Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘Βικιεγχειρήματα’ Category

Οι 200 της Καισαριανής (μια μελέτη του Spiridione)

Posted by sarant στο 30 Απριλίου, 2018

Αύριο δεν είναι μόνο η εργατική Πρωτομαγιά ούτε μόνο η μέρα που πιάνουμε τον Μάη. Είναι και μια θλιβερή και ηρωική επέτειος -τα 74 χρόνια από την εκτέλεση των 200 κομμουνιστών στην Καισαριανή την Πρωτομαγιά του 1944.

Ο τουφεκισμός των 200 στην Καισαριανή έγινε σε αντίποινα για τον σκοτωμό ενός Γερμανού στρατηγού στους Μολάους από αντάρτες. Οι 200 της Καισαριανής δεν ήταν τα μόνα θύματα: οι ταγματασφαλίτες συνεργάτες των Γερμανών «εφόνευσαν αυτοβούλως» άλλους 100 κομμουνιστές κρατούμενους, ένα έγκλημα που μάλλον δεν διερευνήθηκε ποτέ αφού μετά την απελευθερωση οι συνεργάτες των Ναζί συμμετειχαν στη διακυβέρνηση της χώρας.

Η εκτέλεση της Καισαριανής ήρθε πρόσφατα σε περίοπτη θέση στην επικαιρότητα χάρη στην ταινία «Το τελευταίο σημείωμα» του Παντελή Βούλγαρη, στην οποία βέβαια πρωταγωνιστει η ηρωική μορφή του Ναπολέοντα Σουκατζίδη. Eίχαμε γράψει άρθρο για αυτή την πολύ σημαντική ταινία, και ειχαν επισημανθεί κάποιες μικρες ανακολουθίες στον καταλογο των 200 εκτελεσμένων, και πράγματι, οσο κι αν φαίνεται περίεργο -τελικά δεν νομίζω ότι ειναι περίεργο- η αλήθεια ειναι πως δεν υπάρχει απόλυτη βεβαιότητα για τα 200 ονόματα.

Ο φίλος μας ο Spiridione, που έχει προσφερει στο ιστολόγιο και άλλα άρθρα εξαιρετικής ποιότητας και τεκμηρίωσης, ενέκυψε στο ζήτημα, αντιπαρέβαλε τις πηγες και πρόσθεσε αρκετά βιογραφικά στοιχεία. Κάνω την αυτοκριτική μου που δεν μπόρεσα να συμβάλω κι εγώ στην προσθήκη στοιχείων.

Δεν θα πω περισσοτερα διότι η μελέτη του Spiridione εξ ορισμού είναι εκτενής -του δίνω τον λόγο, πρώτα ομως θέλω να σας παροτρύνω, όχι σήμερα αλλα σε βάθος χρόνου, όποτε βρίσκετε κάποιο στοιχείο για κάποιον από τους 200 του καταλόγου των εκτελεσμένων, να το προσθέτετε με σχόλιό σας, έτσι ώστε να σκιαγραφηθει η ζωή και των 200 ηρώων.

Οι 200 της Καισαριανής

Στον παρακάτω κατάλογο παρατίθενται τα ονόματα των 200 εκτελεσμένων στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής την Πρωτομαγιά του 1944, όπως ακριβώς είναι χαραγμένα στο μνημείο, στο Θυσιαστήριο της Λευτεριάς, που ανεγέρθηκε το 2005. Ο κατάλογος είναι ίδιος, με ελάχιστες διαφοροποιήσεις, με αυτόν που υπάρχει στο βιβλίο του Γιάννη Κουβά Σκοπευτήριο Καισαριανής, η ματωμένη καρδιά της Ελλάδας (2003). Ο Γ. Κουβάς, που ήταν και ένας απ’ τους υπεύθυνους στον Δήμο Καισαριανής για τη σύνταξη του καταλόγου, γράφει ότι μετά από μεγάλες προσπάθειες κατέληξε σε αυτά τα 200 ονόματα.

Πράγματι, ενώ θεωρείται βέβαιο ότι απ’ το στρατόπεδο Χαϊδαρίου εκείνη τη μέρα πήραν για εκτέλεση 200 κρατούμενους, δεν έχει εξακριβωθεί (φοβάμαι και μέχρι σήμερα) η ταυτότητα όλων των εκτελεσμένων. Η Μέλπω Αξιώτη, σ’ ένα μικρό βιβλιαράκι που εξέδωσε το 1945 με τίτλο Πρωτομαγιές, αναφέρει 122 ονόματα. Δεν μπόρεσε, γράφει, να βρει άλλα, γιατί οι Γερμανοί φεύγοντας έκαψαν τα αρχεία του στρατοπέδου. Η Ιωάννα Τσάτσου, στο βιβλίο της Εκτελεσθέντες επί Κατοχής, που εξέδωσε το 1947 με στοιχεία που πήρε από τα αρχεία της Αρχιεπισκοπής Αθηνών, αναφέρει τα ονόματα 93 από τους 200. Σε καταστάσεις αστυνομικών τμημάτων υπάρχουν περίπου 100 ονόματα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βικιεγχειρήματα, Εθνική αντίσταση, Κατοχή, Κομμουνιστικό κίνημα, Συνεργασίες | Με ετικέτα: , , , , , , , , | 121 Σχόλια »

Ο άππαρος και ο αχάπαρος: υποδεχτείτε το Cyslang!

Posted by sarant στο 5 Φεβρουαρίου, 2016

Πάω στοίχημα, οι περισσότεροι θα έχετε τρεις άγνωστες λέξεις στον τίτλο, μερικοί θα ξέρουν τη μία ή τις δύο πρώτες, λίγοι όμως την τρίτη, που δεν θα είχε άλλωστε τη θέση της σε ένα λεξικό, παρά μόνο σε ένα μεταλεξικό -αφού είναι, με την ευρεία έννοια, λεξικό, μια και Cyslang είναι η ονομασία ενός νέου διαδικτυακού εγχειρήματος που άνοιξε πριν από μερικές μέρες τις ηλεπύλες του και φιλοδοξεί να αποτελέσει τον ιστότοπο αλλά και το λεξικό της κυπριακής αργκό -οπότε καταλάβατε και γιατί ονομάστηκε έτσι, Cy από το Cyprus (ή ίσως από το CY της Κύπρου) και σλαγκ. Κουμπαροσλάγκ δηλαδή.

Τις άλλες δυο λέξεις, άππαρος και αχάπαρος, τις διάλεξα τυχαία: τη δεύτερη την ήξερα, είναι δα αρκετά γνωστή και στους καλαμαράδες, ενώ την πρώτη την έμαθα χτες, που περιεργαζόμουν το υλικό του Cyslang: άππαρος λοιπόν, στην Κύπρο, είναι το άλογο, και, μεταφορικά, αυτός που «είναι απόλυτα υγιής και έχει πολλές σωματικές δυνάμεις» -εύλογο, το άλογο δίνει πράγματι την ιδέα της ευρωστίας και του σφρίγους. Το θηλυκό, αππάρα, σημαίνει αφενός, κυριολεκτικά, τη φοράδα, και αφετέρου την ψηλή και όμορφη γυναίκα.

Ο αχάπαρος, πάλι, είναι αυτός που δεν παίρνει χαμπάρι, που δεν έχει ιδέα, ο άσχετος. Θα καταλάβατε ότι στα καλαμαρίστικα θα λέγαμε «αχάμπαρος» -οι κουμπάροι αποηχηροποιούν (έτσι λέγεται; ) τα μπ και ντ, το σαμπουάν το λένε σιαπού και τον Σαρμπέλ Σιαρπέλ. Με σι συμβολίζω το παχύ σ. Στο Cyslang έχουν έναν καλύτερο τρόπο, το δηλώνουν γράφοντας ένα σ με καπελάκι από πάνω, που περιέργως δεν μπορώ να το αναπαράξω (σικ, ρε) εδώ, διότι το καπελάκι μετατοπίζεται όταν το φέρνω στη WordPress, όπως στη λέξη ταπακόσ̌υλος, που σημαίνει «αυτός που είναι τεμπέλης, ακαμάτης»: Ρε είσαι ένας ταπακόσ̌υλος. Εγίνηκες 30 χρονών τζαι εν πάεις να έβρεις μια δουλειά. Ο ταπακόσ̌υλος στα καλαμαρίστικα θα ήταν «ταμπακόσκυλος» -και δεν είναι ο σκύλος που καπνίζει ταμπάκο αλλά ο σκύλος που λημεριάζει στα ταμπάκικα, τα βυρσοδεψεία, όπου (υποθέτω) έχει άφθονη μάσα από τα πετσιά και τα λοιπά απορρίμματα της βυρσοδεψίας, κι όπως δεν έχει ανάγκη να κοπιάσει για τον επιούσιο γίνεται τεμπέλης -λέμε άλλωστε και «χασαπόσκυλο, χασαποσκυλεύω».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ανακοινώσεις, Βικιεγχειρήματα, Κύπρος, Λεξικογραφικά | Με ετικέτα: , , , | 252 Σχόλια »