Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘Βουλή’ Category

Ο μπερντές των Βρετανών

Posted by sarant στο 19 Αύγουστος, 2019

Τα άρθρα που βάζω στο ιστολόγιο κάθε μέρα, τα αναδημοσιεύω και στο Φέισμπουκ όπως και στο Τουίτερ -στη μια περίπτωση αυτό γίνεται αυτόματα, στην άλλη πρέπει να το φροντίσω εγώ. Στο Φέισμπουκ γίνεται συχνά συζήτηση για τα άρθρα, αλλά ποτέ δεν φτάνει σε μεγάλο αριθμό σχολίων όπως στο ιστολόγιο -το κάθε μέσο έχει τις ιδιομορφίες του. Στο Τουίτερ πολύ πιο σπάνια γίνεται συζήτηση.

Το σημερινό άρθρο είναι εξαίρεση, με την έννοια ότι γεννήθηκε από ένα σύντομο σχόλιο που έκανα στο Φέισμπουκ, και που το συντόμεψα ακόμα περισσότερο στο Τουίτερ -όπου, να θυμίσω, το όριο είναι 280 χαρακτήρες, παναπεί καμιά σαρανταριά λέξεις, αντε 50. Είδα όμως πως το θέμα έχει αρκετό ενδιαφέρον και θα’ταν κρίμα να μην δημοσιευτεί και στο ιστολόγιο, που είναι και το πιο μόνιμο από τα τρία βήματα δημοσιευσης, κι έτσι γράφω το σημερινό άρθρο, στο οποίο ενσωματώνω πολλά πράγματα από τη συζήτηση που έγινε στην ομάδα Υπογλώσσια του Φέισμπουκ. Έτσι κι αλλιώς, εδώ δεν υπάρχει περιορισμός στην έκταση των άρθρων, και βέβαια το κοινό του ιστολογίου δεν ταυτίζεται με το κοινό του Φέισμπουκ ή του Τουίτερ -δυσκολεύομαι ακόμα να γράψω «τα κοινά», πάντως εικάζω πως η τομή των τριών συνόλων δεν θα είναι ιδιαίτερα πολυμελής.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, θα το έχετε αντιληφθεί, τα έχουν μπλέξει κάπως με το Μπρέξιτ. Η νέα κυβέρνηση των Συντηρητικών υποστηρίζει ότι θα σεβαστεί την καταληκτική ημερομηνία της 31ης Οκτωβρίου για το Μπρέξιτ, κάτι που σημαίνει στην πράξη ότι, αν δεν υποχωρήσει η Ευρωπαϊκή Ένωση, οδεύουμε προς άτακτο Μπρέξιτ, χωρίς συμφωνία δηλαδή.

Ο ηγέτης των Εργατικών, ο Τζέρεμι Κόρμπιν, σε επιστολή που έστειλε στους άλλους ηγέτες κομμάτων της αντιπολίτευσης, δήλωσε την πρόθεσή του να καταθέσει πρόταση μομφής κατά της κυβέρνησης.

Σε περίπτωση που η πρόταση αυτή στεφθεί με επιτυχία, με τη βοήθεια προφανώς «ανταρτών» βουλευτών του Συντηρητικού κόμματος, ο Κόρμπιν ζήτησε τη στήριξη των άλλων κομμάτων για να σχηματίσει κυβέρνηση αυστηρά περιορισμένου χρόνου με στόχο να συμφωνηθεί με την ΕΕ η μετάθεση της ημερομηνίας αποχώρησης, και στη συνέχεια να συγκαλέσει εκλογές ώστε να αποφασίσει ο λαός αν θέλει την αποχώρηση από την ΕΕ ή την παραμονή.

Η ιδέα του Κόρμπιν έχει τα θετικά της αλλά δεν είναι καθόλου βεβαιο πως θα εξασφαλίσει τη συμφωνία άλλων κομμάτων. Εκτός αυτού, ακόμα κι αν γινόταν ένα δεύτερο δημοψήφισμα (κάτι που μόνο η Βουλή μπορεί να αποφασίσει), το αποτέλεσμα μάλλον θα ήταν το ίδιο.

Αυτά μπορούμε να τα συζητήσουμε στα σχόλια, όμως εδώ λεξιλογούμε κι έτσι θα λεξιλογήσουμε για τον μπερντέ των Βρετανών.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Αργκό, Βουλή, Γλωσσικά ταξίδια, Γλωσσικά δάνεια, Διεθνής πολιτική, Ευρωπαϊκή Ένωση, Λαπαθιώτης, Μεγάλη Βρετανία | Με ετικέτα: , , , , , , | 115 Σχόλια »

Μεζεδάκια της ραστώνης, πρώτο μέρος

Posted by sarant στο 10 Αύγουστος, 2019

Φέτος το δεκαπενταύγουστο πέφτει στη μέση της εβδομάδας, οπότε τα δυο σαββατοκύριακα, το προηγούμενο και το επόμενο, ορίζουν το δεκαήμερο της ραστώνης, της φυγής από τ’ αστικά κέντρα, της χαμηλής αναγνωσιμότητας του ιστολογίου. Από την άλλη, δεν μπορούν όλοι να φύγουν για διακοπές, και ούτε θα επιστρέψουν όλοι στις 19 του μήνα. Το ιστολόγιο πάντως θα συνεχίσει επί των επάλξεων, έστω και με κάπως πιο ελαφρύ μενού λόγω καύσωνα.

* Σε άρθρο για την Πηνελόπη Δέλτα στο πάντα γενναιόδωρο σε μαργαριτάρια in.gr διαβάζουμε:

Σε ηλικία 21 ετών έρχεται στην Αθήνα και ο θείος της την γνωρίζει στον μεγαλέμπορο βαμβακιού Στέφανο Δέλτα και της προτείνει να τον παντρευτεί. Αν και η ίδια διαφωνεί με την οικογενειακή απόφαση και κάνει την πρώτη της αυτοκτονία, τελικά υποκύπτει.

Απόπειρα αυτοκτονίας έκανε η Πηνελόπη Δέλτα, που ήταν η πρώτη διότι υπήρξε τουλάχιστον άλλη μία, πριν από την αυτοκτονία της το 1941. Πρώτη αυτοκτονία δεν στέκει να πούμε, εκτός αν κάποιος είναι βεβαιωμένα εφτάψυχος ή έστω δίψυχος.

Στο ίδιο άρθρο, πιο κάτω, διαβάζουμε πως ο Εμμ. Μπενάκης, ο πατέρας της, συνελήφθη «ως Βενιζελικός συνομώτης».

Τέτοια γράφετε και παρασέρνετε την κ. Νίκη Τζαβέλλα και μετά βγαίνει να διορθώσει όσους γράφουν σωστά «ορκωμοσια».

* Δεν έφταναν τα γρονθοκοπήματα του φορτηγατζή (ο οποίος έτεινε ευήκοον ους στο πρωθυπουργικό ‘εγώ δεν στέλνω ελέγχους΄) στους εφοριακούς στην Κρήτη, τώρα έρχεται το Πρώτο Θέμα να καταφέρει και άλλο πλήγμα στην χτυπημένη ελέγκτρια, φορώντας της γραμματική μπούρκα, αφού την αποκαλεί «η ελεγκτής».

Ελέγκτρια, το λέει και το λεξικό.

* Το έχουμε συζητήσει πολλές φορές, αν είναι δεκτό να λέμε «στήλες» του Ολυμπίου Διός ή αν πρέπει να λέμε «στύλοι» μόνο. Το ιστολόγιο δέχεται και τους δύο τύπους και έχει επιχειρηματολογήσει σχετικά. Ωστόσο, φίλος του ιστολογίου, πηγαίνοντας να ψωνίσει κάτι σε πολυκατάστημα, βρήκε την ιδανική λύση, το συναμφότερον που λέμε.

O «στήλος», λοιπόν, συνδυάζει τα πλεονεκτήματα του στύλου και της στηλης, και τιμάται μόνον 2,99 ευρώ!

* Μπερδεύουν κάποιοι τους διδάκτορες με τους δικτάτορες, κι αυτό δίνει λαβή σε γουστόζικες προτάσεις.

Σε ιστότοπο Πατρινών ενδιαφερόντων διάβασα ένα ενδιαφέρον άρθρο για τις αναμνήσεις του Μίκη Θεοδωράκη από την Πάτρα (που, σύμφωνα με το φρικαλέο κλισέ πρέπει να είναι ντε και καλά ‘απίστευτες’!).

Ανάμεσα στ’ άλλα λοιπόν, ο Μίκης (εμφανίζεται να) λέει ότι Προδιδακτορικά έδωσα ωραίες συναυλίες με την Μαρία Φαραντούρη στο στολίδι της πόλης, το Δημοτικό θέατρο «Απόλλων».

Μετά το διδακτορικό, τίποτα, όμως.

* Όταν φτιάχνεις μιμίδια εις την ελληνικήν και κοροϊδεύεις γενικώς τη γλωσσική άγνοια και ειδικώς την άγνοια της λέξης «ανειλημμένες», καλό είναι να ξέρεις πώς γράφεται η λέξη διότι αλλιώς γελάει και το ποικιλόχρουν ερίφιον. Μέφρι ρουλζ!

* Έχουμε και δραστηριότητα της Βουλής αυγουστιάτικα, πράγμα σπάνιο, αλλά σήμερα θα ασχοληθούμε μόνο με τα γλωσσικά στραβά κι αναποδα που άκουσα και που πρόσεξα. Βέβαια, εξαιτίας της ραστώνης που λέγαμε, δεν παρακολούθησα τόσο πολύ τα κοινοβουλευτικά μας όσο αν οι συζητήσεις γίνονταν άλλη εποχή.

Και ξεκινάω αθωώνοντας τον Άδωνη.

Συγκεκριμένα, γράφτηκε σε κάποιους ιστοτόπους ότι, απαντώντας στον Αλέξη Τσίπρα, ο υπουργός Ανάπτυξης είπε: «Αν δεν το κάνετε πάει να πει ότι όσα είπατε νωρίτερα ήταν άπτερα πτερόεντα«.

