Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘Βιβλία’ Category

Οι βιβλιοθήκες μου (κείμενο της Ούρσουλας Λε Γκεν)

Posted by sarant στο 31 Ιανουαρίου, 2021

Το ιστολόγιο αγαπάει τα βιβλία, όμως αγαπάει και τα βιβλιοφιλικά κείμενα. Ένα τέτοιο κείμενο θα παρουσιάσουμε σήμερα, και συνάμα θα παρουσιάσουμε ένα αξιόλογο καινούργιο βιβλίο.

Το βιβλίο είναι Το κύμα μέσα στο μυαλό, της Ουρσουλας Λε Γκεν, μια συλλογή κειμένων δοκιμιακού χαρακτήρα, «για τη γραφή, την ανάγνωση και τη φαντασία» όπως αναφέρει ο υπότιτλος, που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Στάσει εκπίπτοντες σε μετάφραση των φίλων Βικτώριας Αρδίτη και Νίκου Κούρκουλου.

Φυσικά η Λε Γκεν (1929-2018) είναι πολύ γνωστή συγγραφέας επιστημονικής φαντασίας, αλλά και τα κείμενα αυτού του βιβλίου, αν και όχι μυθοπλαστικά, αξίζουν την προσοχή. Οι ενότητες στις οποίες χωρίζεται το βιβλίο είναι: Προσωπικά ζητήματα, Διαβάσματα, Συζητήσεις και γνωμες, Για τη γραφή.

Όπως διαβάζω σε υποσημείωση των μεταφραστών στην σελ. 392, το όνομα της συγγραφέα (ή προτιμάτε, της συγγραφέας; διότι «της συγγραφέως» το βρίσκω αστείο), το όνομα λοιπόν της συγγραφέας έχει καθιερωθεί να γράφεται Λεγκέν ή Λε Γκεν, όπως είναι η καθιερωμένη προφορά αυτού του γαλλικού επωνύμου, το οποίο η Ούρσουλα Κρέμπερ χρωστάει στον Γάλλο σύζυγό της, τον ιστορικό Charles LeGuin. Η ίδια, ωστόσο, έχει δηλώσει ότι προτιμάει τη βρετόνικη προφορά του, αφού πρόκειται για όνομα βρετόνικης προέλευσης, άρα Λε Γκουίν. Οι μεταφραστές τόλμησαν να χρησιμοποιήσουν αυτή την ασυνήθιστη μεταγραφή σε ένα ποίημα της Λε Γκεν (ή Λε Γκουίν) με το οποίο κλείνει το βιβλίο, όπου υπάρχουν και οι στίχοι:

Εγώ για παράδειγμα ειμαι η Ούρσουλα, η Μις
Ούρσουλα Κρέμπερ,
η Μίσες μετά η Μιζ Λε Γκουίν,
η Ούρσουλα Κ. Λε Γκουίν, η τελευταία είναι
«η συγγραφέας», αλλά ποιες ήταν,
ποιες είναι, οι άλλες;

Διάλεξα να διαβάσουμε ένα μάλλον σύντομο βιβλιοφιλικό κείμενο από την πρώτη ενότητα («Προσωπικά ζητήματα»), όπου η ΛεΓκεν αυτοπαρουσιάζεται. Μας μιλάει για τις δημόσιες βιβλιοθήκες ως τόπους ιερούς και ως δημόσιο αγαθο και για το βιβλιοφαγικό πάθος που μπορεί να αναπτυχθεί στην εφηβεία.

Μπορείτε να διαβάσετε εδώ ένα άλλο κείμενο από την ίδια ενότητα, Οι Ινδιάνοι θείοι μου (με φωτογραφίες που δεν υπάρχουν στο βιβλίο)

Να αναφέρω επίσης ότι πρόσφατα κυκλοφόρησε και άλλο ένα βιβλίο της Λε Γκεν, το διήγημα Η μέρα πριν την επανάσταση, που είναι πρελούδιο ή πρίκουελ του Αναρχικου των δύο κόσμων.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βιβλία, Επιστημονική φαντασία, Παρουσίαση βιβλίου | Με ετικέτα: , , , , | 100 Σχόλια »

Τρία βιβλία

Posted by sarant στο 28 Δεκεμβρίου, 2020

Από τις λιγοστές εξαιρέσεις στο λοκντάουν που σημάδεψε τα φετινά μας Χριστούγεννα ήταν το άνοιγμα των βιβλιοπωλείων. Σε ό,τι με αφορά, δεν άνοιξαν ματαίως. Έκανα κάμποσες επισκέψεις στους τόπους λατρείας, τουλάχιστον σε όσους δεν είχαν συνωστισμό και ουρά στην είσοδο -και λογαριάζω από σήμερα να κάνω κι άλλες επισκέψεις γιατί δεν έχω ακόμα κορέσει τη δίψα μου ύστερα από τόσες βδομάδες στέρησης.

Θα παρουσιάσω σήμερα τρία βιβλία που αγόρασα και διάβασα αυτές τις μέρες, νέας εσοδείας -αν και δεν είναι και τα τρία καινούργιες εκδόσεις. Πριν προχωρήσω όμως, κι επειδή ο παπάς τα γένια του βλογάει, να υπενθυμίσω ευγενικά ότι μια από τις νέες κυκλοφορίες στους πάγκους των βιβλιοπωλείων είναι και το δικό μου καινούργιο βιβλίο, Το ζορμπαλίκι των ραγιάδων, που το συνιστώ θερμά -αλλά δεν είμαι βέβαια αμερόληπτος.

Το πρώτο βιβλίο για το οποίο θα σας μιλήσω είναι μεν έκδοση του 2020 αλλά πρόκειται για επανέκδοση, ή ίσως επανέκδοση επανέκδοσης.

Είναι «Η ξένη του 1854» του Εμμανουήλ Λυκούδη, ένα πεζογράφημα γραμμένο το 1893 με θέμα την επιδημία χολέρας του 1854, στα χρόνια του Κριμαϊκού πολέμου, που θέρισε την Αθήνα και τον Πειραιά. Είχε εκδοθεί το 1998 από τις εκδόσεις Πατάκη και επανεκδόθηκε φέτος τον Μάιο, προφανώς επειδή η πανδημία του κορονοϊού έκανε επίκαιρο το θέμα. Ο Λυκούδης αποκαλεί «ξένη» τη χολέρα, αφού πράγματι ήρθε από το εξωτερικό:

«Δυστυχισμένη θεοκατάρατη χρονιά. Ποιος θα λησμονήση τι κακά έσυρε μαζί της; Είναι κάτι χρόνοι, όπου τραβούν οπίσω τους τα βάσανα, τις συμφορές, αλυσίδα βαρειά, ατέλειωτη αλυσίδα που σέρνεται στα στήθια.
… Πώς μας ήρθε λοιπόν η θεοκατάρατη Ξένη; Πολλά λένε. Αλλά περισσότερο επιστεύθηκε πως μπήκε κρυφά επιβάτης και κρύφτηκε κάτω βαθειά, στο μπαλαούρο, μέσα σε μια καμαρωμένη φρεγάδα, χυτή, χαριτωμένη, που ήρχουνταν στον Πειραιά φορτωμένη στρατό για την Κριμαία.»

Ο Λυκούδης είναι αξιόλογος συγγραφέας και όπως βλέπετε από το μικρό δείγμα η γλώσσα του είναι κατά βάση δημοτική και γοητευτικά πολυκαιρισμένη. Εμείς παραλληλίζουμε τη σημερινή πανδημία με παλιότερες, κι έτσι ο Λυκούδης παραλληλίζει την επιδημία του 1854 με τον λοιμό του Πελοποννησιακού πολέμου και παραθέτει και Θουκυδίδη για να δείξει τα κοινά σημεία. Το αφήγημά του είναι περισσότερο ένα χρονικό για την επιδημία της χολέρας αν και έχει στοιχεία μυθοπλασίας που, εδώ που τα λέμε, κάπως μηχανικά δένονται στην αφήγηση, πάντως είναι ενδιαφέρον ανάγνωσμα -και σύντομο άλλωστε, αφού δεν φτάνει τις 100 σελίδες (έχει προστεθεί και ένα μικρό ναυτικό διήγημά του στο τέλος).

Το εισαγωγικό σημείωμα του Σπ. Τσακνιά είναι κατατοπιστικό, αλλά το γλωσσάρι στο τέλος το βρήκα μάλλον λειψό. Οπότε, ως παρωνυχίδα, θα επισημανω δυο λέξεις που κακώς κατά τη γνωμη μου λείπουν από το γλωσσάρι. Στη σελ. 21 ο Λυκούδης γράφει ότι η Ξένη (η επιδημία) «μόλις εις το τέλος Σεπτεμβρίου άρχισε να τρυγά εις τας Αθήνας τα πρώτα πριμαρόλια του θανάτου». Η λέξη δεν εξηγείται στο Γλωσσάρι. Πριμαρόλια, το ξέρουμε από τον τίτλο του βιβλίου της Αθ. Κακούρη, έλεγαν τα καράβια που μετέφεραν τον πρώτο καρπό της σταφιδικής σεζόν την εποχή που η σταφίδα ήταν το μοναδικό αξιόλογο εξαγωγικό προϊόν της Ελλάδας, αλλά αυτό είναι επέκταση της έννοιας. Πριμαρόλια είναι οι απαρχές, και ειδικότερα οι πρώτοι καρποί της εμπορικής σεζόν, ανεξάρτητα από καλλιέργεια -το γαλλικό primeurs. Εδώ ο Λυκουδης τη χρησιμοποιεί φυσικά μεταφορικά, και δεν έπρεπε να λείπει από το γλωσσάρι, όπου υπάρχουν προφανείς λέξεις όπως πλειο ( = πιο) ή «ανάρηα» (= ανάρια, αραιά).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Όχι στα λεξικά, Βιβλία, Κινηματογράφος, Μεταφραστικά, Παρουσίαση βιβλίου | Με ετικέτα: , , , , , , | 182 Σχόλια »

Υπάρχει βιβλίο χωρίς τυπογραφικά λάθη;

Posted by sarant στο 21 Δεκεμβρίου, 2020

Θα υπάρχει, ασφαλώς, αλλά δεν ξέρω ποιο είναι -και πώς τάχα μπορείς να είσαι σίγουρος; Μόνο μέχρι αποδείξεως του εναντίου μπορούμε να πούμε πως ένα βιβλίο δεν έχει λάθος.

Με πολλή χαρά ανάγγειλα τις προάλλες την κυκλοφορία του καινούργιου μου βιβλίου, που λέγεται Το ζορμπαλίκι των ραγιάδων κι είναι ένα ιδιότυπο λεξικό του 1821 με σκοπό να ανιχνεύσει «το Εικοσιένα μέσα από τις λέξεις του».

