Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Τότε που οι κοπέλες φορούσανε φουστάνια – 22 (μυθιστόρημα του Δημήτρη Σαραντάκου)

Posted by sarant στο 8 Νοεμβρίου, 2022


Εδώ και κάμποσους μήνες άρχισα να δημοσιεύω, ύστερα και από τη δική σας ενθάρρυνση, ένα ανέκδοτο μυθιστόρημα του πατέρα μου.

Οι δημοσιεύσεις γίνονται κανονικά κάθε δεύτερη Τρίτη. Η σημερινή συνέχεια είναι η εικοστή δεύτερη, η προηγούμενη βρίσκεται εδώ.

Η δράση ξεκίνησε επί δικτατορίας και συνεχίζεται στη μεταπολίτευση και στη δεκαετία του 1980. Ο Δήμος, ο κεντρικός ήρωας, είναι φιλόλογος. Ύστερα από μια μπερδεμένη σχέση με τη ζωγράφο Βασιλική ή Έζμπα που δεν ευοδώθηκε, μένει μόνος αφού και άλλες σχέσεις του δεν οδήγησαν σε κάτι μονιμότερο. Σήμερα μπαίνουμε στο δωδέκατο κεφάλαιο, που έχει τίτλο Συνταξιούχος. Βρισκόμαστε στα 1989.

12

ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΟΣ

Συνταξιοδοτήθηκε όταν έγινε εξήντα χρονών, έχοντας συμπληρώσει τριάντα πέντε χρόνια υπηρεσίας. Πήρε πλήρη και αρκετά καλή σύνταξη. Εκείνο όμως που τον χαροποίησε ιδιαίτερα ήταν πως οι μαθητές του, όχι μόνο αυτοί που ακόμα φοιτούσαν στο Γυμνάσιο, αλλά και παλαιότερων τάξεων, που είχαν αποφοιτήσει από χρόνια, οργάνωσαν εκδήλωση για να τον τιμήσουν. Η μεγάλη έκπληξή του όμως ήταν σαν αντίκρισε ανάμεσα στους συγκεντρωμένους τον Αποστόλου, τον Γεωργόπουλο, τον Χατζηγεωργίου κι άλλους παλιούς μαθητές του από την Πιερία. Όπως φαίνεται οι της Παιανίας και οι του Λιτόχωρου είχαν έρθει σε επαφή και οι πρώτοι ειδοποίησαν τους δεύτερους.

Η χαρά του δευτέρωσε όταν, δυο μήνες μετά, οι τελευταίοι τον πληροφόρησαν με γράμμα τους, πως για τη συμπλήρωση 25 χρόνων από την αποφοίτησή τους οργάνωναν συγκέντρωση και συνεστίαση και τον καλούσαν ως τιμώμενο πρόσωπο, να παραστεί. Πήγε πράγματι με το αυτοκίνητό του, χωρίς να διστάσει που θα οδηγούσε μονάχος τόσα χιλιόμετρα. Έφτασε αργά, περασμένες δέκα και για πρώτη φορά αποφάσισε να μείνει σε ξενοδοχείο, μια που δε μπορούσε πια να πάει στης Ντίνας, ούτε ήθελε να φορτωθεί νυχτιάτικα στον Αντρέα και στην Αναστασία.

Όντας προληπτικός (παρότι άθεος), περίμενε να τριτώσει το καλό. Και αυτό δεν άργησε. Η ενοποίηση της Αριστεράς προχωρούσε με μεγάλα βήματα. Υπογράφηκε το κοινό πόρισμα από τον Φλωράκη και τον Κύρκο και μπήκαν τα θεμέλια για τη συγκρότηση ενιαίου πολιτικού φορέα ύστερα από είκοσι και πάνω χρόνια εχθρότητας και  αντιπαράθεσης. Μαζί με τον Αλέκο και την Κατερίνα και τους καινούργιους φίλους του της Νέας Σμύρνης, κανόνισαν να πάνε στην κοινή συγκέντρωση των κομμάτων της Αριστεράς στο Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας. Ακούγοντας τις ομιλίες του Φλωράκη και του Κύρκου και ένοιωσαν όλοι τους σα να ξαναγεννιόταν το παλιό εαμικό πνεύμα. Στη συγκέντρωση είχαν ανταμώσει ένα σωρό παλιοί φίλοι και συναγωνιστές, που χρόνια τώρα οι μεν στιγμάτιζαν τους δε “αναθεωρητές” ή “δογματικούς” κατά περίπτωση. Τώρα όλα αυτά δείχνανε πως τέλειωσαν. Οι αντιδράσεις του ακροατηρίου και τα συνθήματα που ακούστηκαν κατά τη διάρκεια των ομιλιών, το έδειξαν.

«Δε σημειώθηκε ούτε ένα φάουλ» σχολίασε με ποδοσφαιρική ορολογία ο Βαγγέλης, όταν συναντήθηκαν την επομένη. Μετά την Ισπανία και στην Ελλάδα η Αριστερά θα προχωρούσε ενωμένη. Με τον Βαγγέλη συνέχισε να συναντιέται, όχι πια σε κομματικές συγκεντρώσεις αλλά σε ένα ωραίο ουζερί στην οδό Θεμιστοκλέους, γιατί, όπως ήταν φυσικό, όταν συνταξιοδοτήθηκε έπαψε να ανήκει στην κόβα των εκπαιδευτικών της περιοχής όπου υπηρετούσε και εντάχθηκε σε μια κόβα της γειτονιάς του.

Ενώ όμως «μέσα» τα πράγματα πήγαιναν καλά και του προκαλούσαν ευφορία και αισιοδοξία, οι εξελίξεις «έξω» τον ανησυχούσαν πολύ. Κάτι δεν πήγαινε καλά εκεί πάνω, όχι μόνο στη Σοβιετική Ένωση αλλά και στις λαϊκές δημοκρατίες, ιδίως σ΄αυτές. Στην Πολωνία ο Βαλέσα με την Αλληλεγγύη του, κατάφερε σχεδόν να διαλύσει το κράτος. Το ίδιο ασταθής φαινόταν η κατάσταση στην Ουγγαρία. Η φυγή χιλιάδων Γερμανών και Τσέχων προς τη Δύση μέσω Ουγγαρίας είχε πάρει τη μορφή καταιγίδας. Στην ίδια τη Σοβιετική Ένωση οι εξελίξεις ήταν αντιφατικές. Η περεστρόικα και η γκλάστνοστ, που τόσες ελπίδες του γέννησαν, δεν περπατούσαν.  Στα τρία χρόνια της εφαρμογής τους τα πράγματα δεν πήγαιναν όπως τα περίμεναν. Τον Δήμο τον αναστάτωσε το αβυσσαλέο μίσος που φανερώθηκε να χωρίζει τους Αρμένηδες από τους Αζέρους, που εβδομήντα χρόνια ζούσανε μονιασμένοι και ισότιμοι.

Οι κυριολεκτικά συγκλονιστικές αυτές εξελίξεις, δεν τον άφησαν να χαρεί την αναβάθμισή του σε «διαχειριστή του χρόνου του», όπως χαρακτήριζε την κατάσταση του συνταξιούχου ο Αντρέας. Μέσα σε λίγες μόνο βδομάδες του 1989 ήρθε η κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού. Η κατεδάφιση του Τείχους του Βερολίνου, η ουσιαστική αποτυχία της περεστρόικας και της γκλάστνοστ, ο περίεργος ρόλος του Γκορμπατσώφ, που στην αρχή, το 1985, τον εκτιμούσε πολύ, σχεδόν τον θαύμαζε, .όλα γίνανε μέσα σε λίγες βδομάδες.

Θα ήθελε πολύ να συζητούσαν τις εξελίξεις αυτές σε κάποιο κομματικό όργανο αλλά σε ποιο; Στην καινούργια κόβα του, το έβλεπε πολύ δύσκολο αν όχι αδύνατο. Καλά παιδιά ήταν οι σύντροφοι και όταν τους βρήκε, με το σημείωμα της σύνδεσης και το κομματικό του βιβλιάριο, τον δέχτηκαν με προσήνεια. Από την αρχή όμως κάτι δεν του άρεσε. Σ΄ αντίθεση με την παλιά του οργάνωση, εδώ έλειπε ολότελα εκείνο το ωραίο πνεύμα της συντροφικότητας, που τόσο τον έθελγε. Όταν τέλειωναν τη συνεδρίαση, περασμένες δέκα συνήθως, έφευγε ολομόναχος και κλεινόταν στο σπίτι του. Κανείς ποτέ δεν τον ρώτησε πώς ζούσε και ποτέ δεν του πρότειναν να πάνε κάπου να τα πιουν, όπως ήταν ο κανόνας στην παλιά του οργάνωση. Θυμόταν όχι μόνο τα γλεντάκια τους αλλά και το ενδιαφέρον που δείχνανε για τους άλλους. Όταν είχε  πάθει το ατύχημα ο Βαγγέλης, ολόκληρη η κόβα παρέλασε να τον δει στο κρεβάτι του 401 Νοσοκομείου.

Ουσιαστικά με τον μόνο σύντροφο με τον οποίο απόκτησε φιλικές, ας τις πούμε έτσι, σχέσεις ήταν ο Γιώργος ο Λαμπρόπουλος, και τούτο γιατί συνέπεσε να δουλεύει λογιστής στην εκδοτική εταιρεία, όπου δούλευαν ο Νίκος και ο καινούργιος φίλος του ο Δημήτρης. Του άρεσε που ήταν αισιόδοξος εκ πεποιθήσεως καθώς και ο ανοιχτόκαρδος χαρακτήρας του. Στο σημείο αυτό έμοιαζε με τον Αντρέα. Και αυτό τον έκανε να παραβλέπει τη μονολιθικότητα και το απόλυτο πολλών απόψεών του.

Την ομοιότητα του Γιώργου με τον Αντρέα την ενίσχυε και η κοινή προϊστορία τους. Όπως ο Αντρέας έτσι και ο Γιώργος ήταν επονελασίτης στην Κατοχή, κυνηγήθηκε μετά τη Βάρκιζα, πήγε εξορία και έκανε τη θητεία του στη Μακρόνησο. Μεταξύ 1950 και 1973 είχε για πολιτικούς λόγους,  απολυθεί ή είχε εξαναγκαστεί να παραιτηθεί από τη δουλειά του τουλάχιστον εφτά φορές. Δεν έχανε ποτέ το κουράγιο του. Κάθε φορά που γυρνούσε με το χαρτί της απόλυσης στο χέρι, έλεγε στη γυναίκα του το στίχο του Καβάφη:

αλλ’ είμαι νέος και με υγείαν αρίστην

και ξαμολιόταν να βρει άλλη δουλειά. Εύρισκε πάντα, γιατί ήταν πολύξερος, πολυμήχανος και εργατικός. Όταν είπε για έβδομη φορά το στίχο του Καβάφη, το φθινόπωρο  του ΄73, η γυναίκα του βούρκωσε. Ήταν πια ο Γιώργος της πενήντα χρονών με ρευματισμούς και κάποιες ενοχλήσεις στην καρδιά. Ευτυχώς σε λίγους μήνες έπεσε η Χούντα και στο μεταξύ βρήκε θέση στην επιχείρηση που εξέδιδε το Λεξικό.

Όταν έλυσε το πιο σοβαρό πρόβλημα  της ζωής του, το βιοποριστικό, ρίχτηκε με τα μούτρα στους άλλους δύο τομείς των ενδιαφερόντων του, τον κομματικό και τον μορφωτικό. Εξελίχθηκε σε αχτιδικό στέλεχος και επιφανή παράγοντα του Κινήματος της Ειρήνης  και η κουβέντα του μετρά στα μέλη και στα όργανα του Κόμματος. Στον μορφωτικό τομέα θυσίαζε τις ώρες του ύπνου του, θέλοντας να καλύψει τα κενά που του άφησε η ελλιπής και διακεκομμένη λόγω των περιπετειών του, εκπαίδευσή του. Διάβάζε τα πιο ετερόκλητα βιβλία, από το Κεφάλαιο του Μαρξ ως την Καταγωγή των Ειδών του Δαρβίνου και την Εισαγωγή στη Φιλοσοφία του Ντυράν.

