Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘Ακλισιά’ Category

Διπλωματικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 13 Ιανουαρίου, 2018

Γιατί διπλωματικά; θα αναρωτηθείτε. Δεν υπαινίσσομαι τις συνομιλίες που θα γίνονται για το όνομα της γειτονικής μας ακατονόμαστης χώρας, ούτε άλλη δραστηριότητα πρέσβεων και λοιπών διπλωματών.

Είπα να ονομάσω έτσι τα μεζεδάκια αυτής της εβδομάδας επειδή η μισή ελληνική μπλογκόσφαιρα έχει βαλθεί από προχτές να διπλώνει χάρτες και να βλέπει ποιο μέρος πέφτει πάνω σε ποιο άλλο.

Όλα ξεκίνησαν από τη δήλωση του Κυριάκου Μητσοτάκη, σε περιοδεία στη Μακεδονία, ότι «Εμείς οι Κρητικοί έχουμε μια ιδιαίτερη ευαισθησία στα ζητήματα της Μακεδονίας. Αν διπλώσεις τον χάρτη της Ελλάδας στα δυο θα ‘ρθει η Κρήτη να πέσει πάνω στη Μακεδονία και η Μακεδονία πάνω στην Κρήτη».

Κάποιοι πάντως που όντως διπλωσαν τον χάρτη είδαν πως η Κρήτη πέφτει πάνω στη Θράκη, άλλοι πάλι πρότειναν να ονομαστεί Βόρεια Κρήτη η ακατονόμαστη χώρα, ενώ μια μικρή επιλογή αντιδράσεων υπάρχει εδώ.

Σήμερα δεν λεξιλογούμε, αλλιώς θα λέγαμε ότι και οι διπλωμάτες και τα διπλώματα των σχολών και των πανεπιστημίων από το «διπλώνω» (ή έστω το αρχαίο διπλόω-ώ) προέρχονται, αλλά αυτό το αφήνουμε για κάποιο μελλοντικό λεξιλογικό άρθρο.

* Πάντως, για να τελειώσουμε με τα διπλωματα, να πούμε ότι αν μπορούσαμε να διπλώσουμε ένα κομματι χαρτί 23 φορές, το πάχος του θα έφτανε το ένα χιλιόμετρο. Μην το δοκιμάσετε στο σπίτι και μην το πείτε στον Κούλη.

* Ένας άλλος τίτλος που είχα σκεφτεί για το σημερινό άρθρο ήταν «πολυνομοσχεδιακά μεζεδάκια» μια και αυτές τις μέρες ψηφίζεται το (πέμπτο; δέκατο; ) πολυνομοσχέδιο της μνημονιακής εποχής. Ωστόσο, δεν μπόρεσα να παρακολουθήσω καθολου συνεδριάσεις της Βουλής κι έτσι δεν έχω κανένα σχετικό μαργαριτάρι, οπότε θα περιοριστώ σε ένα φαινόμενο ακλισιάς που το ξεσηκώνω από τη Λεξιλογία.

Όπως λοιπόν επισημαίνει ο φίλος Εαρίων, στο πολυνομοσχέδιο που συζητιέται στη Βουλή αυτές τις μέρες και στις διατάξεις για τα καζίνα (βλ. άρθρα 357-378, σσ. 1236-1281 του σχεδίου νόμου, και σσ. 282-309 της αιτιολογικής έκθεσης) χρησιμοποιείται αποκλειστικά ο άκλιτος τύπος (τα καζίνο, των καζίνο).

Δεν είναι δυστυχώς η πρώτη φορά που χρησιμοποιείται σε επίσημο κείμενο ο απαράδεκτος άκλιτος τύπος για μια λέξη απόλυτα και αβίαστα ενταγμένη στο κλιτικό της νεοελληνικής. Όλα τα λεξικά και όλες οι πηγές κλίνουν κανονικά τη λέξη: του καζίνου, τα καζίνα, των καζίνων.

Θυμίζουμε ότι στα ιταλικά casino είναι ο οίκος ανοχής. Ελπίζω αν ψηφιστούν οι σχετικές διατάξεις, στην τελική νομοτεχνική επιμέλεια να αντικατασταθούν οι άκλιτοι τύποι.

* Μου το έστειλαν, νομιζα ότι το έχουμε ήδη παρουσιάσει αλλά ψάχνοντας δεν βρήκα να έχουμε γράψει για το φονικό κόκκινο όπλο που πετάει μαλάκες.

Το ιστολόγιο αθλοθετεί ειδικό βραβείο (σπαμακόπιτα) σε όποιον βρει να μας πει ποια ήταν η αγγλική φράση.

* Ο Περικλής Κοροβέσης, που τον είχαμε μελετήσει και στα μεζεδάκια της περασμένης εβδομάδας σχετικά με την άγνωστη Μαχνοβίτσα (διάβαζε: Μαχνοβτσίνα) επανήλθε με νέο άρθρο που επιχειρεί να απαντήσει στους αναγνώστες του που διαφώνησαν -νομίζω ότι δεν απαντάει αλλ’ υπεκφεύγει, ωστόσο είπαμε ότι σήμερα δεν μπαίνουμε στην ουσία και μόνο μαζεύουμε μαργαριτάρια. Και ο Περικλής δεν μας άφησε να φύγουμε με άδεια χέρια, αφού στο άρθρο του αναφέρεται στους Λευκούς «με επικεφαλής τον στρατηγό Ντενίκιν και μετά τον Βράγκλερ».

Και αναρωτιέμαι, o μαύρος βαρόνος, ο Πιοτρ Νικολάγεβιτς Βράγκελ, λέτε να φορούσε τζιν μάρκας Ράνγκλερ;

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Ακλισιά, Θηλυκό γένος, Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μουστάκια της Τζοκόντας, Νεολογισμοί | Με ετικέτα: , , , , , , | 263 Σχόλια »

Αρχηγοσυμβουλιακά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 5 Μαρτίου, 2016

Το άρθρο γράφεται την ώρα που διεξάγεται το Συμβούλιο των Πολιτικών Αρχηγών στην Προεδρία της Δημοκρατίας, οπότε σκέφτηκα να το ονομάσω έτσι, πετυχαίνοντας μ’ ένα σμπάρο δυο τρυγόνια: αφενός βρίσκω τίτλο για το σαββατιάτικο πολυσυλλεκτικό μας άρθρο και αφετέρου φτιάχνεται μια καινούργια λέξη, αφού μέχρι στιγμής το μακρινάρι του τίτλου δεν γκουγκλίζεται.

Τα μεζεδάκια μας βεβαίως δεν είναι αντλημένα από τη σύσκεψη των πολιτικών αρχηγών, που άλλωστε τα πρακτικά της δεν δημοσιοποιούνται.

* Και ξεκινάμε με μια ακλισιά που έμμεσα έχει σχέση με την προσφυγική κρίση, εφόσον, μόλις άρχισαν να γίνονται εργασίες στο Πάρκο Τρίτση είχαμε και δηλώσεις του δημάρχου της περιοχής, «του δημάρχου του Ίλιον» όπως έγραψε το Πρώτο Θέμα (δεν είναι ανάγκη να βάλω λινκ στη θεμοφυλλάδα».

– Δεν μας άρεζαν τα Λιόσια (που κλίνονταν κανονικά, «Ολυμπιακός Λιοσίων») τα κάναμε αρχαιοπρεπές Ίλιον, αλλά να το κλίνουμε κιόλας, ε; μου είπε ένας φίλος.

Θαρρώ πως αυτό το περιττό Ν («το Ν του μεζεδοπώλη») κάνει τη ζημιά. Κάνει αμέσως ασυνήθιστη τη λέξη και ασυνήθιστο σημαίνει άκλιτο. Θυμάστε και το Άκρον Ίλιον Κρυστάλ.

* Πολύ συζητήθηκε μια αποστροφή της συνέντευξης του, ας πούμε, φιλόσοφου Στ. Ράμφου στην Καθημερινή, όπου συνδέει το να μη φοράς γραβάτα με τον ελλειμματικό ανδρισμό. Το συζητήσαμε κι εδώ, οπότε δεν θα σχολιάσω περισσότερο.

Πρόσεξα όμως ότι η δημοσιογράφος που πήρε τη συνέντευξη χρησιμοποίησε το επίθετο «φροϊντιανός». Είναι πραγματικά ευτύχημα που σε μια τόσο καθυστερημένη χώρα όπως η Ελλάδα, όπου όλοι οι άλλοι λένε και γράφουν «φροϊδικός» (ή έστω «φροϋδικός») βρέθηκε και ένας άνθρωπος που έχει μάθει αγγλικά κι έχει περάσει διαφωτισμό!

* Η προσφυγοφοβία τέτοιες μέρες πουλάει και ο κ. Τάκης Θεοδωρόπουλος το έχει καταλάβει και γράφει το ένα απαράδεκτο άρθρο μετά το άλλο. Σε ένα από τα πιο εξοργιστικά, φαντάζεται και συγκρούσεις σουνιτών-σιιτών σε ελληνικό έδαφος.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ακλισιά, Λαθροχειρίες, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια, Ορθογραφικά, Παπαδιαμάντης, Το είπε/δεν το είπε | Με ετικέτα: , , , , , | 252 Σχόλια »

Μπρεξιταρισμένα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 20 Φεβρουαρίου, 2016

Το 1998 το Λεξικό Μπαμπινιώτη συμπεριέλαβε το λήμμα «εξιτάρω» με τη σημείωση ότι πρόκειται για αργκό των νέων. Το νεότερο Χρηστικό Λεξικό της Ακαδημίας επίσης περιλαμβάνει το λήμμα αυτό. Αντιθέτως, λήμμα «μπρεξιτάρω» δεν υπάρχει, όπως δεν υπάρχει και λήμμα «γκρεξιτάρω» -αν πάντως το βάλουμε στόχο να φτιάχνουμε αβέρτα λέξεις για να φτάσουμε τα 5 εκατομμύρια, μπρεξιτάρω θα μπορούσε να σημαίνει «ερεθίζω, διεγείρω κάποιον με την ιδέα του μπρέξιτ». Και αφού τα μεζεδάκια γράφονται ενώ συνεχίζεται η μαραθώνια σύνοδος κορυφής που είναι αφιερωμένη στο μπρέξιτ, δηλαδή στην έξοδο της Βρετανίας από την ΕΕ, σκέφτηκα να νεολογίσω στον τίτλο, αν και τελικά μαθαίνω ότι στη σύνοδο τα βρήκαν με τη Βρετανία, χωρίς αυτό βέβαια να σημαίνει ότι αποτράπηκε ο κίνδυνος του μπρέξιτ.

Τα μεζεδάκια, εννοείται, δεν έχουν σχέση είτε με το μπρέξιτ είτε με τη σύνοδο κορυφής, απλώς συμπίπτουν χρονικά.

* Και ξεκινάω με μιαν ακόμα περίπτωση γραμματικής μπούρκας, που μας έρχεται από την Κύπρο. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, υπάρχει αίτημα του Προέδρου Αναστασιάδη «για παύση της διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας». Σε άλλα κυπριακά μέσα η μπούρκα διατηρείται, αλλά με καθαρευουσιάνικη δαντέλα: της διοικητού.

Ασφαλώς, «της διοικήτριας», όπως θα λέγαμε και «της διευθύντριας». Έχω πάντως προσέξει ότι οι κουμπάροι στην Κύπρο προτιμούν τους επίκοινους τύπους περισσότερο από εμάς. Από την άλλη, έχουν διοικήτρια στην κεντρική τους τράπεζα, έστω κι αν την αποκαλούν «διοικητή».

* Η ακλισιά της εβδομάδας, από άρθρο της ΕφΣυν για τον Άγιο Γεώργιο, το νησάκι που βρίσκεται πλάι στη Σαλαμίνα -αν και δεν είναι πια νησάκι, αφού, όπως βλέπω στο χάρτη, ενώνεται με τη Σαλαμίνα με ένα είδος προβλήτα(ς).

Το νησάκι αυτό χρησίμευε τον 19ο αιώνα για λοιμοκαθαρτήριο, για καραντίνα -οπότε ο αρθρογράφος το παρομοιάζει με τη Σπιναλόγκα αν και, όπως κι ο ίδιος αναγνωρίζει, υπάρχουν αρκετές διαφορές στον ρόλο που έπαιξαν. Ωστόσο, μας λέει «Οι ομοιότητες των δύο μικρών νησιών, της Σπιναλόγκα και του Αγίου Γεωργίου, είναι πολλές».

Εδώ τα χαλάμε. Γιατί άκλιτη η Σπιναλόγκα; Για να δείξουμε ότι ξέρουμε πως είναι δάνειο; Σουσουδισμός απαράδεκτος.

* Ύστερα από τόσον καιρό που ψαρεύω τα μαργαριτάρια του, ας πω και ένα μπράβο για τον Κώστα τον Μπογδάνο, ο οποίος την Τρίτη (αν δεν κάνω λάθος) χρησιμοποίησε στην εκπομπή του τον αναλογικό τύπο «έχει ανάξει» αντί του αμαληκιτικού «έχει αναγάγει». Νομίζω μάλιστα πως με κοιτούσε την ώρα που το έλεγε 🙂

* Ενδιαφέρουσα ακυρολεξία στις δηλώσεις του παραιτηθέντος υφυπουργού κ. Παν. Σγουρίδη. Δήλωσε: «Αν δεν τάξεις, δεν σε ψηφίζει. Όταν σου μιλάει κάποιος ορθολογιστικά, δεν είναι καλός. Επειδή είμαι παλιά καραβάνα και επειδή δεν φείδομαι των λόγων μου, πρέπει κάποια στιγμή να πούμε την αλήθεια. Αυτή είναι η αλήθεια»

Άλλο ήθελε να πει ο κ. Υπουργός. Προφανώς ήθελε να πει ότι μιλάει πάντα με παρρησία, ότι δεν κρύβεται, ότι δεν μασάει τα λόγια του. Προτίμησε το «δεν φείδομαι» που όμως σημαίνει δεν οικονομώ τα λόγια μου, είμαι φλύαρος. Βέβαια, αλήθεια έλεγε -αλλά δεν νομίζω ότι είναι να παινεύεται γι’ αυτό!

* Πιο σωστό βέβαια θα ήταν να πω «του υπό παραίτηση υπουργού». Επειδή ο Αλέξης Τσίπρας βρίσκεται στις Βρυξέλλες για το μπρέξιτ, δεν έχει ασχοληθεί με το θέμα.

* Οι σπαμαδόροι βελτιώνονται. Βλέπω στη σπαμοπαγίδα του ιστολογίου τρία-τέσσερα σπαμ που λένε περίπου το εξής:

«Ψαγμενο κειμενο παιδια. Συνεχίστε να ανεβαζεται τετοια κειμενα να εχουμε και κατι της προκοπης να χαζευουμε».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ακλισιά, Μύθοι, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια, Μουστάκια της Τζοκόντας | Με ετικέτα: , , , , | 302 Σχόλια »

Αγροτικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 13 Φεβρουαρίου, 2016

Και πάλι ο τίτλος του σαββατιάτικου άρθρου μας είναι παρμένος από την επικαιρότητα, αφού χτες είχαμε την κάθοδο των αγροτών στην Αθήνα και το μεγάλο αγροτικό συλλαλητήριο. Ωστόσο, όπως συχνά συμβαίνει τα μεζεδάκια μας δεν αφορούν το γεγονός αυτό, απλώς τον τίτλο δανείζονται.

Έγραψα για «κάθοδο» των αγροτών, αλλά πολλά μέσα ενημέρωσης έκαναν λόγο για «απόβαση». Ο όρος στέκει για τους αγρότες της Κρήτης, δυσκολότερα για τους υπόλοιπους. Να τον δεχτούμε δημοσιογραφική αδεία; Τι λέτε;

Κατά τα άλλα, τη βδομάδα που μας πέρασε είχαμε επίσης τη συζήτηση στη Βουλή για τις τηλεοπτικές άδειες. Επειδή όμως είχα ταξίδι πολύ λίγο μπόρεσα να την παρακολουθήσω. Πάντως, άκουσα κάποιον Αναστασιάδη (βουλευτή Β΄Θεσσαλονίκης της ΝΔ, αν πρόσεξα) να λέει το βαρβαρικό «έχετε εισάγει», το οποίο ποτέ δεν μπορεί να είναι σωστό, όπως ποτέ δεν μπορεί να είναι σωστο το «έχετε βάζει» ή «έχετε παίζει». Τι να γίνει, κάποιοι προτιμούν να βαρβαρίζουν παρά να υιοθετήσουν τους αναλογικούς τύπους. Οι κουμπάροι στην Κύπρο, που λένε «έχετε εισάξει», κατάφεραν και βγήκαν από το μνημόνιο.

* Επίσης από τη συζήτηση στη Βουλή άκουσα ένα «διαμέσου πυρούς και σιδήρου» του Κωνσταντινόπουλου. Το πυρούς θα το θεωρήσω σαρδάμ, αλλά το διαμέσου δεν το λέμε, «διά πυρός και σιδήρου» είναι η έκφραση.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ακλισιά, Βουλή, Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , | 152 Σχόλια »

Απεργιακά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 6 Φεβρουαρίου, 2016

Τα ιστολόγια βέβαια δεν απεργούν, ούτε και η μπλογκόσφαιρα, αλλά προχτές είχαμε γενική απεργία, οπότε αυτό αρκεί θαρρώ για να δικαιολογήσει τον τίτλο του σαββατιάτικου πολυσυλλεκτικού μας άρθρου, πολύ περισσότερο αφού κάποια από τα μεζεδάκια της πιατέλας μας είναι αντλημένα ακριβώς από τις συγκεντρώσεις των τελευταίων ημερών.

Πράγματι, δυο φωτογραφικά στιγμιότυπα από την προχτεσινή συγκέντρωση έχουν και γλωσσικό ενδιαφέρον.

gunaikamou

pilekats

 

Στο πρώτο, αριστερά, βλέπουμε τις βλαβερές συνέπειες της γλωσσικής μπούρκας. Οι ένστολοι, θέλοντας να δώσουν το μήνυμα ότι τούς αγγίζουν οι περικοπές των εισοδημάτων των άλλων πολιτών, είχαν την εύστοχη ιδέα των μαύρων πανιών με συνθήματα όπως «Ο πατέρας μου είναι αγρότης» -μόνο που το «Η γυναίκα μου είναι μισθωτός» προκάλεσε θυμηδία. «Η δικιά μου είναι άνεργος», λέει φίλος που το στέλνει. (Από την άλλη, λέγεται τάχα το θηλυκό του «μισθωτός»; ).

Δεξιά, πάλι, βλέπουμε πανό με σύνθημα σε διάλεκτο, κάτι που είναι μάλλον σπάνιο -εγώ δεν θυμάμαι να έχω ξαναδεί, γι’ αυτό και το ξαναβάζω, παρόλο που το συζητήσαμε και προχτές στα σχόλια. Κι έτσι, εμφανίστηκε και ο Πιλέκατς (Τσέχος ή Κροάτης τάχα; ) που θυμίζει τον μεγάλο γκολτζή Μόνιτς, που είχε μεγαλουργήσει στην ελληνική επαρχία παλιότερα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ακλισιά, Λογοπαίγνια, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Φωτογραφίες | Με ετικέτα: , , , | 132 Σχόλια »

Φιλολογικά μακροβούτια και άλλα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 16 Μαΐου, 2015

Καθώς ξεκινούσα να γράφω, φοβόμουν πως η σημερινή μας πιατέλα θα ήταν κάπως πιο λιτή από τις συνηθισμένες σαββατιάτικες, αφενός επειδή μέσα στη βδομάδα είχα ταξίδι και αφετέρου επειδή χτες είχα την παρουσίαση των βιβλίων μου στην Καλλιθέα κι έτσι το άρθρο γράφτηκε αρκετά νωρίτερα απ’ ό,τι συνήθως.

