Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘Βουλή’ Category

Προημιτελικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 7 Ιουλίου, 2018

Θα τα ονομάσουμε ετσι αφού χτες και σημερα γίνονται τα ματς των προημιτελικών του Μουντιάλ. Το λεξικο λέει ότι η λέξη «ημιτελικός» είναι μεταφραστικό δάνειο από το γαλλ. démi-final (ή από το γερμανικό Halbfinale, λέω εγώ) αλλά ο προ-ημιτελικος είναι εγχώριος σχηματισμός και δεν έχει, απ’ όσο ξέρω, αντίστοιχο σε άλλη ευρωπαϊκή γλώσσα, όπου ο αντίστοιχος όρος σημαίνει, κατά λέξη, «τεταρτοτελικός» (quarter final, Viertelfinale, cuartos de final, κτλ.)

* Και ξεκιναμε με μια μουντιαλική ακλισιά από άρθρο του in.gr για το προηγούμενο γύρο των νοκάουτ συναντήσεων: Λίγο… περισσότερο από την ομάδα του Μεξικό αξίζει ο Νεϊμάρ.

Το έχουμε βέβαια ξαναγραψει: τα ξένα τοπωνύμια που έρχονται συμμορφωμένα με το τυπικό της ελληνικής, κατά γενικό κανόνα κλίνονται, ιδίως όταν είναι ονοματα χωρών ή μεγαλουπόλεων. Αυτός είναι ο γενικος κανόνας, που έχει και εξαιρέσεις -για παραδειγμα, το Μονακό ή το Όσλο συνηθίζονται άκλιτα.

Κατά μείζονα λογο πρέπει να κλινονται τα ξένα τοπωνύμια που εχουν υποστεί κάποια προσαρμογή και εξελληνισμό στη γλώσσα μας, οπως Πεκίνο ή Λονδίνο. Και το Μεξικό θα μπορούσε κανείς σε αυτή την κατηγορία να το εντάξει, αφού οι ντόπιοι το λένε Μέχικο.

Οπότε, σε κάθε περίπτωση δεν βλέπω γιατί να μη λέμε και γράφουμε «του Μεξικού». Να σημειωθεί ότι στο κυρίως άρθρο το Μεξικό κλίνεται («του Μεξικού») οπότε την ακλισιά τη χρεώνεται μονάχα ο υλατζής του ιστότοπου.

* Ενθαρρυντικό βεβαίως που μια εφημερίδα θυμήθηκε τον Αργύρη Εφταλιώτη, όπως έκανε η ΕφΣυν πρόσφατα, αλλά ο φίλος που το στέλνει διαφωνεί με τη γεωγραφική ακρίβεια της φράσης:

Γίνεται γνωστός ως πεζογράφος και ποιητής με το ψευδώνυμο Αργύρης Εφταλιώτης, από την καταπράσινη παραλία Ευθαλού δίπλα στον Μόλυβο (ευ+θάλλω), απ’ όπου ατενίζει τη Λήμνο και τα κορίτσια της:

Μου λέει (και ο χάρτης τον επιβεβαιώνει):

Η Εφταλού, βέβαια, δεν βλέπει Λήμνο αλλά το μπουγάζι και την Τουρκία. Απλά πρέπει να ξέρουμε και πού είναι.

Εμένα με ενοχλεί και ο ευπρεπισμός της Εφταλούς σε Ευθαλού, που δεν ξέρω καν αν έχει ετυμολογική ή άλλη βάση. Δεν λέω ότι είναι εύρημα του αρθρογράφου, χρησιμοποιείται και από άλλους (όχι και πολύ πάντως). Αλλά το να λες ότι ο Εφταλιώτης πήρε το ψευδώνυμό του από την Ευθαλού είναι κωμικό -κι αν το άκουγε ο μακαρίτης, που ήταν πούρος δημοτικιστής, θα το θεωρούσε μεγάλη προσβολή.

* Κι άλλη μια ακλισιά, κυπριακή: Σεμινάριο κατασκευής σαπούνι με ελαιόλαδο. Εδώ δεν έχουμε ξένη λέξη (εντάξει, η απώτατη αρχή ξένη είναι αλλά αυτό δεν φαίνεται), δεν έχουμε υποκοριστικό, κι όμως κάποιοι ίσως δυσκολεύονται στο «κατασκευής σαπουνιού» (εγώ θα έγραφα ‘παρασκευής σαπουνιού’ μάλλον). Λέτε να είχαν δίκιο εκείνοι οι παλιοί που επέμεναν ότι στη νέα ελληνική η γενική πτώση ατροφεί;

* Και μια και πιάσαμε την Κύπρο, σε φιλικό τοίχο στο Φέισμπουκ είδα αυτό το σουπεράκι από τον κυπριακό Αντένα, που επικρίνει την διάθεση πιστώσεων για τον πολιτισμό, ή, όπως χλευαστικά το γράφει, «για χωροδίες και θεατράκια».

Ίσως αν είχε παρακολουθήσει μερικές συναυλίες με χορωδίες, να ήξερε πώς γράφεται η λέξη.

* Όχι ότι η παρακολούθηση χορωδιών εξασφαλίζει την καλλιέργεια ή τη νηφαλιότητα. Αυτό δα αποδείχτηκε περίτρανα από το πρωτοφανές περιστατικό που διαδραματίστηκε την περασμένη Κυριακή στη χορωδιακή συνάντηση «Στα βήματα του Αποστόλου Παύλου» που πραγματοποιήθηκε στο Αρχαίο Θέατρο Φιλίππων, όταν κάποιοι έφτυσαν τον μαέστρο επειδή δεν έπαιζε συνθέσεις Ελλήνων αλλά Μπαχ.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Αντισημιτισμός, Βουλή, Γελοιογραφίες, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , , , , , , , , , | 205 Σχόλια »

Ιθαγένεια, εθνικότητα και nationality

Posted by sarant στο 6 Ιουλίου, 2018

Το σημερινό μας άρθρο έχει την αφετηρία του, αναπαντεχα, σε κάτι που ειπώθηκε κατά τη χτεσινή προ ημερησίας διάταξης συζήτηση στη Βουλή. Αναπάντεχα, επειδή η συζήτηση είχε ως θέμα της την οικονομία, ενώ το θέμα που ανέκυψε, θέμα ορολογίας και μεταφραστικό, αφορά τη συμφωνία των Πρεσπών για το όνομα της γειτονικης χώρας.

Λοιπόν, στη δευτερολογία του χτες στη Βουλή, ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε στη συμφωνία των Πρεσπών και κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι εκχώρησε «την εθνότητα» διότι στο αγγλικό κείμενο της συμφωνίας υπάρχει ο όρος nationality, που σημαίνει «εθνότητα».

Συγκεκριμένα, ο κ. Μητσοτάκης είπε τα εξής:

Η συμφωνία λέει nationality. Το nationality στα ελληνικά κυρία μου μεταφράζεται ως εθνότητα. Citizenship είναι η ιθαγένεια. Μάθετε και λίγα αγγλικά, δεν βλάπτει.

Το «κυρία μου» το είπε επειδή προφανώς απαντά σε κάτι που του είπε κάποια βουλευτίνα του ΣΥΡΙΖΑ. Νομίζω ότι έχω μεταγράψει πιστά τα όσα είπε, αλλά αν θέλετε μπορειτε να τον ακουσετε αυτήκοοι εδώ, από το 15.05 έως το 15.25 του αποσπάσματος.

Είναι αρκετά πιθανό ο Κούλης να έκανε ένα μικρό λάθος εκεί που λέει «μεταφράζεται ως εθνότητα» και στην πραγματικότητα να ήθελε να πει «εθνικότητα». Ας το έχουμε κατά νου.

Πώς όμως μεταφράζεται στα ελληνικά ο όρος nationality; Μπορεί να μεταφραστεί με πολλους τρόπους, εμείς όμως θέλουμε την επισημη αποδοση. Για να βρούμε την επίσημη απόδοση, δεν θα ανοίξουμε λεξικό αλλά… το πορτοφόλι μας -τουλάχιστον εγώ εκει βάζω την αστυνομική μου ταυτότητα.

Δεν βγήκε πολύ καθαρά η φωτογραφία, όμως φαίνεται οτι η ταυτότητα γράφει Hellenic nationality / Ελληνική ιθαγένεια, που σημαίνει ότι η επίσημη απόδοση του nationality είναι «ιθαγένεια» και όχι βέβαια «εθνότητα» όπως ισχυρίστηκε στη Βουλή ο Κ. Μητσοτάκης, ούτε «εθνικότητα» όπως ίσως ήθελε να πει.

Οπότε μοιραία γεννήθηκε χτες το βράδυ, στα αστεία, το ερώτημα:

Καλά, δεν έχει αστυνομική ταυτότητα ο Κυριάκος Μητσοτάκης;

Θα μου πείτε, πρόσφατα που θέλησε να επισκεφτεί την Τουρκία δεν μπορεσε να ταξιδέψει διότι δεν είχε μαζί του την ταυτότητά του, οπότε ίσως και να την έχει χάσει, αλλά στην ανάγκη θα μπορουσε να κοιτάξει το διαβατήριό του.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Μεταφραστικά, Ορολογία | Με ετικέτα: , , , , | 267 Σχόλια »

Μεζεδάκια δυσπιστίας

Posted by sarant στο 16 Ιουνίου, 2018

Τα ονομάζω έτσι επειδή, την ώρα που τα γράφω, συνεχίζεται στη Βουλη η συζήτηση για την πρόταση δυσπιστίας που κατέθεσε η αξιωματική αντιπολίτευση. Θα μπορούσα βέβαια να τα πω και μουντιαλικά, μια και την ίδια ώρα παίζεται κάποιο από τα πρώτα παιχνίδια της διοργάνωσης, αλλά δεν έχουμε μπει ακόμα σε μουντιαλικους ρυθμούς οποτε ας κρατήσω την ονομασία για αργότερα.

Την ίδια την πρόταση δυσπιστιας, που πολλές φορές τη λέμε ανακριβώς «πρόταση μομφής», στο χτεσινό άρθρο τη χαρακτήρισα «πρόταση ευπιστίας» διότι, και να μου συγχωρέσετε την πολιτικολογία σε ένα άρθρο που δεν έχει αυτό το αντικείμενο, θεωρώ ότι χρειάζεται μεγάλη ευπιστία για να πιστεψει κανείς ότι η πρόθεση της αξιωματικής αντιπολίτευσης είναι ειλικρινής, ότι δηλαδή ο αρχηγός της όντως θεωρεί «κακή» τη συμφωνία. Άλλωστε, οπως αποκάλυψε προχτές ο Αντ. Καρακούσης, στην πρόσφατη συνάντηση με τον ΣΕΒ ο Κ. Μητσοτάκης είπε οτι ο ίδιος είναι υπέρ της λύσης αλλά δεν μπορεί να παραβλέψει τις διαθέσεις της κοινής γνώμης και θελει να φθείρει την κυβέρνηση. Αυτό είναι, θα έλεγε κανείς, αναμενόμενο από την αντιπολίτευση, αλλά το κακό είναι ότι διαπαιδαγωγεί τους πολίτες, τουλάχιστον τους φίλους της, στην ψευδή συνείδηση και την εθελοτυφλία. Αν η σημερινή συμφωνία ναυαγήσει, θα είναι πολύ δύσκολο σε μερικά χρόνια για την όποια ελληνική κυβέρνηση να πείσει την κοινή γνωμη για μια επόμενη συμφωνία που πολύ δύσκολα θα είναι τόσο συμφέρουσα για τη χώρα μας όσο τούτη εδω.

Αλλά ας σταματήσω εδώ κι ας προχωρήσω με τα μεζεδάκια.

* Σαν γέφυρα, να καταγράψω ένα μαργαριτάρι από τη σημερινή συζητηση. Όπως μου λένε, η βουλεύτρια της ΝΔ Άννα-Μισέλ Ασημακοπούλου πρότρεψε τους βουλευτές της συμπολίτευσης να «σεμνύνονται» όταν μιλάνε για τον Κωνσταντίνο Καραμανλή και τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη.

Τους κάλεσε να αισθάνονται περήφανοι; Να καμαρώνουν; Διότι αυτο σημαίνει το ρήμα «σεμνύνομαι». Πρόκειται για έναν άσπονδο φίλο της τρισχιλιετούς. Στα αρχαία, όπως σίγουρα έχουμε ξαναγράψει, σεμνός ήταν ο σεβάσμιος, ο μεγαλόπρεπος, και σεμνύνομαι σήμαινε καμαρώνω. Με την πάροδο των αιώνων, η λέξη σεμνος πήρε τη σημερινή σημασία, οπου σεμνός είναι αυτός που δείχνει σεβασμό, που φέρεται με συστολήκαι διακριτικότητα, αλλά το ρήμα «σεμνύνομαι», καθώς ειναι ρημα λόγιο που το χρησιμοποιούμε μόνο σε έκτακτες περιστάσεις, σαν το καλο σερβίτσιο που μενει κλεισμένο στη βιτρίνα και ανοίγει μια φορά το χρόνο, δεν τρίφτηκε στη χρήση και δεν άλλαξε σημασία. Η Αννα-Μισέλ κάλεσε τους συναδέλφους της να είναι σεμνοί, να δείχνουν σεβασμό.

Για να υπερασπιστώ την (εξ… αγχιστείας) γαλαζοαίματη βουλεύτρια, αναγνωρίζω ότι αυτή η χρήση του «σεμνύνομαι» ειναι οικονομική, διότι δεν έχουμε αντίστοιχο μονολεκτικό ρήμα. Είναι όμως, quelle horreur, λάθος.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Επιγραφές, Μαργαριτάρια, Μακεδονικό, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Υπότιτλοι | Με ετικέτα: , , , , , | 198 Σχόλια »

Ηλιομακεδονικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 19 Μαΐου, 2018

Ο τίτλος φυσικά αναφέρεται στην είδηση που έγινε γνωστή χτες, ότι η γειτονική ακατονόμαστη χώρα πρότεινε να υιοθετησει το όνομα «Republika Ilindenska Makedonija», δηλαδή Δημοκρατία της Μακεδονίας του Ίλιντεν. Ξέρουμε βέβαια ότι η εξέγερση του Ίλιντεν θεωρείται το ιδρυτικό γεγονός του υπο διαμόρφωση έθνους, το δε Ίλιντεν είναι η ημέρα του Προφήτη Ηλία, αφού η εξέγερση έγινε στις 20 Ιουλίου 1903 με το παλιό (ιουλιανό) ημερολόγιο.

Αν η πρόταση επιβεβαιωθεί, ασφαλώς θα τη σχολιάσουμε ξανά στο ιστολόγιο -σήμερα κάτι τέτοιο είναι εντελώς πρόωρο, πολύ περισσότερο επειδή σε παρόμοιες διαπραγματεύσεις τέτοιες διαρροες πολυ συχνά γίνονται για να απορριφθούν. Πάντως, το θέμα συζητήθηκε στα κοινωνικά μέσα, με τρόπο καφενειακό βέβαια. Κι εκεί τεθηκε το ερώτημα πώς θα αποκαλούνται π.χ. οι κάτοικοι της υποθετικής Μακεδονίας του Ίλιντεν. Ιλιντενοί; Ιλιντενομακεδόνες; Κάπως έτσι λοιπον προέκυψαν και τα ηλιομακεδονικά μεζεδάκια μας, λέξη που προς το παρόν δεν γκουγκλίζεται.

* Πάντως δεν νομίζω να λυθεί γρηγορα το θέμα, διότι ο πρωθυπουργος, αντί να συζητάει με τον ομόλογό του της γειτονικής χώρας, συναντιέται, αν τουλάχιστον πιστέψουμε την ΕΡΤ, με τον Βέλιμιρ Ζάετς, την παλιά δοξα του Παναθηναϊκού.

Δεν λέω, καλός ποδοσφαιριστής ήταν -αλλά νομίζω πως για το όνομα της ΠΓΔΜ αρμοδιοτερος είναι ο Ζοραν Ζάεφ, ο πρωθυπουργός της χώρας.

Εναλλακτικά βέβαια, μπορεί απλώς το σουπεράκι της ΕΡΤ να είναι λάθος.

(Αν πρόκειται για φωτοσοπιά, ζητώ προκαταβολικά συγνώμη, δεν μπορώ να το ελέγξω).

* Συνεχιζοντας στο ιδιο θέμα, μεταφέρω εδώ την άποψη που δημοσίευσε στον τοίχο του στο Φέισμπουκ ένας γνωστός και καλός λόγιος:

Προς δημοσιογράφους: πολύ εύκολα, ακόμα και από την ελληνική wiki, μπορεί κανείς να πληροφορηθεί ότι «η Ονοματολογία είναι κλάδος της Γλωσσολογίας που ασχολείται με την έρευνα των κυρίων ονομάτων (ανθρωπωνύμια, τοπωνύμια κτλ.), την προέλευση τους κ.ά.» Να ξέρετε λοιπόν ότι αυτός ο νέος όρος που κοτσάρετε εσχάτως στα ρεπορτάζ για το «Μακεδονικό», το «ονοματολογικό», είναι εντελώς λάθος. Λέτε «οι διαπραγματεύσεις για το ονοματολογικό των Σκοπίων» αλλά εννοείτε για «το ζήτημα της ονομασίας της ΠΓΔΜ», εφόσον το θέμα είναι αποκλειστικά διπλωματικό και αφορά την ονομασία μιας χώρας, όχι βέβαια γλωσσολογικό που αφορά την ερμηνεία ή την προέλευση της ονομασίας μιας πόλης. Κόψτε το παρακαλώ λοιπόν αυτό το «ονοματολογικό», πονάνε τα αυτιά μας και τα μυαλά μας.

Έχει μια βάση η ένστασή του, αλλά όχι απόλυτα. Συχνά χρησιμοποιούμε το επίθημα -λογία για να δηλώσουμε τη συζήτηση για ένα θέμα, και μάλιστα δίνοντας ειρωνική ή απαξιωτική χροιά, π.χ. εκλογολογία είναι η (συχνά ατέρμονη ή άνευ αντικειμένου) συζήτηση περί εκλογών, σκανδαλολογία η (συχνά αβάσιμη ή υποβολιμαία) συζήτηση για σκάνδαλα κτλ. Μάλιστα, το Χρηστικό Λεξικό της Ακαδημίας αναγνωρίζει το επίθημα -λογία και με τη σημασία «λόγος για κάτι» πχ εκλογολογία.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ακλισιά, Αμφισημίες, Βουλή, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Νομανσλάνδη, Ορθογραφικά, Ομόηχα, Τηλεοπτικά | Με ετικέτα: , , , , | 256 Σχόλια »

Νοβάρτιστα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 24 Φεβρουαρίου, 2018

Ο τίτλος φυσικά είναι επηρεασμένος από τη συζήτηση που έγινε μεσοβδόμαδα στη Βουλή αλλά και γενικότερα από το γεγονός ότι η επικαιρότητα της εβδομάδας που πέρασε κυριαρχήθηκε από το σκάνδαλο Novartis. Κάπου είδα το έξυπνο αυτό λογοπαίγνιο για τους νοβάρτιστους και τη νοβαρτιστεία (Νοβάρτις + αριστεία) και είπα να το υιοθετήσω. Κάμποσα από τα μεζεδάκια μας είναι παρμένα από τη συζήτηση που έγινε στη Βουλή, αλλά βέβαια είναι γλωσσικές επισημάνσεις -δεν θα μπω, σήμερα τουλάχιστον, στην ουσία του θέματος: ποτέ το Σάββατο, για να παραφράσω τον τίτλο της γνωστής ταινίας.

* Από τη συζήτηση στη Βουλή, πρόσεξα μιαν ακυρολεξία της Φώφης Γεννηματά. Απευθυνόμενη προς Τσίπρα, του είπε: «Η προσοχή σας είναι στραμμένη μόνο προς τα πολιτικά οφέλη που μπορείτε να προσκομίσετε» (από την υπόθεση Νοβάρτις)

Ή να αποκομίσετε, ή να προσποριστείτε κέρδη. Όταν προσκομίζουμε κάτι, το παρουσιάζουμε, το καταθέτουμε, το προσφέρουμε.

* Για να μη μεροληπτώ, και ένα του Αλέξη Τσίπρα, που είπε: Οι υπηρεσιακοί και οι γιατροί τα έκαναν ή μπορούσαν να τα κάνουν, εν απόλυτη αγνοία κυβερνητικών παραγόντων;

Αμ δεν πάει έτσι η δοτική. Εν αγνοία θα πούμε, αλλά αν θέλουμε να την κάνουμε και απόλυτη πρέπει να πούμε «εν απολύτω αγνοία», και αυτό διότι αν διαλέξουμε να βάλουμε δοτική, δεν μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε πια τον τύπο ‘απόλυτη άγνοια’ παρά ‘απόλυτος άγνοια’ -πραγμα που αποδείχνει (σικ, για να πατσίσω) ότι η δοτική είναι νεκρή, πεθαμένη, ψόφια, μακαρίτισσα, ψοφίμι, κουφάρι, πτώμα σεσηπός και οδωδός.

Πάντως, επειδή το «εν απόλυτη αγνοία» ειναι λάθος, καλό θα είναι να διορθωθεί από το κείμενο στον πρωθυπουργικό ιστότοπο: σε απόλυτη άγνοια να το κάνουμε.

* Κάτι άλλο από την ομιλία του Τσίπρα: πρόσεξα ότι είπε δυο τουλάχιστον φορές «οι φερόμενοι ως εμπλεκόμενοι» (στην υπόθεση Νοβάρτις). Νομίζω πως είναι υπερβολή. Συμφωνώ ότι πρέπει να λέμε «ο φερόμενος ως δράστης» αφού υπάρχει το τεκμήριο της αθωότητας, αλλά εμπλεκόμενοι στην υπόθεση είναι σίγουρα, χωρίς αυτό να αποκλείει το ενδεχόμενο να είναι αθώοι.

* Και για να γίνω υπερκομματικός, να σημειώσω κι ένα «εξ ανατολάς» που είπε ο συνάδελφος Μαυρωτάς του Ποταμιού.

(Συνάδελφος όχι επειδή είμαι στο Ποτάμι, αλλά επειδή είναι χημικός μηχανικός όπως ήμουν κι εγώ σε μιαν άλλη ζωή).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Επιγραφές, Λαθολογία, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Ομόηχα | Με ετικέτα: , , , , , | 267 Σχόλια »

Προπαραμονιάτικα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 23 Δεκέμβριος, 2017

Μεθαύριο έχουμε Χριστούγεννα, αύριο έχουμε παραμονή, οπότε ο τίτλος του πολυσυλλεκτικού μας άρθρου είναι νομίζω ευεξήγητος. Για να πω την αλήθεια, στην αρχή είχα σκεφτεί το πιο πεζό «προχριστουγεννιάτικα», που το έχουμε ήδη χρησιμοποιήσει άλλη μια φορά, το 2013, αλλά ένα σχόλιο της φίλης μας της Έφης έδωσε αυτή την πολύ καλύτερη λύση που ακόμα είναι αχρησιμοποίητη. Τα φετινά Χριστούγεννα, πρέπει να πω, είναι τα ένατα (!) που τα γιορτάζουμε στο ιστολόγιο, ζωή να’χουμε.

* Και ξεκινάμε με ένα ακόμα μεταφραστικό αριστούργημα, σταλμένο από μια φίλη. Μάλλον το οφείλουμε σε μεταφραστήρι κακής ποιότητας.

Πρόκειται για οδηγίες για την τοποθέτηση των μπαταριών σε κάποια συσκευή, αλλά εξαιτίας της κακής μετάφρασης οι πεζές εντολές και προειδοποιήσεις απέκτησαν εντελώς πρωτοφανέρωτες διαστάσεις.

Το χοντρό μαργαριτάρι έρχεται με το καλημέρα, όταν οι μπαταρίες τύπου ΑΑΑ μεταφράζονται «μπαταριες Αντιαεροπορικού Πυροβολικού» επειδή το ΑΑΑ σημαίνει, ανάμεσα σε πολλά άλλα, Anti-Airforce Artillery.

Θα ήταν κριμα όμως να ξεφύγουν κι άλλα διαμαντάκια, όπως «Γυρίστε το μακρινό πλεόνασμα» (σχόλιο για την οικονομική πολιτική; ) ή «εάν μπαταρία είναι τυχαία, συμβουλεύομαι ένας γιατρός αμέσως!» (ποια λέξη αποδόθηκε με το ‘τυχαία’; ) ή ο «κίνδυνος του σκάωυπάρχων».

Γελάμε βέβαια με τις ασυναρτησίες αυτές, αλλά, αν πράγματι οι οδηγίες έχουν κάποιον λόγο ύπαρξης, δεν θα έπρεπε άραγε να απαγορευτεί η εισαγωγή της συσκευής με αυτή τη λειψή τεκμηρίωση; Πώς μπορεί να καταλάβει ο καταναλωτής αν «μπαταρία είναι τυχαία» ώστε να καλέσει αμέσως γιατρό;

* Ένας σχεδον απαράβατος νόμος της ελληνικής δημοσιογραφίας είναι θαρρώ και ο εξής: Αν κάποιος επώνυμος δώσει συνέντευξη και τύχει και αναφερθεί έστω και παρεμπιπτόντως στη γλώσσα από συντηρητική-κινδυνολογική σκοπιά (η γλώσσα μας απειλείται, τα γκρίκλις τούτο και κείνο κτλ.) ο δημοσιογράφος με μαθηματική ακρίβεια θα διαλέξει αυτή την αναφορά για τίτλο της όλης συνεντευξης.

Ο νόμος επιβεβαιώθηκε στην πρόσφατη συνέντευξη της Γιώτας Νέγκα στο Πρωταγών, που πήρε τον τίτλο «Ας σώσουμε το μεγαλείο της γλώσσας μας«.

Σε σχετική συζήτηση κάπου στο Φέισμπουκ, ο γλωσσολόγος Γιάννης Ανδρουτσόπουλος πρότεινε την ονομασία «Νόμος του γλωσσικού πανικού», που μου φαίνεται εύστοχη.

* Σε άρθρο για τη σιδηροδρομική τραγωδία στις ΗΠΑ διαβάζουμε ότι διήλθαν από την πόλη τάδε και λιγο πιο πριν ότι  «Στις φωτογραφίες που έδωσαν στη δημοσιότητα το υπουργείο Μεταφορών της πολιτείας και η αστυνομία διακρίνονται τουλάχιστον 2 συρμοί να έχουν πέσει και από τις δύο πλευρές της γέφυρας πάνω στο οδόστρωμα στον κεντρικό αυτοκινητόδρομο…»

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αιωνίως θνήσκουσα γλώσσα, Βουλή, Λογοπαίγνια, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μηχανική μετάφραση | Με ετικέτα: , , | 173 Σχόλια »

Θρασύβουλα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 4 Νοέμβριος, 2017

Ο τίτλος του σημερινού μας πολυσυλλεκτικού άρθρου είναι παρμένος από ένα μεζεδάκι της πιατέλας, που θα το συζητήσουμε παρακάτω. Να πω όμως ότι επειδή χτες είχα πάει μια μικρή εκδρομή δεν παρακολούθησα τη συζήτηση στη Βουλή περί ανομίας, αλλιώς θα μπορούσαν και τα μεζεδάκια μας σήμερα να ονομαστούν «άνομα». Αλλά δεν θέλω να μπω στη συζήτηση για το τι είναι ανομία και τι υποκρισία.

* Και ξεκινάμε με ένα που αφορά την επέτειο της 28ης Οκτωβρίου και θα ταίριαζε περισσότερο στο άρθρο της περασμένης εβδομάδας.

Βλέπετε, με την ευκαιρία της επετείου, το παράρτημα Ηνωμένου Βασιλείου της κυπριακής (δεξιότατης) φοιτητικής παράταξης «Πρωτοπορία» έβγαλε μια ανακοίνωση-περιβόλι στο Φέισμπουκ, όπου παρουσιάζει τον θρασύτατο Μουσολίνι να δίνει διαταγές στον… Ντούτσε και όπου πληροφορούμαστε πως το ζητούμενο ήταν η διέλευση του γερμανοϊταλικού στρατού, ενώ στο τέλος, μέσα στο γενικό αλαλούμ, φωνάζουν κι ένα ζήτω για το 1821.

Προσέξτε ότι για μιαν ακόμα φορά χρησιμοποιείται σαν βρισιά παντός καιρού το «ανιστόρητος» (ή έστω «ανιστόριτος» στην εδώ παραλλαγή). Η τόση κατάχρηση αυτής της λέξης τείνει να τη μεταβάλει σε κοτσανικό δείκτη -δηλαδή, όποιος τη χρησιμοποιεί θα λέει μάλλον κοτσάνες.

Οι υπογραμμίσεις δεν είναι δικές μου και δεν επισημαίνουν όλα τα στραβοπατήματα του κειμένου. Μεταξύ άλλων, σημειώστε και την εναύξητη προστακτική «ανέλαβε επιτέλους τις ευθύνες σου».

* Κι ένα γλωσσικό-μεταφραστικό, που το επισημαίνει φίλος σε μέιλ του:

Ένα μεζεδάκι που το έχω δει αρκετές φορές όταν κατεβαίνω στον Πειραιά απ’ την παραλιακή αλλά το ξεχνάω μετά.

Στο δρόμο αυτόν γίνονται (ή γίνονταν) έργα για την επέκταση του τραμ προς τον Πειραιά. Συνήθως όταν υπάρχουν έργα στο δρόμο βλέπαμε μέχρι τώρα μια προειδοποίηση για «έργα επί της οδού» ή σε πιο σύγχρονη έκδοση «έργα σε εξέλιξη» (που έπιανε και έργα που δεν ήταν ντε και καλά στο δρόμο πάνω). Εκεί λοιπόν η εταιρία που ανέλαβε τα έργα του τραμ έκανε απευθείας μετάφραση από το αγγλικά: «έργα σε πρόοδο». Ίσως επειδή η J&P (Ιωάννου & Παρασκευαΐδης) που τα έχει αναλάβει είναι κυπραίικη…

Αναρωτιέμαι αν στην Κύπρο η αντίστοιχη πινακίδα προειδοποιεί για «Έργα σε πρόοδο».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Απορίες, Βουλή, Δημοτικά τραγούδια, Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , , | 154 Σχόλια »

Εξωγήινα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 14 Οκτώβριος, 2017

Ο τίτλος του σημερινού πολυσυλλεκτικού άρθρου μας με τα φαιδρά και τα παράλογα, κυρίως γλωσσικά, που μάζεψα ή που μου στείλατε την προηγούμενη βδομάδα είναι βέβαια παρμένος από τη συζήτηση του νομοσχεδίου για τη διόρθωση της ταυτότητας φύλου στη Βουλή, και ειδικότερα από την ομιλία του Κ. Μητσοτάκη, αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης, ο οποίος, θέλοντας να επιχειρηματολογήσει για την ανάγκη να υπάρχει κάποιο επιπλέον στάδιο ελέγχου πριν από τη διόρθωση της ταυτότητας φύλου, είπε ότι είχε συζητήσει με έναν γιατρό ο οποίος του αφηγήθηκε την εξής ιστορία:

Μου διηγήθηκε, λοιπόν, μια ιστορία για ένα νέο παιδί, ο οποίος τον βρήκε και του ζήτησε να συνηγορήσει στην αλλαγή φύλου, επειδή ανέβηκε στον Υμηττό και του το είπε ένας εξωγήινος. Πραματική ιστορία, κύριε Υπουργέ.

Φυσικά έπεσε πολύ γέλιο και στην αίθουσα της Βουλής και στα κοινωνικά μέσα, με μιμίδια όπως αυτά που βλέπετε αριστερά.

Οπότε, εκεί ψηλά στον Υμηττό δεν υπάρχει απλώς κάποιο μυστικό, όπως επέμενε η Νανά Μούσχουρη, υπάρχουν και εξωγήινοι που σε πείθουν να αλλάξεις φύλο. Από τις διάφορες ατάκες που κυκλοφόρησαν, γέλασα περισσότερο με εκείνην που παρουσιάζει τον Κ. Μητσοτάκη να δεσμεύεται ότι «μέσα σε ένα μήνα θα έχουμε καθαρίσει τον Υμηττό από εξωγήινους», υπαινιγμός για τη δήλωσή του ότι θα καθαρίσει τα Εξάρχεια.

Το αστείο έχει και τη σοβαρή πλευρά του, που είναι ότι η χρήση τέτοιων γελοίων επιχειρημάτων υποτιμάει βαθύτατα τα άτομα που θέλουν να κάνουν διόρθωση ταυτότητας φύλου. Κάτι άλλωστε που συνέβη και με επιχειρήματα αλλων στελεχών της ΝΔ, όπως ότι «οι ισοβίτες θα κάνουν αλλαγή ταυτότητας φύλου για να μετάγονται στις γυναικείες φυλακές» (αυτό το είπε ο Άδωνης) ή ότι κάποιοι θα αλλάζουν ταυτότητα φύλου για να αποφεύγουν τη στράτευση.

Αλλά με την ίδια λογική, αφού είναι γνωστό ότι πολλοί γάμοι είναι εικονικοί, ενώ τα τελευταία χρόνια έχουν εμφανιστεί και εικονικά διαζύγια -για φορολογικούς λόγους- γιατί να μην μπει προϋπόθεση για τον γάμο ή για το διαζύγιο μια γνωμάτευση εμπειρογνωμονα ο οποίος θα βεβαιώνει ότι διέγνωσε ειλικρινή επιθυμία των δύο ενδιαφερομένων να παντρευτούν ή, αντίστοιχα, να χωρίσουν;

Τέλος πάντων, στο σαββατιάτικο άρθρο συνηθως δεν σχολιάζω επί της ουσίας, οπότε ας μην το συνεχίσω -περναμε στα μεζεδάκια μας.

* Φίλος που παρακολουθεί τη γλωσσικήν επικαιρότητα, μου έστειλε χρονογράφημα του Πέτρου Μανταίου στο οποίο χρησιμοποιείται ο όρος «δουξουδουά» για την επιλογή «Δ.Ξ/Δ.Α.» (Δεν ξέρω / Δεν απαντώ) των δημοσκοπήσεων και με ρώτησε αν είναι καινούργιος ο όρος. Όχι ακριβώς, αφού το slang.gr τον έχει καταγράψει πριν από τρία χρόνια.

* Μια άλλη φίλη, που έχει το περίεργο χόμπι να παρακολουθεί τις επιστολές αναγνωστών της Καθημερινής, μου έδειξε μια επιστολή με γλωσσικό ενδιαφέρον:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Ευπρεπισμός, Καβαφικά, Μαργαριτάρια, Μεταγραφή ξένων ονομάτων, Μεζεδάκια, Μουστάκια της Τζοκόντας, Φωτογραφίες | Με ετικέτα: , , , , , , | 153 Σχόλια »

Προπρωτομαγιάτικα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 29 Απρίλιος, 2017

Δεν είναι ό,τι το πιο εύηχο αυτή η επανάληψη του /pro/ στην αρχή της λέξης αλλά δεν έβρισκα άλλον τίτλο για το σημερινό μας άρθρο. Πάντως, ο τίτλος που διάλεξα έχει το πλεονέκτημα ότι μας βοηθάει να φτάσουμε τα 5 εκατομμύρια λέξεις για να μας χαρίσει το ΔΝΤ το χρέος και να τρώμε με χρυσά κουτάλια -και εκτός αυτού είναι και ακριβής αφού φέτος η Πρωτομαγιά κάνει τριήμερο, το οποίο θα εκμεταλλευτώ για μια εκδρομή στο περβόλι με τις φοράδες.

* Tο περασμένο σαββατοκύριακο είχαμε γαλλικές προεδρικές εκλογές, το επόμενο σαββατοκύριακο έχουμε γαλλικές προεδρικές εκλογές, τούτο εδώ είναι το ανάμεσα, που δεν έχουμε -όπως δεν θα έχουμε και στα επόμενα διακόσα πενήντα, εκτός απροόπτου. Αλλά η εκλογική αναμέτρηση παραμένει ψηλά στην επικαιρότητα. Πολύ συζητήθηκε στα κοινωνικά μέσα η διαφορά ηλικίας του Εμανουέλ Μακρόν από τη σύζυγό του, πολύ λιγότερο βέβαια από του Τραμπ με την πρώτη κυρία των Ηνωμένων Πολιτειών.

Ανάμεσα σε όσα γράφτηκαν από επώνυμους, ένα από τα πιο ανόητα ήταν και το τουήτ του Νίκου Δήμου.

Ενδιαφέρον είναι ότι ύστερα από την κατακραυγή που προκάλεσε το ανόητο σχόλιό του, ο Ν.Δ. το απέσυρε και ζήτησε συγγνώμη. Αλλά το καταχωρούμε στα μεζεδάκια επειδή αποτελεί και μια (μικρούλα, έστω) επιβεβαίωση του νόμου του Μέφρι.

Διότι βέβαια, ο Ν. Δήμου, που τον εκτιμώ και τον διαβάζω, στην ίδια παράγραφο όπου αποκαλεί αμόρφωτον κάποιον άλλο, διαπράττει ο ίδιος ορθογραφικό λάθος -η κνίτισσα, όπως και η μαγείρισσα, η αρχόντισσα και η βασίλισσα και όλα τα ανάλογα θηλυκά ουσιαστικά, γράφεται με δύο σίγμα. Θα μου πείτε ότι το ένα ορθογραφικό λάθος (ή και τα ορθογραφικά λάθη γενικώς) δεν είναι δείκτης αμορφωσιάς -και θα συμφωνήσω. Και άλλα δεν είναι.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in τούρκικα, Βουλή, Γαλλία, Γκας Πορτοκάλος, Εκλογές, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , , | 166 Σχόλια »

Το 18,33% του ουρανού

Posted by sarant στο 8 Μαρτίου, 2017

Το σημερινό άρθρο είναι επικαιροποιημένη επανάληψη ενός παλιότερου, προπέρσινου -και μάλιστα επανάληψη επανάληψης, αφού και το προπέρσινο ήταν επίσης επικαιροποιημένη επανάληψη ενός άρθρου του 2013. Αλλά αυτή η ανακύκλωση δεν γίνεται επειδή το παλιότερο άρθρο είχε περάσει απαρατήρητο, ούτε επειδή δεν προλαβαίνω να γράψω φρέσκο, αλλά επειδή πιστεύω ότι πρόκειται για ένα ζήτημα που εξακολουθεί να μην έχει διευθετηθεί και που πρέπει να διευθετηθεί, οπότε δεν βλάφτει να το επαναλαμβάνω. Βέβαια, πρέπει να το πω, λίγοι συμφωνούν μαζί μου -αλλά τι να κάνουμε, θα το αντέξω.

Σήμερα έχουμε 8 Μαρτίου, την παγκόσμια μέρα της γυναίκας, οπότε αναδημοσιεύω το προπέρσινο άρθρο μου. Επικαιροποιημένο, αφού τα στοιχεία σε σχέση με τη συμμετοχή των γυναικών στη Βουλή και στην κυβέρνηση έχουν αλλάξει από τότε, δεδομένου ότι μεσολάβησαν οι εκλογές του Σεπτεμβρίου 2015.  Βέβαια, οι ταχτικοί θαμώνες του ιστολογίου θα έχετε μάλλον τοποθετηθεί ήδη -αλλά τίποτα δεν σας εμποδίζει να επαναλάβετε την άποψή σας, αν δεν βαριέστε, χώρια που δεν αποκλείεται να έχετε σε κάποιο σημείο μεταβάλει άποψη.

Σύμφωνα με το γνωστό ρητό, «Οι γυναίκες είναι το μισό του ουρανού». Εδώ θα ταίριαζε το χαριτολόγημα που λέγαμε στα φοιτητικά μου χρόνια («το άλλο μισό στην Κίνα βρίσκεται»), και θα ταίριαζε επειδή το ρητό έχει κινέζικη προέλευση, αφού αν δεν κάνω λάθος το είπε ο Πρόεδρος Μάο. Μάλιστα, η αρχική μορφή είναι: «Οι γυναίκες κρατάνε το μισό του ουρανού». Είτε έτσι είτε αλλιώς, η φράση «μισό του ουρανού» έχει καθιερωθεί διεθνώς, μάλιστα μια διεθνής ΜΚΟ που προωθεί την ισότητα των φύλων λέγεται Half the sky movement. Το μισό του ουρανού στη θεωρία, στην πράξη αρκετά λιγότερο, καθώς σε όλες σχεδόν τις χώρες του κόσμου οι γυναίκες έχουν λειψή εκπροσώπηση στα κέντρα λήψης αποφάσεων και στους κρατικούς θεσμούς, ιδίως στα υψηλά κλιμάκια. Οπότε, δεν μπορούμε να μιλάμε για το μισό του ουρανού -ένα 20% μπορεί να είναι πιο κοντά στην πραγματικότητα.

Στη χώρα μας, η υποεκπροσώπηση των γυναικών είναι σοβαρή και μόνιμη. Ακόμα χειρότερα, στη Βουλή που προέκυψε από τις εκλογές του Σεπτεμβρίου 2015 ο αριθμός των γυναικών μειώθηκε αισθητά σε σύγκριση με τη Βουλή του Ιανουαρίου 2015: αυτή τη στιγμή έχουμε μόνο 55 γυναίκες επί συνόλου 300 βουλευτών (ποσοστό 18,33%), ενώ στη βραχύβια βουλή των πρώτων μηνών του 2015 είχαμε 70 (23,3%) που είναι και το ρεκόρ από καταβολής ελληνικού κράτους. Η σημερινή επίδοση είναι χειρότερη ακόμα και από τη Βουλή του Ιουνίου 2012, που είχε 63 γυναίκες (ποσοστό 21%) και λίγο μόνο καλύτερη από τον αριθμό του 2009 (52 γυναίκες). Εννοείται ότι στα παλαιότερα χρόνια ο αριθμός των γυναικών ήταν ακόμα μικρότερος.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Δύο φύλα, Επαναλήψεις, Επετειακά | Με ετικέτα: , , , | 272 Σχόλια »

Τσικνοσαββατιάτικα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 18 Φεβρουαρίου, 2017

Προχτές ήταν η Τσικνοπέμπτη, χτες η Τσικνοπαρασκευή (και το ρίξαμε έξω στο ιστολόγιο μελετώντας την επιρροή του Κωστή Παλαμά στην ελληνική ποίηση), σήμερα Τσικνοσάββατο -και βρήκαμε τίτλο για τα μεζεδάκια μας πλάθοντας ταυτόχρονα μια λέξη, μήπως και φτάσουμε τα 5 εκατομμύρια και μας σβήσει το χρέος ο Σόιμπλε.

* Και ξεκινάμε. Είναι γνωστό πως ο Ευκλείδης Τσακαλώτος κάνει λάθη στα ελληνικά, αλλά τούτο εδώ, από ρεπορτάζ του Χάφιποστ για συνέντευξή του μάλλον στον δημοσιογράφο θα το χρεώσω, αφού δεν παρατίθενται λόγια του υπουργού εντός εισαγωγικών:

Ειδικότερα, ο κ. Τσακαλώτος εξήγησε ότι η Αθήνα επιδιώκει να επιτυγχανθεί πολιτική λύση σε όλο το πακέτο στη συνεδρίαση του Eurogroup στις 20 Φεβρουαρίου υπογραμμίζοντας ότι τόσο ο κ. Μοσκοβισί όσο και ο κ. Ντάισελμπλουμ, έντιμα προσπαθούν να συμβάλλουν ώστε αυτή να βρεθεί.

Επιτυγχάνω βέβαια, όχι όμως «να επιτυγχανθεί», αλλά να επιτευχθεί. Κερασάκι το διπλό λ στο «να συμβάλουν» που εγώ θα το έβαζα με ένα, παρόλο που στέκει και ως διαρκές. Προσπαθούν να βοηθήσουν, πιο στρωτό είναι από το «προσπαθούν να βοηθούν.

carol* Τυποποιημένο καρτελάκι του σωματείου ταξί που είδε και φωτογράφισε (όχι πολύ καλά) φίλος σε ταξί της Θεσσαλονίκης.

Το ταξί δεν διαθέτει μηχανισμό πληρωμής καρτών (POS), ήγουν στα αγγλικά does not have a carol payment mechanism (POS).

Το μπέρδεμα του ol με το d είναι κλασικό -τον παλιό καιρό που υπήρχαν διευθύνσεις ηλεταχυδρομείου της hol.gr ήταν συνηθισμένο λάθος να γράφονται hd.gr. Εδώ έχουμε το αντίστροφο.

Σε κανένα δεκαήμερο που θα είμαι Θεσσαλονίκη για τρεις μέρες, θα αποφύγω να πληρώσω το ταξί με κάλαντα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Εφημεριδογραφικά, Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , , , , | 306 Σχόλια »

Εντολοδόχα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 21 Ιανουαρίου, 2017

Τα σημερινά μεζεδάκια τα ονόμασα έτσι για να τιμήσω ένα ωραίο μαργαριτάρι που ακούστηκε πριν απο μερικές μέρες στη Βουλή. Θα μπορούσα να τα πω και «παγωμένα» διότι εδώ στη Λοθαριγγία έχουμε κύμα ψύχους ή ίσως «τραμπαλισμένα» αφού την ώρα που γράφονται ορκίζεται ο Ντόναλντ Τραμπ με προσκεκλημένους, ανάμεσα στ’ άλλα (διάβασα και δεν διαψεύστηκε) το ζεύγος Πατούλη (θα είναι μέλη στην ίδια οργάνωση προώθησης του καλού γούστου) και τον τραγουδιστή Βαλάντη (εδώ η επιστήμη σηκώνει τα χέρια ψηλά). Ωστόσο, «τραμπαλισμένα» είχα πει τα μεζεδάκια αμέσως μετά την εκλογή του Τραμπ, οπότε προτίμησα τα εντολοδόχα.

* Ξεκινάμε όμως με ένα μεζεδάκι που ξεχάστηκε την προηγούμενη βδομάδα -έχει δηλαδή παλιώσει λίγο αλλά νομίζω πως δεν έχει μπαγιατέψει.

Σε αθλητικόν ιστότοπο διαβάζουμε για τον Κολομβιανό ποδοσφαιριστή Ιμπάρμπο του Παναθηναϊκού, ο οποίος δεν είχε γυρίσει από τη χριστουγεννιάτικη άδειά του (δεν ξέρω αν στο μεταξύ επέστρεψε ή όχι):

Το εστιατόριο «La Casa De Socorro», που εδράζεται στο προάστιο Καρταγένα, στην πόλη Μπογκοτά της Κολομβίας, ανάρτησε μία φωτογραφία με τον Ιμπάρμπο, στο επίσημο προφίλ που διατηρεί στο Facebook.

Εδώ, όπως επισήμανε φίλος στο Facebook, υπάρχει διπλό λάθος. Το εστιατόριο υπάρχει, και λέγεται έτσι, και πράγματι βρίσκεται στην Καρταχένα (και όχι Καρταγένα), μόνο που η Καρταχένα δύσκολα θα μπορούσε να χαρακτηριστεί… προάστιο της Μπογκοτά, αφού απέχει… 665 χιλιόμετρα από τη Μπογκοτά -αεροπορικώς, μάλιστα, διότι αν πάμε οδικώς θα διανύσουμε πάνω απο 1000 χιλιόμετρα. Και γενικά δύσκολα θα χαρακτηριζόταν προάστιο η Καρταχένα, αφού έχει πληθυσμό κάπου 1 εκατομμύριο.

Αυτό ήταν το γεωγραφικό μαργαριτάρι, υπάρχει όμως και γλωσσικό, αφού το εστιατόριο εδρεύει στην Καρταγένα (σε πιο στρωτά ελληνικά: βρίσκεται στην Καρταχένα) -δεν εδράζεται! Εδράζομαι θα πει «στηρίζομαι».

* Σε άρθρο για τα μεγάλα έργα που γίνονται αυτή την περίοδο σε ολόκληρο τον κόσμο, διαβάζουμε για ένα έργο στην Κίνα, ότι «περιλαμβάνει την κατασκευή τριών τεράστιων καναλιών, τα οποία θα μεταφέρουν νερό πάνω από 11 εκατομμύρια άνθρωποι στην πρωτεύουσα της Κίνας».

Υποθέτω ότι θα μεταφέρουν νερό σε πάνω από 11 εκατ. ανθρώπους -και ελπίζω η ασυνταξία να οφείλεται σε κάποια διόρθωση που έμεινε στη μέση, απλώς και να μην είναι ένδειξη προϊούσας ακλισιάς.

Αλλά, αναρωτιέμαι, γιατί «projects» στον τίτλο; Για έργα πρόκειται, που έχουν ξεκινήσει και βρίσκονται σε φάση κατασκευής. Υπάρχουν ίσως κάποιες περιπτώσεις όπου υπάρχει κάποια άλλη ελληνική απόδοση για τη λέξη project, εδώ όμως σαφώς έχουμε έργα (προσωπικά, εγώ το project το μεταφράζω σχεδόν απαρεγκλίτως «έργο»).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Γεωγραφία, Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , | 175 Σχόλια »

Προϋπολογισμένα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 10 Δεκέμβριος, 2016

Τώρα που γράφω αυτές τις γραμμές γίνεται στη Βουλή η συζήτηση για τον προϋπολογισμό -ο οποίος, με βάση το πρόγραμμα, θα ψηφιστεί αύριο το βράδυ- κι αυτό μού δίνει τον τίτλο για τα σημερινά μεζεδάκια, παρόλο που μέχρι τώρα δεν έχω ακούσει κάποιο αξιομνημόνευτο μαργαριτάρι.

Αν και μόλις το έγραψα αυτό άκουσα τον κ. Σαλμά της ΝΔ να λέει «κύριε υπουργέ δεν είμαστε αμπορίτζιναλ» και μπορώ να πω ότι κάπως με πείραξε -δεν φτάνει που οι καημένοι οι Αβορίγινες έχουν τραβήξει τα πάνδεινα από τους λευκούς της Αυστραλίας, έχουν και δήθεν μορφωμένους και πολιτισμένους να τους χλευάζουν. Αλλά ας είναι.

* Η είδηση ενδιαφέρουσα, ο τίτλος μαργαριταρένιος: Στίχοι του Ρίτσου διαβάζουν στο μετρό της Στοκχόλμης.

Τι (και πώς) διαβάζουν οι στίχοι, δεν μας το λέει το άρθρο..

* Φίλος μου στέλνει μια είδηση, την αναγγελία του θανάτου ενός Βρετανού ηθοποιού, του Πίτερ Βόγκαν, «ο οποίος πρόσφατα ενσάρκωσε τον Αίμον Ταργκάρυεν, τον Μέιστερ στη Νυχτερινή Φρουρά του Μαύρου Κάστρου»

Επειδή μέχρι σχετικά πρόσφατα νόμιζα ότι το Game of Thrones είναι βιντεοπαιχνίδι, δεν ξέρω τι είναι και πώς προφέρονται ο Μέιστερ και ο Αίμον, ξέρω όμως ότι το επώνυμο Vaughan δεν προφέρεται Βόγκαν, αλλά Βον, με μακρό το ο, γι’αυτό και το έγραφαν παλιότερα και Βων.

* Κατά την ορολογία του ιστολογίου, καραβίδες λέγονται οι προτάσεις που περιέχουν αλλεπάλληλα πραγματολογικά λάθη (για την προέλευση του όρου, δείτε ένα παλιό μας άρθρο).

Το ιστολόγιο αρέσκεται να ψαρεύει καραβίδες, όμως είναι σχετικά σπάνιες. Κι έτσι, με χαρά μου ψάρεψα τις προάλλες μια μεσαίου μεγέθους καραβίδα σε άρθρο της Λιάνας Κανέλλη, όπου γίνεται λόγος για το Καλίνινγκραντ:

Το σφηνωμένο μεταξύ Εσθονίας και Πολωνίας κομμάτι ρώσικης εδαφικής κυριαρχίας, γενέθλια και ταφική πατρίδα του Καντ, αποκομμένο μετά την ενδόρηξη της Σοβιετικής Ενωσης από τη σημερινή Ρωσία, είναι το άμεσα συνορεύον έδαφός της, με την ΕΕ και το ΝΑΤΟ …  Το ΝΑΤΟ απ’ τις βαλτικές χώρες και την Πολωνία ως τη Βουλγαρία και οι Ρώσοι εκτός Καυκάσου και Μαύρης Θάλασσας, μέχρι το Καλίνινγκραντ (μετονομασία του ανατολικοβαυαβρικού Κρόνενμπουργκ προς τιμήν του μπολσεβίκου Μιχαήλ Καλίνιν, μετά τη συμφωνία του Πότσδαμ),

Ας προσέξουμε τον τύπο «ενδόρηξη» που αποδίδει το αγγλικό implosion, και μετά ας περάσουμε στην καραβίδα κι ας αρχίσουμε να μετράμε λάθη.

Σαν προοίμιο, το Καλίνινγκραντ (η πόλη και η επαρχία της) δεν είναι σφηνωμενο «μεταξύ Εσθονίας και Πολωνίας», αλλά μεταξύ Λιθουανίας και Πολωνίας. Η Εσθονία είναι αρκετές εκατοντάδες χιλιόμετρα πιο πάνω, αφού μετά τη Λιθουανία μεσολαβεί και η Λετονία.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Εκδηλώσεις, Κοτσανολόγιο, Λουξεμβούργο, Μαργαριτάρια, Μεταμπλόγκειν, Μεζεδάκια, Περιαυτομπλογκίες | Με ετικέτα: , , , , , , | 237 Σχόλια »

Θηλυκή ταυτότητα γένους αρσενικού (της Αγγέλικας Ψαρρά)

Posted by sarant στο 18 Νοέμβριος, 2016

Το σημερινό άρθρο είναι αναδημοσίευση ενός πρόσφατου άρθρου της Αγγέλικας Ψαρρά στην Εφημερίδα των Συντακτών, για ένα θέμα που μας έχει και εδώ απασχολήσει πολλές φορές -τους έμφυλους τύπους των επαγγελματικών θηλυκών και ειδικότερα τον τύπο «η βουλεύτρια». Προκαταβολικά ζητώ συγνώμη από τους τακτικούς σχολιαστές, για τους οποίους το σημερινό θέμα είναι γνωστό -αλλά έχει και η μάθηση μάνα.

Όπως θα έχουν διαπιστώσει όσοι διαβάζουν συχνά το ιστολόγιο, είμαι ένθερμος οπαδός των έμφυλων τύπων και θεωρώ ότι η χρήση τους είναι ένα μικρό αλλά απαραίτητο βηματάκι στην κατεύθυνση της ισότητας των φύλων. Επειδή μέχρι πριν από καναδυό γενιές τόσα και τόσα επαγγέλματα, λειτουργήματα και αξιώματα ήταν άβατο για τις γυναίκες, τα αντίστοιχα επαγγελματικά θηλυκά ονόματα δεν υπάρχουν ή δεν έχουν τριφτεί στη χρήση, κι έτσι ξενίζουν. Χρησιμοποιούνται έτσι επίκοινοι τύποι (δηλαδή για το θηλυκό χρησιμοποιείται ο αρσενικός τύπος: η βουλευτής, η δικαστής κτλ.) οι οποίοι κατά τη γνώμη μου αποτελούν μιαν ωραιότατη μπούρκα που κρατάει τις γυναίκες αόρατες.

Δεν είναι όλες οι περιπτώσεις ίδιες, βέβαια. Στα ουσιαστικά σε -ος, όπου υπάρχουν θηλυκοί τύποι στη γλώσσα μας (π.χ. η μέθοδος) θα δεχτούμε τους επίκοινους τύπους (π.χ. η πρωθυπουργός, αν και θα το λέμε φοβάμαι για ξένες πρωθυπουργούς διότι με τη μαύρη καθυστέρηση που μας δέρνει θα αργήσουμε πολύ να αποκτήσουμε και εκλεγμένη ελληνίδα πρωθυπουργό πλάι στην υπηρεσιακή κυρία Θάνου) Στα ουσιαστικά σε -τής, αντίθετα, οι επίκοινοι τύποι είναι τελείως αδικαιολόγητοι.

Ποιον έμφυλο τύπο; Για την περίπτωση των γυναικών που εκλέγονται στη Βουλή υπάρχουν δυο δυνατότητες να δηλωθεί ο έμφυλος τύπος: υπάρχει ο τύπος βουλεύτρια, που είναι και ο ομαλός ελληνικός τύπος για τα ονόματα της κατηγοριας αυτής (ποιητής-ποιήτρια, νοσηλευτής-νοσηλεύτρια, εκπαιδευτής-εκπαιδεύτρια), αλλά υπάρχει και ο τύπος σε -ίνα, ένα επίθημα που έχει γενική χρήση. Παλιότερα είχα δείξει την προτίμησή μου στον τύπο «βουλευτίνα», τώρα χρησιμοποιώ και τους δύο περίπου αδιάφορα και εναλλάξ. Οι ενστάσεις για τον τύπο «βουλευτίνα» είναι ότι παλιότερα το -ίνα δήλωνε τη σύζυγο του (άντρα) βουλευτή (πρβλ. «να με λένε δημαρχίνα κι ας πεθαίνω από την πείνα»), ότι έχει μια μικρή δυσκολία στη γενική πληθυντικού και ότι κάποιοι θεωρούν υποτιμητικούς τους τύπους σε -ίνα. Οι αντιρρήσεις για τον τύπο «βουλεύτρια» είναι πως ακούγεται υπέρ το δέον λόγιος σε κάποιους και ότι ξενίζει επειδή δεν έχει χρησιμοποιηθεί πολύ -είναι όμως τύπος απολύτως ομαλός. Νομίζω ότι μπορούμε να χρησιμοποιούμε και τους δύο τύπους, σε επισημότερο ύφος τη ‘βουλεύτρια’, σε οικειότερο/προφορικό τη ‘βουλευτίνα’.

Το περίεργο είναι ότι ο τύπος «βουλεύτρια» προκαλεί οργισμένες αντιδράσεις σε διάφορους άντρες, και μάλιστα σε όλο το πολιτικό φάσμα. Οι ακροδεξιοί του Στόχου θεωρούν ένδειξη αγραμματοσύνης τον τύπο «βουλεύτρια» (είναι πολύ χαρακτηριστικό αυτό που γράφουν: μήπως τις μπέρδεψαν με τις χορεύτριες; ), αλλά και στέλεχος του ΣΥΡΙΖΑ πρόπερσι είχε εξαπολύσει δριμύτατη επίθεση στη βουλευτίνα του κόμματός του Αφροδίτη Σταμπουλή, επειδή χρησιμοποιούσε τον τύπο «βουλεύτρια». Αλλά και το πρόσφατο άρθρο της Αγγ. Ψαρρά προκάλεσε ρίγη ιερής αγανάκτησης σε κάποιους πολύ αριστερούς αγωνιστές του πληκτρολογίου, που έγραψαν για το άρθρο που θα διαβάσετε ότι «η ‘μπατσίνα’ της φασιστικής πολιτικής ορθότητας λίγο ως πολυ χαρακτηρίζει ως αναγνώστες του ‘΄Στόχου’ όσους δεν χρησιμοποιούν την λέξη ‘βουλεύτρια'».

Για να ενοχλεί τόσο αυτός ο τύπος, μάλλον αξίζει να τον χρησιμοποιήσουμε.

Μια τελευταία παρατήρηση: κακώς συνδέεται (από κάποιον που την άποψή του παραθέτει η Αγγ.Ψαρρά) ο τύπος «βουλεύτρια» με τη Ζωή Κωνσταντοπούλου. Όπως θα θυμάστε ίσως, δεν είχε ποτέ της, όσο ήταν ΠτΒ, χρησιμοποιήσει τον έμφυλο τύπο, προτιμούσε -άστοχα, αν με ρωτήσετε- την άκομψη κατά τη γνώμη μου προσφώνηση «κυρίες βουλευτές και κύριοι βουλευτές» (ή αντίστροφα, δεν θυμάμαι).

ΘΗΛΥΚΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΓΕΝΟΥΣ ΑΡΣΕΝΙΚΟΥ (της Αγγ.Ψαρρά)

Δύο πρόσφατα γεγονότα -ψυχρολουσίες, καλύτερα- στάθηκαν αφορμή για το σημερινό σημείωμα: το πρώτο είναι ο ανασχηματισμός και τα όσα σιχαμερά ακούστηκαν και γράφτηκαν για τη νέα υπουργό Εργασίας, αν μάλιστα συγκριθούν με την ασυλία που φάνηκε πως απολαμβάνει ο νέος υφυπουργός Παιδείας.

Το δεύτερο είναι, προφανώς, η εκλογή Τραμπ: η πολιτική παραμένει διεθνώς προνομιακό πεδίο για την άνθηση ενός απροκάλυπτου σεξισμού.

Αλλά οι σεξιστικές συμπεριφορές που κραυγάζουν το όνομά τους τροφοδοτούν -και τροφοδοτούνται από- χαμηλόφωνες αντιστάσεις στην πολιτική παρουσία των γυναικών, αντιστάσεις ικανές να περνούν απαρατήρητες. Εύγλωττο παράδειγμα οι πρόσφατες τύχες μιας φαινομενικά ανώδυνης λέξης.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναδημοσιεύσεις, Βουλή, Επαγγελματικά θηλυκά, Θηλυκό γένος, Μουστάκια της Τζοκόντας | Με ετικέτα: , , , , , | 307 Σχόλια »