Τελικά ο Γιώργος ο Λαμπρόπουλος ήταν ο μόνος από τα μέλη της κόβας, με τον οποίο ο Δήμος έκανε παρέα αλλά και κουβέντιαζε εκτός της κομματικής ρουτίνας. Μολονότι πολύ συχνά διαφωνούσαν και καυγαδίζανε, ο Δήμος το προτιμούσε αυτό από τον τελείως μηχανοποιημένο και τυπικό τρόπο, με τον οποίο λειτουργούσε η οργάνωση. Εκεί όλα γίνονταν σε πνεύμα διεκπεραίωσης και ρουτίνας. Ο γραμματέας έκανε την εισήγησή του, που κρατούσε δέκα με δεκαπέντε λεπτά, ο αχτιδικός, αν παρευρισκόταν, έλεγε κι αυτός τα δικά του άλλα δέκα λεπτά και ελάχιστα μέλη παίρνανε το λόγο, κατά κανόνα για να συμφωνήσουν με την εισήγηση.

Ο Γιώργος ο Λαμπρόπουλος από τον καιρό του 20ου Συνεδρίου, έβλεπε με δυσπιστία και την περεστρόικα και την γκλάστνοστ αλλά και τον ίδιο τον Γκορμπατσώφ.

«Καινούργιος Χρουστσώφ μας ξεφύτρωσε», τους είπε μια μέρα.

Δεν του άρεσε ούτε η γραμμή που ακολουθούσε ο Φλωράκης για την ενοποίηση της Αριστεράς και διαφωνούσε με το κοινό πόρισμα. Το εύρισκε ενδοτικό. Κατά την άποψή του το κόμμα έπρεπε να βαδίσει μόνο του, χωρίς τα «βαρίδια» τέτοιων αναξιόπιστων συμμάχων.

Τελευταία οι συζητήσεις που έκανε ο Δήμος με τον Γιώργο, καταλήγανε σε καυγά. Κατ΄ αρχήν δε δεχόταν πως υπήρξε «κατάρρευση» αλλά «ανατροπή» Πράχτορες της ΣΙΑ, επωφελήθηκαν από την έλλειψη επαγρύπνησης, που προκάλεσε η πολιτική της περεστρόικας, εισχωρήσανε σον κρατικό μηχανισμό και σε συνεργασία με κάποιους προδότες και περισσότερους ιδιοτελείς καιροσκόπους, ανατρέψανε το καθεστώς.

Ο Δήμος δε μπορούσε να ικανοποιηθεί με μια τόσο απλοϊκή εξήγηση. Αλίμονο αν με μυστικούς πράκτορες και προδότες μπορεί να διαλυθεί μια «ακατάλυτη ένωση ελεύθερων δημοκρατιών» όπως άρχιζε ο κρατικός ύμνος της Σοβιετικής Ένωσης. Αν ήταν αυτό δυνατό, θα περίττευαν οι πόλεμοι. Εκείνο που τον προβλημάτιζε ήταν η παθητική στάση, η απόλυτη αδράνεια, πιο σωστά, των σοβιετικών κομμουνιστών, που δεν ήταν μερικές χιλιάδες αλλά εκατομμύρια. Κι όμως κανείς τους δε μπόδισε το γκρέμισμα των αγαλμάτων του Λένιν.

Θυμήθηκε τα δικά τους. Η επονίτικη ομάδα τους στη Νέα Σμύρνη είχε περιοριστεί πολύ αριθμητικά, αλλά υπήρχε. Πολλοί αποστασιοποιήθηκαν, μερικοί πιάστηκαν, η Αλκυόνη, ο Τάκης και ο Χρήστος βγήκαν στο βουνό, αλλά καμιά δεκαριά παρέμειναν και συνεδρίαζαν σε πολύ αραιά διαστήματα. Τότε ακριβώς, τον Οκτώβρη του ΄49, στην τρίτη επέτειο από την ίδρυση του Δημοκρατικού Στρατού και ενώ είχαν πέσει πια το Βίτσι και ο Γράμμος κι όλα φαίνονταν να έχουν τελειώσει, ο Βασίλης πρότεινε να κάνουν κάτι για να τιμήσουν τη μνήμη της Αλκυόνης, που όπως μάθανε την είχαν τουφεκίσει πριν ένα μήνα. Δεν υπήρξε καμιά εντολή από την τομεακή. Ουσιαστικά οι οργανώσεις είχαν διαλυθεί κι αν η δικιά τους στεκόταν, υπήρχε σαν παρέα περισσότερο παρά σαν οργάνωση.

Έτσι ένα βράδυ, ο Βασίλης, η Μαργαρίτα, ο Νίκος κι αυτός πήγανε για γράψιμο, όχι όμως στη γειτονιά τους, παρά στις Τζιτζιφιές και γράψανε στους τοίχους: “Ζήτω τα τρίχρονα του Δημοκρατικού Στρατού. Ο αγώνας συνεχίζεται”. Θα μου πεις, σκέφτηκε, και τι έγινε; Πόσοι θα διάβασαν  τα γραψίματά τους σ΄ αυτή την απόμερη και αραιοκατοικημένη, τότε, γειτονιά. Πάντως κάτι κάνανε. Δε μείνανε με σταυρωμένα χέρια. Εκεί γιατί δε γίνεται τίποτα; Τον εντυπωσίαζε η παντελής αδιαφορία που έδειχνε ο λαός για τη διάλυση του ΚΚΣΕ και της ΕΣΣΔ;”

Για το ίδιο θέμα κουβέντιαζε συχνά και με τον Αλέκο και την Κατερίνα. Και με έκπληξη, γιατί δεν το περίμενε, κατάλαβε πως οι εξελίξεις αυτές τους πίκραναν κι εκείνους. Αντί να επιχαίρουν για την κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού, που πάντοτε θεωρούσαν δημιούργημα του σταλινισμού, τον οποίον εξακολουθούσαν να αποστρέφονται, τους είδε να θλίβονται ειλικρινά. Σε μια κουβέντα που είχανε, η Κατερίνα του είπε

«Ανεξάρτητα αν ήταν σοσιαλισμός όπως πιστεύεις εσύ ή δικτατορία όπως πιστεύω εγώ, το γεγονός είναι πως είχαν δημιουργήσει ένα κράτος προνοίας για το λαό και επειδή αποτελούσαν το αντίπαλο δέος, αναγκάστηκαν, με πόνο ψυχής εννοείται, να τους μιμηθούν και οι δυτικοευρωπαίοι. Τώρα όλα αυτά θα ανατραπούν και στην Ανατολή και στη Δύση, Το κεφάλαιο θα πάρει παντού το αίμα του πίσω».

Στον ίδιον, το ότι έπαψε ξαφνικά να υπάρχει η Σοβιετική Ένωση, στην αρχή του φαινόταν απίστευτο. Δε μπορούσε να το χωρέσει το μυαλό του. Αναζητούσε σε συζητήσεις και σε δημοσιεύσεις μιαν εξήγηση και δεν την εύρισκε. Όσο περνούσε ο καιρός και σκεφτόταν πιο βαθιά τις εξελίξεις, άρχισε να θυμώνει. Ένιωθε σα να τον εξαπάτησαν κάποιοι, στους οποίους είχε δείξει απόλυτη εμπιστοσύνη. Και το χειρότερο ήταν πως  δε μπορούσε να συζητήσει τις εξελίξεις αυτές στο κόμμα ή καλύτερα στην κόβα στην οποία μεταφέρθηκε όταν πήρε σύνταξη.

Εκείνο που μεγάλωνε την αδημονία του και δυνάμωνε την οργή που ένιωθε, ήταν η απουσία κάποιας σοβαρής ανάλυσης είτε στα κομματικά έντυπα, τον «Ριζοσπάστη» ή την ΚΟΜΕΠ. Τελικά σταμάτησε να πηγαίνει στις  συνεδριάσεις της κόβας. Δεν πήρε μέρος ούτε στις συνεδριάσεις για το 13ο Συνέδριο. Αποστασιοποιήθηκε κι έμεινε ξεκρέμαστος. «Ανένταχτο μέλος του κόμματος» όπως είπε αστειευόμενος στον Αλέκο, όταν τον ρώτησε σχετικά.  Του διευκρίνισε πάντως πως ποτέ του δε μετάνιωσε που οργανώθηκε στο κόμμα,. Γνώρισε εκεί πολλούς αξιόλογους ανθρώπους και κυρίως νέα παιδιά, που τον αντιμετώπιζαν ισότιμα κι αυτό τον ξανάνιωνε.

 

Όλον αυτόν τον καιρό [1991-2] παρά τις συχνές επαφές τους,  δεν κάθισαν με τον Αντρέα,  να συζητήσουνε για τις συγκλονιστικές εξελίξεις στη Σοβιετική Ένωση και την Αριστερά γενικότερα. Από την Αναστασία ο Δήμος είχε μάθει πως ο φίλος του είχε πάρει πολύ βαριά τις εξελίξεις και για καιρό τον είχε πιάσει αληθινή κατάθλιψη, αλλά τώρα φαινόταν να την είχε ξεπεράσει. Ήθελε πάντως να κάνει σχετική συζήτηση μαζί του, αφενός μεν γιατί είχε απόλυτη εμπιστοσύνη στην ευθυκρισία του, αφετέρου δε γιατί ήθελε να μοιραστεί με κάποιον δικόν του άνθρωπο τον καημό του. Ο Αντρέας όμως για την ώρα απόφευγε να ανοιχτεί πάνω σ΄αυτό το θέμα κι έτσι σεβάστηκε  τους δισταγμούς του.

Τελικά το κουβέντιασαν και πάλι με πρωτοβουλία του Αντρέα, σε μιαν από τις επισκέψεις του Δήμου στο σπίτι του.

«Ξέρεις κάτι Δήμο» του λέει, «πέρασα τον τελευταίο χρόνο μια ψυχολογική κρίση, που παρόμοια της δε μου είχε ξανατύχει. Με ξέρεις πως είμαι αισιόδοξος εκ πεποιθήσεως και βλέπω πάντα το μπουκάλι μισογεμάτο, ποτέ μισοάδειο. Και όμως οι εξελίξεις στη Σοβιετική Ένωση και τις άλλες σοσιαλιστικές χώρες με συγκλόνισαν και για πρώτη φορά με γέμισαν απαισιοδοξία. Κι από την άλλη, ο αμήχανος και κάπως δικολαβίστικος τρόπος που αντιμετωπίζει αυτές τις αλλαγές το Κόμμα, με προβληματίζουν».

Σταμάτησε για λίγο, φαινόταν σα να έψαχνε να βρει τα κατάλληλα λόγια για να συνεχίσει. Ο Δήμος τότε τον ρώτησε

«Πώς σου φάνηκαν οι θέσεις του 14ου συνεδρίου, πάνω σ΄αυτό το θέμα;»

«Ειλικρινά με απογοήτευσαν. Μα τώρα στο θεό σου, ρε Δήμο, είναι επιχείρημα πως δεν είχαν πληροφορηθεί την κατάσταση που επικρατούσε στη Σοβιετική Ένωση και τις Ανατολικές χώρες;»

«Εμένα δε μου άρεσε ούτε ο προσυνεδριακός διάλογος, τουλάχιστον όσες τοποθετήσεις δημοσιεύθηκαν στο Ριζοσπάστη, που όπως ξέρεις τον αγοράζω και τον διαβάζω καθημερινά»

«Κοίτα να δεις. Κι εγώ παρακολούθησα τον προσυνεδριακό διάλογο και εκείνο που μου έκανε εντύπωση ήταν αφενός η πίκρα που δύσκολα κρυβόταν σε πολλές τέτοιες τοποθετήσεις και αφετέρου η πλήρης άγνοια του μαρξισμού, που διέγνωσα σε πολλές τοποθετήσεις, μ΄ όλο που οι συντάκτες του αναφέρονταν διαρκώς στον Μαρξ και στον Έγκελς. Όχι πως έχω εμβαθύνει στις θεωρίες του Μαρξ και του Έγκελς, αλλά όσο να είναι ξέρω τις βασικές αρχές τους».

«Εγώ μια φορά, σου εξομολογούμαι πως δεν έχω διαβάσει  ούτε το Κεφάλαιο, ούτε άλλο μεγάλο έργο του Μαρξ. Μόνο την «Καταγωγή της οικογένειας» του Έγκελς και το «Επανάσταση και αντεπανάσταση» του Μαρξ διάβασα και μου άρεσαν και τα δύο».