Όπως και με τα περισσότερα βιβλία μου, είχα στείλει τα δακτυλόγραφα σε φίλους, που έκαναν χρήσιμες παρατηρήσεις και υποδείξεις, ενώ το τελικό κείμενο το κοιτάξαμε εξονυχιστικά μαζί με τον Γιάννη Νικολόπουλο, τον εκδότη, και κάναμε πολλές συζητήσεις για το τυπογραφικό του στήσιμο. Κι όμως, προχτές που παρουσίασα εδώ το βιβλίο, κι έβαλα ένα απόσπασμα από τον πρόλογο, αμέσως κάποιος σχολιαστής βρήκε ότι υπάρχει τυπογραφικό λάθος!

Συγκεκριμένα, αναφέρω στον πρόλογο (στην αρχή της σελ. 10): Όμως, αντίβαρο στον ευπρεπισμό έρχεται η ανάγκη κατανόησης από τον αναγνώστη κι έτσι πολλές φορές στα κείμενα της εποχής ο απομνηνευματογράφος αναγκάζεται να επεξηγήσει τη λόγια λέξη που χρησιμοποιεί δίνοντας σε παρένθεση τη λαϊκή που είναι γνωστή σε όλους ή ακριβέστερη.

Το είδατε το λάθος; Ο απομνηνευματογράφος έχει χάσει μια συλλαβή -κανονικά είναι, βέβαια, απομνημονευματογράφος. Απλολογία, θα πείτε, όπως ο αμφιφορεύς έγινε αμφορεύς και το αστραποπελέκι αστροπελέκι, έτσι και ο εννιασύλλαβος (!) απομνημονευματογράφος συντομεύτηκε στον κάπως πιο μαντζόβολο απομνηνευματογράφο. Αλλά ενώ οι δυο πρώτες περιπτώσεις είναι αποδεκτές και καθιερωμένες, η τρίτη δεν είναι. Και δεν θα κρυφτώ πίσω από το δάχτυλό μου, να σας πω ότι τάχα σκόπιμα επέλεξα την απλολογία -όχι, ήταν λάθος τυπογραφικό.

Μπορώ να σκεφτώ για ποιον λόγο δεν το είδα. Ο πρόλογος γράφεται πάντα τελευταίος, κι έτσι τον ελέγχουν λιγότερα μάτια και λιγότερες φορές. Θα ρωτήσετε: δεν έκανες έστω κι έναν έλεγχο με τον Σπελ Τσέκερ; Έκανα, αλλά σε ένα κείμενο σαν κι αυτό, με πάρα πολλές «εξωτικές» λέξεις, ο Σπελ Τσέκερ δεν βοηθάει πολύ. Προφανώς μού κοκκίνισε τον «απομνηνευματογράφο» αλλά επειδή έτσι κι αλλιώς περίμενα ότι θα κοκκινίσει και τη σωστή λέξη (και όντως, και ο απομνημονευματογράφος κοκκινίζει) «διάβασα» τη σωστή λέξη και πάτησα Ignore all.

Κι έτσι θυμήθηκα μια ιστορία που μου διηγήθηκαν πριν από κάμποσο καιρό. Ήταν, λέει, ένας εκδοτικός οίκος, δεν θυμάμαι ποιος, που είχε αναλάβει την ελληνική μετάφραση και έκδοση ενός (αγγλικού) βιβλίου για τον Βέντρις, τον Τσάντγουικ και την αποκρυπτογράφηση της Γραμμικής Β’. Αυτά γίνονταν στη δεκαετία του 1990, όταν ο Τζον Τσάντγουικ ζούσε ακόμα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βιβλία, Δαίμων του τυπογραφείου, Λάθη του κορέκτορα, Λαθολογία, Σπελ Τσέκερ | Με ετικέτα: , , , | 273 Σχόλια »

Το ζορμπαλίκι των ραγιάδων, ένα καινούργιο βιβλίο

Posted by sarant στο 18 Δεκεμβρίου, 2020

Κυκλοφόρησε χτες από τις Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου το καινούργιο μου βιβλίο «Το ζορμπαλίκι των ραγιάδων», Ανιχνεύοντας το 1821 μέσα από τις λέξεις του, όπως λέει ο υπότιτλός του. Όπως με ενημέρωσε ο Γιάννης Νικολόπουλος, που μαζί έχουμε εκδώσει άλλα πέντε βιβλία μου για τη γλώσσα, από σήμερα θα μπορείτε να το βρίσκετε, εκτός από τα γραφεία του, Ζαλόγγου 9, στα κεντρικά βιβλιοπωλεία ενώ τις επόμενες μέρες θα κατακτήσει όλη την Ελλάδα, αψηφώντας το λοκντάουν και την εξαιρετικά πυκνή κυκλοφορία νέων βιβλίων μετά το άνοιγμα των βιβλιοπωλείων.

Με το βιβλίο αυτό ενέδωσα κι εγώ στην εκδοτική πλημμύρα σχετικά με την επέτειο των 200 χρόνων από την επανάσταση του 1821. Στην αρχή είχα σκεφτεί να το αφήσω για την επόμενη στρογγυλή επέτειο, των 250 χρόνων το 2071, αλλά ύστερα σκέφτηκα να βγάλω τώρα μια πρώτη έκδοση και το 2071 βγάζω μια επαυξημένη.

Θα κυκλοφορήσουν πολλά βιβλία για τα 200 χρόνια της επανάστασης του 21 και δίκαια, αφού είναι το ιδρυτικό γεγονός του νεοελληνικού κράτους οπότε αξίζει να το μελετάμε.

Ο δικός μου σκοπός ήταν να καταρτίσω ένα μικρό λεξικό, ένα λημματολόγιο του Εικοσιένα ώστε να ανιχνεύσουμε το Εικοσιένα μέσα από τις λέξεις του. Οι πηγές που χρησιμοποίησα, είτε με συστηματική αποδελτίωση είτε με κορφολόγημα, ανήκουν στις εξής κατηγορίες κειμένων:

  • Δημοτικό τραγούδι
  • Απομνημονεύματα και ημερολόγια (Μακρυγιάννης, Κολοκοτρώνης, Κασομούλης, Φωτάκος, Καρώρης, Κριεζής, Σαχτούρης κτλ.)
  • Αλληλογραφία επίσημη και ιδιωτική (Αρχείο Μαυροκορδάτου, Φρουράς Μεσολογγίου, Γκούρα, κτλ.)
  • Συλλογές εγγράφων και ντοκουμέντων (Φυσεντζίδης, Ελληνικά Υπομνήματα, Σπετσιώτικα κτλ.) όπου και πολλές επιστολές.
  • Τα Αρχεία της Παλιγγενεσίας, που περιλαμβάνουν κυρίως επίσημα κείμενα αλλά και όχι λίγα δείγματα λαϊκού λόγου σε αναφορές πολιτών.
  • Εφημερίδες της εποχής (Ελληνικά Χρονικά, Φίλος του Νόμου, Γενική Εφημερίς κτλ.)
  • Μεταγενέστερη ιστοριογραφία (Βακαλόπουλος, Κόκκινος, Κορδάτος, Παπαγιώργης κτλ.)
  • Μεταγενέστερη λογοτεχνία.

Το τεράστιο αυτό υλικό θα μπορούσε (και ελπίζω κάποτε να μπορέσει) να δώσει μια εκτενή και μάλλον πολύτομη επισκόπηση του γλωσσικού τοπίου του Εικοσιένα· αλλά αυτό δεν μπορεί να είναι έργο ενός ατόμου. Η δική μου προσπάθεια δεν φτάνει τόσο ψηλά. Εγώ φιλοδόξησα, με την αποδελτίωση και το κορφολόγημα των πηγών, να καταρτίσω και να παρουσιάσω ένα περιορισμένο αλλά αντιπροσωπευτικό λημματολόγιο του 1821.

Όπως είπα πιο πάνω, και όπως μπορεί κανείς να διαπιστώσει διαβάζοντας το βιβλίο, τα περισσότερα κείμενα-πηγές δεν αποτελούν δείγματα γνήσιου και πηγαίου λαϊκού λόγου. Πολλοί αγωνιστές ήταν αγράμματοι ή ολιγογράμματοι και για τις ανάγκες της γραπτής επικοινωνίας τους χρησιμοποιούσαν γραμματικούς· ο Κολοκοτρώνης το 1827 είχε «έξ γραμματικούς και έγραφαν ημέρα νύκτα και δεν επρόφθαναν». Το ίδιο ισχύει και με τις αναφορές των πολιτών προς τη Διοίκηση. Πάντως, σε πολλές επιστολές και αναφορές οπλαρχηγών ή απλών πολιτών ο λόγος είναι αμεσότερος, λαϊκότερος, λιγότερο ευπρεπισμένος. Αυτά τα κείμενα αξίζουν περαιτέρω μελέτη.

Ως προς τα απομνημονεύματα, ο Μακρυγιάννης έμαθε να γράφει για να γράψει ο ίδιος τα Απομνημονεύματά του ενώ ο Κολοκοτρώνης χρησιμοποίησε τον Τερτσέτη, που σίγουρα χτένισε τη γλώσσα της «Διήγησης», ευπρεπίζοντάς την ελαφρώς (στο παραπάνω απόσπασμα μπορούμε να υποθέσουμε ότι ο Γέρος θα είπε «μέρα νύχτα» και όχι «ημέρα νύκτα»).

Απομνημονεύματα και ημερολόγια έγραψαν και πολλοί που είχαν καλή μόρφωση για τα δεδομένα της εποχής. Κάποιοι επέλεξαν τη βαριά καθαρεύουσα όπως ο Περραιβός. Άλλοι γράφουν σε απλούστερη γλώσσα, όπως ο Ν. Καρώρης ή ο Ν. Κασομούλης, αλλά και πάλι στο κείμενό τους φαίνεται καθαρά η προσπάθεια να ευπρεπίσουν τον λόγο τους αποφεύγοντας (ο Κασομούλης κάποιες φορές σε υπερβολικό, σχεδόν κωμικό βαθμό) τις λαϊκές λέξεις.

Όμως, αντίβαρο στον ευπρεπισμό έρχεται η ανάγκη κατανόησης από τον αναγνώστη κι έτσι πολλές φορές στα κείμενα της εποχής ο απομνηνευματογράφος αναγκάζεται να επεξηγήσει τη λόγια λέξη που χρησιμοποιεί δίνοντας σε παρένθεση τη λαϊκή που είναι γνωστή σε όλους ή ακριβέστερη· έτσι ο Μίχος γράφει για τις σχεδίες στο Μεσολόγγι και εξηγεί σε παρένθεση «(σάλια)», ο Καρώρης σημειώνει ότι έφτιαχναν οχυρώματα αλλά σε παρένθεση διευκρινίζει «(ταμπούρια)» ή ο Κασομούλης αναφέρει για υπαξιωματικούς και επεξηγεί «μαγκατζήδες».

