Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘Αθλήματα’ Category

Λεξιλογώντας με τον Αστερίξ στους Ολυμπιακούς αγώνες

Posted by sarant στο 14 Ιουλίου, 2021

Σήμερα είναι η εθνική εορτή της Γαλλίας. Επίσης, την παραπάνω Παρασκευή αρχίζουν οι Ολυμπιακοί αγώνες, έστω και ετεροχρονισμένοι ένα χρόνο μετά, έστω και κορονιασμένοι χωρίς θεατές. Αυτά τα δύο στοιχεία κάνουν επίκαιρο το σημερινό μας άρθρο.

Όπως θα θυμούνται οι τακτικοί αναγνώστες, το ιστολόγιο έχει ξεκινήσει εδώ και καιρό να παρουσιάζει τις 24 περιπέτειες που συνδημιούργησαν ο Ρενέ Γκοσινί και ο Αλμπέρ Ουντερζό, αφού πιστεύω, έστω και με μια δόση υπερβολής, ότι οι 24 αυτοι τόμοι του Αστερίξ είναι μια από τις σημαντικότερες προσφορές της Γαλλίας στον παγκόσμιο πολιτισμό μεταπολεμικά. Η αλήθεια είναι πως ο ρυθμός της παρουσίασης έχει αραιώσει πολύ, αλλά η σημερινή συγκυρία με έκανε να φιλοτιμηθώ.

Η περιπέτεια που θα παρουσιάσω σήμερα είναι η 18η από τις 24, δηλαδή βρισκόμαστε αισίως στα 3/4 του δρόμου.

Ξεκινήσαμε τον Οκτώβριο του 2014, με μια παρουσίαση της περιπέτειας Αστερίξ στους Βρετανούς και μετά με μια γενική παρουσίαση των πρωταγωνιστών του κόμικς. Τον Δεκέμβριο είχαμε τη δεύτερη περιπέτεια, την Κατοικία των θεών, τον Φλεβάρη 2015 είδαμε τον Μάγο (ή Μάντη) ενώ στα τέλη Απριλίου παρουσίασα τον «Αστερίξ στη χώρα των Ελβετών». Τέλη Ιουνίου 2015 παρουσιάστηκε Ο αγώνας των αρχηγών, η πέμπτη περιπέτεια της σειράς. O κύκλος συνεχίστηκε στα μέσα Οκτωβρίου με τον Αστερίξ στην Κορσική και η τελευταία δημοσίευση για το 2015 ήταν την παραμονή των Χριστουγέννων με τον Αστερίξ Λεγεωνάριο. Το 2016 ξεκίνησε με την περιπέτεια Οβελίξ και σία τον Φλεβάρη, ενώ τον Απρίλιο ανέβασα το Δώρο του Καίσαρα. Ξαναπιάσαμε το νήμα τον Οκτώβριο με την Ασπίδα της Αρβέρνης. ενώ τον Δεκέμβριο ακολούθησε το Χρυσό δρεπάνι. Πρώτη περιπέτεια του 2017, τον Φλεβάρη, ήταν το Μεγάλο ταξίδι, που συμπλήρωσε την πρώτη δωδεκάδα. Στη δεύτερη δωδεκάδα μπήκαμε τον Απρίλιο, με την περιπέτεια «Ο Αστερίξ και η Κλεοπάτρα». Μετά αραίωσαν οι ρυθμοί. Τον Αύγουστο του 2017 παρουσιάστηκε η περιπέτεια «Ο Αστερίξ και οι Γότθοι» ενώ τον Δεκέμβριο είχαμε ένα εμβόλιμο άρθρο, αφού παρουσιάσαμε την καινούργια (χωρίς Γκοσινί αλλά και χωρίς Ουντερζό) περιπέτεια «Ο Αστερίξ στην Ιταλία» που είχε πρόσφατα κυκλοφορήσει στα γαλλικά. Το 2018 μία μόνο περιπέτεια παρουσιάσαμε, τον Απρίλιο, τον Αστερίξ στην Ισπανία . Μια ακόμα περιπέτεια παρουσιάσαμε τον Μάιο του 2019, τον Γύρο της Γαλατίας, ενώ τον Νοέμβριο είχαμε ένα εμβολιμο άρθρο, όπου παρουσιάσαμε μια ακόμα καινούργια περιπέτεια, της νέας περιόδου, Ο Αστερίξ και η αδρεναλίνη. Μία περιπέτεια ακόμα παρουσιάσαμε τον Μάρτιο του 2020, τον Αστερίξ Μονομάχο, ενώ έχω επίσης σκαναρισμένη, χάρη στον φίλο μας τον Χρήστο Τσατσαρώνη, την περιπέτεια Ο Αστερίξ και η χύτρα. Για τις άλλες, ελπίζω πως κάποιος θα φιλοτιμηθεί να σκανάρει τεύχη του Ψαρόπουλου που μας λείπουν (ο κατάλογος στο τέλος του άρθρου).

Θυμίζω ότι οι περιπέτειες του Αστερίξ κυκλοφόρησαν σε αυτοτελείς τόμους στα ελληνικά πρώτη φορά στα τέλη της δεκαετίας του 1970 από τις εκδόσεις Ψαρόπουλου (σε μετάφραση αρχικά του Κώστα Ταχτσή και μετά του Αργύρη Χιόνη) ενώ αργότερα κυκλοφόρησαν σε νέα μετάφραση (της Ειρήνης Μαραντέι) από τις εκδόσεις Μαμούθ, που είναι και η έκδοση που (νομίζω πως) βρίσκεται αυτή τη στιγμή στο εμπόριο. Λέω «σε αυτοτελείς τόμους» διότι περιπέτειες του Αστερίξ σε συνέχειες είχαν δημοσιευτεί στα τέλη της δεκαετίας του 1960 στο περιοδικό «Αστερίξ».

Τη σημερινή περιπέτεια την ανέβασα εδώ απ’ όπου μπορείτε να τη διαβάσετε ονλάιν ή να την κατεβάσετε.

Ο Αστερίξ στους Ολυμπιακούς αγώνες χρονολογικά είναι η 12η περιπέτεια από τις 24 της σειράς. Δημοσιεύτηκε σε συνέχειες στο περιοδικό Pilote από τον Φεβρουάριο έως τον Ιούλιο του 1968 και αμέσως μετά εκδόθηκε σε βιβλίο -θυμηθείτε ότι το 1968 ήταν ολυμπιακή χρονιά, είχαμε τους αγώνες του Μεξικού. Ο γαλλικός τίτλος είναι Astérix aux jeux olympiques. Στην έκδοση του Ψαρόπουλου, όπως βλέπετε, ο τίτλος είναι κάπως διαφορετικός: Ο Αστερίξ Ολυμπιονίκης.

Η σημερινή περιπέτεια έχει βεβαίως ελληνικό ενδιαφέρον αφού εκτυλίσσεται κατά το μεγαλύτερο μέρος της στην Ελλάδα, πράγμα που δίνει την ευκαιρία στους Γκοσινί και Ουντερζό για πολλά «τουριστικά» αστεία και λογοπαίγνια. Επίσης, είναι από τις λίγες περιπέτειες του Αστερίξ που έχουν κυκλοφορήσει και στα αρχαία ελληνικά (αλλά και στα κρητικά). Σκέφτηκα προς στιγμή να συμπεριλάβω στην παρουσίαση και αυτές τις γλωσσικές ποικιλίες, αλλά τελικά ήταν δύσκολο να τιθασεύσω το υλικό -ίσως στους επόμενους αγώνες το επιχειρήσω μόνο για αυτές.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αστερίξ, Αθλήματα, Κόμικς, Λογοπαίγνια, Μεταφραστικά | Με ετικέτα: , , , , , , | 77 Σχόλια »

Μια πρέφα με όλα τα φύλλα

Posted by sarant στο 5 Ιουλίου, 2021

Αν παίζετε είτε πρέφα είτε μπριτζ μάλλον θα καταλάβατε ότι η «πρέφα με όλα τα φύλλα» είναι το μπριτζ. Βέβαια, πολλοί μπριτζέρ ίσως θεωρήσουν άσεβο τον τίτλο, αφού παραλληλίζει ένα «ανώτερο» πνευματικό παιχνίδι με ένα χαρτοπαίγνιο καφενείου, αλλά το έχουμε καθιερώσει στο ιστολόγιο, όταν περιγράφουμε περίεργα ή κάπως άγνωστα στον πολύ κόσμο αθλήματα, να δίνουμε τίτλους που παραπέμπουν σε κάποιο πιο γνωστό -ας πούμε, το αμερικάνικο φούτμπολ ο φίλος μας ο Σταύρος στο άρθρο του το χαρακτήρισε «το ποδόσφαιρο που παίζεται με τα χέρια«. (Προσθήκη: Βέβαια, είναι ένα ερώτημα κατά πόσον στους σημερινούς νέους η πρέφα είναι οικεία ή/και περισσότερο γνωστή από το μπριτζ).

Ο φίλος μας ο Τριάντ, που είναι πρωταθλητής στο μπριτζ, με είχε παλιότερα προ(σ)καλέσει να γράψω ένα άρθρο για το παιχνίδι. Δίσταζα, επειδή δεν μπορούσα να αποφασίσω αν θα έγραφα ένα εισαγωγικό άρθρο ή ένα άρθρο για τις δική μου ενασχόληση με το μπριτζ, τόσο ως παίκτη όσο και τη συγγραφική. Τις προάλλες παρόμοια πρό(σ)κληση δέχτηκα κι από έναν φίλο στο Φέισμπουκ, οπότε μια και χτες, Κυριακή, είχα λίγο περισσότερο καιρό στη διάθεσή μου αποφάσισα να γράψω σήμερα το εισαγωγικό, το απρόσωπο άρθρο, αν προτιμάτε, και να αφήσω για το (όχι απώτερο) μέλλον το προσωπικό.

Το μπριτζ παίζεται από 4 παίχτες, που όμως ανήκουν σε δύο σταθερά ζευγάρια, που παίζουν συντροφικά, και στις περιγραφές δηλώνονται με τα σημεία του ορίζοντα: Βορράς-Νότος και Ανατολή-Δύση. Παίζεται και με τα 52 φύλλα, που μοιράζονται εξαρχής όλα στους 4 παίκτες -ο καθένας παίρνει από 13 φύλλα δηλαδή.

Το μπριτζ, όπως και η πρέφα, ανήκει στα παιχνίδια με μπάζες, μια μεγάλη οικογένεια των παιχνιδιών με χαρτιά. Η έννοια της μπάζας (trick στα αγγλικά, levée στα γαλλικά) είναι το πρώτο πράγμα που μαθαίνει κανονικά ο αρχάριος στην πρέφα ή στο μπριτζ: όποιος από τους (3 ή 4) παίχτες παίζει πρώτος, παίζει ένα φύλλο και οι άλλοι είναι υποχρεωμένοι να ακολουθήσουν, δηλαδή να παίξουν ενα φύλλο από την ίδια «φυλή», αν π.χ. ο πρώτος παίκτης παίζει το 10 σπαθί, οι άλλοι πρέπει να παίξουν επίσης σπαθί, εφόσον βεβαίως έχουν. Τη μπάζα την κερδίζει ο παίκτης που έβαλε το μεγαλύτερο φύλλο. Αν ας πούμε ο πρώτος παίκτης παίζει το 10♣ και οι επόμενοι βάλουν το 5♣, τον K♣ (Ρήγα σπαθί) και τον Α♣ (άσο σπαθί) κερδίζει ο παίκτης με τον Άσο διότι η ιεραρχία των φύλλων είναι, σε φθίνουσα σειρά, Α-Κ-Q-J-10-9-8-7-6-5-4-3-2, όπου Κ ο Ρήγας, Q η Ντάμα και J ο Βαλές. (Στην πρέφα, ως γνωστόν, παίζουν τα φύλλα μέχρι και το 7).

Μια δεύτερη βασική έννοια είναι το «ατού». Σε κάθε παρτίδα, μία από τις 4 φυλές ορίζεται ως «ατού», πράγμα που, τόσο στο μπριτζ όσο και στην πρέφα, γίνεται στη φάση της «αγοράς», την πρώτη φάση του παιχνιδιού. Το ατού είναι ανώτερο από όλες τις άλλες φυλές. Ένα ταπεινό 2 ατού είναι ανώτερο από τους άσους των άλλων φυλών. Είπαμε πιο πάνω ότι σε κάθε μπάζα οι παίκτες ακολουθούν, δηλ. παιζουν ένα φύλλο της ίδιας φυλής με αυτό που έπαιξε ο πρώτος παίκτης, αν έχουν. Αν δεν έχουν φύλλο από τη φυλή που παίχτηκε, τότε μπορούν ή να ξεσκαρτάρουν κάποιο άλλο φύλλο (οπότε χάνουν τη μπάζα) ή να «κόψουν» χρησιμοποιώντας ατού. Στο μπριτζ το κόψιμο (ruff στα αγγλικά) είναι προαιρετικό, επαφίεται στην κρίση του παίκτη αν θα κόψει ή θα ξεσκαρτάρει, ενώ στην πρέφα (όπου λέγεται «τσάκα») είναι υποχρεωτικό και δεν συμφέρει πάντοτε.

Η αγορά είναι μια πλειοδοσία. Τα δυο ζευγάρια διεκδικούν το δικαίωμα να εκτελέσουν ένα συμβόλαιο, δηλ. να πετύχουν ένα ορισμένο αριθμό μπαζών (άλα τη γενική!). Οι αγορές ξεκινούν από το επίπεδο 1, που σημαίνει 7 μπάζες, και προχωρούν στο επίπεδο 2 (8 μπάζες), πάντοτε +6 δηλαδή, έως το επίπεδο 6 (12 μπάζες ή μικρό σλεμ) και το 7 (13 μπάζες ή μεγάλο σλεμ). Συμβόλαια μπορεί να γίνουν είτε σε κάποιο χρώμα είτε αχρωμάτιστα (χωρίς ατού). Η ιεραρχία των φυλών είναι: σπαθιά, καρά, κούπες, πίκες (μπαστούνια), χωρίς ατού (που συμβολίζεται ΝΤ). Ένα συμβόλαιο π.χ. 4♥ σημαίνει την υποχρέωση να κάνεις 10 (4+6) μπάζες με ατού τις κούπες.

Ο παίκτης που ανοίγει την αγορά μπορεί είτε να πει Πάσο (συνήθως αν δεν έχει καλό χέρι) ή να ονομάσει ένα συμβόλαιο που υπόσχεται να πετύχει. Δεν είναι υποχρεωμένος να ξεκινήσει από το επίπεδο 1: όχι σπάνια οι αγορές ξεκινούν από το επίπεδο 2 ή 3. Στη συνέχεια μιλάει ο επόμενος (με τη φορά του ρολογιού) παίκτης, μετά ο τρίτος (συντροφος του πρώτου), μετά ο τέταρτος (σύντροφος του δεύτερου). Υποχρεωτικά κάθε επόμενη αγορά πρέπει να είναι ανώτερη από τις προηγηθείσες, εκτός αν είναι πάσο ή Κοντρ. Το κοντρ (double στα αγγλικά) δηλώνει καταρχάς αμφιβολία ως προς την πιθανότητα επιτυχίας του συμβολαίου και διπλασιάζει τις ποινές ή την επιβράβευση. Μετά από ένα κοντρ υπάρχει κι άλλη μια αγορά, το ρεκόντρ (redouble στα αγγλικά), που τετραπλασιάζει ποινές ή επιβράβευση.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αθλήματα, Ετυμολογικά, Ορολογία, Χαρτοπαίγνιο | Με ετικέτα: , , , | 87 Σχόλια »

Φρασεολογικά του ποδοσφαίρου

Posted by sarant στο 14 Ιουνίου, 2021

Μια και ξεκίνησε προχτές το Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα ποδοσφαίρου, δεν βλάφτει να βάλουμε ένα άρθρο ποδοσφαιρικού περιεχομένου. Θα μπορούσα να βάλω κάτι με προγνωστικά (το έχουμε ξανακάνει άλλωστε) ή με στοίχημα, αλλά, αν κρίνω από τον εαυτό μου, το ενδιαφέρον μου δεν είναι τόσο μεγάλο. Λείπει και η συμμετοχή της εθνικής ομάδας μας, είναι και ο κορονοϊός στη μέση.

Το φετινό τουρνουά είναι έτσι κι αλλιώς αξιοπερίεργο. Διοργανωνεται, για πρώτη φορά, σε 11 12 (νομίζω) χώρες, μια πρωτοτυπία που ήταν προγραμματισμένη εξαρχής. Κι έπειτα, ενώ είναι το EURO2020, διεξάγεται το 2021, αφού η κορόνα άφησε το στίγμα της κι εδώ. Το ίδιο αλλωστε θα γίνει και με τους Ολυμπιακούς αγώνες. Σε καμιά πενηνταριά χρόνια, να μου το θυμηθείτε, θα γίνονται ωραίες ερωτήσεις σε τρίβια για τις ετεροχρονισμένες αυτές διοργανώσεις.

Αφού η Ελλάδα δεν παίζει στο Γιούρο, εγώ θα υποστηρίζω γείτονες. Τη Γαλλία, το Βέλγιο και τη Βόρεια Μακεδονία δηλαδή. Θεωρώ φαβορί τη Γαλλία. Στα σχόλιά σας θα μας πείτε κι εσείς, αν θέλετε, τι προβλέπετε ή τι θα υποστηρίξετε.

Αλλά εμείς εδώ λεξιλογούμε. Και πριν περάσουμε στα φρασεολογικά, να δούμε την ετυμολογία της λέξης.

Προφανώς πρόκειται για μεταφραστικό δάνειο, μεταφορά του αγγλικού football. Βέβαια, το τι λένε football διάφοροι αγγλόφωνοι λαοί είναι θέμα για ξεχωριστό άρθρο, οπότε δεν θα μας απασχολήσει σήμερα. Θυμίζω πάντως ότι ο φίλος μας ο ΣΠ έχει γράψει άρθρο για το «ποδόσφαιρο που παίζεται με τα χέρια«.

Χάρη στον Στέφανο Κουμανούδη και την πολύτιμη Συναγωγή του των νέων λέξεων, γνωρίζουμε με αρκετήν ακρίβεια πότε και πώς μπήκε η λέξη στη γλώσσα μας. Ο Κουμανούδης έχει στο λεξικό του το λήμμα: ποδόσφαιρα, η. Και γράφει: ποδόσφαιρα, η: όνομα παιγνίου. Ακρόπολις 7.7.1891 και Ημίφυλ. Ακρ. 5.2.1897. Το αυτό και ποδόσφαιρον. Αγγλιστί Football, εν Άστει 8.2.1895 και Πρωία 15.1.1897. Καταγράφει επίσης το λήμμα «ποδοσφαιρισμός» (17.3.1896) και το «ποδοσφαιρισταί» (24.1.1896). Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in ποδόσφαιρο, Αθλήματα, Επικαιρότητα, Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , , , | 181 Σχόλια »

Τενιστικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 12 Ιουνίου, 2021

Που τα λέω βεβαίως έτσι επειδή τις προηγούμενες μέρες η επικαιρότητα σημαδεύτηκε από τις νίκες του Στεφανου Τσιτσιπά και της Μαρίας Σάκκαρη στο τουρνουά Ρολάν Γκαρός στο Παρίσι, όπου για πρώτη φορά δυο Έλληνες αθλητές πέρασαν στα ημιτελικά μεγάλου τουρνουά.

Επιπλέον, τώρα που γράφω, ο Τσιτσιπάς μόλις κέρδισε το πρώτο σετ απέναντι στον Ζβέρεφ και έτσι όπως παίζει είναι φαβορί για να περάσει στον τελικό. Αναμεσα στα πολλά κοινά που έχουν οι δυο αντίπαλοι, είναι πως κατοικούν και οι δυο στο Μόντε Κάρλο, όπως άλλωστε και ο Τζόκοβιτς, όπως και η Σάκκαρη. Θα έχει πολύ καλά προπονητήρια για τένις το πριγκιπάτο, γι’ αυτό το προτιμούν όλοι. Απορώ πώς τα καταφέρνει ο Ναδάλ που μένει ακόμα στη γενέτειρά του, στη Μαγιόρκα.

* Και ξεκινάμε με το τένις. Όχι βεβαια για τα λεξιλογικά του, που θα άξιζαν ιδιαίτερο άρθρο, αλλά για την ορθογραφία της λέξης. Με ρώτησε κάποιος αν γράφουμε τένις ή τέννις. Απάντησα ότι με την επίσημη ορθογραφία, από το 1976, τα δάνεια γράφονται με τον απλούστερο τρόπο, άρα τένις.

Τότε να γράψουμε και «δάνια» είπε ένας άλλος.

Του απάντησα ότι η λέξη δάνεια δεν είναι δάνεια, άρα γράφουμε «δάνεια».

* Και συνεχίζουμε με ένα κρούσμα διπλαρνησιοφοβίας, όπως το είπε φίλος στο Τουίτερ -εμείς το λέμε περιφραστικά, «τρόμο της διπλής άρνησης».

Γράφει ο δημοσιογράφος και βουλευτής Μπάμπης Παπαδημητρίου:

ΟΛΟΙ οι διασωληνομένοι ΔΕΝ ΕΧΟΥΝ εμβολιαστεί.

Και οι 398 – για πρώτη φορά, μετά την 28/2, κάτω 400 – δεν έχουν την προστασία που σώζει ζωές.

Πέρα από την ανορθογραφία, διότι βέβαια είναι διασωληνωμένοι, τι σημαίνει «Όλοι οι διασωληνωμένοι δεν έχουν εμβολιαστεί»; Και τι σημαίνει «Και οι 398 δεν έχουν προστασία»;

Κατά τη γνώμη μου, σημαίνει «Δεν έχουν όλοι εμβολιαστεί, αλλά ίσως έχουν κάποιοι εμβολιαστεί». «Δεν έχουν προστασία και οι 398, αλλά κάποιοι μπορεί να έχουν».

Αλλά ο κ. Μπάμπης ολοφάνερα θέλει να πει ότι «Κανείς από τους διασωληνωμένους δεν έχει εμβολιαστεί» και «Κανείς από τους 398 δεν έχει προστασία».

Η αποφυγή του «κανείς», από φόβο της διπλής άρνησης, οδηγεί σε ασάφεια -όπως θα θυμούνται και όσοι ακούν την αναγγελία στα αεροπλάνα της Ετζίαν «Το κάπνισμα δεν επιτρέπεται σε όλες τις πτήσεις της Ετζίαν» (αλλά δεν μας λένε σε ποιες επιτρέπεται!)

* Μου γράφει φίλος ότι διάβασε δηλώσεις της αντιδημάρχου Πειραιά, όπου και η φράση «κρίναμε χρήσιμο να αποδεχτούμε την πρόταση του Ομοσπονδιακού προπονητή Ζίου Ζίτσου…» και για ένα δευτερόλεπτο σκέφτηκε ότι είναι πολύ παράξενο όνομα το Ζίος Ζίτσος. Βέβαια αμέσως μετά δινόταν το όνομα του ανθρωπου και δεν υπάρχει κανένα λάθος στο κείμενο, εκτός ίσως από τα κεφαλαία γράμματα που προκάλεσαν και το μπέρδεμα -αλλά ο φίλος μας έκρινε ότι έχει έτσι κι αλλιώς πλάκα. Συμφωνώ.

* Νομανσλάνδη από τα παλιά.

Ο φίλος μας ο Ακίνδυνος, δεινός ανασκαλευτής παλιών εφημερίδων (να το πούμε εφημεριδοδίφης να κάνει και παρήχηση; ), ψάρεψε έναν παλιό κάτοικο Νομανσλάνδης σε εφημερίδα της δεκαετίας του 1980 (Έθνος ή Ελευθεροτυπία, αν κρίνω από τη γραμματοσειρά).

Ο Χάντυμαν Εντ Γκέιν είναι ο κάτοικος της Νομανσλάνδης. Ο φονιάς λεγόταν Ed Gein και έκανε διάφορες μαστοροδουλειές, δηλαδή ήταν handyman. Προφανώς στα αγγλικά θα ήταν Handyman Ed Gein, whose… κι έτσι θεωρήθηκε όνομα -άλλωστε τα συνηθίζουν τα διπλά ονόματα οι Αμερικανοί.

Πέρα από τη νομανσλανδιανή διάσταση, το ειδησάριο έχει κι ένα ακόμα λάθος. Ο φονιάς δεν πέθανε στα 57 αλλά στα 77, όπως μας λέει η Βικιπαίδεια.

* Άκουγα τις προάλλες στο ραδιόφωνο να γίνεται λόγος για τον Εμιλιάνο Ζαπάτα: «αν ζούσε στην Ισπανία, θα τον έλεγαν Θαπάτα, αλλά στη Λατινική Αμερική προφέρεται το ζήτα, Ζαπάτα».

Το πρώτο σκέλος είναι σωστό -εξού και ο Θαπατέρο, ο κάποτε πρωθυπουργός της Ισπανίας. Αλλά στη Λατινική Αμερική (και σε περιοχές της Ισπανίας) δεν προφέρουν Ζ, προφέρουν Σ. (Κάποτε μπορεί να γράψουμε άρθρο για το σεσέο, όπως το λένε).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αθλήματα, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Ορθογραφικά, Ομόηχα | Με ετικέτα: , , , , , | 305 Σχόλια »

Αντετοκουμπωμένα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 29 Αυγούστου, 2020

Βασικά, δεν έβρισκα τίτλο για το σημερινό πολυσυλλεκτικό μας άρθρο -κι επειδή μιλήσαμε χτες για τον Γιάννη Αντετοκούνμπο με αφορμή την απεργία των παιχτών του ΝΒΑ, που έληξε αφού πέτυχε να φερει στο προσκήνιο τη φυλετική ανισότητα στις ΗΠΑ, και καθώς έχουμε κι ένα μεζεδάκι για τον Γιάννη, σκέφτηκα να καπαρώσω το λογοπαίγνιο «αντετοκουμπωμένος» το οποίο δεν γκουγκλίζεται -τώρα που γράφω αυτές τις γραμμές, μια και σε λίγο θα βρίσκεται στο γκουγκλ εξαιτίας του άρθρου που διαβάζετε.

Με την ευκαιρία, μια προσπάθεια ελληνικής ετυμολόγησης του επωνύμου του Γιάννη θα ήταν «αντέτι» και «κουμπί». Το αντέτι είναι λέξη τουρκικής προέλευσης και σημαίνει έθιμο, συνήθεια. Σας αφήνω την άσκηση να βρείτε πώς συνδέθηκε με το κουμπί και οδήγησε στο όνομα Αντετοκούμπο (το ν πριν από το μπ αναπτύχθηκε στη συνέχεια, προρρινισμός).

* Και ξεκινάμε με έναν τίτλο άρθρου από το Capital.gr.

Σχολιάζει ο φίλος που το στέλνει:

Ήξερα για τα χάλια της ΕΛΑΣ, αλλά να κάνει και προαγωγές επειδή χτίζουν αυθαίρετα;

Κι εμένα με εκπλήσσει. Συνήθως οι επιβραβεύσεις για τέτοιες δραστηριότητες δίνονταν πιο διακριτικά.

* Φίλος γλωσσολόγος μου λέει:

Ο Χαρδαλιάς είπε σήμερα «δεν επιδέχεται αμφισβήτησης». Θα το έχεις σχολιάσει πολλές φορές. Η γενική φαίνεται να καθιερώνεται στο γλωσσικό αίσθημα όχι ως δείκτης λογιωτατισμου αλλά επίσημου λογου.

Ναι, υπάρχει αυτή η τάση. Βέβαια, ειδικά το «επιδέχομαι», ενω κανονικά συντάσσεται με αιτιατική, εύκολα έλκεται από το «επιδεκτικός» που πράγματι συντάσσεται με γενική -κι έχουμε και το κλισέ «ανεπίδεκτος μαθήσεως» από κοντά.

* Από το Φέισμπουκ, πιθανότατα σε σχέση με το παιδάκι που κινδύνεψε να πνιγεί.

Κάποιος σχολίασε ότι η φράση θα ταίριαζε για κάποιο γαλαζοαίματο παιδάκι, ας πούμε τον δισέγγονο της Ελισάβετ της Αγγλίας, που κυκλοφορεί έξω με σωσίες, αλλα παιδάκια, οπότε οι κακοποιοί αντί να αρπάξουν το πραγματικό πριγκιπόπουλο άρπαξαν κάποιο από τα άλλα.

Κι άλλη φορά έχω δει αυτοί που έσωσαν κάποιον να αποκαλούνται «σωσίες» αντί για «σωτήρες», διότι αυτοί που σώζουν είναι «αναμενόμενο» να λέγονται «σωσίες».

Από τη μια, ο σωσίας δεν έχει καμια ετυμολογική ή άλλη συνάφεια με την «εκπληκτική ομοιότητα», από την άλλη όμως είναι μια λέξη ζωντανή, που χρησιμοποιείται συνεχώς με την κανονική της σημασία.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αθλήματα, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Νόμος του Μέφρι, Νομανσλάνδη, Υπότιτλοι | Με ετικέτα: , , , , , | 241 Σχόλια »

BLM και No Politica

Posted by sarant στο 28 Αυγούστου, 2020

Αθλητικό το σημερινό θέμα -ή μήπως όχι;

Tις μέρες αυτές γίνονται τα πλέι οφ του ΝΒΑ, του αμερικανικού επαγγελματικού πρωταθλήματος μπάσκετ, που είναι ένα από τα πιο περιζήτητα αθλητικά θεάματα παγκοσμίως. Εξαιτίας της πανδημίας, το πρωτάθλημα είχε διακοπεί και τελικά βρέθηκε η λύση να παιχτούν όλοι οι αγώνες μέσα σε μια «γυάλα» (ή «φούσκα», bubble) στη Φλόριντα, χωρίς θεατές.

Tα πλέι οφ ξεκίνησαν κανονικά, αλλά προχτές συνέβη κάτι πρωτοφανές: λίγο πριν από τον αγώνα Μιλγουόκο Μπακς – Ορλάντο Μάτζικ για το 5ο παιχνίδι της πρώτης φάσης των πλέι οφ, και ενώ οι Μπακς προηγούνταν με 3-1, οι παίκτες των Μπακς, ανάμεσά τους και οι δικοί μας Γιάννης και Θανάσης Αντετοκούνμπο, αποφάσισαν να μην κατέβουν στο γήπεδο.

Μόλις το δήλωσαν αυτό, οι παίχτες και άλλων δύο ομάδων αποφάσισαν επίσης να απόσχουν από τους αγώνες. Μπροστά στο κύμα του μποϊκοτάζ, όπως αποκλήθηκε, οι υπεύθυνοι του ΝΒΑ ανέβαλαν τους αγώνες του 5ου γύρου της ανατολικής περιφέρειας, όπως και του 6ου γύρου της δυτικής περιφέρειας, καθώς και έναν αγώνα της δεύτερης φάσης.

Η πρωτοφανής αυτή κίνηση έγινε σε ένδειξη αγανάκτησης για τον βαρύτατο τραυματισμό του Jacob Blake, ενός μαυρου 29 ετών, από αστυνομικούς, στην πόλη Κενόσα του Ουισκόνσιν. Ο Μπλέικ πυροβολήθηκε 7 φορές στην πλάτη καθώς έμπαινε στο αυτοκίνητό του -στο πίσω κάθισμα βρίσκονταν τα τρία μικρά παιδιά του. Αν ζήσει,θα μείνει παράλυτος.

Δεν ήταν ληστής που χτυπήθηκε ενώ εγκληματούσε. Γινόταν κάποιος καβγάς στη γειτονιά και σταμάτησε να δει τι γίνεται. Κάποιος περίοικος φώναξε την αστυνομία -και όταν οι Αμερικανοί αστυνομικοί βρεθούν απέναντι σε άοπλο μαύρο τον πυροβολούν με το πρώτο στραβοπάτημά του, ενώ αν βρεθούν απέναντι σε ένοπλους λευκούς τούς κερνάνε νεράκια από το περιπολικό.

Οι παίχτες των Μιλγουόκι Μπακς βρίσκονταν πολύ μακριά από τον Μπλέικ -στην άλλη άκρη των ΗΠΑ. Εκείνοι πλούσιοι και διάσημοι, εκείνος φτωχός και άσημος, ένα σκουπίδι λιγότερο όπως είπαν και έγραψαν στα κοινωνικά μέσα οι καθ’ ημάς τραμπικοί.

Επιπλέον, η κίνησή τους, που ουσιαστικά δεν είναι μποϊκοτάζ όπως γράφτηκε αλλά είναι ξεκάθαρη απεργία, δεν αφορά κάποια μισθολογική διαμάχη ή κάποιο άλλο κλαδικό αίτημα, όπως έχει συμβεί μερικές φορές στο παρελθόν. Είναι κάτι πολύ σπάνιο, σχεδόν αδιανόητο στις μέρες μας: πολιτική απεργία. Και φυσικά είναι αντικανονική, παράνομη θα λέγαμε, αφού στα συμβόλαια των παικτών με τη λίγκα δεν προβλέπεται τέτοια δυνατότητα.

Όμως, οι περισσότεροι παίχτες είναι μαύροι. Και όσο κι αν υπάρχει, όπως είπαμε, χάσμα ανάμεσα στους εκατομμυριούχους σταρ του ΝΒΑ και στον φτωχοδιάβολο του γκέτο της Κενόσα, οι παίχτες των Μπακς ξέρουν από ποια μεριά βρίσκονται -και το έχουν νιώσει στο πετσί τους.

Και όχι μόνο μεταφορικά. Κυριολεκτικά. Πρόπερσι, ο γκαρντ των Μπακς, ο Στέρλιν Μπράουν, πήγε να ψωνίσει από ένα μινιμάρκετ (πώς να το πούμε ρε παιδιά το convenience store;) τα ξημερώματα. Παρκάρισε απρόσεχτα σε δυο θέσεις αναπήρων -ήταν νύχτα, κι όλες οι θέσεις άδειες. Γυρίζοντας βρήκε έναν αστυνομικό να τον περιμένει, του ζήτησε άδεια οδήγησης και τον έσπρωξε. «Μη με σπρώχνεις» του είπε ο Μπράουν, κουβέντα στην κουβέντα εμφανίστηκαν άλλα δυο περιπολικά, τον έριξαν κάτω, τον χτύπησαν με το τέιζερ, τον χτύπησαν και με τα γκλομπ.

Κάπως κατάφερε να τους πει ποιος είναι κι έτσι τον άφησαν, και επειδή ήταν διάσημος δεν τον κυνήγησαν δικαστικά. Αν ήταν κάποιος μαυράκος της σειράς, ανώνυμος, μπορεί και να είχε αφήσει εκεί την τελευταία του πνοή -ή να του είχαν φορτώσει τον μισό ποινικό κώδικα μετά το ηλεκτροσόκ και το ξυλοφόρτωμα. Οπότε, ναι, υπάρχει διαφορά στη μεταχείριση των λιγοστών πλούσιων και διάσημων μαύρων αλλά κι αυτοί μπορεί να νιώσουν στο πετσί τους το γκλομπ και το τέιζερ του νόμου, είτε είναι  πανύψηλοι αθλητές είτε μεσόκοποι καθηγητές του Χάρβαρντ που μπαίνουν στο σπίτι τους.

Κι ο πλούσιος μαύρος, άλλωστε, αν έχει έφηβα παιδιά, καρδιοχτυπάει κάθε φορά που βγαίνουν από το κατώφλι του σπιτιού τους και δεν ξέρει αν θα τα ξαναδεί. Kι αν πάμε από τους λίγους πλούσιους στους πολλούς μεσαίους και φτωχούς, η αλήθεια είναι, όπως είχα γράψει παλιότερα, ότι σήμερα σε πολλές περιοχές των ΗΠΑ για τον μέσο Μαύρο (και σε μεγάλο βαθμό για τον μέσο Λατίνο) η παραμικρή επαφή με την αστυνομία μπορεί να εξελιχτεί σε δυσάρεστη, ταπεινωτική και κάποτε θανάσιμη εμπειρία.

Να θυμίσω ότι το «αδίκημα» που στοίχισε τη ζωή στον Τζορτζ Φλόιντ δεν ήταν τίποτε άλλο από το ότι πήγε να αγοράσει τσιγάρα και πλήρωσε με ένα εικοσαδόλαρο που φάνηκε πλαστό στον υπάλληλο του καταστήματος! Ή, μια χαρακτηριστική περίπτωση πριν από πέντε χρόνια, όταν η 28χρονη Σάντρα Μπλαντ, ενώ πήγαινε πρώτη μέρα στην καινούργια της δουλειά, άλλαξε λωρίδα χωρίς να ανάψει φλας, τη σταμάτησε η τροχαία, την έκλεισαν φυλακή με την κατηγορία ότι αντιστάθηκε στη σύλληψη ή κάτι ανάλογο και τη Δευτέρα το πρωί βρέθηκε αυτοκτονημένη στο κελί της.

Για περιστατικά που σε οποιαδήποτε χώρα (της Ευρώπης, τουλάχιστο) θα διευθετούνταν με πρόστιμο -ή δεν θα επιλαμβανόταν καθόλου η αστυνομία- στις Ηνωμένες Πολιτείες ο μαύρος διατρέχει θανάσιμο κίνδυνο.

Αλλά να γυρίσουμε στην απεργία των παικτών. Ήταν μια κίνηση τεράστιας πολιτικής σημασίας, που μάλιστα βρήκε μιμητές (και μιμήτριες), αφού αναβλήθηκαν επίσης αγώνες του πρωταθλήματος ποδοσφαίρου (του κανονικού ποδοσφαίρου, του σόκερ, του MLS) και του μπέιζμπολ, αλλά και του γυναικείου ΝΒΑ. Όμως και η τενίστρια Ναόμι Οζάκα, μαύρη Γιαπωνέζα, αποσύρθηκε από τον ημιτελικό που ήταν να παίξει στο τουρνουά του Σινσινάτι, λέγοντας ότι πέρα και πάνω από αθλήτρια είναι μαύρη, και σαν μαύρη δεν αντέχει πια τη συνεχιζόμενη γενοκτονία -αυτή τη λέξη χρησιμοποίησε, continued genocide- Μαύρων στα χέρια της αστυνομίας. Η Οζάκα, σε αντίθεση με τους άλλους, ενέργησε μόνη της και μάλιστα σε ένα άθλημα όπου οι Μαύροι είναι μειοψηφία. Και επειδή η απεργία ήταν πολιτική, οι παίχτες των Μπακς κάλεσαν τον αμερικανικό λαό να ψηφίσει στις 3 Νοεμβρίου.

Όπως φαίνεται, η απεργία δεν θα συνεχιστεί -οι αγώνες που αναβλήθηκαν θα γίνουν σε ημερομηνία που θα οριστεί, ενώ και ο ημιτελικός της Οζάκα θα γίνει. Έχει αξία αν είναι χωρίς κόστος; Έχει, λέω. Άλλωστε, είναι χωρίς κόστος επειδή ήταν μια κίνηση μαζική κι επειδή στις ΗΠΑ η αγανάκτηση έχει ξεπεράσει τα όρια. Μάλιστα, στις διαδηλώσεις δεν συμμετέχουν μόνο μαύροι -και, μια πολύ ανησυχητική «λεπτομέρεια» είναι ότι εμφανίστηκαν και τάγματα ακροδεξιών λευκών, που πάνοπλοι αντιμετώπισαν τους διαδηλωτές (και τους κέρασαν νεράκια οι μπάτσοι, όπως είπαμε). Kι ένας 17χρονος, που έμενε σε άλλη (κοντινή, έστω) πολη και μάλιστα σε αλλη πολιτεία, στο Ιλινόι, σκότωσε δυο (λευκούς) διαδηλωτές.

Στην Ελλάδα οι καταστάσεις βέβαια είναι πολύ διαφορετικές. Και ενώ σε κάποιες περιπτώσεις έχουν γίνει κινητοποιήσεις πολιτικού χαρακτήρα στον χώρο του αθλητισμού με τη μορφή της συλλογής υπογραφών (πχ για συμπαράσταση στην Ηριάννα), όσον αφορά την κεντρική σκηνή τα τελευταία χρόνια κυριαρχεί το ύπουλο δόγμα No Politica στον αθλητισμό, που εκπορεύεται από τη διοίκηση του δημοφιλέστερου συλλόγου της χώρας. Βασικός του εκφραστής είναι η Θύρα 7 του Ολυμπιακού και ο εκπρόσωπος τύπου του συλλόγου, ο Καραπαπάς.

Το No Politica είναι διατυπωμένο παραδόξως σε ξένη γλώσσα, αλλά χρησιμοποιείται εντελώς παραπειστικα, αφού με την προηγούμενη κυβέρνηση η Θύρα 7 κάθε τόσο ανέβαζε αντικυβερνητικά πανό, συχνά υβριστικά, όπως και εναντίον του ΣΥΡΙΖΑ, ενώ αποδεχονταν και ακροδεξιά συμβολα.

Η δικαιολογία για το No Politica βρίσκεται σε σχετική οδηγία της Oυέφα, η οποία έχει επανειλημμένα τιμωρήσει τα πανό πολιτικού περιεχομένου, δείχνοντας ίσως μια προτίμηση σε αριστερά πανό, όπως της Πράσινης Ταξιαρχίας της Σέλτικ (πέρυσι, αλλά και το 2013). Θυμάμαι επίσης την τιμωρία ενός Αιγύπτιου παίκτη που φορούσε μέσα από τη μπλούζα του μια μπλούζα για την Παλαιστίνη.

Δεν ξέρω πότε πρωτακούστηκε στα καθ’ ημάς το No Politica, που είναι πάντως σχετικά πρόσφατο. Ίσως με τα σχόλιά σας θα φωτιστεί το ζήτημα αυτό. Οσο για το BLM του τίτλου, θα ήταν φαβορί για λέξη της χρονιας κάποιαν άλλη χρονιά, που δεν θα είχε το στίγμα της κορόνας πάνω της.

Να κλείσω σατιρικά, με ένα εύστοχο σχόλιο του δημοσιογράφου Γιάννη Ανδρουλιδάκη από τη σελίδα του στο Φέισμπουκ:

Η κίνηση των καλαθοσφαιριστών των Μιλγουόκι Μπακς να μην κατέβουν να αγωνιστούν ενάντια στους Ορλάντο Ματζικ για τα πλέι οφ του ΝΒΑ, διαμαρτυρόμενοι για την αυξανόμενη αστυνομική βία εναντίον των μαύρων στις ΗΠΑ, μου θυμίζει μια ανάλογη πρωτοβουλία που είχαν πάρει Έλληνες αθλητές και σύλλογοι τότε που ωξθη ως νως ξω ωξς ωε εμείς κοιτάχτε οπωσδήποτε ναι εντάξει υγγψ ηδς τρία πουλάκια κάθονταν στη ράχη στο λημέρι ιξι I thought that I heard you laughin’ εεωεω σίγουρα το ματς είναι δύσκολο ιςδξξδι εμείς βασικά NO POLITICA αφιερώνουμε την νίκη στον πρόεδρό μας ντούι ντούι ain’t not sunshine when she’s gone ότι εμείς είπαμε να γίνει ο αγώνας και ο κατίδης ένα παιδί είναι που έκανε ένα λάθος tell me that your sweet love hasn’t die ευχαριστούμε τον πύρινό μας κόσμο που σήκωσε νεκροκεφαλές των SS να γίνει όπως ορίσει η ΕΠΑΕ. Αυτό ακριβώς, τίποτα άλλο.

Posted in Αθλήματα, Δικαιώματα, ΗΠΑ, Ηνωμένες Πολιτείες, Ρατσισμός | Με ετικέτα: , , , , , | 178 Σχόλια »

Το ποδόσφαιρο που παίζεται με τα χέρια (μια συνεργασία του Σταύρου Παύλου)

Posted by sarant στο 14 Μαΐου, 2020

Με χαρά δημοσιεύω σήμερα ένα ακόμα άρθρο της σειράς «Εξωτικά αθλήματα», γραμμένο και αυτό από τον φίλο μας τον Σταύρο, στον οποίο χρωστάμε και τα δυο προηγούμενα άρθρα, για το σνούκερ και για το μπέιζμπολ. (Είχε προηγηθεί ένα δικό μου άρθρο για το ράγκμπι).

Θα πείτε, αθλήματα στην εποχή της πανδημίας; Πράγματι, η αγωνιστική δραστηριότητα έχει σταματήσει και για το φούτμπολ, όπως και για το κανονικό ποδόσφαιρο. Αυτός ήταν ο ενδοιασμός του Σταύρου όταν μου έστειλε το άρθρο πριν από κανένα μήνα. Αφού όμως σιγά σιγά οι δραστηριότητες που είχαν ανασταλεί ξαναρχίζουν και γίνεται λόγος να ξαναρχισουν και (κάποιες) αθλητικές δραστηριότητες, έκρινα πως η δημοσίευση σήμερα δεν θα ήταν άτοπη -χώρια που, έτσι κι αλλιώς, πρόκειται για εξωτικό άθλημα.

Εγώ από το άθλημα δεν σκαμπάζω, οπότε δεν έχω τίποτ’ άλλο να προσθέσω. Δίνω τη σκυτάλη στον Σταύρο.

Να πω μόνο ότι με τη σημερινή δημοσίευση ο Σταύρος εξάντλησε το στοκ των εξωτικών αθλημάτων που ξέρει καλά. Αν κάποιος ξέρει και θέλει να γράψει για το κρίκετ ή για κάποιο άλλο άθλημα εξίσου διαδεδομένο σε άλλες χώρες αλλ’άγνωστο στα καθ’ ημάς, είναι καλοδεχούμενος.

Το ποδόσφαιρο που παίζεται με τα χέρια

Ο τίτλος ασφαλώς προκαλεί απορίες. Πώς είναι δυνατόν ένα παιχνίδι που παίζεται με τα χέρια να ονομάζεται ποδόσφαιρο; Τα συνθετικά της λέξης «ποδόσφαιρο» υποδηλώνουν το παίξιμο μιας μπάλας (σφαίρας) με τα πόδια. Κι όμως υπάρχει παιχνίδι που ονομάζεται football, δηλαδή ποδόσφαιρο, και παίζεται σχεδόν αποκλειστικά με τα χέρια. Πρόκειται για το American football ή απλώς football για τους Αμερικανούς. Αυτό το παιχνίδι δεν έχει καμία σχέση με αυτό που εμείς λέμε ποδόσφαιρο και οι Βρετανοί football. Οι Αμερικανοί το κανονικό ποδόσφαιρο το λένε soccer. Για το παιχνίδι που θα παρουσιάσω παρακάτω θα χρησιμοποιώ το όνομα φούτμπολ αμετάφραστο, ώστε να το διακρίνω από το ποδόσφαιρο, αλλά κυρίως επειδή υπάρχουν και όρια στο τι μπορεί να αποκληθεί ποδόσφαιρο.

To συγκεκριμένο παιχνίδι κληρονόμησε το όνομα φούτμπολ από το ράγκμπι, από το οποίο προέκυψε και εξελίχθηκε στις αρχές του 20ού αιώνα. Το ράγκμπι ονομαζόταν τότε Rugby football (σε αντιδιαστολή με το ποδόσφαιρο που ονομαζόταν και ονομάζεται Association football) και οι κανόνες του προέβλεπαν μεγαλύτερη χρήση των ποδιών απ’ ό,τι σήμερα. Σταδιακά οι κανόνες του ράγκμπι τροποποιήθηκαν, η λέξη football αφαιρέθηκε από την ονομασία του και έτσι έμεινε η διαμάχη για το τι είναι το football να αποτελεί μια ακόμα διαφωνία ανάμεσα σε τόσες άλλες μεταξύ Βρετανών και Αμερικανών.

Από το ράγκμπι, εκτός από το αμερικανικό φούτμπολ, προέκυψε και μία άλλη εκδοχή του φούτμπολ, η οποία εξελίχθηκε παράλληλα και έχει παρόμοιους κανόνες αλλά και κάποιες σημαντικές διαφορές: το καναδικό φούτμπολ. Μια γενική ονομασία που περιλαμβάνει αυτές τις δύο παραλλαγές είναι gridiron football. Στα αγγλικά gridiron σημαίνει σχάρα και η ονομασία οφείλεται στο ότι το γήπεδο του φούτμπολ θυμίζει σχάρα με τις παράλληλες γραμμές που είναι χαραγμένες κάθε πέντε γιάρδες (1 γιάρδα = 0,914 μέτρα). Στην εικόνα φαίνεται ένα σχεδιάγραμμα του γηπέδου του αμερικανικού φούτμπολ. Παρόμοιο με κάποιες διαφορές είναι και το γήπεδο του καναδικού φούτμπολ.

Το καναδικό φούτμπολ είναι ελάχιστα γνωστό έξω από τον Καναδά. Από την άλλη, το αμερικανικό φούτμπολ, εκτός του ότι είναι το δημοφιλέστερο από όλα τα σπορ στις ΗΠΑ, έχει φίλους και σε πολλές άλλες χώρες.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in ποδόσφαιρο, Αθλήματα, Αμερική, Ηνωμένες Πολιτείες, Κινηματογράφος, Ορολογία, Συνεργασίες | Με ετικέτα: , , , | 98 Σχόλια »

Το μπιλιάρδο που το λένε σνούκερ (μια συνεργασία του Σταύρου Παύλου)

Posted by sarant στο 30 Ιανουαρίου, 2020

Με χαρά δημοσιεύω σήμερα ένα ακόμα άρθρο της σειράς «Εξωτικά αθλήματα», γραμμένο και αυτό από τον φίλο μας τον Σταύρο, στον οποίο χρωστάμε και το προηγούμενο άρθρο που αφορούσε το μπέιζμπολ. (Είχε προηγηθεί ένα δικό μου άρθρο για το ράγκμπι).

Το άρθρο είναι πληρέστατο -μέχρι και ασκήσεις έχει στο τέλος! Δεν έχω τίποτα να προσθέσω, διότι δεν σκαμπάζω και πολλά από το άθλημα, οπότε παραδίδω την σκυτάλη στον Σταύρο.

Να πω μόνο ότι ο φίλος μας ο Σταύρος δήλωσε πρόθυμος να γράψει και άλλο ένα άρθρο, για το αμερικάνικο φούτμπολ. Αν κανεις ξέρει και θέλει να γράψει για το κρίκετ ή για κάποιο άλλο άθλημα εξίσου διαδεδομένο σε άλλες χώρες αλλ’άγνωστο στα καθ’ ημάς, είναι καλοδεχούμενος.

Το μπιλιάρδο που το λένε σνούκερ

Όλοι λίγο-πολύ έχουν μια ιδέα τι είναι το μπιλιάρδο. Κι αν δεν έχουν παίξει, θα το έχουν δει τουλάχιστον στην τηλεόραση ή στον κινηματογράφο. Πρόκειται για ένα παιχνίδι που παίζεται πάνω σε ένα τραπέζι καλυμμένο με πράσινη συνήθως τσόχα και στο οποίο ο παίκτης χτυπάει μια μπάλα (μπάλα της στέκας, cue ball) με την μύτη της στέκας και αυτή συγκρούεται με άλλες μπάλες. Υπάρχει ένας αρκετά μεγάλος αριθμός παιχνιδιών και παραλλαγών τους, που εμπίπτουν σε αυτήν την πολύ γενική περιγραφή. Μπορούμε να τα κατατάξουμε σε δύο βασικές κατηγορίες:

1. Εκείνα που παίζονται σε τραπέζι χωρίς τρύπες στην περίμετρό του και που ο στόχος του παίκτη είναι να πετύχει καραμπόλες, δηλαδή να χτυπήσει με την μπάλα της στέκας τις άλλες (δύο συνήθως) μπάλες.
2. Εκείνα που παίζονται σε τραπέζι με τρύπες στην περίμετρό του και που ο στόχος του παίκτη είναι να ρίξει σε οποιαδήποτε από τις τρύπες την μια μπάλα μετά την άλλη χτυπώντας τις με την μπάλα της στέκας με συγκεκριμένη σειρά.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αθλήματα, Συνεργασίες | Με ετικέτα: , , , , | 148 Σχόλια »

Με μια μπάλα κι ένα ρόπαλο (μια συνεργασία του Σταύρου Παύλου)

Posted by sarant στο 8 Νοεμβρίου, 2019

Πριν από καμιά εικοσαριά μέρες είχαμε δημοσιεύσει ένα άρθρο για το ράγκμπι (Με μια μπάλα σαν πεπόνι), ένα άθλημα πολυ αγαπητό στη Μεγ. Βρετανία και τις χώρες της Κοινοπολιτείας αλλά μάλλον άγνωστο στα μέρη μας. Αρκετοί φίλοι εκδήλωσαν την επιθυμία να δημοσιευτούν και άλλα ανάλογα άρθρα για αθλήματα άγνωστα στην Ελλάδα αλλά δημοφιλή αλλού. Ωστόσο, εγώ δεν θα μπορούσα να γράψω τέτοιο άρθρο γιατι δεν ξέρω καλά κανένα άλλο άθλημα.

Ο φίλος μας ο Σταύρος, γνωστός και ως ΣΠ, φιλοτιμήθηκε να γράψει για το μπέιζμπολ και το θαυμάσιο άρθρο του θα το διαβάσουμε σήμερα. Η πρόσκληση μένει ανοιχτή για όποιον θέλει να γράψει για αμέρικαν φούτμπολ, για σνούκερ ή για κρίκετ ή για όποιο άλλο ανάλογο άθλημα.

Καθώς εγώ δεν ξέρω τίποτε από μπέιζμπολ, πετάω το μπαλάκι στον ΣΠ:

Με μια μπάλα κι ένα ρόπαλο

Ο τίτλος ίσως φαίνεται κάπως αινιγματικός, θα μπορούσε να είναι τίτλος διηγήματος ή κινηματογραφικής ταινίας. Όμως αφορά απλώς ένα παιχνίδι που παίζεται με αυτά τα αντικείμενα. Τα γνωστότερα τέτοια παιχνίδια είναι το μπέιζμπολ (και το αδερφάκι του το σόφτμπολ, παιχνίδι με παρόμοιους κανόνες, που παίζεται κυρίως από ομάδες γυναικών) και το κρίκετ, αλλά υπάρχουν και πολλά άλλα, μάλλον άγνωστα. Για το πώς παίζεται το κρίκετ γνωρίζω πολύ λίγα, οπότε στην συνέχεια θα ασχοληθώ με το μπέιζμπολ, που το γνωρίζω αρκετά καλά.

Το μπέιζμπολ γεννήθηκε στις ΗΠΑ ως εξέλιξη άλλων παλαιότερων παιχνιδιών που παίζονταν με μπάλα και ρόπαλο και απέκτησε περίπου τους σημερινούς κανόνες περί τα μέσα του 19ου αιώνα. Είναι βέβαια πολύ δημοφιλές στις ΗΠΑ, αλλά είναι επίσης δημοφιλές και σε άλλες χώρες όπως ο Καναδάς, το Μεξικό, η Κούβα και άλλες χώρες της Κεντρικής Αμερικής και της Καραϊβικής, η Ιαπωνία, η Ν. Κορέα κ.ά. Στην Ευρώπη δεν είναι ιδιαίτερα δημοφιλές αν και κάποιες χώρες, όπως η Ολλανδία και η Ιταλία έχουν καλά οργανωμένα πρωταθλήματα.

Στην Ελλάδα το 1997, όταν η χώρα μας ανέλαβε την διοργάνωση των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004, ιδρύθηκε η Ελληνική Φίλαθλη Ομοσπονδία Μπέιζμπολ και η Ελληνική Φίλαθλη Ομοσπονδία Σόφτμπολ με βασικό στόχο την δημιουργία εθνικών ομάδων για να μας εκπροσωπήσουν στους αγώνες της Αθήνας. Βέβαια αυτό έγινε, όχι μέσω της ανάπτυξης των αγωνισμάτων στην χώρα μας, αλλά μέσω της στρατολόγησης ομογενών εξ Αμερικής. Η Ελλάδα, που ως διοργανώτρια συμμετέσχε αυτοδίκαια στους αγώνες, κατέλαβε την 7η θέση επί οκτώ ομάδων και στους άνδρες (μπέιζμπολ) και στις γυναίκες (σόφτμπολ). Έτσι, οι παίκτες και παίκτριες των δύο εθνικών ομάδων απέκτησαν το δικαίωμα να αποκαλούνται Ολυμπιονίκες (!) με βάση το καταστατικό του Συλλόγου Ελλήνων Ολυμπιονικών, σύμφωνα με το οποίο Έλληνες αθλητές, που καταλαμβάνουν μία από τις οκτώ πρώτες θέσεις ενός αγωνίσματος στους Ολυμπιακούς Αγώνες, έχουν το δικαίωμα να εγγραφούν στον σύλλογο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αθλήματα, ΗΠΑ, Ηνωμένες Πολιτείες, Κινηματογράφος, Συνεργασίες | Με ετικέτα: , , , , | 147 Σχόλια »

Με μια μπάλα σαν πεπόνι

Posted by sarant στο 18 Οκτωβρίου, 2019

Τις τελευταίες εβδομάδες, όταν πηγαινοέρχομαι στη δουλειά, ακούω στο ραδιόφωνο τα νέα από το Παγκόσμιο Κύπελλο.

Ποιο Παγκόσμιο Κύπελλο, θα ρωτήσετε. Όχι του ποδοσφαίρου, αυτό έγινε πέρυσι. Ούτε του μπάσκετ, αυτό έγινε πριν από 2-3 μήνες και η Ελλάδα, παρά την παρουσία του Γιάννη Αντετοκούνμπο, δεν τα πήγε και πολύ καλά.

Αυτή την περίοδο όμως διεξάγεται το Παγκόσμιο Κύπελλο σε ένα άλλο ομαδικό άθλημα, ένα άθλημα που παίζεται με μπάλα: όχι στρογγυλή σαν του ποδοσφαίρου, όχι σπυριάρα σαν του μπάσκετ, αλλά με μια μπάλα σαν πεπόνι: το ράγκμπι.

Το ράγκμπι δεν το ξέρουμε στα μέρη μας. Ελάχιστα παίζεται στη χώρα μας αν και νομίζω πως υπάρχει ομοσπονδία και εθνική ομάδα, που παίζει στα βάθη της ευρωπαϊκής κατάταξης. Ίσως όμως να κάνω λάθος, διότι ψάχνοντας βλέπω πως η ομοσπονδία υπήχθη στην ομοσπονδία του χάντμπολ και στην ιστοσελίδα της ΟΧΕ οι σελίδες που αφορούν το ράγκμπι έχουν να ανανεωθούν από το 2017.

Μιλάμε βέβαια για το ράγκμπι με 15 παίκτες, το λεγόμενο και rugby union, όχι για την παραλλαγή με 13 παίχτες που λέγεται rugby league. Και οι δυο παραλλαγές γεννήθηκαν στην Αγγλία τον 19ο αιώνα και κάποια στιγμή διχάστηκαν και η κάθε μια εξελίχθηκε διαφορετικά.

Επειδη όμως εδώ λεξιλογούμε, πρέπει να πούμε ότι το όνομα του αθλήματος, rugby, προέρχεται από την πόλη Ράγκμπι της μέσης Αγγλίας, κοντά στο Κόβεντρι. Το 1823, λέει, στο σχολείο του Ράγκμπι, ενώ οι μαθητές έπαιζαν ένα είδος ποδοσφαίρου, ένας μαθητής άρπαξε τη μπάλα με τα χέρια και άρχισε να τρέχει. Παρόλο που δεν υπάρχουν στοιχεία που να τεκμηριώνουν τον μύθο, είναι βαθιά ριζωμένος κι έτσι γίνεται αποδεκτός.

Το ράγκμπι για το οποίο θα μιλήσουμε, λοιπόν, παίζεται με ομάδες των 15 παικτών, 8 επιθετικούς και 7 αμυντικούς, σε γήπεδο 100 x 70 μέτρων. Ο αγώνας διαρκεί 80 λεπτά, σε δυο ημιχρόνια των 40.

Υπάρχουν δυο τέρματα, που είναι δυο πανύψηλα δοκάρια με 8 μέτρα ύψος με ένα οριζόντιο δοκάρι στα 3 μέτρα, δηλαδή κάπως σαν κοντοπόδαρο Η. Όμως δεν υπάρχει τερματοφύλακας, και άλλωστε ο σκοπός των παικτών δεν είναι μόνο να περάσουν τη μπάλα μέσα από το τέρμα, όπως είναι στο ποδόσφαιρο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αθλήματα, Γαλλία, Επικαιρότητα, Ετυμολογικά, Μεγάλη Βρετανία | Με ετικέτα: , , , , | 173 Σχόλια »

Εικοσπενταυγουστιάτικα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 25 Αυγούστου, 2018

Δεν έβρισκα άλλον τίτλο για το καθιερωμένο σαββατιάτικο άρθρο μας, οπότε είπα να εκμεταλλευτώ την ημερομηνία -αφού υπάρχει δεκαπενταυγουστιάτικος γιατί να μην φτιάξουμε και τη λέξη «εικοσπενταυγουστιάτικος»; (Με την ίδια λογική, κάποια άλλη χρονιά είχα φτιάξει τα ‘πενταυγουστιάτικα μεζεδάκια’).

Θα μπορούσα βέβαια να τα πω και «επιληπτικά μεζεδάκια» για να σχολιάσω την αποφυλάκιση του Άρη Φλώρου της Energa, καταδικασμένου για κατάχρηση δημοσίου χρήματος αλλά και για ηθική αυτουργία σε απόπειρα δολοφονίας, ο οποίος προσκόμισε πιστοποιητικά ότι πάσχει από κρίσεις επιληψίας και ψυχολογικά προβλήματα κι έτσι αποφυλακίστηκε με αναπηρία 67% αφού εξέτισε ποινή μόλις 19 μηνών (που την πέρασε κυρίως σε ψυχιατρεία). Αν σκεφτούμε και άλλες υποθέσεις (Παπαγεωργόπουλος κτλ) προκύπτει αβίαστα το συμπέρασμα ότι αν καταδικαστείς για κλοπή του δημοσίου αμέσως μετά αρρωσταίνεις βαριά και μένεις ανάπηρος. Οπότε καλύτερα που έχουμε την υγειά μας.

* Και ξεκινάμε με μια στραβοκλισιά, από το φιλελεύθερο Liberal.gr. Σε άρθρο για τον βανδαλισμό στο Βυζαντινό Μουσείο, διαβάζουμε για «ένα πρωτοφανή περιστατικό για τα ελληνικά δεδομένα».

Φαίνεται πως όσα χρόνια κι αν περάσουν, τα τριγενή και δικατάληκτα δεν θα ενταχθούν ποτέ αβίαστα στο κλιτικό της νέας ελληνικής…

* Και από τη στραβοκλισιά στην ακλισιά. Διαβάζουμε άρθρο για την πλουσιότερη γυναίκα του κόσμου, όπου μαθαίνουμε πως η εν λόγω ζάΜπλουτη κυρία «νυμφεύτηκε με ένα εξέχων τραπεζίτη από τη Λουιζιάνα». Αν ο τραπεζίτης δεν ήταν εξέχων αλλά, ας πούμε, μεγάλος, πλούσιος ή σημαντικός, θα κλινόταν κανονικά. Κακό δικό του λοιπόν.

* Κι ένα βγαλμένο όχι απλώς από τη ζωή αλλά από τα ψώνια μου.

Πεπόνια GADALUP.

Όχι, δεν έρχονται από τη Γουαδελούπη. Είναι της ποικιλίας cantaloupe, που ονομάζεται έτσι από την ιταλική πόλη Cantalupo, χωριό πιο σωστά, απ’ όπου υποτίθεται ότι προήλθε αυτή η ποικιλία πεπονιού.

Σε άλλα σουπερμάρκετ τα βλέπεις κανταλούπ και κανταλούπε, ελληνογραμμένα.

* Και μια αθλητική είδηση. Διαβάζω σε αθλητικόν ιστότοπο ότι ο μπασκετμπολίστας Μοραγιονινουολούγουα Τσουκουεμέκα Σολουάντε, που έπαιζε στην Ουνικάχα Μάλαγα, υπέγραψε στη Λέγκια Βαρσοβίας. Κάπου 17 συλλαβές, αν μέτρησα καλά, ή αλλιώς «Παπασταθόπουλε φάε τη σκόνη μου».

Είναι αυτό που λένε «ο Πρόεδρος έφερε μεγάλο όνομα στην ομάδα»!

Ο παίκτης έχει πάντως συντομέψει το όνομά του σε Μο Σολουάντε, διότι αλλιώς οι σπορτκάστερ που μεταδίδουν αγώνα του θα ζητούσαν ένταξη στα βαρέα και ανθυγιεινά.

(Από πού κατάγεται ο παίκτης, δεν ξέρω. Είναι γεννημένος στη Μεγάλη Βρετανία και είναι Βρετανός πολίτης και δεν είναι τόσο διάσημος ώστε να μας πληροφορεί η Βικιπαίδεια για τις ρίζες του. Νοτιοαφρικανικές, υποθέτω).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αθλήματα, Επιγραφές, Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεταμπλόγκειν, Μεζεδάκια, Φρούτα εποχής | Με ετικέτα: , , , | 167 Σχόλια »

Το πρόβλημα του τριπλούν

Posted by sarant στο 13 Αυγούστου, 2018

Ξεκινώντας να διευκρινίσω ότι κανονικά θα διατύπωνα λίγο διαφορετικά τον τίτλο, «το πρόβλημα με το τριπλούν», αλλά ήθελα να έχω τη γενική πτώση στον τίτλο για να δείξω πως θεωρώ τη λέξη «τριπλούν» άκλιτη.

Παραπροχτές, καθώς η τηλεόραση μετέδιδε τον τελικό του τριπλούν, φίλος στο Φέισμπουκ διαμαρτυρήθηκε και αναρωτήθηκε θυμωμένα «από πότε έγινε άκλιτη η λέξη τριπλούν».

Του απάντησα: Πότε ακριβώς δεν ξέρω, πάντως το εγκυρότατο Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής, που κυκλοφόρησε το 1998, έχει λήμμα τριπλούν, άκλιτο, το εξής: τριπλούν το [triplún] Ο (άκλ.) : α. για κτ. που γίνεται τρεις φορές ή που είναι τριπλό και ως επίθ.: Άλμα ~ / το ~. Aντίγραφο εις ~.

Για άκλιτη δέχεται τη λεξη και το λεξικό του Μπαμπινιώτη, αν και προσθέτει σε παρένθεση, ένα παραπονιάρικο σχόλιο: «άκλ. αντί του ορθού κλιτού τριπλού«. Στην πρώτη δεκαετία του αιώνα μας, που και τότε είχαμε σπουδαίες τριπλουνίστριες με διακρίσεις σε διεθνές επίπεδο, τα έντυπα του τότε ΔΟΛ είχαν προσπαθήσει να πλασάρουν τον κλιτό τύπο «το τριπλούν (άλμα) – του τριπλού άλματος» αλλά η προσπάθεια ελάχιστη αποδοχή βρήκε.

Αν ο τύπος «άλμα τριπλούν» είχε έγκαιρα εκσυγχρονιστεί σε τριπλό άλμα, τότε φυσικά θα κλινόταν, το τριπλό άλμα, του τριπλού άλματος, και ίσως παραλειπόταν η λέξη «άλμα» και λέγαμε «πρωταθλητής στο τριπλό», «ο τελικός του τριπλού», όπως τώρα λέμε «πρωταθλητής στο μήκος» (εννοώντας βέβαια το άλμα εις μήκος) και «ο τελικός του μήκους». Με το να μην εκσυγχρονιστεί, πλήρωσε τον φόρο που πληρώνουν πολλά ασυμμόρφωτα και καθιερώθηκε πλέον άκλιτο, διότι δεν υπάρχουν άλλα ουδέτερα επίθετα στη νεοελληνική που να κλίνονται με τον ίδιο τρόπο.

Κάποιοι υποστηρίζουν ότι η αρχική ονομασία του αγωνίσματος είναι «άλμα εις τριπλούν», ορολογία που υιοθετεί αβασάνιστα ή τέλος πάντων ατεκμηρίωτα και η Βικιπαίδεια. Έχω κάποιες επιφυλάξεις ότι αυτή ήταν όντως η αρχική μορφή του όρου, και όχι μόνο επειδή δεν πρόκειται για ένα άλμα που γίνεται τρεις φορές, όπως το αντίγραφο εις τριπλούν. Αναδίφησα λίγο τα σώματα κειμένων και βρήκα ότι στην ειδησεογραφία των πρώτων σύγχρονων Ολυμπιακών αγώνων χρησιμοποιόταν ο σημερινός όρος, άλμα τριπλούν (αριστερά απόκομμα από την Εστία, 27.03.1896). Το ίδιο το βρήκα και σε άλλο απόκομμα της Εστίας του 1891 αλλά και σε ΦΕΚ του 1904.

Δεν αποκλείω πάντως να χρησιμοποιόταν παλιότερα πράγματι η ονομασία «άλμα εις τριπλούν», αλλά δεν νομίζω πως ήταν η καθιερωμένη. Σε κάθε περίπτωση, λεξικογραφικά, θεωρώ πως η Βικιπαίδεια κακώς λημματογραφεί έτσι τον όρο.

Είτε πάντως είναι άλμα τριπλούν είτε «άλμα εις τριπλούν» η αρχική μορφή, δεν νομίζω ότι μεταβάλλει το πώς θα λέμε σήμερα το αγώνισμα, διότι βέβαια δεν συμφωνώ με έναν φίλο που υποστήριζε ότι ο εκφωνητής στην τηλεόραση θα έπρεπε να χρησιμοποιεί τον ανοικονόμητο όρο «ο τελικός τού εις τριπλούν». Αν μη τι άλλο, ο τύπος «άλμα εις τριπλούν» μάλλον δικαιολογεί το να είναι σήμερα άκλιτο το όνομα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αθλήματα, Επικαιρότητα, Ρατσισμός | Με ετικέτα: , , , | 196 Σχόλια »

Το σπάσιμο της γραβάτας και άλλα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 12 Μαΐου, 2018

Όπως ξέρουν οι τακτικοί μας αναγνώστες, το σαββατιάτικο πολυσυλλεκτικό μας άρθρο, που σταχυολογεί τα στραβά και τα περίεργα του γλωσσικού μας τοπίου, συνηθως έχει στον τίτλο τη λέξη «μεζεδάκια» με ένα επίθετο να προηγείται. Περιστασιακά, τιτλοφορώ το άρθρο με βάση ένα μεμονωμένο μεζεδάκι, οπως σήμερα -κι αυτό σημαίνει πως το θεωρώ κάτι πολύ ξεχωριστό.

Αλλά τι μπορεί να είναι το «σπάσιμο της γραβάτας»; Πώς μπορει να σπάσει μια γραβάτα; Στο κάτω κάτω οι γραβάτες είναι από ύφασμα, δεν είναι γυάλινες ούτε πορσελάνινες. Σκεφτείτε λίγο μήπως και μπορέσετε να το μαντέψετε.

,

,

.

Να το πάρει το ποτάμι. Πρόκειται για ένα θηριώδες μαργαριτάρι, ευγενική προσφορά ενός αθλητικογράφου της ΕΡΤ, που είχε αναλάβει τη μετάδοση του αγώνα βόλεϊ Ολυμπιακός – ΠΑΟΚ. Τον αγώνα μπορείτε να τον δειτε εδώ, αλλά το μαργαριτάρι εμφανίζεται προς το τέλος. Για να ακούσετε το μαργαριτάρι πρέπει να πάτε στο 2.03.00.

Το μαργαριτάρι το εντόπισε ο Λεξοπλάστης στο φόρουμ Λεξιλογία. Πράγματι, ο σχολιαστής του αγώνα, ενώ το ματς είναι 2-2 και οι ομάδες μπαίνουν για το πέμπτο σετ, λέει:

Οι δύο ομάδες είναι έτοιμες πλέον να εισέλθουν εντός παιδιάς για ξεκινήσει το σετ της μιας ανάσας, το tie break, εκεί που, όπως λέει και η αγγλική ορολογία του ονόματος, tie break, το σπάσιμο της γραβάτας, εκεί που οι προπονητές λύνουν τις γραβάτες καθώς η αγωνία τους είναι στο κατακόρυφο

Το μαργαριτάρι ειναι επικό, διότι η λέξη tie break, που χρησιμοποιείται και σε άλλα αθλήματα (στο τένις, ας πούμε, αλλά με διαφορετική διαδικασία και στο σκάκι) δεν έχει καμιάν απολύτως σχέση με τη γραβάτα. Η λέξη tie έχει κάμποσες σημασίες, π.χ. δένω -και μία από αυτές είναι η ισοβαθμία/ισοπαλία και το ρήμα ισοβαθμώ. They tied for first place, θα πούμε όταν δυο ομάδες ισοβαθμήσουν στην πρωτη θέση. Κι επειδή σε πολλά αγωνίσματα δεν υπάρχει ως αποτέλεσμα η ισοπαλία, για να βγει ο νικητής, για να «σπάσει η ισοπαλία/ισοβαθμία», εφαρμόζεται κάποια διαδικασία -το tie break.

Αυτά ένας αθλητικός συντάκτης, ειδικά τη σημερον ημέρα που οι πάντες μιλάνε αγγλικά, θα έπρεπε να τα παιζει στα δάχτυλα. Ο συγκεκριμένος όμως όχι απλώς τα αγνοούσε αλλά και στην προσπάθεια να βρει μια λογική εξήγηση που να ταιριάζει στη μοναδική σημασία της λέξης tie που ήξερε, τη γραβάτα, κάθισε και έπλασε μιαν ολόκληρη (όχι εντελώς απίθανη) θεωρία για την προέλευση της έκφρασης, περίπου όπως στα ραμόνια παρακούμε το «σαντουροβιόλι» κι υστερα αναρωτιόμαστε ποιος σπουδαίος βιολιστής είναι ο Ροβιολης.

Το αστείο είναι πως το μαργαριτάρι ήταν αβίαστο: ο συντάκτης δεν ήταν υποχρεωμένος να αποδωσει την έκφραση tie break αλλά έσπευσε να… μεταλαμπαδεύσει τις γνώσεις του στους θεατές. Αυτό τον κάνει πιο συμπαθή στα μάτια μου αλλά όχι λιγότερο κωμικό το πάθημά του.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αθλήματα, Ακλισιά, Επιγραφές, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , | 453 Σχόλια »

Πώς (δεν) έλεγαν οι αρχαίοι ημών πρόγονοι το χόκεϊ επί χόρτου;

Posted by sarant στο 29 Μαρτίου, 2018

Ταξίδευα χτες και δεν προλάβαινα φρέσκο άρθρο, οπότε καταφεύγω στη δοκιμασμένη λύση της επανάληψης παλιότερου, κάτι που σκοπεύω να κάνω και μέσα στη Μεγαλοβδομάδα.

Το άρθρο που θα (ξανα)δούμε σήμερα το διάλεξα επειδή το είχα δημοσιεύσει αρχικά στο ιστολόγιο ακριβώς πριν από 8 χρόνια. Οι παλιότεροι θα το θυμούνται, πιθανώς -αλλά έχουμε στο μεταξύ αποκτήσει αρκετούς νέους φίλους. Αυτό ειδικά το άρθρο, μάλιστα, ουσιαστικά το οφείλουμε στον φίλο μας τον π2 και σε άλλους φίλους του ιστολογίου, που εκαναν την περισσότερη έρευνα για το θέμα.

Πριν ξεκινήσω, μια δήλωση αποποίησης: τα όσα θα διαβάσετε πιο κάτω δεν θα μπορούσα ποτέ να τα γράψω χωρίς την καθοριστική βοήθεια του φίλου π2, που βρήκε όλα τα στοιχεία που χρειάζονταν έρευνα σε βιβλιοθήκη, αλλά και χωρίς το έναυσμα που μου δόθηκε από την ερώτηση ηλεπιστολογράφου που έκανε με την παρέα του εντυπωσιακή δουλειά (έδωσε, που θα λέγαμε στο ποδόσφαιρο ή στο μπάσκετ, την ασίστ, ή επί το ελληνικότερο «πάρε βάλε»).

Όλα ξεκίνησαν από ένα επιτραπέζιο παιχνίδι τρίβιαλ, στο οποίο έπαιζε μια παρέα «άθεων μαλλιαρών» (οι ίδιοι το λένε). Τους έβαλαν την ερώτηση «Πώς λέγεται στα αρχαία ελληνικά το χόκει επι χόρτου;» Παρ’ ό,τι είχαν και γλωσσολόγο στην παρέα, δεν το βρήκαν. Η «σωστή» απάντηση ήταν: «κερητίζειν» το άθλημα, «κερητίζοντες» οι παίχτες. Επειδή οι ηλεπιστολογράφοι μου είναι δύσπιστοι τύποι, και καλά κάνουν άλλωστε, έψαξαν στο Λίντελ Σκοτ και δεν βρήκαν αυτή τη λέξη, οπότε τούς μπήκαν ψύλλοι στ’ αυτιά. Ωστόσο, και στη Βικιπαίδεια υπάρχει αναφορά στο «κερητίζειν», αλλά και στον ιστότοπο της Ελληνικής Ομοσπονδίας Χόκεϊ υπάρχει το ανάγλυφο που βλέπετε στην εικόνα, ενώ δίνονται αρκετές πληροφορίες για τον πρόγονο του χόκεϊ στην αρχαία Ελλάδα, μεταξύ άλλων και η αρχαία φράση «Το κερητίζειν εστί μετά τέρψεως αθλεύειν», από το οποίο συνάγεται ότι:

Η παραπάνω περιγραφή του αθλήματος φανερώνει ότι ήταν ιδιαίτερα αγαπητό και διασκέδαζε πολύ κόσμο. Μάλιστα, στον Πλούταρχο αναφέρεται ότι σε ένα σφαιριστήριο στην Αθήνα υπήρχε ένα άγαλμα του ρήτορα Ισοκράτη στο οποίο εμφανιζόταν να παίζει μπάλα με κυρτωμένο ξύλο.

Οι επιστολογράφοι μου βρήκαν και δημοσίευμα της… έγκυρης Απογευματινής [το λινκ δεν λειτουργεί πλέον αφού η εφημερίδα έκλεισε] στο οποίο, με την ευκαιρία των τελικών του πρωταθλήματος χόκεϊ, διαβάζουμε ότι: Η είσοδος για τους θεατές είναι δωρεάν και στους δύο αγώνες και αποτελεί μοναδική ευκαιρία, για όσους το επιθυμούν, να ανακαλύψουν ένα άθλημα που παραμένει σχετικά άγνωστο στη χώρα μας, παρότι ο πρόγονός του (το κερητίζειν) παιζόταν στην αρχαία Αθήνα ήδη από τον 6ο αιώνα π.Χ.! Όσοι προσέλθουν θα μπορέσουν να διαπιστώσουν ιδιοίς όμμασιν ότι (όπως έλεγαν οι αρχαίοι) το «κερητίζειν εστί μετά τέρψεως αθλεύειν».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αρχαιολογία, Αθλήματα, Μύθοι | Με ετικέτα: , , , , , , | 119 Σχόλια »