«Κι εγώ δεν έχω διαβάσει  τους κλασσικούς, όπως έχει καθιερωθεί να τους λέμε, αλλά αυτό λίγο με απασχολεί. Βασίζομαι στο μυαλό μου και στην κρίση μου, που μου λέει πως εμείς, δηλαδή όσοι θέλουμε όχι μόνο να λεγόμαστε αλλά και να είμαστε κομμουνιστές, οφείλουμε να απαντήσουμε σε κάποια καίρια ερωτήματα. Σχεδόν ένα χρόνο με βασανίζει αυτό το ζήτημα και νομίζω πως όποιος θελήσει να  παρακάμψει αυτά τα ερωτήματα, να τα αγνοήσει ή να τους δώσει απλοϊκές ή επιφανειακές απαντήσεις, δεν κινδυνεύει μόνο να χάσει κάθε κύρος στον κύκλο του  και στην κοινωνία, αλλά κινδυνεύει  να χάσει τον αυτοσεβασμό του, που είναι χειρότερο».

«Ποια ερωτήματα βάζεις;»

«Να στα πω με τη σειρά. Πρώτα πρώτα: Κατέρρευσε ή ανατράπηκε ο υπαρκτός σοσιαλισμός;  Ύστερα, χρεοκόπησε μαζί του και ο μαρξισμός;  Τρίτο: Ποιό είναι το μέλλον του αριστερού κινήματος σήμερα; Και τέταρτο: τελικά για ποιάν κοινωνία αγωνιστήκαμε και αγωνιζόμαστε;»

«Λοιπόν, αν θες πίστεψέ το, ανάλογα ερωτήματα μου γεννήθηκαν και σε μένα. Εγώ μάλιστα θα πρόσθετα ακόμα ένα: Θα επιβιώσει το Κόμμα από αυτήν την περιπέτεια; Συμφωνώ πάντως με αυτό που είπες, πως οι κομμουνιστές οφείλουμε να απαντήσουμε με ευθύτητα και ειλικρίνεια στα ερωτήματα αυτά. Εσύ τι απαντήσεις δίνεις;»

«Θα σου τις πω πάλι με τη σειρά. Διαφωνώντας με την απόφαση του συνεδρίου, πιστεύω πως έχουμε να κάνουμε με κατάρρευση και όχι ανατροπή. Από όσα μαθαίναμε, από επισκέπτες των ανατολικών χωρών, από αναλύσεις οικονομολόγων και από άλλες πηγές, είναι φανερό πως μετά το ΄65 περίπου, η οικονομία στη Σοβιετική Ένωση και στις άλλες σοσιαλιστικές χώρες δεν περπατούσε. Το ξέρεις πως δεν έχω πάει ποτέ σε καμιά σοσιαλιστική χώρα. Εσύ τουλάχιστον πήγες, έστω στην Αλβανία. Κουβέντιασα όμως πολύ με τον καπετάν Παύλο, που έζησε πολλά χρόνια στην Τασκένδη. Τον έχεις γνωρίσει άλλωστε. Βέβαια με τα ρεμάλια, κατά κανόνα, στις συνάξεις μας δε θίγουμε πολιτικά θέματα, θα ήταν όμως καλό, την άλλη φορά που θα συναντηθούμε, να κουβεντιάσουμε οι τρεις μας, εσύ, εγώ κι ο καπταν Παύλος. Θα έχει ενδιαφέρον». Σταμάτησε για μια στιγμή να πάρει ανάσανα και συνέχισε.

«Στο δεύτερο ερώτημα, αν χρεοκόπησε ο μαρξισμός, απαντάω αρνητικά. Χρεοκόπησε κάποια παρανόηση των θεωριών του Μαρξ, γιατί κάποιοι τις πήρανε σαν δεδομένες και αναλλοίωτες αλήθειες. Τις έκαναν δηλαδή δόγματα. Όμως αν υποστηρίζουμε πως ο μαρξισμός έχει επιστημονικό χαρακτήρα, τότε δεχόμαστε πως για την επιστήμη δεν υπάρχουν απόλυτες αλήθειες. Νομίζω πως ο Μαρξ μας έδωσε έναν τρόπο σκέψης, στηριζόμενο στη διαλεκτική και τον υλισμό, δεν έκανε προφητείες, ούτε πρότεινε συνταγές».

«Πώς απαντάς στο τρίτο ερώτημα: Ποιο είναι το μέλλον του αριστερού κινήματος;»

«Αυτό πάει μαζί με το τέταρτο: Για ποια κοινωνία αγωνιζόμαστε; Νομίζω πως για να απαντήσουμε σωστά, πρέπει να ανατρέξουμε στην πλούσια ιστορική εμπειρία, που έχουμε πίσω μας, με όλα τα θετικά και τα πολλά αρνητικά στοιχεία της. Πιστεύω πως στο άμεσο μέλλον κεφαλαιώδη ρόλο θα παίξει η τεχνολογική πρόοδος, που δε θα προκαλέσει μόνο τη γενική βελτίωση της ζωής των ανθρώπων, αλλά θα αλλάξει τον τρόπο παραγωγής, καθώς η γνώση και η πληροφόρηση έχουν πια γίνει παραγωγικές δυνάμεις».

Ο Δήμος δεν κρατήθηκε. Με κίνδυνο να του βάλει πάγο ο φίλος του, τον διέκοψε.

«Για όσους διάβασαν ιστορία, η εποχή που ζούμε παρουσιάζει μεγάλες αναλογίες με τους τελευταίους αιώνες της Αρχαιότητας, πριν καταρρεύσει η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Όπως είπες σήμερα αλλάζει ο τρόπος παραγωγής. Μα και τότε έτσι έγινε. Το σύστημα των coloni, που ήταν προδρομική μορφή της δουλοπαροικίας αντικαθιστούσε σιγά σιγά τη δουλοκτησία. Σήμερα ο αυτοματισμός και η πληροφορική αντικαθιστούν τους κλασσικούς προλετάριους».

«Με διέκοψες πάλι, αλλά χαλάλι σου, γιατί είπες αυτό που ήθελα να πω. Νομίζω πως εμείς οι κομμουνιστές, έτσι όπως πορευόμαστε σήμερα, δεν αγωνιζόμαστε για μια τελείως καινούργια μορφή κοινωνίας. Ουσιαστικά, ασυνείδητα ίσως, ζητάμε να αλλάξουμε τη δομή της κοινωνικής πυραμίδας, να έρθει η βάση, ή μάλλον ένα μέρος της βάσης στην κορυφή και να κατεβεί η σημερινή κορυφή στη βάση. Έτσι, όμως δεν κάνουμε τίποτα, αφού αναπαράγουμε την κοινωνική ανισότητα. Στη νέα κοινωνία που επιδιώκουμε να φτιάξουμε, πάλι οι άνθρωποι θα χωρίζονται σε ηγέτες, καθοδηγητές, ποιμένες, από τη μια μεριά και σε οπαδούς, μάζες και ποίμνια από την άλλη. Αυτό δεν το δέχομαι. Το θεωρώ ταπεινωτικό για τους πολλούς. Εγώ θέλω μια κοινωνία, όπου θα είναι όλοι ισότιμοι, ελεύθεροι παραγωγοί και όταν λέω παραγωγοί, εννοώ πως δε θα παράγουν μόνο τρόφιμα, ρούχα ή έπιπλα, αλλά κυρίως γνώση.»

«Το άμεσο πρόβλημα, για μένα τουλάχιστον, είναι πως το κόμμα λειτουργεί πάνω σ΄ αυτήν ακριβώς την αρχή του διαχωρισμού των ανθρώπων σε καθοδηγητές και σε καθοδηγούμενους, η οποία, και συμφωνώ μαζί σου, πρέπει να καταργηθεί. Είναι ταπεινωτική. Με ενοχλεί το ότι υπάρχει η καθοδήγηση που ποτέ της δεν κάνει λάθη και που ξέρει το μυστικό για να προχωρήσει η ανθρωπότητα στην ελευθερία και την πρόοδο και κάτω από αυτήν υπάρχουν οι μάζες των οπαδών. Με ενοχλεί ακόμα το ότι, η καθοδήγηση, όσο βρίσκεται στην ηγεσία του κινήματος, δεν κάνει ποτέ λάθη, συχνά όμως η επόμενη καθοδήγηση βρίσκει λανθασμένες τις αποφάσεις της προηγούμενες και τις αναθεματίζει. Δεν είναι σοβαρά πράματα αυτά»

«Ξέρεις το ανέκδοτο με τον Ρύκοφ; Ήταν επιφανές στέλεχος του ΚΚΣΕ, αλλά τον καιρό των μεγάλων εκκαθαρίσεων καθαιρέθηκε και εξορίστηκε σε ένα στρατόπεδο στη Σιβηρία. Εκεί μια μέρα έγινε μάρτυρας καυγά δυο συγκρατουμένων του, τον ένα από τους οποίους, όπως έμαθε, τον εξόρισαν γιατί υποστήριζε τον καιρό που ήταν στην εξουσία, πως ο Ρύκοφ ήταν αντεπαναστάτης και τον άλλον, αργότερα όταν τον καθαίρεσαν, γιατί υποστήριζε πως δεν ήταν. Δεν τον αναγνώρισαν και τον ρώτησαν τι γνώμη έχει επ΄αυτού. – Τι γνώμη να έχω βρε σύντροφοι, εγώ είμαι ο Ρύκοφ»

«Μη μου ξύνεις παλιές πληγές. Και σε μας τα ίδια δε γίνανε; Καταγγείλανε τον Βελουχιώτη, αποκαλώντας τον «Μιζέρια» για τυχοδιωκτισμό, διαγράψανε τον Ζαχαριάδη και τον άφησαν να αυτοκτονήσει στο Σοργκούτ και κατόπιν τον αποκαταστήσανε. Κατάγγειλαν τον Πλουμπίδη για χαφιέ, για να τον αποκαταστήσου εν συνεχειά και ούτω καθ΄ εξής»

«Έχεις δίκιο. Ας ξεχάσουμε τα παλιά. Υπάρχουν άλλες εξελίξεις πολύ πιο ενδιαφέρουσες και ελπιδοφόρες. Ξέρεις, ο Βλάσης μου είναι ξεσηκωμένος με τη λεγόμενη πληροφορική, με τα κομπιούτερ και τα συναφή. Μου λέει λοιπόν πως σε λίγα χρόνια, δουλειές που γίνονται από πλήθος εργατών, θα γίνονται από ρομπότ, που θα τα χειρίζονται μια χούφτα ειδικοί. Πως ένα σωρό δουλειές γραφείου, που τώρα γίνονται από εκατοντάδες υπαλλήλους σε μεγάλα κτίρια που στεγάζουν αυτά τα γραφεία, θα μπορούν να γίνονται στο σπίτι αυτών των υπαλλήλων».

«Δεν είναι μόνο αυτό. Χάρη στις σύγχρονες επικοινωνίες έχει αναπτυχθεί πρωτοφανής διεθνής αλληλεγγύη. Δεν ξέρω αν έχεις διαβάσει το «Χρονικό του Σαν Μικέλε» του Άξελ Μούντε. Αναφέρεται στους σεισμούς που κατέστρεψαν, στις αρχές του 20ου αιώνα, την περιοχή της Νάπολης και την επιδημία χολέρας που τους συνόδεψε. Ο Μούντε ήταν γιατρός και είχε πάει τότε εθελοντικά να βοηθήσει. Και ξέρεις πόσοι πήγαν μαζί του; Ελάχιστοι. Μερικές εκατοντάδες άνθρωποι από διάφορες χώρες. Σήμερα σε παρόμοιας έκτασης καταστροφές κινητοποιούνται χιλιάδες. Ο εθελοντισμός, που ήταν κάποτε υπόθεση ολιγομελών ομάδων, έχει γίνει σήμερα μαζικό κίνημα».

«Τι να σου πω βρε Δήμο, διαισθάνομαι πως ζούμε σε μια ιστορική εποχή και έτσι αισιόδοξος που είμαι πιστεύω πως θα ζήσουμε συναρπαστικές αλλαγές».

Συνέχισαν την κουβέντα τους για πολλήν ώρα και καθώς η επομένη ήταν Κυριακή η Αναστασία επέμεινε να μείνει και να κοιμηθεί στο σπίτι τους, πρόταση που ο Δήμος δέχτηκε με μεγάλη προθυμία.