Ωστόσο, η καθαρεύουσα ή η λόγια γλώσσα της εποχής, στις συντριπτικά περισσότερες περιπτώσεις πολύ απέχει από την βαριά, αρχαΐζουσα γλώσσα που επικράτησε ασφυκτικά στο νεοελληνικό κράτος, στην εκπαίδευση και στον δημόσιο λόγο, επί πολλές δεκαετίες μετά την ίδρυσή του. Αυτό φαίνεται καταρχάς στη δομή του λόγου, που ενώ έχει λόγιο ή μιξολόγιο τυπικό ακολουθεί στη δομή του την αναλυτική τάση της νέας ελληνικής, χωρίς κανένα από τα στολίδια (ή κουσούρια) της αρχαΐζουσας. Ο χαρακτηρισμός του Σπ. Ασδραχά (Μακρ. 3.169) για το ημερολόγιο του Κριεζή, που το βρίσκει «επιφανειακά καθαρολόγο» (η έμφαση στην πρώτη λέξη) ισχύει για πολλά έργα της εποχής.

Και πέρα από τη δομή του λόγου, στα κείμενα του Εικοσιένα το λεξιλόγιο δεν έχει την καταθλιπτική ομοιογένεια των κειμένων μετά τη συγκρότηση του κράτους. Οι λαϊκές λέξεις αποδεικνύονται επίμονες και αξιοθαύμαστα ανθεκτικές και καταφέρνουν να τρυπώνουν στα λόγια κείμενα, ακόμα και στα θεσμικά. Ο Υπουργός Οικονομίας βγάζει αποφάσεις για τα ενοίκια των εθνικών κτημάτων, και για να γίνει κατανοητός προσθέτει σε παρένθεση: «ιλτιζάμια». Ο γραμματικός του Κολοκοτρώνη συντάσσει την επιστολή προς Κουντουριώτη (ουσιαστικά πρόκειται για δήλωση υποταγής) σε περίτεχνη καθαρεύουσα αλλά δεν αποφεύγει το ζαϊφλίκι: «ήλθον ενταύθα, όπου εξ ατυχίας μου δεν Σας εύρον, διό και ελυπήθην καιρίως, ακούσας μάλιστα ότι ανεχωρήσατε διά ζαϊφλίκι». Ο λογιότατος Ήβος Ρήγας φροντίζει «διά την εξοικονόμησιν μουνιτζιόνης» και όχι πυρομαχικών ή πολεμοφοδίων.

Για να είμαστε δίκαιοι, σε αρκετές περιπτώσεις αυτή η προτίμηση σε λαϊκές λέξεις ή/και τουρκικά δάνεια εξηγείται όχι μόνο από την ανάγκη κατανόησης από τον αναγνώστη αλλά και από την απουσία επεξεργασμένης και εδραιωμένης θεσμικής ορολογίας. Όταν στήθηκαν οι θεσμοί, ήδη από τα χρόνια της Επανάστασης και πολύ περισσότερο στη συνέχεια, με επιτυχία ο υπουργός αντικατάστησε τον μινίστρο και ο οφικιάλος έδωσε βελούδινα τη θέση της στον αξιωματικό, όπως και ο σπετσέρης στον φαρμακοποιό ή η ντογάνα και το κουμέρκι στο τελωνείο. Βέβαια, στην ορολογία της καθημερινής ζωής, εκεί όπου η ιδιοκτησία του όρου δεν ανήκει στο κράτος αλλά στον πολύ λαό οι αντίστοιχες προσπάθειες στάθηκαν άκαρπες, κάποτε και κωμικές, αλλά αυτό ξεφεύγει από τα όρια του βιβλίου μας. Πάντως, στα περισσότερα κείμενα της εποχής του Εικοσιένα απουσιάζει η τάση προς καθαρισμό, που έφτασε σε παροξυσμό στα χρόνια της καθαρευουσιάνικης κυριαρχίας και παρήγαγε και ένα σωρό κωμικούς «ελληνοπρεπείς» όρους.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in 1821, Όχι στα λεξικά, Βιβλία, Λεξικογραφικά, Παρουσίαση βιβλίου, Περιαυτομπλογκίες | Με ετικέτα: , , , , , | 151 Σχόλια »

Βιβλία για τις γιορτές στη χρονιά της κορόνας

Posted by sarant στο 10 Δεκεμβρίου, 2020

Ο Δεκέμβρης είναι μήνας με πολλές γιορτές και συνδέεται με πολλές παραδόσεις. Έχει και το ιστολόγιο δημιουργήσει τις παραδόσεις του, που μερικές από αυτές είναι δεκεμβριάτικες -μόλις χτες, ας πούμε, ξεκίνησε η διαδικασία για την ανάδειξη της λέξης της χρονιάς -μπορείτε να προτείνετε υποψήφιες λέξεις αν δεν το έχετε ήδη κάνει.

Με το σημερινό άρθρο τηρούμε μιαν άλλη παράδοση του ιστολογίου ή, για να μη λέω μεγάλα λόγια, μια συνήθεια που έχουμε καθιερώσει τα τελευταία χρόνια: να δημοσιεύουμε  λίγο πριν από τις γιορτές ένα βιβλιοφιλικό άρθρο, ακριβώς για να ανταλλάσσουμε προτάσεις αγοράς βιβλίων, είτε για ιδία κατανάλωση είτε για δώρα. Το περυσινό αντίστοιχο άρθρο, με προτάσεις για βιβλία-δώρα, θα το βρείτε εδώ, ενώ αν θέλετε να δείτε τις προπέρσινες προτάσεις θα πάτε εδώ, ενώ εδώ μπορείτε να βρείτε το άρθρο του 2017. Το άρθρο του 2016 βρίσκεται εδώ, ενώ το  αντίστοιχο άρθρο του 2015 θα το βρείτε εδώ. Υπάρχει βέβαια και το αντίστοιχο άρθρο του 2014. Τέλος, μπορείτε να βρείτε εδώ το αντίστοιχο άρθρο του 2013. (Να σημειώσω ότι βιβλιοπροτάσεις κάνουμε και το καλοκαίρι).

Πρακτικά, μπορείτε να προτείνετε όποιο βιβλίο θέλετε, αλλά θα σας συνιστούσα να αναφέρετε κυρίως βιβλία που εκδόθηκαν τα τελευταία 2-3 χρόνια και ακόμα καλύτερα μέσα στο 2020. Να διευκρινίσω ότι ζητάω η έκδοση να είναι πρόσφατη, όχι η συγγραφή του βιβλίου. Και φυσικά περιλαμβάνονται και επανεκδόσεις βιβλίων που ήταν εξαντλημένα.

Βέβαια, φέτος η χρονιά, όπως έχουμε χιλιοξαναπεί, δεν είναι σαν τις άλλες. Το στίγμα της κορόνας έπεσε βαρύ και επάνω στον κλάδο των βιβλίων. Με μια πρόχειρη θεώρηση θα λέγαμε ότι το λοκντάουν λειτούργησε ευεργετικά στο διάβασμα βιβλίων, άρα [αν και αυτό δεν είναι αυτόματο] και στις πωλήσεις -αυτό όμως, αν ίσχυσε, αφορούσε κυρίως το πρώτο λοκντάουν. Το δεύτερο έπεσε την πιο ακατάλληλη περίοδο, αφού από τον Νοέμβριο αρχίζουν οι κυκλοφορίες βιβλίων ενόψει των Χριστουγέννων -εδώ όμως είχαμε σχεδόν όλον τον Νοέμβριο τα βιβλιοπωλεία κλειστά αν και, σύμφωνα με διάφορες ενδείξεις πιθανώς να ανοίξουν (επιτέλους) από Δευτέρα. Έτσι όχι μόνο πολλοί εκδότες ανέβαλαν την κυκλοφορία έτοιμων προς έκδοση βιβλίων αλλά και, το κυριότερο, δεν έχουμε εποπτεία της πρόσφατης αγοραστικής κίνησης. Ίσως αρκετοί βιβλιόφιλοι δυσκολευτούμε φέτος να κάνουμε προτάσεις.

Για να ξεκινήσω ευλογώντας τα γένια μου, εγώ φέτος έβγαλα τουλάχιστον ένα βιβλίο. Θα εξηγήσω τι εννοώ με την περίεργη διατύπωση. Καταρχάς, τον Οκτώβριο κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Αρχείο και σε δική μου φιλολογική επιμέλεια ο τόμος Πολεμικά, ο τέταρτος τόμος με χρονογραφήματα του Βάρναλη. Πρόκειται για 81 χρονογραφήματα που δημοσιεύτηκαν στην Πρωία ενώ μαινόταν ο πόλεμος του 1940-41, τα περισσότερα σε πνεύμα ενθουσιασμού, τα τελευταία, όταν είχε πια αρχίσει η γερμανική επίθεση, προσπάθεια εμψύχωσης. Για περισσότερα, παραπέμπω στο άρθρο του ιστολογίου.

Το άλλο δικό μου βιβλίο θα είχε κυκλοφορήσει αν δεν είχε κηρυχθεί το δεύτερο λοκντάουν. Πιθανώς θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες, αλλά δεν είναι σίγουρο, μπορεί να πάρει αναβολή μερικών εβδομάδων -είναι απόφαση του εκδότη αυτή. Ο τίτλος του είναι «Το ζορμπαλίκι των ραγιάδων», θα κυκλοφορήσει από τις Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου, και, όπως ίσως καταλάβατε, το θέμα του θα είναι μια ιχνηλάτηση του 1821 μέσα από τις λέξεις του -με 300 λέξεις που συναντάμε σε κείμενα της εποχής, γνωστές και άγνωστες. Αλλά περισσότερα θα πούμε όταν κυκλοφορήσει το βιβλίο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βιβλία, Παρουσίαση βιβλίου | Με ετικέτα: , , | 124 Σχόλια »

Μυρτοφοβία ξανά

Posted by sarant στο 5 Αυγούστου, 2020

Πριν από δεκαπέντε περίπου μέρες είχα δημοσιεύσει ένα άρθρο για μια σπάνια λέξη στο αγγλικό κείμενο του μυθιστορήματος «Εν ψυχρώ» (In cold blood) του Τρούμαν Καπότε. Στο σημερινό άρθρο παρουσιάζω νέα δεδομένα που ήρθαν στο φως σχετικά με το μικροφιλολογικό μυστήριο που έθετε το προηγούμενο άρθρο.

Πρόκειται λοιπόν για άρθρο επακολούθησης (φόλοου απ ελληνιστί), που αναγκαστικά ενδιαφέρει σχετικά λίγους. Έκρινα όμως ότι δεν θα ήταν σωστό να προσθέσω απλώς ένα σχόλιο στο προηγούμενο άρθρο κι έτσι γράφω το σημερινό.

Θα μου πείτε, εδώ ο κόσμος (κυριολεκτικά, τουλάχιστον στη Βηρυττό) καίγεται, η πανδημία θερίζει, η οικονομία παραπαίει κι εσύ ασχολείσαι με τις παρωνυχίδες της μύγας; Τι να πω, αφού ξεκίνησα το προηγούμενο άρθρο και αφού υπήρξαν εξελίξεις, ένιωσα ότι έπρεπε να το γράψω. Για τη Βηρυττό βλέπουμε και στα δελτία ειδήσεων.

