Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Ο Σεφέρης και ο «Μπέης της Αίγινας»

Posted by sarant στο 20 Νοεμβρίου, 2022


Έναυσμα για το σημερινό άρθρο στάθηκε μια ηλεσυζήτηση που είχα με τον φίλο Δημήτρη Ραπτάκη, που τον ευχαριστώ.

Στις Μέρες, το πολύτομο ημερολόγιο του Γιώργου Σεφέρη, στον Β’ τόμο, υπάρχει μια αξιοπρόσεκτη εγγραφή, που ξεχωρίζει όχι μόνο για το περιεχόμενό της ή τη μεγάλη της έκταση (κάπου τέσσερις σελίδες βιβλίου) αλλά και επειδή ο ποιητής δηλώνει πως την καθαρόγραψε και τη συμπλήρωσε το 1967, ενώ αρχικά την είχε γράψει στις 25 Μαΐου 1932, 35 χρόνια νωρίτερα, από το Λονδίνο, όπου υπηρετούσε στην ελληνική πρεσβεία. Την παραθέτω και μετά θα τη σχολιάσω.

25 Μάη (Καθαρογραμμένο και συμπληρωμένο, 1967.)

Έκλεισε χρόνο που ο Σεφέρης είδε το φως της Αττικής: πάλι καλά. Συλλογίστηκα το Χάνι τής Γραβιάς:

Διαβαίνων και σφάζων λαμβάνει
ο Σεφέρης βαρείαν πληγήν
και βαρύγδουπος πίπτει εις την γην
αλλά πριν αποθάνει

τον φονέα με σφαίραν ευρίσκει
εις το στήθος. «Θεέ των πιστών,
εις τους κόλπους σου δεξου κι αυτόν,
υπέρ σού αποθνήσκει».

Δεν είμαι ολωσδιόλου σίγουρος για τη μνήμη μου. Το «βαρύγδουπος» με κάνει να σκέπτομαι ότι πρέπει να ήταν κι αυτός σωματώδης, ο θετός προπάππος μου. Κι αυτά μού φέρνουν στο νου οικογενειακές κουβέντες για τους άλλους, τους φυσικούς, προγόνους.

Τον πρώτο που θυμούνταν η φαμίλια ήταν ο Σεφέρης Αί(γ)ιναμπέογλου, γεννημένος γύρω στην επανάσταση του Ορλώφ· παντρεύτηκε στην Καισάρεια τη Μαγλή, την κόρη του Μιλλέτμπαση· ο θείος μου ο Σωκράτης τον θυμούνταν στη Σμύρνη, τριγυρισμένον από καναρίνια σέ κλουβιά· πρέ­πει να τον διασκέδαζαν τα πουλιά, στα γερατειά του τουλά­χιστο. (Δε θυμάμαι πού, σέ κάποια εγκυκλοπαίδεια υπο­θέτω, είδα ότι στα περίχωρα τής Καισάρειας υπήρχε παροι­κία από Αιγινήτες.) Ο γερο-Σεφέρης έκαμε εφτά παιδιά· το πρώτο ήταν ο Πρόδρομος, ο πατέρας του πατέρα μου, γεννημένος στα 1820 ή 1821, και το δεύτερο ο Αναστάσης, ο πατέρας του θείου μου του Σωκράτη· (η μάνα μου θυμούν­ταν το πρόσωπό του με κάποιο δέος· ήταν όλο μαχαιριές από ληστές που τον έπιασαν κάποτε). Ο Πρόδρομος παντρεύ­τηκε στη Σμύρνη τη Χαρίκλεια Αγγελίδη που πέθανε πολύ νέα από κακοήθη πυρετό (30 Ιουνίου 1880). Το πρώτο από τα δυο αγόρια της, ο πατέρας μου Στέλιος, είχε γεννηθεί 1η Αυγούστου 1873. Είχαμε, θυμούμαι, τη φωτογραφία της στο οικογενειακό λεύκωμα — την αντέγραψε αργότερα σέ λάδι ο ζωγράφος Ευάγγελος Ιωαννίδης —, καθώς και του πατέρα της, του «παππουλάκου του Αγγελή». Ήταν ευγενικότατες φυσιογνωμίες και οι δυο· τα φορέματά τους τούς έδειχναν αρχοντάνθρωπους. Ο πατέρας μου έλεγε πως κατάγουνταν από τη Δημητσάνα και είχαν συγγένεια με τον Οι­κουμενικό Πατριάρχη Γρηγόριο τον Ε’.

Από το μέρος τής μητέρας μου, ο παππούς μου ήταν ο Γεωργάκης Κυριάκου Τενεκίδης (ο Γιωργάκης ο Τενεκές)· καταγωγή του από τη Νάξο. Πέθανε το Μάη 1886. Έζησε κυρίως στα Βουρλά· εκεί και στη Σκάλα, όπου περνούσα μι­κρός τα καλοκαίρια, πολλοί τον θυμούνται να πηγαίνει καβα­λάρης. Ήταν πλούσιος κτηματίας και η Σκάλα ήταν σχε­δόν αποκλειστικό δημιούργημά του. Άλλωστε οι μόνοι που παραθέριζαν πάντα στη Σκάλα, σέ δικά τους σπίτια, ήταν τα πέντε επιζώντα από τα οχτώ παιδιά του. Ο Γεωργάκης παντρεύτηκε την Ευανθία Μιχαλάκη Πεστεμαντζόγλου. Η οικογένεια της καταγόταν από την Άγκυρα (έπειτα, στην Αθήνα, το όνομα έγινε Πεσμαζόγλου). Η γιαγιά Ευανθία (εμείς τα εγγόνια τη λέγαμε πάντα νενέ) είναι η μόνη πού γνώρισα από τούς προγόνους μου· πέθανε 29 Μαΐου 1909· ήμουν εννιά χρονώ· τη θυμάμαι καλά· ήταν γενναιόδωρη και, καθώς θυμάμαι, πάντα γύρω της ένας αέρας μεγαλοπρέ­πειας — από τότε πού έμαθα την έννοια τής λέξης δέσποινα (το κύριο όνομα μού ήταν οικείο: Δέσποινα ήταν η μητέρα μου και την έλεγαν πάντα: Δέσπω), της Ευανθίας την εικόνα μού φέρνει πάντα στο μυαλό μου. Κάποτε μου χάρισε ένα ασημένιο ρολόι. Φυσικά, άρχισα αμέσως να το περιεργάζομαι επικίνδυνα. «Πρέπει να το φυλάξουμε, θα το χαλάσει» είπε κάποιος. «Να το χαλάσει, είπε εκείνη, δεν του το έδωσα για να το κρύψει». Αν κάποτε αισθάνομαι την ανάγκη να δώσω, νομίζω σ’ αυτήν την αρχόντισσα το χρωστώ. Ο θάνατός της κόστισε πολύ στη μάνα μου· όμως η μάνα μου, μολονότι «παστρικά» ευαίσθητη, θέλω να πω χωρίς αισθηματολογικά μπιχλιμπίδια, είχε πολύ συχνά ξεσπάσματα κεφιού. Τη θυμούμαι να λέει ένα γαμήλιο στιχούργημα που κάποιος καλο­προαίρετος αποπειράθηκε να φτιάξει στους γάμους των γο­νιών της· έλεγε στην Ευανθία:

 

Στην χορείαν των παρθένων
δεν θ’ ανήκεις τώρα πλέον.

Ο γενναίος ευπατρίδης,
ο Γεωργάκης Τενεκίδης
θα σε φέρει…

 

Τόσο μπορώ να θυμηθώ, όμως απόμειναν παντοτινά στο νου μου τα πλατιά και χαμηλά μαρμάρινα σκαλοπάτια του σπιτιού της στο «Βερχανέ» (εκεί εγκαταστάθηκε μετά το θάνατό της η «Ελληνική Λέσχη τής Σμύρνης»), όταν πηγαί­ναμε να τής ζητήσουμε συχώρεση για να κοινωνήσουμε.

Συμπληρωματικά αντιγράφω τώρα από το βιβλίο του Νίκου Ε. Μηλιώρη (Τα Βουρλά, τόμος Α’, σ. 208): «Τενε­κίδης Γεώργιος (ο Γιωργάκης ο Τενεκές). Από τους σημαν­τικότερους, ίσως ο σοβαρότερος κοινοτικός παράγων της εποχής του (στα Βουρλά), κατά την περίοδο μεταξύ 1860- 1880. Κατά το 1861 υπογράφει ως επίτροπος τής Παναγίας σχετικό έγγραφο. Υπήρξε ένας άνδρας ζωηρός, ευφυέστα­τος, δραστήριος. Ως έμπορος σταφίδων και κτηματίας, με τις εξαιρετικές του ικανότητες, κατόρθωσε να δημιουργήσει μια αρκετή μεγάλη περιουσία. Μετά το 1880 αποσύρθηκε και εγκαταστάθηκε στη Σμύρνη, όπου και αγόρασε την επ’ ονόματί του δίοδο στο Φραγκομαχαλά, τη γνωστή ως «Βερχανές του Τενεκέ». Υπήρξε επίτροπος του Μητροπο­λίτη ’Εφέσου Παϊσίου (1872), δημογέρων, αγάς, αντεπιστέλλον μέλος τής Εταιρείας του Μουσείου και τής Βιβλιοθή­κης τής Ευαγγελικής Σχολής (1874) και ευεργέτης αυτών…»

Αντιγράφω και τούτο ακόμη από τον ίδιο (τόμος Β’, σ. 252): «Στα Βαζίκια, μια έξοχή περί τα τέσσερα χιλιόμετρα νοτιοανατολικά των Βουρλών, υπήρχε ένα εξωκκλήσι προς τιμήν της Παναγίας· γιόρταζε στις 8 Σεπτεμβρίου· το «Γενέσιον της Θεοτόκου”. Για την εύρεσή του λέγανε, πως ένας Τούρκος που είχε κτήμα εκεί κοντά, γιασαξής, σωματοφύ­λακας του Γιωργάκη του Τενεκέ, καιρό πολύ έβλεπε σ’ ένα σημείο της περιοχής εκείνης ένα φώς· το είπε στους γειτόνους του και σκάψανε και βρήκανε το δάπεδο μιας παλιάς εκκλησιάς».

Ο σχολιασμός:

Στη σημαντική αυτή εγγραφή, λοιπόν, ο Σεφέρης ξεκινάει παραθέτοντας δυο στροφές από το Χάνι της Γραβιάς, του Γ. Ζαλοκώστα (χρωστάμε και γι’ αυτόν άρθρο), ένα ποίημα που ήταν πολύ περισσότερο γνωστό το 1930 απ’ ό,τι είναι σήμερα, και μάλιστα πολυπαρωδημένο. Καλά κάνει πάντως και κρατάει επιφύλαξη για το μνημονικό του, αφού μεταφέρει λάθος ακριβώς τη λέξη που επισημαίνει, τη λέξη «βαρύγδουπος». Ο Ζαλοκώστας στο ποίημά του έχει άλλη λέξη, τη σπανιότατη «οπλόδουπος», ένα άπαξ λεγόμενο στην αρχαία γραμματεία (στα Ορφικά), που σημαίνει αυτόν που προκαλεί κρότο με τα όπλα. Πιθανώς όμως σε κάποια σχολική ποιητική ανθολογία να είχε τυπωθεί «βαρύγδουπος».

Ο Ζαλοκώστας μιλάει για τον Θανάση Σεφέρη, αγωνιστή του 21 που κέρδισε την υστεροφημία επειδή ήταν ο μοναδικός ή ένας από τους λιγοστούς νεκρούς Έλληνες μιας παραλίγο άδακρης και θριαμβευτικής νίκης, στο Χάνι της Γραβιάς. Τον αποκαλεί «θετό» προπάππο, θετό βέβαια από την μεριά τη δική του, του «δισέγγονου», και επιμένει στον χαρακτηρισμό (που δεν υπάρχει όπως είδαμε) «βαρύγδουπος» διότι κι ο ίδιος ο ποιητής, από τα νιάτα του κιόλας, ήταν σωματώδης και πολλοί τον χαρακτήριζαν χοντρό, όπως οι χουντικοί κονδυλοφόροι επί δικτατορίας.

Αλλά δεν είναι αυτό το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της αφήγησης, αλλά τα στοιχεία για την καταγωγή της οικογένειας Σεφεριάδη -που αυτό ήταν το πραγματικό επώνυμο του ποιητή. Πραγματικός (και όχι θετός) προπάππος του Γιώργου Σεφεριάδη-Σεφέρη είναι ένας άλλος Σεφέρης, ο Σεφέρης Αί(γ)ιναμπέογλου, όπως τον γράφει.

Τον γράφει έτσι ο Γιώργος Σεφέρης, επειδή φαίνεται να πιστεύει πως ο προπάππος του καταγόταν από την Αίγινα, και γι’ αυτό προσθέτει την κάπως ασαφή πληροφορία περί παροικίας Αιγινητών στα περίχωρα της Καισάρειας, αλλά αυτό το παρένθετο γ μας δείχνει πως το επώνυμο του προπάππου ήταν, μάλλον «Εϊναμπέογλου» ή «Αϊναμπέογλου». Σε κάθε περίπτωση, το επώνυμό του θα το έβρισκε ίσως κι ο ίδιος ανοικονόμητο, αφού τα παιδιά που έκανε πήραν το πατρωνυμικό επώνυμο Σεφεριάδης, σε μιαν εποχή που λίγοι είχαν επώνυμα και τα άλλαζαν εύκολα, χωρίς διατυπώσεις (όπως και ο εκ μητρός παππούς, ο Τενεκές, που ερχόμενος από τη Νάξο, το τροποποίησε σε Τενεκίδης).

Ο Ρόντρικ Μπήτον στη βιογραφία του Σεφέρη, δεν φαίνεται να πολυπιστεύει την αιγινήτικη καταγωγή του προπάππου. Αναφέρει ότι δεν υπάρχει άλλο στοιχείο που να συνδέει τον πρόγονο με την Αίγινα, και προτείνει, διστακτικά, τις τουρκικές λέξεις ayina (πηγή) ή ayi (άνοιξη) σαν πιθανά έτυμα του επωνύμου. Το όνομα Σεφέρης είναι βέβαια τουρκικής προέλευσης, αραβικής πιο σωστά, κι από εκεί προέρχεται και το σεφέρι (εκστρατεία, στράτευμα και άλλες σημασίες) που καρτερούσαν να φέρει ο Μόσκοβος, όπως και το σαφάρι. Η Καισάρεια, στη μέση της Καππαδοκίας, είχε βεβαίως Έλληνες, και δεν είναι απίθανο να είχε φτάσει ως εκεί κάποιος νησιώτης -άλλωστε ήταν πάρα πολλοί οι Μικρασιάτες (πλην Ποντίων) που είχαν ρίζα ελλαδική (και στη γενεαλογία του Σεφέρη βρίσκουμε από τη Νάξο και από τη Δημητσάνα).

Στο πρόσφατο βιβλίο του «Ο Ασιάτης Σεφέρης», ο Άκης Γαβριηλίδης ασχολείται αναλυτικότερα με το θέμα. Όπως λέει ο Γαβριηλίδης, στο αρχείο Σεφέρη (στη Γεννάδειο Βιβλιοθήκη) απόκειται χειρόγραφο της Μάνιας Σεφεριάδη «σχετικά με την οικογένεια Σεφεριάδη και την οικογένεια Τενεκίδη». Σε αυτό δηλώνεται ότι η προγιαγιά του ποιητή, η σύζυγος του Σεφέρη Αϊναμπέογλου (ή Εγιναμπέογλου) λεγόταν όχι Μαγλί αλλά Ναζλί Τσε/αρτίνογλου, κόρη του μιλέτ-μπασή. Με το ε/α αποδίδω ένα σύμπλεγμα των ε και α, που υπάρχει στο χειρόγραφο -και σε σημείωση της ίδιας: «ο Γιώργος μού έλεγε πως είναι κάτι ανάμεσα στο α και το ε». Πάντως, το όνομα Ναζλί είναι μουσουλμανικό. Όσο για το όνομα Σεφέρης δεν φαίνεται ορθόδοξο, αν και στο ίδιο χειρόγραφο η Μάνια Σεφεριάδη σημειώνει ότι «ο κ. Ερμόλαος Ανδρεάδης μού είχε πει ότι το όνομα Σεφέρης αντιστοιχεί στο Σεραφείμ στην Καππαδοκία».

Πάντως, ο Σεφέρης Αϊναμπέογλου έδωσε στα παιδιά του το επώνυμο Σεφεριάδης, ενώ τους έδωσε και σαφώς χριστιανικά ονόματα. Ο πρωτότοκος, ο παππούς του ποιητή, βαφτίστηκε Πρόδρομος. Το περίεργο είναι (αντιγράφω πάλι από τον Γαβριηλίδη) ότι στο έγγραφο των αρραβώνων του με τη Χαρίκλεια Αγγέλου Ευστρατίου, ενώ στο κείμενο αναφέρεται ως Σεφεριάδης υπογράφει ως Π. Σεφέρωφ, και ως Σεφερώφ υπογράφει κι άλλα έγγραφα. Φαίνεται λοιπόν πόσο ρευστά ήταν τα επώνυμα την εποχή εκείνη.

Ο Πρόδρομος είχε δυο παιδιά, με πρώτο τον Στέλιο Σεφεριάδη, τον πατέρα του ποιητή. Και βέβαια ξέρουμε ότι ο διπλωματικός υπάλληλος Γεώργιος Σεφεριάδης όταν τύπωσε την πρώτη συλλογή του, το 1931, διάλεξε το ψευδώνυμο Σεφέρης, με το οποίο μεσουράνησε ως ποιητής και βραβεύτηκε με το Νόμπελ, ενώ εξακολουθούσε να σταδιοδρομεί στο διπλωματικό σώμα ως Σεφεριάδης.

Αν θέλετε τη γνώμη μου, και παρότι εγώ έχω όντως καταγωγή από την Αίγινα, δεν θεωρώ πιθανή την καταγωγή του Σεφέρη από τον «μπέη της Αίγινας» (που, απ’ όσο ξέρω, δεν υπήρξε και ποτέ). Δεν μπορούμε να το αποκλείσουμε βέβαια: θα μπορούσε, θεωρητικά, να είναι το παρατσούκλι του προπάππου Σεφέρη, όταν έφτασε (θεωρητικά, λέω) από την Αίγινα στην Καισάρεια -ποιος είσαι εσύ, ξένε, που έχεις τόσο ύφος; Ο γιος του μπέη της Αίγινας; Αλλά αυτό είναι απίθανο.

Το ενδιαφέρον είναι πως η Αίγινα έχει παίξει ρόλο στη ζωή του ποιητή, αφού εκεί γνώρισε, ενώ έκανε διακοπές, τη Μαρώ. Θα περίμενε κανείς να έχει αναφέρει και σε άλλα σημεία τον τόπο καταγωγής του προπάππου του, πέρα από τις δύο αναφορές που διαβάσατε. Ίσως κι ο ίδιος να μην ήταν πεισμένος για την αιγινήτικη καταγωγή, που μέχρι να βρεθεί κάποιο άλλο στοιχείο (όπως η επιβεβαίωση της ύπαρξης αιγινήτικης παροικίας στην Καισάρεια) πρέπει να την αντιμετωπίζουμε με πολλές επιφυλάξεις.

Οπότε, μάλλον φαίνεται πιο δικαιολογημένη η άποψη του Μπήτον ότι George’s forebears on his father’s side had been deeply rooted in the Anatolian heartland, indeed in the Turkish language. Όσο για τον μιλέτμπαση, τον πατέρα της Ναζλί ή Μαγλί Τσερτίνογλου (ή Τσαρτίνογλου) ασφαλώς ήταν προύχοντας, επικεφαλής του μιλετιού -αλλά τίνος μιλετιού; Εδώ θα ζητήσουμε τη βοήθεια οθωμανολόγων.

Μια τελευταία γλωσσική-ονοματολογική παρατήρηση. Διαβάσαμε στην ημερολογιακή εγγραφή του Σεφέρη, ότι η εκ μητρός γιαγιά του λεγόταν Ευανθία Μιχαλάκη Πεστεμαντζόγλου και ότι η οικογένεια της καταγόταν από την Άγκυρα κι έπειτα, στην Αθήνα, το όνομα έγινε Πεσμαζόγλου. Στην αρχή του επωνύμου βρίσκεται το πεστεμάλι, η πετσέτα του χαμάμ, και ο πεστεμαλτζής/πεστεμαντζής, δηλ αυτός που πουλάει πεστεμάλια (ή που φέρνει τα πεστεμάλια στον λουτράρη). Σιγά το επάγγελμα, θα πείτε, αλλά σε μια εποχή που τα σπίτια δεν είχαν λουτρό, ούτε τα αρχοντικά, το χαμάμ έπαιζε πολύ σημαντικό ρόλο στην καθημερινή ζωή. Την απλολογία στο επώνυμο την είχε σημειώσει ο Τριανταφυλλίδης, την επιβεβαιώνει και ο Σεφέρης.

 

 

Advertisement

119 Σχόλια προς “Ο Σεφέρης και ο «Μπέης της Αίγινας»”

  1. Το «α/ε» προφανώς είναι το ı, αν και δεν βρίσκω κάποια λέξη çırtin, cırtin ή κάτι τέτοιο.
    Ayna, κατά πρώτο λόγο, είναι ο καθρέφτης. Πιο πιθανό όμως μου φαίνεται να πρόκειται για κάποιο τοπικό μικρασιάτικο τοπωνύμιο. Βρίσκω ένα χωριό Αϊνάτι ή Εσκίτζε στην λίμνη Απολλωνία, κοντά στην Προύσα.

  2. Aynabeği πάντως είναι και μια γειτονιά της Κωνσταντινούπολης, στην περιοχή της Βλάγκας (Langa, κοντά στο Κοντοσκάλι και τα Ψωμαθειά), δηλαδή στη νότια ακτή της παλιάς Κων/πολης, στην Προποντίδα.

  3. Reblogged στις anastasiakalantzi59.

  4. Α, και ο μιλέτμπασης: φυσικά είναι ο πατριάρχης (από τον 18ο αιώνα και μετά εμφανίζεται αυτή η ονομασία) αλλά, πιο ειδικά, κάθε προύχοντας χριστιανικής γειτονιάς ή χωριού. Δυστυχώς οι αναφορές είναι ελάχιστες, μάλλον υπάρχει χώρος για σχετική έρευνα (και ποιος θα την κάνει;)
    https://islamansiklopedisi.org.tr/milletbasi https://www.nedirnedemek.com/milletba%C5%9F%C4%B1-ne-demek

  5. Καλημέρα

    Πάντοτε ενδιαφέρον ο΄τιδήποτε αφορά τον ποιητή.

  6. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ για τα πρώτα σχόλια!

    2 Νομίζω ότι η γειτονιά της Πόλης, αν μάλιστα υπήρχε από τον 18ο αιώνα, λύνει το αίνιγμα ή έστω προβάλλει σαν η πειστικότερη εξήγηση

    4 Άρα, ο μιλέτμπασης ήταν σίγουρα χριστιανός;

  7. 6γ Ε ναι, θα ήταν και απίθανο να παντρεύτηκε χριστιανός μουσουλμάνα. Καισάρεια, δηλαδή Καραμανλήδες.

  8. sarant said

    7 Το Ναζλί πώς το εξηγείς; Αν βεβαια ισχύει

  9. Δεν ξέρω πολλά για τους καραμανλήδες. Φαντάζομαι ότι στα γυναικεία ονόματα υπήρχε μεγαλύτερο περιθώριο δημιουργίας από λέξεις (και όχι αγιωνύμια), όπως και στους ελληνόφωνους (Αγοραστή, Αγορούλα κλπ), οπότε θα χρησιμοποιούσαν και τούρκικες λέξεις. Ναζλή βέβαια είναι η ναζιάρα.

  10. Δύτη, τα μιλλέτ της Οθ. Αυτ. περιέγραφαν αποκλειστικά μη μουσουλμανικές πληθυσμιακές ομάδες ή κάνω λάθος? Χαρακτηρίζονταν μιλλέτ και οι μουσουλμάνοι?

  11. atheofobos said

    Όπως γράφω στο ποστ μου
    ΕΝΑΣ ΣΕΦΕΡΗΣ* ΣΤΑ ΒΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΣΕΦΕΡΗ ΣΤΗΝ ΚΑΠΠΑΔΟΚΙΑ
    http://atheofobos2.blogspot.com/2008/10/blog-post_15.html
    ο ίδιος στο βιβλίο του τρεις μέρες στα μοναστήρια της Καππαδοκίας εξηγεί πως: Σεφέρης στα παλιά οθωμανικά δηλώνει εκείνον που απαλλάσσεται του θρησκευτικού τυπικού της νηστείας λόγω ταξιδιού. Σεφέρης σήμερα, στα τουρκικά, είναι ο ταξιδιώτης.(σελ 116)

    ΑΣΧΕΤΟ αλλά μόνο εδώ ίσως κάποιος γνωρίζει.
    Διάβασα πρόσφατα την Χαμοζωή του Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου και σε αυτήν μια κοπέλα ονομάζεται Μερσεδή.
    Δεν υπάρχει καμία πληροφορία για το όνομα αυτό στον Γούγλη.
    Ξέρει κανείς κάτι σχετικό; Ευχαριστώ εκ των προτέρων.

  12. sarant said

    9 Λογικό, ευχαριστώ

    11 Δεν το είχα δει το άρθρο σου, ευχαριστούμε

  13. sarant said

    11 Και όχι, δεν ξέρω κάτι για τη Μερσεδή, εκτός αν είναι εξελληνισμός της Mercedes (που ήταν/είναι όνομα γυναικείο)

  14. 10 Μιλλέτ κανονικά σημαίνει θρησκεία, οπότε ναι. Συναντά κανείς τις φράσεις el-milletü’l-İslâmiyye ή el-milletü’l-Muhammediyye, για παράδειγμα, και μάλιστα τον 17ο αιώνα αποτέλεσε αντικείμενο διαμάχης το εάν είναι ορθόδοξο να λέει κανείς «ανήκω στο μιλέτι του Ιμπραήμ (Αβραάμ)» -ο οποίος θεωρείται βέβαια προφήτης και μάλιστα ο πρώτος μονοθεϊστής. Στη διοικητική χρήση, οι περισσότερες αναφορές είναι θαρρώ στα μη μουσουλμανικά μιλέτια.

  15. dryhammer said

    11, 13 Μπας κι είναι από Μυρσίνη, στα μικρασιάτικα Μερσίνα
    [και το φυτό μερσινιά -πρβλ την Μυρτιδιώτισσα https://www.monastiria.gr/%CE%B9%CE%B5%CF%81%CE%B1-%CE%BC%CE%BF%CE%BD%CE%B7-%CF%80%CE%B1%CE%BD%CE%B1%CE%B3%CE%B9%CE%B1%CF%83-%CE%BC%CF%85%CF%81%CF%84%CE%B9%CE%B4%CE%B9%CF%89%CF%84%CE%B9%CF%83%CF%83%CE%B1%CF%83-%CF%87%CE%B9/ που τη λέμε Μερσινίδι και οι #$%@* την «εξευγένισαν» σε ΜΥρσινίδι]

  16. # 13

    Αν το επίθετό της ήταν …Βενζ, σίγουρα !!

  17. Κιγκέρι said

    Η γιαγιά μου – από τη Ραιδεστό- είχε συμπατριώτισσα και φιλενάδα μια Τζοβαχέρη!

  18. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    Καλημέρα!
    13.
    Νικοκύρη, έχεις δίκιο. Η Μερσεδή είναι εξελληνισμένη Mercedes από τον Δ. Βικέλα.

  19. atheofobos said

    13
    Η Μερσεδή του μυθιστορήματος, είναι φτωχοκόριτσο σε λαϊκή γειτονιά του Πειραιά με καταγωγή μάλλον από το Γαλαξίδι, καθώς την μάνα της την φώναζαν «Γαλαξιδιώτισσα»,
    οπότε δεν μου φαίνεται να προέρχεται από το Μερσέντες.

  20. 19 Δημοφιλή θεατρικά, που θα τα έπαιζαν και τα μπουλούκια, ενίοτε πρόσφεραν ιδέες για ονόματα μου φαίνεται.

  21. # 13, 16

  22. BLOG_OTI_NANAI said

    Σε τέσσερα παλιά σχολικά βιβλία που βλέπω το απόσπασμα, είναι ως «οπλόδουπος». Επίσης όπου αλλού το συνάντησα σε έντυπα, παντού «οπλόδουπος» ήταν.

  23. Καλημέρα
    Παρακαλώ ελέγξτε το μέιλ σας και απαντήστε αναλόγως 🙂

  24. Χαρούλα said

    Το Μερσεδή ίσως είναι άλλη εκδοχή της Αμερσούδας(της θειάς μας😊), η οποία γιορτάζει 24/9 της Παναγίας Μυρτιδιώτισσας των Κυθήρων. Ταιριάζει αρκετά και με την άποψη του Ντράι.

    Είχαμε στο ευρύτερο περιβάλλον Ναζλού. Ζούσε στην Δράμα, και σίγουρα με προσφυγική καταγωγή. Λόγω της προφοράς της πιθανότατα Καππαδοκία. Στα μικράτα μου, μου φαινόταν σαν παρατσούκλι. Ντρεπόμουν να την προσφωνήσω🫣.(Και όχι δεν συνεχίστηκε το όνομα στις εγγόνες της☺️).

    Όμορφη Κυριακή!

  25. 14# Ναι, διοικητικά εννοούσα, άρα κατά κύριο λόγο τα μιλέτια αναφέρονταν στους ζιμμήδες.

  26. Spiridione said

    Σε ένα άρθρο για τα καππαδοκικά ονόματα λέει για τη Ναζλή από τα πιο συνηθισμένα ονόματα στην Καππαδοκία, και Ναζλού, Ναζίκω, Ναζούλα.
    Λέει ότι στη λαική συνείδηση ο Σεφέρης είχε συνδεθεί με τον Σεραφείμ.
    https://ejournals.epublishing.ekt.gr/index.php/deltiokms/article/view/2555/2320
    Υπάρχει και γυναικείο όνομα Εγινέ.
    Σε έναν κατάλογο προσφύγων των 1928 βρίσκω Εγινόγλου από Καππαδοκία. Υπάρχει το επώνυμο.

    Click to access e-i_rs.pdf

  27. Μυρτώ, δηλαδή

  28. BLOG_OTI_NANAI said

    Το Μερσεδή μόνο ως ξένο το βρίσκω, ισπανικό ή γαλλικό. Έγινε αρκετά γνωστό από τον Κόμη Μοντεχρίστο. Σε μια κριτική για το έργο του Παναγιωτόπουλου, ο κριτικός δεν δείχνει να απορεί για το όνομα, ούτε σχολιάζει την προέλευση του. Λέει ότι ο Παναγιωτόπουλος έχει σκοπό να γράψει «χρονικό του παλιού καιρού». Κάπου αναφέρεται και ως μάρκα αυτοκινήτου «Μερσεδές».

  29. Από τον Κόμη Μοντεχρίστο είναι πολύ πιθανότερο να πέρασε στη λαϊκή ονοματοδοσία.

  30. Nikos said

    Πολυ ενδιαφέρον άρθρο, ωραία ανάλυση!

  31. sarant said

    18-19-…28-29 Βέβαια, ο Μοντεχρίστος! Το θεωρώ πιθανό.

    26 Το λύσαμε και με τη Ναζλή, άρα δεν είναι όνομα χαρακτηριστικά μουσουλμανικό, μπράβο. Επομένως, από Καππαδόκες/Καραμανλήδες βαστάει εκ πατρός ο Σεφέρης.

  32. Πέπε said

    24
    Η Αμερσούδα είναι υποκοριστικό. Το ανυποκόριστο θα είναι Αμερσώ φαντάζομαι, πάντως το -ούδα είναι σαφώς υποκοριστική κατάληξη. Χωρίς αυτήν, η ομοιότητα προς τη Μερσεδή ουσιαστικά περιορίζεται στα μ-ρ-σ, οπότε φαντάζει όλο και περισσότερο συμπτωματική. Η Αμερσώ πάλι, φαντάζομαι ότι με τη σειρά της θα είναι ίσως υποκοριστικό της Μυρσίνης.

    (Ασχέτως παρεμπίπτον, με αφορμή το μ-ρ-σ: στη Γλώσσα Α’ Γυμν., κάπου όπου γίνεται λόγος για διαφορετικούς κώδικες για το ίδιο μήνυμα όταν αλλάζουν ο δέκτης ή το μέσον ή διάφοροι άλλοι παράγοντες της επικοινωνίας, τους έγραψα στον πίνακα μερικές φωνηεντόλιπες συντμήσεις που συνηθίζουμε στα ςμς, π.χ. «τπτ» (=τίποτα), «κτλβ» (=κατάλαβα). Κάποιος με εντυπωσίασε πετώντας το σχόλιο «μα αυτά είναι φοινικικό αλφάβητο»!!! Η πληροφορία δεν προέρχεται από δική μου διδασκαλία. Ίσως από Ιστορία, ή αλλιώς από δικές του γνώσεις. Καλό, ε;)

  33. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    «ήταν πάρα πολλοί οι Μικρασιάτες (πλην Ποντίων) που είχαν ρίζα ελλαδική» Ὁρθό, ὀρθώτατο- ἰδίως ἀπό τά ἀπέναντι νησιά..

  34. sarant said

    32 Eντυπωσιακό αυτο με το φοινικικό, πράγματι

    33 Ακριβώς

  35. BLOG_OTI_NANAI said

    Άλλες εκδοχές:

  36. BLOG_OTI_NANAI said

    Μηχανή:

  37. BLOG_OTI_NANAI said

    Ο Σεφέρης ως «χοντρός» από τον Παναγιωτόπουλο, σε μια μακρά διαμάχη στην οποία πήρε μέρος το λογοτεχνικό στερέωμα. Κάποια αποσπάσματα από τις 40 σελίδες που αφιερώνει ο Αργυρίου (εξαιρετικά ενδιαφέρουσες οι παλιές λογοτεχνικές διαμάχες…)

  38. Καλησπέρα, ωραίο άρθρο!
    Μαθαίνω με μεγάλο ενδιαφέρον για τις ποικίλες πορείες που διασταυρώνονται στο γενεαλογικό δέντρο του ποιητή, αλλά θα σχολιάσω το ποίημα του Ζαλοκώστα, επειδή ελάχιστα ασχολήθηκα μ’ αυτόν (και βρέθηκε εδώ – πάλι- η ευκαιρία).
    Η ωδή του Ζαλοκώστα (που θυμίζει στιχουργικά τις ωδές του Κάλβου, αλλά με κάποιες συλλαβές περισσότερες και με κυρίαρχο τον ανάπαιστο) μου κίνησε την περιέργεια και, διαβάζοντας τη βιογραφία του, βλέπω ότι έχει παράλληλη πορεία με τον Κάλβο και τον Σολωμό: ο Ζ. εγκαταστάθηκε πρώτα στο Λιβόρνο (όπου πήγε με τον πατέρα και τον αδελφό του) και μετά στην Πίζα (για σπουδές). Ο Κάλβος έζησε κι αυτός στο Λιβόρνο (από όπου έφυγε δύο χρόνια προτού πάει εκεί ο Ζ., για να πάει στη Φλωρεντία), ενώ ο Σολωμός τον ίδιο καιρό ζούσε στην Παβία. Έτσι, η επίδραση που δέχτηκε ο Κάλβος από τον ιταλικό νεοκλασικισμό διαφαίνεται και στην ωδή του Ζ.
    («η μετρική του Κάλβου (όπως εξάλλου, σε σημαντικό βαθμό, και η γλώσσα του), παρ’ όλες τις αρχαιοελληνικές της μεταμφιέσεις, συνδέεται άμεσα με τον ιταλικό νεοκλασικισμό και πιστοποιεί κυρίως την ιταλική παιδεία του ποιητή. Τίποτε φυσικότερο. Ιταλοθρεμμένος ο Κάλβος, ήταν επόμενο ν’ αναζητήσει τα πρότυπα του στο άμεσο περιβάλλον του: στις «Ωδές» (1784) του Giovanni Fantoni (1755-1807) και στα διδάγματα της «poesia barbara», ακόμα και στον Κάτουλλο που με το «Επιθαλάμιό» του εμφανίζεται ως μακρινός αλλά και βέβαιος πρόδρομος της καλβικής στροφής:
    Floridis velut enitens/ Myrtus Asia ramulis / Quos Hamadryades deae / Ludicrum sibi rosido /Nutriunt humore.»)
    http://www.potheg.gr/ProjectDetails.aspx?id=298&lan=1
    (Συγγνώμη για την παρέκβαση)

    Α, επίσης, νομίζω είναι ολοφάνερο ότι Μερσεδή είναι η Ελεούσα (Mercedes)

  39. Κιγκέρι said

    Αμέρσα και η μία κόρη της Φόνισσας.

    Μερσεντές, η ραπτομηχανή της μαμάς μου!

  40. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @37. Νά βλέπαμε κι ἐμεῖς μιά τέτοια διαμάχη σήμερα, μέ τέτοια ὀνόματα, κι ἄς καίγονταν ὅλα τά (λογοτεχνικά) τόπια 🙂

    -BLOG μήπως μπορεῖς νά ἀνεβάσῃς ἀπό τό μαγικό σου ἐργαστήριο τήν τοποθέτησι τοῦ Σεφέρη;

  41. sarant said

    37 Μάλιστα… Κάτι μπορεί να βρω κι εγώ

  42. Λάμπας said

    Μήπως η αναζήτηση αιγινήτικης ρίζας οφείλεται στο ότι ο εκκολαπτόμενος διπλωμάτης καριέρας και φιλόδοξος νεαρός ποιητής Σεφέρης ένιωθε άβολα με μια καταγωγή από τα βάθη της Μ.Ασίας, που μπορεί ο ίδιος να θεωρούσε αμφίβολης ή μειωμένης ελληνικότητας; Αυτό δεν υποδηλώνει και η πρόταξη του ποιήματος του Ζαλοκώστα με την αναφορά σε έναν άλλο, άσχετο Σεφέρη, που όμως συνδέει το όνομα με την «Παλαιά Ελλάδα» και τους αγώνες του έθνους (Χάνι της Γραβιάς); Αν ισχύει αυτό, η Αίγινα επιλέχτηκε, επειδή το επίθετο Αϊναμπέογλου μπορεί εύκολα να συσχετιστεί με το όνομα του νησιού. Αν ο προπάππους είχε διαφορετικό επώνυμο, θα είχε επιλεγεί το ανάλογο τοπωνύμιο, ώστε να κατασκευαστεί η επιθυμητή καταγωγή.

    Απ’ ό,τι ξέρω, οι Καραμανλήδες ήταν τουρκόφωνοι. Στην Καππαδοκία όμως, ζούσαν και ελληνόφωνοι, που μιλούσαν τη δική τους διάλεκτο (καππαδοκική). Μιλάμε για δύο διακριτές κοινότητες ή βασικά για τον ίδιο πληθυσμό που αλλού μιλούσε τούρκικα και αλλού καππαδοκικά;

  43. sarant said

    40 Η πρώτη επιστολή του Σεφέρη στη Ν. Εστία είναι εδώ. Η δεύτερη. σε άλλο τεύχος του 1947, δεν υπάρχει στο ΕΚΕΒΙ

    http://www.ekebi.gr/frontoffice/portal.asp?cpage=NODE&cnode=488&page=20&magazine=%CE%9D%CE%AD%CE%B1+%CE%95%CF%83%CF%84%CE%AF%CE%B1&author=%CF%83%CE%B5%CF%86%CE%B5%CF%81%CE%B7%CF%82&title=&content=&act=%CE%91%CE%BD%CE%B1%CE%B6%CE%AE%CF%84%CE%B7%CF%83%CE%B7

  44. 37
    Χαμός με το έπαθλο (το 1947!)
    Βρήκα αυτό σχετικά
    https://ultrabonus30slots.life/?_=%2F17326598%2F_Domaine_Grec_%25CE%25B7_%25CE%25B9%25CF%2583%25CF%2587%25CF%258D%25CF%2582_%25CE%25BC%25CE%25B9%25CE%25B1%25CF%2582_%25CE%25B1%25CE%25BD%25CE%25B8%25CE%25BF%25CE%25BB%25CE%25BF%25CE%25B3%25CE%25AF%25CE%25B1%25CF%2582_%25CE%25BA%25CE%25B1%25CE%25B9_%25CE%25B7_%25CE%25B4%25CF%258D%25CE%25BD%25CE%25B1%25CE%25BC%25CE%25B7_%25CF%2584%25CE%25B7%25CF%2582_%25CE%25BA%25CE%25BB%25CE%25AF%25CE%25BA%25CE%25B1%25CF%2582_%23cNv%2FnnL5sItVYu8kvANsc1m2YWaIUoWy

  45. Πέπε said

    Λείπει ένα σχόλιό μου. Τρέχει κάτι με το λινκ;

  46. aerosol said

    Η Μερσεδή/Ελεούσα, λοιπόν… Φέρουσα και τα ονόματα Αδριανή Ραμόνα Μανουέλα, επώνυμο Γιέλινεκ, έδωσε την έμπνευση για την ονομασία της Μερσέντες. Κόρη πλούσια, παντρεύτηκε τον βαρόνο φον Σλόσερ αλλά, δυο χρόνια μετά, βρέθηκε να ζητιανεύει φαγητό στους δρόμους -η περιουσία τους χάθηκε στον Α’ ΠΠ. Άφησε σύζυγο και παιδιά και παντρεύτηκε τον βαρόνο φον Χάιγκλ. Όχι για χρήματα, φτωχός ήταν κι αυτός (αν και ταλαντούχος γλύπτης). Πέθανε νέα, από καρκίνο.

    Κι ο Μπενζ; Ο Καρλ, ο ευφιέστατος δημιουργός του πρώτου μοντέρνου αυτοκινήτου, και του πρώτου που μπήκε σε σοβαρή παραγωγή. Όμως το όνομα κρύβει κι άλλον άνθρωπο: την Μπέρθα Μπενζ, την γυναίκα του. Και συνεταίρο του στην εταιρία, και ικανότατη μηχανικό. Η πρώτη που έκανε μεγάλο ταξίδι με αυτοκίνητο (104 χιλιόμετρα), με τα παιδιά της, χωρίς να το πει στον Καρλ. Στο δρόμο η ανάγκη την έκανε να εφεύρει επίστρωση για τα φρένα, και γυρνώντας είπε στον Καρλ πως προσθέτοντας την κατάλληλη τρίτη ταχύτητα στο αυτοκίνητο θα μπορούσαν να το κάνουν να ανεβαίνει τις ανηφόρες χωρίς βοήθεια (!), όπερ και εγένετο. Στη φωτογραφία της φαίνεται όμορφη γυναίκα.

  47. Πέπε said

    @42 τέλος:

    Λάμπα, τις περισσότερες τέτοιου τύπου πληροφορίες που έχω βρει μαζεμένες είναι στο κείμενο «Οι ελληνικές κοινότητες στη σύγχρονη Καππαδοκία», της Μέλπως Μερλιέ, γραμμένο λίγα χρόνια μετά την Ανταλλαγή. Αναλυτικό οδοιπορικό στην ελληνική Καππαδοκία. Αν πατήσεις εδώ (υπ’ ευθύνη σου) σ’ το κατεβάζει κατευθείαν, χωρίς να σ’ το ανοίξει να το δεις ονλάιν: https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&url=https://ejournals.epublishing.ekt.gr/index.php/deltiokms/article/download/2553/2318&ved=2ahUKEwj_y6H9nZT2AhV_RPEDHYG9CmUQFnoECAQQAQ&usg=AOvVaw2Oxa3fOa_TMNMDA2dqMByI

  48. Πέπε said

    46

    > Η πρώτη που έκανε μεγάλο ταξίδι με αυτοκίνητο (104 χιλιόμετρα), με τα παιδιά της, χωρίς να το πει στον Καρλ.

    Απ’ ό,τι καταλαβαίνω πρέπει να ήταν περίπου το πρώτο αυτοκίνητο που πάτησε ποτέ το πόδι του σε δρόμους της Γης. Αν επί 104 χιλιόμετρα συναντούσε πόλεις, χωριά και διαβάτες, μάλλον ο Καρλ Μπεντς (και όλη η κοινωνία) θα το έμαθαν πολύ σύντομα, είτε του το είχε πει και μόνη της είτε όχι. (Φαντάζομαι δηλαδή τι θα έγραψαν οι τοπικές εφημερίδες και τι θα συζητήθηκε σε καφενεία και κομμωτήρια… Σαν να περνάς σήμερα με διαστημόπλοιο.)

  49. sarant said

    45 –> 47

  50. Theo said

    @26:
    Μου έλυσες μια απορία δεκαετιών.
    Η δασκάλα μου στο νηπιαγωγείο έμενε λίγα μέτρα μακριά από αυτό, σε προσφυγικό συνοικισμό της Έδεσσας, με επώνυμο σε -γλου, έμεινε ανύπαντρη κι αφιερώθηκε στην ανατροφή του γιου του αδελφού της που πέθανε νέος. Τότε ζούσε με τη μητέρα της και μια ψυχοκόρη αρκετά μεγαλύτερη από αυτήν, που μάλλον θα είχε έρθει μαζί τους κατά την ανταλλαγή και την έλεγαν Ναζίκω. Έμεινε ανύπαντρη κι αυτή, ήταν μικροκαμωμένη κι έφερνε λίγο σε γιαπωνέζα. Έψαξα και δεν βρήκα αυτό το όνομα στα γιαπωνέζικα. Λοιπόν, ήταν από την Καππαδοκία κατά πάσαν πιθανότητα 🙂

  51. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Ναζλή
    Όνομα των ελληνόφωνων της Μικράς Ασίας — στην Καππαδοκία αποτελούσε ένα από τα πιο συνηθισμένα γυναικεία ονόματα — διάσπαρτο σήμερα και ασυνήθιστο στον ελληνικό χώρο. Ο Μπούτουρας* το συμπεριλαμβάνει στα «Ονόματα εξ ηθικών προτερημάτων». Σημαίνει λέει και η καλοαναθρεμμένη.
    https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9D%CE%B1%CE%B6%CE%BB%CE%AE_(%CF%8C%CE%BD%CE%BF%CE%BC%CE%B1)
    Αθανάσιος Χ. Μπούτουρας, Τὰ νεοελληνικὰ κύρια ὀνόματα ἱστορικῶς καὶ γλωσσικῶς ἑρμηνευόμενα, Αθήνα 1912, σ. 163
    ….
    Τα αρχαία Λύγδα, σημερινοί οικισμοί:
    (…)Ναζλί (Nazilli) από τη σημερινή Επαρχία Nazilli (Ναζλί) του Νομού Aydin (Τράλλεων)
    https://mikrasiatis.gr/ta-lygda-tis-mikras-asias/

  52. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @43. Νικοκύρη, πάει ἡ μέρα μου! Ποῦ νά σταματήσῃ κανείς μόνο σέ μιά ἐπιστολή.. 🙂 Κάνω κλίκ σέ ὅλα τά τεύχη τοῦ συνδέσμου σου καί δέν χορταίνω..

    [Καί ἄν καλοπροσέξῃ κανείς, μετά τήν ἐπιστολή τοῦ Σεφέρη -ἤδη ἔχει ἀρχίσει ὁ Μεγάλος Ἐμφύλιος- βλέπει νά ξεφυτρώνουν καί ΑΛΛΟΥ ΕΙΔΟΥΣ ἀπειλές, ὄχι μόνον λογοτεχνικοῦ περιεχομένου..]

  53. Theo said

    @50:
    Και βλέπω τώρα πως ο μονάκριβος ανιψιός της δασκάλας μου, που αυτή και η Ναζίκω τον ανέθρεψαν με του πουλιού το γάλα, αποστρατεύθηκε το 2017 με τον βαθμό του αντιστράτηγου.

  54. Πέπε said

    50
    Πολύ ωραίο!
    Για όποιον είναι εξοικειωμένος με αυτά τα περίεργα βαθυ-μικρασιάτικα ονόματα, και με τις αντίστοιχες φάτσες (υποθέτω ότι τα μογγολοειδή μάτια δε θα είναι κάτι άγνωστο εκειπέρα), ο συνειρμός προς Ιαπωνία μεριά θα είναι τόσο αδιανόητος όσο προφανής φαντάζει για έναν απροειδοποίητο, και όσο απίθανο φαντάζει για τον ίδιον απροειδοποίητο το πραγματικό μονοπάτι που εξηγεί το όνομα.

    (απροειδοποιητος) – Naziko με τέτοια μάτια; Προφανώς Γιαπωνέζα!
    (εξοικειωμένος) – Είσαι καλά; Έχει μάτια σαν όλο τον κόσμο και τη λένε Ναζήκω, τι κοινότερο;

  55. Α. Σέρτης said

    43
    «Η δεύτερη. σε άλλο τεύχος του 1947, δεν υπάρχει στο ΕΚΕΒΙ»
    Από πού μας προκύπτει ότι υπήρξε και δεύτερη επιστολή Σεφέρη;;;

  56. sarant said

    50 Όλες οι απορίες λύνονται!

    51 Α μπράβο

    52 Κι εγώ το διάβασα αυτό, βρήκα και το άρθρο της Ελεύθερης Ελλάδας, κι έχω να πω ότι τα παραλές. Κι εσύ, κι εκείνοι τότε.
    Ο Μιχαήλ Αργυρόπουλος μεταφράζει ντε Μισέ στη Νέα Εστία, εν έτει 1947, και κρίνει σκόπιμο να παραχαράξει τη μετάφραση και να βάλει στίχους για τη Μιμίκα που βγήκε κι έκανε αντίσταση όχι με όπλα αλλά με τα κουμπούρια της. Τα παίρνει ο σχολιαστής της ΕΑΜικής εφημερίδας, και λέει ότι είναι αλητεία του εκδότη αυτό και «τέτοιοι κυνισμοί δεν πρόκειται να λησμονηθούν», ιδίως όταν συμπίπτουν με τις ομοβροντίες των εκτελεστικών αποσπασμάτων που εκτελούν αντιστασιακές.
    Και βγαίνει ο Καραντώνης και λέει ότι αντί η Ελεύθερη Ελλάδα να απαντήσει στην ειρωνεία με ειρωνεία, προτίμησε να απειλήσει τον Πέτρο Χάρη με εκτελεστικό απόσπασμα εν καιρώ τω δέοντι. Τρίχες κατσαρές.

  57. sarant said

    55 Προκύπτει από το ευρετήριο του τόμου 42 (1947Β) της Νέας Εστίας, που καταγράφει δύο επιστολές Σεφέρη, η δεύτερη από τις οποίες έχει τίτλο Τελευταία απάντηση και βρίσκεται στη σελ. 1273 (συνολική αρίθμηση από την αρχή του έτους). Όμως, στο ΕΚΕΒΙ τα μισά και περισσότερα τεύχη του 1947Β λείπουν.

  58. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @56. Πάντως, τό δικό μου σχόλιο ἦταν ἀποκλειστικά θυμηδικό καί ὄχι ἐμφυλιοπολεμικό 🙂 (Ἡ κατάντια..)

  59. aerosol said

    #48
    Είχαν ήδη πουληθεί κάποια αλλά η χρήση τους περιορίζονταν σε μικρές βόλτες. Δεν υπήρχε καν δίκτυο καυσίμων, οπότε η Μπέρθα χρειάστηκε να εντοπίσει και καταστήματα για ανεφοδιασμό. Δεν εννοώ πως το κράτησε μυστικό, αλλά πως δεν του το είχε ανακοινώσει, το έμαθε όταν επέστρεψε -έτσι λέει η φήμη. Εννοείται πως έκανε μεγάλη αίσθηση η βόλτα, μάλλον βοήθησε πολύ και ως διαφήμιση. Αλλά αποτέλεσε και πρακτικά χρήσιμη δοκιμή για να βελτιωθεί το όχημα.

  60. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @56. Ὁ δέ Μυσσέ μπορεῖ νά μήν μᾶς ἔμεινε ὡς ποιητής, ἀλλά κληρονόμησε στήν Καρδιολογία ἕνα κλινικό σημεῖο ἀορτικῆς ἀνεπάρκειας 🙂

    https://en.wikipedia.org/wiki/De_Musset%27s_sign

  61. BLOG_OTI_NANAI said

    Μπράβο, τα βρήκατε ήδη.

    40: Ο Πέτρος Χάρης, στο αφιέρωμα στον Παναγιωτόπουλο το 1982, σε μια τεράστια υποσημείωση δημοσιεύει δύο επιστολές Σεφέρη για το θέμα. Ας τα βάλω κι εδώ έτοιμα για διάβασμα:

  62. Μαρία said

    >Η γιαγιά Ευανθία (εμείς τα εγγόνια τη λέγαμε πάντα νενέ)

    Το ίδιο κι η μάνα μου τη γιαγιά της.

  63. Αγγελος said

    (28) Για όποιον απορεί ποια να είναι η πόλη «του Κυνολειμώνος» στο Ουισκόνσιν των ΗΠΑ

    http://www.cityofpdc.com/

  64. sarant said

    61 Α μπράβο

  65. atheofobos said

    Απ΄ότι φαίνεται το Μερσεδή ήταν στα πρώτα χρόνια του περασμένου αιώνα όνομα σε χρήση, προφανώς επτανησιακής προέλευσης και γι΄αυτό και δεν προξενεί εντύπωση στον κριτικό του 1946 στην κριτική του για την Χαμοζωή.
    Και όπως διαβάζουμε επίσης στο 28 ..ήμουν καλογεροπαίδι εις το μοναστήρι της Μερσεδής εις το Κάδιξ.
    Έτσι φαίνεται μετέφραζαν το ιταλικό Mersede στα ελληνικά. Στην φωτογραφία βλέπουμε το Statua della Madonna della Mercede

  66. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @61. Ἄπαιχτος! 🙂

  67. Μια ερώτηση προς την σοφία του ιστολογίου :

    Πριν λίγο καιρό είχα βρει πως ονομάζετε η τεχνοτροπία να αχνοφαίνεται στο φως η κεφαλή μιας γκέισσας (ή κάτι άλλο) στον πάτο φλιτζανιών καφέ ή τσαγιού αλλά το ξέχασα κι δεν μπορώ να το ξαναβρώ. Μήπως κάποιος ;

  68. sarant said

    67 Δεν το θυμάμαι..

  69. BLOG_OTI_NANAI said

    Μια αναφορά: μιλέτ για όλους.

  70. 67 Δεν είναι grisaille, ε;

  71. Νέο Kid said

    67. Στα εγγλέζικα λέγεται lithophane . Προφανούς ετύμου…

  72. BLOG_OTI_NANAI said

    65: Άρα, το Μερσεδή/Mercede για τη Θεοτόκο, εξελληνισμένο θρησκευτικά είναι θα λέγαμε το «Ελεούσα». Διότι έψαχνα για το όνομα και δεν είχα δει τι σημαίνει.

  73. Νέο Kid said

    67. Από γκουγκλάρισμα βρίσκω το Kutani lithophane ( από την περιοχή Kutani της Ιαπωνίας) και την κινεζική ορολογία Αν χουά (ή κάπως έτσι…)

  74. Λάμπας said

    Πέθανε η Έμπε ντε Μποναφίνι.

    https://left.gr/news/pethane-i-empe-nte-mponafini-i-foni-ton-miteron-tis-platha-nte-magio

  75. # 71

    Ευχαριστώ, είχε κολλήσει το μυαλό μου και θυμόμουνα πως ήταν με ελληνικούς όρους αλλά το λίθο- δεν μουρχότανε . Στα γαλλικά το είχα βρει, lithorhanie. Ευχαριστώ και πάλι

  76. Μαρία said

    70, 71
    Και στα γαλλικά επίσης λιθοφάνεια lithophanie, Il s’agit d’une représentation ou une scène en intaille qui apparaît « en grisaille » (en niveaux de gris). https://fr.wikipedia.org/wiki/Lithophanie

  77. sarant said

    76 και πριν

    Λιθοφάνεια και στη Λεξιλογία

    https://www.lexilogia.gr/threads/lithophane-%CE%BB%CE%B9%CE%B8%CE%BF%CF%86%CE%AC%CE%BD%CE%B5%CE%B9%CE%B1.18704/

  78. Νέο Kid said

    Κι άμα η εικόνα σού μένει αληθινά αξέχαστη ,λέγεται αληθοφάνεια … (κλεμμένο απ το Δύτη, με ένα ελαφρύ μοντιφικέισο… 😊)

  79. BLOG_OTI_NANAI said

    72: Τώρα, κατόπιν εορτής, είδα ότι το «Ελεούσα» ειπώθηκε ήδη στο σχ. 38.

  80. 39 Από κει ξεκινάμε. Αμέρσα. Δηλαδή Εμιρέσα. Κι από κει η Αμερ(ι)σούδα. Που όταν άλλαξαν τα πράγματα και δεν θέλαμε ονόματα τούρκικα (που λέει ο λόγος) έγινε Μυρσίνη (έχουμε πολλές Μυρσίνες του 20ου αιώνα στη Μυτιλήνη, εγγονές Αμερσούδων του 19ου). Κι οι Σουλτάνες οι περισσότερες γίνανε Σοφίες (αν και, όλο και συνεχίζει κάποια).

  81. Αλήθεια, τι λέει ο Μπαμπι επ’ αυτού (80);

  82. @ 32 Πέπε

    Άλλωστε τα σύμφωνα είναι πιο πληροφοριακά γι’ αυτό και όλες οι γλώσσες έχουν πιο πολλά σύμφωνα από φωνήεντα (Μια γνωστή εξαίρεση, τα γαλλικά, με περίπου 17-17).

  83. gbaloglou said

    Νόμιζα ότι ο Σεφέρης, όπως και ο Ωνάσης, κατάγονταν από την Μουταλάσκη (Talas), πλησίον της Καισάρειας. Όσον αφορά τα ονόματα, στον Ληξιαρχικό Κώδικα Σύλλης (βιβλίο γεννήσεων και βαπτίσεων 1890-1921) ο Τάκης Σαλκιτζόγλου αναφέρει ως «Τουρκογενή» γυναικεία ονόματα τα «Βαΐράμα ή Παΐράμα (εκ του Μπαΐράμα), Ναζλού, Σουλτάνα, Φεριδά». (Έχω πιάσει και το «Βαλιδέ» αλλά δεν συγκράτησα την σελίδα.)

  84. Spiridione said

    80. Για την ακρίβεια Αμίρισσα, η γυν. του αμιρά, δηλ. αφέντρα, κυρά

  85. sarant said

    80-84 Δυστυχώς το λεξικό αυτό δεν το έχω εδώ που είμαι τώρα.

    Πάντως, δεν είχα συνειδητοποιήσει την ετυμολογία της Αμερσούδας!

  86. Πέπε said

    Λοιπόν, άκρως ενδιαφέροντα όλα αυτά για την Αμερσούδα-Μυρσίνη-Εμίρισσα! Δε θα πήγαινε ο νους μου. Νίκο #85, ποιο λεξικό;

    (Κάθομαι και σκέφτομαι τώρα μια θεια, σύζυγο Εμίρου/Αμιρά, με τρία βρακιά -ταιριαστό στο μεγαλείο και την πολυτέλειά της- να κατουριέται γιατί δεν πρόλαβε να τα κατεβάσει…)

  87. Μαρία said

    86
    Απουσίαζες;
    https://sarantakos.wordpress.com/2022/11/11/mpampiniotis-10/

  88. Στέλιος Α' said

    Από την ενάτη Ιουλίου του Βασίλη Μιχαηλίδη, ο τούρκος διοικητής προσφωνεί τον αρχιεπίσκοπο Κύπρου:
    «Πασ’ πίσκοπε Τζιυπριανέ, μιλλέτ πασιή του τόπου,
    εγύρεψα σε να σου πω πως είμαι προσταμένος
    απού την Πόρταν τζιαι κρατώ στο σιέριν μου φερμάνιν
    http://kypros.org/Poetry/Enati/enati-6.htm

  89. Πέπε said

    87
    Εξακολουθώ να μη βλέπω πού αναφέρθηκε το λεξικό, ώστε η απάντηση να λέει «ΑΥΤΟ το λεξικό…»

  90. sarant said

    86-89 Το Λεξικό Κυρίων Ονομάτων του Μπαμπινιώτη, που το παρουσιάσαμε στο άρθρο αυτό. Δεν το έχω εδώ και δεν ξέρω αν έχει την Αμερσούδα.

  91. ΧριστιανoΜπoλσεβίκoς said

    Πολύ ωραίο και το σημερινό. Πρόπέρσι βλέπαμε ένα τούρκικο σήριαλ «Ο γιατρός» και η πρωταγωνίστρια λέγονταν Ναζλί(έτσι γράφονταν στους υπότιτλους).

  92. BLOG_OTI_NANAI said

    Υπάρχει και αυτή η σύνδεση:

  93. Πέπε said

    Βασικά δεν είχα δει το #81. Τώρα το πρόσεξα. Αυτό απαντά στο 89 μου. Κατά τα άλλα, κατάλαβα βέβαια τι μου είπε η Μαρία.

  94. 91 Συγγνώμη, βλέπαμε πρόπερσυ τουρκική σειρά με Ναζλί αλλά όχι τη σειρά που τα ξεκίνησε όλα, με τον έρωτα Ναζλί και Νίκου, το 2005;

  95. ΧριστιανoΜπoλσεβίκoς said

    94 Δεν έβλεπα σήριαλ το 2005, μετά 2014 στράβωσε το πράγμα!

  96. BLOG_OTI_NANAI said

    Και εδώ:

  97. BLOG_OTI_NANAI said

    96: Ν. Ταχινοσλής, «Μορφές του Δημήτριος στο νομό Σερρών», Ελληνικά 43.1 (1993)

  98. sarant said

    92-96 Άλλη άποψη ο ένας, άλλη ο άλλος, άλλη πιο πάνω, ως τώρα τρεις θεωρίες βλέπω, όσες και τα βρακιά που φορεί η θεια μ’ η Αμιρσούδα!

  99. Spiridione said

    98. Δες εδώ το γνωστό του Δύτη
    https://www.google.com/search?q=%22%CE%B1%CE%BC%CE%BF%CE%B9%CF%81%CE%AF%CF%83%CF%83%CE%B7%CF%82%22&oq=%22%CE%B1%CE%BC%CE%BF%CE%B9%CF%81%CE%AF%CF%83%CF%83%CE%B7%CF%82%22&aqs=chrome..69i57j0i13i30l8.16112j1j7&client=ms-android-samsung-ss&sourceid=chrome-mobile&ie=UTF-8&chrome_dse_attribution=1

  100. 99 Α, δεν ήξερα ότι είχε γράψει και τέτοια ο πολυσχιδής φίλος μου ο Φωκίων!

  101. Μαρία said

    99
    Είδα κι έπαθα για να καταλάβω. Το λινκ βγάζει τους απανταχού Αμοιρίδηδες.
    100
    Αυτό για το Χούμκος κάπου το είχα πετύχει τυχαία, ίσως λόγω 17 Νοέμβρη 🙂

    Click to access ekd_peel_53_2_Kotzageorgis.pdf

  102. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    99 (Από το λινκ ) αμοιρίσσης: Αμίρισσα < υστερομεσν. αμίρισσα (1) «η γυναίκα του αμιρά», (2) (ως θωπευτική προσφώνηση) «αφέντρα, κυρά» < αμιράς

    Αμιράς (ο) ή τα Αμιρά, χωριό στα δυτικά της Ιεράπετρας, σύνορο με Ν.Ηρακλείου, γνωστό από το Ολοκαύτωμα της Βιάννου το Σεπτέμβρη του ’43.

    ….
    και επώνυμο Ναζλής

  103. Πέπε said

    Σεισμός απίστευτης διάρκειας μόλις τώρα

  104. Μαρία said

    103
    Ω ναι https://www.emsc-csem.org/Earthquake/earthquake.php?id=1191220

  105. Πέπε said

    104
    Τον έψαξα κι εγώ, και βρήκα ελαφρώς άλλα. Τριαντατόσα χλμ από Σητεία, και περίπου άλλα τόσα από Αγιά Μαρίνα (της Κάσου;)

    Του Αρκαλοχωρίου τον θυμάμαι πολύ καλά εδώ στο Ηράκλειο. Ετούτος εδώ δεν ήταν τόσο δυνατός, αλλά η διάρκεια ήταν εντυπωσιακή. Ίσως σαν έναν από τους μετασεισμούς του Αρκαλοχωρίου, αν όχι και μακρύτερος.

  106. Μαρία said

    105
    https://www.emsc-csem.org/Earthquake/earthquake.php?id=1191220#map

  107. BLOG_OTI_NANAI said

    98: 🙂

  108. Costas Papathanasiou said

    Καλημέρα.
    «Τόσο μπορώ να θυμηθώ, όμως απόμειναν παντοτινά στο νου μου τα πλατιά και χαμηλά μαρμάρινα σκαλοπάτια του σπιτιού της στο “Βερχανέ” (εκεί εγκαταστάθηκε μετά το θάνατό της η “Ελληνική Λέσχη τής Σμύρνης”), όταν πηγαί¬ναμε να τής ζητήσουμε συχώρεση για να κοινωνήσουμε.»
    Συμπτωματικά(;), Γιώργος Σκαλιώτης ήταν το ψευδώνυμο το οποίο χρησιμοποίησε ο Σ. το 1921 ως συνεργάτης στο φοιτητικό περιοδικό “Βωμός” που έβγαινε στο Παρίσι. Τότε που έγραφε στην αδελφή του(βλ.Ιωάννα Τσάτσου “Ο αδελφός μου Γιώργος Σεφέρης”,1973): “Κουράστηκα πια από την υποκρισία των ανθρώπων και της ξενητειάς…(Ιανουάριος 1920, σ.72).”/ “Θα ήθελα να γράψω ένα ωραίο ποίημα, το πιο ωραίο που γράφτηκε ποτές και ύστερα να πεθάνω(9.9.1921, σ.138)”,/ “Πάντα θ’αποθυμώ κάτι μακρινό, πάντα θάθελα να φτάξω κάτι άπιαστο.. (30.12.1921, σ.146)”.
    Όμως. κινώντας για το άφταστο ο Σεφέρης, (που, όπως και τόσοι άλλοι πριν, ζητά να βρει και τί είναι άνθρωπος: “Μην είναι αυτό που μεταδίνει τη ζωή;” ) αναγνωρίζει ότι: “το μεγάλο και βασικό και βαθύτερο πρόβλημα μέσα μου είναι το πρόβλημα της αγάπης. Η στάση μου απέναντι στον κόσμο είναι μια στάση αγάπης ή μη αγάπης”(Μέρες Β’, σ. 109-110), για την επίλυση του οποίου απαιτείται και “αυτή η άφεση, αυτή η εμπιστοσύνη στο άγνωστο, αυτό το βάδισμα στα σκοτεινά, που σημειώνει ο Ιωάννης του Σταυρού”( Μέρες Δ’ σ.331).
    Εξ άλλου, την ιδέα ευσεβών καβαφικών σκαλιών που ανεβάζουν έναν πλάνητα, εκ γενετής και εξ επαγγέλματος, σαν τον Σ., για στέγαση και της δικής του ποιητικής θεωρίας, εν αρμονία Ανατολής και Δύσης, την βρίσκουμε και στο ποίημα “Το σπίτι κοντά στη θάλασσα”, όπου χαρακτηριστική η πατριαρχική ασπρόμαυρη μορφή (νυμφίου, ιεράρχη ή αποδημούντος κύρη) και η ομηρική του οδηγήτρια γυναικεία φιγούρα (Ελένη/Αφροδίτη/Μαία/Κίρκη, με μέση δαχτυλίδι και πεταλούδισμα ματιών):
    “Τα σπίτια που είχα μου τα πήραν. Έτυχε/ να ’ναι τα χρόνια δίσεχτα· πολέμοι χαλασμοί ξενιτεμοί·/(Τα σπίτια …) πεισματώνουν/ μ’ εκείνους που έμειναν μ’ εκείνους που έφυγαν/ μ’ άλλους που θα γυρίζανε αν μπορούσαν/ ή που χαθήκαν, τώρα που έγινε/ ο κόσμος ένα απέραντο ξενοδοχείο. //(…)συλλογιέμαι/ πως κάποιος ετοιμάζεται να ’ρθεί, πως τον στολίζουν/ μ’ άσπρα και μαύρα ρούχα με πολύχρωμα κοσμήματα/(…)να ’ρθεί να μ’ αποχαιρετήσει·/ ή, μια γυναίκα ελικοβλέφαρη βαθύζωνη/ γυρίζοντας από λιμάνια μεσημβρινά,/Σμύρνη Ρόδο Συρακούσες Αλεξάντρεια,/(…)/ πως ανεβαίνει τα σκαλιά χωρίς να βλέπει/ εκείνους που κοιμήθηκαν κάτω απ’ τη σκάλα.// Ξέρεις τα σπίτια πεισματώνουν εύκολα, σαν τα γυμνώσεις.”
    Μοιάζει λοιπόν κι ο ποιητικός του προορισμός, σαν άσκηση ισορροπίας κόσμου άσπρου-μαύρου εντός του, σ’ ένα αιγινήτικο ηλιοστάσι θερινό (:“Σε κοίταζα μ’ όλο το φως και το σκοτάδι που έχω” ) ή διαστολής του σε έκρηξη αττικών χρωμάτων γύρω (:“Η μαύρη και αγγελική αττική μέρα” βλ. Μέρες Ε’, σ.37-38).
    Και ένας τέτοιος νόστος πνεύματος–διευρυμένου και από εστία ελληνική ορμώμενου– ίσως μας λέει πως και για κάθε άνθρωπο υπάρχει μία σκάλα με πολλά πρώτα σκαλιά πνιγμένα στο σκοτάδι, που όσο όμως τα ανεβαίνεις τόσο η θέα καλυτερεύει, ώς να φανεί στο τέλος πως το φως έφεγγε πάντα μέσα σου κι η σκάλα υπάρχει για όσο και του νου η μαυρίλα που ξαστοχά πως, πλάι στο κύμα, σε ίδιο σπίτι, δίχως πείσματα και για όλους φιλικό, πάντα γυμνός γεννιέσαι και όλο φεύγεις, ποθώντας γυρισμό να προσκυνήσεις και το τάμα σου να αφήσεις που θα κοσμήσει τη δική σου, τη γυμνή, της γέννας σου γωνιά.
    Τη δική του, ο Σεφέρης, είναι βέβαιο πως την έντυσε και με το παραπάνω.

  109. sarant said

    99-102κε Μάλιστα, πειστικό, μερσί.

  110. Καλημέρα
    84 Ε, ναι

    85 Εμ, δεν έχεις Αμερσούδες στο σόι σου 🙂

    86 Καλή η προσπάθεια της Βέμπο να προφέρει τα Μυτιλινιά, αλλά εκεί στο τέλος γίνεται χαμός. Όποιος βρει τι λέει κερδίζει χρυσή σπαμακόπιτα!

    91 – 94 Ναι στο πρώτο τούρκικο σήριαλ που εμφανίστηκε στην ελληνική τηλεόραση πριν κοντά 20 χρόνια (Τα σύνορα της αγάπης με τους μπακλαβατζήδες και τον Νίκο), Ναζλί η πρωταγωνίστρια.

    98 Άμα θες ντε και καλά ελληνική καταγωγή πας κι ανάποδα 🙂 Εγώ αυτά που ξέρω πραχτικά λέω (όλες οι Αμερσούδες Μυρσίνες έχουν γίνει). Αλλά μάλλον σε πείσαμε 🙂

  111. Πέπε said

    110 #86
    Αν λες εκεί με τον αγγελομάτη / αγκυλομάτη / αυγουλομάτη, πολλά άξια παλικάρια έχασαν τη ζωή τους στη μάχη της αποκρυπτογράφησης… Παρά ταύτα, την προσπάθεια της Βέμπο τη βρίσκω, κι εγώ, καλύτερη από άλλες της ίδιας, από το πασίγνωστο Ευζωνάκι γοργό μέχρι ένα σωρό άλλα δήθεν βλάχικα εκείνης της εποχής, που τα σφάζει ανηλεώς…

  112. Alexis said

    #111: Εγώ όλες αυτές τις εκτελέσεις της Βέμπο με δήθεν «χωριάτικη» προφορά τις θεωρώ φριχτές.
    Μου θυμίζουν αυτό, το επίσης φριχτό:

  113. 111 Ναι, με τον αγγελομάτη. Μα δεν χρειάζεται αποκρυπτογράφηση αν ξέρεις τι λέει. Βέβαια όπως το λέει (αλλά δεν νομίζω να το ήξερε και η ίδια, να της τόχαν πει δηλαδή οι γύρω).
    συ λιγνέ τς ατζιλουμακ
    έβγα στου πιργέλ κουμμακ
    να σι δω μι τόνα μακ
    να πιράσει του μιρακ

    Πάει να πει:
    εσύ λιγνέ κι αγγελομάτη
    βγες στο πυργάκι κομματάκι
    να σε δω με τόνα μάτι
    να περάσει το μεράκι

    Απορίες;

  114. Πέπε said

    113
    Μωρέ μπράβο! Είχα χάσει κάθε ελπίδα ότι κάποιος θα μου το εξηγούσε!

  115. Πέπε said

    113 ξανά
    Πάντως τα μυτιληνιά τα πάω με τρέλα! Είναι ό,τι πιο χάρντκορ διαθέτουμε σε βούικια φωνολογία, απ’ όσο ξέρω τουλάχιστον.

    Στην ουσία δύο φωνολογικά φαινόμενα έχουν όλα κι όλα: τον γνωστό βόρειο φωνηεντισμό (άτονα ο και ε > ου και ι, άτονα ου και ι χάνονται), και την ουράνωση των συμφώνων πριν από πρωτογενές ι. Αλλά μ’ αυτή την ουράνωση κάνουν παπάδες:
    – λjι και νjι. Αυτό είναι ευκολάκι.
    – τα κ, γκ τσhιτακίζονται (και πριν από ε, άρα, εδώ, και πριν από δευτερογενές ι = άτονο ε). Λίγο πιο προχώ, αλλά το ξέρουμε και από τους νοτίους, στερεοτυπικά τους Κρητικούς αλλά όχι μόνο. Για τα χ, γ και το ημίφωνο j (π.χ. χέρια) δεν ξέρω, νομίζω όχι.
    – το σ γίνεται sh: shυ λιγνέ! Εδώ χοντραίνει το παιχνίδι.
    – και το κορυφαίο, τα τ, ντ γίνονται κj, γκj (κκ, γκκ στη γραφή του Δ. Χώρου): αντζhιλουμάκj = αγγελομάτη!!

    Αν προσθέσουμε και κάτι ακόμα που έχω διαβάσει αλλά δεν το έχω ακούσει ιδίοις όμμασι και δεν ξέρω τι έκταση έχει, ότι υπό κάποιες προϋποθέσεις τρέπουν και το μ σε π, γίνεται φανερό πως οτιδήποτε άλλο σε ΒΙ προφορά είναι απλές οδοντόκρεμες.

  116. gbaloglou said

    Έψαξα καλού κακού στο TLG για Μυρσίνη και δεν βρήκα καμμία, βρέθηκε όμως Μύρσινος ακριβώς στο τέλος (TLG #1342 για «μυρσιν», Παλατινή Ανθολογία, Anthologia Graecea Appendix, όπου επίσης και Μυρσινέα, TLG #1340) 🙂 [E, ναι, υπάρχει και Μύρσινος Ήλιδος, πόλις Ηλείας. (Προ καιρού είδα όνομα Μερσίνα σε κηδειόχαρτο και συγκινήθηκα, καθότι λιμήν αναχωρήσεως Καππαδοκών και άλλων…)]

  117. 115# Πέπε, για λόγους επιστημονικής αξιοπιστίας και ακρίβειας, εδώ να μας λες μόνο για πράγματα που τα έχεις ακούσει ιδίοις όμμασι 🙂

  118. sarant said

    115 Το τ –> κ όχι σε όλη τη Μυτιλήνη. Στη χώρα δεν το λένε, στο Πλωμάρι το λένε. Νομίζω.

  119. Καλημέρα
    118 Έτσι και περισσότερο. Στα Πλωμάρια ναι (κι όχι σ’ όλα τα χωριά) στο υπόλοιπο νησί όχι (εκτός από παλιά κατάλοιπα, όπως στο τραγούδι αυτό). Τα Πλωμαρίτικα και τα Αγιασώτικα είναι απ’ τα πιο βαριά. Οι Πολυχνιάτες π.χ. με κορόιδευαν το 1977 ακόμα για το πώς μίλαγα!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: