Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘Αυτοκίνηση’ Category

Ουμπεροποίηση και ουμπεράδες

Posted by sarant στο 7 Μαρτίου, 2017

Νόμιζα πως θα ήταν πρωτολογισμός, αλλά έπεσα έξω -αν τον γκουγκλίσετε, ο όρος «ουμπεροποίηση» βγάζει καμιά δεκαριά γκουγκλιές. Ο αντίστοιχος γαλλικός, uberisation, έχει αξιωθεί δικό του λήμμα στη Βικιπαίδεια, ενώ το αντίστοιχο αγγλικό λήμμα παραπέμπει στον γενικότερο όρο Sharing economy, που έχει αποδοθεί στα ελληνικά «Οικονομία του διαμοιρασμού».

Η ουμπεροποίηση αναφέρεται, βεβαίως, στην αμερικανική εταιρεία Uber που δραστηριοποιήθηκε αρχικά στον τομέα των υπηρεσιών ταξί αν και έχει στη συνέχεια επεκτείνει τις δραστηριότητές της και αλλού. Ουμπεράδες είναι οι οδηγοί που «συνεργάζονται» με την εταιρεία. Κατά γενικό κανόνα δεν είναι επαγγελματίες οδηγοί, δεν έχουν δηλαδή επαγγελματική άδεια, διαθέτουν οι ίδιοι το αυτοκίνητο με το οποίο γίνεται η μεταφορά (συνήθως είναι το ιδιωτικό τους αυτοκίνητο) και εισπράττουν κόμιστρο αρκετά χαμηλότερο από αυτό που χρεώνουν τα επίσημα ταξί στην αντίστοιχη πόλη. Συνήθως ο πελάτης δεν πληρώνει τον ταξιτζή αλλά την εταιρεία μέσω πιστωτικής κάρτας, και φυσικά η εταιρεία εισπράττει μια προμήθεια, που δεν ξέρω σε ποιο ποσοστό κυμαίνεται. Η εταιρεία έχει φτιάξει την εφαρμογή για σμαρτόφωνα, με την οποία οι πελάτες έρχονται σε επαφή με τους οδηγούς. Αυτό πουλάει. Υποτίθεται επίσης ότι ελέγχει τους οδηγούς «της», ότι εγγυάται την ευσυνειδησία τους και την ασφάλεια της μεταφοράς. Επίσης, μέσω της εφαρμογής, ο πελάτης βαθμολογεί τον οδηγό -να πάλι η αξιολόγηση, που την κουβεντιάσαμε και χτες.

Η Uber έχει συναντήσει αντιδράσεις από τον επίσημο κλάδο των ταξιτζήδων σε πολλές περιοχές του κόσμου, ιδίως στην Ευρώπη. Στη Γαλλία έχουν σημειωθεί πολλές φορές επεισόδια όπου ταξιτζήδες έχουν προκαλέσει φθορές σε αμάξια ουμπεράδων.Τους κατηγορούν για αθέμιτο ανταγωνισμό, αφού, όπως φαίνεται, οι άδειες των ταξί και εκεί είναι αντικείμενο διαπραγμάτευσης και πωλούνται ακριβά (δεν μας έλεγε αλήθεια ο Ραγκούσης το 2011 όταν ισχυριζόταν ότι μόνο στην Ελλάδα υπάρχει το φαινόμενο της άδειας ταξί).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αυτοκίνηση, Νεολογισμοί, Τεχνολογία | Με ετικέτα: , , | 192 Σχόλια »

Πώς το λέτε το αυτοκίνητο;

Posted by sarant στο 3 Φεβρουαρίου, 2017

Προσοχή, δεν σας ρωτάω πώς λέτε το δικό σας αυτοκίνητο -αν και είναι κι αυτό ένα θέμα που έχει το δικό του ενδιαφέρον: ο παππούς μου, λογουχάρη, το πρώτο αυτοκίνητο που αγόρασε, ένα μετασκευασμένο βρετανικό στρατιωτικό τζιπ, το είχε βαφτίσει Γρηγόρη, κι επειδή ήταν μερακλής άνθρωπος του είχε γράψει και τραγούδια (παράδειγμα)

Όμως το δικό μου ερώτημα είναι άλλο: πώς λέτε το αυτοκίνητο γενικώς; Δηλαδή, αναρωτιέμαι, το λέτε (και) κάπως αλλιώς εκτός από «αυτοκίνητο»;

Σκεφτόμουν τις προάλλες, ακούγοντας έναν διάλογο στα γαλλικά, ότι οι Γάλλοι έχουν το automobile, που είναι ας πούμε η επίσημη ονομασία, αλλά τη χρησιμοποιούν σε επίσημο κυρίως λόγο -σε τρέχουσες χρήσεις θα πουν voiture, ενώ στην καθομιλουμένη/αργκό το λένε bagnole.

Το automobile αντιστοιχεί ακριβώς στο αυτοκίνητο. Επίθετο «αυτοκίνητος» είχαν κι οι αρχαίοι -αλλά αυτοκίνητα δεν είχαν βέβαια. Ο Γαληνός, ας πούμε, χαρακτηρίζει «αυτοκίνητα» τα (αυτόματα) δημιουργήματα του Ηφαίστου, ενώ σε βυζαντινό νομικό κείμενο βρίσκω τα περιουσιακά στοιχεία να διακρίνονται σε «κινητά, ακίνητα και αυτοκίνητα» -υποθέτω πως έτσι χαρακτηρίζει ο νομοθέτης τα ζώα που είχε κάποιος στην ιδιοκτησία του.

Στα νεότερα χρόνια, οι Γάλλοι έφτιαξαν τον όρο voiture automobile για να περιγράψουν αυτή την καινούργια εφεύρεση που έμελλε να φέρει τα πάνω κάτω στη ζωή μας: αυτοκίνητο αμάξι, κατά λέξη, αφού voiture ήταν το αμάξι με άλογα, η άμαξα. Από τους Γάλλους το είπαμε κι εμείς αυτοκίνητο(ν), ενώ στις αρχές του 20ού αιώνα, τοτε που το αυτοκίνητο ήταν καινοτομία, λέγανε και οτομομπίλ, χρησιμοποιώντας ατελώνιστον τον γαλλικό όρο.

Κι οι Άγγλοι το automobile το είπαν στην τρέχουσα γλώσσα car, μια λέξη που τα παλιά χρόνια σήμαινε το τροχοφόρο όχημα, το κάρο ειδικότερα, και ύστερα χρησιμοποιήθηκε στη σιδηροδρομική ορολογία, αλλά από τα πρώτα χρόνια του 20ού αιώνα, όταν δεν χρησιμοποιείται σκέτο, χωρίς άλλο προσδιοριστικό, εννοεί το αυτοκίνητο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Άχθος Αρούρης, Αυτοκίνηση, Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων, Ποίηση | Με ετικέτα: , , , | 278 Σχόλια »