Ωστόσο, τελικά στείλατε ή βρέθηκε αρκετό υλικό, κι έτσι δεν κινδυνεύουμε να μας κατηγορήσει για «ελλιπή μερίδα» ο αστυνόμος του Καρυωτάκη. Και ενώ το πιάτο έχει αρκετά νόστιμα μεζεδάκια, ένα από αυτά το έκρινα άξιο να δώσει τον τίτλο στο άρθρο.

* Αλλά πρώτα, ένα ορντέβρ.

Ξεκινάμε λοιπόν με μιαν ακυρολεξία ολκής, που μάλιστα προέρχεται από μια από τις βαριές, υποτίθεται, πένες της ελληνικής δημοσιογραφίας -την Ιωάννα Μάνδρου, δικαστική συντάκτρια της Καθημερινής και του Σκάι. Σε ρεπορτάζ για τους γονείς της Άννυς γράφει:

Η δικογραφία που θεμελιώνει και αποδεικνύει με αδιάσειστα στοιχεία και μαρτυρίες το πρωτοφανές έγκλημά του, καταδεικνύει, πέραν πάσης αμφιβολίας, ότι ο ίδιος ομολόγησε υπό το βάρος των αποκαλύψεων και ενώ δεν μπορούσε πλέον να προβάλλει παραμυθίες για την τύχη του άτυχου παιδιού. Οτι δηλαδή εξαφανίστηκε και άλλα σχετικά.

Η φίλη που το ψάρεψε σχολιάζει στη Λεξιλογία:

Προφανώς γι’ αυτήν η λέξη «παραμυθία» σημαίνει το παραμύθι, αλλά στο πιο σικ, όπως αρμόζει σ’ ένα σοβαρό ρεπορτάζ.

Παραμυθία, βέβαια, είναι η παρηγοριά. Αλλά όταν για κάποιους δημοσιογραφία σημαίνει παραμύθιασμα, λογικό είναι να αποκτά κι η παραμυθία τη σημασία του παραμυθιού.

* Και πάμε στο φιλολογικό μας μακροβούτι, που το ψάρεψα στη διαμαρτυρία της Πανελλήνιας Ένωσης Φιλολόγων κατά της απόφασης του Υπουργείου για περικοπή μίας ώρας από τη Λογοτεχνία της Γ’ Λυκείου προκειμένου να διδάσκεται η Ιστορία των Κοινωνικών Επιστημών.

Να πω, πάντως, ότι θεωρώ άστοχη την απόφαση του κ. Κουράκη, αν μη τι άλλο για πρακτικούς λόγους. Αν δεν σφάλλω (και διορθώστε με, σας παρακαλώ), με την αφαίρεση της μίας ώρας από τη Λογοτεχνία το ένα δίωρο μάθημα μετατρέπεται σε δύο μονόωρα. Όπως μού λένε πολλοί μάχιμοι εκπαιδευτικοί, μονόωρο ίσον μηδέν, ειδικά αν πέσει σε μέρα που χάνονται μέρες ή ώρες για γιορτές κτλ.

Αλλά και έτσι να μην είναι, με ενοχλεί πολύ που η αριστερή κυβέρνηση, σε ένα θέμα που, επιτέλους, ούτε τον προϋπολογισμό επιβαρύνει, ούτε είναι απαίτηση των πιστωτών μισθωτών μας, ακολουθεί πολιτική και πρόχειρου εντυπωσιασμού και συντηρητική -διότι, επιτέλους, αν έπρεπε να αφαιρεθεί από κάποιο μάθημα μία ώρα την εβδομάδα, αυτό μόνο τα Θρησκευτικά μπορούσαν να είναι.

* Ας προχωρήσουμε όμως στη διαμαρτυρία της ΠΕΦ, η οποία ουσιαστικά δίνει δίκιο στην αφαίρεση της μιας ώρας (ει δυνατόν και περισσότερων), μια και ξεκινάει με το εξής θηριώδες μακροβούτι:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ακλισιά, Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια, Νομανσλάνδη | Με ετικέτα: , , , , , , | 152 Σχόλια »

Επετειακά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 9 Μαΐου, 2015

Επετειακά άρθρα έχουμε δημοσιεύσει πολλά στο ιστολόγιο, επετειακά μεζεδάκια όχι ακόμα -ας κάνουμε την αρχή, αφού αυτές τις μέρες κλείνουν 70 χρόνια από τη συνθηκολόγηση της ναζιστικής Γερμανίας τον Μάιο του 1945 και τη λήξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου στην Ευρώπη. Όχι ότι τα μεζεδάκια μας θα έχουν άμεση συνάφεια με την επέτειο, πάντως, αν και η Μηχανή του χρόνου φρόντισε για ένα ορντέβρ.

Σε ένα ενδιαφέρον άρθρο με φωτογραφίες των ίδιων σημείων του Βερολίνου το 1945 και σήμερα (που μάλιστα τραβήχτηκαν με το ίδιο μοντέλο φωτογραφικής μηχανής), διαβάζουμε ότι «H αντεπίθεση του ρώσικου στρατού ενάντια στη Γερμανία ξεκίνησε τον Νοέμβριο του 1945 με αποκορύφωμα τη μάχη του Βερολίνου, που σήμανε και το τέλος του πολέμου….». Εντάξει, το «1945» είναι λάθος, αλλά είναι τάχα σωστό το «Νοέμβριος 1944»; Αν δεν κάνω λάθος, ο σοβιετικός στρατός είχε περάσει στην «αντεπίθεση» αρκετά νωρίτερα, ενώ σε έδαφος της καθαυτό Γερμανίας μπήκε μόλις τον Γενάρη του 1945, αν δεν κάνω λάθος. Τέλος πάντων, ας μας πουν οι ειδήμονες.

skaiautou* Τελικά, το βασιλικό μόrrow (για να θυμηθούμε το άφταστο λογοπαίγνιο Εγεννήθη το μόrrow του Μποστ) θα ονομαστεί Σάρλοτ (αν και θα έχει κι άλλα δυο ονόματα για εφεδρεία), αλλά το in.gr δεν απέφυγε τη σχεδόν υποχρεωτική κοτσάνα, αφού μας ενημερώνει ότι «Η μόλις τριών ημερών τέταρτη διάδοχος του θρόνου θα αποκαλείται η Αυτού Βασιλική Υψηλότητα Σάρλοτ του Κέιμπριτζ». Και πάλι, όχι -η Αυτής Υψηλότητα θα αποκαλείται η μπέμπα.

* Στην ίδια κοτσάνα είχε προηγηθεί η τηλεόραση του Σκάι, όπως βλέπετε αριστερά. Βρίσκω επίσης πολύ ενδιαφέροντα τον συνδυασμό του χοντρού γλωσσικού λάθους στα ελληνικά και της προσπάθειας να αποδοθεί «σωστά» η αγγλική προφορά του (καθιερωμένου, διάβολε) Κέμπριτζ και να γραφτεί Κέιμπριτζ ή, ακόμα πιο εξεζητημένα, Κέημπριτζ (λες και είναι κανένα Kaybridge).

* Το περασμένο Σάββατο, σε μια ταινία που έδειχνε η Nova, το at an IT company (για το πού δουλεύει κάποιος) αποδόθηκε στους υποτίτλους «στην εταιρεία IT» -τώρα ξέρετε ποια ειναι η κορυφαία εταιρεία υπολογιστών της Νομανσλάνδης: η ΙΤ!

* Ένα πολύ ανησυχητικό κρούσμα ακλισιάς εντοπίστηκε πριν από μερικές μέρες στην Καθημερινή: Στον Μπαρτολομέο Κριστοφόρι, τον ιταλό εφευρέτη του πιάνο ο οποίος γεννήθηκε στις 4 Μαΐου το 1655 στην Πάντοβα της βόρειας Ιταλίας, είναι αφιερωμένο το σημερινό doodle της google.

Γιατί το χαρακτηρίζω «ανησυχητικό»; Επειδή, παλιότερα, επικρίνοντας μια πιο διαδεδομένη ακλισιά (ίσως «του τσίρκο»), είχα γράψει «δηλαδή, θα πείτε και ‘του πιάνο'»;

Ναι ρε, θα πούμε, ακούστηκε από το βάθος.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ακλισιά, Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , | 249 Σχόλια »

Ανεμοδαρμένα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 18 Απρίλιος, 2015

Μπορεί να σας παραξενέψει ο τίτλος του σημερινού σαββατιάτικου άρθρου μας -θα καταλάβετε την αιτία όταν φτάσουμε στο τέλος του άρθρου (εκτός αν βιάζεστε και πάτε κατευθείαν εκεί). Αρχικά έλεγα να τα πω «σωφρονιστικά μεζεδάκια» επειδή την ώρα που τα γράφω γίνεται η ονομαστική ψηφοφορία για το σωφρονιστικό νομοσχέδιο, αλλά επί του πιεστηρίου, που λέμε, μου έστειλαν κάτι ανεμοδαρμένο, οπότε άλλαξα γνώμη.

* Από τη συζήτηση του σωφρονιστικού νομοσχεδίου στη Βουλή, συγκράτησα το εξής στιγμιότυπο που μου φάνηκε γουστόζικο:

Χαράλαμπος Αθανασίου: Αφήστε τις ε… σε παρένθεση το λέω, τις εξυπνάδες αυτές.
Ζωή Κωνσταντοπούλου: Σε εισαγωγικά εννοείτε.

* Ένα λεξιλογικό που πρόσεξα από τη συζήτηση στη Βουλή. Στην ονομαστική ψηφοφορία, η Ζωή Κωνσταντοπούλου είπε «Τώρα θα σας διανεμηθεί το λεγόμενο σπλάχνο του νομοσχεδίου, για να ξέρετε τι ψηφίζετε». Ομολογώ ότι αρχικά νόμισα πως άκουσα «πλάνο του νομοσχεδίου» και υπέθεσα ότι είναι ενας πίνακας με τις διατάξεις που έμπαιναν σε ψηφοφορία (διότι η ονομαστική δεν αφορούσε όλο το νομοσχέδιο, αλλά ορισμένα άρθρα). Ωστόσο, το πρόσεξα περισσότερο (γιατί ξαναειπώθηκε) και το διασταύρωσα με άλλους αυτήκοους και τελικά είπε, βεβαιωμένα, «το σπλάχνο του νομοσχεδίου». Να καταγραφεί λοιπόν κι αυτός ο όρος της κοινοβουλευτικής αργκό!

adaftou* Ποζάρει για μέγας γνώστης της ελληνικής, αλλά κάνει στοιχειώδη λάθη, ποιος είναι; Ο Άδωνης βέβαια, ο οποίος στο Τουήτερ έγραψε, σε σχέση με το επεισόδιο με τη Ζωή Κωνσταντοπούλου και το βενζινάδικο: Αναρωτιέμαι αν θα υπάρξει αντίδραση από την Αυτού Εξοχότητα την κα ΠτΒ Ζωή Κωνσταντοπούλου...

Όχι όμως, όταν το υψηλό πρόσωπο είναι γένους θηλυκού, δεν λέμε «η Αυτού Μεγαλειότητα» αλλά «η Αυτής Μεγαλειότητα» (ή Εξοχότητα).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ακλισιά, Βουλή, Θηλυκό γένος, Κοτσανολόγιο, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , | 333 Σχόλια »

Ο χακεμένος Πλούταρχος και άλλα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 4 Απρίλιος, 2015

Ο τίτλος του σημερινού πολυσυλλεκτικού μας άρθρου είναι παρμένος από κάτι που ειπώθηκε στην έκτακτη συνεδρίαση της Βουλής την περασμένη Δευτέρα. Αλλιώς μπορεί και να τα λέγαμε «Μεζεδάκια των Βαγιών» αφού αύριο, Κυριακή των Βαΐων, μοιράζουνε βάγια στις εκκλησιές -υποθέτω, δηλαδή, διότι δεν έχω πάει ποτέ. Θα μπορούσαμε επίσης να τα πούμε «μεταπρωταπριλιάτικα», μια και κάποια θέματά μας αναφέρονται ακριβώς στα πρωταπριλιάτικα ψέματα.

Λοιπόν, κατά τη συζήτηση στη Βουλή, ο πρώην (θέλω να το ακούω) πρωθυπουργός, απαντώντας στην πρόεδρο της Βουλής, η οποία τον επιτίμησε (και όχι άδικα) για τις λεκτικές παρεκτροπές του, της ανέφερε ένα ρητό του Πλούταρχου από το έργο του «Γυναικών αρετή», ότι «η ανδρεία είναι αρετή και των ανδρών και των γυναικών» -και άρα μην παρεξηγείστε τόσο εύκολα κυρία Πρόεδρε, είπε. (Για του λόγου το αληθές, το απόσπασμα είναι εδώ).

Πέρα από το ότι η θέση των γυναικών στην κοινωνία ήταν διαφορετική στην αρχαιότητα και ότι υπάρχουν πάμπολλα ρητά… μεγάλων ανδρών που επικροτούν την ανισότητα ανάμεσα στα δυο φύλα, αναρωτήθηκα αν υπάρχει αυτό το ρητό.

Έψαξα το συγκεκριμένο έργο του Πλούταρχου, το «Περί γυναικών αρετής», αλλά δεν βρήκα το απόφθεγμα. Σε όλο το έργο η λέξη «ανδρεία» υπάρχει μία φορα, στο «καὶ μὴν οὐκ ἔστιν ἀρετῆς γυναικείας καὶ ἀνδρείας ὁμοιότητα καὶ διαφορὰν ἄλλοθεν καταμαθεῖν μᾶλλον, ἢ βίους βίοις καὶ πράξεσι
πράξεις», όπου όμως η λέξη «ανδρεία» δεν είναι ουσιαστγικό, αλλά επίθετο (αντρικός) και σημαίνει: Και πραγματι δεν είναι δυνατόν να γνωρίσουμε καλύτερα τις ομοιότητες και τις διαφορές ανάμεσα στις αρετές των ανδρών και των γυναικών παρά συγκρίνοντας τους βίους (με τους βίους) και τις πράξεις (με τις πράξεις).

Κατά πάσα πιθανότητα, το σκονάκι που πάσαρε ο Άδωνης στον πρώην πρωθυπουργό εννοούσε το εξής χωρίο, στην αρχή του έργου: «μίαν είναι και την αυτήν ανδρός τε και γυναικός αρετήν» -προσέξτε όμως ότι ο Πλούταρχος γράφει για ΑΡΕΤΗ, όχι για ΑΝΔΡΕΙΑ, επομένως ο κ. Σαμαράς διαστρέβλωσε τον Πλούταρχο για να υπερασπίσει τη σεξιστική του φράση (είχε μιλήσει περί «ανδρικής σχολής» ή «ανδρικής γραμμής» ή κάτι τέτοιο).

Bλέπουμε βέβαια και τη μαγική χρήση των αρχαίων ελληνικών σε κύκλους της εθνικοφροσύνης: πετάει κάποιος ένα αρχαίο ρητό, υπαρκτό ή ανύπαρκτο, ολόκληρο ή μισό, άσχετο με το θέμα ή συναφές, και θεωρεί ότι αποστομώνει τον συνομιλητή του. Και ξαναλέω ότι σε ζητήματα φύλου ασφαλώς και δεν πρέπει να πάρουμε τοις μετρητοίς σαν οδηγό για το σήμερα τα αρχαιοελληνικά ρητά, αφού είναι διαποτισμένα με τη νοοτροπία της εποχής, που έβλεπε για κυριότερη αρετή της γυναίκας τη σιωπή και την απουσία από το δημόσιο προσκήνιο (το γνωστό «γυναιξί κόσμον η σιγή φέρει» από τον Αίαντα του Σοφοκλή).

* Επομένως, το απόφθεγμα του Πλούταρχου είναι ανύπαρκτο, άρα… απόφευγμα.

Εκτός βέβαια αν ο κ. Σαμαράς εννοούσε τον γνωστό αοιδό Γιάννη Πλούταρχο -που όμως δεν γνωρίζω τη δισκογραφία του κι έτσι δεν μπορώ να πω αν έχει πει κάτι για τις γυναίκες και την ανδρεία.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ακλισιά, Βουλή, Θηλυκό γένος, Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Το είπε/δεν το είπε | Με ετικέτα: , , | 196 Σχόλια »

Κυριακάτικα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 8 Ιουνίου, 2014

Επειδή το ιστολόγιο χτες πενθούσε, τα μεζεδάκια μετατέθηκαν για σήμερα· θα μπορούσα να τα αποκαλέσω ‘ετεροχρονισμένα’, αλλ’ αυτό το επίθετο το έχω χρησιμοποιήσει άλλη φορά, όπως και το ‘αγιοπνευματικά’, οπότε ας τα πω απλώς «κυριακάτικα» να ξεμπερδεύω.

Το πρώτο από τα μεζεδάκια έχει ξεμείνει από την προηγούμενη βδομάδα, όπου δεν χώρεσε λόγω πληθώρας ύλης. Μετά τις δημοτικές εκλογές, ο Αγ. Πειραιώς εξέδωσε μακροσκελή απάντηση προς την παράταξη «Λιμάνι της αγωνίας» (που υποστηρίχτηκε από τον ΣΥΡΙΖΑ), στην οποία περιέχεται η εξής θαυμάσια κατακλείδα: καταδεικνύει τό ἀποτυχημένο μαρξιστικό-λενινιστικό κοσμοείδωλό του, πού 70 χρόνια στίς χῶρες τοῦ ὑπαρκτοῦ σοσιαλισμοῦ προσέφερε γκουλάγκς, μυστικές ἀστυνομίες, ψυχιατρεῖα καί τίς περίφημες δίκες τῆς Μόσχας μέ τίς ἀλλεπάλληλες ἐκτελέσεις τῶν πρώην συντρόφων.

Να προσέξουμε αφενός ότι ο αγ. Πειραιώς κλίνει τα γκουλάγκ κατά την αγγλική γραμματική, με -ς στο τέλος, κάτι που είναι σωστό για τα αγγλικά όχι όμως για τα ελληνικά (ή για τα ρωσικά), και αφετέρου ότι, όπως ομολογεί, διετέλεσε μπολσεβίκος.

* Τα μουστάκια της εβδομάδας, σε άρθρο για τη Βραζιλία: Εκατοντάδες Βραζιλιάνοι είχαν σκοτωθεί ή είχαν βασανιστεί κατά τα χρόνια της δικτατορίας, ανάμεσα στους οποίους ήταν και η σημερινή Πρόεδρος της χώρας, Ντίλμα Ρούσεφ – τότε αριστερή αντάρτης. Μουστακάκι μάλλον διότι τουλάχιστον το επίθετο διατήρησε τη θηλυκότητά του έστω κι αν η αντάρτισσα αναγκάστηκε (ίσως και για συνωμοτικούς λόγους) να μεταμφιεστεί σε αντάρτη.

