Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘Διεθνή’ Category

Η σημαία με τις κίτρινες και τις κόκκινες ρίγες

Posted by sarant στο 21 Σεπτεμβρίου, 2017

Από τη Σκωτία το περιμέναμε, αλλά μας ήρθε λιγάκι ανατολικότερα και πολύ νοτιότερα, στην βορειοανατολική άκρη της Ισπανίας, στην Καταλονία.

Εννοώ το κίνημα ανεξαρτησίας στην Καταλονία, το δημοψήφισμα που κηρύχτηκε για την 1η Οκτωβρίου και τις εξελίξεις που απότομα κλιμακώθηκαν ύστερα από τα κατασταλτικά μέτρα που πήρε η δεξιά κυβέρνηση της Ισπανίας, με επέμβαση της Γκουάρντια Θιβίλ (Guardia Civil) και συλλήψεις Καταλανών αιρετών αρχόντων.

Η Καταλονία δεν είναι μεγάλη σε έκταση -πιάνει μόλις 32000 τ.χλμ. δηλαδή ελάχιστα περισσότερο από το Βέλγιο. Έχει πληθυσμό 7,5 εκατομμύρια, λιγότερα από το ιδιαιτέρως πυκνοκατοικημένο Βέλγιο αλλά περισσότερα π.χ. από τη Φινλανδία, και είναι η πιο εύπορη περιφέρεια της Ισπανίας -είναι μάλιστα η πόρτα της Ισπανίας προς την υπόλοιπη Ευρώπη, αφού το περισσότερο εξαγωγικό εμπόριο περνάει από τους δρόμους της. Διαιρείται σε τέσσερις επαρχίες, αλλά οι άλλες πόλεις της ωχριούν, σε μέγεθος και σε αίγλη, μπροστά στην πρωτεύουσα, τη Βαρκελώνη, μια από τις ομορφότερες πόλεις στην Ευρώπη και στον κόσμο.

Στον ισπανικό εμφύλιο πόλεμο του 1936-39 η Καταλονία και η Βαρκελώνη ήταν το προπύργιο των Δημοκρατικών και οι τελευταίες απελπισμένες μάχες δόθηκαν εκεί. Στα χρόνια της δικτατορίας του Φράνκο, η καταπίεση ήταν διπλή για την Καταλονία. Η καταλανική γλώσσα διαφέρει αρκετά από τα ισπανικά (τα καστιλιάνικα) και έχει να παρουσιάσει αξιόλογη λογοτεχνία από παλιά.

Μπορεί να βρίσκονται στην άλλη άκρη της Μεσογείου, αλλά πριν από 700 χρόνια είχαμε Καταλανούς και στα μέρη μας. Ο Ανδρόνικος Παλαιολόγος, αυτοκράτορας του Βυζαντίου, κάλεσε το 1302 τους μισθοφόρους της Καταλανικής Εταιρίας, με αρχηγό τους τον Ρογήρο ντε Φλορ για να τον βοηθήσουν στον πόλεμο με τους Τούρκους.

Ὡς ηὗραν ὅτι ἤλθασιν ἐτότε οἱ Κατελᾶνοι,
ὅπου τοὺς ὠνομάζασι Μεγάλη Συντροφίαν,

λέει το χρονικό του Μορέως, ενω αλλού θα δείτε να αναφέρονται ως Μεγάλη Κομπανία (Στα καταλανικά, Companyia Catalana d’Orient δηλ. Καταλανική Εταιρία της Ανατολής).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Διεθνή, Επικαιρότητα, Ευρωπαϊκή Ένωση, Ευρώπη | Με ετικέτα: , , , | 229 Σχόλια »

Τα διαζύγια είναι μπελαλίδικη δουλειά

Posted by sarant στο 30 Μαρτίου, 2017

Μην ανησυχείτε, ο τίτλος δεν κυριολεκτεί, δεν πρόκειται να σας αφηγηθώ κάποια σπαραξικάρδια (γι’ αυτόν που την υφίσταται, αλλά βαρετή για τους ακροατές) ιστορία διαλυμένου γάμου και πικρού διαζυγίου -ούτε έχω πείρα από τέτοιες ιστορίες, ούτε μ’ αρέσει να κοινολογώ τα προσωπικά είτε τα δικά μου είτε αλλωνών που μου τα εκμυστηρεύτηκαν.