Έπεα πτερόεντα, βεβαίως. Θα ήταν πολύ κωμικό να κάνει τέτοιο λάθος ο Άδωνης, που κομπάζει (όχι δικαιολογημένα, λέω εγώ) για την αρχαιοελληνική του παιδεία, αλλά για να μην τον αδικήσω κάθισα και άκουσα το βίντεο της συγκεκριμένης ομιλίας, και μπορώ να σας βεβαιώσω (δεν κράτησα το λινκ, λυπάμαι) ότι είπε «έπεα πτερόεντα». Οπότε, το φταίξιμο στον συντάκτη που δεν ξέρει καλά τα περσικά.

* Βέβαια, καθώς άκουγα την ομιλία του, σημείωσα ένα «αυτό αποκαθάρει» (αντί για το «αποκαθαίρει»). Νωρίς να πούμε ότι φτιάχτηκε καινούργιος ενεστώτας, όπως με το «καταχράζομαι».

* Ο Αλέξης Τσίπρας, πάλι, είπε ότι στο τάδε θέμα «ενέχει ο κίνδυνος». Όχι όμως. Μπορούμε να πούμε ότι κάτι «ενέχει τον κίνδυνο ότι…» ή ότι το τάδε θέμα «εγκυμονεί τον κίνδυνο…» ή ότι στο τάδε θέμα «ελλοχεύει ο κίνδυνος».

Όλα αυτά βέβαια δεν είναι και πολύ στη μητρική μας γλώσσα και γι΄αυτό τα μπερδεύουν πολλοί, κι έτσι ακούμε συχνά «ελλοχεύει τον κίνδυνο», «εγκυμονεί ο κίνδυνος» (και βγάζει κινδυνάκια) κτλ.

* Kαι μια παρωνυχίδα, επειδή όμως προέρχεται από την Υπουργό Παιδείας ταιριάζει να είμαστε λιγάκι πιο αυστηροί.

Η κ. Κεραμέως ευχαριστεί τον Κ. Μητσοτάκη για την ευκαιρία που της έδωσε «να συμβάλλει» σε αυτή την ιστορική αλλαγή (την κατάργηση του πανεπιστημιακού ασύλου, που σε μια ενδιαφέρουσα επικοινωνιακή κίνηση η κυβέρνηση το μετονόμασε σε ‘άσυλο ανομίας’).

Όμως, δεν συμβάλλει διαρκώς στην κατάργηση του ασύλου η κ. Υπουργός, άπαξ συνέβαλε. Άρα, «να συμβάλει».

Για να το καταλάβουμε καλύτερα, ας το αντικαταστήσουμε με άλλο ρήμα, περίπου συνώνυμο. Τι θα λέγατε;

Τον ευχαριστώ για την ευκαιρία να βοηθήσω σε αυτή την αλλαγή, ή

Τον ευχαριστώ για την ευκαιρία να βοηθώ σε αυτή την αλλαγή ;

Το πρώτο θα λέγαμε, άρα «να συμβάλω».

* Κι ένα μεταφραστικό, της συνομοταξίας των μηχανών.

Τα dry mouloukhia leaves αποδίδονται «στεγνό μολόχας αφήνει».

Δεν μας λέει τι αφήνει, και μας αφήνει με την απορία. Ίσως αφήνει τον πελάτη εμβρόντητο.

Παρεμπιπτόντως, ενώ είναι πολύ λογικό η mouloukhia, που είναι συστατικό της μαγκρεμπίνικης και μεσανατολίτικης κουζίνας, να είναι ίδια με τη δική μας μολόχα, βρίσκω ότι η πρώτη είναι Corchorus olitorius ενώ η δεύτερη Malva sylvestris. Βέβαια και τα δύο ανήκουν στην τάξη Μαλαχώδη και στην οικογένεια Μαλαχίδες (μπορώ να κάνω μερικά μαλαχισμένα λογοπαίγνια εδώ) οπότε είναι συγγενικά φυτά.

* Κι άλλο μεταφραστικό, από μήνυμα πσαρέματος που στάλθηκε σε φίλο, μέσω του οποίου γνωρίζουμε την ένδοξη δυναστεία των Κιν.

‘Πριν από τον θάνατο του πατέρα μου σε ένα ιδιωτικό νοσοκομείο εδώ στο Αμπιτζάν, μου τηλεφώνησε κρυφά στην κρεβατοκάμαρά του και μου είπε ότι έχει το ποσό (7,500,000.00) επτά εκατομμύρια πεντακόσιες χιλιάδες αμερικανικές Dorella, μια από τις διεθνείς τράπεζες εδώ στο Αμπιτζάν, χρησιμοποίησε το όνομά μου ως μοναδική κόρη του για τον επόμενο Κιν στην κατάθεση του ταμείου.’

Ο επόμενος Κιν είναι βέβαια ο next of kin.

* Και μια επιγραφή -έκοψα το τηλέφωνο από κάτω κι έτσι δεν μπορείτε να τηλεφωνήσετε για να βεβαιωθείτε αν ισχύει ότι το οικόπεδο έχει άδεια κατασκευής σε ισχύ.

* Σε ρεπορτάζ για τον τραγικό θάνατο της αστροφυσικού στην Ικαρία, διαβάζουμε:

Ο κύριος Καρακούκης [ο ιατροδικαστής] πρόσθεσε ότι η δρ Κρίστοφερ υπέστη σοβαρό τραυματισμό στο κεφάλι που την άφησε αναίσθητη και επέφερε ακαριαίο θάνατο.

(…)

Οι αστυνομικοί λένε ότι η 35χρονη αστροφυσικός ήταν διπλά άτυχη. Από τη μία αποκολλήθηκε ο βράχος και έπεσε στο κενό, και από την άλλη το σημείο είχε πολύ κακό σήμα κινητής τηλεφωνίας με αποτέλεσμα, όταν συνέβη το ατύχημα, να μην μπορεί να επικοινωνήσει αλλά ούτε και να βρουν το σήμα της εγκαίρως οι διασώστες.

Αλλά αν ο θάνατος ήταν ακαριαίος, πώς θα μπορούσε να επικοινωνήσει μετά το ατύχημα;

* Μιλήσαμε πιο πάνω για τις συνεδριάσεις της Βουλής αλλά ξέχασα να αναφερθώ στην αγόρευση του Κώστα Ζουράρι, ο οποίος από την προηγούμενη κοινοβουλευτική περίοδο ειδικευόταν σε αγορεύσεις με μπρίο και γεμάτες αρχαίες ή σπάνιες λέξεις.

Ο Ζουράρις ξεκίνησε παραπονούμενος ότι κάποια συνάδελφος «ληρώδης ως Ηρώδης» «μάς έβγαλε τρελούς», είπε μετά ότι και ο Κολοκοτρώνης ξεκίνησε με δέκα τρελούς μαζί με το άλογό του, κι έπειτα είπε κι άλλα, που τα ξεσηκώνω από τα πρακτικά αλλα διορθώνω κάποια λάθη του πρακτικογράφου:

Εγώ προφανώς θα μιλήσω ως κατά την επιστήμη κάποιας της Νέας Δημοκρατίας, η οποία εμφανίστηκε ληρώδης ως Ηρώδης και παστάς βεβαίως του λόγου τύπου Ilse Koch και ένα μεγάλο τμήμα συναδέλφων εδώ μας έβγαλε τρελούς.

Η αλήθεια είναι ότι το έχει πρωτοπεί ήδη στο «Υπέρ Ελευθερίας» ο Κολοκοτρώνης, διότι είπε ότι «μαζευτήκαμε οκτώ-εννιά, τα παιδιά μου, κάτι ξαδέλφια, κάτι ανίψια και μαζί με το άλογό μου εμείς οι τρελοί ήμασταν δέκα». Έτσι ήμασταν κι εμείς εδώ οι τρελοί, δέκα.

Επιστήμη θέλει η κυρία. Θα την έχει. Εδώ και ενάμιση αιώνα έχει αρχίσει βεβαίως από τον «Ιέρωνα τον Τυραννικόν» του Ξενοφώντος, έχει αρχίσει από τα «Ηθικά Νικομάχεια», συνεπώς αναρωτιόμαστε όλοι και ειδικά των ανθρωπείων επιστημών τι είναι, πού ερείδεται, πού στηρίζεται και πώς διαμορφώνεται η αυτό που λέμε τυραννική προσωπικότης, η αυταρχική προσωπικότητα, «τας αδίκους τυραννίδας» που λέει ο Θουκυδίδης ή «τας αδίκους δυναστείας», τι είναι αυτή η δυναστική, τυραννική, ολοκληρωτική προσωπικότητα, η οποία διαμορφώνεται στην πολιτική εδώ και τρεις χιλιάδες χρόνια. Το έχει λύσει τώρα η επιστήμη. Παραπέμπω. Λείπει η Υπουργός. Τα βιβλία του πατέρα μου τα έχει όλα και ο πατέρας της και ο παππούς της κυρίως. Σελίδα 390 ένθεν κακείθεν και οι τρεις πραγματείες του γεννήτορος, δηλαδή του Φρόιντ και η ψυχαναλυτική ή και η ψυχοβιολογική σχολή και η ανθρωπική βιομετρική σχολή -η δικιά μου- των τελευταίων ετών.

Η ατομική, λοιπόν, η προσωπικότητα η αυταρχική, δηλαδή Μπολσονάρου, Μητσοτάκης, Όρμπαν, όλοι αυτοί και όσοι από εσάς έχετε μία ροπήν ή τάσην προς την βαρβατίλα, δηλαδή κλειστές φυλακές, κατάργηση ασύλου, φυλακές τύπου Γ΄ και άντε γάμα και ολοκληρωτισμοί και επιτελικά σχήματα, τα οποία είναι βέβαια στρατιωτικά. Για όσους από εσάς έχετε τάσιν, ροπήν, το έχει λύσει η επιστήμη. Πάσχει μίαν πεπτωκυίαν ερωήν το ορμέμφυτόν σας. Αυτό απεφάσισε η επιστήμη. Επιστήμη δεν θέλετε; Την έχετε την επιστήμη.