Την άλλη μέρα, ξεκούραστος και φρέσκος γύρισε στο σπίτι του. Σε όλη τη διάρκεια της επιστροφής στριφογύριζαν στο μυαλό του όσα συζήτησαν με τον Αντρέα. Πολύ θα ήθελε να τα κουβεντιάσει και με τον καπετάν Παύλο. Από τότε που τον γνώρισε τον εντυπωσίασε με το ζωντανό του μυαλό και την απίστευτη εγκαρτέρησή του στις περιπέτειες που του τύχανε. Ένοιωθε πως ήταν ειλικρινής και πολύ ντόμπρος άνθρωπος και πως, σα ναυτικός, έχει μάθει να βλέπει μπροστά και μακριά.

Πραγματικά, όταν ήρθε η ώρα να ξανασυναντήσει τον Αντρέα, του τηλεφώνησε να κανονίσει να βρεθούνε και με τον καπετάν Παύλο. Δε συναντήθηκαν φυσικά στη σύναξη των ρεμαλιών, που είχε κανονιστεί για την Παρασκευή, αλλά μια μέρα πριν, στο ίδιο πάντως καφενείο. Βρήκε τον καπετάν Παύλο γερασμένο. Φυσικό άλλωστε, αφού είχε σχεδόν ένα χρόνο να τον συναντήσει και υπολόγισε πως θα ήταν ή θα τα είχε περάσει τα ενενήντα. Το σημάδια των γηρατειών όμως τα εντόπισε στο βάδισμα, στο κύρτωμα και στη βαρηκοΐα του παλιού ναυτικού, γιατί το βλέμμα του ήταν όπως άλλοτε ζωηρό και το μυαλό του, όπως αποδείχτηκε στη συζήτηση που ακολούθησε, ζωντανό και ξύπνιο.

«Αγαπητέ μου» του είπε απαντώντας στην ερώτησή του «κανένας σοσιαλισμός δεν είχε γίνει εκεί. Καταλαβαίνεις πόση πίκρα ένοιωσα όταν το διαπίστωσα, τον πρώτο κι όλας μήνα, που εγκατασταθήκαμε στην Τασκένδη. Πιστεύαμε κι εγώ και οι άλλοι σύντροφοι πως φτάσαμε σε μια χώρα όπου χτιζόταν ο σοσιαλισμός και, πίστεψέ με προσγειωθήκαμε πολύ άσκημα.

Ξεκινώντας από τα πολύ απλά και καθημερινά, εμένα με ενοχλούσαν πολύ κάποια, δευτερεύοντα ίσως χαρακτηριστικά της ζωής εκεί, όχι μόνο μέσα στις κομματικές οργανώσεις αλλά σε όλη την κοινωνία, όπως να πούμε η απόλυτη κυριαρχία της σοβαροφάνειας. Τα αστεία, το καλαμπούρι και η ευθυμία γενικά ήταν περίπου απαράδεκτα. Η ύπαρξη των Ρεμαλιών της Πιερίας εκεί θα ήταν αδιανόητη. Να σκεφτείς πως ένα απλό λογοπαίγνιο στοίχισε πολύ ακριβά σε έναν σύντροφό μας. Εκεί ξέρεις συνηθίζουν πολύ τα αρτικόλεξα, όπως να πούμε ΝΕΠ αντί Νέα Οικονομική Πολιτική και άπειρα άλλα, μερικά τελείως κωμικά, όπως το ΓΚΛΑΒΣΕΒΜΟΡΠΟΥΤ δηλαδή Κύρια Βόρεια Θαλάσσια Διαδρομή, όπως λεγόταν η ακτοπλοϊκή επικοινωνία μεταξύ Μουρμάνσκ και Βλαδιβοστόκ. Ακούγοντας λοιπόν αυτός ο φίλος μας να μιλάνε για το ΣΟΒΝΑΡΚΟΜ, δηλαδή το Συμβούλιο Λαϊκών Επιτρόπων το είπε Σώβρακο. Έ λοιπόν για το καλαμπούρι αυτό τον στείλανε εξορία στο Νορίλσκ, στον πολικό κύκλο, από όπου δε γύρισε.

»Για να επανέλθω όμως στα γενικά, εγώ πίστευα πως  βάση του σοσιαλισμού είναι ο άνθρωπος και οι ανάγκες του, πως έχει μεταβατικό χαρακτήρα και αποβλέπει στο βαθμιαίο μαρασμό του κράτος. Λοιπόν πηγαίνοντας εκεί, διαπίστωσα πως θεωρούσαν τον σοσιαλισμό μόνιμο καθεστώς. Το κράτος όχι μόνο δεν είχε μπει σε πορεία βαθμιαίου μαρασμού, αλλά αντίθετα είχε γιγαντωθεί, είχε πάρει τερατώδεις διαστάσεις  και ο άνθρωπος είχε περιοριστεί σε πειθήνιο εκτελεστικό όργανο, που εργαζόταν όσο πιο νωθρά γινόταν

Ο Δήμος ακούγοντάς τον θυμήθηκε τις ανάλογες συζητήσεις που είχε με την Έζμπα όταν είχε περάσει από το σπίτι του, πηγαίνοντας στο Λονδίνο. Τα ίδια του είχε πει κι εκείνη. Του είχε μάλιστα αναφέρει τη διατύπωση του Στάλιν, πως οι άνθρωποι είναι τα γρανάζια ενός μηχανισμού και πως στο σοσιαλισμό κυβερνάνε όχι αυτοί που εκλέγουν αλλά αυτοί που ελέγχουν τον μηχανισμό. Πόσο θα ήθελε να κουβέντιαζε μαζί της τις εξελίξεις αυτές. Το αίσθημα της πικρίας, που του είχε προκαλέσει η είδηση πως παντρεύτηκε, είχε στα χρόνια που πέρασαν απαλυνθεί, αλλά τώρα ένιωθε ένα αίσθημα κενού, που τον βασάνιζε πολύ.

Η κουβέντα τους τράβηξε πολύ και επεκτάθηκε και σε άλλα θέματα, όταν ο καπετάν Παύλος, ανελπίστως, του ανέφερε την Έζμπα.

«Πήρα ξέρεις ένα γράμμα από το Λονδίνο, που με συγκίνησε, γιατί προερχόταν από την κόρη ενός παλιού συναδέλφου, συναγωνιστή και φίλου, του Διονύση του Μύρη. Μου είχες κι εσύ μιλήσει γι΄ αυτόν όταν γνωριστήκαμε. Στο γράμμα της η κοπέλα μου έγραφε πως από σένα έμαθε την ύπαρξή μου και τη φιλία μου με τον πατέρα της και πως λυπότανε πολύ που δε μπόρεσε να με συναντήσει πριν φύγει από την Ελλάδα»

(συνεχίζεται)

Advertisement

61 Σχόλια προς “Τότε που οι κοπέλες φορούσανε φουστάνια – 22 (μυθιστόρημα του Δημήτρη Σαραντάκου)”

  1. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Χρόνια πολλά στόν Ἄγγελο, τόν Μιχάλη, τούς Ἄγγελους, τίς Ἀγγελικές, τούς Μιχάληδες, τίς Μιχαέλες καί τό πνεῦμα τοῦ καπετάν Μιχάλη πού μᾶς σημάδεψε!

  2. Αγγελος said

    Ευχαριστώ! Χρόνια πολλά σε όλους τους εορτάζοντες!

  3. Χρόνια πολλά!

    Πολλά καρπούζια έχει βάλει στη μασχάλη ο συγγραφέας… Θα έχουμε και σήμερα το γνωστό πατιρντί περί Συνασπισμού, ΕΣΣΔ και περεστρόικα, εγώ θα πω μόνο ότι τον θυμάμαι εκείνο τον εντυπωσιακό προσυνεδριακό διάλογο. (Πάντως έχουν ενδιαφέρον οι σκέψεις του πατρός Σαραντάκου.)

  4. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    «..δε δεχόταν πως υπήρξε «κατάρρευση» αλλά «ανατροπή» Πράχτορες της ΣΙΑ, επωφελήθηκαν από την έλλειψη επαγρύπνησης, που προκάλεσε η πολιτική της περεστρόικας, εισχωρήσανε σον κρατικό μηχανισμό και σε συνεργασία με κάποιους προδότες και περισσότερους ιδιοτελείς καιροσκόπους, ανατρέψανε το καθεστώς»

    ..καί..

    «Ακούγοντας .. να μιλάνε για το ΣΟΒΝΑΡΚΟΜ, δηλαδή το Συμβούλιο Λαϊκών Επιτρόπων το είπε Σώβρακο. Έ λοιπόν για το καλαμπούρι αυτό τον στείλανε εξορία στο Νορίλσκ, στον πολικό κύκλο, από όπου δε γύρισε»

    Γι’αὐτό..

    https://www.politeianet.gr/books/978960522173ch-lazaridis-takis-pelasgos-eutuchos-ittithikame-suntrofoi-167152

  5. Πέπε said

    Καλημέρα. Χρόνια πολλά στους εορτάζοντες!

    Τελικά τείνω να καταλήξω ότι αυτό το ενδιαφέρον, σημαντικό έργο δεν είναι μυθιστόρημα. Είναι θεωρητικό κείμενο. Καταγραφή της ιστορίας της αριστερής σκέψης σ’ ένα συγκεκριμένο διάστημα της πρόσφατης ιστορίας μας, αλλά με πλήρη αδιαφορία για το λογοτεχνικό σκέλος. Μερικά παραδείγματα:

    Αφενός –
    α) > Έφτασε αργά, περασμένες δέκα και για πρώτη φορά αποφάσισε να μείνει σε ξενοδοχείο…

    Ξεκινάς με τέτοιες λεπτομέρειες, και καταμεσής της αφήγησης παρατάς εντελώς την τιμητική εκδήλωση και πας σε άλλο θέμα. Καλύτερα να έλεγες σε μια φράση «κατά τη συνταξιοδότησή του οι παλιοί του μαθητές τον τίμησαν» ξερωγώ κάπως έτσι σύντομα, για να μην εγκαταλείψεις εντελώς και την αφήγηση της προσωπικής ζωής του ήρωα, παρά να δώσεις την εντύπωση ότι θα την αφηγηθείς από κοντά.

    β) > Σταμάτησε για μια στιγμή να πάρει ανάσανα και συνέχισε.

    Εν μέσω ενός διαλόγου αφύσικου, σε μορφή εντελώς γραπτού λόγου, χωρίς προσπάθεια αναπαράστασης μιας πραγματικής ζωντανής συνομιλίας, τι εξυπηρετεί αυτή η γλαφυρή λεπτομέρεια;

    Αφετέρου-
    α) > Τώρα όλα αυτά θα ανατραπούν και στην Ανατολή και στη Δύση, Το κεφάλαιο θα πάρει παντού το αίμα του πίσω
    β) > Σήμερα ο αυτοματισμός και η πληροφορική αντικαθιστούν τους κλασσικούς προλετάριους

    Ποτέ (μέχρι τώρα) αυτές οι προβλέψεις δεν επιβεβαιώθηκαν περισσότερο απ’ όσο τώρα που είμαστε εδώ και τα λέμε.

  6. atheofobos said

    Εξαιρετικό αυτό το κεφάλαιο του βιβλίου που αποδίδει πλήρως τους προβληματισμούς πολλών έντιμων ιδεολόγων ανθρώπων, όταν βρέθηκαν αντιμέτωποι με την πραγματικότητα, καθώς τυφλωμένοι από την δογματική πίστη στην οποία είχαν αφιερώσει όλη τους την ζωή, δεν έβλεπαν ή δεν ήθελαν να αποδεχθούν ότι ο βασιλιάς ήταν γυμνός.

  7. Καλημέρα και χρόνια πολλά στον Αγγελο και στον Μιχάλη (αλφαβητική σειρά ) και σε όσους/ες άλλους/ες που γιορτάζουν σήμερα κι είναι πολλοό Γαβριήλ Σεραφείμ Σταμάτης, Στρατής, Ταξιάρχης κ.α.

  8. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    Καλημέρα, χρόνια πολλά και καλά στους εορτάζοντες, και στον Μιχάλη τον Τεξανό τον καμπόη 🙂

  9. Alexis said

    Καλημέρα.
    Χρόνια πολλά στον Άγγελο, το Μιχάλη Νικολάου και σε όλους τους εορτάζοντες και εορτάζουσες!

    Κατά τα άλλα συμφωνώ με τον Πέπε στο #5.