Όπως μου αρέσει να λέω, εμείς εδώ λεξιλογούμε, σήμερα όμως θα κάνουμε μιαν εξαίρεση -δεν θα λεξιλογήσουμε, δεν θα εξετάσουμε τη λέξη «διαζύγιο» ή έστω την ιστορία του θεσμού. Θα σχολιάσουμε την επικαιρότητα, κάτι που το κάνουμε σπανιότερα, ιδίως όταν πρόκειται για τη διεθνή επικαιρότητα.

Διότι το διαζύγιο που θα μας απασχολήσει σήμερα είναι διεθνές -θα καταλάβατε βεβαίως ότι εννοώ το Μπρέξιτ, την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Χτες η βρετανή πρωθυπουργός Τερέζα Μέι, που γράφεται Theresa May και θα μπορούσε να δώσει λαβή για εύκολα λογοπαίγνια του τύπου MAY MAY GO ON IN MAY, έστειλε στον Ντόναλντ Τουσκ, πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, την επιστολή με την οποία του ανακοινώνει ότι το Ηνωμένο Βασίλειο επικαλείται το άρθρο 50 της Συνθήκης της Λισαβόνας, κάτι που αποτελεί την επίσημη, ας πούμε, έναρξη της διαδικασίας για την αποχώρηση της χώρας από την ΕΕ, το κοινώς λεγόμενο Μπρέξιτ.

Θα μπορούσε να χαρακτηρίσει κανείς το Μπρέξιτ γεγονός ιστορικών διαστάσεων. Πρώτη φορά θα έχουμε αποχώρηση κράτους μέλους από την ΕΕ. Στο παρελθόν είχαμε βέβαια την αποχώρηση της Γροιλανδίας, η οποία ενώ ανήκει στο Βασίλειο της Δανίας με καθεστώς ενισχυμένης αυτονομίας αποφάσισε με δημοψήφισμα το 1982 να αποχωρήσει από την (τότε) ΕΟΚ, αλλά αυτό δεν συνιστά αποχώρηση κράτους μέλους -ούτε άλλωστε η μη ένταξη της Νορβηγίας, που ο λαός της απέρριψε, και μάλιστα δυο φορές, το 1972 και το 1994 τη συμφωνία προσχώρησης στην ΕΟΚ και στην ΕΕ αντιστοίχως. Εδώ έχουμε κανονικό κράτος μέλος, και αν όχι ιδρυτικό, πάντως από τα παλαιότερα, αφού το Ηνωμένο Βασίλειο μπήκε στην τότε ΕΟΚ κατά την πρώτη-πρώτη διεύρυνση, το 1973, όταν τα έξι ιδρυτικά μέλη έγιναν 9 με την ενταξη της Δανίας, της Ιρλανδίας και του ΗΒ. Θα γίνονταν 10 αν έμπαινε τότε και η Νορβηγία. Τελικά το δέκατο μέλος προστέθηκε το 1981. Ξέρετε ποιο ήταν.

Ένα από τα παλαιότερα και ένα από τα μεγαλύτερα κράτη μέλη -με πολύ σημαντικές στρατιωτικές δυνατότητες, ειδικές σχέσεις με όλες τις χώρες της Κοινοπολιτείας, και με ένα από τα σημαντικότερα χρηματοοικονομικά κέντρα παγκοσμίως. Μπορεί όλα τα κράτη μέλη να είναι ίσα, αλλά δεν έχουν το ίδιο ειδικό βάρος. Από την άλλη, το Ηνωμένο Βασίλειο ποτέ δεν ήταν ένα κράτος μέλος όπως όλα τα άλλα’ μαζί με τη Δανία διεκδίκησαν και πέτυχαν επανειλημμένες εξαιρέσεις από μια σειρά διαδικασίες στενότερης ολοκλήρωσης των κρατών μελών -πρόχειρο παράδειγμα το ευρώ, αλλά η ιστορία ξεκινάει από την εποχή των διεκδικήσεων της Θάτσερ που υποστήριζε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο πληρώνει δυσανάλογα μεγάλα ποσά για την κοινή αγροτική πολιτική. Κακά τα ψέματα, το αυτοκρατορικό παρελθόν βάραινε στις σχέσεις του μεγάλου νησιού με την ήπειρο, του νησιού που, παροιμιωδώς, όταν η ομίχλη έκλεινε τη Μάγχη σκεφτόταν πως η Ευρώπη έχει αποκλειστεί.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Διεθνή, Επικαιρότητα, Ευρωπαϊκή Ένωση | Με ετικέτα: , , , | 200 Σχόλια »