Λοιπόν, για να θυμίσω τι είχαμε πει, στο μυθιστόρημα ο συγγραφέας σε κάποιο σημείο παραθέτει έναν κατάλογο με διάφορες σπάνιες λέξεις, που οι περισσότερες είναι ελληνογενείς:

“Thanatoid = deathlike; Omnilingual = versed in languages; Amerce = punishment, amount fixed by court; Nescient = ignorance; Facinorous = atrociously wicked; Hagiophobia = a morbid fear of holy places & things; Lapidicolous = living under stones, as certain blind beetles; Dyspathy = lack of sympathy, fellow feeling; Psilopher = a fellow who fain would pass as a philosopher; Omo­phagia = eating raw flesh, the rite of some savage tribes; Depredate = to pillage, rob, and prey upon; Aphrodisiac = a drug or the like which excites sexual desire; Megalodactylous = having abnormally large fingers; Myrtophobia = fear of night and darkness.”

Όλες αυτές οι σπάνιες λέξεις υπάρχουν στα λεξικά, εκτός από την Myrtophobia, που ούτε σε λεξικά υπάρχει ούτε στα σώματα κειμένων. Οι ανευρέσεις της στο Γκουγκλ είναι ελάχιστες και όλες μεταγενέστερες από το βιβλίο. Επιπλέον, ο ορισμός που δίνεται, fear of night and darkness, φόβος για τη νύχτα και το σκοτάδι, δεν αντιστοιχεί καθόλου στο «μυρτοφοβία» -εμείς που ξέρουμε ελληνικά θα περιμέναμε, αν υπήρχε τέτοια λέξη, να δηλώνει κάποιο άλλο είδος φοβίας, ενώ θα περιμέναμε επίσης ο φόβος για τη νύχτα και το σκοτάδι να εκφράζεται ελληνιστί ως «νυκτοφοβία» και αγγλιστί nyctophobia, μια λέξη που υπάρχει άλλωστε.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αγγλικά, Ανακεφαλαιώσεις, Βιβλία, Ετυμολογικά, Τυπογραφικά λάθη | Με ετικέτα: , , , , | 162 Σχόλια »

Βιβλία για το αλλόκοτο τούτο καλοκαίρι

Posted by sarant στο 10 Ιουλίου, 2020

Το ιστολόγιο αγαπά τις παραδόσεις και προσπαθεί να τις τηρεί. Και μία από τις παραδόσεις του ιστολογίου είναι και το σημερινό μας άρθρο, που ακολουθεί τη συνήθεια που είχαν (και ίσως έχουν ακόμα) τέτοιες μέρες τα περιοδικά και οι εφημερίδες, να προτείνουν “βιβλία για τις διακοπές”, όσο κι αν για πολύ κόσμο οι διακοπές ειδικά φέτος έχουν σημαδευτεί από τη σφραγίδα της πανδημίας, που προσπαθούμε να μην τη σκεφτόμαστε για να πιστέψουμε πως πέρασε.

Είχαν και κάποιες υποτιθέμενες προδιαγραφές τα “καλοκαιρινά” αυτά βιβλία, που υποτίθεται ότι θα τα διάβαζε κανείς στην ακρογιαλιά, ανάμεσα στις βουτιές: όχι πολύ βαριά θέματα, ας πούμε, αλλά να έχουν και πολλές σελίδες για να φτουρήσουν, αφού το καλοκαίρι διαβάζουμε περισσότερο κι άντε να βρεις βιβλιοπωλείο στην άγονη γραμμή.

Το ιστολόγιο αγαπάει τα βιβλία και του αρέσει να συζητάει για βιβλία, κι έχουμε ανεβάσει ήδη αρκετά άρθρα με προτάσεις βιβλίων για το καλοκαίρι, αρχίζοντας από το 2010, που σας είχα ζητήσει να προτείνετε βιβλία που να έχουν κάποια σχέση μεταξύ τους, χωρίς να ανήκουν απαραίτητα π.χ. σε τριλογία, ενώ το 2011 χαλάρωσα τους περιορισμούς και ζήτησα να προτείνετε οποιοδήποτε βιβλίο. Το 2012 είχα ζητήσει προτάσεις για καινούργια βιβλία, νέες εκδόσεις δηλαδή, επειδή είχα κάνει τη διαπίστωση, που μάλλον εξακολουθεί να ισχύει, ότι το βασικό πρόβλημα της βιβλιαγοράς είναι ότι η υπερπροσφορά καλών και φτηνών παλιότερων βιβλίων, από εφημερίδες ή σε προσφορές των εκδοτικών οίκων, αν και καταρχήν είναι κάτι πολύ καλό για το αδυνατισμένο βαλάντιο του βιβλιόφιλου, ωστόσο στραγγαλίζει την αγορά του καινούργιου βιβλίου. Το 2013 δεν έβαλα κανέναν περιορισμό και σας ζήτησα απλώς να προτείνετε βιβλία για το καλοκαίρι, χωρίς προσανατολισμό σε είδος (π.χ. αστυνομικά) ή σε ύφος (π.χ. ανάλαφρα). Το ίδιο έκανα και το 2014, όπως και το 2015 αλλά και το 2016. Το 2017 σας ζήτησα να δείξετε προτίμηση σε καινούργια βιβλία. Και το 2018 δημοσιεύσαμε αντίστοιχο βιβλιοφιλικό άρθρο, όπως και πέρυσι, το 2019.

Μάλιστα, αν προσέξετε, τα τελευταία χρόνια αυτά τα καλοκαιρινά βιβλιοφιλικά μας άρθρα δημοσιεύονται την ίδια μέρα, 10 Ιουλίου, ή τέλος πάντων εκεί κοντά. Επειδή όπως είπαμε τηρώ τις παραδόσεις, το ίδιο έκανα και φέτος. Πάντως, να θυμίσω ότι προτάσεις για βιβλία-δώρα δημοσιεύουμε και τον Δεκέμβριο, κοντά στα Χριστούγεννα -εδώ το τελευταίο άρθρο αυτής της κατηγορίας.

Και φέτος λοιπόν σας καλώ να προτείνετε βιβλία για τις μέρες του καλοκαιριού, όπου κι αν τις περάσουμε, στις παραλίες ή στην πόλη. Δεν θα βάλω κάποιον περιορισμό, προτείνετε ό,τι θέλετε, αν και θα είχε κάποιο νόημα να δώσουμε προτεραιότητα σε σχετικά καινούργιες εκδόσεις ή επανεκδόσεις.

Η φετινή βιβλιοπαραγωγή σημαδεύτηκε βέβαια από την πανδημία και την καραντίνα. Παρόλο που ο περιορισμός μπορεί να ευνόησε το διάβασμα, το γεγονός ότι τα βιβλιοπωλεία έμειναν κλειστά επί δίμηνο είχε βαριές επιπτώσεις στις πωλήσεις, που δεν αναπληρώθηκαν από τις ηλεπωλήσεις, ενώ εντάθηκε περαιτέρω η συγκέντρωση των πελατών σε λίγα μεγάλα βιβλιοπωλεία. Επίσης, οι περισσότεροι εκδότες ανέστειλαν την εκδοτική τους δραστηριότητα κατά το δίμηνο της καραντίνας.

Λένε πως ο παπάς πρώτα βλογάει τα γένια του, οπότε θα ξεκινήσω αναφέροντας το φετινό μου βιβλίο -περυσινό δηλαδή, αλλά βγήκε Δεκέμβριο, οπότε λογαριάζεται φετινό. Πρόκειται για τον τρίτο τόμο χρονογραφημάτων του Βάρναλη, πάντοτε από τις εκδόσεις Αρχείο, με τον τίτλο Συμποσιακά, σε δική μου φιλολογική επιμέλεια. Θα βρείτε εκεί 154 χρονογραφήματα του Κώστα Βάρναλη, εμπνευσμένα από το καφενείο και την ταβέρνα, τον καφέ και το τσιγάρο, το πιοτό και το φαΐ, από τις παρέες και από τη συλλογική ευωχία.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βιβλία, Καλοκαιρινά, Παρουσίαση βιβλίου | Με ετικέτα: , , , , | 105 Σχόλια »

Λογοκλοπή στις Πανελλήνιες εξετάσεις;

Posted by sarant στο 17 Ιουνίου, 2020

Παρόλο που έχει περάσει η εποχή που τα παιδιά μου έδιναν πανελλήνιες εξετάσεις (η εποχή που έδινα εγώ χάνεται στην αχλύ της προϊστορίας) το ενδιαφέρον μου γι’ αυτόν τον θεσμό έχει εύλογα ατονήσει, αλλά δεν έχει χαθεί εντελώς -ας πούμε ότι τώρα είμαι απλός παρατηρητής, από τις κερκίδες.

Προχτές ξεκίνησαν οι φετινές εξετάσεις, πιο αργά από άλλες χρονιές εξαιτίας της πανδημίας. Και με το καλημέρα, στο μάθημα της Γλώσσας για τους υποψηφίους που έδιναν «με το παλαιό σύστημα», δόθηκε στους υποψηφίους ένα κείμενο που παρουσιάζει ποικίλα προβλήματα, που θα τα εξετάσουμε στο σημερινό μας άρθρο.

Το θέμα μπορείτε να το δείτε εδώ, όπως δόθηκε στους υποψηφίους. Όπως δηλώνεται, πρόκειται για διασκευή ενός άρθρου του συγγραφέα Αλέξη Σταμάτη, που δημοσιεύτηκε αρχικά στο Βήμα στις 9.2.2020, με τίτλο «Ανάγνωση: η προσωπική τέχνη». Φυσικά, το κείμενο που δόθηκε στους υποψηφίους έχει συντομευτεί -ίσως να έχουν γίνει και κάποιες μικροαλλαγές.

Καλό θέμα, θα πείτε. Βιβλίο, ανάγνωση, δίνει καλή βάση για συζήτηση και προβληματισμό. Πράγματι. Ωστόσο, το συγκεκριμένο κείμενο έχει κάποιες αδυναμίες που ήρθαν στο φως σταδιακά.

Όλα ξεκίνησαν όταν φίλος του ιστολογίου, μάχιμος εκπαιδευτικός της δευτεροβάθμιας, με ρώτησε: Τι θα καταλάβαινες αν διάβαζες «κινητός τύπος»;

Τίποτα, του λέω, αλλά δώσε μου ολόκληρη τη φράση.

Και μου δίνει την εξής φράση, που είναι παρμένη από το κείμενο του κ. Σταμάτη: Αλλά μέχρι τον 17ο αιώνα, η κοινωνία της ανάγνωσης στην Ευρώπη είχε αλλάξει δραστικά. Οι τεχνολογίες κειμένου, όπως ο κινητός τύπος, και η άνοδος της λαϊκής γραφής βοήθησαν στην προώθηση της πρακτικής που αγαπάμε σήμερα: διαβάζουμε λέξεις, χωρίς να τις εκφέρουμε φωναχτά…

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βιβλία, Εκπαίδευση, Λογοκλοπή | Με ετικέτα: , , , , , , | 324 Σχόλια »

Πόλεμος και ειρήνη

Posted by sarant στο 14 Ιουνίου, 2020

Μέσα στην καραντίνα διάβασα το Πόλεμος και ειρήνη. Το είχα ξαναδοκιμάσει καναδυό φορές, στα νιάτα μου και μια πριν από μερικά χρόνια, αλλά τότε το άφησα νωρίς επειδή μπήκαν στη μέση άλλα, πιο επείγοντα διαβάσματα. Μετά με τρόμαζε το μέγεθος, 1500 σελίδες είναι αυτές (περισσότερες είναι).

Αλλά στα μέσα Μαρτίου, που άρχισε η καραντίνα και η τηλεργασία, ενώ τελείωνα έναν Μπαλζάκ, δηλαδή είχα μπει στο κλασικό ύφος, θυμήθηκα τον Τολστόι. «Αν όχι τώρα, πότε;» είπα, και το ξεκίνησα.

Δεν τον θυμήθηκα μόνο εγώ. Ο φίλος μας ο Δύτης, που ειναι σεσημασμένος τολστοϊκός, ανέφερε ένα ομαδικό εγχείρημα, διάβασμα με συζήτηση του έργου, που γινόταν στο Τουίτερ, στα αγγλικά φυσικά. Τους παρακολούθησα για λίγο, και είχαν ενδιαφέρον αλλά μετα τους άφησα και δεν ξέρω τι απόγιναν.

Στην αρχή διάβαζα το βιβλίο πολύ συστηματικά, κοίταζα και την αγγλική μετάφραση και το ρώσικο πρωτότυπο, σημείωνα φράσεις ή μεταφραστικά προβληματάκια κτλ. Ε, αυτό κράτησε για τον μισό πρώτο τόμο (απο τους πέντε της έκδοσης που έχω). Μετά παραιτήθηκα από τις πολλές φιλοδοξίες και το διάβασα κανονικά, σαν μυθιστόρημα και όχι σαν διατριβή, αλλά σημειώνοντας πάντοτε πράγματα που μου κινούσαν το ενδιαφέρον ή την περιέργεια.

Κάποια πράγματα τα εμφάνισα κι εδώ, μαζί κι ένα άρθρο για τα πολλά γαλλικά που περιέχει η πρώτη έκδοση του μυθιστορήματος.

Διάβασα τη μετάφραση της Κοραλίας Μακρή, που κυκλοφορεί ακόμα από τον Γκοβοστη -αλλά εγώ έτυχε να έχω μια φτηνή επανέκδοσή της που είχε μοιράσει έναν καιρό η Ελευθεροτυπία. Υπάρχουν κι άλλες μεταφράσεις, αλλά η Μακρή μού ταιριάζει με την παλιακή δημοτική της. (Βλέπω ότι κυκλοφορεί σε επίτομη έκδοση με 1168 σελίδες. Στην έκδοση που είχα εγώ είναι άλλη η σελιδοποίηση, οπότε βγαίνουν 1614 σελίδες).

Έκανα κάπου δυο μήνες βέβαια για να διαβάσω τους πέντε τόμους και τις 1600 σελίδες. Το βιβλίο, να πω, είναι οργανωμένο σε δεκαπέντε βιβλία, το καθένα από τα οποία χωριζεται σε κεφάλαια (από 15 εως 30 περίπου) ενώ υπάρχουν και δυο επίλογοι. Παρακολουθεί τη Ρωσία και τους Ναπολεόντειους πολέμους από το 1805 έως το 1812-13, δηλαδή από τον θρίαμβο του Ναπολέοντα στο Αουστερλιτς ως την πανωλεθρία στην εκστρατεία στη Ρωσία. Ο επίλογος μάς μεταφέρει στο 1820.

Παρελαύνουν δεκάδες, εκατοντάδες ίσως πρόσωπα, αλλά βασικοί πρωταγωνιστές είναι πέντε οικογένειες ευγενών, που βλεπουμε τη ζωή τους και τις περιπέτειές τους, τους έρωτες και τους γάμους τους. Είχα βρει κάπου ένα γενεαλογικό δέντρο τους, κι αυτό βοηθάει για να μη χάνεις τα ονόματα, αλλά δεν ήταν πολύ καλή ιδέα διότι από το σχεδιάγραμμα είδα ότι ο Πιέρ παντρεύεται στο τέλος τη Νατάσα, κάτι που δεν είναι προφανές αμέσως διότι η Νατάσα αρραβωνιάζεται τον Αντρέι, επιστήθιο φίλο του Πιέρ. Κι έτσι το ήξερα από πριν κι αυτό δεν μου άρεσε. (Γενικά δεν είναι καλό να κοιτάς πολλά για ένα μυθιστόρημα. Προηγουμένως την είχα πατήσει με τον Εξάδελφο Πονς του Μπαλζάκ, όπου αναζητώντας το πρωτότυπο έκανα το λάθος και διάβασα και την υπόθεση στη Βικιπαίδεια και είχα ξενερώσει)

Eίπα ότι το διάβασα αλλά είναι λίγο όπως με τη Γαλατία και το χωριό του Αστερίξ. Δεν το διάβασα όλο-όλο. Στον επίλογο, και αφού έχουμε μάθει τι απόγιναν οι ήρωες, ο Τολστόι αφιερώνει έναν δεύτερο επίλογο για να αναλύσει σε καθαρά δοκιμιακό ύφος θέματα ιστορίας, δηλαδή ποιοι είναι οι παράγοντες που κινούν την ιστορία. Ε, στάθηκε αδύνατο να διαβάσω αυτές τις λίγες σελίδες, που τις βρήκα εξαιρετικά βαρετές (ιεροσυλία; αλλά δεν είναι μυθιστόρημα πλέον) κι έτσι έφαγα την καμήλα, που λέει πλέον η παροιμία, και άφησα λίγες τρίχες από την ουρά της. Ισως κάποιαν άλλη φορά βρω το σθένος να το τελειώσω.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βιβλία, Κλασικά κείμενα, Λογοτεχνία, Μυθιστόρημα, Μεταφραστικά, Ρωσικά | Με ετικέτα: , , , , , | 99 Σχόλια »

Η ηλικιωμένη μαϊμού και άλλα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 6 Ιουνίου, 2020

Προς Θεού, μη νομίσετε πως ο τίτλος αποτελεί υπαινιγμό για κάποιο δημόσιο πρόσωπο. Δεν είναι, και όχι επειδή η γενικότητά του βάζει πολλούς στο κάδρο (π.χ. εννοείς εκείνον με τα πορτοκαλί μαλλιά ή ….).

Τυχαίνει πολλές φορές στα σαββατιάτικα πολυσυλλεκτικά μας άρθρα ο τίτλος να καθορίζεται από κάποιο μεζεδάκι της πιατέλας, που παίρνει αυτή την ξεχωριστή θέση επειδή επισκιάζει τα άλλα είτε με τη λάμψη του είτε με τον όγκο του. Το σημερινό κέρδισε αυτή τη διάκριση επειδή μου το έστειλαν ίσαμε δέκα φίλοι μέσα στη βδομάδα, ενώ το είχα ήδη εντοπίσει μόνος μου.

Οπότε, ποια είναι η ηλικιωμένη μαϊμού; Δεν υπάρχει. Μόνο ηλικιωμένη υπάρχει. Μαϊμού δεν υπάρχει αλλά υπάρχουν υπάλληλοι-μαϊμού κι ένας απρόσεχτος υλατζής.

Αυτή η είδηση δημοσιεύτηκε έτσι όπως τη βλέπετε σε έναν καλό βορειοελλαδίτικο ιστότοπο.

Με μια πρώτη, και με μια δεύτερη, ματιά ο αναγνώστης διαβάζει πως κάποιοι ασυνειδητοι υπάλληλοι της ΔΕΗ χτύπησαν και λήστεψαν μιαν ηλικιωμένη μαϊμού. Επειδή όμως οι μαϊμούδες, έστω και ηλικιωμένες, σπάνια πέφτουν θύματα ληστείας, σκεφτόμαστε πως πρέπει να αναλύσουμε αλλιώς την πρόταση.

Ο τίτλος υπακούει στους άγραφους κανόνες της εντυπωσιοθηρικής ειδησεογραφικής σύνταξης, που θα πει ότι δεν βάζουμε πρώτα το υποκείμενο αλλά το μέρος της πρότασης που κρίνουμε ότι πρέπει να τραβήξει την προσοχή.

Κι έτσι, αντί για «Μαϊμού-υπάλληλοι της ΔΕΗ χτύπησαν και λήστεψαν ηλικιωμένη» προκρίθηκε ο τίτλος που είδατε στη φωτογραφία!. Στο μεταξύ διορθώθηκε περίπου όπως προτείνω εδώ, αλλά στο μεταξύ είχε πάρει δημοσιότητα και οθονιές (σκρίνσοτ) με τον αρχικό τίτλο συνέχισαν να κυκλοφορούν αρκετές μέρες μετά τη διόρθωση. Συχνά γίνεται κάτι τέτοιο.

* Σε άρθρο που αναλύει το πλούσιο ιστορικό του αστυνομικού που σκότωσε τον Τζορτζ Φλόιντ, διαβάζουμε: Οι τέσσερις αστυνομικοί που ενεπλάκησαν στην άδικη δολοφονία του Φλόιντ τέθηκαν σε διαθεσιμότητα την Τρίτη.

Υπάρχει δίκαιη δολοφονία; ρωτάει ο φίλος που το στέλνει. Ναι, π.χ. του Καρέρο Μπλάνκο.

* Μαργαριτάρι made in Greece

Τουίτ της Πρεσβείας μας στις ΗΠΑ για την τουριστική καμπάνια, που απευθύνεται σε αγγλόφωνο κοινό, έχει ένα χοντρό λάθος στα αγγλικά.

Listen your soul, listen your body έγραψε ο υπεύθυνος του λογαριασμού, διότι ανάμεσα στα καλοπληρωμένα βύσματα που τα ξ… που υπηρετούν στην Πρεσβεία μας στην Ουάσινγκτον δεν βρέθηκε ένας που να έχει πάει Λόουερ ή που να ξέρει το τραγούδι Listen to your heart.

Eυτυχώς το λάθος διορθώθηκε στο μεταξύ.

Όσο για την καμπάνια καθαυτή, για την οποία λέγεται ότι 4 μελη του ΔΣ του ΕΟΤ είναι υπό παραίτηση και ότι έγινε με απευθείας ανάθεση έναντι 32 εκατ., ίσως θα άξιζε άρθρο. Πάντως, το σλόγκαν που επιλέχτηκε, Greek summer is a state of mind, μοιάζει σκανδαλωδώς με το φετινό σλόγκαν της Lancaster: Summer is a state of mind. Μια λέξη πρόσθεσαν!

(Κι έτσι αποδεικνύεται πως ο πιο ακριβοπληρωμένος συγγραφέας στον κόσμο δεν είναι ο Patterson, δεν είναι η Rowling, δεν είναι ο Stephen King. Είναι ο κολλητός του Κούλη, που πήρε το σύνθημα της Lancaster «Summer is a state of mind» και πρόσθεσε τη λέξη Greek. Πληρώθηκε 32 μύρια για μια λέξη!)

[Προσθήκη: Για τα 32 εκατ. υπάρχει διάψευση από τον ΣΕΤΕ. Αναθέσεις έχουν γίνει αλλά για πολύ μικρότερα, ευτυχώς, ποσά].

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βιβλία, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μηχανική μετάφραση, Νομανσλάνδη, κοινωνικά μέσα | Με ετικέτα: , , , , | 357 Σχόλια »

Από τη Στοά του Βιβλίου στη Στοά του Μουσακά (άρθρο του Χάρη Γολέμη)

Posted by sarant στο 28 Ιανουαρίου, 2020

Αναδημοσιεύω σήμερα ένα άρθρο του Χάρη Γολέμη, που δημοσιεύτηκε στην Εποχή, την καλή αριστερή κυριακάτικη εφημερίδα, που αξίζει να την αγοράζετε. Δεν το αναδημοσιεύω για να γλιτώσω για μια μέρα την αγγαρεία του καθημερινού άρθρου, αλλά επειδή η είδηση που μεταφέρει ο αρθρογράφος με ενδιαφέρει πολύ. Στο τέλος θα βάλω και κάποια δικά μου σχόλια.

ΑΠΟ τη ΣΤΟΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ στη ΣΤΟΑ του ΜΟΥΣΑΚΑ

του Χάρη Γολέμη

Προ ημερών βρέθηκα με ένα φίλο στο Πόλις Αρτ Καφέ, το πολιτιστικό καφενείο που βρίσκεται στην ταράτσα της Στοάς του Βιβλίου στο οποίο από το 1996 μέχρι σήμερα μπορούσε κανείς να απολαύσει τον καφέ και το ποτό του σε ένα ήσυχο περιβάλλον, και ορισμένες φορές να παρακολουθήσει παρουσιάσεις βιβλίων και άλλες εκδηλώσεις τόσο στο εσωτερικό του όσο και στο μεγάλο προαύλιο χώρο. Προς μεγάλη μας έκπληξη και στενοχώρια οι δύο κυρίες που σερβίριζαν εκείνη την ημέρα μας ενημέρωσαν ότι το Πόλις θα κλείσει τον Αύγουστο. Όχι γιατί δεν πάνε καλά οι δουλειές του, αλλά γιατί η Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία στην οποία ανήκει η Στοά του Βιβλίου το υποχρεώνει, όπως και τα άλλα καταστήματα που στεγάζονται εκεί συμπεριλαμβανομένων των βιβλιοπωλείων, να της αδειάσει τη γωνιά προκειμένου όλος ο χώρος της στοάς να μετατραπεί σε food hall, όπως ονομάζεται στην πολυεθνική αγοραία αργκό ένα σύνολο συστεγαζόμενων καταστημάτων πώλησης τροφίμων και εστίασης.

Ίσως είμαι από τους τελευταίους που μαθαίνω αυτή την εξέλιξη, δεδομένου ότι, όπως διάβασα στο διαδίκτυο, ήδη από τον Ιούλιο του 2019 η Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία και η εταιρεία Legendary Food είχαν υπογράψει σύμβαση, σύμφωνα με την οποία η πρώτη ενοικίασε στη δεύτερη τη Στοά του Βιβλίου για 37 (!) χρόνια με ετήσιο μίσθωμα 1,2 εκατομμύρια ευρώ. Μάλιστα, το επιχειρηματικό σχέδιο παρουσιάστηκε σε κοινή συνέντευξη τύπου που έδωσαν τον Οκτώβριο του 2019 ο πρόεδρος της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας, ομότιμος καθηγητής ΕΚΠΑ και πρώην υπουργός Παιδείας, κ. Γεώργιος Μπαμπινιώτης, και ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας ΓΑΙΑ Επώνυμα Τυποποιημένα Προϊόντα Αγρινίου και τσέο της Legendary Food, κ. Άρης Κεφαλογιάννης, ένα από τους γόνους της γνωστής πολιτικής οικογένειας.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναδημοσιεύσεις, Βιβλία | Με ετικέτα: , , , , , | 117 Σχόλια »

Βιβλία για τις γιορτές και φέτος

Posted by sarant στο 11 Δεκεμβρίου, 2019

Ο Δεκέμβρης είναι μήνας με πολλές γιορτές και συνδέεται με πολλές παραδόσεις. Έχει και το ιστολόγιο δημιουργήσει τις παραδόσεις του, που μερικές από αυτές είναι δεκεμβριάτικες -προχτές, ας πούμε, ξεκίνησε η διαδικασία για την ανάδειξη της λέξης της χρονιάς -μπορείτε να προτείνετε υποψήφιες λέξεις αν δεν το έχετε ήδη κάνει.

Με το σημερινό άρθρο τηρούμε μιαν άλλη παράδοση του ιστολογίου ή, για να μη λέω μεγάλα λόγια, μια συνήθεια που έχουμε καθιερώσει τα τελευταία χρόνια: να δημοσιεύουμε  λίγο πριν από τις γιορτές ένα βιβλιοφιλικό άρθρο, ακριβώς για να ανταλλάσσουμε προτάσεις. Το περυσινό αντίστοιχο άρθρο, με προτάσεις για βιβλία-δώρα, θα το βρείτε εδώ, ενω εδώ μπορείτε να βρείτε το άρθρο του 2017. Το άρθρο του 2016 βρίσκεται εδώ, ενώ το  αντίστοιχο άρθρο του 2015 θα το βρείτε εδώ. Υπάρχει βέβαια και το αντίστοιχο άρθρο του 2014. Τέλος, μπορείτε να βρείτε εδώ το αντίστοιχο άρθρο του 2013. (Να σημειώσω ότι βιβλιοπροτάσεις κάνουμε και το καλοκαίρι).

Πρακτικά, μπορείτε να προτείνετε όποιο βιβλίο θέλετε, αλλά θα σας συνιστούσα να αναφέρετε κυρίως βιβλία που εκδόθηκαν τα τελευταία 2-3 χρόνια και ακόμα καλύτερα μέσα στο 2019. Να διευκρινίσω ότι ζητάω η έκδοση να είναι πρόσφατη, όχι η συγγραφή του βιβλίου. Και φυσικά περιλαμβάνονται και επανεκδόσεις βιβλίων που ήταν εξαντλημένα.

Γιατί επιμένω στα καινούργια βιβλία; Επειδή, το λέω και το ξαναλέω και δεν θα κουραστώ να το επαναλαμβάνω, στις πολύ ιδιόμορφες συνθήκες κρίσης που περνάμε σήμερα το μεγάλο πρόβλημα το αντιμετωπίζουν οι νέες εκδόσεις. Παρόλο που τα βιβλία που εκδίδονται τα τελευταία χρόνια έχουν χαμηλότερες τιμές από τα παλαιότερα, ο ανταγωνισμός που αντιμετωπίζουν από παλιότερες, καλές και πάμφθηνες εκδόσεις είναι οξύτατος και εντείνεται ακόμα περισσότερο μέσα στις γιορτές. Βλέπετε, εξαιτίας της κρίσης των εφημερίδων, πολλές κυριακάτικες εφημερίδες προσφέρουν από ένα βιβλίο (και όχι μόνο) μαζί με κάθε φύλλο τους. Έπειτα, πολλοί εκδοτικοί οίκοι, και μάλιστα από τους κορυφαίους, διαθέτουν το παλιό τους στοκ σε εξευτελιστικές τιμές, με εκπτώσεις που φτάνουν το 80%. Τρίτον, έχουν πληθύνει πολύ τα βιβλιοπωλεία που διαθέτουν μεταχειρισμένα και πάμφθηνα βιβλία, ενώ τα τελευταία χρόνια ακόμα και περίπτερα του κέντρου βγάζουν πάγκους με παλιά, καλά βιβλία. Και, τέταρτον, μέσα στις γιορτές πολλοί εκδοτικοί οίκοι και άλλοι φορείς κάνουν και έκτακτα μπαζάρ, όπου πάλι διαθέτουν βιβλία κοψοχρονιάς.

Για τον βιβλιόφιλο η κατάσταση αυτή είναι από ευνοϊκή έως παραδεισένια: ακόμα κι όταν το εισόδημά του έχει περικοπεί εξαιτίας της μνημονιακής λαίλαπας, οι εκπτώσεις στα βιβλία συχνά είναι ακόμα μεγαλύτερες, οπότε η βιβλιαγοραστική του δύναμη συχνά όχι απλώς δεν έχει μειωθεί, αλλά ίσως και να έχει αυξηθεί, αν βέβαια αγοράζει κυρίως ή μόνο προσφορές και μεταχειρισμένα. Όμως για τον εκδότη, που βγάζει νέα βιβλία, η ίδια κατάσταση είναι ασφυκτική αφού τα καινούργια βιβλία, όσο και να ρίξουν τις τιμές τους, πάντα θα είναι ακριβότερα από τις προσφορές ή από τα μεταχειρισμένα.

Γι’ αυτό και επιμένω σε πρόσφατα βιβλία. (Τις προηγούμενες παραγράφους τις επαναλαμβάνω κοπυπαστηδόν τα τελευταία χρόνια -όχι επειδή θέλω να μπαζώσω χώρο στο ιστολόγιο, αλλά επειδή τις πιστεύω. Αν νομίζετε πως έχουν πάψει να ισχύουν, πείτε το).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βιβλία, Παρουσίαση βιβλίου | Με ετικέτα: , , , , | 119 Σχόλια »

Βιβλία για το καλοκαίρι, για μιαν ακόμα χρονιά

Posted by sarant στο 10 Ιουλίου, 2019

Το ιστολόγιο αγαπά τις παραδόσεις και προσπαθεί να τις τηρεί. Και μία από τις παραδόσεις του ιστολογίου είναι και το σημερινό μας άρθρο, που ακολουθεί τη συνήθεια που είχαν (και ίσως έχουν ακόμα) τέτοιες μέρες τα περιοδικά και οι εφημερίδες, να προτείνουν “βιβλία για τις διακοπές”, όσο κι αν για πολύ κόσμο οι διακοπές φέτος (αλλά και τα προηγούμενα χρόνια της κρίσης) είναι άπιαστο όνειρο. Είχαν και κάποιες υποτιθέμενες προδιαγραφές τα “καλοκαιρινά” αυτά βιβλία, που υποτίθεται ότι θα τα διάβαζε κανείς στην ακρογιαλιά, ανάμεσα στις βουτιές: όχι πολύ βαριά θέματα, ας πούμε, αλλά να έχουν και πολλές σελίδες για να φτουρήσουν, αφού το καλοκαίρι διαβάζουμε περισσότερο κι άντε να βρεις βιβλιοπωλείο στην άγονη γραμμή.

Το ιστολόγιο αγαπάει τα βιβλία και του αρέσει να συζητάει για βιβλία, κι έχουμε ανεβάσει ήδη αρκετά άρθρα με προτάσεις βιβλίων για το καλοκαίρι, αρχίζοντας από το 2010, που σας είχα ζητήσει να προτείνετε βιβλία που να έχουν κάποια σχέση μεταξύ τους, χωρίς να ανήκουν απαραίτητα π.χ. σε τριλογία, ενώ το 2011 χαλάρωσα τους περιορισμούς και ζήτησα να προτείνετε οποιοδήποτε βιβλίο. Το 2012 είχα ζητήσει προτάσεις για καινούργια βιβλία, νέες εκδόσεις δηλαδή, επειδή είχα κάνει τη διαπίστωση, που μάλλον εξακολουθεί να ισχύει, ότι το βασικό πρόβλημα της βιβλιαγοράς είναι ότι η υπερπροσφορά καλών και φτηνών παλιότερων βιβλίων, από εφημερίδες ή σε προσφορές των εκδοτικών οίκων, αν και καταρχήν είναι κάτι πολύ καλό για το αδυνατισμένο βαλάντιο του βιβλιόφιλου, ωστόσο στραγγαλίζει την αγορά του καινούργιου βιβλίου. Το 2013 δεν έβαλα κανέναν περιορισμό και σας ζήτησα απλώς να προτείνετε βιβλία για το καλοκαίρι, χωρίς προσανατολισμό σε είδος (π.χ. αστυνομικά) ή σε ύφος (π.χ. ανάλαφρα). Το ίδιο έκανα και το 2014, όπως και το 2015 αλλά και το 2016. Το 2017 σας ζήτησα να δείξετε προτίμηση σε καινούργια βιβλία. Και πέρυσι φυσικά δημοσιεύσαμε αντίστοιχο βιβλιοφιλικό άρθρο.

Μάλιστα, αν προσέξετε, τα τελευταία χρόνια αυτά τα καλοκαιρινά βιβλιοφιλικά μας άρθρα δημοσιεύονται την ίδια μέρα, 10 Ιουλίου, ή τέλος πάντων εκεί κοντά. Επειδή όπως είπαμε τηρώ τις παραδόσεις, το ίδιο έκανα και φέτος, αν και εξαιτίας των εκλογών θα ήταν έτσι κι αλλιώς κάπως αταίριαστο να δημοσιευτεί το βιβλιοφιλικό μας άρθρο πριν από την Κυριακή. Πάντως, να θυμίσω ότι προτάσεις για βιβλία-δώρα δημοσιεύουμε και κοντά στα Χριστούγεννα -εδώ το τελευταίο άρθρο αυτής της κατηγορίας.

Και φέτος λοιπόν σας καλώ να προτείνετε βιβλία για τις μέρες του καλοκαιριού, όπου κι αν τις περάσουμε, στις παραλίες ή στην πόλη. Δεν θα βάλω κάποιον περιορισμό, προτείνετε ό,τι θέλετε, αν και θα είχε κάποιο νόημα να δώσουμε προτεραιότητα σε σχετικά καινούργιες εκδόσεις ή επανεκδόσεις.

Λένε πως ο παπάς πρώτα βλογάει τα γένια του, οπότε θέλω να αναφέρω δυο καινούργια δικά μου βιβλία. Τον Δεκέμβριο κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου το βιβλίο μου «Η γλώσσα έχει κέφια«, στο οποίο έχω συγκεντρώσει όσα ευτράπελα συνάντησα στις περιδιαβάσεις μου στα μονοπάτια της γλώσσας, ενώ το Πάσχα από τις εκδόσεις του Ανοιχτού Πανεπιστημίου εκδόθηκε το βιβλίο μου «Μύθοι και πλάνες για την ελληνική γλώσσα» στο οποίο παρουσιάζω και επιχειρώ να ανασκευάσω τους πιο διαδεδομένους γλωσσικούς μύθους.

Ηταν τιμή για μένα που το βιβλίο μου αποτέλεσε μια από τις πρώτες πρώτες εκδόσεις του νεότευκτου εκδοτικού οίκου του ΕΑΠ. Από την ίδια φουρνιά ξεχωρίζει η συλλογή κειμένων του αείμνηστου Σπύρου Ασδραχά «Πρωτόγονη επανάσταση. Αρματολοί και κλέφτες (18ος-19ος αι.)«.

Δικό μου βέβαια βιβλίο είναι και το βιβλίο του πατέρα μου «Εφτά ευτυχισμένα καλοκαίρια» που κυκλοφόρησε λίγο πριν από τις γιορτές από τον εκδοτικό οίκο Αρχείο. Μεγάλα τμήματά του είχαμε παρουσιάσει στο ιστολόγιο, οπότε αν δεν το πήρατε στις γιορτές είναι ευκαιρία να το πάρετε τώρα!

Μια και ανέφερα τον φιλικό εκδοτικό οίκο Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου, από τις τελευταίες εκδόσεις του θα ξεχωρίσω ένα πολύ ιδιαίτερο, ίσως όχι εύκολο στην ανάγνωση, αλλά σαγηνευτικό βιβλίο, το μυθιστόρημα Anima του (γαλλόφωνου) Καναδολιβανέζου Ουαζντί Μουαουάντ. Στον κόσμο του Μουαουάντ μας εισάγει και ένα ιστολόγιο που έχει φτιαχτεί. Σημειώνω επίσης τη συλλογή άρθρων του ιστορικού Δημήτρη Κυρτάτα Nota Bene.

Από τα βιβλία που έχουμε παρουσιάσει στο ιστολόγιο μέσα στο 2019, θυμίζω το πρόσφατο άρθρο για τα τρία ιστορικά αφηγήματα του Ερίκ Βουγιάρ, τα άρθρα για τις ποιητικές συλλογές του Θάνου Γιαννούδη «Του ουρανού και της γης» και του Δημήτρη Κοσμόπουλου «Θέριστρον», καθώς και τη συλλογή διηγημάτων του Δημ. Κανελλόπουλου «Ο θάνατος του αστρίτη και άλλες ιστορίες» αλλά και του Γιάννη Παλαβού «Το παιδί«.

Άλλα βιβλία που διάβασα μέσα στη χρονιά και που αξίζουν μια μνεία: Το αφήγημα του Θανάση Σκρουμπέλου Τα μπλε καστόρινα παπούτσια, μια ιστορία με αφορμή την προβοκάτσια της βόμβας στον Γοργοπόταμο το 1964 (αν και είναι αρκετά παλιότερο βιβλίο, του 2008)· το μυθιστόρημα Μέση Αγγλία του Τζόναθαν Κόου, εξαιρετικά επίκαιρο λόγω Μπρέξιτ (είναι το πρώτο δικό του που διάβασα και μου άρεσε πολύ), τη συλλογή πεζογραφημάτων του Γιώργου Ιατρού Εγκαταλείπεις, Καρακασιάν; (την παρουσιασαμε και στο ιστολόγιο), τη συλλογή βιογραφικών δοκιμίων «πατριδογνωσίας» Αλλόκοτος ελληνισμός, του Νικήτα Σινιόσογλου (αν και προς το παρόν έχω διαβάσει μονάχα το κεφάλαιο που είναι αφιερωμένο στον δαιμόνιο πλαστογράφο Κων. Σιμωνίδη), το αφήγημα Το ουζερί του Ξενοφ. Μαυραγάνη, συμπαθέστατο ιδίως για κάποιον που βαστάει από τη Μυτιλήνη (περιγράφει το Πλωμάρι των πρώτων μεταπολεμικών χρόνων, ίσως βάλω κάποιο απόσπασμα στο ιστολόγιο). Πολύ συμπαθητική και η νουβέλα Η αφηγήτρια ταινιών, του Χιλιανού συγγραφέα Ερνάν Ριβέρα-Λετελιέ από τις εκδόσεις Αντίποδες.

Όμως ήδη είπα πολλά -σκοπός δεν είναι να εξαντλήσω εγώ τις προτάσεις αλλά να ακούσω τις δικές σας. Κι αν εγώ, επειδή ανέφερα καμιά δεκαπενταριά βιβλία, ήμουν τηλεγραφικός στις αναφορές μου, εσείς μπορείτε να γράψετε περισσότερα για τις προτάσεις σας.

Περιμένω λοιπόν στα σχόλια τις δικές σας προτάσεις, βιβλία για το φετινό καλοκαίρι!

 

 

 

Posted in Βιβλία, Σφυγμομετρήσεις | Με ετικέτα: , , | 114 Σχόλια »

Βιβλία για τις γιορτές για μιαν ακόμα χρονιά

Posted by sarant στο 11 Δεκεμβρίου, 2018

Ο Δεκέμβρης είναι μήνας με πολλές γιορτές και συνδέεται με πολλές παραδόσεις. Έχει και το ιστολόγιο δημιουργήσει τις παραδόσεις του, που μερικές από αυτές είναι δεκεμβριάτικες -χτες, ας πούμε, ξεκίνησε η διαδικασία για την ανάδειξη της λέξης της χρονιάς -αν δεν το κάνατε, μπορείτε να δείτε τι πρότειναν οι άλλοι και να υποβάλετε κι εσείς τις προτάσεις σας.

Με το σημερινό άρθρο τηρούμε μιαν άλλη παράδοση του ιστολογίου ή, για να μη λέω μεγάλα λόγια, μια συνήθεια που έχουμε καθιερώσει τα τελευταία χρόνια: να δημοσιεύουμε  λίγο πριν από τις γιορτές ένα βιβλιοφιλικό άρθρο, ακριβώς για να ανταλλάσσουμε προτάσεις. Το περυσινό αντίστοιχο άρθρο, με προτάσεις για βιβλία-δώρα, μπορείτε να το βρείτε εδώ. Το προπέρσινο άρθρο βρίσκεται εδώ, ενώ το  αντίστοιχο άρθρο του 2015 θα το βρείτε εδώ. Υπάρχει βέβαια και το αντίστοιχο άρθρο του 2014. Τέλος, μπορείτε να βρείτε εδώ το αντίστοιχο άρθρο του 2013. (Να σημειώσω ότι βιβλιοπροτάσεις κάνουμε και το καλοκαίρι).

Πρακτικά, μπορείτε να προτείνετε όποιο βιβλίο θέλετε, αλλά θα σας συνιστούσα να αναφέρετε κυρίως βιβλία που εκδόθηκαν τα τελευταία 2-3 χρόνια και ακόμα καλύτερα μέσα στο 2018. Να διευκρινίσω ότι ζητάω η έκδοση να είναι πρόσφατη, όχι η συγγραφή του βιβλίου. Και φυσικά περιλαμβάνονται και επανεκδόσεις βιβλίων που ήταν εξαντλημένα.

Γιατί επιμένω στα καινούργια βιβλία; Επειδή, το λέω και το ξαναλέω και δεν θα κουραστώ να το επαναλαμβάνω, στις πολύ ιδιόμορφες συνθήκες κρίσης που περνάμε σήμερα το μεγάλο πρόβλημα το αντιμετωπίζουν οι νέες εκδόσεις. Παρόλο που τα βιβλία που εκδίδονται τα τελευταία χρόνια έχουν χαμηλότερες τιμές από τα παλαιότερα, ο ανταγωνισμός που αντιμετωπίζουν από παλιότερες, καλές και πάμφθηνες εκδόσεις είναι οξύτατος και εντείνεται ακόμα περισσότερο μέσα στις γιορτές. Βλέπετε, εξαιτίας της κρίσης των εφημερίδων, πολλές κυριακάτικες εφημερίδες προσφέρουν από ένα βιβλίο (και όχι μόνο) μαζί με κάθε φύλλο τους. Έπειτα, πολλοί εκδοτικοί οίκοι, και μάλιστα από τους κορυφαίους, διαθέτουν το παλιό τους στοκ σε εξευτελιστικές τιμές, με εκπτώσεις που φτάνουν το 80%. Τρίτον, έχουν πληθύνει πολύ τα βιβλιοπωλεία που διαθέτουν μεταχειρισμένα και πάμφθηνα βιβλία, ενώ τα τελευταία χρόνια ακόμα και περίπτερα του κέντρου βγάζουν πάγκους με παλιά, καλά βιβλία. Και, τέταρτον, μέσα στις γιορτές πολλοί εκδοτικοί οίκοι και άλλοι φορείς κάνουν και έκτακτα μπαζάρ, όπου πάλι διαθέτουν βιβλία κοψοχρονιάς.

Για τον βιβλιόφιλο η κατάσταση αυτή είναι από ευνοϊκή έως παραδεισένια: ακόμα κι όταν το εισόδημά του έχει περικοπεί εξαιτίας της μνημονιακής λαίλαπας, οι εκπτώσεις στα βιβλία συχνά είναι ακόμα μεγαλύτερες, οπότε η βιβλιαγοραστική του δύναμη συχνά όχι απλώς δεν έχει μειωθεί, αλλά ίσως και να έχει αυξηθεί, αν βέβαια αγοράζει κυρίως ή μόνο προσφορές και μεταχειρισμένα. Όμως για τον εκδότη, που βγάζει νέα βιβλία, η ίδια κατάσταση είναι ασφυκτική αφού τα καινούργια βιβλία, όσο και να ρίξουν τις τιμές τους, πάντα θα είναι ακριβότερα από τις προσφορές ή από τα μεταχειρισμένα.

Γι’ αυτό και επιμένω σε πρόσφατα βιβλία.

Για να ξεκινήσω ευλογώντας τα γένια μου, εγώ φέτος έβγαλα ένα βιβλίο -ένα «δικό μου» βιβλίο, το πρώτο ύστερα από πέντε χρόνια, και όχι απλώς φιλολογική επιμέλεια όπως πέρυσι και πρόπερσι με τον Βάρναλη ή παλιότερα με τον Λαπαθιώτη. Το βιβλίο το παρουσίασα τις προάλλες εδώ: λέγεται Η γλώσσα έχει κέφια, εκδόθηκε από τις εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου, και με όλο το θάρρος νομίζω πως είναι πολύ καλή πρόταση για δώρο: αυτοί που θα το διαβάσουν θα διασκεδάσουν πολύ.

Όμως μεγάλη χαρά, ίσως και μεγαλύτερη απ’ ό,τι για το δικό μου βιβλίο, μου δίνει μια άλλη καινούργια κυκλοφορία, που αναμένεται αυτές τις μέρες -ίσως από σήμερα ή αύριο να βρίσκεται στα βιβλιοπωλεία, αλλά για σιγουριά προτιμήστε το τέλος της εβδομάδας. Πρόκειται, θα το υποθέσατε ίσως, για το βιβλίο «Εφτά ευτυχισμένα καλοκαίρια», το αυτοβιογραφικό αφήγημα του πατέρα μου, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αρχείο.

Πρέπει επίσης να προσθέσω ότι αυτές τις μέρες κυκλοφόρησαν άλλα βιβλία στα οποία έχω μια μικρή συμμετοχή.

Καταρχάς πρόκειται για το Λεξικό λογοκρισίας στην Ελλάδα, μια συλλογική δουλειά σε επιμέλεια Πηνελόπης Πετσίνη και Δημήτρη Χριστόπουλου, από τις εκδόσεις Καστανιώτη, όπου έχω γράψει δύο λήμματα και δύο συντομα σημειωματα -κάποια στιγμή θα παρουσιάσω κάτι και εδώ.

Έπειτα, από τις εκδόσεις Παπαζήση κυκλοφόρησε αυτές τις μέρες ο συλλογικός τόμος «Ο άνθρωπος και τα άλλα ζώα» σε επιμέλεια Άννας Λυδάκη. Έχω γράψει ένα κείμενο και εκεί, κάποια στιγμή θα το δημοσιεύσω και εδώ.

Τέλος, με περισσότερο τοπικό ενδιαφέρον, στο φετινό Λεσβιακό Ημερολόγιο 2019 που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες σε επιμέλεια του Παναγιώτη Σκορδά, έχω συμμετοχή με ένα κείμενο που επίσης θα παρουσιαστεί και εδώ.

Όμως έγραψα πάρα πολλά, και ζητώ συγγνώμη για την περιαυτολογία. Σημειώνω άλλα βιβλία που διάβασα ή που θέλω να διαβάσω.

Από τις φιλικές Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου, όπου έβγαλα το βιβλίο μου για τη γλώσσα που έχει κέφια (και όλα μου τα άλλα γλωσσικά βιβλία, εδώ που τα λέμε) κυκλοφόρησαν μέσα στη χρονιά μερικά πολύ ενδιαφέροντα βιβλία.

Θα αναφέρω πρώτο τα «Σπάνια κείμενα για το ρεμπέτικο 1929-1959» σε επιμέλεια Κώστα Βλησίδη, που είχε κυκλοφορήσει πριν από αρκετά χρόνια αλλά πρόσφατα κυκλοφόρησε ξανά σε νέα συμπληρωμένη έκδοση -και όταν λέει «συμπληρωμένη» το εννοεί, αφού η ύλη του βιβλίου αυξήθηκε κατά 30-40%.

Από τον ίδιο εκδοτικό οίκο συστήνω το Κανακύ, του Ζοζέφ Αντράς, που ανιχνεύει τον θάνατο του Αλφόνς Ντιανού, του αγωνιστή του κινήματος Κανάκ στη Νέα Καληδονία πριν από τριάντα χρόνια. Μια παρουσίαση του βιβλίου εδώ. Επίσης φετινό αν και κυκλοφόρησε την άνοιξη, το μυθιστόρημα «Η γυναίκα με το όπλο» του Γιώργου Σερβετά.

Με ειδικό ενδιαφέρον, από τις εκδόσεις Αρχείο θα διαβάσω το βιβλίο του Μαρσελέν Ντελπρά «Επιστολές από το Μακεδονικό μέτωπο, 1915-1917«, τα γράμματα ενός από τους «τριχωτούς», τους Γάλλους στρατιώτες του Μεγάλου Πολέμου από τη Θεσσαλονίκη και τη Μακεδονία.

Ένα πολύ καλό φετινό βιβλίο, που έρχεται αναπάντεχα στην επικαιρότητα με το κίνημα των Κίτρινων Γιλέκων είναι το αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα «Να τελειώνουμε με τον Εντύ Μπελγκέλ» του Γάλλου Εντουάρ Λουί, που κυκλοφόρησε φέτος από τις εκδόσεις Αντίποδες. Ο συγγραφέας, γεννημένος ως Εντύ Μπελγκέλ το 1992 σε ένα χωριό της βόρειας Γαλλίας περιγράφει τις δυσκολίες που δοκίμασε, ομοφυλόφιλος έφηβος, σε ένα χτυπημένο από την κρίση οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον.

Από τις ίδιες εκδόσεις πήρα και φυλλομέτρησα με πολύ ενδιαφέρον τα Σονέτα του Σαίξπηρ σε μετάφραση του Ερρίκου Σοφρά, βιβλίο που εκανε δεύτερη έκδοση μέσα στη χρονιά. Διευκρινίζω πως δεν είναι όλα τα σονέτα (154 τον αριθμό, όσα και τα αναγνωρισμενα ποιήματα του Καβάφη!) αλλά μόνο 24. Πολύ ενδιαφέρον βρίσκω το επιλογικό σημείωμα του μεταφραστή.

Ένα πολύ πυκνό βιβλίο γλωσσολογίας, που ήθελα να παρουσιάσω ένα δείγμα του εδώ αλλά ακόμα δεν αξιώθηκα κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Πατάκη: Η μορφολογική αλλαγή στην ελληνική γλώσσα, του Ασημάκη Φλιάτουρα.

Ένα πολύ καλό φετινό βιβλίο, που το παρουσιάσαμε και εδώ, πριν από λίγες μέρες μάλιστα, είναι το Στ’ αμπέλια του Σταύρου Ζουμπουλάκη.

Θυμίζω μερικά ακόμα βιβλία που παρουσίασα εδώ μέσα στη χρονιά: Τις Τρεις μεσαιωνικές μελέτες του Εμμ. Ροΐδη, σε μεταγραφή του Δημήτρη Φύσσα. Τα Χρυσόψαρα και 49 άλλα ανεκδιηγήματα, του Θάνου Αθανασόπουλου. Την Αινειαδα του Βιργίλιου σε μετάφραση και εισαγωγή του Θ. Παπαγγελή και την Ιστορία της ελληνικής αστυνομικής λογοτεχνίας του Φίλιππου Φιλίππου.

Και κλείνω με δυο μικρούτσικα καινούργια βιβλία που μου χάρισαν φίλοι και που τα διάβασα και μου άρεσαν. Τη «μαύρη» νουβέλα «Καληνύχτα καλούδια μου» του Νικήτα Παπακώστα, θεσσαλικό φολκ ας πούμε, από τις εκδόσεις Δώμα και τα φρέσκα και μοντέρνα διηγήματα της Όλγας Ιωαννίδου «Κεκλεισμένων των στιγμών» από τις εκδόσεις Κουκκίδα.

Πολλά έγραψα όμως και δεν είναι σωστό να μονοπωλήσω εγώ τις προτάσεις, το σωστό είναι να προτείνει ο καθένας βιβλία για τις γιορτές, ώστε να πάρουμε ιδέες και να ενημερωθούμε και οι υπόλοιποι. Σας ακούω λοιπόν!

Posted in Βιβλία, Δημήτρης Σαραντάκος, Παρουσίαση βιβλίου | Με ετικέτα: , , | 173 Σχόλια »