* Κατά καιρούς δημοσιεύουμε κωμικούς τίτλους του τύπου «Παιδάκι δάγκωσε σκυλάκι», δηλαδή τίτλους όπου η συνήθης σειρά υποκείμενο-ρήμα-αντικείμενο έχει αντιστραφεί για λόγους εφέ, με αποτέλεσμα να σκοντάφτει ο αναγνώστης και να αναρωτιέται ποιος δάγκωσε ποιον. Στα μεζεδάκια της περασμένης εβδομάδας είχαμε, για παράδειγμα, τον τίτλο «Κοριτσάκι 18 μηνών μετέφερε από τη Μύκονο στην Αθήνα αεροσκάφος C-130», και το αναπόφευκτο σχόλιο «χεροδύναμο το βρέφος!»

ingrΒέβαια, εδώ ο αναγνώστης απλώς κοντοστέκεται και χαμογελάει. Ωστόσο, μερικές φορές τέτοιοι αναποδογυρισμένοι τίτλοι είναι γνήσια ασαφείς. Παράδειγμα, ο τίτλος που υπήρχε σε άρθρο στο in.gr: Φοιτητές κρατούν ομήρους τζιχαντιστές αντάρτες στο Ραμάντι του Ιράκ. Ποιος κρατάει ποιον; Από τη διατύπωση, οι φοιτητές έπιασαν ομήρους τους αντάρτες. Όπως σχολιάζει και ο φίλος που μου το έστειλε: «Αυτοί είναι φοιτητές!» Όμως όχι, οι αντάρτες εισέβαλαν στο πανεπιστήμιο, οπότε το εφετζίδικο αναποδογύρισμα της φυσιολογικής σειράς λειτουργεί εντελώς παραπλανητικά -γι’ αυτό άλλωστε και ο τίτλος στο μεταξύ άλλαξε σε «Στα χέρια ανταρτών φοιτητές στο Ραμάντι του Ιράκ», όχι πριν αναπαραχθεί σε διάφορα ιστολόγια.

* Άλλο ένα πολύ διασκεδαστικό λάθος που τελικά διορθώθηκε στον αρχικό ιστότοπο αλλά αναπαράχθηκε αλλού. Σε άρθρο του tvxs.gr περί Μπακούνιν, υπήρχε η εξής πρόταση: Ενώ ο Μαρξ πίστευε ότι η επανάσταση θα ξεσπάσει στις αναπτυγμένες χώρες και το βιομηχανικό προλεταριάτο, ο Μπακούνιν, επηρεασμένος από τις  θεωρίες του Μαρκούζε και του Φανόν, πίστευε ότι η επανάσταση θα ξεκινήσει από τις υπανάπτυκτες χώρες (Ρωσία, Κίνα, Κούβα κτλ) και η βάση της θα είναι οι αγρότες, διανοούμενοι και οι «λούμπεν» προλετάριοι.

Δεδομένου ότι ο Μιχαήλ Μπακούνιν γεννήθηκε το 1814 και πέθανε το 1876, θα ήταν πολύ δύσκολο να επηρεαστεί από τον Μαρκούζε, ο οποίος γεννήθηκε το 1898 και επομένως το 1876 δεν ήταν «μουδέ σπόρος στ’ αχαμνά του πατέρα του» για να επαναλάβω τον Καρκαβίτσα. Ακόμα πιο δύσκολα είναι τα πράγματα με τον αντιλέζο Φραντς Φανόν, που γεννήθηκε το 1925.

Πώς έγινε το λάθος; Φαίνεται ότι η πηγή της πρότασης είναι η εξής:  «Fanon, like Bakunin, pinned his hopes on the great mass of unprivileged and un-Europeanized village laborers and Lumpenproletariat from the shanty towns, uprooted, impoverished, starving, and with nothing to lose (από το Bakunin on Anarchy. πρόλογος, σελ. xviii, ενώ στην ίδια σελίδα γίνεται αναφορά και στον Μαρκούζε). Χρειάστηκε βέβαια και μια καλή μηχανή του χρόνου (ή μπόλικη αμάθεια).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ακλισιά, Εκδηλώσεις, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μουστάκια της Τζοκόντας, Νομανσλάνδη | Με ετικέτα: , , , , | 282 Σχόλια »

Μπαλταδιάρικα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 5 Απρίλιος, 2014

Τα ταχτικά σαββατιάτικα μεζεδάκια μας δεν θα μπορούσαν να πάρουν άλλο τίτλο, αφού στην επικαιρότητα κυριαρχεί η υπόθεση που ονομάστηκε Μπαλτάκος-γκέιτ, στην οποία άλλωστε αφιερώσαμε το προχτεσινό άρθρο. Tο επίθετο «μπαλταδιάρικα» ας θεωρηθεί φτιαγμένο από τα επώνυμα των δύο συνομιλητών, του Τάκη Μπαλτάκου και του Ηλία Κασιδιάρη, που συγχωνεύονται σε Μπαλταδιάρης (κατά το Μερκοζί και τα υπόλοιπα, αν και στην ελληνική, όπως το έχουμε ξαναπεί, τα ονόματα συνήθως συνενώνονται ακέραια, πρβλ. Κυρκοφλωράκηδες και Σαμαροβενιζέλοι).

* Μερικά μεζεδάκια μάλιστα αναφέρονται σε αυτή καθαυτή την υπόθεση. Για παράδειγμα, στη συνέντευξη που έδωσε μετά το ξέσπασμα του σκανδάλου ο κ. Μπαλτάκος στον Νίκο Χατζηνικολάου (εδώ ολόκληρο το κείμενο, που δεν το έχω διαβάσει προσεχτικά ολόκληρο), ο συμβουλάτορας της ναζιστικής συμμορίας είπε: «να θυμίσω και τη φράση του Λένιν ότι ένα ψέμα που επαναλαμβάνεται γίνεται αλήθεια». Είπε στ’ αλήθεια τέτοιο πράγμα ο Λένιν; Αν γκουγκλίσετε στα αγγλικά, θα δείτε πράγματι ότι δεκάδες αναξιόπιστοι ιστότοποι αποδίδουν το απόφθεγμα στον Λένιν, χωρίς ποτέ να παραθέτουν κάποια πηγή -στο κάτω κάτω, τα κείμενα του Λένιν έχουν εκδοθεί σε πολύτομα Άπαντα, δεν είναι καθόλου δυσπρόσιτα. Άλλοι πάλι ιστότοποι αποδίδουν το ρητό στον Χίτλερ ή τον Γκέμπελς. Από το λίγο που έψαξα και που ρώτησα, δεν υπάρχει τέτοια φράση στο έργο του Λένιν, οπότε το απόφθεγμα μάλλον πρέπει να θεωρηθεί απόφευγμα. Φαίνεται ότι στο «Μάιν Καμπφ» υπάρχει παρόμοια φράση, αλλά διατυπωμένη λιγότερο αποφθεγματικά.

* Αλλά η μεζεδοσυγκομιδή μας άρχισε βέβαια πολύ νωρίτερα, από την περασμένη Κυριακή κιόλας και τη Δευτέρα που έγινε η συζήτηση στη Βουλή, παρόλο που δεν μπόρεσα να την παρακολουθήσω αρκετά, μια και είχα πάει στο Παρίσι. Πάντως, άκουσα με τ’ αυτιά μου τον κ. Στουρνάρα να κατηγορεί τον Αλέξη Τσίπρα ότι «θέλει per mare per terra αυτό [δηλ. η συζήτηση στο Γιούρογκρουπ] να μη γίνει». Ωστόσο, το per mare per terram (έτσι είναι το σωστό λατινικό, άσχετο αν πολλές φορές το διαβάζουμε στραπατσαρισμένο), που σημαίνει «στη θάλασσα και στην ξηρά», συνήθως δεν χρησιμοποιείται έτσι, δεν έχει αυτήν τη σημασία. (Περισσότερα για το ρητό, σε παλιά συζήτηση της Λεξιλογίας).

* Ανεβαίνει ή ανέβηκε μια σκηνική σύνθεση βασισμένη σε αποσπάσματα από ερωτικά διηγήματα του Παπαδιαμάντη και με τον γενικό τίτλο «Η ναυς των ονείρων».  Η φράση είναι παπαδιαμαντική, από το Όνειρο στο κύμα, ένα από τα διηγήματα που αποσπάσματά τους δραματοποιούνται. Ωστόσο, ο τίτλος είναι άβολος αν θελήσεις να τον κλίνεις -πώς θα το πεις, «δεν μου άρεσε η σκηνοθεσία της… Νηός των Ονείρων;» Οπότε, δεν με παραξενεύει που έμεινε άκλιτος στον τίτλο του άρθρου του Πρόταγκον: Ταξιδέψτε με τη Ναυς των Ονείρων, αν και εγώ θα το απέφευγα (και βέβαια δεν θα έλεγα το τάχαμ σωστό: τη Νήα των Ονείρων).

* Αλλά αν η Ναυς κλίνεται πανδύσκολα, οπότε έχουν ελαφρυντικά όσοι την αφήνουν άκλιτη, τι να πει κανείς για την ελληνικούρα που ακούστηκε χτες το απόγευμα από τον Σκάι, και όχι από κανέναν άλλον παρά από τον κατά δήλωσή του αρχαιομαθή υπουργό (οΘντκ) Άδωνη Γεωργιάδη: «Εκ του έλασσον κρίνεται και το μείζον»! Εκ του ελάσσονος, βέβαια -αλλά, θα μου πείτε, τους αρχαίους ο Άδωνης τους έχει για να τους πουλάει με το κιλό, όχι για να τους διαβάζει.

* Το επόμενο μεζεδάκι είναι διπλό, με την έννοια ότι το ίδιο μαργαριτάρι εντοπίστηκε σε δύο διαφορετικά κείμενα αλλά για το ίδιο θέμα.

Πρώτα, στην ανακοίνωση της ομοσπονδίας των σωφρονιστικών υπαλλήλων για τη δολοφονία του Ιλί Καρέλι: «Είμαστε σίγουροι, ότι η έρευνα που ήδη διεξάγεται θα αποδείξει καταρχήν κάτω από ποιες συνθήκες και σε ποια αίτια οφείλεται ο θάνατος του κρατουμένου, καθώς και την ειλικρίνεια των λόγων μας, δεδομένου ότι δεν έχουμε καμία συμμετοχή σε αυτόν, ούτε παραλείψαμε να κάνουμε κάτι που θα εξέθετε τη ζωή του σε κίνδυνο». Η πλαγιογραφή δική μου -και αν διαβάσετε προσεχτικά το απόσπασμα, οι σωφρονιστικοί υπάλληλοι λένε ότι έκαναν ό,τι μπορούσαν για να εκθέσουν τη ζωή του Καρέλι σε κίνδυνο!

Δεύτερο κρούσμα, σε ρεπορτάζ για τη δολοφονία (σε πολλούς ιστότοπους, ας πούμε εδώ): «Κατά τις ίδιες πηγές, η πράξη αυτήν βαραίνει τόσο αυτούς που συνέβαλαν στην αποτρόπαια πράξη, όσο κι εκείνους που δεν απέτρεψαν και δεν παρέλειψαν να κάνουν τις οφειλόμενες ενέργειες προκειμένου να αποτραπεί». Όλο είναι πολύ κακογραμμένο, αλλά στέκομαι στο «δεν παρέλειψαν». Εδώ, θα μπορούσε απλώς να φύγει το «δεν».

* Κι ένα μνημειώδες μαργαριτάρι, και δυστυχώς σε φιλικόν ιστότοπο… Ελπίζω να το δουν και να το αλλάξουν, αλλά τώρα που γράφω το άρθρο ο τίτλος ενός ρεπορτάζ στον ιστότοπο του ραδιοφωνικού σταθμού «Στο Κόκκινο» είναι: Ο Σαμαράς είναι εκείνος ο αρχηγός της ΝΔ που συνέβαλλε στην μετάλλαξη της ταυτότητας της ΝΔ φορώντας της μια ακροδεξιά βράκα. Πρόκειται για δηλώσεις του Πάνου Σκουρλέτη. Ας προσπεράσουμε γρήγορα το συνηθισμένο λάθος στο «συνέβαλλε», που θέλει ένα λάμδα διότι είναι αόριστος (βάλτε π.χ. «που βοήθησε» για να το δείτε), για να προχωρήσουμε στην… ακροδεξιά βράκα. Πώς είναι τάχα μια ακροδεξιά βράκα; Φαρδιά; Μεταξωτή; Μήπως είναι… φαιοπράσινη για να ταιριάζει με τα πολιτικά αλλά και τα αθλητικά φρονήματα του κ. Μπαλτάκου;

Ευτυχώς, το άρθρο συνοδεύεται από ηχητικό στιγμιότυπο, όπου ακούμε τον ίδιο τον Σκουρλέτη, ο οποίος (στο τέλος-τέλος του αποσπάσματος, από το 4.00 και μετά) λέει καθαρά λέει ότι «ο Σαμαράς διοικεί με μία ακροδεξιά δράκα». Και βέβαια, άλλο δράκα κι άλλο… βράκα! Η λόγια έκφραση «μια δράκα», συνώνυμο του «μια φούχτα», με την έννοια της ποσότητας που μπορούμε να κρατήσουμε στη φούχτα μας, σημαίνει «πολύ μικρός αριθμός». Φταίει λίγο και ο Π. Σκουρλέτης, γιατί συνήθως την έκφραση τη χρησιμοποιούμε προσδιορίζοντας σε τι αναφερόμαστε, π.χ. «μια δράκα αγωνιστών ξεκίνησαν την επανάσταση» ή «μια δράκα επίορκων βουλευτών τάχαμ ψήφισαν το μονοτονικό» -κι επειδή ο συντάκτης δεν ήξερε τη λέξη «δράκα», νόμισε ότι ακούει «βράκα» και, όπως βλέπετε, επεξεργάστηκε και το απόσπασμα (πρόσθεσε το «φορώντας της») για να το κάνει πιο λογικό. Απορία έχω πάντως, πώς ακριβώς φανταζόταν την ακροδεξιά βράκα!

* Κι ένα διπλό μεζεδάκι από το ίδιο μέσο και για την ίδια λέξη, οπότε τουλάχιστον δεν μπορούμε να τους κατηγορήσουμε για ασυνέπεια. Άρση του μπλόκο στο Twitter διέταξε το ανώτατο δικαστήριο της Τουρκίας, είναι ο πρώτος τίτλος άρθρου στο skai.gr, με τη μεγαλοπρεπή όσο και αδικαιολόγητη ακλισιά στο μπλόκο, το οποίο κλινόταν κανονικότατα επί δεκαετίες, όποια σημασία κι αν είχε η λέξη. Και λίγο αργότερα:  Άρση του μπλόκο και στο You Tube ζήτησε τουρκικό δικαστήριο.

* Νέος λαός εμφανίστηκε στη Χώρα των Αγνώριστων και παρακαλούνται οι ληξίαρχοι να την καταγράψουν. Σε άρθρο για το Αφγανιστάν γίνεται συνεχώς λόγος για τους Ταχίκ. Η μυστηριώδης αυτή εθνότητα δεν είναι άλλη από τους Τατζίκους. Να υποθέσω ότι το άρθρο το μετέφρασε ισπανομαθής, που είδε στο πρωτότυπο Tajik και μπερδεύτηκε;

* Στο ίδιο άρθρο κι ένα κρούσμα «παρενθετικής ακλισιάς»: ο Ρασούλ … έχει επιλέξει για την θέση του αντιπροέδρου τον Αχμάντ Ζια Μασούντ, από τους Ταχίκ, και αδερφό τού Αχμάντ Σαντ Μασουντ, θρυλικός διοικητής της Βόρειας Συμμαχίας πριν σκοτωθεί το το 2001. Θρυλικού διοικητή, βεβαίως. Ή αλλιώς βάλτε το σε παρένθεση.

* Και κάτι που δεν είναι μαργαριτάρι. Την ισπανική διαφήμιση του γιαουρτιού «αλά γριέγα» της Ντανόν, με τη γιαγιά που παραπονιέται ότι «χρόνια και χρόνια μας παίρναν τα αρχαία μας, αλλά τώρα θέλουν και το γιαούρτι μας», την ήξερα από παλιά -είναι άλλωστε παλιότερη από το ιστολόγιο. Αυτό που δεν ήξερα είναι ότι η έκφραση jroña que jroña (όπως γράφεται στα ισπανικά) έχει αρχίσει να ακούγεται στην καθομιλουμένη των νέων, σαν ευτράπελη έκφραση -ίσως επειδή ακούγεται πολύ οικεία στο ισπανικό αυτί, μια και μοιάζει με άλλες εκφράσεις όπως dale que dale, toma que toma κτλ.

* Ένας φίλος, θυμωμένος, μου στέλνει το δελτίο τύπου του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, όπου διαβάζω ότι «Ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, κ. Αθανάσιος Τσαυτάρης μεταβαίνει στις Βρυξέλλες ως Πρόεδρος του Συμβουλίου Υπουργών Γεωργίας της Ε.Ε. για να συμμετάσχει στον Τρίλογο με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή».
Δηλαδή, λέει ο φίλος μου, ο Δωδεκάλογος του γύφτου είναι η συνομιλία του γύφτου με άλλα έντεκα πρόσωπα;
Ο όρος αποδίδει το γαλλικό trilogue, trialogue στα αγγλικά, τον τριμερή διάλογο μεταξύ Συμβουλίου, Κομισιόν και Κοινοβουλίου. Έτσι ακριβώς είναι και η επίσημη απόδοση στην ευρωενωσιακή ορολογία, τριμερής διάλογος. (Δείτε και στη Λεξιλογία μια σχετική συζήτηση).

* Ένας άλλος φίλος επισημαίνει συνέντευξη του συνθέτη Κωνσταντίνου Βήτα στο in.gr με τον τίτλο: «Πιστεύω βαθιά και διαβάζω πολύ Σωκράτη». Προφανώς, σκεφτόμαστε ότι ο συνθέτης θα εννοεί ότι διαβάζει Πλάτωνα, διότι ως γνωστόν ο Σωκράτης δεν μας άφησε κανένα σύγγραμμά του, αλλά αν προχωρήσουμε παρακάτω βλέπουμε ότι ο Κ. Βήτα κάνει διάκριση ανάμεσα σε Σωκράτη και Πλάτωνα:

Και ποια η σχέση σου με τη Θρησκεία;
«Πιστεύω βαθιά και διαβάζω πολύ Σωκράτη, Πλάτωνα, Ράμφο, ποίηση, κλασική λογοτεχνία, πατερικά κείμενα.»

Εντάξει, με έναν καλό δικηγόρο το γλιτώνει, αφού μπορεί να ισχυριστεί ότι εννοεί τα σωκρατικά και τα μη σωκρατικά έργα του Πλάτωνα (ή ίσως τα σωκρατικά έργα του Ξενοφώντα), αλλά και πάλι η σπουδαιοφάνεια έχει γούστο.

* Ο αντικαταστάτης του Τ. Μπαλτάκου έχει το σημαδιακό όνομα Φώτης Καϋμενάκης και είναι αρεοπαγίτης. Για ορισμένους είναι αεροπαγίτης.

* Άλλος πάλι φίλος επισημαίνει το απόσπασμα: «η δολοφονία 800.000 Τούτσις από τους εξτρεμιστές Χούτου στην Ρουάντα» και αναρωτιέται: αν Τούτσις, γιατί όχι Χούτους;

* Ενώ ένας άλλος φίλος διάβασε το ρεπορτάζ για την όπερα «Διδώ και Αινείας» και, εκνευρισμένος από τα πολλά «Διδούς» του άρθρου, αποφάσισε τελικά να μην πάει να τη δει!

* Κι άλλο ένα μνημειώδες μαργαριτάρι, μεταφραστικό τούτη τη φορά. Σύμφωνα με το άρθρο του skai.gr, ο Αλέξης Τσίπρας σε συνέντευξή του στην ιταλική Ρεπούμπλικα είπε: «Φτάνει με τη λιτότητα, ο σιδηροδρομικός συρμός Μέρκελ είναι νεκρός και ο Ρέντσι πρέπει να το καταλάβει». Παρντόν; Ποιος «συρμός Μέρκελ»; Αν δούμε το πρωτότυπο, το μυστήριο ξεκαθαρίζει: Il binario Merkel è morto, Renzi deve capirlo. Στα ιταλικά binario είναι το ζευγάρι των σιδηροτροχιών, δηλαδή η σιδηροδρομική γραμμή (και όχι ο συρμός!) αλλά binario morto είναι έκφραση που μεταφορικά σημαίνει το αδιέξοδο, σαν το αγγλικό dead-end track. Επομένως, ο δρόμος της Μέρκελ είναι αδιέξοδος, ή «δεν οδηγεί πουθενά», ή «οδηγεί σε αδιέξοδο», και πάντως όχι νεκρός σιδηροδρομικός συρμός!

* Ένας άλλος φίλος γράφει:

Με διάφορες λεπτομέρειες, ποσοστά κλπ. Το συμπέρασμα είναι ότι ο καπνός του τσιγάρου μπορεί να προκαλέσει μεταβολικές διαταραχές, οι οποίες περνάνε στην επόμενη γενιά μέσω του σπέρματος. Ούτε λόγος ότι το κάπνισμα πριν τα 11 έτη συναντιέται σε συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες που τείνουν να τρέφονται και να τρέφουν τα παιδιά τους με τζανκ-φουντ που παχαίνει.

* Και κλείνω με τη γλωσσική απορία που έχει ένας άλλος φίλος -κι εδώ θα χρειαστώ τη βοήθειά σας. Μεταφέρω εκτενή αποσπάσματα από το γράμμα του.

… σημερα θελω να ζητησω τη βοηθεια σου για κατι που με βασανιζει από πολύ καιρό. Προκειται για τη λεξη «όγκιθρο«! Η λέξη ανηκει στη στενη ντοπιολαλια του χωριού μου και περιγράφει ένα εξάρτημα του αρότρου (Αλέτρι). H προφορά της προδιδει μάλλον αρχαία ελληνική καταγωγη αλλά δεν ειμαι καθόλου σίγουρος γι αυτό. Είναι λέξη της πατρικής μου γλωσσας (πατρικό σπιτι, οικογενεια γειτονιά, μαχαλας, χωριο, ευρύτερη περιοχη κ.λπ) και όχι της μητρικής μου γλώσσας που είναι τα νεοελληνικά της Μανας μου και του σχολείου! Το λεω αυτό γιατί όταν πηγα στο δημοτικό ο γλωσσικός αχταρμας ήταν τρομάκτικους! Μπήκαμε από την πρώτη τάξη στην βαρια καθαρεύουσα και το γεγονός μπερδεμα ήταν κανονικό «κουτλουμούσ'» Κράτησα την ΠΑΤΡΙΚΗ μου γλώσσα κι αργότερα με κοπο μπήκα στα νεοελληνικά! Ειμαι όμως από μικρό παιδάκι διγλωσσος και κατέχω μεχρι σήμερα άριστα τη ντοπιολαλια οπως αυτή μιλιόταν στο χωριό και σ’ όλη τη Χαλκιδική (με διάφορες παραλλαγες) μεχρι και τη δεκαετία του ’50. Ραδιοφωνο, Δημοτικο και τηλεόραση την τσαλαπάτησαν ολοσχερώς!

Από τα γυμνασιακά μου χρόνια προσπάθησα να βρω την αντιστοιχία ανάμεσα στ’ «αγιομαμιτικα/χαλκιδικιωτικα» και στα νεοελληνικά αλλά δεν τα κατάφερα και τόσο καλά! Βρηκα, για παράδειγμα, ότι το «β’κεντρο» (εργαλειο) ειναι το βουκεντρον ή το «χ’λιαρ'» ειναι το κοχλιαριον ή ότι το «λησγκαρ'» ειναι ο λησγος και το «ντουρ’λαπ’ ο υδρολαιλαπας, κατέχω όμως και πολλές άλλες λεξεις και εκφράσεις στη ντοπιολαλιά που μου ειναι άγνωστες στα Νεοελληνικά! Η λεξη «όγκιθρο» επι παραδειγματι, ανηκει σ’ αυτη την κατηγορία. Σκεφτηκα λοιπόν να ζητησω τη βοήθεια σου.

 Οπως και να έχει το πράγμα το «όγκιθρο» ειναι βασικό εξαρτημα στο γνωστό «άροτρο» με σπουδαία σκοπιμότητα.  Προκειται για ένα χαλύβδινο (σιδερενιο) κανόνα μήκους 0,30m – 0,40m και πάχος γυρω στα δύο εκατοστα σε μορφη μακροστενης βεργας! Αυτη η σιδερενια βεργα στηριζεται στο «φτερό» του αρότρου ενώνεται με το «υνι» και στηρίζει τη χειρολαβη στην ευθυγράμμιση της «αυλακιάς». Το όγκιθρο ειναι ένας οδηγός πολύ χρησιμος στο όργωμα των χωραφιών! Γνωρίζω τη χρήση του εργαλείου αλλά δεν γνωρίζω τη μεταγλωττισή του στα ελληνικά! Στο παρακάτω λινκ φαίνεται καθαρα το «όγκιθρο» στην εικόνα οπου απεικονιζεται το σιδερενιο αλέτρι, ενα αγροτικό εργαλειο, που χρησιμοποιούσε ο Πατερας μου για το οργωμα των χωραφιών.   

Εγώ από αγροτικά δεν πολυσκαμπάζω διότι δεν είμαι από χωριό. Βρίσκω στα αποσπάσματα του Ιππώνακτα ένα «έγκυθρον», αλλά όχι στο Λίντελ Σκοτ, κι επειδή είναι άπαξ λεγόμενο και το κείμενο είναι αποσπασματικό δεν φαίνεται η σημασία του. Οπότε, το αφήνω στη συλλογική σοφία σας. Ξέρει κανείς πώς λέγεται στα νεοελληνικά το εξάρτημα που ο φίλος μου το ξέρει «όγκιθρο»; Ξέρει άλλος κανείς αυτή τη λέξη; Και έχει καμιά ιδέα για την ετυμολογία της;

Posted in Όχι στα λεξικά, Ακλισιά, Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Παπαδιαμάντης, Το είπε/δεν το είπε | Με ετικέτα: , , , , , | 191 Σχόλια »

Καβαφικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 19 Οκτώβριος, 2013

Καβαφικά τα σημερινά μεζεδάκια, επειδή τις προάλλες είχαμε στη μπλογκόσφαιρα τη φασαρία με τους στίχους του Καβάφη πάνω σε λεωφορεία και τρόλεϊ. Μάλιστα, όταν είδα τα επιχειρήματα ορισμένων υποστηρικτών του εγχειρήματος, ότι με τους τεμαχισμένους στίχους παρακινείται το κοινό να τρέξει στα βιβλιοπωλεία και να αγοράσει τα ποιήματα του Καβάφη, σκέφτηκα προς στιγμήν να αλλάξω τον τίτλο σε «βαφικά μεζεδάκια», ώστε να σας παρακινήσω διά του τεμαχισμού, αλλά τελικά δεν το έκανα. (Θυμίζω ότι ως Κ. Βάφης είχε υπογράψει μιαν έξοχη καβαφική παρωδία ο Ν. Καρβούνης).

Η ιστορία με τον ψιλοκομμένο Καβάφη πάντως έδωσε τη δυνατότητα να εκφραστεί το λαϊκό χιούμορ, με έξοχες φοτοσοπιές που όλοι θα είδατε (εδώ ένα δείγμα, αν και δεν είναι όλες εξίσου πετυχημένες). Έσπευσαν βέβαια κάποιοι να χαρακτηρίσουν «ασέλγεια» την αντίδραση της μπλογκόσφαιρας, πράγμα που το βρίσκω τερατώδες. Πάντως, οι υπεύθυνοι του Ιδρύματος Ωνάση είχαν τουλάχιστον την εντιμότητα να παραδεχτούν το λάθος τους με τον στίχο «είν’ επικίνδυνο πράγμα η βία» και (όπως υποσχέθηκαν) να τον συμπληρώσουν ώστε να μη φαλκιδεύεται το νόημα του ποιητή.

Για το ιστολόγιο πάντως, το άρθρο που έγραψα προχτές αναδημοσιεύτηκε αρκετά, με αποτέλεσμα η Πέμπτη που μας πέρασε να σπάσει το ρεκόρ επισκέψεων του ιστολογίου μέσα σε μια μέρα, με πάνω από 20.000 επισκέψεις. Για την ιστορία, το προηγούμενο ρεκόρ ήταν από τον Απρίλιο του 2012, τότε με την Κατερίνα Μουτσάτσου που δεν ήταν Χελίν, με 18900 επισκέψεις. Προτιμώ το ρεκόρ να το έχει ο Καβάφης, αν και, σε βάθος χρόνου, άλλα είναι τα άρθρα που συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο ενδιαφέρον και τους περισσότερους επισκέπτες, εκείνα που έχουν σταθερή ροή επισκεπτών όλο τον χρόνο (με πρώτο το άρθρο για τα στιχάκια του στρατού).

Τέλος πάντων, ας αφήσουμε τις περιαυτομπλογκίες και ας περάσουμε στα μεζεδάκια.

* Διαβάζουμε σε ρεπορτάζ με τίτλο «Δικαιώθηκε η Κωνσταντίνα Κούνεβα» τα εξής:

Ευθύνες για τη δολοφονική επίθεση κατά της Κωνσταντίνας Κούνεβα, στις 22 Δεκεμβρίου του 2008, καταλόγισε στην εργοδότρια εταιρεία ΟΙΚΟΜΕΤ, με απόφαση που εκδόθηκε το Μονομελές Πρωτοδικείο Πειραιά, επιδικάζοντας στην εταιρεία το ποσό των 250.000 ευρώ, εκ των οποίων τα 80.000 είναι άμεσα καταβλητέα.

Αν κυριολεκτεί η είδηση, μαύρη δικαίωση είναι για την Κούνεβα, αφού το δικαστήριο αποφάσισε ότι η εργοδότρια εταιρεία πρέπει να εισπράξει αυτό το μεγάλο ποσόν. Ευτυχώς όμως, απλώς ο δημοσιογράφος δεν ξέρει τι σημαίνει «επιδικάζω». Όταν το δικαστήριο μας επιδικάζει ένα ποσό, αναγνωρίζει ως βάσιμη την απαίτησή μας και αποφαίνεται ότι πρέπει να το πάρουμε (από τον αντίδικό μας συνήθως). Για την περίπτωση της εταιρείας που καταδικάστηκε να πληρώσει, το σωστό ρήμα είναι «καταλογίζω». Την ίδια είδηση, με το λάθος ρήμα, την είχαν και τα Νέα (και το είχε επισημάνει στη Λεξιλογία η φίλη Αλεξάνδρα) αλλά μετά το διόρθωσαν.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ακλισιά, Θηλυκό γένος, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μουστάκια της Τζοκόντας | Με ετικέτα: , , , , , | 179 Σχόλια »

Μεζεδάκια για Νόμπελ

Posted by sarant στο 12 Οκτώβριος, 2013

Παραπλανητικός ο τίτλος, θα πείτε και με το δίκιο σας, αφού δεν είναι τα μεζεδάκια που διεκδικούν Νόμπελ (δεν έχει θεσπιστεί ακόμα τέτοιο βραβείο, αν και το Ig Nobel δεν απέχει και τόσο), αλλά απλώς ότι η εβδομάδα που τελειώνει ήταν η εβδομάδα της απονομής των βραβείων Νόμπελ. Δεν έχουμε νομπελικά μεζεδάκια, αν και θα μπορούσαμε να σχολιάσουμε το Νόμπελ Λογοτεχνίας που απονεμήθηκε στην Καναδέζα Alice Munro. Όχι το αν είναι σωστή η βράβευση, μια και ομολογώ κοκκινίζοντας ότι έχω σταματήσει προ πολλού να παρακολουθώ την ξένη λογοτεχνία (από την εποχή που έκανε τα πρώτα του βήματα ένας πολλά υποσχόμενος Ρώσος που τον λέγαν Ντοστογιέφσκι), αλλά, μια και είμαστε γλωσσικό ιστολόγιο, το επώνυμο της συγγραφέας (σικ), το οποίο, αν ανατρέξετε στη Βιβλιονέτ, θα δείτε πως έχει αποδοθεί πλουραλιστικότατα: Μονρό και Μάνρο, αλλά και Μούνρο, σε διάφορα βιβλία ή έργα της που έχουν εκδοθεί. Όπως έγραψε ο Νίκος Λίγγρης στη Λεξιλογία: Η σωστή προφορά είναι Μανρόου. Ελάχιστοι γράφουν το απλούστερο Μανρό και πολλοί προτιμούν το Μονρό. Γέλασα και με τη μούφα είδηση του Πρόταγκον, για σοβαρά επεισόδια από εξαγριωμένους θαυμαστές του Μουρακάμι στο Σύνταγμα (ο Μουρακάμι δινόταν ανάμεσα στα φαβορί για το φετινό Νόμπελ).

Ξεκινάμε με ένα μημεζεδάκι, ή μάλλον μ’ ένα μημαργαριτάρι, διότι μεζεδάκια είναι όλα. Έγραψε ο Πάσχος Μανδραβέλης για τους Χρυσαβγίτες: σαν αντικρίσουν τους δικαστές φέρονται όπως έγραψε και ο Θανάσης Παπακωνσταντίνου: «Τώρα κλαίει κι οδύρεται, μαζεύεται κουβάρι // μήπως τους κρύους δικαστές μπορέσει να τουμπάρει // αχ μη καλοί μου άνθρωποι, εγώ δεν είμαι γάτος // εγώ είμαι ένας άνθρωπος με αισθήματα γεμάτος». Έσπευσαν κάποιοι να τον διορθώσουν, επισημαίνοντας ότι το τραγούδι το λέει ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου, αλλά ο αρθρογράφους τούς απάντησε ότι τους στίχους τους έχει γράψει ο Θανάσης Παπακωνσταντίνου. Δεν είχα προσέξει τη σύμπτωση. Θυμάμαι στην πρώτη Γυμνασίου, είχαμε κι εμείς στην τάξη δύο Παπακωνσταντίνου. και φυσικά καθιερώθηκε να τους φωνάζει ο καθηγητής στο μάθημα με τα μικρά τους ονόματα, κατ’ εξαίρεση -όλους τους άλλους φυσικά με το επώνυμο τις εποχές εκείνες: Σαββόπουλος, Σαραμάσκος, Σαραντάκος, Σερκεδάκης.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ακλισιά, Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεταμπλόγκειν | Με ετικέτα: , , , , , , , , | 225 Σχόλια »

Προγραμματικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 7 Ιουλίου, 2012

Ο τίτλος είναι προβοκατόρικος και ανακριβής, διότι το άρθρο ελάχιστη σχέση έχει με τις προγραμματικές δηλώσεις της ημιδιακομματικής κυβέρνησής μας. Δεν θα σχολιάσω όσα γλωσσικώς αξιοσημείωτα ειπώθηκαν (αν ειπώθηκαν) κατά τη συζήτηση των προγραμματικών δηλώσεων. Απλώς, το άρθρο δημοσιεύεται ενώ οι δηλώσεις συζητιούνται στη Βουλή, εξού και ο τίτλος. Αν κάτι ωραίο ακουστεί, προσθέστε το στα σχόλια. Καταγράφω απλώς μιαν ατάκα που μου έστειλε ένας φίλος με sms, ο οποίος δεν έχει ιντερνέτι στο βουνό όπου έχει πάει: «Σαμαράς: Της αγοράς απέναντι, πείτε της πως μ’ αρέσει».

Το πρώτο μας μεζεδάκι είναι μπαγιάτικο, δηλαδή από το περασμένο Σάββατο, και το προσθέσατε με δικά σας σχόλια στα μεζεδάκια της περασμένης εβδομάδας, αλλά το επαναλαμβάνω εδώ γιατί μ’ αρέσουν τα «αποφεύγματα», όπως έχει ονομάσει ο Ν. Λίγγρης στη Λεξιλογία τις περιπτώσεις που κάποιος αποδίδει ένα ρητό ή στίχο σε λάθος πρόσωπο (το αγγλικό misattribution δηλαδή). Λοιπόν, το περασμένο Σάββατο ο Κ. Γεωργουσόπουλος έβαλε ένα τέτοιο «απόφευγμα» στο τέλος του άρθρου του στα Νέα: «Εικόνα σου είμαι κοινωνία και σου μοιάζω», θα μπορούσε να πει με το ύφος του Καζαντζάκη ο λαός. Θα μπορούσε να το πει, αλλά όχι με το ύφος ΤΟΥ Καζαντζάκη, αλλά της Γαλάτειας Καζαντζάκη.

Κι ένα ακόμα άρθρο του περασμένου Σαββάτου σχολιάστηκε εδώ, από τα Νέα και πάλι, του Τ. Θεοδωρόπουλου. Σχολιάστηκε για τη σπάνια λέξη «παμφλέτο» που χρησιμοποιεί ο ΤΘ, εξελληνισμός του pamphlet. Αλλά πρόσεξα και δυο πραγματάκια ακόμα. Όχι τόσο το «Ο Περικλής Γιαννόπουλος αυτοκτόνησε το 1911, αν δεν κάνω λάθος», αφού για έναν χρόνο δεν θα χαλάσουμε τις καρδιές μας (ο Γιαννόπουλος αυτοκτόνησε το 1910, τον Μάη), αλλά το «Ο Ιων Δραγούμης δολοφονήθηκε από έναν οπαδό του Βενιζέλου στο πεζοδρόμιο της Λεωφόρου Βασιλίσσης Σοφίας, όπου και το μνημείο αφιερωμένο στη μνήμη του…» Εντάξει, ίσως λείπει ένα «το» μετά το μνημείο, αλλά βρίσκω τερατώδη ωραιοποίηση την περιγραφή «δολοφονήθηκε από έναν οπαδό του Βενιζέλου» όταν ξέρουμε ότι ο Δρ. βρήκε τον θάνατο στα χέρια αποσπάσματος χωροφυλάκων, που σταμάτησαν το αυτοκίνητό του που ερχόταν από την Κηφισιά, κατέβασαν τον Δραγούμη κάτω, τον συνέλαβαν και τον εκτέλεσαν.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ακλισιά, Επικαιρότητα, Εφημεριδογραφικά, Μεταμπλόγκειν, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , | 107 Σχόλια »