Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘γαλλικά’ Category

Η ζωή του Μήτσου Μυράτ

Posted by sarant στο 11 Ιουλίου, 2018

Χτες που είχαμε το βιβλιοφιλικό μας άρθρο αναφέρθηκα και στην αυτοβιογραφία του Μήτσου Μυράτ και είπα ότι κάποια μέρα θα την παρουσιάσω κι εδώ. Αμ’ έπος αμ’ έργον, λοιπόν.

Το βιβλίο «Η ζωή μου» του Μήτσου Μυράτ κυκλοφόρησε πρόπερσι από τις θαυμάσιες Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης στη σειρά «Παλαιά κείμενα νέες αναγνώσεις» όπου παρουσιάζονται σε καινούργιες και κατά κάποιο τρόπο οριστικές εκδόσεις κλασικά νεοελληνικά λογοτεχνικά κείμενα όπως η Πρώτη αγάπη του Κονδυλάκη ή η Κερένια κούκλα του Χρηστομάνου, με εκτενές επίμετρο και εκδοτικό σημείωμα.

Το βιβλίο του Μυράτ όμως διαφέρει από τα άλλα της σειράς διότι δεν είναι λογοτεχνικό αλλ’ αυτοβιογραφικό. Ίσως γι’ αυτό και ίσως επειδή ο όγκος του δεν είναι ευκαταφρόνητος, ενώ το είχα πάρει εδώ και καιρό, το άφηνα να σκονίζεται πάνω πάνω στη στοίβα με τ’ αδιάβαστα και να μ’ ατενίζει επιτιμητικά.

Πρόσφατα ξεπέρασα τους δισταγμούς και το διάβασα, και δεν το μετάνιωσα αν και δεν το συστήνω ανεπιφύλακτα αν δεν έχετε ειδικό ενδιαφέρον για την εποχή ή για το θέατρο.

Ο Μήτσος Μυράτ (1878-1964) ήταν από τις μεγάλες μορφές του ελληνικού θεάτρου στο πρώτο μισό του 20ού αιώνα. Όσοι είναι της γενιάς μου ή παλαιότεροι θα ξέρουν τον γιο του, τον Δημήτρη Μυράτ, που μεσουράνησε στο θέατρο στο δεύτερο μισό του προηγούμενου αιώνα ή την κόρη του, τη Μιράντα.

Ο Μυράτ γεννήθηκε στη Σμύρνη, από οικογένεια μάλλον λεβαντίνικη, αλλά με ελληνική συνείδηση. Το επώνυμό του ήταν Μουράτ αλλά το εξευρωπάισε σε Murat, Μυράτ, αν και στα γαλλικά συχνά το έγραφε και Myrat. Έμαθε καλά γαλλικά αλλά δεν σπούδασε κι αφού περιπλανήθηκε μερικούς μήνες στην Αίγυπτο ως επιστάτης σε δημόσια έργα, χάρη σε γνωριμίες συγγενών, και επειδή από παιδί είχε λατρεία με το θέατρο, έφυγε για το Παρίσι για να το μάθει από κοντά.

Γύρισε στην Ελλάδα για να σπουδάσει στη θνησιγενή σχολή του Βασιλικού Θεάτρου, αλλά ήταν τυχερός που τότε ακριβώς, στο γύρισμα του αιώνα, ο Χρηστομάνος αποφάσισε να ιδρύσει τη Νέα Σκηνή, φέρνοντας έτσι την επανάσταση στο ελληνικό θέατρο.

Ουσιαστικά όλο το βιβλίο είναι αφιερωμένο στην περίοδο της Νέας Σκηνής, την πρώτη δεκαετία του 20ού αιώνα. Παρόλο που το βιβλίο αρχικά δημοσιεύτηκε το 1928, η αυτοβιογραφική εξιστόρηση σταματάει στα 1906 -αργότερα ο Μυράτ έγραψε κι άλλο βιβλίο για τα επόμενα χρόνια.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Όχι στα λεξικά, Αναμνήσεις, Θεατρικά, Παρουσίαση βιβλίου, Φρασεολογικά, γαλλικά | Με ετικέτα: , , , , , , , | 50 Σχόλια »

Η απλή αναλογική και το πλαφόν που χαμηλώνει

Posted by sarant στο 8 Ιουλίου, 2016

Κατατίθεται αυτές τις μέρες στη Βουλή το νομοσχέδιο για τον εκλογικό νόμο και αναμένεται να ψηφιστεί μέχρι το τέλος του μήνα. Σύμφωνα με όσα έχουν διαρρεύσει, θα είναι ένα σύστημα σαφώς αναλογικότερο από το προηγούμενο, χωρίς να φτάνει στην απόλυτα «απλή και άδολη» αναλογική παρά μόνο υπό πολύ ειδικές περιστάσεις.

Το Συνταγμα προβλέπει, και σοφά, ότι ο εκλογικός νόμος, για να ισχύσει στις επόμενες εκλογές, όποτε γίνουν, πρέπει να ψηφιστεί από ενισχυμένη πλειοψηφία 200 βουλευτών. Σε διαφορετική περίπτωση, ισχύει από τις μεθεπόμενες εκλογές, όποτε γίνουν.

Οι βασικές διαφορές του νέου εκλογικού νόμου από τον ισχύοντα, σύμφωνα με όσα έχουν διαρρεύσει, είναι ότι καταργείται το μπόνους των 50 εδρών στο πρώτο κόμμα και ότι επεκτείνεται το δικαίωμα ψήφου στους 17χρονους.

Αυτές είναι οι αλλαγές που φέρνει ο νέος εκλογικός νόμος. Υπάρχουν ομως και αλλαγές που ΔΕΝ φέρνει, που είχαν συζητηθεί ή προταθεί αλλά δεν υιοθετήθηκαν. Αυτές είναι: η κατάργηση του ορίου του 3% για την είσοδο στη Βουλή, το σπάσιμο των μεγάλων εκλογικών περιφερειών, μια διευθέτηση για να ψηφίζουν οι Έλληνες του εξωτερικού.

Κατηγορήθηκε ο ΣΥΡΙΖΑ ότι καταργεί το μπόνους των 50 εδρών επειδή βλέπει ότι θα χάσει τις εκλογές. (Όταν το αρχικό σχέδιο του εκλογικού νόμου, πριν από είκοσι μέρες, πρόβλεπε να διατηρηθεί το μπόνους αλλά μειωμένο σε 20-30 έδρες, η κατηγορία ήταν ότι αθέτησε τις δεσμεύσεις του). Στην πραγματικότητα, αν, όπως όλα δείχνουν, οι εκλογές γίνουν το 2019, είναι όχι απλώς παρακινδυνευμένο αλλά εντελώς αδύνατο να κάνουμε από τώρα προβλέψεις, οπότε είναι μάλλον ανόητη η κατηγορία περί καιροσκοπισμού.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Εκλογές, γαλλικά | Με ετικέτα: , , | 183 Σχόλια »

Η σιρκονφλέξ δεν πεθαίνει, όπως αναγγέλθηκε

Posted by sarant στο 11 Φεβρουαρίου, 2016

Συζητήθηκε πολύ τις τελευταίες μέρες μια είδηση για τη μεταρρύθμιση της γαλλικής ορθογραφίας, η οποία προβλέπει, ανάμεσα στ’ άλλα, την «κατάργηση της accent circonflexe (αξάν σιρκονφλέξ)», σε βαθμό που, πρέπει να το πω, αρχικά με εξέπληξε, αφού δεν περίμενα να μας μέλει τόσο πολύ μια πίτα που, όπως και να το κάνουμε, δεν την τρώμε.

Ωστόσο, δεν έπρεπε να εκπλαγώ. Καταρχάς, τα γαλλικά είναι η γλώσσα που πολλοί από εμάς (ιδίως οι πιο παλιοί) διδαχτήκαμε στο γυμνάσιο, οπότε η ρημάδα η σιρκονφλέξ θα μας έχει ταλαιπωρήσει αρκετά, κι έπειτα γενικώς η ορθογραφία, παρόλο που είναι καθαρή σύμβαση, εξάπτει τα πάθη και προκαλεί ηθικό πανικό πολύ περισσότερο από άλλες πτυχές της γλώσσας. Όπως έχω ξαναγράψει, για κάποιο λόγο, όταν βλέπουμε να αλλάζει ο τρόπος γραφής μιας λέξης με τον οποίο έχουμε γαλουχηθεί, νιώθουμε να ανατρέπεται κάτι βαθιά μέσα μας: μετεβλήθη εντός μου ο ρυθμός του κόσμου, για να θυμηθούμε τον Βιζυηνό.

Είναι και κάτι άλλο, ότι στα ελληνικά η λέξη «σιρκονφλέξ» ακούγεται κάπως περίεργα -ίσως διότι το «σιρκο-» θυμίζει το τσίρκο ή επειδή η κατάληξη μοιάζει με το επίθημα -έξ που χρησιμοποιού(σα)με για ευκαιριακές λεξιπλασίες του τύπου Ελλαδέξ. Τα άλλα δυο διαδεδομένα τονικά σημάδια της γαλλικής έχουν ονόματα αυστηρά, δωρικά, αξάν(τ) εγκύ, αξάν γκραβ, ενώ η τσαχπίνα η σιρκονφλέξ ξεχωρίζει.

Ωστόσο, με τη σιρκονφλέξ ισχύει περίπου αυτό που συνέβη και στον Μαρκ Τουέν. Θα το θυμάστε το ανέκδοτο: Ανοίγει μια μέρα ο Μαρκ Τουέν την εφημερίδα και βλέπει… την είδηση του θανάτου του. Οπότε τους γράφει ένα μπιλιετάκι: The reports of my death are greatly exaggerated. Κατά πάσα πιθανότητα δεν συνέβη ακριβώς έτσι, αλλά μπορούμε κι εμείς να πούμε πως τα όσα γράφτηκαν για τον θάνατο (ή την κατάργηση) της σιρκονφλέξ είναι υπερβολικά.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γαλλία, Επικαιρότητα, Ορθογραφικά, γαλλικά | Με ετικέτα: , , , | 136 Σχόλια »