Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘Δημήτρης Σαραντάκος’ Category

Μαθητές και δάσκαλοι, αφήγημα του Δημήτρη Σαραντάκου – 4

Posted by sarant στο 28 Σεπτεμβρίου, 2021

Πριν από λίγο καιρό άρχισα να δημοσιεύω σε συνέχειες το χρονικό του πατέρα μου «Μαθητές και δάσκαλοι», που εκδόθηκε το 2008 και έχει θέμα το Γυμνάσιο Μυτιλήνης στα χρόνια 1938-1946, τους καθηγητές του και τους συμμαθητές του. Όπως και με τα άλλα βιβλία του πατέρα μου, θα δημοσιεύεται κάθε δεύτερη Τρίτη. Η προηγούμενη συνέχεια είναι εδώ. Σήμερα δημοσιεύω την τέταρτη συνέχεια, με την αποφοίτηση του πατέρα μου και των συμμαθητών του μετά την Απελευθέρωση.

Μετά την Απελευθέρωση

Οι Γερμανοί έφυγαν από τη Λέσβο στις 10 Σεπτεμβρίου 1944. Πριν από τη φυγή τους όμως είχαν υπονομεύσει το κτίριο της Ηλεκτρικής Εταιρείας, αλλά κάνανε το λάθος να αναθέσουν την ανατίναξή του σε Ιταλούς, που είχαν αιχμαλωτίσει όταν ανακατέλαβαν τα Δωδεκάνησα. Οι Ιταλοί αυτοί παρίσταναν τους πιστούς συμμάχους τους, αλλά στην πραγματικότητα είχαν έρθει σε επαφή με την Αντίσταση και μόλις έφυγαν οι Γερμανοί, φανέρωσαν τον μηχανισμό της υπονόμευσης στους ελασίτες πυροτεχνουργούς, οι οποίοι τον εξουδετέρωσαν και με την ευκαιρία επιθεωρήσανε και τα λοιπά κτίρια που είχαν επιτάξει οι κατακτητές. Βρέθηκαν τότε στα υπόγεια του Γυμνασίου πολλά ξύλινα κιβώτια γεμάτα βιβλία.  Εξακριβώθηκε πως ανήκαν στη βιβλιοθήκη του Βερναρδάκη και αποτελέσανε τον πυρήνα της Δημοτικής βιβλιοθήκης της Μυτιλήνης.

Με την Απελευθέρωση ήρθανε στο νησί ως εκπρόσωπος της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας και Διοικητής Νήσων Αιγαίου ο Μπουρδάρας, μικρό άγημα του Ιερού Λόχου και η Ναυτική Διοίκηση Αιγαίου με διοικητή τον Μίλτονα Ιατρίδη, που είχε ένδοξο παρελθόν ως κυβερνήτης του υποβρύχιου «Παπανικολής», αλλά κατά τα άλλα η επικράτηση του ΕΑΜ στο νησί  ήταν απόλυτη. Ο Νομάρχης Κώστας Φριλίγγος, όλοι οι δήμαρχοι και κοινοτάρχες ήταν εκλεγμένοι από την Αντίσταση, στο νησί υπήρχε το 22 Σύνταγμα, με πλήρη συγκρότηση και έδρευε η Ταξιαρχία Αιγαίου του ΕΛΑΣ. Η αστυνόμευση του νησιού είχε ανατεθεί στην Εθνική Πολιτοφυλακή. Και όλα αυτά σε πλήρη γνώση και με την έγκριση της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας.

Μόλις άνοιξαν τα σχολεία και αφού επιθεωρήθηκε από τους πυροτεχνουργούς το κτίριο, ξαναγυρίσαμε στο Γυμνάσιο. Πηγαίναμε τότε στην Ζ΄ οκταταξίου και για δεύτερη χρονιά τα φιλολογικά μαθήματα μας τα έκανε ο Αρχοντίδης.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναμνήσεις, Δημήτρης Σαραντάκος, Εκπαίδευση, Μυτιλήνη | Με ετικέτα: , , | 61 Σχόλια »

Μαθητές και δάσκαλοι, αφήγημα του Δημήτρη Σαραντάκου – 3

Posted by sarant στο 14 Σεπτεμβρίου, 2021

Πριν από ένα μήνα άρχισα να δημοσιεύω σε συνέχειες το χρονικό του πατέρα μου «Μαθητές και δάσκαλοι», που εκδόθηκε το 2008 και έχει θέμα το Γυμνάσιο Μυτιλήνης στα χρόνια 1938-1946, τους καθηγητές του και τους συμμαθητές του. Όπως και με τα άλλα βιβλία του πατέρα μου, θα δημοσιεύεται κάθε δεύτερη Τρίτη. Η προηγούμενη συνέχεια είναι εδώ. Σήμερα δημοσιεύω την τρίτη συνέχεια, με την ιστορία του Γυμνασίου μέσα στην Κατοχή. Στο τέλος προσθέτω μερικά δικά μου.

Η Κατοχή

Στη Λέσβο οι Γερμανοί έφτασαν τέλη Απριλίου, όταν είχε πέσει η Αθήνα και η κυβέρνηση είχε καταφύγει στην Κρήτη. Την παραμονή της άφιξης τους έγινε συναγερμός. Παράγοντες του καθεστώτος και στελέχη της ΕΟΝ, διέταξαν να σημάνουν οι σειρήνες και όταν ο κόσμος κλείστηκε στα καταφύγια,  λεηλάτησαν με την άνεση τους τις αποθήκες με το υλικό που είχε συγκεντρωθεί για να σταλεί στους φαντάρους, στο μέτωπο. Στη βιάση τους, όταν τέλειωσαν τη δουλειά τους, ξέχασαν να σημάνουν λήξη κι έτσι έμεινε στη μνήμη των Μυτιληνιών ως «ο συναγερμός που δεν έληξε». Για πολλούς μήνες στη μαύρη αγορά πουλιόνταν τσιγάρα, μάλλινα πουλόβερ, κασκόλ και κάλτσες, που είχε δώσει ο κόσμος για τους στρατιώτες που πολεμούσαν, αλλά που ποτέ δεν έφυγαν από το νησί.

Οι Γερμανοί εγκαταστάθηκαν στην πόλη της Μυτιλήνης, στον Μόλυβο, το Πλωμάρι, την Ερεσό και το Σίγρι. Το «τάγμα αγυμνάστων» που δεν είχε προλάβει να φύγει για το μέτωπο, αφοπλίστηκε και διαλύθηκε. Οι στρατιώτες και οι αξιωματικοί δεν θεωρήθηκαν αιχμάλωτοι, αλλά αφέθηκαν να πάνε στα σπίτια τους. Η Χωροφυλακή διατηρήθηκε ως σώμα και μπήκε κάτω από τον έλεγχο της Geheime Feld Polizei (GFP της στρατιωτικής μυστικής αστυνομίας, της στρατιωτικής Γκεστάπο δηλαδή).

Οι Γερμανοί στην αρχή στρατωνίστηκαν στα κτίρια του 22 Συντάγματος μέσα στο Κάστρο, αλλά σύντομα δημιούργησαν δικό τους στρατόπεδο στον Καρά Τεπέ, 6 χιλιόμετρα στα βόρεια της πόλης, όπου εγκατάστησαν ισχυρότατο πυροβολείο με βαριά κανόνια. Η Διοίκησή τους, η Ortskomandatur, εγκαταστάθηκε σε ένα κομψό νεοκλασσικό κτίριο στην Αγιά Ειρήνη και η GFP στη βίλα Ηλιόπουλου, κοντά στη Σουράδα, σε ένα κτίριο δίπλα στη θάλασσα, σε ωραιότατη θέση και με μαγευτική θέα αλλά, όπως αποδείχτηκε αργότερα, πολύ τρωτό από στρατιωτικής πλευράς. Στο Διδασκαλείο εξ άλλου δημιούργησαν το τοπικό Στρατόπεδο Συγκέντρωσης.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναμνήσεις, Δημήτρης Σαραντάκος, Εκπαίδευση, Κατοχή, Μυτιλήνη | Με ετικέτα: , , , | 159 Σχόλια »

Μηνολόγιον Σεπτεμβρίου έτους 2021

Posted by sarant στο 1 Σεπτεμβρίου, 2021

Το Μηνολόγιο, που το δημοσιεύω εδώ στις αρχές κάθε μήνα (συνήθως, αλλά όχι πάντα, την πρώτη του μηνός), ήταν ιδέα του πατέρα μου, του αξέχαστου Δημήτρη Σαραντάκου, ο οποίος αρχικά το δημοσίευε στο περιοδικό Φιστίκι, που έβγαζε επί πολλά χρόνια στην Αίγινα. Στο εδώ ιστολόγιο, το Μηνολόγιο άρχισε να δημοσιεύεται τον Οκτώβρη του 2010 και βέβαια μέσα σε 12 μήνες έκλεισε τον κύκλο. Τότε, αποφάσισα να εξακολουθήσω να το δημοσιεύω στις αρχές κάθε μήνα, επειδή έχει γίνει το σταθερό σημείο αναφοράς για τα γεγονότα του μήνα, που ενημερώνεται συνεχώς με δικά σας σχόλια μέσα στη διάρκεια του μήνα, σχόλια που συνήθως αφορούν επισήμανση ημερομηνιών, αν και κυρίως είναι αγγελτήρια θανάτων.

Οπότε, συνεχίζω τις δημοσιεύσεις όσο θα υπάρχει ενδιαφέρον, προσθέτοντας πάντοτε δικές σας προτάσεις από πέρυσι. Πάντως, σε κάποιες περιπτώσεις η επέτειος έχει εσκεμμένα μετατεθεί κατά μία ημέρα (για παράδειγμα, η θανή του Φιλύρα ήταν στις 9.9.1942).

Τε 1 Απελλού του ζωγράφου
Πε  2 †  Κωνσταντίνου  Κανάρη του πυρπολητού και γέννησις Ανδρέου Εμπειρίκου του υπερρεαλιστού. Και κοίμησις παπα-Στρατή, της Αγκαλιάς της Λέσβου.
Πα  3 Ιωάννου Μακρυγιάννη συγγραφέως και αγωνιστού
Σα 4 Πρώτη έκδοσις της «Παπίσσης Ιωάννας» υπό Εμμανουήλ Ροΐδου
Κυ  5 Αρχιλόχου του Παρίου και θανή Νίκου Νικολαΐδη του σκηνοθέτη
Δε  6 Τα Σεπτεμβριανά της Πόλης
Τρ  7 Αρτέμιδος και Ενυαλίου
Τε 8 † Ρώμου Φιλύρα του κατηραμένου ποιητού
Πε 9 Γενέσιον Μιχαήλ Θερβάντες
Πα 10 † Κώστα Κάππου του ασυμβίβαστου αγωνιστή
Σα 11 †  Ανατροπή και φόνος Σαλβατόρ Αλλιέντε
Κυ 12 Γενέσιον Μαυρικίου Σεβαλιέ
Δε 13 †  Δάντου Αλιγκέρι
Τρ 14 Ίδρυσις της Φιλικής Εταιρείας και θανή Μ. Καραγάτση και Στέλιου Καζαντζίδη
Τε 15 Ανακάλυψις της πενικιλίνης υπό Φλέμιγκ
Πε 16 † Κοίμησις Μαρίας Κάλλας, της αξεπέραστης ντίβας (1977)
Πα 17 †  Μάνου Λοΐζου του γλυκύτατου μελωδού
Σα 18 Έναρξις Μεγάλων Μυστηρίων εν Ελευσίνι. Και δολοφονία Παύλου Φύσσα από τους χρυσαβγίτες
Κυ 19 † Κοίμησις Νικολάου Σκαλκώτα του μουσουργού (1949) και αυτοπυρπόλησις Κωνσταντίνου Γεωργάκη, φοιτητού εν Ιταλία (1970)
Δε 20 Γενέσιον Ευριπίδου
Τρ 21 Διεθνής Ημέρα Ειρήνης
Τε 22 Γενέσιον Μιχαήλ Φαρανταίη
Πε 23 Της εν Σαλαμίνι ναυμαχίας και της νίκης εν Ιμέρα
Πα 24 †  Παρακέλσου
Σα 25 Γενέσιον Δημητρίου Σοστακόβιτς. Θανή Αμαλίας Χρονοποιούσας.
Κυ 26 Γενέσιον Αλβέρτου Μοράβια και θανή Λευκαδίου Χερν του ελληνοϊάπωνος
Δε 27 Ίδρυσις του Εθνικού Απελευθερωτικού Μετώπου
Τρ 28 †  Θανή Λουδοβίκου Παστέρ
Τε 29 † Κοίμησις Αιμιλίου Ζολά
Πε 30 Καρόλου Δαρβίνου

Ο Σεπτέμβριος είναι ο ένατος μήνας του χρόνου, παρόλο που ετυμολογικά παραπέμπει στον (λατινικό) αριθμό εφτά. Βλέπετε, στο παλιό ρωμαϊκό ημερολόγιο, που είχε πρώτο μήνα του τον Μάρτιο, ήταν όντως ο έβδομος μήνας. Όταν μετά προστέθηκαν ο Ιανουάριος και ο Φεβρουάριος στην αρχή, οι ονομασίες των άλλων μηνών δεν άλλαξαν κι έτσι οι μήνες από τον Σεπτέμβριο ως τον Δεκέμβριο βρίσκονται σε ετυμολογική αναντιστοιχία. Στα βυζαντινά χρόνια, το πολιτικό και το εκκλησιαστικό έτος άρχιζαν τον Σεπτέμβρη και επιβίωση αυτού έχουμε στο ημερολόγιο που τη σημερινή μέρα τη χαρακτηρίζει «αρχή ινδίκτου». Σε παλιότερα μεζεδάκια μας είχαμε δει κι ένα μαργαριτάρι σχετικό με την ινδικτιώνα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δημήτρης Σαραντάκος, Επετειακά, Εκπαίδευση, Ημερολογιακά, Μηνολόγιο, Παροιμίες | Με ετικέτα: , , , , , , , , | 76 Σχόλια »

Μαθητές και δάσκαλοι, αφήγημα του Δημήτρη Σαραντάκου – 2

Posted by sarant στο 31 Αυγούστου, 2021

Πριν από 15 μέρες άρχισα να δημοσιεύω σε συνέχειες το χρονικό του πατέρα μου «Μαθητές και δάσκαλοι», που εκδόθηκε το 2008 και έχει θέμα το Γυμνάσιο Μυτιλήνης στα χρόνια 1938-1946, τους καθηγητές του και τους συμμαθητές του. Όπως και με τα άλλα βιβλία του πατέρα μου, θα δημοσιεύεται κάθε δεύτερη Τρίτη. Η πρώτη συνέχεια, με εισαγωγικό χαρακτήρα, είναι εδώ. Σήμερα δημοσιεύω τη δεύτερη συνέχεια.

Ι. Οι συμμαθητές

1. Το ιστορικό της τάξης μας

Το οκτατάξιο Γυμνάσιο

Όπως προαναφέρω, το οκτατάξιο γυμνάσιο δημιουργήθηκε το 1937. Πήγαινα τότε στην 3η  Δημοτικού. Τον επόμενο χρόνο, τελειώνοντας την 4η τάξη, έδωσα εξετάσεις για το Γυμνάσιο. Αυστηρές εξετάσεις, στις οποίες πολλοί κόπηκαν. Όσοι πετύχαμε, εξήντα τον αριθμό, αν θυμάμαι καλά, αποτελέσαμε τη δεύτερη σειρά του «Γυμνασίου Νέου Τύπου», όπως ονομάστηκε το οκτατάξιο γυμνάσιο. Για μερικά χρόνια εξακολούθησε να υπάρχει και το εξατάξιο «Γυμνάσιο Παλαιού Τύπου», ώσπου να αποφοιτήσουν οι μαθητές που το είχαν ήδη αρχίσει. Αυτοί που εισαχθήκανε τότε (το 1938) ήταν:

Αθανασάκης Παντζάρης Πάτροκλος
Βαλήνας Μιχάλης Παπαδέλλης Στέλιος
Βαμβούρης Απόστολος Παπαμιχαήλ Γρηγόρης
Βενεδίκης Μιχάλης Παπαπαναγιώτου Γιώργος
Βολογιάννης Μανόλης Πατλάκας Μιχάλης
Γεωργιάδης Οδυσσέας Πίτσιος Μιχάλης
Γιαννακόπουλος Νίκος-Χρήστος Σακελλάρης Θανάσης
Γκορτζιώτης Μιχάλης Σαραντάκος Δημήτρης
Γρηγορίου Γρηγόρης Σβορώνος Παναγιώτης
Γρημάνης Μιχάλης Σεφτελής Γιώργος
Γυπαράκης Κώστας Τεφτσής Βάσος
Δόριζας Μιχάλης Τζάννος Αντώνης
Κακαδέλλης Παναγιώτης Τσακίρης Νίκος
Κατσικαδέλλης Στέφανος Τσερνόγλου Αθανάσιος
Κόπανος-Ιατρίδης Γιώργος Χατζηγεωργίου Χριστόφορος
Κουκούλης Γιώργος Χατζηγιάννης Γιάννης
Μάγειρας Θόδωρος Χατζηδήμος Γιάννης
Ματιάς Γιώργος Χατζηκυριάκος Γιώργος
Μεταξάς Γιώργος Χατζηλάμπρου
Νικητόπουλος Αριστείδης Χονδρός Παναγιώτης

Μολονότι φοιτούσαμε σε Γυμνάσιο Αρρένων, στην πρώτη τάξη του οκταταξίου είχαμε και κορίτσια. Στη δικιά μας ήτανε είκοσι, δυστυχώς όμως δεν είμαι βέβαιος αν τα θυμάμαι σωστά. Τα αναφέρω πάντως με κάθε επιφύλαξη:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in 1940-41, Αναμνήσεις, Δημήτρης Σαραντάκος, Εκπαίδευση, Μυτιλήνη | Με ετικέτα: , , , , , | 97 Σχόλια »

Μαθητές και δάσκαλοι, αφήγημα του Δημήτρη Σαραντάκου – 1

Posted by sarant στο 17 Αυγούστου, 2021

Τα τελευταία χρονια της ζωής του, ο πατέρας μου έγραφε κάθε βδομάδα ένα χρονογράφημα για την εφημερίδα Εμπρός της Μυτιλήνης. Όταν άνοιξα το ιστολόγιο, άρχισα να αναδημοσιεύω τις επιφυλλίδες αυτές κάθε Τρίτη. Στα τέλη του 2011 ο πατέρας μου πέθανε και από τότε καθιέρωσα κάθε δεύτερη Τρίτη να δημοσιεύω αποσπάσματα από τα βιβλία του. Με τον καιρό, δημοσίευσα αποσπάσματα από τα περισσότερα βιβλία, με τελευταίο τους Εσταυρωμένους σωτήρες.

Το βιβλίο που θα αρχίσω να δημοσιεύω από σήμερα έχει μιαν ιδιαιτερότητα, ότι δεν είναι λογοτεχνικό, είναι αναμνήσεις από τα μαθητικά χρόνια του πατέρα μου στο γυμνάσιο της Μυτιλήνης -ένα χρονικό, θα έλεγα, γραμμένο ύστερα από παροτρύνσεις παλαιών συμμαθητών. Γι’ αυτό και δίσταζα να το δημοσιεύσω, αφού αφορά ένα ειδικό κοινό.

Από την άλλη, οτιδήποτε έχει σχέση με την εκπαίδευση δεν είναι στερημένο από γενικότερο ενδιαφέρον, ιδίως σε ένα ιστολόγιο που έχει και εκπαιδευτικά ενδιαφέροντα αλλά και πολλούς εκπαιδευτικούς ως σχολιαστές. Έτσι, αποφάσισα τελικά να το δημοσιεύσω, ύστερα από μια μικρήν ανάπαυλα που οφειλόταν στο ότι δεν είχα πρόχειρο το βιβλίο.

Το χρονικό αυτό έχει επίσης ενδιαφέρον σαν απόπειρα μικροϊστορικής καταγραφής.

Στη σημερινή πρώτη συνέχεια δημοσιεύω τον Πρόλογο και την Εισαγωγή. Το βιβλίο κυκλοφόρησε στη Μυτιλήνη το 2008 και το εξώφυλλό του μιμείται πετυχημένα την όψη των μαθητικών τετραδίων.

Πρόλογος

Όταν, με παρότρυνση πολλών παλιών συμμαθητών μου, ξεκίνησα να γράψω κάτι σαν χρονικό της τάξης μας στο Γυμνάσιο, να γράψω δηλαδή για τους μαθητές και τους καθηγητές της, είχα τη φιλοδοξία να αποτελέσει, το κείμενο αυτό, συλλογικό έργο, με την έννοια πως θα το γράφαμε πολλοί παλιοί συμμαθητές μαζί.

Για τον σκοπό αυτόν έφτιαξα ένα προσχέδιο, με το διάγραμμα της ύλης, τα περιεχόμενα και κάποια δικά μου περιληπτικά κείμενα και το μοίρασα σε πολλούς συμμαθητές μου, ζητώντας όχι μόνο να συμπληρώσουν τα κενά, αλλά να γράψουν τη δική τους εκδοχή, ακόμα και να προτείνουν κάτι τελείως διαφορετικό.

Πραγματικά με βοήθησαν αρκετοί φίλοι των σχολικών θρανίων, με φωτογραφίες, πληροφορίες, κάποιοι με σύντομα κείμενά τους, αλλά όχι στο βαθμό που προσδοκούσα και που θα χαρακτήριζε το έργο συλλογικό, με εμένα να περιορίζομαι στο ρόλο του επιμελητή της ύλης. Έτσι, αναγκαστικά, κάθισα και έγραψα σχεδόν όλα τα κείμενα μόνος μου και συνεπώς η ευθύνη για το αποτέλεσμα βαρύνει μόνον εμένα. Μερικά κείμενα, δικά μου ή άλλων,  έχουν παλαιότερα δημοσιευθεί σε λεσβιακά περιοδικά και αυτό μνημονεύεται στη βιβλιογραφία.

Οφείλω πάντως να ευχαριστήσω τους συμμαθητές μου: Βάσο Τεφτσή, Μιχάλη Γκορτζιώτη, Μιχάλη Γρημάνη, Μιχάλη Βενεδίκη, Γιώργο Μαυρονικόλα, Μιχάλη Πίτσιο, Γιώργο Σεφτελή, τον φίλο συγγραφέα Παναγιώτη Παρασκευαϊδη, τον φίλο Όμηρο Κοντούλη και τις φίλες Εύη Αποστόλου-Παναγιώτου, Αγλαϊα Αρχοντίδη-Αργύρη και Φανή Σωτηράκη-Αναιρούση, για τις πολύτιμες πληροφορίες που μου έδωσαν και τα στοιχεία που μου παραχώρησαν, κυρίως όμως για την ενθάρρυνση τους να προχωρήσω.

Ιδιαιτέρως ευχαριστώ τον Κώστα Μίσσιο, ακάματο ερευνητή και καταγραφέα κάθε σχετικού με την πνευματική Λέσβο γεγονότος, για τα άφθονα και έγκυρα  στοιχεία που μου παραχώρησε.

Η δυσαναπλήρωτη απουσία του συμμαθητή μου Θανάση Τσερνόγλου μου στοίχισε πολύ, γιατί εκτός των άλλων μου στέρησε πολύτιμες πληροφορίες, στοιχεία και έγγραφα, που οπωσδήποτε είχε συγκεντρώσει, έτσι μεθοδικός και λεπτολόγος που ήταν, αλλά τα οποία δε στάθηκε δυνατό να εντοπίσω και αγνοώ την τύχη τους.

Οπωσδήποτε στο κείμενο που ακολουθεί  οι παλιοί συμμαθητές μου, αλλά και συμπατριώτες, ειδήμονες των γεγονότων της εποχής εκείνης, θα βρούνε πολλές ελλείψεις, παραλείψεις και λάθη. Θέλω να τους βεβαιώσω πως δεν έγιναν σκοπίμως, αλλά οφείλονται στην απουσία τεκμηριωμένων στοιχείων.

Εισαγωγικά

Οι συμμαθητές μου κι εγώ καμαρώνουμε πως αποφοιτήσαμε από το Γυμνάσιο Μυτιλήνης. Δικαίως πιστεύω. Δεν πρόκειται για κάποια επαρχιώτικη ξιπασιά ή έπαρση. Το Γυμνάσιο Μυτιλήνης για πολλές δεκαετίες στάθηκε το αληθινό πνευματικό κέντρο ολόκληρου του νησιού και η συμβολή του υπήρξε αποφασιστική στη διάδοση των πιο προοδευτικών ιδεών και πρώτα απ΄ όλα του Δημοτικισμού, καθώς και στη διαμόρφωση του κλίματος εκείνου, μέσα στο οποίο αναδείχτηκε πλειάδα ανθρώπων των γραμμάτων και τεχνών, όλα αυτά όμως σε πνεύμα όχι αντιπαράθεσης και πολεμικής, αλλά σύνθεσης και συνεργασίας. Όπως γράφει ένας διαπρεπής απόφοιτός του και εν συνεχεία καθηγητής του, ο Βασίλης Αρχοντίδης[1] «στο Γυμνάσιο Μυτιλήνης συναντήθηκαν τα δύο ρεύματα, ο δημοτικισμός και η κλασσική παράδοση, χωρίς να συγκρουσθούν σαν άσπονδοι εχθροί. Έτσι οι μαθητές που αγαπούσαν τη νέα ελληνική λογοτεχνία δε βρέθηκαν ανάμεσα σε δυο ακραία ιδεολογήματα, υποχρεωμένοι να επιλέξουν ανάμεσα σε δυο αντίπαλα στρατόπεδα».

Το Γυμνάσιο Μυτιλήνης ιδρύθηκε το 1840 και από το 1890 στεγάστηκε στο επιβλητικό, κλασσικής γραμμής κτίριο, με μαρμάρινα σκαλιά στην είσοδό του, που τη στολίζουν κίονες δωρικού ρυθμού και με απλόχωρο πευκόφυτο κήπο γύρω του. Βρίσκεται στο μεταίχμιο του παλιού ιστορικού πυρήνα της πόλης και της κάπως νεωτερίζουσας επέκτασής της προς νότο. Το κτίριο χτίστηκε με δωρεά πλειάδας πλουσίων Λεσβίων, που κατατάσσονται στην εκλείψασα (από την Κατοχή κι εδώ) κατηγορία των εθνικών ευεργετών, του Νικολάου Μητρέλια, που είχε κληροδοτήσει πεθαίνοντας το τεράστιο για την εποχή ποσό των 7.000 χρυσών λιρών,  των αδελφών Βουρνάζων και άλλων. Από αυτούς το άγαλμα του Σοφοκλή Βουρνάζου στέκεται στα προπύλαιά του και για πολλές δεκαετίες (όσες ήταν εν χρήσει το μελανοδοχείο και η πέννα), ήταν το θύμα ασεβούς εθίμου, να σπάνε επάνω του τα καλαμάρια τους, όσοι αποφοιτούσαν από το Γυμνάσιο[2].

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναμνήσεις, Δημήτρης Σαραντάκος, Εκπαίδευση, Μυτιλήνη | Με ετικέτα: , , , | 90 Σχόλια »

Μηνολόγιον Αυγούστου έτους 2021

Posted by sarant στο 1 Αυγούστου, 2021

Το Μηνολόγιο, που το δημοσιεύω εδώ στις αρχές κάθε μήνα (συνήθως την πρώτη του μηνός), ήταν ιδέα του πατέρα μου, του αξέχαστου Δημήτρη Σαραντάκου, ο οποίος αρχικά το δημοσίευε στο περιοδικό Φιστίκι, που έβγαζε επί πολλά χρόνια στην Αίγινα. Στο εδώ ιστολόγιο, το Μηνολόγιο άρχισε να δημοσιεύεται τον Οκτώβρη του 2010 και βέβαια μέσα σε 12 μήνες έκλεισε τον κύκλο. Τότε, αποφάσισα να εξακολουθήσω να το δημοσιεύω στις αρχές κάθε μήνα, επειδή έχει γίνει το σταθερό σημείο αναφοράς για τα γεγονότα του μήνα, που ενημερώνεται συνεχώς με δικά σας σχόλια μέσα στη διάρκεια του μήνα, σχόλια που συνήθως αφορούν επισήμανση ημερομηνιών, αν και κυρίως είναι αγγελτήρια θανάτων.

Οπότε, συνεχίζω τις δημοσιεύσεις όσο θα υπάρχει ενδιαφέρον, προσθέτοντας πάντοτε δικές σας προτάσεις από πέρυσι. Πάντως, σε κάποιες περιπτώσεις η επέτειος έχει εσκεμμένα μετατεθεί κατά μία ημέρα. Nα σημειώσω ότι σήμερα που η πρώτη του μηνός πέφτει Κυριακή, το μηνολόγιο εκτοπίζει το καθιερωμένο κυριακάτικο λογοτεχνικό μας κείμενο.

 

Κυ  1

Αυτοκτονία Νίκου Ζαχαριάδη στο Σουργκούτ της Σιβηρίας

Δε  2

† Ερρίκου Καρούζο

Τρ  3

Κοίμησις Ιωάννου Παπαϊωάννου του μελωδού και Ανδρέου Εμπειρίκου του υπερρεαλιστού

Τε 4

† Ιωάννου Χριστιανού Άντερσεν, του μυθοποιού

Πε 5

 Κοίμησις Μέριλυν Μονρόε, Ρίτσαρντ Μπάρτον, σερ Άλεκ Γκίνες. Και γενέσιον Άννης-Σίλιας της διαδικτυακής φίλης. Και του ενός εκ των δύο αριστουργημάτων που εποίησε ο Νικοκύρης.

Πα 6

Γενέσιον Αλεξάνδρου Φλέμιγκ, του ευεργέτου της ανθρωπότητος. Και των εν Χιροσίμα αμάχων.

Σα 7

Ηρακλείτου, του Εφεσίου φιλοσόφου. Και του μπλόκου του Βύρωνα.

Κυ 8

Του Ινδού διανοητού Ραμπιτρανάθ Ταγκόρ

Δε 9

Ανάληψις Απολλωνίου του Τυανέως εκ του ιερού της Δικτύννης. Και των νεκρών στο Ναγκασάκι.

Τρ 10

† Κωνσταντίνου Χριστοφορίδη, πατρός της αλβανικής φιλολογίας

Τε 11

† Θανή Ιωάννου Ουνιάδου και Λεωνίκου γενέσιον

Πε 12

Παγκόσμια Ημέρα Νεολαίας

Πα 13

Των εν Μαραθώνι, Ελλήνων προμαχούντων Αθηναίων και Παγκόσμια Ημέρα των Αριστεροχείρων. Και γενέσιον Φιδέλ του Κουβανού επαναστάτη.

Σα 14

Κοίμησις Βερτόλδου Μπρεχτ, του δραματοποιού

Κυ 15

Θουκυδίδου Ολόρου Αλιμουσίου

Δε 16

Πρώτη εγγραφή εις δίσκον της ανθρωπίνης φωνής υπό Θωμά Έδισον

Τρ 17

Γενέσιον Πέτρου Φερμά, του μαθηματικού

Τε 18

† Θανή Ονωρίου Μπαλζακ

Πε 19

Εκτέλεσις του ποιητού Φρειδερίκου Γκαρθία Λόρκα

Πα 20

Των εν Θερμοπύλαις πεσόντων Σπαρτιατών και Θεσπιέων

Σα 21

Ιωάννου Κωνσταντινίδη-Κώστα Γιαννίδη, του γλυκυτάτου μουσουργού

Κυ 22

Γενέσιον Δημητρίου Γληνού, του μεγάλου διδασκάλου

Δε 23

Διεθνής ημέρα κατά του δουλεμπορίου

Τρ 24

Μαρτύριον Κοσμά του Αιτωλού και γενέσιον Λέο Φερρέ

Τε 25

Αλκιδάμαντος του ρήτορος

Πε 26

Κομφουκίου του φιλοσόφου
Πα 27 Διακήρυξις των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Πολίτη. Και κοίμησις Σωτηρίας Μπέλλου.
Σα 28 Γενέσιον Ιωάννου Γκαίτε
Κυ 29 † Κοίμησις Αττίκ (κατά κόσμον Κλέωνος Τριανταφύλλου) και Γεωργίου Κοτζιούλα, του κατατρεγμένου ποιητού.
Δε 30 Ρογήρου Βάκωνος

Τρ 31

Πλινίου του πρεσβυτέρου

Ο Αύγουστος είναι ο δεύτερος μήνας του χρόνου που πήρε τ΄όνομά του από ιστορικό πρόσωπο -ο άλλος είναι ο Ιούλιος. Προηγουμένως ονομαζόταν Sextilis, έκτος μήνας δηλαδή στο παλιό ρωμαϊκό ημερολόγιο. Η ονομασία δεν άλλαξε όταν προστέθηκαν ο Ιανουάριος και ο Φεβρουάριος στην αρχή, κι έτσι ο Sextilis ήταν πια όγδοος μήνας. Αρχικά ο Σεξτίλις είχε 29 μέρες, όταν όμως ο Ιούλιος Καίσαρας έκανε τη μεταρρύθμιση του ημερολογίου (που από τότε ονομάστηκε Ιουλιανό), του πρόσθεσε δυο μέρες. Ο Σεξτίλις ονομάστηκε Αύγουστος (Augustus) προς τιμή του αυτοκράτορα Αύγουστου, πράγμα που έγινε το 8 π.Χ. δηλαδή ενώ ζούσε ο αυτοκράτορας. Ωστόσο, δεν είναι αλήθεια αυτό που λέγεται, ότι τότε ο αυτοκράτορας Αύγουστος πρόσθεσε μια μέρα στον μήνα “του”, που την πήρε από τον Φλεβάρη, για να μην υστερεί ο μήνας “του” από τον Ιούλιο. Όπως είπα, την επιμήκυνση του μήνα την είχε κάνει ο Ιούλιος Καίσαρας.

Να θυμηθούμε, με την ευκαιρία, το ιστορικό μυθιστόρημα Αύγουστος του John Wiliams, εκδόσεις Gutenberg.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δημήτρης Σαραντάκος, Επετειακά, Λαογραφία, Μηνολόγιο, Ονόματα, Παροιμίες | Με ετικέτα: , , , , , , , | 125 Σχόλια »

Οι Εσταυρωμένοι Σωτήρες, ιστορικό μυθιστόρημα του Δημ. Σαραντάκου – 22 (τελευταίο)

Posted by sarant στο 6 Ιουλίου, 2021

Εδώ και μερικούς μήνες άρχισα να δημοσιεύω σε συνέχειες, κάθε δεύτερη Τρίτη, το ιστορικό μυθιστόρημα του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, «Οι εσταυρωμένοι σωτήρες». Η σημερινή συνέχεια είναι η εικοστή δεύτερη και τελευταία. Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Βάζω μαζι και τις υποσημειώσεις.

Σήμερα φτάνουμε στο τέλος. Θα διαβάσουμε τον «απολογητικό επίλογο» του πατέρα μου, με τον οποίο κλείνει το βιβλίο.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ (ΑΠΟΛΟΓΗΤΙΚΟΣ)

Προσπάθησα να αφηγηθώ τη ζωή κάποιων μεγάλων ανθρώπων, που έζησαν τον πρώτον αιώνα της χρονολογίας μας και τις συνέπειες που είχε η δράση και η διδασκαλία τους, στη διαμόρφωση μιας παγκόσμιας θρησκείας. Απέφυγα να δώσω στην αφήγησή μου αυτή τον χαρακτήρα ιστορικής μελέτης αλλά ταυτόχρονα προσπάθησα να μην αφίσταται, στο μέτρο του δυνατού, από τα όσα εξιστορούν οι πηγές. 

Όταν ήμουν παιδί υπήρξα θρησκευόμενο άτομο και, εκτός του ότι εξ απαλών ονύχων είχα εξοικειωθεί με τα κείμενα της Καινής Διαθήκης, (χάρη στον παππού μου – άνθρωπο ευλαβή αλλά όχι θρησκόληπτο – και στον πατέρα μου – βαθύ γνώστη των Γραφών και εντούτοις άθεο), με είχε γοητεύσει και η προσωπικότητα του Ιησού. Βοήθησε πολύ σ’ αυτό και η παρουσία στην πόλη όπου ζούσαμε ενός εξαιρετικά χαρισματικού και φωτισμένου ανθρώπου, του αρχιμανδρίτη Χαράλαμπου Δέδε.

Κατόπιν ήρθε η Κατοχή, η Πείνα και αργότερα η Αντίσταση και ρήσεις όπως:

ουαί υμίν τοις πλουσίοις,  ότι απέχετε την παράκλησιν υμών
ουαί υμίν οι εμπεπλησμένοι, ότι πεινάσετε
μακάριοι οι πτωχοί, ότι αυτών εστί η βασιλεία των ουρανών
μακάριοι οι πεινώντες, ότι αυτοί χορτασθήσονται
ουκ ήλθον βαλείν ειρήνην αλλά μάχαιραν,
πυρ ήλθον βαλείν εις την γην

και άλλες ανάλογες, τις εύρισκα επίκαιρες και με συγκινούσαν. Στο μεταξύ όμως, μαθητής γυμνασίου πλέον, είχα υποκύψει στο κάλλος της Αρχαίας Ελλάδας και ανακάλυψα ότι η ελληνική κοσμοαντίληψη ήταν πολύ πιο εύληπτη, καλαίσθητη και ανθρωποκεντρική  από την ιουδαιοχριστιανική. Ξαναδιάβασα, με κριτικό πνεύμα αυτή τη φορά, τα κείμενα της Καινής Διαθήκης και τότε μου γεννήθηκαν ορισμένες απορίες. Πώς είναι δυνατό το πρόσωπο που είπε τα παραπάνω να είπε επίσης και τα ακόλουθα:

απόδοτε ουν τα του Καίσαρος τω Καίσαρι
μακάριοι οι ειρηνοποιοί
αγαπάτε τους εχθρούς υμών
εάν τις σε αγγαρεύσει εν μίλιον ύπαγε μετ’ αυτού δύο…

Αργότερα, στα φοιτητικά μου χρόνια, ήρθε η εποχή της απόλυτης αμφισβήτησης των πάντων και από το διάβασμα αρκετών βιβλίων, ορισμένων απλοϊκών και ισοπεδωτικών, κάποιων όμως αξιόλογων, έφτασα στο συμπέρασμα ότι δεν υπήρξαν ούτε ο Ιησούς Χριστός ούτε ο Απόστολος Παύλος. Όπως ήταν επόμενο, είχα τότε πολλές και έντονες συζητήσεις, με αγαπητούς φίλους, συζητήσεις που, ανεξάρτητα με τη θέση που έπαιρνε καθένας μας, τις θέρμαινε η αγάπη μας προς τον υιόν του τέκτονος, είτε αυτός υπήρξε είτε όχι. Κράτησα τότε ορισμένες σημειώσεις και διατύπωσα κάποια σχόλια.

Την εποχή εκείνη με βασάνιζε επίσης το ερώτημα, πώς θα έπρεπε να αντιμετωπίσω τα βιβλία της Καινής Διαθήκης:

— Ως θρησκευτικά κείμενα, (θεόπνευστα ή μη), που είναι γραμμένα με αλληγορικό ύφος και έχουν κατηχητικό σκοπό;

–’Η ως ιστορικές πραγματείες, που δίνουν αξιόπιστες πληροφορίες για τη ζωή και τη δράση του Ιησού Χριστού και των άλλων προσώπων που έδρασαν στη συγκεκριμένη αυτή εποχή και στη συγκεκριμένη αυτή χώρα;

Αντιπαρερχόμενος το γεγονός ότι θεόπνευστα κείμενα δεν μπορεί, κατά την ταπεινή μου γνώμη, να αντιφάσκουν μεταξύ τους ή να περιέχουν γραμματικά ή λογικά σφάλματα, δε θα είχα  αντίρρηση να δεχτώ ολόκληρη την Καινή Διαθήκη ως απλό θρησκευτικό κατηχητικό κείμενο, γραμμένο με αλληγορικό ύφος. Στην περίπτωση αυτή το ζήτημα θα έπρεπε να είχε θεωρηθεί λήξαν και κατά συνέπεια θα περίττευε το γράψιμο αυτού του βιβλίου.

Επειδή όμως υπάρχουν πολλοί και διαπρεπείς συγγραφείς, που  θεωρούν την Καινή Διαθήκη «το εγκυρότερο βιβλίο και το πιστότερα διατηρημένο», την «πλέον ασφαλή πηγή πληροφοριών», οι οποίες μάλιστα «παρατάσσονται με ακρίβεια ως προς τον χρόνον», όπου «περιγράφονται τα γεγονότα εντελώς ψυχρά, χωρίς συναίσθημα θα λέγαμε», πράγμα που κατ’ αυτούς «αποδεικνύει την ιστορικότητα της Βίβλου» και επειδή δυστυχώς η γνώμη αυτή είναι η επικρατούσα στον τόπο μας, θέλησα να αντικρούσω την άποψη αυτήν, έστω και με τη μέθοδο της εις άτοπον απαγωγής. 

Ξαναδιάβασα λοιπόν, για πολλοστή φορά, τα βιβλία της Καινής Διαθήκης, σε συνδυασμό με τα συγγράμματα του Ιουστίνου, του Ευσέβιου, του Ειρηναίου, του Κλήμη του Αλεξανδρέα και άλλων πατέρων της Εκκλησίας, με ορισμένα Απόκρυφα, με τα έργα του Φλάβιου Ιώσηπου, του Φίλωνα, του Τάκιτου, του Σουητώνιου, και άλλων συγγραφέων εκείνης της εποχής και άλλες εξ ίσου αρχαίες πηγές, που μας δίνουν κάποιες πληροφορίες για τη ζωή και τη δράση του Ιησού Χριστού, του Παύλου και των πρώτων χριστιανικών κοινοτήτων.

Την ανάγνωση των πηγών προσπάθησα να την κάνω με όσο το δυνατό περισσότερο κριτικό πνεύμα, απαλλαγμένος από προκαταλήψεις και ιδεοληψίες, προσπαθώντας μόνο να προσεγγίσω την αλήθεια, έχοντας όμως πάντοτε στο νου μου ότι δεν υπάρχει μία αλήθεια, πολύ δε περισσότερο ότι δεν υπάρχει η απόλυτη αλήθεια.

Από τη μελέτη αυτή κατέληξα στο παράδοξο, αλλά απολύτως αναμφισβήτητο, για μένα,  γεγονός είναι ότι ο Ιησούς Χριστός ως ιστορικό πρόσωπο απουσιάζει από την ιστορία. Οι σύγχρονοί του, συγγραφείς, ιστορικοί, και φιλόσοφοι, τον αγνοούν πλήρως. Από τα αρχεία του ρωμαϊκού κράτους εκείνων των χρόνων, τα οποία κατά κανόνα είναι πολύ λεπτολόγα και  ενημερωτικά, απουσιάζει επίσης οποιαδήποτε μνεία για τη ζωή και τη δράση του. Αδιάβλητα αρχαιολογικά ευρήματα που να πιστοποιούν το πέρασμα του από τη γη δεν υπάρχουν. Μόνο τα Ευαγγέλια μας δίνουν κάποιες πληροφορίες, οι οποίες όμως εκτός του ότι περιορίζονται στα τρία τελευταία χρόνια της ζωής του και μόνο, είναι αλληλοσυγκρουόμενες, αντιφατικές και αόριστες. Όσον αφορά τα λοιπά τα βιβλία της Καινής Διαθήκης, απουσιάζει από αυτά κάθε πληροφορία σχετική με την κατά σάρκα ζωή του.

Η απουσία του Ιησού Χριστού από την Ιστορία, οδήγησε πολλούς συγγραφείς (φιλόσοφους, ιστορικούς,  θεολόγους,  λογοτέχνες ή απλώς σκεπτόμενους ανθρώπους), στο να αρνηθούν την ύπαρξή του. Το πρόβλημα της ιστορικότητας του Ιησού Χριστού είχε ήδη τεθεί από τον 2ον αιώνα[1], αναζωπυρώθηκε κατά τους 16ον και 17ον αιώνες και γνώρισε μεγάλην έξαρση κατά τον 19ο και τον 20ο. Τα επιχειρήματα που προβάλλονται είναι ισχυρά και η διαθέσιμη βιβλιογραφία έχει εντυπωσιακές διαστάσεις και περιλαμβάνει εκατοντάδες έργα. Τα σημαντικότερα από αυτά μνημονεύονται στο Παράρτημα.

Από την άλλη πλευρά οι οπαδοί της ιστορικότητας του Ιησού Χριστού είναι εξ ίσου πολυάριθμοι και τα επιχειρήματά τους αναλόγου βαρύτητας με εκείνα των οπαδών της μυθικότητας του. Βεβαίως υπάρχει τεράστια διαφορά μεταξύ των πιστών, των οπαδών δηλαδή της ορθόδοξης άποψης, ότι ήταν Θεάνθρωπος και των άλλων, των οπαδών της άποψης ότι ήταν προικισμένος προφήτης και διδάσκαλος ή πολιτικός επαναστάτης ή κοινωνικός αναμορφωτής.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δημήτρης Σαραντάκος, Θρησκεία, Ιστορία, Μυθιστόρημα, Μεταφραστικά | Με ετικέτα: , , , | 102 Σχόλια »

Μηνολόγιον Ιουλίου έτους 2021

Posted by sarant στο 1 Ιουλίου, 2021

Το Μηνολόγιο, που το δημοσιεύω εδώ στις αρχές κάθε μήνα (συνήθως την πρώτη του μηνός), ήταν ιδέα του πατέρα μου, του αξέχαστου Δημήτρη Σαραντάκου, ο οποίος αρχικά το δημοσίευε στο περιοδικό Φιστίκι, που έβγαζε επί πολλά χρόνια στην Αίγινα. Στο εδώ ιστολόγιο, το Μηνολόγιο άρχισε να δημοσιεύεται τον Οκτώβρη του 2010 και βέβαια μέσα σε 12 μήνες έκλεισε τον κύκλο. Τότε, αποφάσισα να εξακολουθήσω να το δημοσιεύω στις αρχές κάθε μήνα, επειδή έχει γίνει το σταθερό σημείο αναφοράς για τα γεγονότα του μήνα, που ενημερώνεται συνεχώς με δικά σας σχόλια μέσα στη διάρκεια του μήνα, σχόλια που συνήθως αφορούν επισήμανση ημερομηνιών, αν και κυρίως αγγελτήρια θανάτων.

Οπότε, συνεχίζω τις δημοσιεύσεις όσο θα υπάρχει ενδιαφέρον, προσθέτοντας πάντοτε δικές σας προτάσεις από πέρυσι. Πάντως, σε κάποιες περιπτώσεις η επέτειος έχει εσκεμμένα μετατεθεί κατά μία ημέρα.

Πε  1

Ανακοίνωσις της θεωρίας της εξελίξεως των ειδών υπό Καρόλου Δαρβίνου -και θανή Νικολάου Γουίντωνος, σωτήρα των εβραιόπουλων

Πα  2

† Άρεως Αλεξάνδρου

Σα 3

Γενέσιον Φραγκίσκου Κάφκα -και Ιακώβου Μόρρισων τελευτή κατά τον δαίμονα εαυτού

Κυ  4

Διακήρυξις της Ανεξαρτησίας υπό Θωμά Τζέφφερσων. Και του τιμημένου η ανύψωσις.

Δε  5

Δημοσίευσις των Μαθηματικών Αρχών της Φυσικής Φιλοσοφίας υπό Ισαάκ Νεύτωνος. Και του ογδόου ελληνικού δημοψηφίσματος.

Τρ  6

Πρώτον αντιλυσσικόν εμβόλιον υπό Λουδοβίκου Παστέρ

Τε 7

Γενέσιον Βλαδιμήρου Μαγιακόφσκι και Νικολάου Ξυλούρη του Κρητός

Πε 8

Γενέσιον Αρθούρου Έβανς του αρχαιολόγου

Πα 9

Θανάτωση επισκόπων και προκρίτων εν Λευκωσία Κύπρου

Σα 10

Γενέσιον Ιωάννου Χατζηανδρέου (κατά κόσμον Στρατή Τσίρκα) και Νικολάου Τέσλα

Κυ 11

Έναρξις της εξοντώσεως των Ισραηλιτών της Θεσσαλονίκης υπό των χιτλερικών δημίων

Δε 12

† Κωνσταντίνου Ουράνη

Τρ 13

† Φωτίου Κόντογλου (και γενέσιον Νεοκιδίου του Αφρικανού)

Τε 14

Της πτώσεως της Βαστίλης

Πε 15

Της Ιουλιανής εκτροπής και του κυπριακού πραξικοπήματος

Πα 16

Της Εγίρας

Σα 17

Πρωταγόρου του Αβδηρίτου

Κυ 18

Γενέσιον Νέλσονος Μαντέλα

Δε 19

† Στρατη Μυριβήλη τελευτή

Τρ 20

Νιλ Άρμστρογκ και των πρώτων επί της Σελήνης βαδισάντων

Τε 21

+ Κωνσταντίνου Καρυωτάκη τελευτή και Σωτηρη Πέτρουλα δολοφονία

Πε 22

Γενέσιον Ερνέστου Χεμινγουαίη

Πα 23

Της πρώτης κατά την Αρχαιότητα Ολυμπιάδος

Σα 24

Γενέσιον Σίμωνος Μπολιβάρ του ελευθερωτού

Κυ 25

Γενέσιον Γεωργίου Βερνάρδου Σω

Δε 26

Της νίκης των Ελλήνων επαναστατών εις Δερβενάκια

Τρ 27

Τελεσίλλης της Αργείας

Τε 28

Γενέσιον Εμμανουήλ Ροΐδου

Πε 29

† Βικεντίου Βαν Γκογκ και γενέσιον Μιχαήλ Θεοδωράκη του επιμήκους μουσουργού

Πα 30

† Κοίμησις Διονυσίου Ντιντερό

Σα 31

† Θανή Νικολάου Σκουφά

Ο Ιούλιος είναι ο πρώτος μήνας από το δεύτερο εξάμηνο του χρόνου. Βέβαια, επειδή το πρώτο εξάμηνο έχει τον Φλεβάρη, είναι κάπως πιο κοντό από το δεύτερο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δημήτρης Σαραντάκος, Επετειακά, Μηνολόγιο, Πρόσφατη ιστορία, Παροιμίες, Ποίηση | Με ετικέτα: , , , , , | 118 Σχόλια »

Οι Εσταυρωμένοι Σωτήρες, ιστορικό μυθιστόρημα του Δημ. Σαραντάκου – 21

Posted by sarant στο 22 Ιουνίου, 2021

Εδώ και μερικούς μήνες άρχισα να δημοσιεύω σε συνέχειες, κάθε δεύτερη Τρίτη, το ιστορικό μυθιστόρημα του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, «Οι εσταυρωμένοι σωτήρες». Η σημερινή συνέχεια είναι η εικοστή πρώτη. Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Βάζω μαζι και τις υποσημειώσεις, παρόλο που είναι πάρα πολλές.

Πλησιάζουμε πια στο τέλος. Το σημερινό 15ο κεφάλαιο είναι το τελευταίο του βιβλίου -ακολουθεί όμως και ένας «απολογητικός επίλογος». Και σε αυτό το τελευταίο κεφάλαιο θα δούμε τη βιογραφία «ενός άλλου σπουδαίου ανθρώπου».

15

ΟΡΘΩΣ ΟΙΚΙΖΟΜΕΝΗ ΠΟΛΙΣ ΑΡΜΟΝΙΑΣ ΣΤΑΣΙΑΖΟΥΣΗΣ ΔΕΙΣΘΑΙ

Σταματώ στο σημείο αυτό την αφήγησή μου. Η ιστορία μου άρχισε τον καιρό που κυβερνούσε ο Σεβαστός-Αύγουστος Καίσαρας και τελειώνει λίγο πριν δολοφονηθεί ο Δομιτιανός, περισσότερο από εκατό χρόνια μετά. Προσπάθησα να περιγράψω τη ζωή και τη δράση τριών (ή τεσσάρων άν συνυπολογίσω και τον Ιωάννη τον Βαπτιστή) θαυμαστών ανθρώπων, των μαθητών τους και όσων αργότερα ακολούθησαν τα βήματά τους. Δεν πρέπει εντούτοις να αγνοηθεί το γεγονός ότι, παρά τη φλογερή ιδιοσυγκρασία των ανθρώπων αυτών και τη δύναμη των ιδεών τους, η επιρροή τους, για πολλά χρόνια, έμεινε περιορισμένη στην Παλαιστίνη και τις κοντινές μ’ αυτήν περιοχές. Μερικές από τις ιδέες τους ξεχάστηκαν, κάποιες διαστρεβλώθηκαν και παραποιήθηκαν, ενώ άλλες επέζησαν και αργότερα αποτέλεσαν τη βάση πολλών νέων πίστεων και λατρειών. Παράλληλα, εξ αιτίας των κατακλυσμικών γεγονότων που σάρωσαν την  Παλαιστίνη, η μορφή, η βιογραφία και η δράση των δύο από τους τρεις αυτούς μεγάλους ανθρώπους, του Ζηλωτή και του Πρίγκηπα, ξεθώριασαν, λησμονήθηκαν και τελικά ενσωματώθηκαν στη μορφή, τη δράση και τη διδασκαλία του τρίτου, του Διδάσκαλου, η οποία, χάρη σ’ έναν ακόμη μεγάλον άνθρωπο, τον Παύλο, έγινε η βάση μιας καινούργιας, παγκόσμιας, θρησκείας. Αδιαμόρφωτη και ανομοιογενής ακόμα, περιείχε εντούτοις όλα εκείνα τα στοιχεία, που θα την έκαναν αυτό που ονομάζουμε Χριστιανισμό. Αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία.

Οι άνθρωποι της ιστορίας μου όμως δεν ήταν οι μόνοι διδάσκαλοι και προφήτες, που έζησαν σ’ αυτήν την εποχή. Οι καιροί εκείνοι γεννούσαν διδάσκαλους, προφήτες και κήρυκες. Οι άνθρωποι ζούσαν στην αβεβαιότητα, το άγχος και την αγωνία και ζητούσαν παραμυθία και λύτρωση. Είχαν χάσει την εμπιστοσύνη τους στις αρχαίες αρετές και εγκατέλειψαν τις αξίες και τα οράματα, τα οποία εντούτοις είχαν δημιουργήσει το μεγαλείο της Αρχαίας Ελλάδας. Οι μεν σκεπτόμενοι είχαν παραδοθεί στις μυστικιστικές παρηγορίες των Νεοπλατωνικών και των Γνωστικών, οι δε λοιποί στην πιο χοντροκομένη δεισιδαιμονία1.

Θα ήθελα λοιπόν να κλείσω την αφήγησή μου, αναφερόμενος σε έναν άλλον σπουδαίον άνθρωπο, ξεχασμένον ίσως σήμερα, πιο κοντινόν όμως σε όσους μετέχουμε της ελληνικής παιδείας, σε ένα Θείον Άνδρα, τον  μεγάλο  διδάσκαλο   Απολλώνιο τον  Τυανέα, που εμφανίστηκε την  ίδια περίπου εποχή με  τον Ιησού το Ναζωραίο και  τον Παύλο2 και έδρασε και δίδαξε σε πολύ ευρύτερη γεωγραφική περιοχή και για περισσότερο χρόνο, αφού πέρασε τα εκατό χρόνια ζωής. Όπως όλοι αυτοί οι κήρυκες, προφήτες και δασκάλοι, Ναζωραίοι, Εβιωναίοι, Χριστιανοί, Γνωστικοί, Στωικοί και Νεοπλατωνικοί, έτσι και ο Απολλώνιος είχε τον ίδιο σκοπό: να λευτερώσει τον άνθρωπο από την αγωνία, να τον παρηγορήσει και να του δείξει έναν άλλο δρόμο ζωής.

Στηριγμένος στην παράδοση του Πυθαγόρα και συνδυάζοντας τη φιλοσοφία με τον ασκητισμό, τη θεουργία με τη φιλοκαλία, δίδασκε πως η λύτρωση θα έρθει με την αυτογνωσία  και την ηθική ολοκλήρωση του ανθρώπου, μέσα από την άσκηση και την εγκράτεια.

*  *  *

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δημήτρης Σαραντάκος, Θρησκεία, Ιστορία, Μυθιστόρημα | Με ετικέτα: , , , , , | 64 Σχόλια »

Οι Εσταυρωμένοι Σωτήρες, ιστορικό μυθιστόρημα του Δημ. Σαραντάκου – 20

Posted by sarant στο 8 Ιουνίου, 2021

Εδώ και μερικούς μήνες άρχισα να δημοσιεύω σε συνέχειες, κάθε δεύτερη Τρίτη, το ιστορικό μυθιστόρημα του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, «Οι εσταυρωμένοι σωτήρες». Η σημερινή συνέχεια είναι η εικοστή. Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Βάζω μαζι και τις υποσημειώσεις, παρόλο που είναι πάρα πολλές.

Σήμερα θα διαβάσουμε το 14ο κεφάλαιο, στο οποίο βλέπουμε την επικράτηση του όρου «Χριστιανοί» αντί των «Ναζωραίων». (Η Πέλλα που αναφέρεται στο κείμενο είναι πόλη της Δεκαπόλεως, στην Παλαιστίνη, στην κοιλάδα του Ιορδάνη).

14

ΛΕΓΟΝΤΕΣ ΙΟΥΔΑΙΟΥΣ ΕΙΝΑΙ ΕΑΥΤΟΥΣ ΚΑΙ ΟΥΚ ΕΙΣΙΝ, ΑΛΛΑ ΣΥΝΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΣΑΤΑΝΑ

Στην Πέλλα της Δεκαπόλεως οι Ναζωραίοι, που κατέφυγαν εκεί από τα Ιεροσόλυμα, δέχτηκαν την είδηση για την πτώση της Αγίας Πόλης με ανάμικτα αισθήματα. Πολλοί, όπως οι πρεσβύτεροι, που ήταν επικεφαλής της εκκλησίας, ο Ιούστος, ο Ζακχαίος, ο Τωβίας, ο Βενιαμίν, ο Φίλιππος και άλλοι, χάρηκαν γιατί τιμωρηθηκαν οι διώκτες του Δασκάλου, αυτοί οι Ιουδαίοι που τον κατατρέξαν και τον παραδώσαν στους Ρωμαίους για να θανατωθεί. Αλλοι, σαν τον προφήτη Ιωάννη, είδαν τις καταστροφές και τα δεινά που συνόδεψαν την πολιορκία κι την άλωση, ως προανάκρουσμα της επερχόμενης Συντελείας του κόσμου. Υπήρξαν βέβαια και αρκετοί που τους έθλιψε η εξαφάνιση του θρησκευτικού τους κέντρου και η καταστροφή του Ναού, όπου τόσες φορές είχαν προσευχηθεί στον Θεό.

Πολλές εκκλησίες των Ναζωραίων, σε πόλεις όπως η Καισάρεια, η Σαμάρεια, η Σκυθόπολη και η Δαμασκός, είχαν εξολοθρευτεί από τους Ρωμαίους και τους συμμάχους τους, γιατί κατά τις εκτεταμένες σφαγές του ιουδαϊκού πληθυσμού από τους Εθνικούς συμπολίτες τους, που έγιναν εκεί, τόσο οι πολίτες όσο και οι στρατιωτικοί, δεν ήταν σε θέση να ξεχωρίσουν τους Ναζωραίους από τους άλλους Ιουδαίους.

Όταν η τάξη αποκαταστάθηκε στην Ιουδαία, οι Ρωμαίοι σταμάτησαν να καταδιώκουν τους Ισραηλίτες, γιατί εξ αρχής δεν τους αντιμετώπισαν σαν πιστούς της ιουδαϊκής θρησκείας αλλά σαν στασιαστές κατά της εξουσίας του Καίσαρα. Όταν η στάση καταπνίγηκε και οι στασιαστές τιμωρήθηκαν, η αυστηρότητα των Ρωμαίων αμβλύνθηκε πολύ. Με τη χαρακτηριστική τους ικανότητα προσαρμογής οι Ισραηλίτες, μετά τις συμφορές του πολέμου, άρχισαν να ανασυγκροτούνται. Παρά τις τρομακτικές απώλειες που είχαν, εξακολούθούσαν να αποτελούν το πολυπληθέστερο εθνικό στοιχείο της χώρας. Το πνευματικό τους κέντρο έγινε το μικρό συνέδριο της Ιάμνειας, που ίδρυσε ο ραββίνος Ιωάννης μπεν Ζακκάι. Εκεί τώρα κυριαρχούσαν οι Φαρισαίοι, μια που οι Σαδδουκαίοι είχαν εκμηδενιστεί. Η πίστη τους στον μελλοντικό ερχομό του Χριστού του Θεού, που θα λευτέρωνε τη γη του Ισραήλ από τους ειδωλολάτρες, δεν είχε μειωθεί καθόλου από την άτυχη έκβαση του πολέμου. Αντίθετα έγινε πιο θερμή. Όσους δεν το πίστευαν σ’ αυτήν τους αντιμετώπιζαν με εχθρότητα, που έφτανε στο μίσος.

Ήδη από τα πριν από τον πόλεμο χρόνια1 αντιπαθούσαν τους οπαδούς του Ιησού του Ναζωραίου, γιατί τους θεωρούσαν παραβάτες του Νόμου. Μετά τον πόλεμο όμως η αντιπάθεια αυτή έγινε εχθρότητα, όχι μόνο γιατί οι Ναζωραίοι δίδασκαν ότι ο Χριστός, που οι Ιουδαίοι περίμεναν σαν ελευθερωτή,  ήρθε, δίδαξε, σταυρώθηκε για το καλό των ανθρώπων, αναστήθηκε και πολύ σύντομα θα επανεμφανιστεί, αλλά και γιατί στην κρίσιμη στιγμή, όταν ο κλοιός των Ρωμαίων έκλεινε γύρω από τα Ιεροσόλυμα, διάλεξαν το δρόμο της αποστασίας. Εφυγαν μακρυά για να μη συμμεριστούν την κοινή τύχη με τους άλλους Ιουδαίους. Με αυτή την ενέργειά τους έγιναν στα μάτια των άλλων Ιουδαίων αποστάτες και προδότες.

Το ίδιο μίσος έδειχναν οι πιστοί Ιουδαίοι κατά των αιρετικών εκείνων, που απαρνήθηκαν τον ένα και μοναδικό Θεό, έλεγαν πως είναι ένας κατώτερος, μοχθηρός θεός και του έδιναν το όνομα Ιαλνταμπαώθ. Το συνέδριο της Ιάμνειας και αργότερα η ραββινική ακαδημία της Τιβεριάδας, θέλανε να υποκαταστήσουν την κοσμική εξουσία που είχε το Μεγάλο Συνέδριο του Ναού με μια πνευματικήν εξουσία, την οποία μόνο η ραββινική ορθοδοξία θα δημιουργούσε2. Μία σύνοδος ραββίνων στην Ιάμνεια καθόρισε ποια από τα ιερά βιβλία είναι «κανονικά» και ποια «δευτεροκανονικά» ενώ απέκλεισε μια τρίτη κατηγορία βιβλίων, που ονομάστηκαν «απόκρυφα». Αργότερα ο ραββίνος Γαμαλιήλ ο Γ’3, τροποποίησε την δωδέκατη από τις «δεκαεπτά ευχές»4, που κάθε πιστός Ιουδαίος έπρεπε να απαγγέλει πρωί, μεσημέρι και βράδι, ώστε να γίνει ουσιαστικά μια κατάρα κατά των αιρετικών, εμμέσως κατά της Ρώμης και κυρίως κατά του αποστάτη και των οπαδών του5. Ο αποστάτης ήταν ο Ιησούς, οι οπαδοί του, οι Ναζωραίοι6.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δημήτρης Σαραντάκος, Εβραϊσμός, Θρησκεία, Ιστορία, Μυθιστόρημα | Με ετικέτα: , , | 78 Σχόλια »

Μηνολόγιο μηνός Ιουνίου 2021

Posted by sarant στο 1 Ιουνίου, 2021

Το Μηνολόγιο, που το δημοσιεύω εδώ στις αρχές κάθε μήνα (συνήθως την πρώτη του μηνός), ήταν ιδέα του πατέρα μου, του αξέχαστου Δημήτρη Σαραντάκου, ο οποίος αρχικά το δημοσίευε στο περιοδικό Φιστίκι, που έβγαζε επί πολλά χρόνια στην Αίγινα. Στο εδώ ιστολόγιο, το Μηνολόγιο άρχισε να δημοσιεύεται τον Οκτώβρη του 2010 και βέβαια μέσα σε 12 μήνες έκλεισε τον κύκλο. Τότε, αποφάσισα να εξακολουθήσω να το δημοσιεύω στις αρχές κάθε μήνα, επειδή έχει γίνει το σταθερό σημείο αναφοράς για τα γεγονότα του μήνα, που ενημερώνεται συνεχώς με δικά σας σχόλια μέσα στη διάρκεια του μήνα, σχόλια που συνήθως αφορούν επισήμανση ημερομηνιών, αν και κυρίως αγγελτήρια θανάτων.

Οπότε, συνεχίζω τις δημοσιεύσεις όσο θα υπάρχει ενδιαφέρον, προσθέτοντας πάντοτε δικές σας προτάσεις από πέρυσι. Πάντως, σε κάποιες περιπτώσεις η επέτειος έχει εσκεμμένα μετατεθεί κατά μία ημέρα.

  Τρ 1 Εφεύρεσις ραδιοφώνου υπό Μαρκόνι και γενέσιον Αικατερίνης Γώγου

Τε 2

Τα ιερά Θαργήλια (και γενέθλια Γς)

Πε 3

Γεωργίου Μπιζέ και Ιωάννου Στράους του νεωτέρου

Πα 4

Διεθνής Ημέρα των δικαιωμάτων των παιδίων

Σα 5

Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος και γενέσιον Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα

Κυ 6

Πυρπόλησις ναυαρχίδος Καραλή υπό Κωνσταντίνου Κανάρη εν Χίω. Και αναχώρησις Ρέη Μπράντμπερη προς τα δίδυμα φεγγάρια του Άρη

Δε  7

Γενέσιον Παύλου Γκωγκέν

Τρ  8

Γενέσιον Ροβέρτου Σούμαν, του συνθέτου

Τε 9

† Καρόλου Ντίκενς

Πε 10

Των εν Διστόμω υπό των χιτλερικών σφαγιασθέντων αθώων

Πα 11

† Ανδρέου Μιαούλη

Σα 12

† Ρήγα Φεραίου, του εθνομάρτυρος, στραγγαλισμός

Κυ 13

† Νικηφόρου Λύτρα

Δε 14

 Γενέσιον Ερνέστου Τσε Γκεβάρα

Τρ 15

† Κοίμησις Μάνου Χατζιδάκι

Τε 16

† Μάρκου Αυγέρη· αυτοκτονία Άρη Βελουχιώτη στη Μεσούντα

Πε 17

Δίωξις Ιωάννου Συκουτρή επί αθεϊα

Πα 18

Διεθνής Ημέρα Διακηρύξεως των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου

Σα 19

Ακριβής υπολογισμός της περιμέτρου της Γης υπό Ερατοσθένους

Κυ 20

Παγκόσμια ημέρα προσφύγων

Δε 21

Ευρωπαϊκή Ημέρα Μουσικής

Τρ 22

Γαλιλαίου ταπείνωσις προ της Ιεράς Εξετάσεως

Τε 23

Ολυμπιακή ημέρα – Μνήμη βαρώνου Κουμπερτέν

Πε 24

Σύλληψις της ιδέας του Ερυθρού Σταυρού, υπό Ερρίκου Ντυνάν

Πα 25

Γενέσιον Αντωνίου Γκαουντί, του εκκεντρικού αρχιτέκτονος

Σα 26

Παγκόσμια ημέρα κατά των ναρκωτικών

Κυ 27

Αρίωνος του κιθαρωδού διάσωσις υπό δελφίνων

Δε 28

Γενέσιον Λουδοβίκου Πιραντέλο

Τρ 29

† Αιμιλίου Βεάκη

Τε 30

Θάνατος των τριών κοσμοναυτών του διαστημοπλοίου Σογιούζ ΧΙ

Ο Ιούνιος ετυμολογείται μάλλον από τη θεά Juno των Ρωμαίων, που είναι το αντίστοιχο της Ήρας. Η λαϊκή του ονομασία είναι κυρίως Θεριστής, αλλά και Κερασάρης -ευεξήγητη και στις δυο περιπτώσεις η προέλευση του ονόματος.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δημήτρης Σαραντάκος, Επετειακά, Μηνολόγιο, Παροιμίες | Με ετικέτα: , , , , , , | 96 Σχόλια »

Οι Εσταυρωμένοι Σωτήρες, ιστορικό μυθιστόρημα του Δημ. Σαραντάκου – 19

Posted by sarant στο 25 Μαΐου, 2021

Εδώ και μερικούς μήνες άρχισα να δημοσιεύω σε συνέχειες, κάθε δεύτερη Τρίτη, το ιστορικό μυθιστόρημα του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, «Οι εσταυρωμένοι σωτήρες». Η σημερινή συνέχεια είναι η δέκατη ένατη. Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Βάζω μαζι και τις υποσημειώσεις, παρόλο που είναι πάρα πολλές.

Σήμερα θα διαβάσουμε το δεύτερο μέρος από το 13ο κεφάλαιο, στο οποίο έχουμε το τέλος του Ιουδαϊκού πολέμου με την ισοπέδωση της Ιερουσαλήμ.

Από την αρχή ο ιουδαϊκός πόλεμος πήρε τη μορφή όχι μόνο αγώνα για την εθνική απελευθέρωση, αλλά και πολέμου φυλετικής κάθαρσης και εμφύλιου σπαραγμού με κοινωνικά χαρακτηριστικά. Σε πολλές πόλεις της Παλαιστίνης οι εξαγριωμένοι επαναστάτες έσφαξαν όλους τους Ελληνες και Σύρους και γενικά τους Εθνικούς κάτοικους. Αντίθετα σε άλλες πόλεις της Παλαιστίνης, όπου η πλειοψηφία των κατοίκων δεν ήταν εβραϊκή, οι Εθνικοί, έσφαξαν και εξανδραπόδησαν όλους τους Ιουδαίους. Στην Καισάρεια σφάχτηκαν είκοσι  χιλιάδες και πολλές χιλιάδες πουλήθηκαν δούλοι. Χιλιάδες επίσης σκοτώθηκαν στην Πτολεμαϊδα, στη Σεβάστεια, στις πόλεις της Δεκάπολης. Ο διωγμός επεκτάθηκε και στις γειτονικές επαρχίες. Στη Δαμασκό οι Εθνικοί έσφαξαν δέκα χιλιάδες Εβραίους και η σφαγή προετοιμάστηκε με απόλυτη μυστικότητα, μονάχα από τους άντρες, γιατί πολλές γυναίκες του εθνικού πληθυσμού είχαν προσηλυτιστεί στον ιουδαϊσμό ή συμπαθούσαν τους Εβραίους. Σφαγές έγιναν στην Αλεξάνδρεια και σ’άλλες πόλεις  της Ανατολής, όπου υπήρχαν εβραϊκές παροικίες, οι οποίες καταστράφηκαν, όχι όμως στην Αντιόχεια και τη Σιδώνα, όπου οι Εθνικοί δεν πείραξαν τους Ιουδαίους συμπολίτες τους40.

Ο Νέρων, μαθαίνοντας τα νέα στην Αχαϊα, όπου βρισκόταν, αποφάσισε να στείλει στην Ιουδαία τον ικανώτατο στρατηγό του Φλάβιο Βεσπασιανό, με μεγάλο στρατό. Ο Βεσπασιανός ξεκίνησε από την Πτολεμαϊδα την άνοιξη του επόμενου χρόνου41,  έχοντας μαζύ του και το γιό του Τίτο, με τρεις λεγεώνες  (5η, 10η και 15η) και πολυάριθμα βοηθητικά συμμαχικά στρατεύματα, Σύρων και Ναβαταίων Αράβων. Συνολικά ο στρατός του έφτανε τις εξήντα χιλιάδες. Μία από τις πρώτες διαταγές που έβγαλε αρχίζοντας την εκστρατεία του ήταν να συλληφθούν όλοι οι απόγονοι του βασιλικού οίκου του Δαυίδ42. Ο Μαναήμος όμως ήταν ήδη νεκρός.

Οι Ρωμαίοι εισέβαλλαν πρώτα στη Γαλιλαία, ορμητήριο των Ζηλωτών και οχυρό της επανάστασης. Ο Ζηλωτής ηγέτης, Ιωάννης από τα Γίσχαλα υπερασπίστηκε την πατρίδα του και την περιοχή της αλλά τελικά υπέκυψε στην υπεροχή των Ρωμαίων. Τα Γίσχαλα έπεσαν και ο Ιωάννης κατόρθωσε με μεγάλες δυσκολίες να διαφύγει στα Ιεροσόλυμα. Αρχηγός της αντίστασης στο βορειότερο τμήμα της Γαλιλαίας, με έρεισμα την πόλη  και το φρούριο Ιωτάπατα ήταν ο επιφανής Φαρισαίος,  Ιωσήφ γιος του Ματαθία, που είχε όμως χάσει τον  αρχικό  ενθουσιασμό  του   και  αναζητούσε  τρόπους  για  να  εγκαταλείψει  τον αγώνα43. Οι Ρωμαίοι, ύστερα από αρκετές μάχες στους γύρω λόφους, πολιόρκησαν  την πόλη και το  φρούριο  με  μεγάλες δυνάμεις.  Παρά την ηρωική αντίσταση των Εβραίων και τις στρατιωτικές αρετές  που έδειξε ο Ιωσήφ, ή πόλη έπεσε στα χέρια του εχθρού και σε λίγες μέρες κυριεύθηκε, με μεγάλες απώλειες και από τις δύο πλευρές, και το φρούριο. Μόνο στα υπόγειά του σε μια δεξαμενή έμειναν κρυμένοι σαράντα μαχητές με τον Ιωσήφ, που ορκίστηκαν να αυτοκτονήσουν διαδοχικά και  με κλήρο, παρά να παραδοθούν. Όταν εντούτοις οι άλλοι αυτοκτόνησαν, ο Ιωσήφ που είχε καταφέρει να κληρωθεί τελευταίος, αυτομόλησε στους Ρωμαίους44. Ο Βεσπασιανός του φέρθηκε μεγαλόψυχα και όταν ο Ιωσήφ πρόβλεψε πως σύντομα θα γινόταν καίσαρας στη Ρώμη, τον κράτησε μαζύ του, σαν ειδικό σύμβουλο. Ο Ιωσήφ από τη μεριά του αφοσιώθηκε στο Ρωμαίο στρατηγό, τον αναγνώρισε ως τον αναμενόμενο Χριστό και αργότερα πήρε το όνομα του γένους των Φλαβίων, που ήταν το γένος του Βεσπασιανού. Από δω και μπρος θα είναι γνωστός με το όνομα Φλάβιος Ιώσηπος.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δημήτρης Σαραντάκος, Εβραϊσμός, Θρησκεία, Ιστορία, Μυθιστόρημα | Με ετικέτα: , , , , , , | 48 Σχόλια »

Οι Εσταυρωμένοι Σωτήρες, ιστορικό μυθιστόρημα του Δημ. Σαραντάκου – 18

Posted by sarant στο 11 Μαΐου, 2021

Εδώ και μερικούς μήνες άρχισα να δημοσιεύω σε συνέχειες, κάθε δεύτερη Τρίτη, το ιστορικό μυθιστόρημα του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, «Οι εσταυρωμένοι σωτήρες». Η σημερινή συνέχεια είναι η δέκατη όγδοη. Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Βάζω μαζι και τις υποσημειώσεις, παρόλο που είναι πάρα πολλές.

Σήμερα θα παραθέσω το πρώτο μέρος από το 13ο κεφάλαιο, στο οποίο γίνεται η περιγραφή του Ιουδαϊκού πολέμου.

13

ΟΤΑΝ ΔΕ ΙΔΗΤΕ ΚΥΚΛΟΥΜΕΝΗΝ ΥΠΟ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΩΝ ΤΗΝ ΙΕΡΟΥΣΑΛΗΜ

Τα γεγονότα που προφήτευαν οι Αποκαλύψεις και που όλοι οι  διορατικοί παρατηρητές περίμεναν, δεν άργησαν να συμβούν. Με το θάνατο του Φήστου η σύντομη ανάπαυλα της έντιμης διακυβέρνησης της Ιουδαίας έκλεισε. Ο αυταρχισμός, η ανομία και η διαφθορά, που εγκαινιάστηκαν από τον Πόντιο Πιλάτο και τον Βεντίδιο Κουμάνο και επεκτάθηκαν από τον Αντώνιο Φήλικα,  αποκορυφώθηκαν  από  τους διαδόχους του  Πόρκιου  Φήστου.  Ως που να ορισθεί και να εγκατασταθεί ο διάδοχός του, στην Ιουδαία επεκράτησε αληθινό χάος1. Ο αρχιερέας Άνανος, γιος του Άννα βρήκε ευκαιρία να εξοντώσει πολλούς προσωπικούς του εχθρούς και μόνο η επέμβαση  του τετράρχη  Ηρώδη Αγρίππα Β’2 σταμάτησε το κακό.

Ανάμεσα  στα θύματα του Άνανου ήταν και ο Ιάκωβος ο Δίκαιος, θετός αδελφός του Ιησού του Ναζωραίου, ο οποίος εκείνο τον καιρό ήταν επικεφαλής των Ναζωραίων στα Ιεροσόλυμα3.  Ο  Άνανος  τον  συνέλαβε μαζί με μερικούς άλλους Ναζωραίους και έπεισε το Συνέδριο να τους καταδικάσει σε θάνατο με λιθοβολισμό ως παραβάτες του Νόμου. Μολονότι για όλες τις θανατικές καταδίκες την τελευταία λέξη είχε ο Ρωμαίος επίτροπος, ο Άνανος επωφελήθηκε από το γεγονός ότι ο Αλβίνος δεν είχε αναλάβει ακόμα,  και προχώρησε στην εκτέλεση των καταδικασμένων. Αντιδρώντας στην κατάχρηση θανατικών καταδικών, που επέβαλε το Συνέδριο, οι Ρωμαίοι τελικά αφαίρεσαν από αυτό κάθε δικαιοδοσία να εκδίδει θανατικές αποφάσεις ακόμα και σε θρησκευτικά θέματα4.

Η εγκατάσταση του Αλβίνου ως επιτρόπου χειροτέρεψε τα πράγματα. Ο νέος επίτροπος ξεπέρασε όλους τους προκατόχούς του  σε αρπαγές και λεηλασίες. Ο Αλβίνος δημιούργησε ολόκληρη περιουσία, απολύοντας ύστερα από αδρή πληρωμή τους φυλακισμένους, ακόμα και όσοι ήταν ένοχοι σοβαρών εγκλημάτων5. Πολλές φορές έπιανε αθώους, που τους άφηνε μετά από την πληρωμή  των λύτρων. Ακόμα και από σικάριους έπαιρνε δώρα για να ελευθερώσει κρατούμενους συναγωνιστές τους. Στο τέλος στις φυλακές απόμειναν μονάχα όσοι δεν είχαν να πληρώσουν λύτρα6.

Ο Αλβίνος αναμίχθηκε, με ιδιοτελείς φυσικά σκοπούς, και στις διενέξεις μεταξύ των μελών του  Συνεδρίου. Υποστήριξε τις ενέργειες του φίλου του  αρχιερέα Ανάνου κατά των κατώτερων ιερέων. Η παράλυση της διοίκησης ήταν τέτοια ώστε ο διάδοχος του Ανάνου, αρχιερέας Ιησούς, ο γιος του Δαμνάι, συγκρότησε δικό του  στρατιωτικό σώμα για να αντιμετωπίσει τον διεκδικητή της αρχιερατείας, τον Ιησού, γιο του Γαμαλιήλ7. Δυο ηρωδιανοί πρίγκηπες εξ άλλου, συγγενείς του Ηρώδη Αγρίππα Β΄, ο Κωστόβαρος και ο Σαύλος8, βγήκαν στην ύπαιθρο της Ιουδαίας και λήστευαν ανοιχτά τον κόσμο, συναγωνιζόμενοι στον τομέα αυτόν τον Αλβίνο. Η Ρωμαϊκή διοίκηση της  χώρας βρισκόταν σε κατάσταση πλήρους αποσύνθεσης.

Ο λαός με τρόμο έβλεπε πως τα πράγματα διαρκώς χειροτέρευαν. Αδέσποτες φήμες για μελλούμενες καταστροφές κυκλοφρούσαν. Ενας  απλός  χωρικός, ο Ιησούς, ο γιος του Ανανία, έφθασε τη  γιορτή της Σκηνοπηγίας και αφού στάθηκε  μπροστά  στο Ναό, άρχισε  να  φωνάζει:

–Φωνή από την Ανατολή, φωνή από τη Δύση, φωνή από τους τέσσερις ανέμους, φωνή κατά των Ιεροσολύμων και του Ναού, φωνή κατά του  λαού όλου

Κατόπιν άρχισε να κυκλοφορεί σε όλα τα στενά της πόλης λέγοντας συνεχώς αυτά τα λόγια και τίποτε άλλο. Άλλοι τον πείραζαν, άλλοι οργισμένοι τον χτυπούσαν και τελικώς κάποιοι τον οδήγησαν στον επίτροπο. Στις ερωτήσεις όμως του Αλβίνου ο άνθρωπος επανελάμβανε συνεχώς τα ίδια λόγια κι όταν ο ηγεμόνας εκνευρισμένος πρόσταξε να τον μαστιγώσουν, αυτός χωρίς να ζητήσει χάρη και χωρίς να χύσει ένα δάκρυ, άρχισε μέσα στις μαστιγώσεις που έπεφταν βροχή να θρηνεί λέγοντας: Αλίμονό σας Ιεροσόλυμα. Τελικά ο Αλβίνος θεωρώντας τον τρελλό τον άφησε ελεύθερο. Αυτός συνέχισε να γυρνά στους δρόμους λέγοντας πάντα τα ίδια λόγια για χρόνια ακόμα, ως το θάνατό του9.

Τον τυραννικό και  άρπαγα  Αλβίνο διαδέχτηκε στη διοίκηση της Ιουδαίας, ο  πολύ τυραννικότερος και  αρπακτικότερος Γέσσιος Φλώρος10,  ο οποίος  πήρε τη θέση αυτή όχι για τις ικανότητές του αλλά γιατί η γυναίκα του ήταν στενή φίλη της Ποππαίας, της ερωμένης και κατόπιν συζύγου του Καίσαρα Νέρωνα. Ο Γέσσιος Φλώρος επιχείρησε  να καταστείλει τον αναβρασμό, που γινόταν όλο και πιο έντονος, με την τρομοκρατία, προχωρόντας σε εκτελέσεις, διαρπαγές περιουσιών και πυρπολήσεις των σπιτιών των επαναστατών11. Ταυτόχρονα όμως έκανε και για προσωπικό του λογαριασμό καταχρήσεις και κλοπές, απογυμνώνοντας ολόκληρες πόλεις και συνεργαζόμενος ανοιχτά με κοινούς κακοποιούς.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δημήτρης Σαραντάκος, Εβραϊσμός, Θρησκεία, Μυθιστόρημα | Με ετικέτα: , , , | 42 Σχόλια »

Μηνολόγιον Μαΐου έτους 2021

Posted by sarant στο 1 Μαΐου, 2021

….ή αλλιώς έτους 2 μ.Κ. Βεβαια σήμερα δεν ειναι μόνο πρωτομηνιά παρά και Μεγασάββατο, κι αυτό βάζει στον ιστολόγο διάφορα προβλήματα προτεραιοτήτων, μα ας είναι.

Το Μηνολόγιο, που το δημοσιεύω εδώ στις αρχές κάθε μήνα (συνήθως την πρώτη του μηνός), ήταν ιδέα του πατέρα μου, του αξέχαστου Δημήτρη Σαραντάκου, ο οποίος αρχικά το δημοσίευε στο περιοδικό Φιστίκι, που έβγαζε επί πολλά χρόνια στην Αίγινα. Στο εδώ ιστολόγιο, το Μηνολόγιο άρχισε να δημοσιεύεται τον Οκτώβρη του 2010 και βέβαια μέσα σε 12 μήνες έκλεισε τον κύκλο. Τότε, αποφάσισα να εξακολουθήσω να το δημοσιεύω στις αρχές κάθε μήνα, επειδή έχει γίνει το σταθερό σημείο αναφοράς για τα γεγονότα του μήνα, που ενημερώνεται συνεχώς με δικά σας σχόλια μέσα στη διάρκεια του μήνα, σχόλια που συνήθως αφορούν επισήμανση ημερομηνιών, αν και κυρίως αγγελτήρια θανάτων.

Οπότε, συνεχίζω τις δημοσιεύσεις όσο θα υπάρχει ενδιαφέρον, προσθέτοντας πάντοτε δικές σας προτάσεις από πέρυσι. Πάντως, σε κάποιες περιπτώσεις η επέτειος έχει εσκεμμένα μετατεθεί κατά μία ημέρα.

 

Σα 1

Τα Ανθεστήρια – Ημέρα των ανθέων και των εργατών. Γενέσιον Ιωάννη Ρίτσου του βάρδου της ρωμιοσύνης και Τελευτή Αλεξάνδρου Παναγούλη του τυραννοκτόνου. Και των 200 της Καισαριανής.

Κυ 2

† Λεονάρδου ντα Βίντσι· αλλά και παγκόσμια ημέρα των ιστολογίων.

Δε 3

Τελευτή Αθανασίου Βέγγου, του καλού ανθρώπου. Και Παγκόσμια Ημέρα της Ελευθεροτυπίας

Τρ 4

Αρίονος του κιθαρωδού -και Αλέξη Δαμιανού τελευτή.

Τε 5

Γενέσιον Καρόλου Μαρξ

Πε 6

Ας είμαστε ρεαλιστές, ας επιδιώξουμε το αδύνατο: γαλλικός Μάης του 1968

Πα 7

Των εν Αιγίνη εκτελεσθέντων

Σα 8

† Γουσταύου Φλωμπέρ

Κυ 9

Αναστασίου Τούση και λοιπών εν Θεσσαλονίκη πεσόντων διαδηλωτών

Δε 10

Καραολή και Δημητρίου απαγχονισμός

Τρ 11

Γέννησις Λασκαρίνας Πινότση ή Μπουμπουλίνας

Τε 12

Της νίκης των επαναστατών εις Βαλτέτσιον Αρκαδίας

Πε 13

Κωνσταντίνου Θεοτόκη του ρεαλιστού πεζογράφου

Πα 14

Αισχύλου, τραγικού και μαραθωνομάχου

Σα 15

Γενέσιον Πέτρου Κιουρί

Κυ 16

† Καρόλου Περό και των δημιουργημάτων του: Σταχτοπούτας, Κοκκινοσκουφίτσας, Ωραίας Κοιμωμένης

Δε 17

Παγκόσμια Ημέρα Τηλεπικοινωνιών

Τρ 18

† Γουσταύου Μάλερ και Νικηφόρου Μανδηλαρά αναίρεσις.

Τε 19

† Χο Τσι Μινχ του απελευθερωτού

Πε 20

† Γρηγορίου Δικαίου Παπαφλέσσα τελευτή -και έναρξη της Μάχης της Κρήτης

Πα 21

Τα Αναστενάρια

Σα 22

† Βίκτωρος Ουγκώ, του δημιουργού των «Αθλίων»

Κυ 23

† Ερρίκου Ίψεν και Γεωργίου του Μετοίκου

Δε 24

† Νικολάου Κοπερνίκου

Τρ 25

Αιμιλιανού Ζαπάτα και Άρεως Βελουχιώτου εκκίνησις

Τε 26

Γενέσιον Αλεξάνδρου Πούσκιν και τελευτή Μιχαήλ Παπαγιαννάκη

Πε 27

Γρηγορίου Λαμπράκη τελευτή· και Ροβέρτου Κωχ

Πα 28

Πρώτη πρόβλεψις ηλιακής εκλείψεως υπό Θαλού του Μιλησίου

Σα 29

Εάλω η Πόλις – Η Ρωμανία πάρθεν (αποφράς ημέρα)

Κυ 30

† Θανή Βολταίρου του διαφωτιστού

Δε 31

Αποκαθήλωσις της ναζιστικής σημαίας υπό Εμμανουήλ Γλέζου και Αποστόλου Σάντα

 

Ο Μάιος ή Μάης ετυμολογείται, όπως και όλοι οι μήνες του ημερολογίου μας, από τα λατινικά, και συγκεκριμένα από το λατινικό Maius (mensis), δηλ. μήνας της Μαίας, μιας ρωμαϊκής θεότητας. Λαϊκή ονομασία ευρέως γνωστή δεν έχει, αν και βρίσκω το “Κερασάρης” σε κάποιες πηγές, επειδή τότε ωριμάζουν τα κεράσια (με το παλιό ημερολόγιο σκεφτείτε ότι ο Μάιος πιάνει και αρχές Ιουνίου).

Ο Παλαμάς έχει γράψει και ποίημα «Κεράσια»  που ξεκινάει:

Το Μάη έχ’ η άνοιξη, τα χελιδόνια ο Μάρτης,
ο Απρίλης τα τριαντάφυλλα, κι ο Μάης τα κεράσια.

Η πιο γνωστή παροιμία για τον Μάιο είναι μάλλον η «Ζήσε Μάη μου να φας τριφύλλι» (που είχε αρχική μορφή “Ζήσε μαύρε μου να φας τον Μάη τριφύλλι», όπως είχαμε γράψει παλιότερα). Επίσης γνωστή είναι η “Στον καταραμένο τόπο τον Μάη μήνα βρέχει”, που δεν την έβγαλαν βέβαια φίλοι των εκδρομών και των περιηγήσεων, αλλά αγρότες, επειδή οι βροχές του Μάη όχι μόνο δεν ωφελούν, όπως στους προηγούμενους μήνες, αλλά αντίθετα βλάφτουν τη σοδειά, εξού και “Μάης άβροχος, τρύγος άμετρος” ή «Τον καιρό που ‘πρεπε δεν έβρεχε, το Μάη εδροσολόγα».

Ο Μάης είναι μήνας που προσφέρεται για αγροτικές εργασίες (“Τον Μάη βάζε εργάτες κι ας είν’ και ακαμάτες”), όχι όμως και για παντρειές, που θεωρούνται γρουσουζιά (“Απού παντρευτεί το Μάη, κακοποδωμένα πάει” λέει μια κρητική παροιμία από ένα βιβλίο που είχα παρουσιάσει εδώ παλιότερα).

Γιατί θεωρούνται γρουσουζιά οι μαγιάτικες παντρειές; Κατά πάσα πιθανότητα, επειδή  στις αγροτικές κοινωνίες είναι τόσο πολλές οι δουλειές τον Μάη, που η αναστάτωση και η χαλάρωση που μοιραία φέρνει ο γάμος σε όλο το σόι και το χωριό είναι αντιπαραγωγική. Μια άλλη εξήγηση είναι πως τον Μάη έχουν οίστρο οι γαϊδάροι (“Νάμουν το Μάη γάιδαρος, τον Αύγουστο κριάρι, όλο το χρόνο πετεινός και γάτος το Γενάρη” λέει η παροιμία) οπότε θεωρείται ανοίκειο να παντρεύονται κι οι ανθρώποι, αλλά νομίζω πως η εξήγηση αυτή επινοήθηκε εξηγητικά, εκ των υστέρων. Εκτός κι αν ισχύει η απάντηση που έδωσε κάποιος ευφυολόγος (ο Μπέρναρ Σόου; ) όταν τον ρώτησαν γιατί είναι γρουσουζιά να παντρεύεται κανείς την Παρασκευή: και γιατί να αποτελεί εξαίρεση η Παρασκευή;

Από τον Μάιο έχουμε το μαγιάπριλο (αλλά αυτό το αναφέραμε στο μηνολόγιο του Απρίλη), το μαγιοβότανο, ένα βότανο με το οποίο μαστουρώνουν οι γάτες, το μαγιάτικο, που είναι ψάρι, και το μαγιόξυλο που είναι ένα ξύλο ή κλαδί στολισμένο με λουλούδια που το περιφέρουν τα παιδιά την Πρωτομαγιά, είναι όμως και ευτράπελη λαϊκή ονομασία για το αντρικό μόριο.

Υπάρχει και επώνυμο Μάης το οποίο, όπως βρίσκω, ευδοκιμεί στη Γαβαλού Αιτωλοακαρνανίας και στην Καλαμπάκα.

Στα αγγλικά, βέβαια, έχουμε το επίθετο May, όπως η πρώην πρωθυπουργός Τερέζα Μέι, που το όνομά της είχε δώσει λαβή σε πάμπολλα λογοπαίγνια είτε με τον μήνα είτε με το βοηθητικό ρήμα may. Ο τωρινός ομόλογός της δίνει λαβή σε αστεία χωρίς να έχει τέτοιο σημαδιακό επώνυμο.

Ο Μάης είναι από τους λίγους μήνες (μαζί με τον Απρίλη και, έμμεσα, τον Ιανουάριο) που η πρώτη μέρα του έχει δικό της όνομα. Η 1η του Μάη είναι η παγκόσμια μέρα των εργατών ή αλλιώς η εργατική Πρωτομαγιά σε ανάμνηση της σφαγής του Χεϊμάρκετ, το 1886 στο Σικάγο, όταν η αστυνομία άνοιξε πυρ σε (αναρχικούς ως επί το πολύ) εργάτες που διαδήλωναν για το οχτάωρο χωρίς να σκέφτονται τις αρνητικές συνέπειες ενός τέτοιου μέτρου στην ανταγωνιστικότητα.

Πρωτομαγιά επίσης έγινε στην Καισαριανή η εκτέλεση 200 κομμουνιστών κρατουμένων σε αντίποινα για τον φόνο ενός Γερμανού στρατηγού από αντάρτες στους Μολάους, αλλά βέβαια στο θέμα αυτό είναι αφιερωμένο ένα ειδικό προπέρσινο άρθρο μας.

Βέβαια, ο φετινός Μάης είναι κορονιασμένος. Οπότε το γνωστό (μαθητικό ή προσκοπικό;) τραγουδάκι «Ο Μάιος μάς έφθασε εμπρός βήμα ταχύ, να τον προϋπαντήσουμε παιδιά στην εξοχή» θα πρέπει να περιοριστεί σε εντός νομού μετακινήσεις -τουλάχιστον για τούτο το πασχαλινό τριήμερο.

Πέρσι τέτοια μέρα, στο αντίστοιχο άρθρο, είχαμε πληροφορηθεί τον θάνατο του αγαπημένου μας φίλου Σπάιραλ, που είχε συμβεί μερικές μέρες νωρίτερα. Να αφιερώσω το σημερινό άρθρο στη μνήμη του.

Αν και δεν έχω κάνει ενδελεχή έρευνα, ο Μάης πρέπει να είναι ο πιο πολυτραγουδισμένος μήνας. Για φέτος θα διαλέξω ένα όχι γνωστό τραγούδι του Μάνου Λοΐζου, το Ξημερώνει Πρωτομαγιά, σε στίχους Μάρως Λημνού, με τη Σούλα Μπιρμπίλη, από 45άρι του 1965 (στην άλλη όψη ήταν η πρώτη εκτέλεση του Δρόμου):

 

Posted in Δημήτρης Σαραντάκος, Επετειακά, Εθνική αντίσταση, Εις μνήμην, Μηνολόγιο, Παροιμίες | Με ετικέτα: , , , , , , , | 70 Σχόλια »