Τραμπάλα

Posted by sarant στο 10 Νοέμβριος, 2016

Η λέξη τραμπάλα, το πολύ διαδεδομένο παιδικό παιχνίδι, είναι δάνειο από τα ιταλικά -από το ρήμα traballare που θα πει ταλαντεύομαι, λέει το ετυμολογικό λεξικό του Μπαμπινιώτη, από την πρόθεση tra και το ρήμα ballare, που είναι απώτερης ελληνικής αρχής καθώς ανάγεται στο αρχαίο βαλλίζω.

Τράμπα – τραμπαλίζομαι, πέφτω και τσακίζομαι, λέει το παιδικό τραγουδάκι, αλλά σήμερα κατ’ εξαίρεση δεν λεξιλογούμε -την τραμπάλα την ανέφερα μη μπορώντας ν’ αντισταθώ στον πειρασμό για ένα εύκολο λογοπαίγνιο, αν και θα μπορούσα να πω ότι στις αμερικανικές εκλογές ο Ντόναλντ Τραμπ ανέτρεψε τα προγνωστικά, τα έφερε όλα τραμπ-άλα και πολύς κόσμος έπεσε (από τα σύννεφα; ) και τσακίστηκε.

Για ένα ιστολόγιο σαν το δικό μας, που δημοσιεύει ένα άρθρο κάθε πρωί, οι αμερικανικές εκλογές είναι πολύ άβολο πράγμα -εξαιτίας της διαφοράς της ώρας, δεν προλαβαίνει κανείς να γράψει άρθρο την επομένη των εκλογών, ενώ τη μεθεπομένη το άρθρο έρχεται καθυστερημένο, σαν καλεσμένος που καταφθάνει στο σχόλασμα της φιέστας.

Επιπλέον, οι περισσότεροι από σας ήδη σχολιάσατε το αποτέλεσμα στο χτεσινό άρθρο, οπότε ίσως έχετε κορεσθεί -αλλά εγώ δεν το έχω σχολιάσει, οπότε θα μου επιτρέψετε να γράψω εδώ μερικές σκόρπιες σκέψεις, όχι πολύ συγκροτημένες μια και αυτές τις μέρες βρίσκομαι εκτός έδρας και έχω ελαφρώς αποσυντονιστεί.

Λοιπόν, παρά τα προγνωστικά, ο αμερικανικός λαός προτίμησε τον Ντόναλντ Τραμπ. Εδώ βέβαια πρέπει να βάλουμε έναν αστερίσκο, και να επισημάνουμε ότι, τουλάχιστον σύμφωνα με τα όχι τελικά αποτελέσματα που κυκλοφορούσαν χτες το βράδυ, η Χίλαρι Κλίντον είχε συγκεντρώσει 200.000 ψήφους περισσότερες από τον Τραμπ. Ωστόσο, εξαιτίας του εκλογικού συστήματος, που δίνει (με μερικές εξαιρέσεις) όλους τους εκλέκτορες μιας Πολιτείας στον υποψήφιο που θα πλειοψηφήσει, ο Τραμπ συγκέντρωσε σαφώς περισσότερους εκλέκτορες. Κάτι τέτοιο πάντως έχει συμβεί κι άλλες φορές στο παρελθόν, πολύ πρόσφατα το 2000, όταν ο Αλ Γκορ υπερτέρησε στη λαϊκή ψήφο αλλά Πρόεδρος εξελέγη ο Τζορτζ Μπους.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Διεθνή, Επικαιρότητα, Ετυμολογικά, Εκλογές | Με ετικέτα: , , , | 201 Σχόλια »

Η μουσελίνα του Μουσολίνι

Posted by sarant στο 19 Οκτώβριος, 2016

Η μουσελίνα είναι ύφασμα, λεπτό και διαφανές, συχνά μεταξωτό: Μουσελίνα τέζα / σ΄ορθοβύζι ντούρο, είναι οι δυο πρώτοι στίχοι από τη διάσημη «Ζούγκλα» του Βάρναλη. Δεν νομίζω η μουσελίνα να πολυχρησιμοποιείται για αντρικά ρούχα, οπότε ο Ιταλός αρχιφασίστας μάλλον δεν φορούσε μουσελίνες. Ο τίτλος, όπως συχνά στα άρθρα του ιστολογίου, αναφέρεται σε ετυμολογική και όχι σε πραγματολογική συνάφεια.

Και παραδόξως το σημερινό μας άρθρο είναι εμπνευσμένο από την επικαιρότητα, μια και άρχισε χτες η μάχη για την ανακατάληψη της Μοσούλης, που βρίσκεται στα χέρια του Ισλαμικού Κράτους. Η Μοσούλη είναι μεγάλη πόλη, είχε πάνω από 2 εκατομμύρια κατοίκους όταν την κατέλαβαν οι τζιχαντιστές -όταν κυριολεκτικά τους την πρόσφερε στο πιάτο η ολιγωρία και το αλληλοφάγωμα του ιρακινού στρατού, που την άφησε όχι απλώς ανυπεράσπιστη αλλά και γεμάτη πολεμοφόδια, σε σημείο που να σκέφτεται κανείς μήπως δεν ήταν μόνο ανικανότητα.

Με το που πήραν την πόλη στα χέρια τους οι φασίστες του Ισλαμικού Κράτους άρχισαν να κυνηγάνε τις πολλές και ακμαίες θρησκευτικές μειονότητες, όπως τους Γιαζίντι. Πολλοί κάτοικοι έφυγαν, αλλά έχουν μείνει αρκετοί, κι έτσι η επιχείρηση περιπλέκεται πολύ και απειλείται ανθρωπιστική τραγωδία.

Να μην ξεχνάμε βέβαια πως η αρχή του κακού βρίσκεται στο έγκλημα που διέπραξαν οι Μπους και Μπλερ το 2003 όταν μετατρέψανε το Ιράκ σε μια μαύρη τρύπα. Οι Αμερικανοί στηρίζουν ποικιλότροπα και τον σημερινό συνασπισμό που επιχειρεί την (μάλλον βέβαιη) ανακατάληψη της Μοσούλης, έναν συνασπισμό πάντως από ετερόκλιτες και αλληλοϋποβλεπόμενες δυνάμεις που η καθεμιά έχει τα δικά της συμφέροντα, πολλές φορές αντικρουόμενα: ο Ιρακινός στρατός, οι Κούρδοι, η Τουρκία, ομάδες σιιτών που υποστηρίζονται από το Ιράν, ακόμα και πολιτοφυλακές Ασσυρίων και Χαλδαίων παίρνουν μέρος στην επίθεση, συνολικά περίπου 100.000 άνδρες -ενώ από την άλλη πλευρά οι τζιχαντιστές, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, είναι λίγες χιλιάδες, ίσως και κάτω από πέντε. Ίσως επειδή η νίκη μοιάζει σίγουρη και γρήγορη, ο καβγάς έχει αρχίσει από τώρα, αφού η Τουρκία συμμετέχει (και με χερσαίες δυνάμεις) κόντρα στις επιθυμίες της ιρακινής κυβέρνησης.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Διεθνή, Επικαιρότητα, Ετυμολογικά, Τοπωνύμια | Με ετικέτα: , , , , | 115 Σχόλια »

Μετά το αυτεπίστροφο πραξικόπημα

Posted by sarant στο 22 Ιουλίου, 2016

Την περασμένη Παρασκευή το βράδυ παρακολουθήσαμε, σε απευθείας σύνδεση, την απόπειρα πραξικοπήματος στη γειτονική Τουρκία, η οποία στην αρχή φάνηκε να επικρατεί· κυκλοφόρησαν μάλιστα φήμες ότι ο ανατραπείς πρόεδρος Ερντογάν είχε ζητήσει άσυλο στη Γερμανία ή σε άλλη χώρα και ότι η αίτησή του είχε απορριφθεί. Τα πρώτα ανακοινωθέντα των Αμερικανών ήταν τόσο γενικόλογα, που έδιναν την εντύπωση ότι καλοδέχονται το πραξικόπημα, και σε πολλών το μυαλό ήρθε το αντίστοιχο πραξικόπημα στην Αίγυπτο, όταν ο στρατός ανέτρεψε με επιτυχία τον ισλαμιστή πρόεδρο Μόρσι.

facetimeΗ νύχτα βγάζει επίσκοπο κι η αυγή μητροπολίτη, λέει όμως μια παροιμία. Στη δική μας περίπτωση, η νύχτα έβγαζε την πιθανολογούμενη επικράτηση των πραξικοπηματιών, αλλά η αυγή έβγαλε την απόλυτη επικράτηση του Ερντογάν, ο οποίος, αφού απέφυγε τη σύλληψη από τις επίλεκτες μονάδες στο θέρετρο όπου παραθέριζε, απεύθυνε με Facetime διάγγελμα προς τον τουρκικό λαό καλώντας τον να βγει στους δρόμους, ενώ την ίδια έκκληση απεύθυναν και ιμάμηδες από τα τζαμιά. Και πράγματι ο λαός, ή τουλάχιστον οι φιλικά προσκείμενοι προς το κυβερνητικό κόμμα ΑΚΡ βγήκαν στον δρόμο, έδωσαν μάχες με τα τανκς, και γρήγορα η πλάστιγγα άρχισε να κλίνει προς το μέρος της κυβέρνησης -είχαμε δηλαδή ανατροπή της ανατροπής. Πρέπει να σημειωθεί ότι το πραξικόπημα δεν το καταδίκασε μόνο ο Ερντογάν, αλλά και η τουρκική και κουρδική αριστερά, το HDP.

Ακολούθησε η εβδομάδα της αντεκδίκησης. Οι στρατιώτες και οι αξιωματικοί που συμμετείχαν στο πραξικόπημα συνελήφθησαν και πολλοί κακοποιήθηκαν, ο Ερντογάν ανακοίνωσε την παύση δεκάδων χιλιάδων δημόσιων λειτουργών (δικαστικών, εκπαιδευτικών, στρατιωτικών) και στη συνέχεια έθεσε τη χώρα σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, με μια ταχύτητα που θυμίζει προγραφές, ενώ υπαινίχθηκε σαφώς ότι θα επαναφέρει τη θανατική ποινή. Όπως ήταν αναμενόμενο, η αποτυχία του πραξικοπήματος έλυσε τα χέρια του Ερντογάν ο οποίος προχωράει τώρα στο να αποκτήσει τον απόλυτο έλεγχο της κατάστασης.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αντιδάνεια, Διεθνή, Επικαιρότητα, Ετυμολογικά | Με ετικέτα: , | 114 Σχόλια »

Μπρρ αντί για γκρρ;

Posted by sarant στο 20 Ιουνίου, 2016

Ο τίτλος είναι παραπλανητικός -μπήκε για να κάνει ένα μάλλον εύκολο λογοπαίγνιο. Έβαλα κι ένα ρο παραπάνω για να σας μπερδέψω, διότι βέβαια Μπρρρ κάνουμε όταν κρυώνουμε πολύ, ενώ Γκρρρ όταν είμαστε θυμωμένοι -ή τουλάχιστον έτσι τα παρασταίνουν στα κόμικς. Αλλά στην πραγματικότητα το άρθρο έχει ως αντικείμενο το βρετανικό δημοψήφισμα, που γίνεται σε τρεις μέρες από σήμερα, την Πέμπτη, διότι οι Άγγλοι, καθώς στα περισσότερα πράγματα ακολουθούν δικό τους τροπάριο έτσι και την ημέρα των εκλογών δεν την έχουν ορίσει Κυριακή αλλά Πέμπτη, ακόμα κι όταν οι εκλογές δεν είναι εσωτερικές δικές τους αλλά ευρωπαϊκές -έτσι για τις ευρωεκλογές Άγγλοι, Ολλανδοί και Ιρλανδοί ψηφίζουν την Πέμπτη και όλη η υπόλοιπη ΕΕ την Κυριακή.

Το δημοψήφισμα γίνεται με ερώτημα την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ, ενδεχόμενο που έχει καθιερωθεί να αποκαλείται Μπρέξιτ (ή Brexit, αν είστε από εκείνους που το έχουν για γρουσουζιά να γράψουν με το ελληνικό αλφάβητο μια λέξη που είναι ή που νομίζουν πως είναι ξένη).

Το Μπρέξιτ, δηλαδή η έξοδος της Βρετανίας από την ΕΕ, φτιάχτηκε με συμφυρμό. Brexit, από το Britain και το exit. Όπως έγραφα πέρσι τέτοιον καιρό, η λέξη είναι φτιαγμένη με τον τρόπο που φτιάχνονται αβέρτα νέες λέξεις και εφήμεροι σχηματισμοί στα αγγλικά, με σύμφυρση δυο άλλων λέξεων, από τις οποίες η μία ή και οι δύο μπορεί να είναι κομμένες (π.χ. Μερκοζί από τη Μέρκελ και τον Σαρκοζί). Το θέμα έχει πολύ ενδιαφέρον και το έχουν μελετήσει εξαντλητικά δυο επιφανείς γλωσσολόγοι μας, η Γεωργία Κατσούδα και ο Θανάσης Νάκας σε ένα βιβλίο τους, βιβλίο που το έχω και λογαριάζω κάποτε να το παρουσιάσω, αλλά όχι σήμερα.

Εν αρχή βεβαίως ην το Γκρέξιτ, δηλαδή η έξοδος της Ελλάδας -από την ευρωζώνη τούτη τη φορά. Από το Greece και το exit φτιάχτηκε, ήδη το 2012 το grexit, γκρέξιτ στα ελληνικά (δείτε και το περσινό μας άρθρο αν θέλετε) και πάνω στο πατρόν του Grexit φτιάχτηκαν διάφοροι άλλοι όροι, κάποιοι εφήμεροι και κάποιοι, όπως το Brexit, που έπιασαν.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Διεθνή, Επικαιρότητα, Ευρωπαϊκή Ένωση, Μεγάλη Βρετανία | Με ετικέτα: , , , | 494 Σχόλια »

Κατίλ ντεβλέτ

Posted by sarant στο 12 Οκτώβριος, 2015

katil devletΚατίλ ντεβλέτ, αυτό είναι το σύνθημα που διακρίνεται στο πανό, στη γιγαντιαία διαδήλωση που έγινε χτες στην Πόλη σαν απάντηση στην προχτεσινή διπλή βομβιστική επίθεση στην Άγκυρα, που άφησε πάνω από 100 νεκρούς και διπλάσιους τραυματίες, πολλούς σοβαρά, σε συγκέντρωση υπέρ της ειρήνης.

Κατίλ ντεβλέτ ή, αν το προτιμάτε στα τουρκικά, katil devlet, θα πει «κράτος δολοφόνος», αλλά στα τούρκικα η σειρά των λέξεων είναι ανάποδα, δολοφόνο κράτος λοιπόν. Τη δεύτερη λέξη άλλωστε πολλοί θα την αναγνωρίσουν, αφού το τούρκικο devlet έδωσε το δικό μας δοβλέτι ή ντοβλέτι, που και σε εμάς το κράτος σημαίνει, αλλά σήμερα έχει πάθει τη συνηθισμένη δείνωση που παθαίνουν οι δάνειες λέξεις όταν αντικατασταθούν από την επίσημη, θεσμική ορολογία, κι έτσι λέγεται με διάθεση περιπαικτική ή μειωτική -μια συνηθισμένη φράση είναι «πάει με το ντοβλέτι», για κάποιον που υποστηρίζει πάντοτε την εξουσία, φράση που έχει ειπωθεί, ας πούμε, για διάφορους διανοούμενους ή πανεπιστημιακούς, να μην πούμε ονόματα.

Η άλλη λέξη, η πρώτη της φράσης, katil, δεν έχει περάσει στη γλώσσα μας, αλλά, παρόλο που εμείς εδώ λεξιλογούμε, θα σταματήσουμε εδώ τα λεξιλογικά -και θα συζητήσουμε για το φονικό που έγινε προχτές στην Άγκυρα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in τούρκικα, Διεθνή, Επικαιρότητα, Ισλάμ | Με ετικέτα: , , | 161 Σχόλια »

Εσείς είστε υπέρ της ανεξαρτησίας της Σκοτίας;

Posted by sarant στο 16 Σεπτεμβρίου, 2014

1000px-Flag_of_Scotland.svgΜεθαύριο οι Σκοτσέζοι ψηφίζουν σε δημοψήφισμα με ερώτημα την ανεξαρτησία της χώρας τους από το Ηνωμένο Βασίλειο και, όπως δείχνουν όλες οι δημοσκοπήσεις η αναμέτρηση είναι εξαιρετικά αμφίρροπη. Όπως και κάθε καφ… ιστολόγιο που σέβεται τον εαυτό του, σκέφτηκα ότι πρέπει να το συζητήσουμε κι εδώ το θέμα, ότι μάλλον θα θέλετε να το σχολιάσετε.

Βέβαια, από πίτα που δεν τρώμε δεν μας μέλει και πολύ κι αν καεί, θα έλεγε κανείς, αλλά οι συζητήσεις για την ανεξαρτησία της Σκοτίας δεν είναι τόσο ακαδημαϊκές όσο ήταν, τον καιρό της μπελ επόκ, οι συζητήσεις των Αθηναίων καφενόβιων για τους ελιγμούς που έπρεπε να κάνει o Ρώσος στρατηγός Κουροπάτκιν στον ρωσοϊαπωνικό πόλεμο -συζητήσεις που αποτυπώθηκαν στον θρυλικό τίτλο «Δεξιότερα Κουροπάτκιν» μιας εφημερίδας. (Και ν΄ αρπάξω την ευκαιρία για να πω ότι, ως τώρα, δεν έχω βρει την εφημερίδα όπου δημοσιεύτηκε ο πηχυαίος αυτός τίτλος, αν και ακόμα δεν το έχω ψάξει τόσο ώστε να υποψιάζομαι ότι πρόκειται για κάποιου είδους μύθο. Δείτε και σχετική συζήτηση στη Λεξιλογία). Πάντως, ακόμα και τότε, η αμεριμνησία των Αθηναίων καφενόβιων λίγα χρόνια αργότερα επρόκειτο να ταραχτεί από αλλεπάλληλους πολέμους.

Η ανεξαρτησία της Σκοτίας είναι λογικό να μας ενδιαφέρει πολύ περισσότερο και να μας επηρεάσει αμεσότερα. Βέβαια, σε επίπεδο διεθνούς πολιτικής δεν θα αλλάξουν άμεσα πολλά πράγματα. Η ανεξάρτητη Σκοτία, αν υπάρξει, θα εξακολουθήσει να είναι μέλος της ΕΕ ενώ θα παραμείνει και στο ΝΑΤΟ. Το νέο κράτος θα έχει δικό του νόμισμα, αλλά η σκοτσέζικη λίρα θα είναι,τουλάχιστον σε πρώτο χρόνο, ισότιμη και ανταλλάξιμη με την αγγλική. Μπορεί κανείς να υποθέσει ότι η εξασθένηση του Ηνωμένου Βασιλείου θα σημαίνει έμμεσα ενίσχυση της Γερμανίας, ενώ ασφαλώς το διαζύγιο, όσο βελούδινο και να είναι, θα συνοδευτεί από μια σειρά πρακτικά προβλήματα, που κάποια θα είναι πρωτότυπα. Να σημειωθεί επίσης πως είναι η πρώτη φορά που ένα κράτος μέλος της ΕΕ θα διασπαστεί σε δύο. Όχι όμως ένα κράτος της Ευρώπης: η Τσεχοσλοβακία είχε επίσης χωριστεί με «βελούδινο διαζύγιο» το 1992 αν θυμάμαι καλά.

Κατά σύμπτωση, η Σκοτία έχει πληθυσμό σχεδόν όσο και η Σλοβακία, 5,3 εκατομμύρια. Το νέο κράτος εκ πρώτης όψεως θα είναι βιώσιμο, αλλά ομολογώ ότι δεν έχω προβληματιστεί πολύ για το θέμα και δεν έχω κάποια σθεναρή άποψη -ευχαρίστως να ακούσω τη δική σας.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Διεθνή, Επικαιρότητα, Ευρωπαϊκή Ένωση, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , , | 313 Σχόλια »

Τι θέλει λοιπόν η Χαμάς; (άρθρο του Gideon Levy)

Posted by sarant στο 21 Ιουλίου, 2014

Οι συγκρούσεις συνεχίζονται στη Γάζα και ο αριθμός των νεκρών ολοένα ανεβαίνει. Χτες ήταν ματωμένη Κυριακή, η πιο ματωμένη μέρα του πολέμου, με πάνω από 100 νεκρούς, τους περισσότερους από τον βομβαρδισμό της συνοικίας Σατζάγια.

Παρά το γεγονός ότι χτες υπολογίσιμες απώλειες δεν είχε μόνο η μία πλευρά, δεν υπάρχει αμφιβολία για τη συντριπτική υπεροχή του Ισραήλ. Εξίσου όμως δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η σημερινή τακτική δεν οδηγεί πουθενά.

Στο Ισραήλ είναι ακόμα λίγοι εκείνοι που το βλέπουν αυτό -ή ίσως «έχουν απομείνει λίγοι», μια και κάποτε ήταν αρκετά περισσότεροι όσοι υποστήριζαν έμπρακτα μιαν ειρηνική λύση. Και για το αραίωμα των γραμμών τους δεν φταίει μόνο η ισραηλινή δεξιά, αλλά κι εκείνοι που την έφεραν στην εξουσία με το μπαράζ τυφλών τρομοκρατικών χτυπημάτων πριν από 20 χρόνια -όπως πάντα, τα δυο τέρατα ζουν συμβιωτικά και το ένα θρέφει το άλλο και του δίνει δικαιολογίες.

Ένας από τους λίγους στο Ισραήλ είναι και ο δημοσιογράφος Γκίντεον Λεβί (Gideon Levy). Χτες δημοσίευσε ένα άρθρο στη Χαάρετς, όπου λέει κάτι πολύ λογικό για τους 10 όρους της Χαμάς. Μετέφρασα πρόχειρα το άρθρο και το παρουσιάζω στα επόμενα.

Η μετάφραση είναι, ξαναλέω, βιαστική, οπότε αν έχει λαθάκια τα επισημαίνετε αδίστακτα.

Τι θέλει λοιπόν η Χαμάς;

Αφού πούμε όσα έχουμε να πούμε για τη Χαμάς: ότι είναι φονταμενταλιστική· ότι είναι αντιδημοκρατική· ότι είναι απάνθρωπη· ότι δεν αναγνωρίζει το Ισραήλ· ότι ανοίγει πυρ σε αμάχους· ότι κρύβει πυρομαχικά σε σχολεία και νοσοκομεία· ότι σκοπός της δεν είναι να προστατεύει τον πληθυσμό της Γάζας –αφού λοιπόν ειπωθούν, και σωστά, όλα αυτά, πρέπει να σταματήσουμε για ένα λεπτό και να ακούσουμε τη Χαμάς· μπορεί ακόμα και να τολμήσουμε να έρθουμε στη θέση της, ίσως ακόμα και να εκτιμήσουμε την τόλμη και την αντοχή που δείχνει ο ορκισμένος αυτός εχθρός μας κάτω από τόσο δύσκολες συνθήκες.

Το Ισραήλ όμως προτιμά να κλείνει τ’ αυτιά του στα αιτήματα της άλλης πλευράς, ακόμα κι όταν αυτά τα αιτήματα είναι σωστά και συμφωνούν με τα μακροπρόθεσμα συμφέροντα του Ισραήλ. Το Ισραήλ προτιμά να χτυπάει τη Χαμάς χωρίς έλεος και χωρίς άλλον σκοπό πέρα από την εκδίκηση. Αυτή τη φορά, τούτο φαίνεται ολοκάθαρα: το Ισραήλ λέει ότι δεν θέλει να ανατρέψει τη Χαμάς –ακόμα και το Ισραήλ καταλαβαίνει ότι αν το κάνει αυτό θα φέρει τη Σομαλία στην πόρτα του– γιατί όμως τότε δεν θέλει να ακούσει τα αιτήματα της Χαμάς; Επειδή «πρόκειται για ζώα»; Ας πούμε ότι έτσι είναι. Όμως δεν πρόκειται να φύγουν, ακόμα κι αν το Ισραήλ πιστεύει κάτι τέτοιο, οπότε γιατί να μην τους ακούσουμε;

Την περασμένη εβδομάδα δημοσιεύτηκαν από την Χαμάς και την Ισλαμική Τζιχάντ 10 όροι προκειμένου να συμφωνηθεί δεκαετής εκεχειρία. Μπορεί να έχουμε αμφιβολίες αν αυτά ήταν όντως τα αιτήματα των δύο συγκεκριμένων οργανώσεων, αλλά μπορούν να χρησιμεύσουν σαν καλή βάση για μια συμφωνία. Ούτε ένας από τους όρους δεν είναι αβάσιμος.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναδημοσιεύσεις, Διεθνή, Επικαιρότητα, Μεταφραστικά | Με ετικέτα: , , , , | 206 Σχόλια »