφαγή, στο αίμα της βουτηγμένοι ακόμα,
    Παρά τα ξεριζωμένα αδέλφια τους ολόγυρά τους,
    παρ΄όλα αυτά, παρά τη θέλησή τους,
    γιορτάζουν την επιβίωση,
    απολαμβάνουν
    την αέναη δόξα να στέκονται όρθιοι

  80. loukretia50 said

    Τα διαμελισμένα φυσικά είναι πιο δυνατό, και μάλλον αυτό εννοεί, αλλά δεν ξέρω γιατί παρέμεινα στο σημερινό κείμενο!
    ΄
    Άλλωστε δεν είμαι μεταφράστρια

  81. loukretia50 said

    «διαμελισμένα» – ξέχασα τα εισαγωγικά, σας έχω φοβηθεί!

  82. Α. Σέρτης said

    74
    «Το «ωραίο» είναι ότι η μετάφραση του Πολίτη ενώ είχε κυκλοφορήσει αρχικά (1954) με τον τίτλο «Η φωτιά. Ημερολόγιο μιας ενωμοτίας»»

    «ουλαμού» επιγράφεται το 1954
    http://www.orizontesbooks.gr/catalog/product_info.php?products_id=3943

  83. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    >> Κατό­πιν αφήνει τις βρισιές που μας έλεε κι ανοίγει μια συζήτηση για παντριά. Το χτύπημα του ήταν ασχημο και του σάλεψε το μυαλό του και παραφρό­νησε ο δυστυχής.

    Μου θύμισε τα απομνημ μιανού γερμανού ελεύθερου σκοπευτή του ΒΠΠ, που έλεγε για κάποιον που έφαγε μια ρώσικη σφαίρα στο κεφάλι και μέχρι να πεθάνει είχε παρανοήσει κι έλεγε ό,τι νάναι, νομίζοντας πως είναι σπίτι με τον πατέρα του.

  84. sarant said

    76-82 Καλημέρα από εδώ, άρα ο ανακριβής ουλαμός είναι της εποχής του Πολίτη.

  85. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    >>έλεε
    Κι έλεες: Πότε, α! πότε βγάνω
    το κεφάλι από τς ερμιές;
    Και αποκρίνοντο αποπάνω
    κλάψες, άλυσες, φωνές.

    Από τον Εθνικό Ύμνο

  86. loukretia50 said

    Στη λογοτεχνία συναντάμε συχνά αποσπάσματα ημερολογίων, αυθεντικά ή δεόντως επεξεργασμένα για δημοσίευση.
    Συνήθως έχουν ενδιαφέρον για να γνωρίσουμε καλύτερα ένα πρόσωπο και γενικότερα τη βιωματική καταγραφή μιας εποχής, έχουν όλα την αξία τους, όπως κάθε ζωή, αλλά λίγα αποτελούν συγκλονιστική μαρτυρία.
    Είναι κυρίως αυτά που περιγράφουν τη φρίκη του πολέμου .
    Η εθνικότητα δεν έχει καμιά σημασία.
    (Θυμήθηκα την ταινία “Letters from Iwo Jima” και τα ντοκυμανταίρ του Κen Burns).

    Βρήκα εδώ σκαναρισμένα ημερολόγια Αμερικανών στρατιωτών που πολέμησαν στον Α΄Παγκόσμιο πόλεμο – έχει και για άλλες περιόδους, αυτή έτυχε να δω.
    Library of Congress
    https://memory.loc.gov/diglib/vhp-stories/loc.natlib.afc2001001.37554/

    https://memory.loc.gov/diglib/vhp-stories/loc.natlib.afc2001001.37554/zoomturner?ID=pm0003001&page=4
    ==============

    Δύο περιπτώσεις θυμάμαι που δημοσιεύτηκαν ολόκληρα ημερολόγια μετά τον τραγικό θάνατο του κατόχου, της Άννας Φρανκ και του εξερευνητή της Ανταρκτικής Robert Falcon Scott «Scott’s last expedition» – the British Antarctic Expedition, 1910-1913.
    Ο τελευταίος κρατούσε μέχρι τέλους ημερολόγιο και έγραψε «Send this diary to my widow» σβήνοντας τη λέξη ‘wife’.
    Αν κατά τύχη ενδιαφέρεται κανείς https://www.gutenberg.org/cache/epub/11579/pg11579.html

  87. sarant said

    86 Ωραία ευρήματα αυτά.

  88. rogerios said

    @82: Ευχαριστώ για τη διόρθωση.
    Συνεπώς: 1) κακώς βιάστηκα, 2) κακώς εμπιστεύτηκα εν προκειμένω την ελληνική Βίκη, 3) (όπως λέει κι ο Νικοκύρης) η εσφαλμένη επιλογή του ουλαμού ανάγεται στην εποχή Πολίτη.

  89. spyridos said

    85
    έλεε, άθρωποι και άλλα.
    Ευαίσθητη και επικίνδυνη η δουλειά του επιμελητή.
    Φαντάζομαι ότι κι ο Δρακονταειδής κάπως έτσι ξεκίνησε, ευπρεπίζοντας τα έλεε και τους αθρώπους και κατάληξε να συνταιριάζει το περιεχόμενο με τις δικές του ιδέες.

  90. Theo said

    Από την απάντηση του «Κέδρου»:

    Αν υπάρχει θέμα κατοχής και χρήσης του κειμένου, η ενδελεχής έρευνα του επιμελητή και του εκδοτικού οίκου έχει καταλήξει στη μοναδική και δεσμευτική για κάθε μέρος απόδειξη της άδειας εμφάνισης του κειμένου εκ μέρους του μέχρις αυτής της στιγμής εκδότη του, ο οποίος το εκμεταλλεύεται από το 1977 ως σήμερα (βλ. σχετική αναφορά). Έγινε μάλιστα σεβαστή η επιθυμία του εκδότη να μην υπάρξει έκδοση όμοια με την δική του.

    Μου φαίνεται πως εδώ ο «Κέδρος» εξαπατά τους κληρονόμους του συγγραφέα και το αναγνωστικό κοινό. Το πιο σύνηθες είναι ο Καραγιάννης να παραχώρησε τα πνευματικά δικαιώματά του στον πρώτο εκδότη. Είχε, όμως, αυτός το δικαίωμα να τα παραχωρήσει/πουλήσει σέ άλλον; Από την τελευταία περίοδο του παραπάνω αποσπάσματος, φαίνεται πως μάλλον όχι. Διότι τα πνευματικά δικαιώματα του κειμένου ανήκουν στον συγγραφέα, ενώ αυτά της μορφής της έκδοσης, στον εκδότη. Όταν ο πρώτος εκδότης δεν παραχωρεί τα τελευταία, που σίγουρα του ανήκαν, σα να φαίνεται πως δεν είχε αυτά που ο «Κέδρος» ισχυρίζεται ότι αγόρασε, δηλαδή τα πνευματικά δικαιώματα του κειμένου.

    Αυτό φαίνεται κι από όσα γράφει ο Χρίστος Παπαδάκης:
    εγώ ως απόγονος και ως έχων τα πνευματικά δικαιώματα ήρθα σε επαφή με τον Φίλιππο Δρακονταειδή και με τους υπεύθυνους των εκδόσεων Κέδρος τον κ. Παπαθανασόπουλο και την κ. Λεμπέση. Αρχικώς παραδέχτηκαν το ατόπημα και προσπαθήσαμε να βρούμε μια συμβιβαστική λύση, την οποία τελικά, ενώ έπρεπε να την προτείνουν εκείνοι, την πρότεινα εγώ.
    […]
    Αρχικώς αποδέχτηκαν την πρόταση. Αλλά όταν το βιβλίο άρχισε να κινείται γρήγορα και δυνατά στο χώρο πήραν πίσω το λόγο τους και διέκοψαν κάθε επαφή μαζί μου απότομα.

    Ας μας πουν τη γνώμη τους και οι νομικοί του ιστολογίου.

    Ο επιμελητής, όσο και ο εκδοτικός οίκος, θα ήταν ευτυχείς αν, σε πιθανή έκδοση με την μορφή σύντομου σημειώματος, γινόταν χρήση των διαθεσίμων ενθυμημάτων, τα οποία βρίσκονται στα χέρια του κυρίου Παπαδάκη (Καραγιάννη).

    Αυτό κι αν είναι εμπαιγμός!
    Ο κάτοχος των πνευματικών δικαιωμάτων δηλώνει ότι ήθελε η έκδοση που σχεδίαζε «να εμπλουτιστεί με κείμενα που αναφέρονταν στην ιστορία και την προσωπικότητα του Χρήστου Καραγιάννη καθώς και με φωτογραφικό υλικό και […], να κοσμηθεί το βιβλίο με διάφορα σχέδια που να θυμίζουν το χωριό του και την περιοχή του.»
    Κι ο «Κέδρος», εν τη μεγαλοθυμία του, του παραχωρεί τον χώρο για ένα σύντομο σημείωμα!!!

  91. Αφώτιστος Φιλέλλην said

    Μία εκπληκτική μαρτυρία, του Χ. Καραγιάννη που στρατεύθηκε, ενω η γυναίκα του ηταν έγγυος.

  92. Αφώτιστος Φιλέλλην said

    ISBN: 978-618-207-158-8
    Συγγραφέας: ΣΑΡΑΝΤΑΚΗΣ ΠΕΤΡΟΣ
    Εκδοτικός οίκος: ΥΔΡΟΠΛΑΝΟ
    Σελίδες: 312
    Διαστάσεις: 17Χ24
    Ημερομηνία Έκδοσης: Σεπτέμβριος 2022
    ΕΠΙΣΤΟΛΕΣ ΜΕΛΩΝ ΤΗΣ ΣΤΡΑΤΙΑΣ ΜΙΚΡΑΣ ΑΣΙΑΣ ΠΡΟΣ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΜΕΡΙΚΗ

    Μαρτυρίες αληθινές και ακράδαντα τεκμήρια, που ζωντανεύουν την ιστορική μνήμη και αποδεικνύουν τον άφθαστο πατριωτισμό και τη γενναιότητα των μελών της Στρατιάς της Μικράς Ασίας, είναι όσα γράφτηκαν από τους πραγματικούς πρωταγωνιστές των μαχών του Αφιόν Καραχισάρ, του Αβγκίν, του Εσκί Σεχίρ, του Τουμλού Μπουνάρ, του Καλέ Γκρότο και του Σαγγαρίου. Αυτοί ήταν οι Έλληνες στρατιώτες και αξιωματικοί, οι οποίοι όταν «ξεκούραζαν» το δοξασμένο Μάνλιχερ, φωλιασμένοι στο παγωμένο αμπρί τους, έγραφαν επιστολές προς τον αγαπημένο αδελφό, τον σεβαστό πατέρα ή τον αγαπητό φίλο, που είχαν ξενιτευτεί για μια καλλίτερη ζωή στον Νέο Κόσμο.

    Σε αυτή την έκδοση παρουσιάζονται 128 επιστολές, οι οποίες δημοσιεύτηκαν στην ομογενειακή εφημερίδα Ατλαντίς (Νέα Υόρκη) την περίοδο 1921-1922 και ένα απόσπασμα ημερολογίου, που γράφτηκαν και στάλθηκαν από διαφορετικούς τόπους της Μικράς Ασίας σε συγγενείς και φίλους στην Αμερική. Μέσα τους έχει διαφυλαχτεί πλήθος πληροφοριών για τα πολεμικά γεγονότα, για τους άγνωστους και συνάμα ελληνικούς τόπους όπου βρέθηκαν, για τη σκληρή καθημερινή ζωή τους, για τις μεγάλες θρησκευτικές γιορτές στο μέτωπο, για τους συμμάχους που έγιναν αντίμαχοι, για τις απώλειες των δικών τους ανθρώπων, για την αγωνία τους για την έκβαση της εκστρατείας και για την πρόθεσή τους να πεθάνουν για να ελευθερωθούν οι Μικρασιάτες αδελφοί τους.

  93. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    64, κι εγώ κατάλαβα ότι το «malgré eux» αναφέρεται στους σκοτωμένους.

    Παρά την κούραση που τους τσακίζει, με νωπό το αίμα του σφαγείου πάνω τους και τους κατακρεουργημένους συντρόφους γύρω τους, παρά το μακελειό και τους μακελεμένους, πανηγυρίζουν που επέζησαν, απολαμβάνουν τον θρίαμβο του να παραμένουν όρθιοι.

  94. BLOG_OTI_NANAI said

    Η απόδοση «ουλαμός» είχε γίνει και το 1946 σε σχετικό κείμενο:

  95. BLOG_OTI_NANAI said

    Αντιπολεμικά:

  96. Πέπε said

    Malgre moi σημαίνει αυτό που θα περιμέναμε, ίσως, να λέγεται malgre moi-meme (συγχωρήστε μου το ατονάλ σύστημα). Το ότι παρά τους σκοτωμένους κλπ. χαίρονται malgre eux που είναι ζωντανοί αναφέρεται στους ζωντανούς.

  97. loukretia50 said

    ΕΦΗ -ΕΦΗ
    Μ΄αρέσει ο θρίαμβος!
    Το σφαγείο ναι, το μακελειό όχι – κακός συνειρμός ίσως ?

    Αν μαγειρέψω λίγο πιο ελεύθερα την επιτηδευμένη δική μου βερσιόν,

    «… παρά την εξάντληση,
    παρά τη νωπή σφαγή, στο αίμα της βουτηγμένοι ακόμα, ανάμεσα στα κομματιασμένα αδέλφια τους,
    παρ΄όλα αυτά, παρά τη θέλησή τους,
    δοξάζουν την επιβίωση,
    απολαμβάνουν
    το θρίαμβο να παραμένουν όρθιοι».

    Πού είναι ο Πέπε να διαλέξει τα πιο εφετζίδικα και να κάνει συνδυασμούς?

    btw, υπέροχο κείμενο, αξίζει πολλές ακόμα προσπάθειες

  98. rogerios said

    @96: Συγγνώμη, αλλά αυτό δεν το έχουμε πει ήδη; (βλ. 68-69, αλλά και 61 και 67) 🙂

  99. Α. Σέρτης said

    90
    Στο εσώφυλλο μάλιστα της πρώτης έκδοσης του 1976 (της πολυτονικής τέλος πάντων) αναγράφεται: «Απαγορεύεται κάθε ανατύπωση ή μετάφραση -μερική ή ολική- χωρίς την άδεια του εκδότη»

    Αλλά σκέφτομαι μήπως από το κονιορτοβριθές αντίτυπο που βρήκε ο Δρακονταειδής δεν έλειπε μόνο το εξώφυλλο αλλά και το εσώφυλλο…

  100. Α. Σέρτης said

    malgré eux: με βαριά καρδιά

  101. sarant said

    94 Μπράβο

    99 Ή το έλειψαν 🙂

  102. Theo said

    @99, 101:
    Μετά από τη λαθροχειρία του Δρακονταειδή και του «Κέδρου», άνετα μπορούσε ο κάτοχος των πνευματικών δικαιωμάτων να ενεργήσει ασφαλιστικά μέτρα, μπλοκάροντας την πώληση και τη διανομή των αντιτύπων της έκδοσης του «Κέδρου», να συνέχιζε με δίκη και να πολτοποιούνταν τα εν λόγω αντίτυπα. Μάλλον δεν ρώτησε κάποιον έμπειρο δικηγόρο να συμβουλευτεί.

  103. 79.
    Ωραίο, Λου!
    Με μια άλλη «οικονομία» λέξεων (πιο «σφιχτή»), το έκανες σαν ποίημα (αναμενόμενο!) Ταιριάζει το «νωπό σφαγείο» (αλλά και οι «ξεριζωμένοι», σάμπως δεν έχουν ξεριζωθεί από τον κόσμο κι από τη ζωή;)

    93.
    Κι εγώ δεν είμαι σίγουρη- ταιριάζουν και τα δύο.
    Όμως, τι ωραία και η δική σου εκδοχή (κεντημένη σε πεζό λόγο αυτή) και, κυρίως:
    «με νωπό το αίμα του σφαγείου πάνω τους»!
    (εγώ έβαλα τις ελεεινές «πιτσιλιές» γιατί δεν είναι φθαρμένη λέξη από την πολλή χρήση, όπως ας πούμε το αιματοβαμμένοι, και παραπέμπει άμεσα στη φριχτή εικόνα του χασαπιού)

    100.
    Ναι, αλλά πώς γιορτάζουν «με βαριά καρδιά»; Αν αναφέρεται στους ζωντανούς, τότε σημαίνει, κατ’ εμέ, «κόντρα στον εαυτό τους», (σχ. 61), μια και μπορούν να χαίρονται μετά από μια τέτοια σφαγή (χωρίς, υποθέτω, να νιώθουν περήφανοι γι’ αυτό)…

  104. Κόντρα στον εαυτό τους, φυσικά. Θυμήσου και τον τίτλο του Μολιέρου που έβαλα πριν.

  105. Σωστά (ήταν πολύ λακωνικό το σχόλιό σου).
    Το «με βαριά καρδιά» είναι σαν «υποκατηγορία» (μια ειδική περίπτωση) του «κόντρα στον εαυτό τους», η οποία εδώ φαίνεται να αντιφάσκει με τη γιορταστική- θριαμβευτική διάθεση…

  106. loukretia50 said

    Εva … μετά το δειλινόν αξιώθηκα να συμπληρώσω κάτι που ξέφυγε από το προηγούμενο σχόλιο!
    Ευχαριστώ για το υπέροχο κείμενο, αναφερόμουν σ΄ολόκληρο φυσικά, και κυρίως για την καλή σου διάθεση!
    Σου εύχομαι από καρδιάς να την κρατήσεις!

    Μικρή μελωδική https://youtu.be/d2SNX3bfYKw αφιέρωση
    «…A world in which you see people whose features,
    are clouded by oppression, misery and suffering
    from a bitter reality that destroys everything we build.
    A world where you see rising walls of tyranny
    that crushes in us dreams and dreams
    and reign darkness and greed in all hearts.”
    Emel Mathlouthi – «The Tunis Diaries»

    το ερμηνεύει η ίδια.

  107. Πέπε said

    98 (για 96):
    > Συγγνώμη, αλλά αυτό δεν το έχουμε πει ήδη; (βλ. 68-69, αλλά και 61 και 67) 🙂

    Πολλές φορές και με πολλούς τρόπους, αλλά εν προκειμένω απαντούσα στο #93. Και βλέπεις ότι δεν είναι εύκολο να πούμε τι σημαίνει, ακόμη και αν το έχουμε καταλάβει, οπότε προσθέτω άλλη μια απόπειρα στις πολλές.

    105:
    > Το «με βαριά καρδιά» είναι σαν «υποκατηγορία» (μια ειδική περίπτωση) του «κόντρα στον εαυτό τους», η οποία εδώ φαίνεται να αντιφάσκει με τη γιορταστική- θριαμβευτική διάθεση…

    Στη συγκεκριμένη περίπτωση δεν ξέρω αν η αντίφαση είναι και τόσο πρόβλημα: μιλάμε για μια ούτως ή άλλως αντιφατική συναισθηματική κατάσταση. (Θα μου πεις: αυτό δεν το εξαίρει ρητά το πρωτότυπο, απλώς εννοείται.)

    Αλλά το θέμα δεν είναι αυτό. Δεν είναι το πώς θα αποδοθεί το malgre eux, αλλά η κλιμακωτή αλληλουχία των τριών malgre!

    Εγώ βλέπω (ή φαντάζομαι) ανθρώπους που από το ένα χέρι τούς τραβά η φρίκη, ο πόνος, ο φόβος, το πένθος, το σκοτάδι, κι από το άλλο, με την ίδια δύναμη και ελάχιστα παραπάνω, ο θρίαμβος της επιβίωσης, το φως. Τελικά πάνε από δω, αλλά και η έλξη προς τα κει είναι ισχυρή.

  108. loukretia50 said

    Malgré tout
    Henri Bauchau

    Malgré
    Malgré tout
    le mal qu’on nous a fait.
    Malgré
    tout ce qu’il faut subir
    et faire subir aux autres.
    Malgré
    la guerre
    les enfants mutilés, martyrisés
    l’enfer que tant de nous s’infligent
    et infligent aux autres.
    Malgré
    malgré tout
    ne dressons pas le mal
    et le bien face à face.
    Ils vont, ils sont ensemble
    en nous
    et dans le cours aventureux des siècles.
    En face du mal
    en face du bien
    Il n’y a rien
    rien que la vie ensemble

    https://www.cairn.info/revue-les-lettres-de-la-spf-2012-2-page-11.htm

  109. Α. Σέρτης said

    103
    «Ναι, αλλά πώς γιορτάζουν «με βαριά καρδιά»;»
    Με χαρμολύπη

  110. 106
    Τι όμορφο τραγούδι! Χτες (μια μέρα απαίσια για μένα, διάθεση στα τάρταρα) μου συμπαραστάθηκε κάπως, αλλά δεν μπορούσα να σε ευχαριστήσω από το κινητό (έχει πάψει να εμφανίζει τα γράμματα). Ωραίο και το 108…

    109.
    Ωραία λέξη και έννοια η χαρμολύπη, αλλά δεν τη βλέπουμε στο κείμενο. Τη συγκεκριμένη στιγμή η χαρά είναι τόσο μεγάλη και θριαμβευτική (άγρια χαρά), που δυσκολεύομαι να τη συνδυάσω με λύπη – γι’ αυτό είναι τόσο αδόκητη, σχεδόν παράλογη, τρελή, malgre eux, τέλος πάντων. Αυτή τουλάχιστον είναι η δική μου ανάγνωση…

  111. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    70 >>…τη μετάφραση να δούμε τί γράφει

    α.Κοσμάς Πολίτης /Παλμός, 1954 «Φωτιά (Ημερολόγιο ενός ουλαμού) »
    (Αντιγράφω-μονοτονίζω)
    Γι΄αυτό το λόγο, μ΄όλη την κούραση που τους συντρίβει, μ΄’ολο που είνσι ακόμα πιτσιλισμένοι από τα αίματα του τελευταίου μακελειού και που χάσανε τ΄αδέρφια τους, μ’ ‘ολα όσα περάσανε, είναι δίχως να το θέλουνε κι΄οι ίδιοι, χαρούμενοι που γλυτώσανε και ζούνε, γλεντούνε τον απέραντο θρίαμβο πως βρίσκονται ορθοί.

    β. Κώστας Αλάτσης/Σύγχρονη Εποχή, 1978 «Η ΦΩΤΙΑ ημερολόγιο μιας ομάδας»
    Αυτός είναι ο λόγος που παρ΄όλη την κούραση που τους τσακίζει, παρ΄όλες τις πιτσιλιές από το αίμα του νωπού ακόμα μακελειού, παρ΄όλο που είδαν τ΄αδέλφια τους να πέφτουν τριγύρω από τον καθένα τους, απ΄ολα αυτά, χωρίς να το θέλουν, γιορτάζουν την επιβίωσή τους, χαίρονται την απέραντη δόξα του να στέκεσαι όρθιος.

    74, Στην έκδοση του ΄54, στο εξώφυλλο αναφέρει μόνοHENRI BARBUSSE ΦΩΤΙΑ Μετάφραση και πρόλογος Κοσμά Πολίτη (κεφαλαια επίσης) ΠΑΛΜΟΣ και στο εσώφυλλο ΦΩΤΙΑ (Ημερολόγιο ενός ουλαμού) Όλα κεφαλαία με διαφορά μεγέθους.
    Είδα κι εγώ στη βικι στο κεφάλαιο Μπαρμπύς (και αλλού) να αναφέρει:
    Η φωτιά. Ημερολόγιο μιας ενωμοτίας, σε μετάφραση Κοσμά Πολίτη εκδόσεις Παλμός, 1954.
    Αλλά, άλλα λέει η θεια μου κι άλλα βλέπουν τα γκαβά μου :). Τί να έγινε; πού χάθηκε η ενωμοτία; Μήπως σε δεύτερη έκδοση άλλαξε;Γούστο θα ΄χει.
    https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%97_%CF%86%CF%89%CF%84%CE%B9%CE%AC_(%CE%9C%CF%80%CE%B1%CF%81%CE%BC%CF%80%CF%8D%CF%82)

  112. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    111α είνσι=είναι

  113. rogerios said

    Πρβλ. το αριθ. 68 με τις λύσεις του αριθ. 111. 🙂

  114. sarant said

    111 Μπράβο Έφη.

    113 Μπράβο κι εσύ 🙂

  115. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    56
    Το βιβλίο ο Μπαρμπύς το αφιερώνει
    «Στη μνήμη των συντρόφων που έπεσαν πλάι μου στο Κρουί και στο ύψωμα 119.»

    Ψάχνω στο γαλλικό κείμενο να δω πώς γράφεται αυτό το Κρουί για να βρω πού είναι το σημείο που πολέμησε και περιγράφει. Διαπιστώνω ότι στην ηλεκτρονική μεταφορά, παραλείπεται η αφιέρωση 😦 .

    Νταξ, το βρήκα απ΄αλλού, αλλά μ΄έπιασε μια λύπη στιγμιαία.
    (1915)
    À la mémoire des camarades tombés
    à côté de moi à Crouy et sur la cote 119
    H.B

    Click to access barbusse_le_feu.pdf

    και η μάχη του Crouy
    https://fr.wikipedia.org/wiki/Bataille_de_Crouy

  116. 111, 115
    Μπράβο ρε θηρίο! Τα βρήκες τελικά! (Και είναι συνδυασμός από όλες μας τις μεταφράσεις)
    113.
    Και με το 61, όμως! 🙂

  117. sarant said

    115 Μπράβο!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: