Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘Βουλή’ Category

Εισαγόμενα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 11 Ιουλίου, 2020

Ο τίτλος του σημερινού πολυσυλλεκτικού μας σημειώματος είναι παραπλανητικός. Τα μεζεδάκια μας δεν είναι εισαγόμενα, απλώς ο τίτλος επηρεάστηκε από μια λέξη που κυριαρχεί τις τελευταίες μέρες στα δελτία ειδήσεων, καθώς εκφράζονται ολοένα και μεγαλύτερες ανησυχίες για τα «εισαγόμενα κρούσματα», φυσικά τα κρούσματα Covid-19. Για παράδειγμα, χτες είχαμε 60 νέα κρούσματα, εκ των οποίων 42 εισαγόμενα.

Κάτι άλλο που χαρακτηρίζει το σημερινό μας άρθρο είναι πως η πιατέλα σήμερα δεν είναι φορτωμένη, το αντίθετο μάλιστα. Ελπίζω οι τακτικοί αναγνώστες να μη δυσανασχετήσουν και να μη διπλώσουν την ελλιπή μερίδα για να την πάνε για ζύγισμα. Όμως κι εσείς δεν στείλατε τόσο πολλά μεζεδάκια όσο συνήθως.

* Και ξεκινάμε. Δεν ξέρω αν το ξέρατε, αλλά αν πληκτρολογήσετε Greece corona new cases παίρνετε από τη Google μια πλήρη επισκόπηση της εξέλιξης των κρουσμάτων της πανδημίας στη χώρα μας -και σε άλλες χώρες αν αλλάξετε το όνομα της χώρας.

Φίλος που το έκανε αυτό προχτές δοκίμασε έκπληξη βλέποντας τους θανάτους να έχουν εκτοξευτεί στους 1923.

Κοιτάζοντας πιο προσεχτικά, διαπίστωσε ότι πρόκειται για γκάφα. Ο αρμόδιος για την επικαιροποίηση της σελίδας, θέλοντας να αλλάξει το 192 σε 193, κατά λάθος διατήρησε και το προηγούμενο ψηφίο και έτσι έδωσε τετραψήφιο αριθμό.

Το καλό να λέγεται όμως, το λάθος διορθώθηκε πολύ γρήγορα. Βέβαια, ένα ιντερνετικό αξίωμα λέει πως όσο γρήγορα κι αν διορθώσεις ένα λάθος, πάντα κάποιος θα το έχει δει και θα έχει προλάβει να πάρει οθονιά!

* Μια και είχαμε τις προάλλες άρθρο με τοπωνύμια, σχετικό είναι και το εξής που ψάρεψα σε έναν τοίχο στο Φέισμπουκ:

Κάτι τέτοιες μέρες σκέφτομαι ότι τα ονόματα των Αμερικάνικων Πολιτειών κάνουν εξαιρετικές βρισιές, π.χ. «ΠΟΥ ΠΑΣ ΜΩΡΗ ΟΚΛΑΧΟΜΑ;» «ΤΙ ΛΕΣ ΡΕ ΜΙΖΟΥΡΙ;» «Ήρθε και η άλλη η Γιούτα και μας έπρηξε» «ΑΝΑΨΕ ΚΑΝΑ ΦΛΑΣ ΜΩΡΗ ΝΤΑΚΟΤΑ» κλπ

* Στην προχτεσινή συζήτηση στη Βουλή για το νομοσχέδιο για τις διαδηλώσεις, η βουλεύτρια Καβάλας του ΣΥΡΙΖΑ κ. Τ. Ελευθεριάδου, απαντώντας στον πρωθυπουργό ο οποίος είχε κλείσει την αγόρευσή του επικαλούμενος τον Αλ. Σβώλο, είπε (στο 2.00 του στιγμιοτύπου): …τον κύριο Σβώλο, γνωστό υποστηρικτή σας…

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Επιγραφές, Μαργαριτάρια, Μεταμπλόγκειν, Μεζεδάκια, Νόμος του Μέφρι, Πανδημικά, Τοπωνύμια, Uncategorized | Με ετικέτα: , , , , , , | 240 Σχόλια »

Μεζεδάκια της εστίασης

Posted by sarant στο 23 Μαΐου, 2020

Αφού από τη Δευτέρα ανοίγουν τα καταστήματα της εστίασης, εστιατόρια, ταβερνες, καφενεία και συναφή, λογικό είναι να ονομάσουμε έτσι τα μεζεδάκια μας, τα οποία τόσες εβδομάδες καραντίνας παραδίδονταν σε ντελίβερι μόνο.

Με την ευκαιρία, να πω ότι παλιότερα (εννοώ πριν από 30 χρόνια) δεν θυμάμαι να χρησιμοποιούσαμε τόσο πολύ το ουσιαστικό «εστίαση» για τον κλάδο των εστιατορίων. Τότε, εστίαση σήμαινε το φόκους, το αποτέλεσμα του «εστιάζω». Κάποτε που είχε χρειαστεί να αναφερθούμε στον κλάδο των εστιατορίων, ένας συνάδελφος, θυμάμαι, είχε χρησιμοποιήσει τον όρο «εστιατορία». Τώρα όμως το λέμε «εστίαση», η γλώσσα αλλάζει.

* Και ξεκινάμε με μια πινακίδα από την εξώπορτα χώρου παροχής υπηρεσιών υγειας, που την ανάρτησε φίλος του ιστολογίου στο Φέισμπουκ.

Aπαγορευεται λοιπόν η είσοδος «διά παντός» χωρίς μασκα και γάντια.

Τ’ ακούτε; Για πάντα. Μέχρι να σβήσει ο ήλιος θα μένετε απέξω όσοι δεν φοράτε μάσκα ή γάντια.

* Ακλισιά στην είδηση για την ποινική δίωξη που ασκήθηκε κατά Μαρινάκη, που βέβαια δεν ακούστηκε και πολύ διότι δεν είναι όλοι τόσο τολμηροί να δημοσιεύουν τέτοια πράγματα:

Ποινική δίωξη κατά Μαρινάκη και μέλη της φρουράς του για παράνομη βία

Φυσικά, «και μελών της φρουράς του». Και οι δυο όροι στη γενική.

Κάποιοι που το είχαν αρχικά άκλιτο, όπως η ΕφΣυν, το διόρθωσαν και μπράβο τους.

* Στο αρθρο μας του προηγούμενου Σαββάτου είχαμε ασχοληθεί διά μακρών (όχι Εμανουέλ) με τα ανορθόγραφα πανό της ΟΛΜΕ και τις (σε μεγάλο βαθμό κακοπροαίρετες ή/και υποκριτικές) επικρίσεις που δέχτηκαν.

Την Κυριακή που μας πέρασε, ο Πάσχος Μανδραβέλης αφιέρωσε την επιφυλλίδα του, φυσικά, στα ανορθόγραφα πανό. Μόνο που εδώ τον χτύπησε ο νόμος του Μέφρι.

Όπως βλέπετε από το απόσπασμα, ο Πάσχος έγραψε «αν δεν ανέβαιναν πάνω στο Μνημείο, το ασύντακτο πανό μπορεί να διέλαθε την προσοχή του πανελληνίου».

Ο τύπος «διέλαθε» δεν στέκει, διότι είναι σε αόριστο. Όμως ο υποθετικός λόγος θέλει παρατατικό. Λέμε, «αν δεν αργούσες να έρθεις μπορεί να προλαβαίναμε», όχι «μπορεί να προλάβαμε». Άρα, το σωστό θα ήταν «να διελάνθανε» (ή, να διαλάνθανε, αφού ειδικά εδώ, που δεν τονίζεται, η αυξηση είναι προαιρετική).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεταγραφή ξένων ονομάτων, Μεζεδάκια, Νόμος του Μέφρι, Υπότιτλοι | Με ετικέτα: , , , , | 371 Σχόλια »

Να μπουν κάμερες στις σχολικές τάξεις;

Posted by sarant στο 11 Μαΐου, 2020

Με τροπολογία της τελευταίας στιγμής σε άσχετο νομοσχέδιο (κάτι για τη μετανάστευση), η υπουργός Παιδείας κ. Κεραμέως θέσπισε τη δυνατότητα να αναμεταδίδεται ζωντανά η διδασκαλία που πραγματοποιείται διά ζώσης μέσα στις σχολικές αίθουσες της πρωτοβάθμιας και της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης ώστε να μπορούν να την παρακολουθήσουν όσοι μαθητές μένουν στο σπίτι κατά τη διάρκεια της πανδημίας.

Η τροπολογία έχει προκαλέσει σοβαρές αντιρρήσεις στην εκπαιδευτική κοινότητα. Παρόλο που εγώ έχω προ πολλού πάψει να αποτελώ τμήμα αυτής της κοινότητας, είτε ως μαθητής είτε ως γονέας μαθητών (η τριτοβάθμια εκπαίδευση είναι άλλο θέμα, αφού οι φοιτητές είναι ακαδημαϊκοί πολίτες), το ιστολόγιο ενδιαφέρεται πάντοτε για την εκπαίδευση και πολλοί σχολιαστές του είναι μάχιμοι εκπαιδευτικοί, οπότε πιστεύω ότι αξίζει να συζητήσουμε το θέμα.

Την επίμαχη τροπολογία μπορείτε να τη διαβάσετε εδώ. Σύμφωνα με όσα προβλέπει, «Η ταυτόχρονη διδασκαλία σε μαθητές οι οποίοι συμμετέχουν στο μάθημα με φυσική παρουσία και σε άλλους μαθητές οι οποίοι συμμετέχουν εξ αποστάσεως επιτρέπεται μόνο σε περίπτωση επιδημικών νόσων», ενώ «δεν επιτρέπεται η καταγραφή και αποθήκευση του παραδιδόμενου μαθήματος, παρά μόνον η ζωντανή μετάδοση ήχου ή/και εικόνας σε πραγματικό χρόνο για τον ανωτέρω συγκεκριμένο σκοπό».

Παρουσιάζοντας την τροπολογία στη Βουλή, η υπουργός τόνισε ότι κάποιοι μαθητές «μένουν πίσω», καθώς είτε ανήκουν σε ευπαθείς ομάδες είτε συγκατοικούν με άτομα που ανήκουν σε ευπαθείς ομάδες. Σχηματίστηκε δηλαδή η εντύπωση πως αποδέκτες της ζωντανής μετάδοσης θα είναι μόνο μαθητές της συγκεκριμένης τάξης, όσοι δεν μπορούν να συμμετάσχουν στο «κανονικό» μάθημα.

Όμως από τη διατύπωση της τροπολογίας γίνεται φανερό ότι αφορά και περιπτώσεις όπου ολόκληρη σχολική δομή κλείνει, αφού απευθύνεται σε μαθητές «….που δεν δύνανται να παρακολουθήσουν δια ζώσης την εκπαιδευτική διαδικασία είτε λόγω καθολικής ή μερικής αναστολής ή απαγόρευσης λειτουργίας εκπαιδευτικής δομής είτε για άλλο λόγο που ανάγεται σε έκτακτο ή απρόβλεπτο γεγονός». Αν δηλαδή κλείσει ολόκληρο το Χ. Γυμνάσιο μιας πόλης, οι μαθητές του ενδεχομένως θα παρακολουθούν σε ζωντανή μετάδοση τα μαθήματα που γίνονται στο Ψ. Γυμνάσιο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Εκπαίδευση, Πανδημικά | Με ετικέτα: , , | 298 Σχόλια »

Κορονοδευτερομαγιάτικα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 2 Μαΐου, 2020

Πριν από πέντε χρόνια, που η δευτερομαγιά έπεφτε πάλι Σάββατο, είχαμε τιτλοφορήσει το εβδομαδιαίο πολυσυλλεκτικό μας άρθρο «Δευτερομαγιάτικα μεζεδάκια». Σήμερα, σε καιρούς πανδημίας, βάζω μπροστά το πανταχού παρόν πρώτο συνθετικό κι έτσι πλουτίζει και η τρισχιλιετής μας με μιαν ακόμα (δεν είναι πολλές) δεκασύλλαβη λέξη.

Αν ήταν βέβαια να περιγράψω τη διάθεσή μου, τώρα που γράφω το άρθρο, πένθιμα θα τα ονόμαζα τα μεζεδάκια, αφού πριν από λίγες ώρες μάθαμε το θλιβερότατο νέο του θανάτου του καλού μας φίλου Spiral Architect. Ταιριάζει κιόλας, εδώ στην Εσπερία, ο καιρός, με βαριά σύννεφα και σποραδικές βροχές.

Αλλά το άρθρο πρέπει να γραφτεί, και πρέπει να είναι μάλλον εύθυμο, μεζεδάκια είναι αυτά. Και ξεκινάμε.

Η επανάληψη είναι μήτηρ της μαθήσεως, έλεγε εκείνο το ρητό, που το μάθαμε απέξω τόσες φορές που το ακούσαμε -αυτοεπαληθευόμενο ήταν.

Κι επειδή το ανόητο «μετά κορονοϊού» χρησιμοποιείται κάμποσο, ας επαναλάβω αυτό που είχαμε γράψει εδώ πριν από 14 μέρες:

Πώς θα λέγεται η εποχή «μετά τον κορονοϊό»;

Πάντως δεν θα λέγεται «μετά κορονοϊού», όπως διαβάζω εδώ κι εκεί, πχ στα Νέα: περιμένοντας με ανυπομονησία την επόμενη μέρα… την μετά κορονοϊού εποχή.

Μετά με γενική δεν υπάρχει στα νέα ελληνικά, παρά μόνο σε φράσεις κληρονομημένες από την καθαρεύουσα, όπου ΔΕΝ σημαίνει «ύστερα από», σημαίνει «μαζί με» πχ. μετά χαράς, μετά μανίας, ξύλο μετά μουσικής, το τερπνόν μετά του ωφελίμου.

Οπότε, η εποχή «μετά κορονοϊόν» αν θέλουμε να ακολουθήσουμε το μοντελο του «μετά Χριστόν» ή, πιο στρωτά, «μετά τον ιό».

Εκτός αν θέλουν να μας πουν ότι κατα την εποχή «μετά κορονοϊού» θα (μάθουμε να) ζούμε μαζί με τον ιό, που ελπίζω να μην το εννοούν.

* Και μια ακόμα επανάληψη, αφού είμαι σίγουρος πως έχουμε ξαναγράψει για το θέμα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Πανδημικά | Με ετικέτα: , , , , , | 333 Σχόλια »

Μεταβαλεντινικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 15 Φεβρουαρίου, 2020

Χτες ήταν του Αγίου Βαλεντίνου, οπότε βρήκα τίτλο για το σημερινό εβδομαδιαίο πολυσυλλεκτικό μας άρθρο και ταυτόχρονα -για να θυμηθούμε τα μεζεδάκια της προηγούμενης εβδομάδας- σκότωσα δυο κατοικίδια πουλιά και εμπλούτισα την υπερτρισχιλιετή μας με μιαν ακόμα λέξη. Μετά+Βαλεντίνος μας δίνει μεταβαλεντινικός. Αν πούμε μετά+αγιοβαλεντίνος, μεταγιοβαλεντινικός, θα βρεθεί κάποιος  να μας θυμίσει πως ο άγιος έπαιρνε δασεία, άρα μεθαγιο…. Οπότε καλύτερα να γλιτώσουμε και δυο συλλαβές, μεταβαλεντινικός.

* Ξεκινάω με ένα γράμμα φίλου, ο οποίος μου βάζει τα γυαλιά, ή με αναγκάζει να βάλω γυαλιά, διότι αναφέρεται στο πρόγραμμα μιας θεατρικής παράστασης που είδα κι εγώ πρόσφατα και που μάλιστα την παρουσίασα στο ιστολόγιο, τη Μήδεια του Μποστ. Kι όμως, δεν πρόσεξα το μαργαριτάρι που επισημαίνει ο φίλος μας.

Μου γράφει:

Πριν από μερικές ημέρες παρακολούθησα τη Μήδεια του Μποστ στη Θεσσαλονίκη. Όπως συνηθίζω, αγόρασα το πρόγραμμα που εκδόθηκε για την παράσταση στο θέατρο Αυλαία. Καθώς είχε ορισμένα ενδιαφέροντα κείμενα, εκτός από δηλώσεις των συντελεστών της παράστασης, το διάβασα ολόκληρο.

Σε κείμενο για το έργο, το οποίο προέρχεται από μεταπτυχιακή διατριβή που υποβλήθηκε στο Τμήμα Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Πατρών, διαπίστωσα με έκπληξη πως ο συγγραφέας κάνει λόγο για μητροκτονία (σε δύο σημεία μάλιστα), ενώ η Μήδεια είναι παιδοκτόνος. Μητροκτόνος είναι αυτός που έχει σκοτώσει τη μητέρα του, έτσι ξέρω τουλάχιστον.
Καθώς η έκδοση είναι φτιαγμένη κάπως στο πόδι με αρκετά λάθη αναζήτησα τη διατριβή και διαπίστωσα πως δεν πρόκειται περί λάθους του προγράμματος, αλλά της ίδιας της μεταπτυχιακής διατριβής (δες σελίδα 17 στο pdf). Πρόκειται για μια ακόμη περίπτωση «τιμητή»; Θα ήθελα το σχόλιό σου.
Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Θεατρικά, Μποστ, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, κοινωνικά μέσα, μέσα κοινωνικής δικτύωσης | Με ετικέτα: , , , , , | 169 Σχόλια »

Μεταμπρεξιτικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 2 Φεβρουαρίου, 2020

Από τα μεσάνυχτα της Παρασκευής, το Ηνωμένο Βασίλειο δεν είναι πια μέλος της ΕΕ -μ’ άλλα λόγια, συντελέστηκε το Μπρέξιτ, αν και πίσω έχει η αχλάδα την ουρά, αφού μέσα σε 11 μήνες (παρά δύο μέρες, λέει ο ακριβολόγος) οι δυο πλευρές πρέπει να συμφωνήσουν τη μελλοντική τους σχέση -κάτι που, κανονικά, παίρνει χρόνια.

Το σημερινό εβδομαδιαίο πολυσυλλεκτικό μας άρθρο, που δημοσιεύεται ετεροχρονισμένο διότι χτες που ήταν η συνηθισμένη του μέρα έπεφτε πρώτη του μηνός και είχαμε το μηνολόγιο, είναι το πρώτο μετά το Μπρέξιτ -οπότε, ο τίτλος είναι αναμενόμενος. Ωστόσο, δεν έχουμε μεζεδάκια για το Μπρέξιτ.

* Και ξεκινάμε με ένα μαργαριτάρι που είναι αρμοδιότητα του ληξιάρχου της Νομανσλάνδης.

H φυλή Amazon, λοιπόν, κέρδισε αγωγή εναντίον εταιρείας πετρελαίου και μπόρεσε να διασώσει χιλιάδες στρέμματα τροπικού δάσους.

Μακάρι να αληθεύει η είδηση -διότι συνήθως τέτοια αισιόδοξα νέα από μακρινές χώρες δεν είναι πάντοτε αληθινά- αλλά το όνομα της φυλής ασφαλώς δεν είναι Amazon, δεν έχει αρχίσει (ακόμα) ο κολοσσός του ηλεμπορίου να εμπορεύεται ή να σπονσοράρει εθνότητες.

Απλώς, το αγγλικό ήταν Amazon Tribe Wins Lawsuit Against Oil Company… Το όνομα της φυλής, παρεμπιπτόντως, είναι Waorani.

* Kαι συνεχίζουμε νομανσλανδιανά, αποκαλύπτοντας μια μεγάλη χώρα που μέχρι τώρα παρέμενε άγνωστη. Το εύρημα το ψάρεψε ο φίλος Δρ. Ζίμπενμαλ και το ανακοίνωσε στο Φέισμπουκ και σας το μεταφέρω εδώ. Ξέρετε ποια είναι η Αλμεγλένη;

Δεν ξέρετε, οπότε το λογικό είναι να το γκουγκλίσετε. Και αν το γκουγκλίσετε, παίρνετε τα εξής αποτελέσματα.

Το ερώτημα που τίθεται σχετικά με τις πολιτικές που ακολουθούν είναι η αντικατάσταση αντικειμένων αντικατάστασης και αντιπαράθεσης στην Αλμεγλένη.

ή

Σχετικά με την Αλμεγλένη, οι διαμαρτυρόμενοι διαμαρτύρονται για την κατηγορία των δράσεων της Γαλλικής Δράσης, οι οποίοι επιστρέφουν στην κατηγορία των …

Αν προσέξετε τα ευρήματα στο Γκουγκλ, πρόκειται για κείμενα γαλλικά, που μεταφράστηκαν από κάποιο ιδιαίτερα ατζαμίδικο μηχανάκι, το οποίο για κάποιο λόγο την Allemagne, τη Γερμανία δηλαδή, επέλεξε να τη μεταμορφώσει σε Αλμεγλένη.

Πώς και γιατί έγινε αυτό, δεν το ξέρω -άβυσσος η ψυχή των μεταφραστηριών.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in ποδόσφαιρο, Βουλή, Θηλυκό γένος, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μηχανική μετάφραση, Νομανσλάνδη, Παρίσι | Με ετικέτα: , , , , | 171 Σχόλια »

Προεδρευόμενα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 25 Ιανουαρίου, 2020

Το περασμένο Σάββατο είχαμε «προεδρικά» μεζεδάκια, τούτη τη φορά έχουμε «προεδρευόμενα», αφού μέσα στη βδομάδα εκλέχτηκε Προεδρίνα της Δημοκρατίας η Κατερίνα Σακελλαροπούλου.

Όπως είχα προβλέψει, και μόνο με την εκλογή της τέθηκε θέμα έμφυλου τύπου. Ο φίλος μου ο Τάσος Καπλάνης γράφει σχετικά με το θέμα:

Η κ. Σακελλαροπούλου πάντως, που σύντομα, όπως όλα δείχνουν, θα αναλάβει την Προεδρία της Δημοκρατίας, δεν χρειάζεται να αποποιηθεί γλωσσικά το φύλο της. Δεν χρειάζεται να γίνει ΠρόεδρΟΣ. Ας είναι η πρώτη Προεδρίνα της Δημοκρατίας. Ή αν μας ενοχλεί αυτός ο τύπος ως «λαϊκός», «υποτιμητικός» ή ό,τι άλλο, ας νεολογίσουμε με βάση το κλιτικό παράδειγμα και ας την πούμε Πρόεδρη.

Θα προτιμούσα να αποφύγουμε τον νεολογισμό -όχι μόνο επειδή η πολυτυπία κάνει κακό (αλλά στην περίπτωση της βουλεύτριας/βουλευτίνας δεν με ενοχλεί) αλλά κυρίως επειδή η ύπαρξη ενός και μόνο έμφυλου τύπου για τη γυναίκα που κατέχει αυτό το μοναδικό αξίωμα είναι πολύ πιθανό να αποκαθάρει τον τύπο «προεδρίνα» από οποιες λαϊκές-υποτιμητικές αποχρώσεις έχει ή από τα οποια υπολείμματα της σημασίας «σύζυγος του αξιωματούχου». Ας το δοκιμάσουμε λοιπόν.

(Καλύτερα βεβαια θα ήταν να το δοκίμαζε κι η ίδια η κ. Σακελλαροπούλου, οπότε θα το επέβαλλε, όπως επέβαλε η αείμνηστη Νικόλ Φονταίν τον τύπο la présidente όταν ανέλαβε Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου το 1995(;) ή η κ. Βιτσαλάκη τον τύπο Πρυτάνισσα στο πανεπιστήμιο του Αιγαίου, ή η κ. Κογκίδου ή η κ. Καμπάκη-Βουγιουκλή τον τύπο Κοσμητόρισσα στα πανεπιστήμια όπου υπηρετούν).

* Παρασύρθηκα όμως. Αλλά θα συνεχίσω περίπου στο ίδιο θέμα. Ένας ακόμα που χρησιμοποίησε τον τύπο «προεδρίνα» ήταν ο Κώστας Ζουράρις, ο οποίος, αν προσέξατε, απουσίασε από την ψηφοφορία για την εκλογή της κ. Σακελλαροπούλου. Όπως λέει ο ίδιος, δεν ψήφισε την «καθ’ όλα ευθύδικον δικαστίνα» επειδή θεωρεί ότι τον έχει προσβάλει ο Κ. Μητσοτάκης, ο οποίος τον έβρισε και «ουδόλως, μέχρι σήμερα, χλανίσκιον έστω μετανοίας ενεδύσατο».

Η δύσκολη λέξη είναι υποκορ. του «χλανίς», λεπτό μάλλινο φόρεμα, ίδια ρίζα με τη χλαίνη. Τη λέξη «χλανίσκιον» τη βρίσκουμε στην αρχαία γραμματεία πχ σε Αριστοφάνη ή Αισχίνη.

Η όλη φράση (ουδέ χλανίσκιον μετανοίας ενεδύσατο, ας πούμε) δεν φαίνεται να υπάρχει στην αρχαία γραμματεία, αλλά είναι λογοπαίγνιο με τον σάκκο, που είναι καθιερωμενο σύμβολο της μετάνοιας.

* Στα Υπογλωσσια σχολιάσαμε αυτήν την επιγραφή, που μας φάνηκε πλεοναστική.

«Eπιμελειται τη φροντίδα του στεγάστρου», τι διαφέρει από το «φροντίζει το στέγαστρο»; Κάποιος μάλιστα, χαριτολογώντας, είπε ότι καλύτερα θα ήταν «επιμελείται τη μέριμνα της φροντίδας του στεγάστρου».

Από την άλλη, αν χρησιμοποιόταν άλλο ρήμα, π.χ. «τη φροντίδα του στεγάστρου έχει αναλάβει η Τάδε» δεν θα ξένιζε, νομίζω.

* Μαργαριτάρι από τον άριστο Πάσχο Μανδραβέλη στην κατακλείδα πρόσφατης επιφυλλίδας του στην Καθημερινή. Γράφει:

… ουδείς από τα πάνελ των «διανοουμένων, επιστημόνων, δημοσιογράφων, καλλιτεχνών» φιλεδωρήθη ποτέ με κυβερνητική θέση…

Ο τύπος «φιλεδωρήθη» είναι, για να το πω κομψά, ανύπαρκτος -και δεν μπορεί να υπάρξει διότι εσωτερική αύξηση παίρνουν, αν θέλουμε να τη βάλουμε, τα ρήματα που είναι σύνθετα με προθέσεις, π.χ. «αντέκρουσα». Το φιλοδωρώ είναι από τα λεγόμενα παρασύνθετα ρήματα, που έχουν δηλ. ως πρώτο συνθετικό όχι πρόθεση αλλ’ άλλη λέξη, και αυτά παίρνουν αύξηση όπως τα απλά ρήματα.
Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αρχαία ελληνικά, Ανέκδοτα, Βουλή, Δύο φύλα, Θηλυκό γένος, Καβαφικά, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , , , | 234 Σχόλια »

Μεζεδάκια στην ταράτσα

Posted by sarant στο 21 Δεκεμβρίου, 2019

Αστειεύομαι βεβαια. Ποιος θα τολμήσει να ανέβει στην ταράτσα του ύστερα από το χουνέρι που έπαθε ο σκηνοθέτης Δημήτρης Ινδαρές, που ανέβηκε στην ταράτσα του όταν άκουσε ποδοβολητά αστυνομικών και κατέληξε δαρμένος και με χειροπέδες να διανυκτερεύσει στο κρατητήριο και να του φορτώσουν μετά τον μισό Ποινικό Κώδικα; Η ταράτσα άλλωστε, όπως γνωμάτευσε ο συνταγματολόγος κ. Μπαλάσκας ειναι «δημόσιος χώρος».

Αλλά αυτός φταίει, διότι όπως γνωμάτευσε ο έτερος συνταγματολόγος Άδωνης Γεωργιάδης, ναι μεν η οικογένεια είχε δικαίωμα να αρνηθει την είσοδο των αστυνομικών στο σπίτι της, όπως το Συνταγμα προβλέπει, αλλά το γεγονός ότι άσκησαν  το δικαίωμα αυτό σημαίνει ότι δεν είναι νομοταγείς.

Επειδή είμαι πεπεισμένος ότι, ανεξάρτητα από τα όσα συνέβησαν στη διπλανή κατάληψη, στην ταράτσα της οδού Ματρόζου στο Κουκάκι τα πράγματα συνέβησαν μάλλον όπως τα εκθέτει η οικογενεια Ινδαρέ και όχι όπως τα παρουσιάζει η Αστυνομία, υπέγραψα ένα κείμενο διαμαρτυρίας, ανάμεσα στα άλλα για να διαμαρτυρηθώ για τη λάσπη που άρχισε να εκτοξεύεται από επώνυμους (Τάκης Θεοδωρόπουλος, ας πούμε) και ανώνυμους σε δελτία ειδήσεων, άρθρα εφημερίδων και στο Διαδίκτυο εναντίον του σκηνοθέτη Δημήτρη Ινδαρέ και της οικογένειάς του. Θέλησα να διαμαρτυρηθώ για την προσπάθεια ηθικής εξόντωσης ενός φιλήσυχου και ειρηνικού μεσήλικου πολίτη, που παρουσιάστηκε σαν Ράμπο που επιχειρεί να αφοπλίσει ειδικευμένους αστυνομικούς των ΜΑΤ.

Ο παροξυσμός των τρολ εναντιον του Δ. Ινδαρέ έφτασε σε καινούργια ρεκόρ σκατοψυχιάς, αλλά είχε και κωμικές πτυχές, όπως σε αυτό το τουίτ όπου το ευφυές τρολ, σπιλώνοντας εκ του ασφαλούς την οικογενεια, αναρωτιέται για ποιο λόγο βρίσκονταν στις 6.30 το πρωί στα κρεβάτια τους οι άνθρωποι.

Και φυσικά δεν λείπει και ο υπαινιγμός για το αν είναι ελληνικό το όνομα.

Ελληνικό είναι βέβαια το σπάνιο επώνυμο Ινδαρές, τόσο όσο και το Καραμανλής. Πολυ σπάνιο, ειπαμε, αν και υπήρξε αγωνιστής του 1821 με το όνομα Δημητράκης Ινταρές ή Ινδαρές. Έχει προταθεί για αρχή του ονόματος η τουρκική λέξη idare (διοίκηση), και φαίνεται προφανής η προέλευση, αλλά δεν είναι τοσο απλό το θέμα διότι ο διοικητής στα τουρκικά είναι (από την ίδια ρίζα) müdür, που έχει δώσει το επώνυμο Μουδούρης.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεταμπλόγκειν, Μεζεδάκια, Μηχανική μετάφραση, Ορθογραφικά, Υποσημειώσεις | Με ετικέτα: , , , , | 364 Σχόλια »

Μια καραβίδα στον πορτοκαλεώνα του Προέδρου της Βουλής

Posted by sarant στο 13 Δεκεμβρίου, 2019

Τι δουλειά έχει η καραβίδα στον πορτοκαλεώνα, θα ρωτήσετε. Αν είναι ποταμίσια, μπορεί να βρεθεί εκεί, αν τύχει και τον πορτοκαλεώνα τον διασχίζει κανένα ποταμάκι, αλλά δεν το εννοώ έτσι.

Ούτε νομίζω να έχει πορτοκαλεώνα ο Πρόεδρος της Βουλής, ο Κ. Τασούλας -θα μπορούσε, βέβαια, αφού έλκει την καταγωγή από τα Γιάννενα, δεν αποκλείεται να έχει στον κάμπο της Άρτας κανένα μπαξεδάκι. Όμως δεν έχω δει το πόθεν έσχες του και, όπως και να’ναι, δεν το εννοώ κυριολεκτικά.

Οι ταχτικοί άλλωστε σχολιαστές του ιστολογίου θα ξέρουν ότι στο ιστολόγιο «καραβίδα» ονομάζουμε μια συστάδα αλλεπάλληλων λανθασμένων πληροφοριών, που δίνονται καλοπροαίρετα (είναι δηλαδή λάθη, όχι ψέματα). Πώς και γιατί δόθηκε αυτό το όνομα, το εξηγούμε σε ένα παλιό άρθρο.

Πριν από δέκα μέρες, λοιπόν, μιλώντας σε μια εκδήλωση του Ιδρύματος της Βουλής, με θέμα «Ελληνικός κοινοβουλευτισμός: κληρονομιές και προοπτικές», ο κ. Κ Τασούλας αφηγήθηκε πώς ο ελληνικός κοινοβουλευτισμός συνετέλεσε στο να φτιαχτεί ένας διάσημος πίνακας που κοσμεί ένα γαλλικό μουσείο. Δυστυχώς, όλα σχεδόν όσα είπε είναι ανακρίβειες.

Θα παραθέσω πιο κάτω ολόκληρη την παρέμβαση του ΠτΒ, που την απομαγνητοφώνησε το επιτελείο του ιστολογίου, αλλά μπορείτε να τον ακούσετε και να τον δείτε κι εσείς:

Ας δούμε το κείμενο της παρέμβασης του κ. Τασούλα. Ακολουθούν δικά μου σχόλια (για την ακρίβεια, είναι σχόλια του επιτελείου του ιστολογίου· ελάχιστο μερίδιο επαίνου πέφτει σε μένα):

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Γαλλία, Ζωγραφική, Μύθοι | Με ετικέτα: , , , , , | 108 Σχόλια »

Ορολογία των επαγγελματικών θηλυκών: η περίπτωση της «βουλεύτριας»

Posted by sarant στο 11 Νοεμβρίου, 2019

Την Παρασκευή που μας πέρασε πήρα μέρος στο 12ο Συνέδριο της Ελληνικής Εταιρείας Ορολογίας, της ΕΛΕΤΟ. Άκουσα πολλές ενδιαφέρουσες ομιλίες και έκανα μιαν ανακοίνωση με τον τίτλο του σημερινού άρθρου, για θέματα που έχουμε συζητήσει και στο ιστολόγιο κατ’ επανάληψη.

Η ανακοίνωσή μου, όπως και όλες οι άλλες ανακοινώσεις του συνεδρίου, περιλαμβάνεται στον τόμο του συνεδρίου, ο οποίος έχει ήδη τυπωθεί και επιπλέον θα ανεβεί σε ηλεκτρονική μορφή στην ιστοσελίδα του συνεδρίου εντός των ημερών -όταν γινει αυτό, θα βάλω εδώ τον σύνδεσμο, διότι βέβαια έγιναν πολλές ενδιαφέρουσες ανακοινώσεις στο Συνέδριο.

Προς το παρόν, θα δημοσιεύσω εδώ το κείμενο της ομιλίας μου στο Συνέδριο.

Η ομιλία διαφέρει από την ανακοίνωση, διότι η ανακοίνωση μπορεί να φτάνει έως τις 10 σελίδες και φυσικά πρέπει να έχει και βιβλιογραφία, ενώ η ομιλία στο συνέδριο δεν μπορει να ξεπεράσει τα 15 λεπτά. Έτσι, η ομιλία είναι μια περίληψη της ανακοίνωσης.

Το κείμενο συνοδεύεται από μερικές από τις διαφάνειες της παρουσίασής του, ενώ έχω προσθέσει και κάποια λινκ.

Ορολογία των επαγγελματικών θηλυκών: η περίπτωση της «βουλεύτριας»

Πριν από μερικές εβδομάδες, ενώ έγραφα το κείμενο της ανακοίνωσής μου, το πανεπιστήμιο Αιγαίου αποφάσισε να τιμήσει μια διακεκριμένη γυναίκα από τα Αραβικά Εμιράτα, απονέμοντάς της επίτιμο διδακτορικό τίτλο.

Στο επίσημο κείμενο της αναγόρευσης, η κ. Aysha Al-Hameli χαρακτηρίζεται «επίτιμη διδακτόρισσα», όμως κατά την ειδησεογραφική κάλυψη σε εφημερίδες και ιστότοπους επικράτησε πολύ μεγαλύτερη πολυτυπία: επίτιμη διδακτόρισσα, επίτιμη διδάκτορας, επίτιμη διδάκτωρ ως και… επίτιμος διδάκτωρ.

Πολυτυπία και αμηχανία, που θυμίζει την αμήχανη πολυτυπία που παρουσιάστηκε στον Τύπο και στις δημόσιες συζητήσεις όταν εξελέγη, το 1952, η πρώτη γυναίκα στη Βουλή των Ελλήνων: η βουλευτής, η βουλευτίς, η βουλευτίνα, η βουλευτού, η βούλευτις, η βουλεύτρια, η βουλεύτρα (Τριανταφυλλίδης, 1953).

Η αμηχανία αυτή απέναντι στα λεγόμενα «επαγγελματικά θηλυκά ουσιαστικά» θα μπορούσε σε ένα βαθμό να εξηγηθεί από το ότι η είσοδος των γυναικών σε πολλά επαγγέλματα έγινε τις τελευταίες μόνο δεκαετίες. Φαίνεται όμως ότι αυτή δεν είναι η μοναδική εξήγηση, ότι υπάρχουν και κοινωνιογλωσσικές αντιστάσεις στη θηλυκοποίηση των επαγγελματικών ουσιαστικών ή αλλιώς στη χρήση έμφυλων τύπων.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Δύο φύλα, Εκδηλώσεις, Θηλυκό γένος, Λεξικογραφικά, Ορολογία | Με ετικέτα: , , , , | 168 Σχόλια »

Μεζεδάκια χωρίς πόθεν έσχες

Posted by sarant στο 12 Οκτωβρίου, 2019

Ο τίτλος του σημερινού πολυσυλλεκτικού μας άρθρου είναι επηρεασμένος από την είδηση που ακούστηκε αυτές τις μέρες, ότι με τροπολογία του Άδωνη Γεωργιάδη απαλλάσσονται από την υποχρέωση πόθεν έσχες οι ιδιοκτήτες μέσων ενημέρωσης.

Δεδομένου ότι το ιστολόγιο μπορεί να εξομοιωθεί με μέσο ενημέρωσης, επομένως, τα μεζεδάκια μας είναι επίσης απαλλαγμένα από την υποχρέωση πόθεν έσχες, αν και εγώ προτιμώ να αναφέρω τις πηγές μου.

Το αστείο είναι οτι πόθεν έσχες υποχρεούνται να συμπληρώνουν αμέτρητοι δημόσιοι υπάλληλοι, πανεπιστημιακοί που μετέχουν σε επιτροπές παραλαβής αναλωσίμων ή σε επιτροπές ενστάσεων, καθώς και άλλοι πολίτες πχ δημοσιογράφοι, όχι όμως, πλέον, οι καναλάρχες.

* Μια και ανέφερα τον Άδωνη, τώρα που γράφω αυτές τις γραμμές αντιλήφθηκα στο Τουίτερ ένα περιστατικό που με εξόργισε και που εμπλέκει τον Άδωνη. Ενδιαφέρει και το ιστολόγιο, αφού πρόκειται ουσιαστικά για διασπορά φέικ ειδήσεων, έστω κι αν δεν έχει γλωσσική διάσταση.

Λοιπόν, ο (υπουργός πλέον) Άδωνης αναδημοσιεύει άρθρο του Πρώτου Θέματος με τον εντυπωσιοθηρικό τίτλο «Ελληνίδα κινδυνευσε από ομαδικό βιασμό στο Άργος», ομαδικό βιασμό από μετανάστες βέβαια.

Δεκάδες, αργότερα εκατοντάδες, χρήστες σπεύδουν να αναδημοσιεύσουν την είδηση, η οποία κυριαρχεί στην μικροεπικαιρότητα του Τουίτερ. Όμως η είδηση δεν είναι σημερινή, δεν είναι χτεσινή, είναι προπέρσινη!

Αρκετές ώρες αργότερα, όταν αντιλήφθηκε ότι πρόκειται για παλιά είδηση, ο Άδωνης απλώς έσβησε το τουίτ του -που είχε στο μεταξύ αναδημοσιευτεί εκατοντάδες φορές.

Είναι αλήθεια ότι το Διαδίκτυο ισοπεδώνει τον χρόνο και συχνά τυχαίνει να δούμε μια είδηση και να μην προσέξουμε πως δεν είναι πρόσφατη. Όταν όμως κάποιος είναι δημόσιο πρόσωπο με θεσμική μάλιστα θέση και ακολουθείται από εκατοντάδες χιλιάδες άτομα, έχει τη στοιχειώδη ηθική και πολιτική υποχρέωση να ελέγχει στοιχειωδώς τις ειδήσεις που αναμεταδίδει.

(Είναι και πολιτικά παράδοξη η ενέργεια του Άδωνη, διότι αν η είδηση ήταν όντως σημερινή, θα τη χρεωνόταν κατά κύριο λόγο η σημερινη κυβέρνηση, η δική του. Φαίνεται πως επειδή μοίραζε αφειδώς αντιμεταναστευτικό δηλητήριο την προηγούμενη τετραετία, απο κεκτημένη ταχύτητα συνεχίζει να το μοιράζει και τώρα. Eκτός αν, ειδικά στο προσφυγικό, ο Άδωνης εξακολουθεί να κάνει αντιπολίτευση).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Ημερολογιακά, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Νομανσλάνδη, Υποκοριστικά, Φέικ νιουζ | Με ετικέτα: , , , , | 262 Σχόλια »

Ο μπερντές των Βρετανών

Posted by sarant στο 19 Αυγούστου, 2019

Τα άρθρα που βάζω στο ιστολόγιο κάθε μέρα, τα αναδημοσιεύω και στο Φέισμπουκ όπως και στο Τουίτερ -στη μια περίπτωση αυτό γίνεται αυτόματα, στην άλλη πρέπει να το φροντίσω εγώ. Στο Φέισμπουκ γίνεται συχνά συζήτηση για τα άρθρα, αλλά ποτέ δεν φτάνει σε μεγάλο αριθμό σχολίων όπως στο ιστολόγιο -το κάθε μέσο έχει τις ιδιομορφίες του. Στο Τουίτερ πολύ πιο σπάνια γίνεται συζήτηση.

Το σημερινό άρθρο είναι εξαίρεση, με την έννοια ότι γεννήθηκε από ένα σύντομο σχόλιο που έκανα στο Φέισμπουκ, και που το συντόμεψα ακόμα περισσότερο στο Τουίτερ -όπου, να θυμίσω, το όριο είναι 280 χαρακτήρες, παναπεί καμιά σαρανταριά λέξεις, αντε 50. Είδα όμως πως το θέμα έχει αρκετό ενδιαφέρον και θα’ταν κρίμα να μην δημοσιευτεί και στο ιστολόγιο, που είναι και το πιο μόνιμο από τα τρία βήματα δημοσιευσης, κι έτσι γράφω το σημερινό άρθρο, στο οποίο ενσωματώνω πολλά πράγματα από τη συζήτηση που έγινε στην ομάδα Υπογλώσσια του Φέισμπουκ. Έτσι κι αλλιώς, εδώ δεν υπάρχει περιορισμός στην έκταση των άρθρων, και βέβαια το κοινό του ιστολογίου δεν ταυτίζεται με το κοινό του Φέισμπουκ ή του Τουίτερ -δυσκολεύομαι ακόμα να γράψω «τα κοινά», πάντως εικάζω πως η τομή των τριών συνόλων δεν θα είναι ιδιαίτερα πολυμελής.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, θα το έχετε αντιληφθεί, τα έχουν μπλέξει κάπως με το Μπρέξιτ. Η νέα κυβέρνηση των Συντηρητικών υποστηρίζει ότι θα σεβαστεί την καταληκτική ημερομηνία της 31ης Οκτωβρίου για το Μπρέξιτ, κάτι που σημαίνει στην πράξη ότι, αν δεν υποχωρήσει η Ευρωπαϊκή Ένωση, οδεύουμε προς άτακτο Μπρέξιτ, χωρίς συμφωνία δηλαδή.

Ο ηγέτης των Εργατικών, ο Τζέρεμι Κόρμπιν, σε επιστολή που έστειλε στους άλλους ηγέτες κομμάτων της αντιπολίτευσης, δήλωσε την πρόθεσή του να καταθέσει πρόταση μομφής κατά της κυβέρνησης.

Σε περίπτωση που η πρόταση αυτή στεφθεί με επιτυχία, με τη βοήθεια προφανώς «ανταρτών» βουλευτών του Συντηρητικού κόμματος, ο Κόρμπιν ζήτησε τη στήριξη των άλλων κομμάτων για να σχηματίσει κυβέρνηση αυστηρά περιορισμένου χρόνου με στόχο να συμφωνηθεί με την ΕΕ η μετάθεση της ημερομηνίας αποχώρησης, και στη συνέχεια να συγκαλέσει εκλογές ώστε να αποφασίσει ο λαός αν θέλει την αποχώρηση από την ΕΕ ή την παραμονή.

Η ιδέα του Κόρμπιν έχει τα θετικά της αλλά δεν είναι καθόλου βεβαιο πως θα εξασφαλίσει τη συμφωνία άλλων κομμάτων. Εκτός αυτού, ακόμα κι αν γινόταν ένα δεύτερο δημοψήφισμα (κάτι που μόνο η Βουλή μπορεί να αποφασίσει), το αποτέλεσμα μάλλον θα ήταν το ίδιο.

Αυτά μπορούμε να τα συζητήσουμε στα σχόλια, όμως εδώ λεξιλογούμε κι έτσι θα λεξιλογήσουμε για τον μπερντέ των Βρετανών.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αργκό, Βουλή, Γλωσσικά ταξίδια, Γλωσσικά δάνεια, Διεθνής πολιτική, Ευρωπαϊκή Ένωση, Λαπαθιώτης, Μεγάλη Βρετανία | Με ετικέτα: , , , , , , | 115 Σχόλια »

Μεζεδάκια της ραστώνης, πρώτο μέρος

Posted by sarant στο 10 Αυγούστου, 2019

Φέτος το δεκαπενταύγουστο πέφτει στη μέση της εβδομάδας, οπότε τα δυο σαββατοκύριακα, το προηγούμενο και το επόμενο, ορίζουν το δεκαήμερο της ραστώνης, της φυγής από τ’ αστικά κέντρα, της χαμηλής αναγνωσιμότητας του ιστολογίου. Από την άλλη, δεν μπορούν όλοι να φύγουν για διακοπές, και ούτε θα επιστρέψουν όλοι στις 19 του μήνα. Το ιστολόγιο πάντως θα συνεχίσει επί των επάλξεων, έστω και με κάπως πιο ελαφρύ μενού λόγω καύσωνα.

* Σε άρθρο για την Πηνελόπη Δέλτα στο πάντα γενναιόδωρο σε μαργαριτάρια in.gr διαβάζουμε:

Σε ηλικία 21 ετών έρχεται στην Αθήνα και ο θείος της την γνωρίζει στον μεγαλέμπορο βαμβακιού Στέφανο Δέλτα και της προτείνει να τον παντρευτεί. Αν και η ίδια διαφωνεί με την οικογενειακή απόφαση και κάνει την πρώτη της αυτοκτονία, τελικά υποκύπτει.

Απόπειρα αυτοκτονίας έκανε η Πηνελόπη Δέλτα, που ήταν η πρώτη διότι υπήρξε τουλάχιστον άλλη μία, πριν από την αυτοκτονία της το 1941. Πρώτη αυτοκτονία δεν στέκει να πούμε, εκτός αν κάποιος είναι βεβαιωμένα εφτάψυχος ή έστω δίψυχος.

Στο ίδιο άρθρο, πιο κάτω, διαβάζουμε πως ο Εμμ. Μπενάκης, ο πατέρας της, συνελήφθη «ως Βενιζελικός συνομώτης».

Τέτοια γράφετε και παρασέρνετε την κ. Νίκη Τζαβέλλα και μετά βγαίνει να διορθώσει όσους γράφουν σωστά «ορκωμοσια».

* Δεν έφταναν τα γρονθοκοπήματα του φορτηγατζή (ο οποίος έτεινε ευήκοον ους στο πρωθυπουργικό ‘εγώ δεν στέλνω ελέγχους΄) στους εφοριακούς στην Κρήτη, τώρα έρχεται το Πρώτο Θέμα να καταφέρει και άλλο πλήγμα στην χτυπημένη ελέγκτρια, φορώντας της γραμματική μπούρκα, αφού την αποκαλεί «η ελεγκτής».

Ελέγκτρια, το λέει και το λεξικό.

* Το έχουμε συζητήσει πολλές φορές, αν είναι δεκτό να λέμε «στήλες» του Ολυμπίου Διός ή αν πρέπει να λέμε «στύλοι» μόνο. Το ιστολόγιο δέχεται και τους δύο τύπους και έχει επιχειρηματολογήσει σχετικά. Ωστόσο, φίλος του ιστολογίου, πηγαίνοντας να ψωνίσει κάτι σε πολυκατάστημα, βρήκε την ιδανική λύση, το συναμφότερον που λέμε.

O «στήλος», λοιπόν, συνδυάζει τα πλεονεκτήματα του στύλου και της στηλης, και τιμάται μόνον 2,99 ευρώ!

* Μπερδεύουν κάποιοι τους διδάκτορες με τους δικτάτορες, κι αυτό δίνει λαβή σε γουστόζικες προτάσεις.

Σε ιστότοπο Πατρινών ενδιαφερόντων διάβασα ένα ενδιαφέρον άρθρο για τις αναμνήσεις του Μίκη Θεοδωράκη από την Πάτρα (που, σύμφωνα με το φρικαλέο κλισέ πρέπει να είναι ντε και καλά ‘απίστευτες’!).

Ανάμεσα στ’ άλλα λοιπόν, ο Μίκης (εμφανίζεται να) λέει ότι Προδιδακτορικά έδωσα ωραίες συναυλίες με την Μαρία Φαραντούρη στο στολίδι της πόλης, το Δημοτικό θέατρο «Απόλλων».

Μετά το διδακτορικό, τίποτα, όμως.

* Όταν φτιάχνεις μιμίδια εις την ελληνικήν και κοροϊδεύεις γενικώς τη γλωσσική άγνοια και ειδικώς την άγνοια της λέξης «ανειλημμένες», καλό είναι να ξέρεις πώς γράφεται η λέξη διότι αλλιώς γελάει και το ποικιλόχρουν ερίφιον. Μέφρι ρουλζ!

* Έχουμε και δραστηριότητα της Βουλής αυγουστιάτικα, πράγμα σπάνιο, αλλά σήμερα θα ασχοληθούμε μόνο με τα γλωσσικά στραβά κι αναποδα που άκουσα και που πρόσεξα. Βέβαια, εξαιτίας της ραστώνης που λέγαμε, δεν παρακολούθησα τόσο πολύ τα κοινοβουλευτικά μας όσο αν οι συζητήσεις γίνονταν άλλη εποχή.

Και ξεκινάω αθωώνοντας τον Άδωνη.

Συγκεκριμένα, γράφτηκε σε κάποιους ιστοτόπους ότι, απαντώντας στον Αλέξη Τσίπρα, ο υπουργός Ανάπτυξης είπε: «Αν δεν το κάνετε πάει να πει ότι όσα είπατε νωρίτερα ήταν άπτερα πτερόεντα«.

Έπεα πτερόεντα, βεβαίως. Θα ήταν πολύ κωμικό να κάνει τέτοιο λάθος ο Άδωνης, που κομπάζει (όχι δικαιολογημένα, λέω εγώ) για την αρχαιοελληνική του παιδεία, αλλά για να μην τον αδικήσω κάθισα και άκουσα το βίντεο της συγκεκριμένης ομιλίας, και μπορώ να σας βεβαιώσω (δεν κράτησα το λινκ, λυπάμαι) ότι είπε «έπεα πτερόεντα». Οπότε, το φταίξιμο στον συντάκτη που δεν ξέρει καλά τα περσικά.

* Βέβαια, καθώς άκουγα την ομιλία του, σημείωσα ένα «αυτό αποκαθάρει» (αντί για το «αποκαθαίρει»). Νωρίς να πούμε ότι φτιάχτηκε καινούργιος ενεστώτας, όπως με το «καταχράζομαι».

* Ο Αλέξης Τσίπρας, πάλι, είπε ότι στο τάδε θέμα «ενέχει ο κίνδυνος». Όχι όμως. Μπορούμε να πούμε ότι κάτι «ενέχει τον κίνδυνο ότι…» ή ότι το τάδε θέμα «εγκυμονεί τον κίνδυνο…» ή ότι στο τάδε θέμα «ελλοχεύει ο κίνδυνος».

Όλα αυτά βέβαια δεν είναι και πολύ στη μητρική μας γλώσσα και γι΄αυτό τα μπερδεύουν πολλοί, κι έτσι ακούμε συχνά «ελλοχεύει τον κίνδυνο», «εγκυμονεί ο κίνδυνος» (και βγάζει κινδυνάκια) κτλ.

* Kαι μια παρωνυχίδα, επειδή όμως προέρχεται από την Υπουργό Παιδείας ταιριάζει να είμαστε λιγάκι πιο αυστηροί.

Η κ. Κεραμέως ευχαριστεί τον Κ. Μητσοτάκη για την ευκαιρία που της έδωσε «να συμβάλλει» σε αυτή την ιστορική αλλαγή (την κατάργηση του πανεπιστημιακού ασύλου, που σε μια ενδιαφέρουσα επικοινωνιακή κίνηση η κυβέρνηση το μετονόμασε σε ‘άσυλο ανομίας’).

Όμως, δεν συμβάλλει διαρκώς στην κατάργηση του ασύλου η κ. Υπουργός, άπαξ συνέβαλε. Άρα, «να συμβάλει».

Για να το καταλάβουμε καλύτερα, ας το αντικαταστήσουμε με άλλο ρήμα, περίπου συνώνυμο. Τι θα λέγατε;

Τον ευχαριστώ για την ευκαιρία να βοηθήσω σε αυτή την αλλαγή, ή

Τον ευχαριστώ για την ευκαιρία να βοηθώ σε αυτή την αλλαγή ;

Το πρώτο θα λέγαμε, άρα «να συμβάλω».

* Κι ένα μεταφραστικό, της συνομοταξίας των μηχανών.

Τα dry mouloukhia leaves αποδίδονται «στεγνό μολόχας αφήνει».

Δεν μας λέει τι αφήνει, και μας αφήνει με την απορία. Ίσως αφήνει τον πελάτη εμβρόντητο.

Παρεμπιπτόντως, ενώ είναι πολύ λογικό η mouloukhia, που είναι συστατικό της μαγκρεμπίνικης και μεσανατολίτικης κουζίνας, να είναι ίδια με τη δική μας μολόχα, βρίσκω ότι η πρώτη είναι Corchorus olitorius ενώ η δεύτερη Malva sylvestris. Βέβαια και τα δύο ανήκουν στην τάξη Μαλαχώδη και στην οικογένεια Μαλαχίδες (μπορώ να κάνω μερικά μαλαχισμένα λογοπαίγνια εδώ) οπότε είναι συγγενικά φυτά.

* Κι άλλο μεταφραστικό, από μήνυμα πσαρέματος που στάλθηκε σε φίλο, μέσω του οποίου γνωρίζουμε την ένδοξη δυναστεία των Κιν.

‘Πριν από τον θάνατο του πατέρα μου σε ένα ιδιωτικό νοσοκομείο εδώ στο Αμπιτζάν, μου τηλεφώνησε κρυφά στην κρεβατοκάμαρά του και μου είπε ότι έχει το ποσό (7,500,000.00) επτά εκατομμύρια πεντακόσιες χιλιάδες αμερικανικές Dorella, μια από τις διεθνείς τράπεζες εδώ στο Αμπιτζάν, χρησιμοποίησε το όνομά μου ως μοναδική κόρη του για τον επόμενο Κιν στην κατάθεση του ταμείου.’

Ο επόμενος Κιν είναι βέβαια ο next of kin.

* Και μια επιγραφή -έκοψα το τηλέφωνο από κάτω κι έτσι δεν μπορείτε να τηλεφωνήσετε για να βεβαιωθείτε αν ισχύει ότι το οικόπεδο έχει άδεια κατασκευής σε ισχύ.

* Σε ρεπορτάζ για τον τραγικό θάνατο της αστροφυσικού στην Ικαρία, διαβάζουμε:

Ο κύριος Καρακούκης [ο ιατροδικαστής] πρόσθεσε ότι η δρ Κρίστοφερ υπέστη σοβαρό τραυματισμό στο κεφάλι που την άφησε αναίσθητη και επέφερε ακαριαίο θάνατο.

(…)

Οι αστυνομικοί λένε ότι η 35χρονη αστροφυσικός ήταν διπλά άτυχη. Από τη μία αποκολλήθηκε ο βράχος και έπεσε στο κενό, και από την άλλη το σημείο είχε πολύ κακό σήμα κινητής τηλεφωνίας με αποτέλεσμα, όταν συνέβη το ατύχημα, να μην μπορεί να επικοινωνήσει αλλά ούτε και να βρουν το σήμα της εγκαίρως οι διασώστες.

Αλλά αν ο θάνατος ήταν ακαριαίος, πώς θα μπορούσε να επικοινωνήσει μετά το ατύχημα;

* Μιλήσαμε πιο πάνω για τις συνεδριάσεις της Βουλής αλλά ξέχασα να αναφερθώ στην αγόρευση του Κώστα Ζουράρι, ο οποίος από την προηγούμενη κοινοβουλευτική περίοδο ειδικευόταν σε αγορεύσεις με μπρίο και γεμάτες αρχαίες ή σπάνιες λέξεις.

Ο Ζουράρις ξεκίνησε παραπονούμενος ότι κάποια συνάδελφος «ληρώδης ως Ηρώδης» «μάς έβγαλε τρελούς», είπε μετά ότι και ο Κολοκοτρώνης ξεκίνησε με δέκα τρελούς μαζί με το άλογό του, κι έπειτα είπε κι άλλα, που τα ξεσηκώνω από τα πρακτικά αλλα διορθώνω κάποια λάθη του πρακτικογράφου:

Εγώ προφανώς θα μιλήσω ως κατά την επιστήμη κάποιας της Νέας Δημοκρατίας, η οποία εμφανίστηκε ληρώδης ως Ηρώδης και παστάς βεβαίως του λόγου τύπου Ilse Koch και ένα μεγάλο τμήμα συναδέλφων εδώ μας έβγαλε τρελούς.

Η αλήθεια είναι ότι το έχει πρωτοπεί ήδη στο «Υπέρ Ελευθερίας» ο Κολοκοτρώνης, διότι είπε ότι «μαζευτήκαμε οκτώ-εννιά, τα παιδιά μου, κάτι ξαδέλφια, κάτι ανίψια και μαζί με το άλογό μου εμείς οι τρελοί ήμασταν δέκα». Έτσι ήμασταν κι εμείς εδώ οι τρελοί, δέκα.

Επιστήμη θέλει η κυρία. Θα την έχει. Εδώ και ενάμιση αιώνα έχει αρχίσει βεβαίως από τον «Ιέρωνα τον Τυραννικόν» του Ξενοφώντος, έχει αρχίσει από τα «Ηθικά Νικομάχεια», συνεπώς αναρωτιόμαστε όλοι και ειδικά των ανθρωπείων επιστημών τι είναι, πού ερείδεται, πού στηρίζεται και πώς διαμορφώνεται η αυτό που λέμε τυραννική προσωπικότης, η αυταρχική προσωπικότητα, «τας αδίκους τυραννίδας» που λέει ο Θουκυδίδης ή «τας αδίκους δυναστείας», τι είναι αυτή η δυναστική, τυραννική, ολοκληρωτική προσωπικότητα, η οποία διαμορφώνεται στην πολιτική εδώ και τρεις χιλιάδες χρόνια. Το έχει λύσει τώρα η επιστήμη. Παραπέμπω. Λείπει η Υπουργός. Τα βιβλία του πατέρα μου τα έχει όλα και ο πατέρας της και ο παππούς της κυρίως. Σελίδα 390 ένθεν κακείθεν και οι τρεις πραγματείες του γεννήτορος, δηλαδή του Φρόιντ και η ψυχαναλυτική ή και η ψυχοβιολογική σχολή και η ανθρωπική βιομετρική σχολή -η δικιά μου- των τελευταίων ετών.

Η ατομική, λοιπόν, η προσωπικότητα η αυταρχική, δηλαδή Μπολσονάρου, Μητσοτάκης, Όρμπαν, όλοι αυτοί και όσοι από εσάς έχετε μία ροπήν ή τάσην προς την βαρβατίλα, δηλαδή κλειστές φυλακές, κατάργηση ασύλου, φυλακές τύπου Γ΄ και άντε γάμα και ολοκληρωτισμοί και επιτελικά σχήματα, τα οποία είναι βέβαια στρατιωτικά. Για όσους από εσάς έχετε τάσιν, ροπήν, το έχει λύσει η επιστήμη. Πάσχει μίαν πεπτωκυίαν ερωήν το ορμέμφυτόν σας. Αυτό απεφάσισε η επιστήμη. Επιστήμη δεν θέλετε; Την έχετε την επιστήμη.

Το ορμέμφυτον, λοιπόν, το οποίον είναι σύμμεικτον πάντοτε κατά τον Ξενοφώντα, πάσχει μίαν ερωήν πεπτωκυίαν, δηλαδή έχετε ήδη τάσιν, ροπήν αφελήν ή μία λυπημένη αναφροδισία, άρρενες και θήλεις μαζί, όσοι έχετε την ροπήν. Δεν την έχετε όλοι προφανώς στη δεξιά. Όσοι την έχετε, όμως, έχετε κλασική περίπτωση απισχνάσεως της ερωής σας. Ή για να χρησιμοποιήσω την ορολογία του τρισμεγίστου των Ελλήνων λογογράφων μαζί με τον Θουκυδίδη, δηλαδή του στρατηγού Μακρυγιάννη, τι υπάρχει όταν έχετε αυτήν την ροπήν, διότι έχετε αναμφισβήτητα μία μείωση της ερωής σας; Τι έχετε; Έχετε κουρασμένη ή μπατιρημένη καύλα. Αυτό έχετε. Υπάρχουν μαντζούνια, οι φακές -ο Αμφιάραος μιλάει για τις φακές, ο πατέρας μου μιλάει επίσης για τις φακές- τσουκνίδες, σπόροι κ.λπ., με τα οποία η υποβεβαθμισμένη ήδη ερωή σας θα μπορεί να επανακτήσει ποιάν τινα προεντεταμένην προβολήν, ώστε να μην έχετε προβολήν με το ρόπαλον, δηλαδή με αυτό το βάναυσο, το βίαιον με το οποίον με αυτήν την απίστευτης βιαιότητας φράση η κυρία αυτή, ασκώντας απίστευτη φραστική βία, δηλαδή συμβολικό σαδιστικό επιδειξισμό, λέει η επιστήμη, μάς έβγαλε τρελούς. Γεια σας.

Μας λέει δηλαδή, έστω και με περισπούδαστο ύφος, ότι όσοι έχουν ροπή προς τον αυταρχισμό σημαίνει πως δεν τους σηκώνεται και γι’αυτό θα πρέπει να τρώνε φακές. Δεν το βρίσκω πολύ πολιτικό επιχείρημα, ούτε πολύ επιστημονικό, και μόνο σαν οργισμένη απάντηση (του τύπου «είσαι και φαίνεσαι» των σχολικών μας χρόνων) απέναντι σε ενδεχόμενη προσβολή από προηγούμενο ομιλητή μπορώ να το δω, και πάλι χωρίς να το δικαιολογώ.

Για τον Ζουράρι έχω γράψει κάμποσες φορές στο ιστολόγιο (π.χ. εδώ με λινκ προς προηγούμενα άρθρα) και ενώ βρίσκω κάποτε γουστόζικα τα λεκτικά παιχνίδια του, δεν με γοητεύουν, ούτε χάρηκα τα μέζεα και το στεατοπυγικό. Τον συμπαθώ, και καλό είναι να καταγγέλλεται ο αυταρχισμός, αλλά θα προτιμούσα να μην παρασύρεται σε πυροτεχνήματα.

Επί του γλωσσικού, η ερωή είναι η ορμή, ας πούμε, λέξη πανάρχαια των επών. Ο ληρώδης Ηρώδης υπάρχει στον Ακάθιστο Ύμνο (ο πρακτικογράφος το έγραψε ‘λυρώδης’!). Σημειώνω με ερωτηματικό ένα «αφελήν», το οποίο δεν στέκει, «αφελή» πρέπει να είναι.

Όσο για την αναφορά στον Μακρυγιάννη, έχει δίκιο το τρολ του ιστολογίου ότι ο Μακρυγιάννης στο έργο του δεν έχει χρησιμοποιήσει αυτήν καθαυτήν τη λέξη «καύλα», από τη στιγμή όμως που έχει, πέρα από το διάσημο επεισόδιο με το «γαμώ το καυλί του», και τη φράση «τα οτζάκια καύλωναν»,  νομίζω πως στέκει η αναφορά σε μακρυγιαννική ορολογία.

* Τελικά ο Ζουράρις μας έπιασε τη μισή πιατέλα. Κλείνω με μια ακόμα πινακίδα.

Kαι πάλι έκοψα το τηλέφωνο που ήταν στην αποκάτω σειρά, οπότε δεν μπορείτε να ρωτήσετε αν το ισόγειο βρίσκεται στον Υμηττό.

Καλές βουτιές σε όσους διακοπεύουν!

 

 

Posted in Βουλή, Επιγραφές, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μιμίδια | Με ετικέτα: , , , , | 168 Σχόλια »

Τα πρώτα μεζεδάκια της νέας κοινοβουλευτικής περιόδου

Posted by sarant στο 20 Ιουλίου, 2019

Ορκίστηκαν προχτές οι βουλεύτριες και οι βουλευτές της νέας Βουλής, εκλέχτηκε Πρόεδρος και Προεδρείο, οπότε τα σημερινά μεζεδάκια είναι τα πρώτα της νέας κοινοβουλευτικής περιόδου. (Έγινε και σεισμός, αλλά προτίμησα να τον αφησω για το τέλος του άρθρου).

Έγινε και ο αγιασμός, γέμισε η αίθουσα της Bουλής με επισκόπους και ιερωμένους όλων των δογμάτων, σε μια λαμπρή τελετή που θα την ζήλευαν στην Τεχεράνη. Ιδιαίτερη εντύπωση έκανε στα κοινωνικά μέσα ο ιερέας με τη μυτερή κουκούλα, που είναι, αν ισχύουν οι πληροφορίες που έλαβα, ο εκπρόσωπος του ενός από τα δύο αρμενικά δόγματα που πήραν μέρος στην τελετή. Είχα δει και μιαν άλλη φωτογραφία με δυο-τρεις ιερωμένους, μεταξύ των οποίων και ο κουκουλοφόρος, να παίζουν με τα κινητά τους, αλλά δεν τη βρίσκω τώρα.

Τέλος πάντων, πέρα από τη φωτογραφία αυτή, η πιατέλα μας δεν περιέχει πολλά άλλα μεζεδάκια σχετικά με την έναρξη της νέας κοινοβουλευτικής περιόδου -δεν θέλω να σταθώ στις πολυσυζητημένες φωτογραφίες με τις διαχύσεις της Λιάνας Κανέλλη και της Ντόρας Μπακογιάννη, που ασφαλώς ξεπερνούν την εγκαρδιότητα που θα χαρακτήριζε τις σχέσεις δυο παλαιών κοινοβουλευτικών από αντίπαλα κόμματα. Και η μία και η άλλη ακολουθούν και προσωπικές ατζέντες, άλλωστε, πέρα από εκείνες των κομμάτων τους. Και την κυρία Κανέλλη αρμόδιοι να την κρίνουν είναι, πρωταρχικά, οι οπαδοί του ΚΚΕ, πολλοί από τους οποίους εξέφρασαν και φωναχτά την αποδοκιμασία τους.

* Σχετικό με την ορκωμοσία των βουλευτών ήταν και ένα ατυχές τουίτ της κ. Νίκης Τζαβέλλα, που μου θύμισε τον Μανολίτο -το έχω ξαναγράψει εδώ.

Σε μια ιστορία της Μαφάλντας, η δασκάλα λέει στα παιδιά: «Και παρά την εδραιωμένη αντίληψη, ο Χριστόφορος Κολόμβος επέμενε ότι η γη είναι σφαιρική…»
Και από το βάθος της αίθουσας, ο Μανολίτο, ο γιος του μπακάλη, χλευάζει: Α τον ηλίθιο!

Η κ. Νίκη Τζαβέλλα, όπως βλέπετε, έπαθε Μανολίτο. Έγραψε τουί για να μαλώσει τα κανάλια που γράφουν «Ορκωμοσία» αντί για «ορκομωσία» που εκείνη θεωρεί σωστό.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεταμπλόγκειν, Μεζεδάκια, Μιμίδια, Νόμος του Μέφρι, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , , , , , | 171 Σχόλια »