Το ορμέμφυτον, λοιπόν, το οποίον είναι σύμμεικτον πάντοτε κατά τον Ξενοφώντα, πάσχει μίαν ερωήν πεπτωκυίαν, δηλαδή έχετε ήδη τάσιν, ροπήν αφελήν ή μία λυπημένη αναφροδισία, άρρενες και θήλεις μαζί, όσοι έχετε την ροπήν. Δεν την έχετε όλοι προφανώς στη δεξιά. Όσοι την έχετε, όμως, έχετε κλασική περίπτωση απισχνάσεως της ερωής σας. Ή για να χρησιμοποιήσω την ορολογία του τρισμεγίστου των Ελλήνων λογογράφων μαζί με τον Θουκυδίδη, δηλαδή του στρατηγού Μακρυγιάννη, τι υπάρχει όταν έχετε αυτήν την ροπήν, διότι έχετε αναμφισβήτητα μία μείωση της ερωής σας; Τι έχετε; Έχετε κουρασμένη ή μπατιρημένη καύλα. Αυτό έχετε. Υπάρχουν μαντζούνια, οι φακές -ο Αμφιάραος μιλάει για τις φακές, ο πατέρας μου μιλάει επίσης για τις φακές- τσουκνίδες, σπόροι κ.λπ., με τα οποία η υποβεβαθμισμένη ήδη ερωή σας θα μπορεί να επανακτήσει ποιάν τινα προεντεταμένην προβολήν, ώστε να μην έχετε προβολήν με το ρόπαλον, δηλαδή με αυτό το βάναυσο, το βίαιον με το οποίον με αυτήν την απίστευτης βιαιότητας φράση η κυρία αυτή, ασκώντας απίστευτη φραστική βία, δηλαδή συμβολικό σαδιστικό επιδειξισμό, λέει η επιστήμη, μάς έβγαλε τρελούς. Γεια σας.

Μας λέει δηλαδή, έστω και με περισπούδαστο ύφος, ότι όσοι έχουν ροπή προς τον αυταρχισμό σημαίνει πως δεν τους σηκώνεται και γι’αυτό θα πρέπει να τρώνε φακές. Δεν το βρίσκω πολύ πολιτικό επιχείρημα, ούτε πολύ επιστημονικό, και μόνο σαν οργισμένη απάντηση (του τύπου «είσαι και φαίνεσαι» των σχολικών μας χρόνων) απέναντι σε ενδεχόμενη προσβολή από προηγούμενο ομιλητή μπορώ να το δω, και πάλι χωρίς να το δικαιολογώ.

Για τον Ζουράρι έχω γράψει κάμποσες φορές στο ιστολόγιο (π.χ. εδώ με λινκ προς προηγούμενα άρθρα) και ενώ βρίσκω κάποτε γουστόζικα τα λεκτικά παιχνίδια του, δεν με γοητεύουν, ούτε χάρηκα τα μέζεα και το στεατοπυγικό. Τον συμπαθώ, και καλό είναι να καταγγέλλεται ο αυταρχισμός, αλλά θα προτιμούσα να μην παρασύρεται σε πυροτεχνήματα.

Επί του γλωσσικού, η ερωή είναι η ορμή, ας πούμε, λέξη πανάρχαια των επών. Ο ληρώδης Ηρώδης υπάρχει στον Ακάθιστο Ύμνο (ο πρακτικογράφος το έγραψε ‘λυρώδης’!). Σημειώνω με ερωτηματικό ένα «αφελήν», το οποίο δεν στέκει, «αφελή» πρέπει να είναι.

Όσο για την αναφορά στον Μακρυγιάννη, έχει δίκιο το τρολ του ιστολογίου ότι ο Μακρυγιάννης στο έργο του δεν έχει χρησιμοποιήσει αυτήν καθαυτήν τη λέξη «καύλα», από τη στιγμή όμως που έχει, πέρα από το διάσημο επεισόδιο με το «γαμώ το καυλί του», και τη φράση «τα οτζάκια καύλωναν»,  νομίζω πως στέκει η αναφορά σε μακρυγιαννική ορολογία.

* Τελικά ο Ζουράρις μας έπιασε τη μισή πιατέλα. Κλείνω με μια ακόμα πινακίδα.

Kαι πάλι έκοψα το τηλέφωνο που ήταν στην αποκάτω σειρά, οπότε δεν μπορείτε να ρωτήσετε αν το ισόγειο βρίσκεται στον Υμηττό.

Καλές βουτιές σε όσους διακοπεύουν!

 

 

Posted in Βουλή, Επιγραφές, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μιμίδια | Με ετικέτα: , , , , | 168 Σχόλια »

Τα πρώτα μεζεδάκια της νέας κοινοβουλευτικής περιόδου

Posted by sarant στο 20 Ιουλίου, 2019

Ορκίστηκαν προχτές οι βουλεύτριες και οι βουλευτές της νέας Βουλής, εκλέχτηκε Πρόεδρος και Προεδρείο, οπότε τα σημερινά μεζεδάκια είναι τα πρώτα της νέας κοινοβουλευτικής περιόδου. (Έγινε και σεισμός, αλλά προτίμησα να τον αφησω για το τέλος του άρθρου).

Έγινε και ο αγιασμός, γέμισε η αίθουσα της Bουλής με επισκόπους και ιερωμένους όλων των δογμάτων, σε μια λαμπρή τελετή που θα την ζήλευαν στην Τεχεράνη. Ιδιαίτερη εντύπωση έκανε στα κοινωνικά μέσα ο ιερέας με τη μυτερή κουκούλα, που είναι, αν ισχύουν οι πληροφορίες που έλαβα, ο εκπρόσωπος του ενός από τα δύο αρμενικά δόγματα που πήραν μέρος στην τελετή. Είχα δει και μιαν άλλη φωτογραφία με δυο-τρεις ιερωμένους, μεταξύ των οποίων και ο κουκουλοφόρος, να παίζουν με τα κινητά τους, αλλά δεν τη βρίσκω τώρα.

Τέλος πάντων, πέρα από τη φωτογραφία αυτή, η πιατέλα μας δεν περιέχει πολλά άλλα μεζεδάκια σχετικά με την έναρξη της νέας κοινοβουλευτικής περιόδου -δεν θέλω να σταθώ στις πολυσυζητημένες φωτογραφίες με τις διαχύσεις της Λιάνας Κανέλλη και της Ντόρας Μπακογιάννη, που ασφαλώς ξεπερνούν την εγκαρδιότητα που θα χαρακτήριζε τις σχέσεις δυο παλαιών κοινοβουλευτικών από αντίπαλα κόμματα. Και η μία και η άλλη ακολουθούν και προσωπικές ατζέντες, άλλωστε, πέρα από εκείνες των κομμάτων τους. Και την κυρία Κανέλλη αρμόδιοι να την κρίνουν είναι, πρωταρχικά, οι οπαδοί του ΚΚΕ, πολλοί από τους οποίους εξέφρασαν και φωναχτά την αποδοκιμασία τους.

* Σχετικό με την ορκωμοσία των βουλευτών ήταν και ένα ατυχές τουίτ της κ. Νίκης Τζαβέλλα, που μου θύμισε τον Μανολίτο -το έχω ξαναγράψει εδώ.

Σε μια ιστορία της Μαφάλντας, η δασκάλα λέει στα παιδιά: «Και παρά την εδραιωμένη αντίληψη, ο Χριστόφορος Κολόμβος επέμενε ότι η γη είναι σφαιρική…»
Και από το βάθος της αίθουσας, ο Μανολίτο, ο γιος του μπακάλη, χλευάζει: Α τον ηλίθιο!

Η κ. Νίκη Τζαβέλλα, όπως βλέπετε, έπαθε Μανολίτο. Έγραψε τουί για να μαλώσει τα κανάλια που γράφουν «Ορκωμοσία» αντί για «ορκομωσία» που εκείνη θεωρεί σωστό.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεταμπλόγκειν, Μεζεδάκια, Μιμίδια, Νόμος του Μέφρι, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , , , , , | 171 Σχόλια »

Μεζεδάκια Θεσσαλονίκης

Posted by sarant στο 11 Μαΐου, 2019

Τα ονομάζω έτσι όχι επειδή παρασκευάστηκαν στη συμπρωτεύουσα παρά επειδή εγώ βρίσκομαι αυτες τις μέρες στη Θεσσαλονίκη. Και επειδή είμαι εκτός έδρας, ίσως η πιατέλα να μην έχει τόσα πολλά όσο συνήθως.

* Διαβάζω «χορηγούμενη» ανακοίνωση (πες διαφήμιση) στο Φέισμπουκ, που με παρακινεί να «υιοθετήσω μια νάρκη που μυρίζει αρουραίο». Μυρίζει σαν αρουραίος δηλαδή; Δεν θα είναι και πολύ εύοσμη.

Mπα, το μεταφραστήρι φταίει. Μου ζητούσαν να «υιοθετήσω» a landmine-sniffing rat δηλαδή ένα ποντίκι που έχει εκπαιδευτεί να οσφραίνεται νάρκες.

Όταν λέμε «να υιοθετήσω» εννοούμε να πληρώσω κάποια χρήματα. Αλλά νομίζω πως καλύτερα θα ήταν να το πουν «ποντίκι» ή «ποντικάκι», αρουραίο δύσκολα θα πειστεί να υιοθετήσει κανείς.

Βεβαια, γι’ αυτές τις αποχρώσεις χρειάζεται, προς το παρόν τουλάχιστον, ανθρωπάκι -δεν φτάνει το μηχανάκι.

* Γουστόζικο μεταφραστικό μαργαριτάρι σε μια πολύ ανησυχητική είδηση.

Διαβάζω άρθρο για ένα νέο είδος διαφημίσεων που σχεδιάζει να δημιουργήσει μια ρωσική εταιρεία, να προβάλλει διαφημιστικά μηνύματα στον ουρανό -θα σηκώνουμε το βλέμμα προς τον ουρανό τη νύχτα κι αντί να βλέπουμε τη σελήνη και τ’ αστέρια θα βλέπουμε τη διαφήμιση της Πέπσι Κόκα, εντελώς δυστοπική προοπτική.

Ελπίζω να μην ευοδωθούν σύντομα οι προσπάθειες, αλλά ας δούμε και το μαργαριτάρι. Γράφει λοιπόν το άρθρο ότι:

Οι διαφημίσεις θα είναι ορατές για μερικές ώρες κατά τη διάρκεια του 24ώρου, και μόνο τη νύχτα ή πολύ νωρίς το πρωί, με τη ρωσική εταιρεία να σχεδιάζει να τις λανσάρει το 2021. Οι μελετητές, πάντως, προειδοποιούν ότι αυτό ίσως να κάνει τα αστέρια λιγότερο ορατά εξαιτίας των ελαφριών ρύπων από τους δορυφόρους.

Ελαφριοί ρύποι; Και γιατί να εμποδίζουν οι ελαφριοί ρύποι την ορατότητα των αστεριών; Κάτι άλλο συμβαίνει -και θα το μαντέψατε. Το πρωτότυπο θα έλεγε because of light pollution, και αυτό το light pollution θα μπορούσε θεωρητικά να μεταφραστεί «ελαφρά ρύπανση» αλλά στην προκειμένη περίπτωση είναι ασφαλώς η «φωτεινή ρύπανση» (ή φωτορύπανση), που θα προέρχεται από τις διαφημίσεις αυτές.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Φέικ νιουζ | Με ετικέτα: , , , | 304 Σχόλια »

Μεζεδάκια των 20 εκατομμυρίων

Posted by sarant στο 16 Μαρτίου, 2019

Γιατί ονομάζω έτσι το σαββατιάτικο πολυσυλλεκτικό μας άρθρο; Ποια εκατομμύρια είναι αυτά; Δεν είναι της Βεγούμ, εκείνα ήταν 500, τα δικά μας είναι μόνο 20, προς το παρόν.

Είναι απλό, τα 20 εκατομμύρια είναι οι επισκέψεις στο ιστολόγιο, ένα ορόσημο όχι ασήμαντο, που όμως το άφησα να περάσει απαρατήρητο, διότι, όπως βλέπετε αριστερά από την οθονιά που πηρα χτες, το έχουμε ξεπεράσει πριν από αρκετές μέρες (όπως υπολογίζω γύρω στις 3 Μαρτίου), αλλά μόλις προχτές το πήρα είδηση.

Τι τα θέλετε, το πρώτο μας εκατομμύριο, τον Ιούλιο του 2010, το είχα γιορτάσει με ειδικό άρθρο, το ιδιο έγινε και στο δεύτερο εκατομμύριο, τον Ιούνιο του 2011, ενω το 2013 είχαμε Μεζεδάκια των 6 εκατομμυρίων, και νομίζω πως και τα 10 εκατομμύρια τα ανέφερα, αν και όχι σε ειδικό άρθρο, όμως τούτο το ορόσημο ξέφυγε από το επιτελείο του ιστολογίου. Ζητάμε συγγνώμη, ο υπεύθυνος πήρε δυσμενή μετάθεση για τα σύνορα της Νομανσλάνδης. Ελπίζω τα 50 εκατομμύρια επισκέψεις, που θα τα συμπληρώσουμε σε καμιά δεκαπενταριά χρόνια, να μη μας ξεφύγουν.

* Ας αφήσουμε όμως τις περιαυτομπλογκιες και ας προχωρήσουμε στα μεζεδάκια μας. Η επικαιρότητα βέβαια σήμερα κάθε άλλο παρά ιλαρή είναι, με το μακελειό που έγινε στη Νέα Ζηλανδία. Βέβαια, ο τόπος του εγκλήματος κείται μακράν, πιο μακράν δεν γίνεται, ενώ και τα θύματα είναι μουσουλμάνοι κι έτσι δεν θα ακουστούν πολλά Ζε σουί, διότι βλέπετε όταν ο δράστης είναι Άραβας τότε τα υποκριτικά μέσα ενημέρωσης τον προβάλλουν ως μουσουλμάνο τρομοκράτη ενώ όταν είναι ο Μπρέιβικ ή ο Τάραντ (έτσι λένε τον Αυστραλό που ματοκύλησε τη Νέα Ζηλανδία) τότε ειναι απλώς «ακραίος» ή «διαταραγμένος», ή το πολύ «ακροδεξιός», λες και οι τζιχαντιστές μακελάρηδες δεν είναι επίσης ακροδεξιοί.

Πρόσεξα πάντως σε κάποιους τίτλους μια περίεργη χρήση των εισαγωγικών: «Σφαγή» στη Νέα Ζηλανδία. Επιθέσεις σε τζαμιά με 49 νεκρούς.

Μήπως για να το πει σφαγή χωρίς εισαγωγικά έπρεπε οι νεκροί να είναι πάνω από 50; με ρωτάει φίλος.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in πρόσφυγες, σαρδάμ, Βουλή, Επικαιρότητα, Ευπρεπισμός, Εθνικισμός, Εκπαίδευση, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Περιαυτομπλογκίες, Το είπε/δεν το είπε | Με ετικέτα: , , , , , , | 208 Σχόλια »

Μαψυλακισμένα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 9 Φεβρουαρίου, 2019

Άλλο τίτλο είχα σκοπό να δώσω στο σημερινό πολυσυλλεκτικό μας άρθρο, αλλά τον άλλαξα «επί του πιεστηρίου», όπως λέει το κλισέ, ύστερα από κάτι που συνέβη στη χτεσινή συνεδρίαση της Βουλής.

Η συνεδρίαση είχε ως αντικείμενο την κύρωση του πρωτοκόλλου ένταξης της Βόρειας Μακεδονίας στο ΝΑΤΟ και θα την χαρακτήριζα μάλλον υποτονική σε σύγκριση με αυτές που προηγήθηκαν για την κύρωση της συμφωνίας των Πρεσπών.

Ωστόσο, το ενδιαφέρον ζωντάνεψε όταν ανέβηκε στο βήμα ο Κώστας Ζουράρις, που επιτέθηκε στον Κυριάκο Μητσοτάκη, ο οποίος πριν από μερικές μέρες είχε κάνει λόγο για «βουλευτές σε τιμή ευκαιρίας».

Είπε λοιπόν ο κ. Ζουράρις:

Ο, χμ,  ο μαξιλάκας Πρόεδρος … και αρχοδεξιός βέβαια αφού ειναι αρχηγός των δεξιών….

Είπε κι άλλα στη συνέχεια ο Ζουράρις, για παραληρηματικά ελληνικά του Κυριάκου Μ. ο οποίος δεν είναι άξιος ούτε «στο υποπόδιο των ποδών του» να φτάσει -και τον αποκάλεσε «ασχετίλα», προκαλώντας την παρέμβαση του προεδρεύοντος, μετά την οποία ανακάλεσε τον τελευταίο χαρακτηρισμό, όχι όμως και τους άλλους.

Μπορείτε να ακούσετε τον κ. Ζουράρι εδώ:

Αλήθεια, τι ακούτε; Μαξιλάκας ή Μαψιλάκας; Εγώ ακούω «μαξιλάκας».

Αν έτσι είπε ο Κ. Ζουράρις, αστόχησε. Λέξη «μαξιλάκας» δεν υπάρχει.

Υπάρχει όμως μαψυλάκας, είναι αυτός που γαβγίζει στο βρόντο, ο ματαίως υλακτών (μαψ είναι πανάρχαιο επίρρημα που σημαίνει μάταια) και κατ’ επέκταση αυτός που επαναλαμβάνει τα ίδια.

Ο Κ. Ζουράρις έδωσε ο ίδιος μια παρόμοια εξηγηση σε δημοσιογράφους, χωρίς όμως να διορθώσει το ξ σε ψ.

Δεν είναι και πολύ συνηθισμένη λέξη -ή μάλλον είναι σπανιότατη. Υπάρχει πάντως στον τελευταίο στίχο του έβδομου Νεμεόνικου του Πίνδαρου, που είναι γραμμένος προς τιμή του Σωγένη του Αιγινήτη. Θα άξιζε άρθρο για αυτή την ωδή -και έχω γράψει παλιότερα κάτι, που ίσως το βάλω και στο ιστολόγιο- πάντως ο Πίνδαρος, που εικάζεται πως τον είχαν κατηγορήσει καποιοι Αιγινήτες ότι είχε προσβάλει τη μνήμη του Νεοπτόλεμου, στο τέλος της ωδής αποκρούει και πάλι τις εναντίον του κατηγορίες και καταλήγει:

ταὐτὰ δὲ τρὶς τετράκι τ’ ἀμπολεῖν ἀπορία τελέθει, τέκνοισιν ἅτε μαψυλάκας ‘Διὸς Κόρινθος’

που μπορούμε να το αποδώσουμε:

Αλλά να λέω τρεις και τέσσερις φορές τα ίδια και τα ίδια,
ταιριάζει μόνο σε φαφλατάδες που λένε στα παιδάρια «Του Δία γιος ο Κόρινθος»

Ο μαψυλάκας είναι αυτός που γαβγίζει μάταια ή, κατ΄επέκταση, που επαναλαμβάνει τα ίδια και τα ίδια. Η φράση «Διός Κόρινθος» ήταν παροιμιακή στην αρχαιότητα και γεννήθηκε από ένα επεισόδιο ανάμεσα σε Κορίνθιους και Μεγαρείς.

Γιατί χαρακτήρισα «μαψυλακισμένα» τα σημερινά μεζεδάκια και όχι, ας πούμε, μαψυλάκεια; Επειδή νομίζω πως ο κ. Ζουράρης ξέθαψε τη λέξη «μαψυλάκας» όχι για κανέναν άλλο λόγο αλλά επειδή παραπέμπει σαφώς στη διασημότερη ελληνική λέξη.

(Παρένθεση: Το ίδιο κάνουν και κάποιοι που λένε «σπουδαρχίδης» -αλλ’ άμα τους επιστρέψεις τον χαρακτηρισμό χωρίς να σπεύδεις, όπως είχε γραφτεί παλιά, θα σου κάνουν μήνυση. Κι ο ίδιος ο Ζουράρις το είχε κάνει ξανά αυτό πριν από καμιά τριανταριά χρόνια, θυμάμαι, όταν είχε γράψει «λόγος μουνώψ» για κάποιον -όπου το μουνώψ είναι, λέει, ιωνικός τύπος του «μονώψ», παναπεί μονόφθαλμος. Κι αν πήγε αλλού το μυαλό σας, ε, έχετε βρόμικο μυαλό!)

* Τα… μαψυλάκια του Ζουράρι έπιασαν τη μισή πιατέλα, αλλά να πω και κάτι άλλο που πρόσεξα στη χτεσινή συνεδρίαση.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Κινηματογράφος, Μύθοι, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Το είπε/δεν το είπε | Με ετικέτα: , , , , , | 199 Σχόλια »

Αφροδεξιά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 26 Ιανουαρίου, 2019

Θα παραδεχτώ πως μου αρέσει, όταν προσφέρεται η ευκαιρία, να βάζω στον τίτλο του σαββατιάτικου πολυσυλλεκτικού μας άρθρου λέξεις καινοφανείς, κι αυτό κάνω και σήμερα -αλλά νομίζω πως θα καταλάβατε πού αναφέρεται ο νεολογισμός του τίτλου και πώς πλάστηκε.

Αν όχι, θα σας το εξηγήσω αμέσως. Πρόκειται για μια ξεκαρδιστική ιστορία, που διαδραματίστηκε σε μεγάλο βαθμό στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και που είναι μια ακόμα επιβεβαίωση της αρχής που λέει πως η ζωή μπορεί να γεννήσει καταστάσεις παράλογες και σουρεαλιστικές, που ξεπερνούν και τα έργα μυθοπλασίας.

Στο συλλαλητήριο της περασμένης Κυριακής εναντίον της συμφωνίας των Πρεσπών, μια ομάδα διαδηλωτών, κραδαίνοντας ρόπαλα και ντυμένοι σημαίες, προσπάθησαν να σπάσουν τον αστυνομικό κλοιό και να εισβάλουν στη Βουλή -με αποτέλεσμα η αστυνομία να χρησιμοποιήσει «χημικά».

Πολλοί υποστήριξαν ότι οι διαδηλωτές αυτοί δεν ήταν γνήσιοι εθνικιστές, όπως φαίνονταν, αλλά βαλτοί, παρακρατικοί, εγκάθετοι της κυβέρνησης, για να δοθεί το πρόσχημα στην αστυνομία να ρίξει δακρυγόνα σε δικαίους και αδίκους και να διαλύσει τη μεγάλη συγκέντρωση.

Βέβαια, εκεί κοντά εθεάθησαν και χρυσαβγίτες, ακόμα και βουλευτές, να κατευθύνουν τις ομάδες εφόδου. Όμως, στα επεισόδια πρωτοστάτησε ένας μάλλον μελαψός διαδηλωτής που κράδαινε ένα κοντάρι -και αυτό χρησιμοποιήθηκε από πολλούς σαν επιχείρημα ότι «το καθεστώς» επιστράτευσε μετανάστες για να στήσει προβοκάτσια.

Ο γκαφατζής δημοσιογράφος Γιάννης Λοβέρδος ήταν ένας από τους αρκετούς που το υποστήριξαν αυτό, υποστηρίζοντας ότι «λόγω χρώματος» ο διαδηλωτής δεν θα μπορούσε να είναι εθνικιστής και ότι αυτό αποδεικνύει ξεκάθαρα τη συνωμοσία της αριστερής χούντας.

Η ιστορία θα έμενε εδώ, αλλά, καθώς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στις ιστοσελίδες του εθνικιστικού χώρου έδιναν κι έπαιρναν οι καταγγελίες για τον αφρικανό προβοκάτορα, τον λαθρομετανάστη παρακρατικό, τον πακιστανό του καθεστώτος, ο άνθρωπος που όντως είχε πρωτοστατήσει στα επεισόδια δεν άντεξε να τον βγάζουν αφρικανό κι ασιάτη.

Κι έτσι, αυτοξεσκεπάστηκε, δηλώνοντας ευθαρσώς την ταυτότητά του, κι ας διακινδυνεύει έτσι να διωχθεί ποινικά για τις συμπλοκές με τα όργανα της τάξης:

Kι έτσι, παρενέβη σε δημοσίευμα της οργανωσης ( ; ) «Μέτωπο Εθνικό» (είδατε σκύλο μου μικρό; ) και δήλωσε περήφανα το όνομά του, γέννημα θρέμμα Ναουσαίος όπως είπε, Δημήτρης Ανθρακέας.

Κι έτσι, μετά την Ιταλίδα από την Κυψέλη αποκτήσαμε και τον Αφρικανό από τη Νάουσα. Και κάπως έτσι πλάστηκε, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αλλά και λίγο παραέξω, η αστεία εφήμερη λέξη «αφροδεξιός», ενώ το ανώνυμο διαδικτυακό χιούμορ έδωσε και πήρε, με αστεία όπως ότι έρχονται οι Αφρικανοί και μας παίρνουν τους Ναουσαίους ή ότι «Ανθρακέας ο θησαυρός».

Όταν ο Ανθρακέας αποκάλυψε την ταυτότητά του, κάποιοι δεν θέλησαν να παραδεχτουν την αλήθεια και έβγαλαν σενάρια ότι πρόκειται για ανδρείκελο. Άλλοι πάλι τον κατηγόρησαν για πολλά και διάφορα. Γέλασα πολύ με το «μνημόνιο του άγνωστου στρατιώτη».

Και σαν να μην έφτανε αυτό,  κάποιοι που αναζήτησαν τη σελίδα του στο Φέισμπουκ, είδαν ότι σε ανύποπτο χρόνο ο Ανθρακέας αντάλλασσε μηνύματα με συγγενείς και φίλους σε… άπταιστα σλαβομακεδόνικα -ε, αυτή την ανατροπή της πλοκής ούτε οι Μόντι Πάιθον δεν θα είχαν φανταστεί!

Οπότε, προς τιμήν αυτής της παράλογης ιστορίας, τα σημερινά μας μεζεδάκια τιτλοφορήθηκαν «αφροδεξιά».

* Εγω πάντως γέλασα και με την εξής ατάκα: – Και τον Πόπλιο Σκιπίωνα τον λέγανε Αφρικανό μερικοί, αλλά δεν αντέδρασε έτσι!

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Λαθροχειρίες, Μαργαριτάρια, Μακεδονικό, Μεταφραστικά, Το είπε/δεν το είπε | Με ετικέτα: , , , , , , | 295 Σχόλια »

Μεζεδάκια της εμπιστοσύνης

Posted by sarant στο 19 Ιανουαρίου, 2019

Της ψήφου εμπιστοσύνης, βεβαίως, στην ψηφοφορία που έγινε μεσοβδόμαδα. Από εκεί τιτλοφορείται το σημερινό σαββατιάτικο πολυσυλλεκτικό μας άρθρο. Είχε πολλές ενδιαφέρουσες σκηνές η διήμερη συζητηση στη Βουλή και την παρακολούθησα ιντερνετικά -αν και σε ορισμένες περιπτώσεις οπως στις δευτερολογίες των πολιτικών αρχηγών η μετάδοση κάθε τόσο κοβόταν ίσως επειδή την παρακολουθούσαν πολλοί.

(Παρένθεση: Πρέπει να είναι αρκετοί πια όσοι παρακολουθούν τηλεοπτικές εκπομπές ή ακούν ραδιόφωνο ζωντανά μεν αλλά ιντερνετικά. Μετριούνται αυτοί με κάποιον τρόπο; )

Από τη συζήτηση στη Βουλή σταχυολόγησα ορισμένα γλωσσικά, που τα παραθέτω εδώ ανάκατα -επειδή τα σημείωνα όπως τα άκουγα, δεν μπορώ να παραθέσω ολόκληρες παραγράφους αλλά μόνο τις επίμαχες φράσεις.

* Ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας σε κάποιο σημείο της πρώτης ομιλίας του χρησιμοποίησε τον τύπο «καταχράζονται». Κανονικά θα λέγαμε «καταχρώνται», αλλά όλο και περισσότερο χρησιμοποιείται ο νέος ενεστώτας «καταχράζομαι» που έχει φτιαχτεί αναδρομικά από τον αόριστο (καταχράστηκα) όπως το πιάνω φτιάχτηκε από το πιέζω-επίεσα-επίασα.

Τον τύπο τον δέχομαι ευνοϊκά, όχι επειδή τον είπε ο Τσίπρας (που θα έλεγε κάποιος ανόητος), αλλά επειδή τον είχα δεχτεί ευνοϊκά σε συζήτηση στη Λεξιλογία πριν από πεντέξι χρόνια, όπου είχα γράψει: Και το πιάνω έτσι φτιάχτηκε και πάμπολλα άλλα ρήματα, μπορεί σε πεντέξι δεκαετίες να έχει φτιαχτεί και «καταχράζομαι» και μόνο κάτι παλιόγεροι (όπως θάχουμε γίνει τότε) να θυμούνται το «καταχρώμαι». Ειδικά είναι βολικό το «καταχράζομαι» στον παρατατικό, διότι βέβαια ποιος θα πει «καταχράτο»;

Μάλιστα, αργότερα βρήκα ότι στον Κοτζάμπαση του Καστρόπυργου, του Μ. Καραγάτση (1944), κεφάλαιο ΙΕ’ υπάρχει η φράση:

Τον Καστρόπυργο τον κυβερνούσε τώρα ο Πανάγος’ μα ήταν σεμνός και δεν καταχραζόταν τη δύναμή του.

Οπότε, θεωρώ πλέον ότι το καταχράζομαι δεν έχει ανάγκη άλλα διαπιστευτήρια.

* Παρόμοια περίπτωση, σε ομιλία του βουλευτή του ΚΚΕ Γιάννη Δελή, που είναι και δάσκαλος άρα κάτι παραπάνω ξέρει:

Τραμπ και Μέρκελ που παρελάζουν…

Το παρελάζω από τον αόριστο «παρέλασα». Ομαλότερο από το «παρελαύνω» αν και χάνει λίγο σε επισημότητα.

* Αντίθετα, δεν μου άρεσε που ο Δημήτρης Κουτσούμπας (στην πρώτη ομιλία του) έπεσε θύμα του τρόμου της διπλής άρνησης. Εγώ ήξερα ότι οι κομμουνιστές είναι ατρόμητοι. Κι όμως, είπε:

εξοπλισμοί που καμία σχέση έχουν με την άμυνα της χώρας…

Αυτά είναι αγγλικά, δεν είναι ελληνικά. Στα ελληνικά: καμία σχέση δεν έχουν με την άμυνα της χώρας ή, έστω, ουδεμία σχέση έχουν…

* Ο Ιω. Αμανατίδης του ΣΥΡΙΖΑ δεν έκανε φραστικό λάθος αλλά δυο φορές στην ομιλία του είπε «ο Ελευθέριος Βενιζέλος» εννοώντας τον Ευάγγελο. Από τα Χανιά ακούστηκε ένα βαθύ βουητό, σαν να στριφογυρίζει κάτι.

* Ο Μάκης Μπαλαούρας είπε «σε ατραπούς δύσκολους». Τα μουστάκια μπαίνουν εύκολα στα δευτερόκλιτα θηλυκά -μερικές φορές μονιμοποιούνται (και νομιμοποιούνται), όπως στους ψήφους -που ακούστηκαν κάμποσες φορές στην προχτεσινή συζήτηση.

* Ο Βασίλης Λεβέντης είπε «να περιθάλπτει», συχνό λαθάκι.

* Ο Θανάσης Παφίλης κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι «τον έχετε ανάγει» -δεν σημείωσα ποιον και τι. Όμως δεν μπορεί να σταθεί αυτός ο τύπος, είναι σαν να λέμε «τον έχετε δίνει». Ή θα πούμε βαρβαρόφωνα «έχετε αναγάγει» ή, αναλογικά, όπως έλεγαν οι παλαιοί και όπως λένε οι Κύπριοι «έχετε ανάξει».

Μπορεί να υπήρχαν και άλλα αξιοσημείωτα, αλλά εγώ αυτά σημείωσα.

* Κι ένα γουστόζικο ορθογραφικό λάθος σε σχόλιο της συζήτησης στη Βουλή, από τον δημοσιογράφο Νίκο Υποφάντη: έχει υποθεί από το βήμα…

Το αστείο είναι βέβαια στην ομοιότητα με το επώνυμο του δράστη. Εκτός αν, για να διατηρήσουμε την ισορροπία, γράψουμε ότι ο Νίκος Ειπωφάντης έγραψε ότι έχει υποθεί από το βήμα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Γραμματική, Γκρίκλις, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , , , , | 217 Σχόλια »

Νέα μέσα, νέες τεχνολογίες και δημοκρατία

Posted by sarant στο 19 Δεκέμβριος, 2018

Το περασμένο Σάββατο 15/12 συμμετείχα στο Συνέδριο «Ενημέρωση και Δημοκρατία» που διοργανώθηκε στο Μέγαρο Μουσικής από το Ίδρυμα της Βουλής για τον Κοινοβουλευτισμό και τη Δημοκρατία. Ειδικότερα, πήρα μέρος στο στρογγυλό τραπέζι «Νέα μέσα, νέες τεχνολογίες» με το οποίο έκλεισαν οι εργασίες του συνεδρίου.

Το τραπέζι… δεν ήταν στρογγυλό στην πραγματικότητα αλλά ορθογώνιο, ωστόσο η σύνθεση του πάνελ ήταν πολύ καλή. Συμμετείχαν: Δημήτρης Αλικάκος, Αδάμος Ζαχαριάδης, Κώστας Καραβίδας, Δημήτρης Πολιτάκης, εγώ και ο Βαγγέλης Χατζηβασιλείου ενώ συντόνιζε ο Παντελής Μπουκάλας. Ο Καραβίδας και ο Χατζηβασιλείου έπιασαν το ζήτημα της λογοτεχνικής κριτικής όπως ασκείται από τα λογοτεχνικά-βιβλιοφιλικά ιστολόγια, από διαφορετική όμως σκοπιά ο καθένας. Ο Αλικάκος (των Ελληνικών Χόαξες) εστίασε στους χόακες, ο Αδ. Ζαχαριάδης του CNN.gr και ο Δ. Πολιτάκης της Lifo, και οι δυο με πείρα από παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης επίσης, κάλυψαν πολύ καλά τη δημοσιογραφική πτυχή.

Εγώ είπα αυτά που θα διαβάσετε παρακάτω.

Όμως δεν θα τα διαβάσετε μόνο: μπορείτε επίσης να παρακολουθήσετε το βίντεο, αφού η εκδήλωση μεταδόθηκε ζωντανά από το Κανάλι της Βουλής και έτσι, χάρη στην ευγενική φροντίδα φίλων του ιστολογίου, έχουμε το βίντεο που το ανέβασα στο Youtube.

Δεν διάβασα ακριβώς το κείμενο που είχα γράψει: κάποια σημεία τα παρέλειψα, ενώ πρόσθεσα κάποια εκτός χειρογράφου. Οπότε, εκ των υστέρων έχω επιμεληθεί κάπως το γραπτό κείμενο ώστε να πλησιάζει περισσότερο αυτό που εκφωνήθηκε.

Πριν προχωρήσω όμως στο σημερινό θέμα, να ενημερώσω για τις εξής εκδηλώσεις:

Σήμερα 19/12 στις 8 το βράδυ θα μιλήσω για τους γλωσσικούς μύθους στο Πολιτιστικό Κέντρο Βύρωνα Λαμπηδόνα.

Αύριο 20/12 στις 8 το βράδυ στο βιβλιοπωλείο Booktalks του Παλ. Φαλήρου θα γίνει παρουσίαση του βιβλίου μου «Η γλώσσα έχει κέφια».

Και μετά αυτό το αυτοδιαφημιστικό διάλειμμα, το κείμενο της παρέμβασής μου:

Καλημέρα σας, ευχαριστώ το Ίδρυμα της Βουλής για τον Κοινοβουλευτισμό και τη Δημοκρατία για την τιμή που έκανε να με προσκαλέσει σε αυτό το εξαιρετικά ενδιαφέρον συνέδριο.

Προσωπικά, έχω συμπληρώσει 22 χρόνια έντονης παρουσίας στο ελληνόφωνο Διαδίκτυο και μπορώ να πω ότι έχω συμμετάσχει στα πάσης φύσεως κοινωνικά μέσα σχεδόν από τη γέννησή τους. Σε ένα πρόσφατο βιβλίο του, που σας συνιστώ να διαβάσετε, ο συγγραφέας Σταύρος Ζουμπουλάκης λέει ότι οι άνθρωποι της γενιάς του (γεννήθηκε το 1953), τουλάχιστον όσοι γεννήθηκαν σε χωριό, είδαν μέσα σε λίγες δεκαετίες την ελληνική ύπαιθρο να περνάει από τις αγροτικές μεθόδους της εποχής του Ησιόδου στη σύγχρονη εποχή. Περίπου με την ίδια αναλογία, οι άνθρωποι της δικής μου γενιάς (είμαι 5-6 χρόνια νεότερος από τον Ζουμπουλάκη) όσοι είχαν κάποια επαφή με υπολογιστές, έχουμε ζήσει όλες τις μορφές επικοινωνίας και ανταλλαγής απόψεων μέσω Διαδικτύου, ξεκινώντας δηλαδή από τις λίστες συζήτησης και το Usenet που γινόντουσαν μόνο με κείμενο και μέσω ηλεταχυδρομείου, που αναγκαστικά θα τις χαρακτηρίζαμε «πρωτόγονες», έως τις σημερινές -και θα γνωρίσουν και πολλές ακόμα.

Ο τίτλος “νέα μέσα” είναι απόλυτα ακριβής, αφού καμία από τις πλατφόρμες που μεσουρανούν σήμερα στο παγκόσμιο διαδικτυακό τοπίο δεν υπήρχε τον προηγούμενο αιώνα, και εννοώ γίγαντες χρηματιστηριακής κεφαλαιοποίησης όπως η Google, η Facebook ή η Twitter, ενώ ταυτόχρονα κοινή είναι η αίσθηση ότι τα παραδοσιακά μέσα έχουν φτάσει αν όχι σε παρακμή πάντως σε κρίση.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Διαδίκτυο, Εκδηλώσεις | Με ετικέτα: , , , , , , , | 200 Σχόλια »

Τωραρυθμιστικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 15 Δεκέμβριος, 2018

Αν δεν παρακολουθείτε την παραπολιτική ή τη μπλογκόσφαιρα, θα απορείτε με τη λέξη που έβαλα στον τίτλο του σημερινού μας πολυσυλλεκτικού άρθρου.

Οι άλλοι, θα υποθέσετε αμέσως, και σωστά, ότι γεννήθηκε από το πρόσφατο τιτίβισμα του Σταύρου Θεοδωράκη, αρχηγού του Ποταμιού, που το βλέπετε εδώ αριστερά. Μιλώντας σε παρουσίαση βιβλίου του Κ. Χατζηδάκη, πρότεινε «να αφαιρεθεί ο όρος μετά από το πολιτικό λεξιλόγιο. Η χώρα δεν χρειάζεται μεταρρυθμίσεις αλλά τωραρυθμίσεις».

Βέβαια, το «μετά» στη σύνθεση λέξεων δεν χρησιμοποιείται μόνο με χρονική σημασία, αλλά δηλώνει επίσης τη μεταβολή (ή «τωραβολή» αν επικρατήσει η άποψη του ΣΘ) ή τη μετάβαση (τωράβαση;). Πάντως, το λεκτικό εύρημα έδωσε αφορμή για πολλά ευφυολογήματα -όπως ότι παρατηρείται τωρατόπιση στις θέσεις του Ποταμιού. Γενικώς, χαθήκαμε στην τωράφραση.

(Παράπλευρο όφελος αυτής της πρότασης, αν επικρατήσει, είναι ότι με το πιτς φιτίλι θα δημιουργηθούν καμιά χιλιάδα νέες λέξεις κι έτσι θα έρθουμε πιο κοντά στον στόχο των 5 εκατομμυρίων λέξεων, οπότε θα μας διορίσει όλους στη Μάικροσοφτ ο Γκέιτς και θα τρώμε με χρυσά κουτάλια).

* Στα  σαββατιάτικα άρθρα μας σχολιάζουμε γλωσσικά ευτράπελα χωρίς να μπαίνουμε στην ουσία των ειδήσεων. Κι έτσι, θα δούμε τώρα ένα αστείο λάθος, ένα χοντρούτσικο μαργαριτάρι που όμως συνέβη κατά τον εξοργιστικό (κατά τη γνώμη μου) σχολιασμό μιας θλιβερής είδησης -και εννοώ τον τρόπο που αρκετά κανάλια και εν προκειμένω ο Σκάι πρόβαλαν την κακοποίηση του φερόμενου ως δολοφόνου της Ελένης Τοπαλούδη μέσα στις φυλακές.

Λοιπόν, σχολιάζοντας το βίντεο που δείχνει την κακοποίηση -και που κακώς προβλήθηκε- ο δημοσιογράφος λέει, περίπου στο 2.20 του αποσπάσματος, ότι αυτά συνέβησαν «κατά τη διάρκεια της μεσημεριανής κατάνυξης«.

Προφανώς ήθελε να πει «κατάκλισης» και δεν έβρισκε τη λέξη, και αφού τη νύχτα ο κόσμος κοιμάται, έβαλε την «κατάνυξη».

Βέβαια, κατάνυξη σημαίνει (σήμερα) κάτι εντελώς διαφορετικό, το «συναίσθημα βαθιάς ευλάβειας και ψυχικής ανάτασης, που συνοδεύει τις παραστάσεις και τις έννοιες του θείου και του μεταφυσικού κόσμου». Και ετυμολογικά δεν έχει άμεση σχέση με τη νύχτα αφού προέρχεται από το νύσσω (που σημαίνει κεντάω, τσιμπάω). Νυξ νιξ.

* Ωστόσο, αν θέλουμε να μπούμε και στην ουσία, δεν μπορεί να μη σχολιάσουμε ότι ο 19χρονος κατηγορούμενος κακοποιήθηκε στο κελί του (με βαρύτατες ευθύνες του σωφρονιστικού προσωπικού και της διεύθυνσηςπας των φυλακών) όχι μόνο και όχι τόσο επειδή φέρεται ως δράστης ενός στυγερού εγκλήματος αλλά και επειδή έχει καταγωγή από την Αλβανία.

Αντίθετα, ο 21χρονος κατηγορούμενος, ο γόνος καλής οικογενείας, όχι μόνο δεν υπέστη καμιά ενόχληση, αλλά και αποτελεί αντικείμενο μιας συντονισμένης, έστω και κραυγαλέας, προσπάθειας για ξέπλυμα και για να πέσει στα μαλακά -και να ξεχαστούν οι πολλαπλές μαρτυρίες για προηγούμενα επεισόδια που είχε προκαλέσει, με τραυματισμούς και βιαοπραγίες.

Πολύ χαρακτηριστικό το αγιοποιητικό ρεπορτάζ που δημοσιεύτηκε στο star.gr και σε άλλα μέσα, όπου μαθαίνουμε ότι ο 21χρονος Ροδίτης στρέφεται στον Θεό και ότι:

Όπως μάθαμε μάλιστα κατά την ολιγοήμερη παραμονή του στο Μεταγωγών, άρχισε να παίρνει φαρμακευτική αγωγή. Γεγονός που είναι πλέον εμφανές σε όλους όσοι τον βλέπουν από κοντά.

Αυτό που εντυπωσιάζει ωστόσο είναι η μεταστροφή που έχει συμβεί σ’ αυτόν τον νεαρό μετά τη στυγερή δολοφονία της Ελένης. Από μια ιδιαίτερα έντονη ζωή με ξενύχτια, ξέφρενα γλέντια, γυναίκες, γυμναστήρια, σούζες με μηχανές και επεισόδια, τώρα, σύμφωνα με μαρτυρίες, εμφανίζεται ως ενάρετος νέος και μιλάει συνέχεια για το θεό.

Χθες μάλιστα έλεγε στους αστυνομικούς του Μεταγωγών ότι, από εδώ και πέρα, θα υπάρχει πάντα μαζί του μόνο η Καινή Διαθήκη.

Θα είχε κανείς να παρατηρήσει πως όποιος κρατείται στο Μεταγωγών (κατηγορούμενος για βιασμό και δολοφονία, μάλιστα) είναι κομμάτι δύσκολο να επιδοθεί σε ξενύχτια, ξέφρενα γλέντια με γυναίκες και σούζες με μηχανές.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Εκδηλώσεις, Μαργαριτάρια | Με ετικέτα: , , , , | 370 Σχόλια »

Ετεροχρονισμένα δεκεμβριανά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 2 Δεκέμβριος, 2018

Ετεροχρονισμένα, διότι χτες που ήταν η κανονική τους μέρα έπεσε πρώτη του μηνός και δημοσιεύτηκε το Μηνολόγιο, με αποτέλεσμα τα μεζεδάκια να μετατεθούν για σήμερα -που σημαίνει ότι το κυριακάτικο λογοτεχνικό ή φιλολογικό μας άρθρο απλώς αναβάλλεται για την επόμενη Κυριακή. Και δεκεμβριανά επειδή χτες μπήκε ο Δεκέμβριος.

Και ξεκινάμε με ένα μεταφραστικό από το ακούραστο μηχανάκι της Ράιαν που δεν κουράζεται να παράγει κοτσάνες.

Φίλος του ιστολογίου πήρε πριν από μερικές μέρες ηλεμήνυμα για μια προσφορά της χαμηλόκοστης εταιρείας, όπου κάτω-κάτω, αν προσέξετε, θα δείτε ότι η προσφορά ισχύει για ταξίδια από «1 Ιανουάριος – 31 Ενδέχεται 2019».

Ενδέχεται; Τι ενδέχεται; Το 31 ή το 2019;

Απλώς, το μηχανάκι που έκανε τη μετάφραση μπέρδεψε τον Μάιο μήνα (May) με το ρήμα may.

Πάλι καλά που δεν μετέφραζε τίποτε άρθρα για το Μπρέξιτ, να μπει στη μέση και η Τερέζα Μέι ή Τερέζα Μαΐου ή Τερέζα Ενδέχεται (In May, Ms May may….).

Οι τακτικοί αναγνώστες θα έχουν δει ότι έχουμε κατ’ επανάληψη επισημάνει και άλλα μεταφραστικά μαργαριτάρια από το μεταφραστήρι της Ράιαν.

Και γεννάται το ερώτημα: ένας κολοσσός με τεράστιο τζίρο, όπως η Ράιαν, δεν μπορεί να πληρώνει εκατό μεταφραστές (έναν για κάθε γλώσσα) να μεταφράζουν τα διαφημιστικά της μηνύματα; Δεν ξέρω καλά τα οικονομικά των αεροπορικών εταιρειών αλλά υποθέτω πως το κόστος θα είναι αμελητέο σε σύγκριση με τον τζίρο της. Φοβάμαι μήπως η επιλογή υπαγορεύεται όχι από οικονομικούς λόγους αλλά από ιδεολογικούς.

* Συχνά επισημαίνουμε περιπτώσεις περιττών εισαγωγικών στο ιστολόγιο, αλλά αυτό το άρθρο που μου υπέδειξε φίλος του ιστολογίου, από αθλητικόν ιστότοπο, πρέπει να σπάει κάποιο ρεκόρ αφού πρόκειται για ρεσιτάλ εισαγωγικομανίας, για ομοβροντία άχρηστων εισαγωγικών:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αντισημιτισμός, Βουλή, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Τίτλοι | Με ετικέτα: , , , , , , , | 183 Σχόλια »

Προημιτελικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 7 Ιουλίου, 2018

Θα τα ονομάσουμε ετσι αφού χτες και σημερα γίνονται τα ματς των προημιτελικών του Μουντιάλ. Το λεξικο λέει ότι η λέξη «ημιτελικός» είναι μεταφραστικό δάνειο από το γαλλ. démi-final (ή από το γερμανικό Halbfinale, λέω εγώ) αλλά ο προ-ημιτελικος είναι εγχώριος σχηματισμός και δεν έχει, απ’ όσο ξέρω, αντίστοιχο σε άλλη ευρωπαϊκή γλώσσα, όπου ο αντίστοιχος όρος σημαίνει, κατά λέξη, «τεταρτοτελικός» (quarter final, Viertelfinale, cuartos de final, κτλ.)

* Και ξεκιναμε με μια μουντιαλική ακλισιά από άρθρο του in.gr για το προηγούμενο γύρο των νοκάουτ συναντήσεων: Λίγο… περισσότερο από την ομάδα του Μεξικό αξίζει ο Νεϊμάρ.

Το έχουμε βέβαια ξαναγραψει: τα ξένα τοπωνύμια που έρχονται συμμορφωμένα με το τυπικό της ελληνικής, κατά γενικό κανόνα κλίνονται, ιδίως όταν είναι ονοματα χωρών ή μεγαλουπόλεων. Αυτός είναι ο γενικος κανόνας, που έχει και εξαιρέσεις -για παραδειγμα, το Μονακό ή το Όσλο συνηθίζονται άκλιτα.

Κατά μείζονα λογο πρέπει να κλινονται τα ξένα τοπωνύμια που εχουν υποστεί κάποια προσαρμογή και εξελληνισμό στη γλώσσα μας, οπως Πεκίνο ή Λονδίνο. Και το Μεξικό θα μπορούσε κανείς σε αυτή την κατηγορία να το εντάξει, αφού οι ντόπιοι το λένε Μέχικο.

Οπότε, σε κάθε περίπτωση δεν βλέπω γιατί να μη λέμε και γράφουμε «του Μεξικού». Να σημειωθεί ότι στο κυρίως άρθρο το Μεξικό κλίνεται («του Μεξικού») οπότε την ακλισιά τη χρεώνεται μονάχα ο υλατζής του ιστότοπου.

* Ενθαρρυντικό βεβαίως που μια εφημερίδα θυμήθηκε τον Αργύρη Εφταλιώτη, όπως έκανε η ΕφΣυν πρόσφατα, αλλά ο φίλος που το στέλνει διαφωνεί με τη γεωγραφική ακρίβεια της φράσης:

Γίνεται γνωστός ως πεζογράφος και ποιητής με το ψευδώνυμο Αργύρης Εφταλιώτης, από την καταπράσινη παραλία Ευθαλού δίπλα στον Μόλυβο (ευ+θάλλω), απ’ όπου ατενίζει τη Λήμνο και τα κορίτσια της:

Μου λέει (και ο χάρτης τον επιβεβαιώνει):

Η Εφταλού, βέβαια, δεν βλέπει Λήμνο αλλά το μπουγάζι και την Τουρκία. Απλά πρέπει να ξέρουμε και πού είναι.

Εμένα με ενοχλεί και ο ευπρεπισμός της Εφταλούς σε Ευθαλού, που δεν ξέρω καν αν έχει ετυμολογική ή άλλη βάση. Δεν λέω ότι είναι εύρημα του αρθρογράφου, χρησιμοποιείται και από άλλους (όχι και πολύ πάντως). Αλλά το να λες ότι ο Εφταλιώτης πήρε το ψευδώνυμό του από την Ευθαλού είναι κωμικό -κι αν το άκουγε ο μακαρίτης, που ήταν πούρος δημοτικιστής, θα το θεωρούσε μεγάλη προσβολή.

* Κι άλλη μια ακλισιά, κυπριακή: Σεμινάριο κατασκευής σαπούνι με ελαιόλαδο. Εδώ δεν έχουμε ξένη λέξη (εντάξει, η απώτατη αρχή ξένη είναι αλλά αυτό δεν φαίνεται), δεν έχουμε υποκοριστικό, κι όμως κάποιοι ίσως δυσκολεύονται στο «κατασκευής σαπουνιού» (εγώ θα έγραφα ‘παρασκευής σαπουνιού’ μάλλον). Λέτε να είχαν δίκιο εκείνοι οι παλιοί που επέμεναν ότι στη νέα ελληνική η γενική πτώση ατροφεί;

* Και μια και πιάσαμε την Κύπρο, σε φιλικό τοίχο στο Φέισμπουκ είδα αυτό το σουπεράκι από τον κυπριακό Αντένα, που επικρίνει την διάθεση πιστώσεων για τον πολιτισμό, ή, όπως χλευαστικά το γράφει, «για χωροδίες και θεατράκια».

Ίσως αν είχε παρακολουθήσει μερικές συναυλίες με χορωδίες, να ήξερε πώς γράφεται η λέξη.

* Όχι ότι η παρακολούθηση χορωδιών εξασφαλίζει την καλλιέργεια ή τη νηφαλιότητα. Αυτό δα αποδείχτηκε περίτρανα από το πρωτοφανές περιστατικό που διαδραματίστηκε την περασμένη Κυριακή στη χορωδιακή συνάντηση «Στα βήματα του Αποστόλου Παύλου» που πραγματοποιήθηκε στο Αρχαίο Θέατρο Φιλίππων, όταν κάποιοι έφτυσαν τον μαέστρο επειδή δεν έπαιζε συνθέσεις Ελλήνων αλλά Μπαχ.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αντισημιτισμός, Βουλή, Γελοιογραφίες, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , , , , , , , , , | 205 Σχόλια »

Ιθαγένεια, εθνικότητα και nationality

Posted by sarant στο 6 Ιουλίου, 2018

Το σημερινό μας άρθρο έχει την αφετηρία του, αναπαντεχα, σε κάτι που ειπώθηκε κατά τη χτεσινή προ ημερησίας διάταξης συζήτηση στη Βουλή. Αναπάντεχα, επειδή η συζήτηση είχε ως θέμα της την οικονομία, ενώ το θέμα που ανέκυψε, θέμα ορολογίας και μεταφραστικό, αφορά τη συμφωνία των Πρεσπών για το όνομα της γειτονικης χώρας.

Λοιπόν, στη δευτερολογία του χτες στη Βουλή, ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε στη συμφωνία των Πρεσπών και κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι εκχώρησε «την εθνότητα» διότι στο αγγλικό κείμενο της συμφωνίας υπάρχει ο όρος nationality, που σημαίνει «εθνότητα».

Συγκεκριμένα, ο κ. Μητσοτάκης είπε τα εξής:

Η συμφωνία λέει nationality. Το nationality στα ελληνικά κυρία μου μεταφράζεται ως εθνότητα. Citizenship είναι η ιθαγένεια. Μάθετε και λίγα αγγλικά, δεν βλάπτει.

Το «κυρία μου» το είπε επειδή προφανώς απαντά σε κάτι που του είπε κάποια βουλευτίνα του ΣΥΡΙΖΑ. Νομίζω ότι έχω μεταγράψει πιστά τα όσα είπε, αλλά αν θέλετε μπορειτε να τον ακουσετε αυτήκοοι εδώ, από το 15.05 έως το 15.25 του αποσπάσματος.

Είναι αρκετά πιθανό ο Κούλης να έκανε ένα μικρό λάθος εκεί που λέει «μεταφράζεται ως εθνότητα» και στην πραγματικότητα να ήθελε να πει «εθνικότητα». Ας το έχουμε κατά νου.

Πώς όμως μεταφράζεται στα ελληνικά ο όρος nationality; Μπορεί να μεταφραστεί με πολλους τρόπους, εμείς όμως θέλουμε την επισημη αποδοση. Για να βρούμε την επίσημη απόδοση, δεν θα ανοίξουμε λεξικό αλλά… το πορτοφόλι μας -τουλάχιστον εγώ εκει βάζω την αστυνομική μου ταυτότητα.

Δεν βγήκε πολύ καθαρά η φωτογραφία, όμως φαίνεται οτι η ταυτότητα γράφει Hellenic nationality / Ελληνική ιθαγένεια, που σημαίνει ότι η επίσημη απόδοση του nationality είναι «ιθαγένεια» και όχι βέβαια «εθνότητα» όπως ισχυρίστηκε στη Βουλή ο Κ. Μητσοτάκης, ούτε «εθνικότητα» όπως ίσως ήθελε να πει.

Οπότε μοιραία γεννήθηκε χτες το βράδυ, στα αστεία, το ερώτημα:

Καλά, δεν έχει αστυνομική ταυτότητα ο Κυριάκος Μητσοτάκης;

Θα μου πείτε, πρόσφατα που θέλησε να επισκεφτεί την Τουρκία δεν μπορεσε να ταξιδέψει διότι δεν είχε μαζί του την ταυτότητά του, οπότε ίσως και να την έχει χάσει, αλλά στην ανάγκη θα μπορουσε να κοιτάξει το διαβατήριό του.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Μεταφραστικά, Ορολογία | Με ετικέτα: , , , , | 270 Σχόλια »

Μεζεδάκια δυσπιστίας

Posted by sarant στο 16 Ιουνίου, 2018

Τα ονομάζω έτσι επειδή, την ώρα που τα γράφω, συνεχίζεται στη Βουλη η συζήτηση για την πρόταση δυσπιστίας που κατέθεσε η αξιωματική αντιπολίτευση. Θα μπορούσα βέβαια να τα πω και μουντιαλικά, μια και την ίδια ώρα παίζεται κάποιο από τα πρώτα παιχνίδια της διοργάνωσης, αλλά δεν έχουμε μπει ακόμα σε μουντιαλικους ρυθμούς οποτε ας κρατήσω την ονομασία για αργότερα.

Την ίδια την πρόταση δυσπιστιας, που πολλές φορές τη λέμε ανακριβώς «πρόταση μομφής», στο χτεσινό άρθρο τη χαρακτήρισα «πρόταση ευπιστίας» διότι, και να μου συγχωρέσετε την πολιτικολογία σε ένα άρθρο που δεν έχει αυτό το αντικείμενο, θεωρώ ότι χρειάζεται μεγάλη ευπιστία για να πιστεψει κανείς ότι η πρόθεση της αξιωματικής αντιπολίτευσης είναι ειλικρινής, ότι δηλαδή ο αρχηγός της όντως θεωρεί «κακή» τη συμφωνία. Άλλωστε, οπως αποκάλυψε προχτές ο Αντ. Καρακούσης, στην πρόσφατη συνάντηση με τον ΣΕΒ ο Κ. Μητσοτάκης είπε οτι ο ίδιος είναι υπέρ της λύσης αλλά δεν μπορεί να παραβλέψει τις διαθέσεις της κοινής γνώμης και θελει να φθείρει την κυβέρνηση. Αυτό είναι, θα έλεγε κανείς, αναμενόμενο από την αντιπολίτευση, αλλά το κακό είναι ότι διαπαιδαγωγεί τους πολίτες, τουλάχιστον τους φίλους της, στην ψευδή συνείδηση και την εθελοτυφλία. Αν η σημερινή συμφωνία ναυαγήσει, θα είναι πολύ δύσκολο σε μερικά χρόνια για την όποια ελληνική κυβέρνηση να πείσει την κοινή γνωμη για μια επόμενη συμφωνία που πολύ δύσκολα θα είναι τόσο συμφέρουσα για τη χώρα μας όσο τούτη εδω.

Αλλά ας σταματήσω εδώ κι ας προχωρήσω με τα μεζεδάκια.

* Σαν γέφυρα, να καταγράψω ένα μαργαριτάρι από τη σημερινή συζητηση. Όπως μου λένε, η βουλεύτρια της ΝΔ Άννα-Μισέλ Ασημακοπούλου πρότρεψε τους βουλευτές της συμπολίτευσης να «σεμνύνονται» όταν μιλάνε για τον Κωνσταντίνο Καραμανλή και τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη.

Τους κάλεσε να αισθάνονται περήφανοι; Να καμαρώνουν; Διότι αυτο σημαίνει το ρήμα «σεμνύνομαι». Πρόκειται για έναν άσπονδο φίλο της τρισχιλιετούς. Στα αρχαία, όπως σίγουρα έχουμε ξαναγράψει, σεμνός ήταν ο σεβάσμιος, ο μεγαλόπρεπος, και σεμνύνομαι σήμαινε καμαρώνω. Με την πάροδο των αιώνων, η λέξη σεμνος πήρε τη σημερινή σημασία, οπου σεμνός είναι αυτός που δείχνει σεβασμό, που φέρεται με συστολήκαι διακριτικότητα, αλλά το ρήμα «σεμνύνομαι», καθώς ειναι ρημα λόγιο που το χρησιμοποιούμε μόνο σε έκτακτες περιστάσεις, σαν το καλο σερβίτσιο που μενει κλεισμένο στη βιτρίνα και ανοίγει μια φορά το χρόνο, δεν τρίφτηκε στη χρήση και δεν άλλαξε σημασία. Η Αννα-Μισέλ κάλεσε τους συναδέλφους της να είναι σεμνοί, να δείχνουν σεβασμό.

Για να υπερασπιστώ την (εξ… αγχιστείας) γαλαζοαίματη βουλεύτρια, αναγνωρίζω ότι αυτή η χρήση του «σεμνύνομαι» ειναι οικονομική, διότι δεν έχουμε αντίστοιχο μονολεκτικό ρήμα. Είναι όμως, quelle horreur, λάθος.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Επιγραφές, Μαργαριτάρια, Μακεδονικό, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Υπότιτλοι | Με ετικέτα: , , , , , | 198 Σχόλια »