  10. Αγγελος said

    Πόσο γνώριμες μου φαίνονται αυτές οι κουβέντες! Οπότε μαζεύονταν παλιοί αριστεροί (και τέτοιοι ήταν οι περισσότεροι φίλοι των γονιών μου), η κουβέντα θα κατέληγε στο «πώς τα κάναμε τόσο θάλασσα» (στην Ελλάαδα), με.δειλές προεκτάσεις και για τα πάρα έξω. Ο πατέρας μου βέβαια πέθανε ήδη το 1979 και η μητέρα μου το 1990, οπότε κι εκείνη μόνο την αισιόδοξη φάση της αλλαγής…

  11. Alexis said

    #6: Για τους φανατικούς Αθεόφοβε φταίει πάντα ο γιαλός που είναι στραβός, ποτέ το ότι αρμενίζουν στραβά.
    Εντάξει, κι εγώ βρίσκω ενδιαφέροντες όλους αυτούς τους προβληματισμούς που εκθέτει ο ΔΣ μέσω των ηρώων του, όμως δεν θεωρώ ότι όλο αυτό το πόνημα είναι μυθιστόρημα.
    Όπως λέει και ο Πέπε πιο πάνω, πιο πολύ θα το χαρακτήριζα θεωρητικό κείμενο με μορφή αφήγησης.

  12. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Ἐκτός ἀπό αὐτά πού λέει ὁ ΔΣ, ὑπάρχουν καί πολλά πού δέν λέει [Μακρόνησος, μετεμφυλιακό κλῖμα κλπ], ἀλλά τά ὑπονοεῖ.
    Ὑπαινίσσεται μέν ἀλλά ὄχι ψιθυριστά, παρά μέ φωνή βροντερή- Στέντορι χαλκεοφώνῳ, κι ὅποιος κατάλαβε, κατάλαβε. (Καί ὁ μικροθεός τοῦ ἱστολογίου νά μήν μᾶς ἀξιώσῃ νά τά ἀγγίξουμε..)

  13. Καλημέρα και χρόνια πολλά σε όλους και όλες που γιορτάζουν σήμερα!
    Υγεία πάνω από όλα.
    Ποσό γνωστές μου φαίνονται αυτές οι συζητήσεις… Και πόσο στενάχωρα όλα αυτά…
    Και συμφωνώ πως ο τρόπος γραφής δεν θυμίζει μυθιστόρημα, αλλά διαβάζεται ευχάριστα.

  14. Χαρούλα said

    Χρόνια πολλά και σε τεξανοαγγλικά και σε εσπεράντο!😍
    Γεροί να είστε Αγγελοι και Αγγέλες, Μιχάληδες και Μιχαέλες, και οι Ταξιάρχες, Ευστράτιοι, Σταμάτηδες, Ραφαήλ, με τα θηλυκά τους!
    Με υγεία, ευτυχισμένες μέρες, μέσα σε αγάπη να ζείτε!

  15. Χαρούλα said

    #10 πόσο δίκιο έχεις!
    Αυτές οι ατέρμονες συζητήσεις, αναλύσεις, διαφωνίες ήταν που δεν άφησαν την αριστερά να πλησιάσει την εξουσία. Αυτοκριτική και αυτομαστίγωμα. Αλλά υπήρχε ιδεολογία. Σκέψη.
    Αργότερα όταν άρχισε να αχνοφαίνεται εξουσία άρχισαν αυτά να χάνονται… Σήμερα πια, στην άλλη άκρη. Όλα καλώς γενόμενα. Μην τα σκαλίζουμε…
    Πόσο θα ήθελα την …μέση οδό! Αιθεροβάμων🫣😥

  16. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @!0. Ἄγγελε, ὑποθέτω ὅτι μέ τόν ὅρο «ἀριστερός» ἀναφέρεσαι σέ αὐτόν πού κινεῖται/ ἐκινεῖτο στόν ἰδεολογικό χῶρο τοῦ ἱστορικοῦ ΚΚΕ.
    Νομίζω πώς ἀξίζει τόν κόπο νά ὑπενθυμίσουμε ὅτι ὑπῆρξαν «ἀριστεροί» πού δέν συμμετεῖχαν στό ΕΑΜ μόνο -καί μόνο- γιά νά μήν συγχρωτιστοῦν μέ τό ΚΚΕ, ὑπῆρξαν «ἀριστεροί» πού συμμετεῖχαν στό ΕΑΜ προσπαθώντας νά κρατήσουν εὐδιάκριτες ἀποστάσεις ἀπό τό ΚΚΕ, ὑπῆρξαν «ἀριστεροί» πού ἐπέκριναν σφόδρα τό ΚΚΕ ἀπό τόν καιρό τοῦ Λιβάνου, ὑπῆρξαν «ἀριστεροί» πού διαχώρισαν τήν θέσι τους ἀπό τό ΚΚΕ στά Δεκεμβριανά, ὑπῆρξαν «ἀριστεροί» πού ἐκτελέστηκαν ἀπό τό ΚΚΕ/ΟΠΛΑ κατά τά Δεκεμβριανά (βλ. Χανδρινό, Στίνα), ὑπῆρξαν «ἀριστεροί» πού ἀντιτάχθηκαν στό ΚΚΕ κατά τόν 3ο γῦρο κλπ κλπ. (..γιά νά μήν πῶ πόσα παρακλάδια τῆς Ἀριστερᾶς μέ ἀλλεργία στό ΚΚΕ γνωρίσαμε κατά τήν Μεταπολίτευσι..).
    Ἄρα, νομίζω πώς εἶναι δίκαιο νά λέμε ὅτι θάλασσα δέν τά ἔκαναν γενικῶς οἱ ἀριστεροί, ἀλλά ἕνα πολύ, πολύ, πολύ συγκεκριμένο κομμάτι τῆς Ἀριστερᾶς..

  17. Triant said

    Χρόνια πολλά σε Άγγελο, Μιχάλη και σε όλους όσους γιορτάζουν σήμερα προφανείς και μη. Τα εορτάζοντα σήμερα ονόματα κρύβονται πίσω από πολλά υποκοριστικά.

    Σύνταξη στα 60 με 35 χρόνια και μάλιστα καλή! Πράγματι είναι μυθιστόρημα και μάλιστα Ε.Φ.

  18. leonicos said

    Γιατί το έκοψες εκεί, γ@@@@το;

    Ο τραγέλαφος και το παντιρντί που παθαμε όλοι μας.

    Εγώ ούτε που πήρα χαμπάρι την ‘ένωση’ εκτός του συνθήματος Ηνωμένη Αριστερα, που έσπευσαν να το μετατρέψουν σε Ενωμένη αριστερά. Φτου κακά καθαρευουσιάνικά. Αλλά καθαρευουσιάνικα αντέδρασαν ατην αρχή. Αυτό σημαίνει ότι κανπενας δεν ήταν λαϊκός. Το πρώτο που σχηματίστηκε στο μυαλό τους ήταν το ‘Ηνωμένη¨ και χρειάστηκαν εβδομάδες για να το αντιληφθούν. Το είχαμε συνηθισει άλλωστε (δεν ήμασταν καλύτεροί τους) και μας κακοφανηκε

    Άκου Ενωμένη…. Ηνωμένη δεν είναι πιο εύηχο;

  19. leonicos said

    Υπήρξε σοσιαλισμός εκεί πάνω;

    Φοβερό ερώτημα. Αλλά είναι λάθος.
    Το ερώτημα είναι: Τί χρειάζεται ο άνθρωπος και ξεσηκώνεται;

    Η απάντηση είναι : Φροντίδα και υπηρεσίες. Αν ο άνθρωπος έχει φροντίδα και υπηρεσίες, δεν τον νοιάζει ποιος διοικεί και ποιος διαφεντεύει, ούτε κι όταν του αποδείξεις ότι τον εκμεταλλεύονται. Κανεις δεν θέλει αυτόν τον νταλκά.

    Είχαν παιδεία, δουλειά και χώρο (χωρο-χρονο εννοώ) αναψυχής, θέατρο και μουσική υψηλού επιπέδου.

    Βέβαια, δεν είχαν την ελευθερία να γεμίζουν με αηδιαστικά γραφίτι ό,τι καθαρό υπάρχει, ακόμα και να καταστρεφουν αγάλματα.
    Δεν μπορούσαν να κλέβουν χάλκινες προτομές και να τις πουλάνε 50 ευρώ για χαλκό
    Και είχαν αφόρητη δυσκολία ν’ αποκτήσουν κάλτσες μεταξωτές και τζιν.

    Ο σοσιαλισμός ανατράπηκε από την ασυδοσία και την απληστία αυτών που κλήθηκαν να διαχειριστούν τη χώρα

    Το σοσιαλισό τον ανέτρεψε ο καπιταλισμός των κυβερνωντων

  20. leonicos said

    Εγώ εφυγα απο την κόβα του Λαϊκού της Πανεπιστημονικής

    επειδή δεν μου άρεσε το ύφος της γραμματέως. Το έπαιζε αφέντης. Της τα είπα μια μέρα έξω από τα δόντια, κι έφυγα.

    Συμφώνησαν όλοι μαζί μου, αλλά έμειναν. Δεν είχε κανείς τον χρόνονα τρέχει να παίρενι τη γραμμή, όπως αυτή.

    Άσε που ε΄βγαζε το άχτι της. Μια γραμματέας δ΄κατηγοριας ε΄κανε κουμάντο είκοσι γιατρούς. Δεν είναι και λίγη η δόξα!

  21. nikiplos said

    Καλησπέρα. Χρόνια πολλά κι από εδώ στον Άγγελο και τον Μιχάλη Νικολάου τον Τεχανό, αλλά και σε όλους τους εορτάζοντες/ουσες φανερούς ή μη αναγνώστες/σχολιάζοντες του παρόντος ιστολογίου.

    Πολύ ωραίο το σημερινό κεφάλαιο του βιβλίου. Ιδίως γιατί αναφέρεται σε μια εποχή που ως νέωψ την έζησα, και τον δογματισμό των μεγαλύτερων που εκομιζαν θέσφατα και κομματικούς φετφάδες, και την ευφορία των απέναντι που επιτέλους νικούσε (ξανά) το άρμα που είχαν ανέβει.
    Συνέπεσε ίσως και μιας πολιτική αναπαράσταση της χώρας στα γεγονότα εκείνα, αφού είχαμε την αρρώστια του Ανδρέα και το ‘βρώμικο’ 89, το οποίο την εποχή εκείνη καθόλου έτσι δεν το λέγαμε, αλλά το λέγαμε «αέρα να φύγει η χολέρα» και να «ψοφήσει το Αντρέας» (με «τ»).

    Κοντολλογίς:
    – Μαζί με τις Ανατολικές χώρες έτριζε κι ο Ανδρέας με το ΠΑΣΟΚ. Σκάνδαλα, ανυποληψία, στιγματισμός
    – Το ΚΚΕ και οι αριστεροί ξαφνικά έγιναν πιο «νορμάλ». Λιγότερο δογματικοί, έκαναν ανοίγματα στις κλειστές κλίκες τους, επέτρεπαν πχ σε μέλη των οργανώσεών τους σχέσεις με ανθρώπους απέξω, με αποκορύφωμα συμμετοχή των Wailers το 1989 σε κάποια εκδήλωση. Θα έλεγα πως για πρώτη φορά η Αριστερά τότε ήταν εξωστρεφής.
    – Οι Αριστεροί γκρεμίζονταν στην Ελλάδα το ίδιο και στον υπόλοιπο κόσμο. Το σύνθημα της ΝΔ στις εκλογές του 1990 ήταν η πτώση του τείχους: «Ο Κόσμος Αλλάζει. Εμείς?»
    – Ακόμη και οι αριστεροί καλλιτέχνες ύμνησαν παράδοξα αυτήν την πτώση. Το «Ανεμολόγιο» των Μικρούτσικου-Τριπολίτη, «Καράβι κόκκινο» με την Αφροδίτη Μάνου, «Γυρίζω τις πλάτες μου στο μέλλον». Αναδείκνυαν μια πίκρα που πλανιόταν στον αέρα για την πτώση.
    – Νίκη του φιλελευθερισμού παντού: Ισπανία, Γαλλία, Ιταλία, Ελλάδα, Πτώση του Τείχους, Μέητζορ στην Αγγλία, Μπαμπάς Μπους στις ΗΠΑ. Άνεμος Νίκης. Θυμάμαι τις εκλογές στην Βουλγαρία και τη Ρουμανία. Είχαν πάρει ακριβώς τα ίδια προπολεμικά ποσοστά: Βασιλεία, Δεξιό κόμμα με τους κομμουνιστές τραγική μειοψηφία. «Καλά 50 χρόνια εκεί, δεν έπεισαν κανέναν?» είχε αναρωτηθεί φωναχτά ένας μεγαλύτερος από εμένα συμφοιτητής, αριστερόφρων. Εξελάμβανε κι αυτός ως φαίνεται την πολιτική ως πράξη μιας θεωρίας.

    Ωστόσο δεν έδρεψε κανείς καμία νίκη. Στην πραγματικότητα ξημέρωσε ένας κόσμος – όπως λέει εύστοχα κι ο Μουρακάμι – ίδιος με τον προηγούμενο. Με την υποσημείωση πως αυτό που βάζει ο ΔΣ στο στόμα της Κατερίνας να πει: «αναγκάστηκαν, με πόνο ψυχής εννοείται, να τους μιμηθούν και οι δυτικοευρωπαίοι. Τώρα όλα αυτά θα ανατραπούν και στην Ανατολή και στη Δύση, Το κεφάλαιο θα πάρει παντού το αίμα του πίσω».». Πόσο θα ήθελα να μην είναι αλήθεια αυτό, αλλά δυστυχώς η πραγματικότητα άλλα δείχνει.

  22. leonicos said

    Κάποιος εξυπνακιας ναυτικος μού έλεγε ότι ‘πηδάει μια οδοντίατρο στην Οδησσό για δυο κραγιόν και μερικά ζευγάρια κάλτσες.
    Δεν είχε ο οδοντίατρος από την Οδησσό άλλον τρόπο να τα προμηθευτεί. Δεν ταξιδευε κανένας; Εγώ γνώρισα πολλούς στην Ακρόπολη ήδη από το 1957-1958. Βέβαια ήσαν οργανωμένοι, με ξεναγό, κρατούσαν σημειώσεις, κάτι ποὖ εντυπωσίασε τον πατέρα μου, ότι ‘είναι μορφωμένοι’. Δεν μπορεί να μην είχαν την ευκαιρία να περπατήσουν και να ψωνίσουν κάτι.

    Βέβαια αυτή η ανοησία έχει κυκλοφορήσει πολύ και αναρωτιέμαι: Πόσες γυναίκες οδοντιάτρους είχε η Οδησσός;

    Αυτά για τους μ@@@@@@@@@

    Άλλος ειχε πάει στη Βουδαπέστη. Σχόλιο: Είδα νεαρά παιδιά να χαριεντίζονται όπως στην Ελλάδα, με το τζινάκι τους… καμιά σκοτούρα για σοσιαλισμό!
    Το θεωρούσε αρνητικό το ότι οι νεαροι χαριεντίζονταν στον δρόμο!

    Δεν ξέρω πού είναι τώρα, να τον ρωτήσω για τις απόψεις του για τα όσα συμβαίνουν στο ελεύθερο καθεστώς μας με τ’ αγοράκια και τα κοριτσάκια, και τους φιλόστοργους μπαμπάδες, μαμάδες και θείους

  23. leonicos said

    ὅτι πεισϑέντὲς ἀνθρώπῳ δεινῷ καὶ ἀναιδεῖ ταῦτα δράσειαν

    Από τον Ηρωικό του Φιλοστράτου

  24. freierdenker said

    Το κείμενο δίνει μια μάλλον αναμενόμενη απάντηση στο ερώτημα τι προσπαθείς να σώσεις, συνήθως ενστικτωδώς, όταν ο κόσμος σου γκρεμίζεται, όταν βιώνεις μια καταστροφή, ένα ναυάγιο. Τα Κείμενα, τους Ήρωες και τους Μάρτυρες, αλλά και τις αναμνήσεις ωραίων στιγμών.

    Για το τελευταίο, όπως λέει ο Λεξ, απ’ τα παλιά θα θυμόμαστε μονάχα τα καλά,, σαν το καλοκαίρι του έντεκα στο πάρκο του Φωκά

  25. ΓιώργοςΜ said

    Καλημέρα! Χρόνια πολλά στους εορτάζοντες και τις εορτάζουσες!
    Δεν έχω χρόνο να το διαβάσω σήμερα, πλάκωσε δουλειά…

  26. sarant said

    Καλημερα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια.

    Χρόνια πολλά στις Αγγελικές (μου), στον Άγγελο που έχει διπλή γιορτή, στον Μιχάλη Νικολάου και σε όλες και όλους που γιορτάζουν σήμερα!

    3 Και το ίδιο το συνεδριο, που είχε μάλιστα μεταδοθεί τηλεοπτικά -έχω κάπου τις βιντεοκασέτες, αλλά υπάρχουν και στο γιουτούμπ

    17 🙂

  27. Καλημέρα,
    Χρόνια πολλά στον Άγγελο και τον Μιχάλη, τις Αγγελικές του Νικοκύρη και λοιπές αγγελικές δυνάμεις: Μιχάλης, Μιχαέλα, Γαβρίλης, Γαβριέλα, Άγγελος, Αγγελική, Ταξιάρχης, Ταξιαρχούλα, Σταμάτης, Σταματί(ν)α, Στράτος κι Ευστρατία (Στρατούλα – Τούλα) και Λέσβος – Μυτιλήνη λέει το καλαντάρι μου.

    Επί της ουσίας του αποσπάσματος μιας και αναφέρεται σε δύσκολα χρόνια, λέω να κρατηθώ.

  28. spyridos said

    21
    Οι Wailers 1986 ή 87 στο φεστιβαλ της ΚΝΕ.
    Εκεί είδα και σε πρώτη προβολή το Radio Days του Γούντυ Άλλεν, την ίδια μέρα.

  29. 17 Οι εκπαιδευτικοί βγαίναμε με 35 χρόνια υπηρεσίας στα 58 και με 30 στα 60. Μέχρι το καλοκαίρι του 2016 που ο Κατρούγκαλος τα άλλαξε όλα. 35 και 62 για τους παλιούς 40 και 67 για τους μικρότερους. Άλλοι πόνοι κι αυτοί…

  30. Konstantinos said

    Το 91-92 δεν ήταν που διεγραψε το ΚΚΕ ολόκληρη τη νεολαία του; Οποτε ο Δήμος δεν είχε νέους να κάνει παρέα στην κοβα…

  31. xar said

    @ 5 κτλ.
    Εμένα πάλι μου φαίνεται ότι όλη η σειρά των κειμένων κινείται παράλληλα σε δύο δρόμους:

    – Έναν που αφηγείται την προσωπική ιστορία του Δήμου, όπου προβάλλεται η προσωπική στάση του Δήμου απέναντι στα γεγονότα, τις ανθρώπινες σχέσεις και τη ζωή γενικότερα. Σε αυτό το κομμάτι ο Δήμος και μου θυμίζει σε μεγάλο βαθμό τους ήρωες του Λουντέμη, ευτυχώς χωρίς τον άκρατο λυρισμό του Λουντέμη, αλλά με παρόμοια ηθική ακεραιότητα που πολλές φορές φτάνει να γίνεται ηθικοπλαστική.

    – Μια περιγραφή των κοινωνικών τεκταινόμενων με το βλέμμα της αριστεράς και ιδιαίτερα του κομματιού της που συμβάδιζε με το ΚΚΕ έστω και με μια δόση κριτικής αποστασιοποίησης, όπως λες και εσύ.

    Από πλευράς χαρακτήρων, έχω την αίσθηση ότι βλέπουμε αρκετά αντίγραφα του ίδιου τύπου ανθρώπου: σκεπτόμενος, προοδευτικός, με κριτική ματιά και μια ιδιαίτερη ικανότητα εμβάθυνσης και ανάλυσης (Αντρέας, Παύλος, Έζμπα κτλ.). Το ίδιο ισχύει και για τον Δήμο, για αφηγηματικούς λόγους οι πεποιθήσεις του παρουσιάζονται αρχικά ως προβληματιστμοί/αμφιβολίες μέχρι να επιβεβαιωθούν από κάποιον από τους προηγούμενους. Συχνά έχω την εντύπωση ότι ο αφηγητής να βάζει στο στόμα τους τις δικές τους σκέψεις και εξηγήσεις, όχι τις τότε, αλλά αυτές που έχει αποκτήσει εκ των υστέρων. Επίσης όλοι μιλάνε με παρόμοιο ύφος και φρασεολογία.

    Γενικά όντως δίνει την εντύπωση ότι το κύριο μέλημα είναι η καταγραφή κοινωνικών εξελίξεων από την οπτική ενός μέρους της αριστεράς και όχι η συγγραφή ενός μυθιστορήματος. Είναι ενδιαφέρον ανάγνωσμα, σε αυτό βοηθάει και η καλή χρήση του λόγου παρά τις λογοτεχνικές αδυναμίες.

  32. xar said

    Με την ανάλυση ξεχάστηκα:
    Χρόνια πολλά σε όλους τους εορταζούμενους!

  33. spyridos said

    30
    Κράτησε τον Τάκη τον Θεοδωρικάκο

    29
    Τον Σεπτέμβριο του 2015 η συντριπτική πλειοψηφία του Ελληνικού λαού (75%) ψήφισε υπέρ των μνημονίων και υπέρ της πλήρους νομιμοποίησης του χρέους προς την ΕΕ και προς τις αυτοτελείς κυβερνήσεις της ΕΕ που επωμίστηκαν μέρος του χρέους.
    Στις τρεις χώρες που ανέλαβαν το χρέος της Ελλάδας οι εκπαιδευτικοί συνταξιοδοτούνται στα 67+.
    Επομένως ο Κατρούγκαλος δεν έχει την παραμικρή σχέση με την συγκεκριμένη ρύθμιση.
    Είναι άλλη μια περίπτωση του ΤΨΡΜ.

  34. Costas Papathanasiou said

    Καλημέρα! Χρόνια πολλά σε Αγγελο, Μιχάλη Νικολάου και τους συν αυτοίς αφανείς εορτάζοντες ήρωες και ηρώισσες.
    Και μια ντουζίνα λόγια που μου φάνηκε πως άκουσα να λέει ο μπαρμπα-Δήμος:
    Εγκελς-Ζαχαριάδης-Μαρξ-Πλουμπίδης-Αρης/ Έγιναν Ζυμη Μιας Πουλημένης Αριστεράς./Ένας Ζοφερός Μελανοσωρείτης Πλανάται Άνωθεν./ Εκτοτε Ζώντας Με Προσδοκία Ανάστασης/ Εξάρτημα Ζορισμένο Μηχανής Πληροφορικάριων Αντεπαναστατών, /Ενέχω Ζωής Μαγικής Πίστη Ακράδαντη…/ Εξόριστος Ζορμπάς, Μισεύω Προς Άγνωστο/ Εξελίξεων Ζάλη Μεγάλη Πάλι Αντέχοντας/ Ελπίζοντας Ζύγι Μέτρων Παραγωγής Ανθρώπινης/ Ερωτών Ζουρλαμένος Μήπως Πάρω Απάντηση: / Εσενα Ζητάω Μόνο Παλιά Αγαπημένη,/ ( Έρωτα-Ζουλάπι)-Με Πολλή Αγάπη;

  35. Georgios Bartzoudis said

    Χρόνια πολλά στον Άγγελη, την Αγγελικώ, τον Μιχαλιό, τον Γαβρήλο, τον Ταξιάρχη, τον Σταμάτη, την Σταματούλα, τον Στρατή, την Στρατούλα.
    Δεν χαίρομαι καθόλου για την κατάρρευση της αχυρένιας κομμουνιστικής ιδεοπληξίας! Ότι έΚΟΒε στον καθένα έκανε και έλεγε
    Και μια …προφητεία: Έρχεται η Έσμπα. Ετοιμαστείτε να την υποδεχτούμε. Κάτι νέο θα μας φέρει!!

  36. Mitsi Vrasi said

    Χρόνια πολλά σε όλες και όλους που γιορτάζουν.

    Ο μπαμπάς Σαραντάκος καταγράφει τις σκέψεις όλων, των εντός και των εκτός τότε. Ένα χρονικό για όσους τα ζήσαμε, κάτι σαν ντεζά βυ είναι για μένα. Ακόμα και για το μέλλον αναλύει και τις δύο πλευρές, γέρνοντας ελάχιστα προς την αισιοδοξία. Αλλά, τα χάλια του μέλλοντος τα ζούμε, δυστυχώς.
    Ωραίο το σημείο που το ζευγάρι των φίλων, παρότι αντισταλινικοί, λένε πως στενοχωριούνται.

  37. sarant said

    34 !!!

  38. BLOG_OTI_NANAI said

    Χρόνια πολλά σε όλους τους φίλους συσχολιαστές που γιορτάζουν και σε όποιον άλλον έχει ο καθένας!

  39. Θερμές ευχαριστίες σε όλους για τις ευχές τους — ευχές κι από μένα στους εορτάζοντες!

  40. loukretia50 said

    Χρόνια καλά!
    Υγεία και αγάπη να χαίρονται όλοι οι ξεχωριστοί μας άνθρωποι που γιορτάζουν , καθώς κι οι σχολιαστές εκείνοι που δε γνωρίζουμε προσωπικά αλλά είναι σιωπηλοί κοντά μας!

    34. Χαρά στο κουράγιο σας να ταιριάξετε τις λέξεις στο πιο αντιερωτικό όνομα για ένα τόσο ερωτικό πλάσμα!
    (Να ήταν τουλάχιστον Μπαέζ !! )

    ΥΓ Εκείνο το «ζουλάπι» μ΄έστειλε!

  41. 8,
    Των Τεξιαρχών σήμερα!

  42. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Χρόνια πολλά στον Αγγελόκηπο του Νικοκύρη, στον Άγγελο, στο Μιχάλη, την Αγγελική και σε όλους-ες τους εορτάζοντες και εορτάζουσες, τεξτιάρχες και τεξτιάρχισσες του ιστολογίου.

  43. «Να στα πω με τη σειρά. Πρώτα πρώτα: Κατέρρευσε ή ανατράπηκε ο υπαρκτός σοσιαλισμός; Ύστερα, χρεοκόπησε μαζί του και ο μαρξισμός; Τρίτο: Ποιο είναι το μέλλον του αριστερού κινήματος σήμερα; Και τέταρτο: τελικά για ποιαν κοινωνία αγωνιστήκαμε και αγωνιζόμαστε;»

    Αυτό και μόνο είναι αρκετό για τον αγωνιστή και διανοούμενο Δ.Σ.

  44. sarant said

    42 Μου άρεσε 🙂

  45. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    Χρόνια πολλά στον όνομα και πράμα Άγγελο 👍😍 στον από άλλη διάσταση Μιχάλη με το αστείρευτο χιούμορ, 👍😎 στις Αγγελικές, φύλακες άγγελοι του Νικοκύρη😊, και σε όλους και όλες που γιορτάζουν!

    19 – «Φοβερό ερώτημα. Αλλά είναι λάθος.
    Το ερώτημα είναι: Τί χρειάζεται ο άνθρωπος και ξεσηκώνεται;»

    Tροφή, σεξουαλική ευχαρίστηση – ισορροπία, ελευθερία σκέψης και έκφρασης, δηλαδή να είναι φυσιολογικός Άνθρωπος. Αν στερηθεί κάποιο από αυτά ή όλα, χάνει την ανθρώπινη ιδιότητά του, και τότε γίνεται κακός, ΠΟΛΥ ΚΑΚΟΣ, αποκτηνώνεται!

    «Αν ο άνθρωπος έχει φροντίδα και υπηρεσίες, δεν τον νοιάζει ποιος διοικεί και ποιος διαφεντεύει, ούτε κι όταν του αποδείξεις ότι τον εκμεταλλεύονται. Κανεις δεν θέλει αυτόν τον νταλκά.»
    Αυτό το άβουλο κατασκεύασμα, δεν είναι άνθρωπος.

    «Το σοσιαλισμό τον ανέτρεψε ο καπιταλισμός των κυβερνώντων»
    Δεν υπήρχε κανένας σοσιαλισμός για να ανατραπεί, ούτε υπήρξε ποτέ κάπου, ούτε υπάρχει. Όλα τα συστήματα που βασίζονται στο χρήμα, είναι καπιταλιστικά γιατί λόγου χρήματος, η ανισότητα είναι δομική, εξ ου και η πολυδιαφημισμένη ισότητα (γενικώς) έμεινε στα λόγια, την έφαγαν οι παχιές γάτες!😊
    Κι έτσι, αυτή η μορφή του καπιταλισμού, απλώς μεταλλάχθηκε στην σημερινή μορφή του χωρίς καμία αντίδραση.

  46. sarant said

    45 Γεια σου και σένα Λάμπρο!

  47. BLOG_OTI_NANAI said

    «Στη νέα κοινωνία που επιδιώκουμε να φτιάξουμε, πάλι οι άνθρωποι θα χωρίζονται σε ηγέτες, καθοδηγητές, ποιμένες, από τη μια μεριά και σε οπαδούς, μάζες και ποίμνια από την άλλη. Αυτό δεν το δέχομαι. Το θεωρώ ταπεινωτικό για τους πολλούς. Εγώ θέλω μια κοινωνία, όπου θα είναι όλοι ισότιμοι»

    Η ηγεσία είναι αυτοφυής στην ανθρώπινη κοινωνικότητα. Μόνο η επωφελής ή ανώφελη ηγεσία θα πρέπει να αποτελεί κοινωνικό στόχο. Η ηγεσία ως έννοια μπορεί να εξεταστεί φιλοσοφικά, αλλά όταν την αμφισβητείς, είναι σαν να παραπονιέσαι που δεν έχεις φτερά.
    Οι «ηγέτες» και χωρίς πολιτικό/ιδεολογικό πρόσημο ξεπηδούν ακόμα και στις παρέες, στους φίλους, στις οικογένειες, στους συλλόγους όπως το λάδι που στέκεται επάνω από το νερό. Η φύση των ανθρώπων εμπεριέχει ανομοιότητες και ανισότητες και έτσι οι ηγέτες ξεπηδούν ανάλογα με τη «χημεία» που δημιουργούν ο τόπος, η στιγμή, ο σκοπός και οι δρώντες άνθρωποι. Ακόμα και σε ένα γλέντι, μια διασκέδαση έχουμε όλοι την εμπειρία ότι σε μια παρέα αναδεικνύεται ένας ηγέτης/μπροστάρης χωρίς κανείς να το επιλέξει.

    Θεωρώ ότι υπάρχουν μερικές πολύ βαθιές αρχές που οδηγούν τα πράγματα. Εχθρός του καλού είναι το καλύτερο, αλλά εφόσον οι άνθρωποι δεν είναι τέλειοι, αντίστοιχα όλες οι τεχνικές τους, κοινωνικές ή επιστημονικές, θα είναι ατελείς και θα επιδέχονται βελτίωση. Δεν έφτιαξε κάποιος τους ηγέτες, τις κοινωνίες, τους νόμους, την εξουσία κ.λπ. και ούτε η ύπαρξη τους δηλώνει «στραβό δρόμο». Προέκυψαν μέσα από χιλιάδες χρόνια ανθρώπινης εμπειρίας με γενικά πανανθρώπινα χαρακτηριστικά. Η Αριστερά και η Δεξιά έχουν ρόλο ύπαρξης στο να μετατρέψουν όλα τα ανώφελα στοιχεία σε επωφελή αλλά σε μια διαρκή, σταδιακή πορεία.
    Πιστεύω όσο τίποτε άλλο ότι ο ριζοσπαστισμός, όταν πραγματικά εννοείται κατά γράμμα ως εκ θεμελιών μεταβολή των πάντων, αποτελεί ουτοπία. Εκτός ότι αναγκαστικά θα λάβει χαρακτηριστικά δικτατορίας, επιπλέον, θα μοιάζει σαν να έχεις ένα μισοφουσκωμένο μπαλόνι στα χέρια σου που πιέζεις να το χωρέσεις εκεί μια κι έξω, αλλά αυτό διαρκώς πετάγεται από παντού επανερχόμενο στην αρχική του μορφή.

  48. Μέρα που είναι ας βάλω ένα από τα «περίπου άγνωστα» διαμάντια του Βέρντι και σίγουρα από τις καλύτερες καβατίνες που ακούσηκαν πτέ (από το 2ο περίπου μέχρι το 5ο λεπτό )

    https://www.youtube.com/watch?v=tuyPqyBP1QM&ab_channel=ArturMnacakanyanOfficial )

  49. rogerios said

    Χρόνια πολλά κι ευτυχισμένα σε εορτάζουσες και εορτάζοντες! Ευχές πολλές στον Νικοκύρη!

  50. Αγγελος said

    Όχι, Γιώργο Κατσέα (16), δεν εννοώ μόνο το ΚΚΕ. Εννοώ έναν αρκετά ευρύτερο χώρο, που τον περιέγραψε προσφυώς ο Θεοδωράκης κάποτε λέγοντας «η ΕΑΜογενής Αριστερά». Περιλάμβανε βέβαια το ΚΚΕ και το νόμιμο υποκατάστατό του την ΕΔΑ, αλλά και πλήθος άλλες τάσεις (ο πατέρας μου ήταν στην ΕΛΔ όσο αυτή υπήρχε), που τις ένωνε το ΕΑΜικό παρελθόν και η έχθρα του κράτους των νικητών.

  51. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @50. (..ἄν ψήνῃς ψωμί, ἀπό τίς 4 εἶσαι στό πόδι.. 🙂 )

    Ἄγγελε, ἀνεξαρτήτως τοῦ τί ἐσύ ἐννοεῖς, ἡ πολιτική γεωγραφία τῆς Ἀριστερᾶς ἦταν (καί εἶναι) ἔτσι ὅπως τήν περιέγραψα καί ἐπιμένω ὅτι «θάλασσα» δέν τά ἔκαναν γενικῶς οἱ ἀριστεροί, ἀλλά ἕνα πολύ συγκεκριμένο κομμάτι τῆς Ἀριστερᾶς, τό ΚΚΕ (μέ τό ἦθος, τίς στοχεύσεις, τήν πρακτική καί τίς τακτικές τοῦ ὁποίου δέν εἶχε ΚΑΜΜΙΑ σχέσι ἡ ΕΛΔ τοῦ πατέρα σου..)

    Ἡ ΕΛΔ πρίν ἀπό τά Δεκεμβριανά συμμετεῖχε σέ κάποιες προσπάθειες ἑνοποίησης τοῦ «σοσιαλιστικοῦ» χώρου, τίς ὁποῖες τό τότε παμφάγο ΚΚΕ τίς παρακολουθοῦσε τσιτωμένο, θεωρώντας τες ὡς ἐν δυνάμει «διασπαστικές» τοῦ ΕΑΜικοῦ χώρου, ἐπιπλέον δέ πίστευε ὅτι αὐτές ἦταν «σέ γνώση τῶν Ἄγγλων, ἄν ὄχι ὑπό τήν καθοδήγησή τους» (Καί ξέρεις, βέβαια, τί μαῦρο φίδι ἔτρωγε αὐτούς πού ἀπομακρύνονταν ἀπό τό ΚΚΕ..)
    Κατά τήν διάρκεια τῶν διαπραγματεύσεων στήν Βάρκιζα, ὁ Σάββας Παπαπολίτης (κατ’ἐντολήν τοῦ Τσιριμώκου) συναντήθηκε μέ τόν Λῆπερ καί τοῦ μετέφερε ὅτι «ἀπό μιά σειρά ἀναποδιές, ὁ Τσιριμῶκος βρέθηκε ἀκόμα μιά φορά στό στρατόπεδο τοῦ ΚΚΕ μετά τό τέλος τῶν Δεκεμβριανῶν. Ἐντάχθηκε στήν ἐαμική διαπραγματευτική ἀντιπροσωπεία, ὄχι μέ σκοπό νά βοηθήσῃ τόν Σιάντο, ἀλλά μέ στόχο νά ἐξασφαλίσῃ μία συμφωνία πού θά ἀδυνατίσῃ το ΚΚΕ» κι ἀκόμη ὅτι «ἡ ἀπόφασι τοῦ Τσιριμώκου ἦταν νά συνενώσῃ ὅλες τίς σοσιαλιστικές ὁμάδες γιά νά ὑποστηρίξουν τήν δράσι τῶν Βρετανῶν στήν Ἑλλάδα καί νά καταδικάσῃ το ΚΚΕ για την αντιβρετανική του στάσι»
    Ἄρα, ἡ πορεία καί ἡ δρᾶσι τῆς πλήν ΚΚΕ Ἀριστερᾶς, οὐδεμία σχέσιν ἔχει μέ τά θαλασσώματά του.. 🙂

    Καλή σας μέρα!

    (Ὅταν ἐπιστρέψω ἀπό τό χωράφι, μποροῦμε νά συνεχίσουμε τήν συζήτησι περί πολιτικῶν θαλασσῶν, κυμάτων καί βούρκων 🙂 )

  52. Alexis said

    #50, 51: Τι είναι η ΕΛΔ ρε παιδιά; Πρώτη φορά την ακούω!
    Σε πρώτη ανάγνωση διάβασα ΕΔΑ…

  53. Το κόμμα του Σβώλου

  54. Alexis said

    #53: Μερσί

  55. # 51

    Κε Κατσέα, θα ήθελα να πω δυο λόγια για όσους ασχολούνται μελετώντας βιβλία και αρχεία ή μεταφέρουν γνώμες ανθρώπων για γεγονότα που δεν έχουν ζήσει : στην ωμή πραγματικότητα δεν έχουν κανένα αντικειμενικό κριτήριο για την αλήθεια και συνηθέστατα θεωρούν αληθές ό,τι συμβαδίζει περισότερο με τις απόψεις τους.
    Το κατάλαβα-πολύ πικρά- όταν φθινόπωρο του 74 ξαναπήγα στο Πανεπιστήμιο κι έπεσα σε κάτι γερά επεισόδια στα τότε ΑΑΠ και ΒΑΠ, στο δασάκι που τα χώριζε από την Φοιτητική Εστία μεταξύ οπαδών της χούντας και δημοκρατίας, σε επίπεδο -υποτίθεται- φοιτητών. Τα παρακολούθησα ψύχραιμος και την επόμενη μέρα αγόρασα όλες τις εφημερίδες να δω τις περιγραφές. Μικρός ήμουνα και άπειρος, σε καμιά δεν είδα περιγραφή των όσων είδα, αλλά τραβηγμένη από τα μαλλιά μια οπτική γωνιά που εξυπηρετούσε την θέση κάθεμιάς εφημερίδας. Αυτό που ένιωσα, σιγά-σιγά σε καμιά πενταετία, με οδήγησε να μην ξανααγοράσω εφημερίδα και βρήκα μια απρόσμενη γαλήνη από τα βασανιστκά εωτήματα αν είναι αλήθεια ή όχι τα γραφόμενα.
    Εχετε ποτέ σκεφθεί πως οι χιλιάδες δημόσιοι υπάλληλοι, δικαστές, παπάδες και όργανα της τάξης που υπηρέτησαν προ, κατά και μετά την χούντα υπέστησαν δυο μεταλλάξεις έστω επιφανειακά, στην πραγματικότητα αρκετά πιο βαθιά ; Ξεκίνησαν εθνικόφρονες (χωρίς πιστοποιητικό εθνικοφροσύνης δεν διοριζότανε κάποιος) συνέχισαν χουντικοί και κατέληξαν δημοκρατικοί. Μπορεί να είναι αξιόπιστοι στα γραπτά που άφησαν και πιθανόν κάποιοι τα θεωρούν ντοκουμέντα;

  56. nikiplos said

    Καλημέρα Δύσκολες οι κρίσεις για χρόνια που δεν ζήσαμε, που η εποχή δλδ εκείνη είχε άλλα αξιακά μέτρα. Μιλάμε για εποχές που ο αριστερός/δεξιός θείος βίαζε την ανηψιά του, κι έτρωγε και βρωμόξυλο από πάνω γιατί τον προκάλεσε. Για εποχές που τα κορίτσια μάθαιναν ποιόν θα παντρευτούν λίγο πριν το γάμο. Η μετάβαση των εποχών που λέει ο Gpointofview δεν είναι ομαλή, διανύμουμε 50 χρόνια. Ο πατέρας μου αριστούχος σε εκείνο το αντιδραστικό σχολείο εξαναγκάστηκε να πάει νυχτερινό, προκειμένου να εργαστεί για την οικογένεια από τα 12του. Η πρώτη δουλειά που βρήκε ήταν να ξεσκονίζει πελάτες σε κουρείο, χωρίς μισθό εννοείται. Το έγλειφε το κουρείο όμως στην καθαριότητα ενώ η φάπα, ήταν πιο ήπια από το κατακέφαλο κλωτσιές στα πλευρά και γαμωσταυρίδι των συνεργείων (ο θείος μου… έγινε κουτσός για πάντα). Σημειωτέον ακόμη και για αυτές τις δουλειές ήθελες «μπάρμπα στην Κορώνη». Κοντολογίς σε μια τάξη 500 παιδιών, κάτω από 20 δεν πήγαν μετανάστες. Όλοι οι υπόλοιποι πήγαν.

    Ο Παπάς σήμερα ευλογάει τις χήρες, αλλά εκείνα τα χρόνια είχε δικαίωμα ζωής και θανάτου σε μια ενορία καθώς συνέκδιδε ή ήρε το πολυπόθητο «χαρτί κοινωνικών φρονημάτων» από τον πολύ κοσμάκη που ήταν «στα αζήτητα». Άλλη βαρύτητα επομένως ο παπάς τότε.
    Για τον χωροφύλακα δεν μιλάμε. Το σκατό στην κάλτσα, όταν αναφερόσουν σε αυτόν. Οι ένστολοι στην χούντα? Ο πατέρας μου πήρε χρήματα από φεσατζή επειδή τον συμπαθούσε δόκιμος του στρατού. Κατεβαίνει με τη στρατονομία στην επιχείρηση του φεσατζή και λέει «τον πληρώνεις? ή σε δένουμε?». Κι έτσι πήρε τα χρήματά του.

    Οι ανήλικοι δεν τολμούσαν να αντιγυρίσουν κουβέντα σε Μεγάλους κι άν το έκαναν, η κατσάδα ή το βρωμόξυλο που ακολουθούσε συνήθως υπερθεματιζόταν από τον γονέα.

    Οι άνθρωποι βρέθηκαν σε μια δίνη επιβίωσης, με έναν πολιτικό οχετό που εφήρμοσε το «σοκ και δέος» που ήξεραν οι ΣΙΑτζήδες στην Λατινική Αμερική. Τι σχέση είχε η δεξιά στην Ελλάδα πολιτικά με την Ευρωπαϊκή? Καμία.
    Το ίδιο και η αριστερά. Ήταν τυφλά πειθήνια προς το ΚΚΣΕ. Δεν χρειάζεται κάποια ιδιαίτερη ανάλυση. Όλοι οι γενικοί γραμματείς του ΚΚΕ, διεγράφησαν ως προδότες, με εξαίρεση τον Φλωράκη που ήταν κωλόφαρδος.
    Είχε την τύχη να ζήσει πολλά χρόνια και να αναληφθεί στους ουρανούς το ΚΚΣΕ πριν περάσει η δική του μπογιά… Και βέβαια τη συγκυρία να μην ενδιαφέρεται ο Γκορμπατσωφ για τους υποτακτικούς του. Τον άφησαν ενώ κανονικά θα αναλάμβανε άλλος κι ο ίδιος θα διαγραφόταν.

    Κοινώς δεν έχουμε και την καλύτερη έξωθεν μαρτυρία ως προς τη δημοκρατικότητά μας σε όλο το οριζόντιο πολιτικό φάσμα.

    Εγώ ανθρώπους σαν τον ΔΣ, αλλά και άλλους που πέρασαν από εκείνα τα πύρηνα χρόνια και κατάφεραν να μείνουν άνθρωποι τους θαυμάζω όσο τίποτε άλλο. Στον τόπο μας από παλιά αναζητούσαμε (βλακωδώς) ΑηΓιώργηδες να μας σώσουν. Σήμερα βλέπω πως εκείνα τα χρόνια ήταν κρίσιμα για την εξέλιξη της χώρας. Αλλά για καμία χώρα δεν ήταν εύκολα. Τώρα που επικρατούν οι παρτάκηδες να δούμε τα χαΐρια μας, ημών των νεότερων και των κατιόντων…

  57. Παναγιώτης Κ. said

    55. Δεν πρέπει να μας διαφεύγει ότι η Ιστορία είναι επιστήμη (ανθρωπιστική) και οι ιστορικοί λογαριάζονται επιστήμονες.
    Υπάρχουν λοιπόν κανόνες, στην ανασύσταση του παρελθόντος.
    Βεβαίως υπάρχουν παραδείγματα ιστορικών που διάλεξαν τον εύκολο δρόμο, για να υπηρετήσουν τις…ιδεοληψίες τους.
    Διάβασα τελευταία ένα βιβλίο για τα Δεκεμβριανά και ο συγγραφέας του, ούτε λίγο ούτε πολύ, εμμέσως εξέφραζε την οδύνη του γιατί τα γεγονότα είχαν την συγκεκριμένη έκβαση και όχι μιαν άλλη.

  58. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @55. Ἀγαπητέ μου Τζῆ, εἶπες μιά μεγάλη ἀλήθεια πού ὅμως ἰσχύει μόνο γιά τίς κρίσεις πού κάνουμε. Εἶναι ὅμως ἄλλο πρᾶγμα ἡ παράθεσι γεγονότων καί ἄλλο ἡ κρίσι καί ἡ ἀξιολόγησί τους. Ἐγώ παρέθεσα γεγονότα πού δέν ὑποστηρίζουν τήν ἐντύπωσι μιᾶς ἑνιαίας καί ταλαιπωρούμενης Ἀριστερᾶς.
    Αὐτό πού προσπάθησα νά ὑποδηλώσω (δέν ἤθελα νά τό πῶ ἔτσι, ξερά) εἶναι ὅτι πρέπει νά σταματήσῃ αὐτός ὁ φερετζές τῶν καθημερινῶν πολιτικῶν συζητήσεων «τά λάθη τῆς Ἀριστερᾶς», «τά ἔκανε θάλασσα ἡ Ἀριστερά», «τά ἐγκλήματα τῆς Ἀριστερᾶς (στήν Δεξιά ὁρολογία)» κλπ καί νά πάψουν νά φορτώνουν τήν πολιτεία τοῦ τότε ΚΚΕ σέ ὅλη τήν Ἀριστερά.
    Ἡ Ἀριστερά ξεκινάει ἀπό τά χριστιανικά κοινωνικά κινήματα καί τούς κεντρῳους τύπου Πρωτόπαπα, φτάνει δέ μέχρι τούς μαοϊκούς, τούς τροτσκιστές καί τούς Ἀναρχικούς (τούς πραγματικούς καί ΑΞΙΟΣΕΒΑΣΤΟΥΣ ἀναρχικούς- ὄχι αὐτά τά σκατόπαιδα πού ρημάζουν..). Καί Ο-Λ-Ο-Ι αὐτοί (οἱ περισσότεροι, ἔστω), δέν φημίζονται γιά τίς μεγάλες τους συμπάθειες πρός τό ΚΚΕ, οὔτε εὐθύνονται γιά τίς τότε ἐπιλογές του.

  59. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @57. Σωστά!
    (..καί νά’ταν μόνο τά Δεκεμβριανά! Σέ πρόσφατες ἀφίσες τοῦ ΚΚΕ, ἐκθειάζεται καί ἡ -ἀποκλειστικά δολοφονική ὀργάνωσι- ΟΠΛΑ..)

  60. Αγγελος said

    Γιώργο Κατσέα, δεν διαφωνώ. Και φυσικά στις κουβέντες που αναφέρομαι γινόταν η δέουσα κριτική προς το ΚΚΕ για τα λάθη και για τα εγκλήματά του. Αλλά όλοι αυτοί ανήκαν Σιένα μαζικό λαϊκό κίνημα (το ΕΑΜ), που ενώ ένιωθαν ότι πήγαινε καλά «για μια Ελλάδα νέα», τα σκότωσε. Και βέβαια από κάποια στιγμή και μετά έβλεπαν ότι και διεθνώς η Σοβιετική Ένωση, με την οποία ένιωθαν ή θα ήθελαν να νιώθουν αλληλέγγυοι, δεν πήγαινε καλά, κι αυτό βέβαια τους στενοχωρούσε. Αυτό εννοούσα.
    Θυμάμαι τη Διδώ Σωτηρίου να λέει, λίγο μετά τη Μεταπολίτευση, «βλέπεις, το αίμα νερό δε γίνεται, και τις παίρνω και τις δύο!» (την Αυγή και τον Ριζοσπάστη)

  61. Αγγελος said

    Πολλούς σκότωσε το ΚΚΕ, αλλά στο προηγούμενο σχόλιό μου «τα σκάτωσε» ήθελα να πω 🙂

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: