Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘Άχθος Αρούρης’ Category

Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης – Το χτίσιμο του σπιτιού

Posted by sarant στο 28 Ιουλίου, 2015

Εδώ και κάμποσο καιρό έχω αρχίσει να δημοσιεύω, κάθε δεύτερη Τρίτη, αποσπάσματα από το βιβλίο του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, “Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης” (εκδ. Ερατώ, 1995, εξαντλημένο), που είναι μια βιογραφία του παππού μου, του Νίκου Σαραντάκου (1903-1977), ο οποίος είχε το ψευδώνυμο Άχθος Αρούρης (που είναι ομηρική έκφραση και σημαίνει ‘βάρος της γης’). Η σημερινή συνέχεια είναι η τεσσαρακοστή έβδομη και είναι η τρίτη του δέκατου κεφαλαίου, που επιγράφεται «Ανασυγκρότηση». Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Βρισκόμαστε στα 1949-50, στην Αθήνα, όπου ο παππούς μου έχει πιάσει δουλειά στο εγκυκλοπαιδικό λεξικό του Ηλίου (ένα θέμα που μας απασχόλησε στις δύο προηγούμενες συνέχειες.

mimis_jpeg_χχsmallΣτο οικόπεδο που αγόρασε στην Αμφιθέα, ο Νίκος έχτισε την άνοιξη του 49 ένα ευρύχωρο και φωτεινό σπίτι, που τέλειωσε τον Οχτώβρη και την 1η Νοεμβρίου μετακόμισαν εκεί από το γιαπί της Νέας Σμύρνης. Ηταν ένα σπίτι μακροστενο, την πρόσοψη του οποίου έπιανε ένα μεγάλο σαλόνι 6 Χ 4 μέτρα. Αμέσως μετά ήταν η τραπεζαρία η κουζίνα, το λουτρό και στο πίσω μέρος δύο υπνοδωμάτια. Κάτω από τα υπνοδωμάτια είχε φτιάσει ένα μεγάλο υπόγειο. Το υπόγειο αυτό ήταν το πρώτο κομμάτι του σπιτιού που ολοκληρώθηκε κι όταν το είδαν στεγασμένο, η Ελένη είπε με αγαλλίαση

— Τώρα, ό,τι και να γίνει, έχουμε ένα μέρος δικό μας να μείνουμε.

Στο υπόγειο αυτό ο ποιητής εγκατέστησε το εργαστήριό του. Μόλο που δε συνέχισε τη «βιοτεχνία πλαγγονιδίων», όπως την έλεγε χωρατεύοντας, διατήρησε τον εξοπλισμό της κι έφτιαχνε για το κέφι του επίχαλκα αγαλματίδια και ανάγλυφα, αντίγραφα των αρχαίων.

Το σπίτι εγκαινιάστηκε με μεγάλο γλέντι, όπου εκτός από το σόι που ήρθε σύσσωμο, παραβρέθηκαν πολλοί γνωστοί και φίλοι, ο γείτονας τους πλέον Γιώργος Βαλέτας, ο Νίκος ο Σωτηράκης, που σύντομα εγκαταστάθηκε κι αυτός κοντά τους, ο Κώστας ο Μάκιστος, ο Ηλίας ο Παρασκευαϊδης και άλλοι Μυτιληνιοί φερμένοι από τη φορά των γεγονότων στην Αθήνα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Άχθος Αρούρης, Αναμνήσεις, Βιογραφίες, Δημήτρης Σαραντάκος, Μεταπολεμικά | Με ετικέτα: , , , | 67 Comments »

Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης – Στην Εγκυκλοπαίδεια του Ηλίου ΙΙ

Posted by sarant στο 14 Ιουλίου, 2015

Η επικαιρότητα είναι πυκνή και δραματική, αλλά το ιστολόγιο έχει και δικούς του ρυθμούς. Έτσι, σήμερα θα κάνουμε μιαν ανάπαυλα. Πράγματι, εδώ και κάμποσο καιρό έχω αρχίσει να δημοσιεύω, κάθε δεύτερη Τρίτη, αποσπάσματα από το βιβλίο του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, “Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης” (εκδ. Ερατώ, 1995, εξαντλημένο), που είναι μια βιογραφία του παππού μου, του Νίκου Σαραντάκου (1903-1977), ο οποίος είχε το ψευδώνυμο Άχθος Αρούρης (που είναι ομηρική έκφραση και σημαίνει ‘βάρος της γης’). Η σημερινή συνέχεια είναι η τεσσαρακοστή έκτη και είναι η δεύτερη του δέκατου κεφαλαίου, που επιγράφεται «Ανασυγκρότηση». Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Βρισκόμαστε στα 1948, στην Αθήνα και ο παππούς μου έχει πιάσει δουλειά στο γνωστό εγκυκλοπαιδικό λεξικό του Ηλίου, ένα θέμα που το ξεκινήσαμε στην προηγούμενη συνέχεια και που ολοκληρώνεται εδώ.

mimis_jpeg_χχsmall       Με στενή φιλία συνδέθηκε ο ποιητής και με το Βασίλη τον Κοχλατζή, μόνιμο συντάκτη του Λεξικού, που ήταν πολύγλωσσος και τέρας μνήμης. Ηξερε αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά, ιταλικά, ισπανικά, ρωσικά. βουλγάρικα, αραβικά, περσικά, τουρκικά, εβραίικα και… κινέζικα. Οταν κάποτε καθώς το ‘φερε η κουβέντα ισχυρίστηκε πως ξέρει κινέζικα ο Πασσάς δεν το πίστεψε και τον αποπήρε.

— Μη θαρρείς πως είμαστε τίποτε αμερικανάκια και χάφτουμε ό,τι μας ξεφουρνίζεις. Νομίζεις πως δε μπορώ να αποδείξω πως μας δουλεύεις;

Μια και δυο πήγε στην Κινεζική Πρεσβεία, (της Εθνικιστικής Κίνας τότε), και λίγες μέρες αργότερα κουβάλησε στη σύνταξη έναν ευγενέστατο υπάλληλό της. Ο Βασίλης όμως του μίλησε με άνεση και για πολλήν ώρα και τελικά ο Κινέζος γύρισε κι είπε του Πασσά στα γαλλικά:

— Υπήρξε για μένα ευχάριστη έκπληξη, να συναντήσω έναν Ελληνα που κατέχει τόσο καλά τη γλώσσα μας.

Από τότε ο Πασσάς έπινε νερό στο όνομα του Βασίλη, ο δε Νίκος του απένειμε τον τίτλο του «απόφοιτου του Διεθνούς Πανεπιστημίου». (Το 1982 ο Βασίλης Κοχλατζής εξέδωσε σε ελληνική γλώσσα μια Μέθοδο της κινεζικής γλώσσας, μοναδικό επίτευγμα τόσο από γλωσσικής και εκπαιδευτικής πλευράς, όσο και από καθαρά τεχνικής, π.χ. στην εκτύπωση των κινέζικων χαρακτήρων).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Άχθος Αρούρης, Αναμνήσεις, Βιογραφίες, Δημήτρης Σαραντάκος, Μεταπολεμικά | Με ετικέτα: , , , , , , | 174 Comments »

Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης: Στην Εγκυκλοπαίδεια του Ηλίου – Ι

Posted by sarant στο 30 Ιουνίου, 2015

Εδώ και κάμποσο καιρό έχω αρχίσει να δημοσιεύω, κάθε δεύτερη Τρίτη, αποσπάσματα από το βιβλίο του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, “Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης” (εκδ. Ερατώ, 1995, εξαντλημένο), που είναι μια βιογραφία του παππού μου, του Νίκου Σαραντάκου (1903-1977), ο οποίος είχε το ψευδώνυμο Άχθος Αρούρης (που είναι ομηρική έκφραση και σημαίνει ‘βάρος της γης’). Η σημερινή συνέχεια είναι η τεσσαρακοστή πέμπτη και είναι η πρώτη του δέκατου κεφαλαίου, που επιγράφεται «Ανασυγκρότηση». Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Βρισκόμαστε στα 1948, στην Αθήνα και ο παππούς μου πιάνει δουλειά στο γνωστό εγκυκλοπαιδικό λεξικό του Ηλίου, ένα θέμα που θα μας απασχολήσει και στην επόμενη συνέχεια.

mimis_jpeg_χχsmallΟ ποιητής έπιασε δουλειά στο εγκυκλοπαιδικό λεξικό του Ηλίου το καλοκαίρι του 48. Από την αρχή τα πήγε πολύ καλά με το αφεντικό της επιχείρησης κι αυτό φάνηκε σ’ όλους περίεργο, γιατί ο Ιωάννης Δ. Πασσάς ήταν δύσκολος άνθρωπος. Αυτοδημιούργητος και χωρίς σπουδαία μέσα ή γνωριμίες στην αρχή της καριέρας του, πάλεψε σκληρά για να επιβιώσει. Η άνοδος του στην κοινωνική κλίμακα δεν απάλυνε καθόλου τον δύστροπο χαρακτήρα του. Οπως κάθε πολύ πλούσιος, ήταν καχύποπτος και φανταζόταν πως όποιος τον πλησίαζε αποσκοπούσε να του αποσπάσει πολλά ή λίγα λεφτά. Στους κύκλους των δημοσιογράφων και των εκδοτών είχε κύρος και αντιπάθειες. Κύρος για τα λεφτά και τις πετυχημένες εκδόσεις του, αντιπάθειες για το κακότροπο του χαρακτήρα του και τη σκληρότητα των συναλλαγών του. Οπως οι περισσότεροι αυτοδημιούργητοι, το ευχαριστιόταν να στραπατσάρει όσους «καθώς πρέπει» τύχαινε να πέσουν στην ανάγκη του, δεν πάει να ‘τανε καθηγητές Πανεπιστημίου ή βουλευτές ή και υπουργοί ακόμα και το έκανε με τον πιο απρεπή και προκλητικό τρόπο. Τις σχέσεις του με τους εκπρόσωπους του καλού κόσμου και ιδίως της ακαδημαϊκής πτέρυγας, χαρακτήριζε η αθυροστομία των λόγων και η χοντράδα των τρόπων του.

Παιδί ακόμα «ροβόλησε από το χωριό του για να ξεκλειδώσει το φούρνο» για να θυμηθώ τη διατύπωση του κυρίου Θεόδωρου. Μοναχό του εφόδιο τα γράμματα του Σχολαρχείου που φαίνεται πως τότε, στη δεκαετία του ’10, ήταν πολύ καλό σχολείο. Ο Πασσάς πάντως στο σχολαρχείο έμαθε πολύ καλή ορθογραφία και γραμματική της καθαρεύουσας και της αρχαίας και του άρεσε να διαβάζει στο πρωτότυπο τον Ξενοφώντα και το Θουκυδίδη. Επιασε δουλειά ως διορθωτής στην «Ακρόπολη» του Βλάση Γαβριηλίδη, αλλά δεν έμεινε για πολύ στο χαμηλότερο αυτό σκαλί της δημοσιογραφικής κλίμακας ούτε άλλωστε και στην εφημερίδα, όπου οι πληρωμές του προσωπικού ήταν άταχτες και απροσδιόριστου ύψους. Πήγε στο «Εμπρός» κι αργότερα στη «Νέα Ημέρα» η οποία τον έστειλε πολεμικόν ανταποκριτή στο μέτωπο της Μικρασίας. Κατά την περίοδο της παντοδυναμίας του Βενιζέλου, έβγαλε δική του εφημερίδα που χτυπούσε πολύ τσουχτερά το Λαϊκό Κόμμα. Μετά το κίνημα του 35 η εφημερίδα του απαγορεύτηκε κι ο ίδιος έφυγε στη Γαλλία. Γύρισε λίγο αργότερα μεταμορφωμένος σε διαπρύσιο υποστηριχτή της μοναρχίας, όπως άλλωστε είχε γίνει κι ο ίδιος ο Βενιζέλος.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Άχθος Αρούρης, Αναμνήσεις, Βιογραφίες, Δημήτρης Σαραντάκος, Μεταπολεμικά | Με ετικέτα: , , , , , | 83 Comments »

Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης: Η βιοτεχνία πλαγγονιδίων

Posted by sarant στο 16 Ιουνίου, 2015

Εδώ και κάμποσο καιρό έχω αρχίσει να δημοσιεύω, κάθε δεύτερη Τρίτη, αποσπάσματα από το βιβλίο του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, “Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης” (εκδ. Ερατώ, 1995, εξαντλημένο), που είναι μια βιογραφία του παππού μου, του Νίκου Σαραντάκου (1903-1977), ο οποίος είχε το ψευδώνυμο Άχθος Αρούρης (που είναι ομηρική έκφραση και σημαίνει ‘βάρος της γης’). Η σημερινή συνέχεια είναι η τεσσαρακοστή τέταρτη. Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Βρισκόμαστε στα 1946-47 και ο ποιητής έχει μετακομίσει οικογενειακώς στην Αθήνα.

Τα επεισόδια της σημερινής συνέχειας τα έχει αφηγηθεί ξανά ο πατέρας μου στο αυτοβιογραφικό του αφήγημα «Εφτά ευτυχισμένα καλοκαίρια», που το έχουμε παρουσιάσει εδώ παλιότερα -οπότε, ίσως σας είναι οικεία, αν και τότε τα είχαμε δει από άλλη οπτική γωνία.

Πλαγγονίδια είναι τα κουκλάκια. Δείτε και ένα επεξηγηματικό υστερόγραφο.

mimis_jpeg_χχsmallΤον Οκτώβρη του 1946 ο ποιητής με την οικογένεια του εγκαταστάθηκε στη Νέα Σμύρνη, στη συνοικία Αγία Παρασκευή, Σηλυβρίας 52, σε ένα ημιτελές σπίτι, του οποίου κατοικήσιμα ήταν μόνο τα δυο δωμάτια και το υπόγειο. Τα υπόλοιπα δυο δωμάτια ήταν γιαπί, χωρίς σοβάδες, πατώματα και τζαμιλίκια. Τέτοια σπίτια υπήρχαν το 1946 άφθονα σε προάστια με εύπορο πληθυσμό, όπως η Νέα Σμύρνη και η Νέα Φι­λαδέλφεια, που στις παραμονές του πολέμου είχαν γνωρίσει μεγάλη οικοδομική δραστηριότητα, η οποία ανακόπηκε με τον πόλεμο για να συνεχιστεί πολύ πιο ορμητικά στις δεκαετίες του ’50 και ’60. Για την ώρα, παραμονές του Εμφύλιου, πολλά από τα σπίτια που ο πόλεμος τα βρήκε στους σοβάδες ή στα πατώματα μέναν έτσι, περιμένοντας καλύτερες μέρες.

Ο Νίκος με την Ελένη, το γιο του και τη Βαγγελιτσα, την ανιψιά της Ελένης που τους είχε ακολουθήσει οτην Αθήνα, ρίχτηκαν στη δουλειά και με λίγα μέσα και πολλή επινοητικότητα και φαντασία κατάφεραν όχι μόνο να κάνουν το εσωτερικό του ζεστό και κατοικήσιμο, αλλά να του δώσουν ευχάριστη όψη. Για την εξωτερική εμφάνιση του σπιτιού βεβαίως δε γινόταν λόγος, έμεινε γιαπί.

Με την Τράπεζα δεν έγινε φυσικά τίποτα. Οι συνάδελφοί του στο Κεντρικό του ’παν να μην ελπίζει. Ήδη άρχιζε να εφαρμόζεται το Θ’ Ψήφισμα «Περί εξυγιάνσεωςτων δημοσίων υπηρεσιών» που είχε ως συνέπεια την απόλυση χιλιάδων ανθρώπων. Το μόνο που πέτυχε ήταν να του καταβάλλεται το 1/3 των αποδοχών του μέχρις ότου θα γινό­ταν η δίκη του. Ο ποιητής αντιμετωπίζοντας σοβαρότατο πρόβλημα επιβίωσης, έβαλε κάτω όλη τη φαντασία του και τις απέραντες γνώ­σεις του και τελικά βρήκε τη λύση. Αποφάσισε να ασχοληθεί με την κατασκευή παιδικών παιχνιδιών, και ειδικότερα με μικρά κουκλάκια. Ο κυριότερος προμηθευτής παιχνιδιών προπολεμικά ήταν η Γερμανία, που τώρα βρισκόταν σε ερείπια. Το εργαστήριο το εγκατέστησε στο υπόγειο και δανείστηκε από τον Γιώργο και τον Γιάννη ένα ποσό για ν’ αρχίσει.

Αγόρασε δυο τρεις τύπους από κουκλάκια, που είχαν το μεγαλύ­τερο τράβηγμα, τους έβγαλε εκμαγεία γύψινα και απ’ αυτά έφτιασε πολλά κοίλα χάλκινα καλούπια, με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής. Ενίσχυσε τα καλούπια χύνοντας γύρω τους, εξωτερικά, μολύβι και άρχισε την παραγωγή. Γέμιζε τα καλούπια με ένα ειδικό μείγμα μαγνησίας και χλωριούχου μαγνησίου, που όταν σκλήραινε έδινε μια στιλπνή, συμπαγή, χωρίς πόρους μάζα, σαν αλάβαστρο. Σε λίγο ήταν σε θέση να παράγει εκατό κομμάτια τη μέρα. Ο γιος του τα έβαφε με χρώμα ντούκο και η Ελένη με τη Βαγγελίτσα τα ντύναν με φορεματάκια που φτιάχναν μόνες τους.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Άχθος Αρούρης, Αναμνήσεις, Βιογραφίες, Δημήτρης Σαραντάκος | Με ετικέτα: , , , | 74 Comments »

Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης: Εγκατάσταση στο… Ντάντσιχ

Posted by sarant στο 2 Ιουνίου, 2015

Εδώ και κάμποσο καιρό έχω αρχίσει να δημοσιεύω, κάθε δεύτερη Τρίτη, αποσπάσματα από το βιβλίο του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, “Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης” (εκδ. Ερατώ, 1995, εξαντλημένο), που είναι μια βιογραφία του παππού μου, του Νίκου Σαραντάκου (1903-1977), ο οποίος είχε το ψευδώνυμο Άχθος Αρούρης (που είναι ομηρική έκφραση και σημαίνει ‘βάρος της γης’). Η σημερινή συνέχεια είναι η τεσσαρακοστή δεύτερη και είναι η τριτη του 9ου κεφαλαίου. Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Βρισκόμαστε στα 1946 και ο ποιητής αποφυλακίζεται ώσπου να δικαστεί και αποφασίζει να μετοικήσει στην Αθήνα -οπότε η δράση μεταφέρεται εκεί.

Ο τίτλος του σημερινού αποσπάσματος είναι ελαφρώς παραπλανητικός, αλλά μού άρεσε. Όπως και το προηγούμενο απόσπασμα, και το σημερινό αφηγείται στην αρχή ιστορίες της Κατοχής, τις περιπέτειες του Γιώργου και του Μιχάλη Σαραντάκου, αδελφών του ποιητή.

mimis_jpeg_χχsmallΟ Γιώργος [αδελφός του ποιητή] είχε αποσπαστεί από τους Γερμανούς, που είχαν φυ­σικά επιτάξει τη Συρματουργία του Αγγελόπουλου, ως διευθυντής σε ένα μικρό εργοστάσιο μεταλλικών κουμπιών στον Πειραιά, που το είχαν επίσης επιτάξει. Τώρα το εργοστάσιο αυτό έφτιαχνε επάργυ­ρα και επίχρυσα κουμπιά για τις στολές των Γερμανών αξιωματικών. Σε πολύ σύντομο διάστημα ο Γιώργος με μερικούς άλλους εαμίτες εργάτες οργάνωσαν στο ΕΑΜ το σύνολο των απασχολούμενων στο εργοστάσιο και άρχισαν να αφαιρούν, για λογαριασμό της Οργάνω­σης, τα δύο τρίτα του μεταλλικού χρυσού και αργύρου που τους έδι­ναν οι Γερμανοί για ανόδια (τα ηλεκτρόδια της ανόδου, που αποτελούνται από το μέταλλο με το οποίο γίνεται η επιμετάλλωση). Ο Γιώργος, εμπειρότατος γαλβανοτέχνης, είχε βρει τρόπο να νοθεύει το χρυσό και τον άργυρο χωρίς να προδίδεται η νοθεία από την εμφάνιση των κουμπιών, παρά μόνο με χημική ανάλυση, η οποία όμως ως τότε δε γινόταν.

Όπως ήταν όμως φυσικό τελικά οι Γερμανοί μυρίστηκαν τη νοθεία και τότε η Οργάνωση του εργοστασίου, έγκαιρα ειδοποιημένη, έβα­λε φωτιά στο κτίριο που κάηκε ως τα θεμέλια. Ύστερα από αυτό, το φθινόπωρο του ’43, ο Γιώργος έφυγε οικογενειακώς από την Αθήνα και πήγε στη Μάνη, όπου αναδείχτηκε ηγέτης της τοπικής οργάνω­σης του ΕΑΜ, στη θέση του δολοφονημένου Κλέαρχου Κουρούνη. Σημειωτέον ότι ο πατέρας τους είχε εκλεγεί πρόεδρος του τοπικού Λαϊκού Δικαστηρίου, μόλο που δεν είχε οργανωθεί στο ΕΑΜ και γενικώς ήταν μάλλον συντηρητικών πολιτικών αρχών. Όταν τις πρώ­τες μέρες της Κατοχής οι Ιταλοί ήρθαν στη Γέρμα, ζήτησαν από τους κατοίκους να παραδώσουν τα όπλα που είχαν, για τα οποία ήταν άριστα πληροφορημένοι από κάποιο τομάρι. Ο Δημήτρης ο Σαραντάκος παράδωσε τα προκατακλυσμιαία εμπροσθογεμή και τα κυνηγε­τικά δίκανα, αλλά τα πολεμικά όπλα τα πασάλειψε με γράσο, τα τύ­λιξε σε λαδόχαρτα και λινάτσες και τα ’κρύψε σε μιαν αλεπότρυπα στον Λόγγο. Όταν κατέβηκε ο Γιώργος, του ’δείξε την κρυψώνα και τα όπλα παραδόθηκαν στον ΕΛΑΣ.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Άχθος Αρούρης, Αναμνήσεις, Βιογραφίες, Δημήτρης Σαραντάκος, Κατοχή, Μάνη | Με ετικέτα: , , , | 40 Comments »

Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης: Αποφυλάκιση και μετοικεσία

Posted by sarant στο 19 Μαΐου, 2015

Εδώ και κάμποσο καιρό έχω αρχίσει να δημοσιεύω, κάθε δεύτερη Τρίτη, αποσπάσματα από το βιβλίο του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, “Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης” (εκδ. Ερατώ, 1995, εξαντλημένο), που είναι μια βιογραφία του παππού μου, του Νίκου Σαραντάκου (1903-1977), ο οποίος είχε το ψευδώνυμο Άχθος Αρούρης (που είναι ομηρική έκφραση και σημαίνει ‘βάρος της γης’). Η σημερινή συνέχεια είναι η τεσσαρακοστή δεύτερη και είναι η τριτη του 9ου κεφαλαίου. Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Βρισκόμαστε στα 1946 και ο ποιητής αποφυλακίζεται ώσπου να δικαστεί και αποφασίζει να μετοικήσει στην Αθήνα -οπότε η δράση μεταφέρεται εκεί. Το σημερινό απόσπασμα ουσιαστικά αφηγείται ιστορίες της Κατοχής.

mimis_jpeg_χχsmallΤελικά ο Νίκος ο Σαραντάκος υπέβαλε αίτηση αποφυλάκισης με εγγύηση, η οποία έγινε δεκτή και αρχές Μαΐου [1946] βγήκε από τη φυλα­κή. Με την έγκριση της ηγεσίας του ΕΑΜ έφυγε στην Αθήνα, με σκο­πό να φροντίσει αν όχι να τακτοποιήσει τη θέση του στην Τράπεζα, τουλάχιστον να πετύχει τη συνέχιση της μισθοδοσίας του, η οποία είχε παράνομα διακοπεί από την Πρωτοχρονιά του ’46. Η γυναίκα του με το γιο του ακολούθησαν τον Ιούλιο, μετά το τέλος της σχολικής χρο­νιάς, όταν ο νεαρός πήρε το απολυτήριο του Γυμνασίου.

Στην Αθήνα τα πράγματα δεν ήταν εύκολα. Από τ’ αδέλφια του ο Μιχάλης, ανώτερος υπάλληλος του Υπουργείου Εργασίας, βρισκόταν σε διαθεσιμότητα για τη συμμετοχή του στο ΕΑΜ, ο δε Θόδωρος ήταν άστεγος, καθώς η πολυκατοικία όπου έμενε είχε γίνει στα Δε­κεμβριανά οδόφραγμα, Η οικογενειακή αλληλεγγύη λειτούργησε με θαυμαστό τρόπο. Ο Νίκος κι ο Θόδωρος με τις οικογένειες τους φιλοξενήθηκαν στο πατρικό σπίτι στο Παγκράτι, όπου ήδη έμεναν στο μισό μεν η Τασία με τον άντρα της και το γιο της και στο άλλο μισό ο πατέρας, η μητέρα, διωγμένοι από τη Γέρμα, από τους τοπικούς χίτες, κι ο μεγάλος γιος ο Κώστας, που ήταν ακόμα ανύπαντρος. Τα δυο αδέλφια που είχαν οικονομική άνεση, ο Γιώργος κι ο Γιάννης δηλα­δή, ανέλαβαν την οικονομική στήριξη των δύο απολυμένων.

Όλα τα αδέλφια του είχαν πάρει μέρος στην Αντίσταση, ακόμα κι ο γαμπρός του ο Θρασύβουλος ο Παντελάκης, άνθρωπος συνήθως μονόχνωτος και συμμαζεμένος, ενώ ο δεκαπεντάχρονος γιος του, ο Γιωργάκης, είχε ενταχθεί στην ΕΠΟΝ. Καθώς δε από μικρός παρου­σίασε την οικογενειακή έφεση προς τις μηχανές και τις κατασκευές, είχε εξελιχθεί τον τελευταίο χρόνο της Κατοχής, όταν οι συνοικίες ανατολικά του Ιλίσσού ήταν ουσιαστικά ελεύθερες, σε οπλοδιορθωτή του εφεδρικού ΕΛΑΣ. Παραλίγο μάλιστα να χάσει και τη ζωή του σε μια επιδρομή των Γερμανοτσολιάδων, κατά την οποία σκοτώθηκε ο αδελφικός του φίλος Τζώνης Φραγκονικόπουλος.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Άχθος Αρούρης, Αναμνήσεις, Βιογραφίες, Δημήτρης Σαραντάκος, Κατοχή | Με ετικέτα: , , | 50 Comments »

Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης: Η ζωή στη φυλακή

Posted by sarant στο 5 Μαΐου, 2015

Εδώ και κάμποσο καιρό έχω αρχίσει να δημοσιεύω, κάθε δεύτερη Τρίτη, αποσπάσματα από το βιβλίο του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, “Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης” (εκδ. Ερατώ, 1995, εξαντλημένο), που είναι μια βιογραφία του παππού μου, του Νίκου Σαραντάκου (1903-1977), ο οποίος είχε το ψευδώνυμο Άχθος Αρούρης (που είναι ομηρική έκφραση και σημαίνει ‘βάρος της γης’). Η σημερινή συνέχεια είναι η τεσσαρακοστή πρώτη και είναι η δεύτερη του 9ου κεφαλαίου. Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Βρισκόμαστε στη Μυτιλήνη στα μέσα του 1945 και ο ποιητής είναι κρατούμενος, υπόδικος για «στάση». 

mimis_jpeg_χχsmallΗ επιτροπή της ομάδας συμβίωσης ανάθεσε στον ποιητή αφ’ ενός μεν την έκδοση μιας χειρόγραφης εφημερίδας, (που ονομάστηκε Αλύγιστος και του οποίου διασώθηκαν, χάρη στον Βαγγέλη Καραγιάννη, δυο ή τρία φύλλα), αφ’ ετέρου δε την ευθύνη των πολιτιστικών εκδηλώ­σεων. Ο Νίκος ρίχτηκε με κέφι στη δουλειά και καθώς ήταν καλλιγρά­φος την έγραφε εξ ολοκλήρου, μολονότι στα πολιτικής φύσεως άρθρα τα κείμενα ήταν του Γώγου και του Γιοσμά κατά κύριο λόγο. Κάπου κάπου έγραφε κανένα άρθρο κι ο «Δάσκαλος» Απόστολος Αποστόλου. Στα ποιήματα και πεζά εκτός από το επίσημο ψευδώνυμό του Αχθος Αρούρης, χρησιμοποιούσε και το Ματσ. Αρ. Άγκας.

Από τον Γενάρη του 1946 άρχισε να γράφει κι άλλη μια μικρότερη εφημερίδα, αποκλειστικά σατιρική, τον «Χαφιέ – Όργανο των απαντα­χού δοσιλόγων», στην προμετωπίδα του οποίου υπήρχε το σύνθημα: Δοσίλογοι όλου τον κόσμου, Ενωθείτε! Στο Χαφιέ, που δεν είχε τους περιορισμούς ενός επίσημου οργάνου, η σάτιρα του Σαραντάκου δε γνώριζε όρια. Τα βέλη του χτυπούσαν τους πάντες, ακόμα και τους συναγωνιστές του. Είχε στήλη με μικρές αγγελίες του τύπου

ΚΙΟΣΚΛΗΣ – ΑΜΠΑΤΖΗΣ
Δικηγόροι
(Καλά που έμπλεξε το ΕΑΜ με δίκες
και βρήκαμε κι εμείς πελατεία)

Στο Χαφιέ δημοσίευσε το χασάπικο ο Γκιγκίλας αφιερωμένο στον δεσπότη Ιάκωβο, που χορευόταν στο σκοπό του «ήρθ’ ο χειμώνας κι ο κοσμάκης τα ’χει χάσει».

Είμαι ο Γκιγκίλας που ποτέ δεν θα γεράσω
με τ’ άσπρα γένια και το μαύρο μου το ράσο
είμαι ο Γκιγκίλας με τη μαύρη την ψυχή
φίλος του Βάλτερ και του Χανς στην Κατοχή.

 Όταν ο κόσμος εψοφούσε από την πείνα
είχα τα πάντα και την επερνούσα φίνα
κι έστελνα ζάχαρη κι αλεύρι τσουβαλιές
και τις γλυκιές παρηγορούσα κοπελιές.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Άχθος Αρούρης, Αναμνήσεις, Βιογραφίες, Δημήτρης Σαραντάκος, Μυτιλήνη | Με ετικέτα: , , | 50 Comments »

Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης: Μετακατοχικές περιπέτειες

Posted by sarant στο 22 Απριλίου, 2015

Εδώ και κάμποσο καιρό δημοσιεύω, κάθε δεύτερη Τρίτη (και σήμερα κατ’ εξαίρεση Τετάρτη), αποσπάσματα από το βιβλίο του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, “Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης” (εκδ. Ερατώ, 1995, εξαντλημένο), που είναι μια βιογραφία του παππού μου, του Νίκου Σαραντάκου (1903-1977), ο οποίος είχε το ψευδώνυμο Άχθος Αρούρης (που είναι ομηρική έκφραση και σημαίνει ‘βάρος της γης’). Η σημερινή συνέχεια είναι η τεσσαρακοστή και είναι η πρώτη του 9ου κεφαλαίου, που έχει ακριβώς τον τίτλο «Μετακατοχικές περιπέτειες». Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Βρισκόμαστε στη Μυτιλήνη στις αρχές του 1945.

mimis_jpeg_χχsmallΣύλληψη με την κατηγορία του στασιαστή

Παρά τον αφοπλισμό του ΕΛΑΣ και της Πολιτοφυλακής και την κατάλυση της «Εαμοκρατίας», η κατάσταση στη Λέσβο δεν άλλαξε και πολύ. Η αποδοχή του ΕΑΜ από τη συντριπτική πλειοψηφία του πληθυσμού και το κύρος της εαμικής ηγεσίας, ιδίως μετά το χειρισμό της απόκρουσης των Άγγλων κατά τα Δεκεμβρια­νά, ήταν τόσο μεγάλες ώστε να συντηρείται το ίδιο υψηλό φρόνημα και η ατμόσφαιρα της έξαρσης των μεταπελευθερωτικών μηνών. Άλλωστε το 136 Τάγμα Εθνοφυλακής, αποτελούμενο από Λέσβιους έφεδρους και στελεχωμένο από ντόπιους αξιωματικούς, δεν προσφερόταν για την προώθηση των σκοπών που οι Άγγλοι σε συνεργασία με τους ακροδεξιούς της κυβέρνησης Βούλγαρη προωθούσαν: να σπρώξουν τη χώρα στον εμφύλιο σπαραγμό εξαπολύοντας άγρια τρομοκρατία κατά των αριστερών.

Μπήκε θέμα να απομακρυνθεί το 136 Τάγμα και να αντικατασταθεί με άλλη μονάδα εγγυημένης εθνικοφροσύνης. Το πρώτο βήμα ήταν η αντικατάσταση του διοικητή του, συνταγματάρχη Σοφοκλή Βουρνάζου, που ήταν Λέσβιος και συμπαθών το ΕΑΜ (είχε κάποτε διατελέσει μέλος του) με ξένο και εθνικόφρονα. Βέβαια ο νέος διοι­κητής, ο μανιάτης συνταγματάρχης Κυβέλος, ήταν άνθρωπος συνε­τός και μετρημένος. Ο ποιητής αναγνώρισε στο πρόσωπό του τον παλιό του υπολοχαγό στη Θεσσαλονίκη και πήγε να τον δει. Η συνά­ντησή τους ήταν πολύ εγκάρδια. Και πάλι η Δεξιά δεν ικανοποιήθηκε. Η παραπληροφόρηση συνεχίστηκε. Οι αθηναϊκές εφημερίδες “Βραδυνή”, “Ακρόπολις”, “Ελληνικόν Αίμα” και άλλες άρχισαν να δημοσιεύουν κατασκευασμένες και ψευδείς ειδήσεις «περί τρομο­κρατίας των ελασιτών εις Λέσβον», ορισμένες από τις οποίες ξεπερνούσαν κάθε όριο. Όταν για παράδειγμα έφτασε στη Μυτιλήνη ο νέος νομάρχης έγιναν έντονες και οργανωμένες αποδοκιμασίες της κυβερ­νητικής πολιτικής και παρά την προστασία της Εθνοφυλακής ορισμέ­νοι χειροδίκησαν κατά δύο χωροφυλάκων της συνοδείας του νομάρ­χη. Το σχετικά ασήμαντο αυτό επεισόδιο μεταμορφώθηκε από τη “Βραδυνή” σε «κακοποίησιν και αιχμαλωσίαν του Νομάρχου από οπλισμένους ελασίτας, οι οποίοι τον μετέφερον εις άγνωστον τοπο­θεσίαν, ενδεχομένως δε τον έχουν ήδη εκτελέσει». Ο χαίρων άκρας υγείας και απολύτως ασφαλής στο γραφείο του Νομάρχης δεν έκρι­νε σκόπιμο να στείλει κάποια διάψευση. Τελικά πήρε άδεια και έφυγε στην Αθήνα. Τον αναπλήρωσε ο νομάρχης Χίου Σταματιάδης, άνθρωπος του Γεωργίου Παπανδρέου, φανατικός αντικομμουνιστής, που σε συνεργασία με τον νεοφερμένο εισαγγελέα Κωστόπουλο και τους τοπικούς εκπρόσωπους της δεξιάς σχεδίασαν μεθοδικά το χτύ­πημα του ΕΑΜ στο νησί.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Άχθος Αρούρης, Αναμνήσεις, Βιογραφίες, Δημήτρης Σαραντάκος, Μυτιλήνη, Παρωδίες | Με ετικέτα: , , , , | 48 Comments »

Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης: Η σύντομη δυαδική εξουσία και η απόκρουση των Άγγλων

Posted by sarant στο 7 Απριλίου, 2015

Εδώ και κάμποσο καιρό δημοσιεύω, κάθε δεύτερη Τρίτη, αποσπάσματα από το βιβλίο του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, “Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης” (εκδ. Ερατώ, 1995, εξαντλημένο), που είναι μια βιογραφία του παππού μου, του Νίκου Σαραντάκου (1903-1977), ο οποίος είχε το ψευδώνυμο Άχθος Αρούρης (που είναι ομηρική έκφραση και σημαίνει ‘βάρος της γης’). Η σημερινή συνέχεια είναι η τριακοστή ένατη. Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Βρισκόμαστε στη Μυτιλήνη αμέσως μετά την απελευθέρωση. Το επεισόδιο της κινητοποίησης του λεσβιακού λαού για απόκρουση της απόβασης των Άγγλων στο νησί τα Χριστούγεννα του 1944, το περίφημο Go Back, το έχουμε αφηγηθεί ξανά στο ιστολόγιο.

mimis_jpeg_χχsmallΜετά την εγκατάσταση της κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας του Παπανδρέου, οι δεξιοί του νησιού αναθάρρησαν. Φάνηκε ότι η επικρά­τηση του ΕΑΜ δεν ήταν και πολύ σίγουρη. Ο Βαρκάρης έκοψε κάθε κουβέντα για την προσχώρησή του στο… ΚΚΕ. Η “Δημοκρατία”, όρ­γανο της ΕΔΕΛ, του κόμματος της Αντίδρασης, άρχισε να μιλά για το «λεσβιακό ΕΑΜ» που σε αντίθεση με το «ένδοξο ΕΑΜ της υπόλοιπης Ελλάδος» ήταν υπόλογο για πολλά λάθη και ατασθαλίες. Όλα αυτά φυσικά ήταν ανυπόστατα. Στη Λέσβο το ΕΑΜ είχε μαζί του τη συντρι­πτική πλειοψηφία του πληθυσμού. Η σωστή και μετρημένη συμπερι­φορά της εαμικής ηγεσίας συνέβαλε πολύ σ’ αυτό. Στο νησί επικρα­τούσε υποδειγματική τάξη. Οι αντιδραστικοί όχι μόνο δεν ενοχλήθηκαν αλλά ήταν απολύτως ελεύθεροι να κυκλοφορούν τις εφημερίδες τους και να έχουν τα γραφεία των οργανώσεων τους.

Ως το Φλεβάρη του 1945 υπήρχε δυαδική εξουσία στη Λέσβο, του ΕΑΜ και της Κεντρικής Κυβέρνησης, μόνο που της τελευταίας ήταν σκιώδης. Λειτουργούσαν κάποιες υπηρεσίες, υπήρχε ο Στρατιωτικός Διοικητής Αιγαίου και ένα απόσπασμα του Ιερού Λόχου, υπήρχε ακόμα η Ναυτική Διοίκηση Αιγαίου με διοικητή τον περιβόητο Μίλτωνα Ιατρίδη, με το αντιτορπιλικό Αετός που ναυλοχούσε μονίμως στο λιμάνι, αλλά ο στρατός, η αστυνόμευση, η δικαιοσύνη, η αυτοδιοίκη­ση ήταν στα χέρια του ΕΑΜ. Στα υπόλοιπα νησιά του Αιγαίου όμως η δυαδική εξουσία είτε δεν υπήρχε είτε το εαμικό σκέλος της ήταν πολύ αδύνατο. Αλλά και στην Αθήνα, παρά την απόλυτη επικράτηση του ΕΑΜ μέσα στο λαό, η Αντίδραση κρατούσε ισχυρά ερείσματα. Ο Νίκος πήρε ένα γράμμα από τον αδελφό του τον Μιχάλη, που τον έβαλε σε σκέψεις.

«… Με τον δοθέντα συσχετισμό των δυνάμεων δεν είναι βέβαιον ότι κατά τας προσεχείς εκλογάς θα επικρατήσει απολύτως το ΕΑΜ. Το πιθανότερον είναι ότι θα είναι το πρώτον κόμμα εις την Βουλήν, αλλά χωρίς απόλυτον πλειοψηφίαν. Δυστυχώς απεδείχθη ότι η συμ­φωνία του Λιβάνου υπήρξε ολεθρίως ετεροβαρής δι’ ημάς…»

Ήρθε ακόμα κι ένα γράμμα από τον πατέρα του από τη Γέρμα. Ο Νίκος μόλις το άνοιξε χλόμιασε:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Άχθος Αρούρης, Αναμνήσεις, Βιογραφίες, Δημήτρης Σαραντάκος, Μυτιλήνη | Με ετικέτα: , , , , , , | 59 Comments »

Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης – Η απελευθέρωση και ο ραδιοσταθμός

Posted by sarant στο 24 Μαρτίου, 2015

Εδώ και κάμποσο καιρό έχω αρχίσει να δημοσιεύω, κάθε δεύτερη Τρίτη, αποσπάσματα από το βιβλίο του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, “Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης” (εκδ. Ερατώ, 1995, εξαντλημένο), που είναι μια βιογραφία του παππού μου, του Νίκου Σαραντάκου (1903-1977), ο οποίος είχε το ψευδώνυμο Άχθος Αρούρης (που είναι ομηρική έκφραση και σημαίνει ‘βάρος της γης’). Η σημερινή συνέχεια είναι η τριακοστή όγδοη. Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Βρισκόμαστε στη Μυτιλήνη, στο τέλος της Κατοχής, δηλαδή Σεπτέμβριο του 1944 και ενώ ο ποιητής με την οικογένειά του έχουν φύγει από την πόλη και έχουν εγκατασταθεί στην ελεύθερη Λέσβο.

Να σημειωθεί ότι σήμερα κλείνουν 38 χρόνια από τον θάνατο του παππού μου, του Νίκου Σαραντάκου ή Άχθου Αρούρη (1903-24.3.1977).

mimis_jpeg_χχsmallΟ ποιητής γύρισε οικογενειακώς στη Μυτιλήνη με φορτηγό του ΕΛΑΣ στις 11 του μηνός [Σεπτεμβρίου]. Τόσο στην Τράπεζα όσο και στη γειτονιά τούς έκα­ναν υποδοχή ηρώων. Όλοι σχεδόν οι υπάλληλοι, εκτός δύο ή τριών περιπτώσεων, του ζήτησαν «να τους γράψει στο ΕΑΜ», ο προϊστάμε­νος μάλιστα του λογιστηρίου του ’πε:

«Βρε Νίκο, θέλω να γραφτώ στο ΕΑΜ, αλλά να με γράψεις στέλεχος, αφού είμαι τμηματάρχης…»

Ο Βαρκάρης [παρατσούκλι του διευθυντή] προχώρησε ακόμα πιο πέρα:

«Άκου, Νίκο», του είπε (ως τότε τον έλεγε κύριε Σαραντάκο), «εμένα δε μ’ αρέσουν τα μεσοβέζικα πράματα, ΕΑΜ και κουραφέξα­λα, εγώ θέλω να μπω στο κόμμα!»

Την τρίτη μέρα από το γυρισμό τους στη Μυτιλήνη, πήγαν να τους δουν οικογενειακώς οι Φεδέρωφ. Ο Βόρης συνεχάρη τον Νίκο για την τάξη και την ησυχία που εξασφάλισε το ΕΑΜ. Για να τονίσει πάντως το γεγονός ότι ο ίδιος ήταν αμέτοχος δεν είπε το φίλο του «συναγω­νιστή», προσφώνηση που ήταν τότε σε καθολική χρήση, αλλά σκέτα «αγωνιστή», θέλοντας με την απάλειψη του συνδέσμου «συν» να εκφράσει την απουσία κάθε συμμετοχής του στην υπόθεση.

Ο Φεδέρωφ που δεν είχε ο ίδιος ραδιόφωνο ερχόταν συχνά κι άκουγε τη Μόσχα στα ρωσικά από το ραδιόφωνο του Νίκου. Διασκέ­δαζε με τα πολλά εξαρτήματα του ραδιόφωνου κι όταν για ν’ αλλάξει μήκος κύματος ο ποιητής έβγαζε από το ειδικό ντουλαπάκι την μπο­μπίνα κι έβαζε άλλη, ο Βόρης τον πείραζε:

«Έχουμε αλλαγή κυβερνήσεως».

Οι σοβιετικοί από την αρχή του πατριωτικού πολέμου είχαν ανα­σύρει από το περιθώριο την ένδοξη ρωσική στρατιωτική ιστορία και ο Φεδέρωφ άκουγε με ικανοποίηση από το ραδιόφωνο ύμνους για τον Κουτούζωφ, τον Σουβόρωφ, τον ναύαρχο Ουσακώφ και άλλους στρατιωτικούς ηγέτες του παρελθόντος.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Άχθος Αρούρης, Αναμνήσεις, Βιογραφίες, Δημήτρης Σαραντάκος, Εθνική αντίσταση, Κατοχή, Μυτιλήνη | Με ετικέτα: , , , , | 45 Comments »

Ο άγνωστος ποιητης Άχθος Αρούρης: Φυγή στην ελεύθερη Λέσβο

Posted by sarant στο 10 Μαρτίου, 2015

Εδώ και κάμποσο καιρό έχω αρχίσει να δημοσιεύω, κάθε δεύτερη Τρίτη, αποσπάσματα από το βιβλίο του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, “Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης” (εκδ. Ερατώ, 1995, εξαντλημένο), που είναι μια βιογραφία του παππού μου, του Νίκου Σαραντάκου (1903-1977), ο οποίος είχε το ψευδώνυμο Άχθος Αρούρης (που είναι ομηρική έκφραση και σημαίνει ‘βάρος της γης’). Η σημερινή συνέχεια είναι η τριακοστή έβδομη. Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Βρισκόμαστε πάντοτε στη Μυτιλήνη, στην Κατοχή, την άνοιξη του 1944. Είχαμε σταματήσει στο σημείο όπου οι Γερμανοί έχουν συλλάβει προληπτικά ως ομήρους, τα μέλη της Επιτροπής Ελέγχου των Φιλανθρωπικών Καταστημάτων, ανάμεσά τους και τον ποιητή, μαζί με τον αδελφικό του φίλο Χαράλαμπο Κανόνη.

mimis_jpeg_χχsmallΠρέπει να πω ότι τα επεισόδια της σημερινής συνέχειας, όπως και των επόμενων, τα έχει αφηγηθεί ξανά ο πατέρας μου, στο δικό του αυτοβιογραφικό αφήγημα «Εφτά ευτυχισμένα καλοκαίρια», που τμήματά του έχω παρουσιάσει εδώ -από άλλην οπτική γωνία βέβαια.

Έντεκα μέρες μετά τη σύλληψή τους, τη νύχτα της 3 προς 4 Απριλίου 1944, καταδρομείς του Ιερού Λόχου, του Ελληνικού Στρατού της Μέσης Ανατολής, με επικεφαλής τον συνταγματάρχη Ανδρέα Καλλίνσκη και τους λέσβιους αξιωματικούς Μίμη Γαληνό και Χρύσανθο Θερμιώτη, χτύπησαν την Γκεστάπο που ήταν εγκαταστημένη στην έπαυ­λη του Ηλιόπουλου, πάνω στην ακτή, σε μια θέση εξαιρετικά γραφι­κή αλλά απολύτως ανυπεράσπιστη σε επίθεση από τη θάλασσα. Σκο­τώθηκαν ο διοικητής της Χανς Βούντερλιχ, ο υπασπιστής του Νόσκε κι ο οδηγός τους. Οι καταδρομείς πήραν τα αρχεία της Γκεστάπο και απελευθέρωσαν τους κρατούμενους σ’αυτήν. Αλλο απόσπασμά τους χτύπησε το Στρατόπεδο Συγκέντρωσης, στο Διδασκαλείο, σκότωσε τρεις από τους Γερμανούς της φρουράς και αφόπλισε τους έλληνες χωροφύλακες.

Οι καταδρομείς ανακοίνωσαν στους κρατούμενους ότι είναι ελεύ­θεροι. Εκείνοι ζήτησαν να τους πάρουν μαζί τους. Τους απάντησαν ότι αυτό ήταν αδύνατο για τεχνικούς λόγους. Τότε οι κρατούμενοι τους ζήτησαν όπλα ώστε να μπορέσουν φεύγοντας να υπερασπίσουν τη ζωή τους. Όμως ούτε όπλα περίσσευαν. Ύστερα από αυτό, με πρωτοβουλία του Κανόνη, αποφασίστηκε να μείνουν όλοι στο αφύλαχτο στρατόπεδο.

Οι Γερμανοί μετά την αποχώρηση των ιερολοχιτών συγκέντρωσαν όλους τους κρατούμενους στο υπόγειο της Ορτς Κομαντατούρ και άρχισαν να τους ανακρίνουν. Τα μεσάνυχτα της επομένης τούς κρα­τούσαν ακόμα και μάλιστα τα μέτρα φρούρησης και η συμπεριφορά τους ήταν τόσο άγρια, που οι κρατούμενοι φοβήθηκαν πως θα τους εκτελούσαν. Τελικά όμως τους ξαναπήγαν στο Στρατόπεδο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Άχθος Αρούρης, Αναμνήσεις, Βιογραφίες, Δημήτρης Σαραντάκος, Εθνική αντίσταση, Κατοχή, Μυτιλήνη | Με ετικέτα: , , , | 62 Comments »

Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης: Όμηρος στο στρατόπεδο

Posted by sarant στο 24 Φεβρουαρίου, 2015

Εδώ και κάμποσο καιρό έχω αρχίσει να δημοσιεύω, κάθε δεύτερη Τρίτη, αποσπάσματα από το βιβλίο του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, “Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης” (εκδ. Ερατώ, 1995, εξαντλημένο), που είναι μια βιογραφία του παππού μου, του Νίκου Σαραντάκου (1903-1977), ο οποίος είχε το ψευδώνυμο Άχθος Αρούρης (που είναι ομηρική έκφραση και σημαίνει ‘βάρος της γης’). Η σημερινή συνέχεια είναι η τριακοστή έκτη. Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Βρισκόμαστε πάντοτε στη Μυτιλήνη, στην Κατοχή και είχαμε σταματήσει στο σημείο όπου οι Γερμανοί συνέλαβαν προληπτικά ως ομήρους, την άνοιξη του 1944, τα μέλη της Επιτροπής Ελέγχου των Φιλανθρωπικών Καταστημάτων, ανάμεσά τους και τον ποιητή, μαζί με τον αδελφικό του φίλο Χαράλαμπο Κανόνη.

Πρέπει να πω ότι τα επεισόδια της σημερινής συνέχειας, όπως και των επόμενων, τα έχει αφηγηθεί ξανά ο πατέρας μου, στο δικό του αυτοβιογραφικό αφήγημα «Εφτά ευτυχισμένα καλοκαίρια», που τμήματά του έχω παρουσιάσει εδώ -από άλλην οπτική γωνία βέβαια. Να πω επίσης ότι στο τέλος πρόσθεσα δυο πραγματάκια για το απόφθεγμα του Βίαντος και ένα ακόμα ποίημα του παππού μου.

 

mimis_jpeg_χχsmallΌταν εκείνο το απόγευμα, 24 Μαρτίου, οι τέσσερις γερμανοί στρατιώτες μαζί με έναν Έλληνα της Ασφάλειας μπήκαν στο σπίτι του, ο ποιητής έλειπε στην Τράπεζα, (η 25η Μαρτίου δεν ήταν πλέον αργία και κατά συνέπειαν η παραμονή της δεν ήταν ημιαργία. Ως εκ τούτου οι Τράπεζες λειτουργούσαν και το απόγευμα). Δύο από τους Γερμανούς μείνανε στο σπίτι ενώ οι άλλοι δύο με τον ασφαλίτη πήραν το γιο του και βγήκαν αναζητώντας τον. Ο νεαρός τους περιέφερε σ’ όλη την αγορά, οδηγώντας τους στα πιο απίθανα μέρη, (μεταξύ των οποίων και στη Λέσχη «Πρόοδος»), όπου ήταν μαθηματικώς βέβαιο ότι δε θα τον έβρισκαν σε καμιά περίπτωση, με σκοπό να ειδοποιηθεί ο πατέ­ρας του και να κρυφτεί. Όταν όμως ο Νίκος έμαθε πως «οι Γερμανοί πιάσανε το γιο του», έφυγε αμέσως από την Τράπεζα και πήγε δρο­μαίως σπίτι του που το βρήκε γεμάτο κόσμο, γιατί οι παραμείναντες σ’ αυτό γερμανοί στρατιώτες κρατούσαν όποιον έμπαινε μέσα για να πληροφορηθεί τα καθέκαστα και δεν τον άφηναν να φύγει. Μια ώρα αργότερα γύρισε ο γιος του με τους Γερμανούς και τον ασφαλίτη, κατασκοτωμένοι από τη δίωρη σχεδόν περιπλάνηση στην πόλη.

Στην αρχική έρευνα ρουτίνας που την έκαναν με τη χαρακτηριστι­κή τους μεθοδικότητα και προσοχή οι Γερμανοί έφτασαν στο εργαστήριο της σοφίτας και βλέποντας τα παλιά ραδιόφωνα και όλα τα λοιπά εξαρτήματα πίστεψαν πως έπιασαν κάποιον μεγάλο κατάσκο­πο. Μάζεψαν μπομπίνες, μεγάφωνα, κουτιά παλιών ραδιοφώνων κι ό,τι άλλο κρίναν ύποπτο, για επιμελέστερο έλεγχο. Στον τρίποδα της Πυθίας, πάνω στον οποίο κοιμόταν μακαρίως ο Προκόπης, δεν έδωσαν καμιά σημασία, ούτε φυσικά έψαξαν σε ρούχα ή στα συρτάρια της κουζίνας. Φόρτωσαν τον ποιητή με τα ύποπτα εξαρτήματα και βάζοντάς τον στη μέση, με εφ’ όπλου λόγχη, κίνησαν για την Ορτς Κομαντατούρ. Η γυναίκα του κι ο γιος του τον φίλησαν πολλές φορές χωρίς να λιποψυχήσουν. Όλη η γειτονιά είχε βγει στις πόρτες και τα παράθυρα και κοίταζε σιωπηλή.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Άχθος Αρούρης, Αναμνήσεις, Βιογραφίες, Δημήτρης Σαραντάκος, Εθνική αντίσταση, Κατοχή, Μυτιλήνη, Ποίηση, Σκάκι | Με ετικέτα: , , , , | 23 Comments »

Το παιδί έγινε έξι χρονών

Posted by sarant στο 16 Φεβρουαρίου, 2015

Σήμερα έχουμε γενέθλια, το ιστολόγιο κλείνει τα έξι του χρόνια, μια και έκανε τα πρώτα του βήματα στις 16 Φεβρουαρίου του 2009. Οπότε, παρακαλώ να μου συγχωρήσετε την αυτοαναφορικότητα του σημερινού άρθρου, που ίσως αποτελεί παραφωνία μέσα σε μια γεμάτην επικαιρότητα, ενώ επίκειται η κρίσιμη συνεδρίαση του Γιούρογκρουπ και ακόμα όλα είναι ρευστά. Ελπίζω όμως να μου συγχωρήσετε την παραφωνία, διότι ένα εξάχρονο πρέπει να τα γιορτάζει τα γενέθλιά του.

Ένα εξάχρονο παιδί, βέβαια, που τώρα ετοιμάζεται να πάει στο δημοτικό, που τρέχει πέρα-δώθε αεικίνητο. Αν όμως το παιδί των έξι χρονών δεν έχει καν φτάσει στα μισά της παιδικής ηλικίας, τα εξάχρονα ιστολόγια βρίσκονται στα πρόθυρα της τρίτης ηλικίας τους, δεν είναι ίδια τα μέτρα.

Πάντως, στα έξι χρόνια που είμαστε μαζί,  έχουν δημοσιευτεί στο ιστολόγιο συνολικά 2218 άρθρα (με το σημερινό) για τις 2162 μέρες ζωής του. Στην έκτη χρονιά του (από τις 17.2.2014 έως σήμερα) δημοσιεύτηκε ένα άρθρο κάθε μέρα, χωρίς ποτέ να διακοπεί το σερί, κάτι που δεν μας έχει ξανασυμβεί -και επειδή έτυχε και δημοσίευσα και διπλά άρθρα μερικές μέρες, συνολικά την έκτη χρονιά μας είχαμε 370 άρθρα.

Συνολικά μέσα στην εξαετία έχετε κάνει σχεδόν 260.000 σχόλια, ενώ το ιστολόγιο έχει δεχτεί 9.680.000 επισκέψεις. Αν περιοριστούμε στα στατιστικά στοιχεία του τελευταίου χρόνου, είχαμε: 370 άρθρα, 55.000 σχόλια, 2.373.000 επισκέψεις.

Μέσα στη χρονιά που μας πέρασε, δηλαδή από τις 17 Φεβρουαρίου 2014 ίσαμε σήμερα, τα άρθρα με τις περισσότερες επισκέψεις δεν ήταν κάποια καινούργια άρθρα, αλλά παλιά άρθρα που έχουν σταθερά μια υπολογίσιμη ροή επισκεπτών -αυτό συμβαίνει για πρώτη χρονιά, ως τώρα τα «σουξέ της χρονιάς» ήταν άρθρα της χρονιάς εκείνης. Έτσι, πρώτο ήταν το άρθρο (του 2010) για τις παροιμιακές εκφράσεις με το νερό, που οφείλει τη δημοτικότητά του στο ότι υπάρχει μια τέτοια ερώτηση σε ένα σχολικό βιβλίο, δεύτερο το άρθρο του 2013 για τις τούρκικες λέξεις της ελληνικής, άρθρο για τα στιχάκια του στρατού, και τρίτο το άρθρο (του 2009) για τα στιχάκια του στρατού. Αυτό το τελευταίο είναι το άρθρο που έχει τις περισσότερες επισκέψεις από καταβολής ιστολογίου.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Άχθος Αρούρης, Αριθμοί, Επετειακά, Περιαυτομπλογκίες, Ποίηση | Με ετικέτα: , , , | 186 Comments »

Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης: Η πείνα, το ΕΑΜ και οι δυο δεσπότες της Λέσβου

Posted by sarant στο 10 Φεβρουαρίου, 2015

Εδώ και κάμποσο καιρό έχω αρχίσει να δημοσιεύω, κάθε δεύτερη Τρίτη, αποσπάσματα από το βιβλίο του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, “Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης” (εκδ. Ερατώ, 1995, εξαντλημένο), που είναι μια βιογραφία του παππού μου, του Νίκου Σαραντάκου (1903-1977), ο οποίος είχε το ψευδώνυμο Άχθος Αρούρης (που είναι ομηρική έκφραση και σημαίνει ‘βάρος της γης’). Η σημερινή συνέχεια είναι η τριακοστή πέμπτη. Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Βρισκόμαστε πάντοτε στη Μυτιλήνη, στην Κατοχή και η σημερινή συνέχεια είναι η δεύτερη από το όγδοο κεφάλαιο του βιβλίου, που επιγράφεται «Στην Αντίσταση».

Σε σχέση με τον επίσκοπο Μυτιλήνης, το Γκιγκίλας δεν είναι παρατσούκλι αλλά μάλλον δεύτερο επώνυμο, όπως φαίνεται και εδώ. Ο παππούς μου είχε γράψει και μια παρωδία για τον Γκιγκίλα, που την παρενέβαλα στην αφήγηση του πατέρα μου, μέσα σε αγκύλες.

Να επισημάνω επίσης ότι παρεμπιπτόντως στην αφήγηση γίνεται λόγος για ένα όχι πολύ γνωστό επεισόδιο της ελληνικής ιστορίας, τη σύντομη απελευθέρωση της Σάμου, της Λέρου και άλλων νησιών του Αιγαίου, για ένα δίμηνο περίπου, μετά τη συνθηκολόγηση της Ιταλίας το 1943.

mimis_jpeg_χχsmallΗ πρώτη φροντίδα της Οργάνωσης ήταν να αντιμετωπίσει την πείνα, που στον πρώτο χειμώνα της Κατοχής είχε προκαλέσει εκατοντάδες θανάτους. Με δική της πρωτοβουλία μέσα στο ’42 δημιουργήθηκαν συσσίτια για τα παιδιά του σχολείου, καταναλωτικοί συνεταιρισμοί για τους δημοσίους υπαλλήλους και επιτροπές επισιτισμού, οι οποίες με διαβήματα στο νομάρχη και στις γερμανικές αρχές πάσχιζαν να συγκεντρώσουν και να μοιράσουν στον κόσμο τρόφιμα.

Για όλες αυτές τις ενέργειες η Οργάνωση του ΕΑΜ δημιουργούσε επιτροπές στις οποίες φρόντιζε εκτός από τους οργανωμένους εαμίτες να συμμετέχουν και γνωστοί παράγοντες της λεσβιακής κοινωνίας, πρόσωπα υπεράνω υποψίας για την Ασφάλεια και την Γκεστάπο. Πολύ βοήθησαν την Οργάνωση ορισμένοι κληρικοί, όπως ο αρχιμανδρίτης Χαράλαμπος Δέδες, αλλά κυρίως ο μητροπολίτης Μηθύμνης Διονύσιος και οι παπάδες του δυτικού τμήματος του νησιού. Αυτό ήταν φυσικό, γιατί οι δύο επίσκοποι του νησιού ο Μηθύμνης Διονύσιος και ο Μυτιλήνης Ιάκωβος ακολούθησαν κατά την Κατοχή διαμετρικά αντίθετη στάση, που εν πολλοίς υπαγορεύτηκε από το χαρακτήρα και την κοσμοθεωρία των δύο ανδρών.

Ο Διονύσιος υπήρξε πάντα το πρότυπο του ασκητικού ποιμενάρ­χη, που πάνω απ’ όλα έβαζε την αγάπη και τη συμπαράσταση προς το πλήρωμα της εκκλησίας. Ισχνός και μικρόσωμος, μορφή που λες κι ερχόταν από τον αρχαίο αναχωρητισμό, ζούσε λιτά και ταπεινά, όχι στο οίκημα της Μητρόπολης, αλλά σ’ ένα μικρό σπιτάκι στην Καλλονή, κρατώντας για τον εαυτό του κλάσμα μόνο του μισθού του. Κατά την Κατοχή ξεπέρασε τον εαυτό του στην προσπάθεια να ανακουφί­σει το πάσχον ποίμνιό του. Ολόκληρος ο μισθός του αλλά και χρήμα­τα που συγκέντρωνε από πλούσιους ενορίτες, καθώς και τρόφιμα και ρουχισμός πήγαιναν στα συσσίτια που είχε ο ίδιος οργανώσει. Ο λαός της δυτικής Λέσβου τον λάτρευε.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Άχθος Αρούρης, Αναμνήσεις, Βιογραφίες, Δημήτρης Σαραντάκος, Εθνική αντίσταση, Εκκλησία, Κατοχή, Μυτιλήνη | Με ετικέτα: , , , | 91 Comments »