Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘Είναι αρρώστια τα τραγούδια’ Category

Το παλιό πικάπ Ντούαλ του Αλέξη Βάκη

Posted by sarant στο 21 Ιουνίου, 2019

Πριν από ένα μήνα και κάτι είχα πάει στη Θεσσαλονίκη, στη Διεθνή Έκθεση Βιβλίου, απ’ όπου επέστρεψα με μια βαλίτσα γεμάτη βιβλία (κυριολεκτώ). Κάποια από τα βιβλία αυτά μπορεί και να μην τα διαβάσω ποτέ (άλλωστε δεν διαβάζονται όλα τα βιβλία, μερικά τα έχεις για ν’ ανατρέχεις σ’ αυτά αν και όταν χρειάζεται), κάποια άλλα τα φυλλομέτρησα και τ’ άφησα γι’ αργότερα, κάμποσα όμως τα διάβασα ήδη κι άλλα πήραν τη σειρά τους. Μετά τις εκλογές που θα κάνουμε το καθιερωμένο βιβλιοφιλικό μας άρθρο ενόψει του καλοκαιριού θα αναφέρω αρκετά από αυτά, αλλά σήμερα θα παρουσιάσω ένα βιβλίο που το πήρα φρέσκο στη Θεσσαλονίκη, αφού κυκλοφόρησε φέτος τον Απρίλη, και που δεν είναι έργο μυθοπλασίας αλλά σειρά κειμένων για το ελληνικό τραγούδι.

Πρόκειται για το βιβλίο του Αλέξη Βάκη «Ένα παλιό πικάπ Dual με το ηχείο για καπάκι», που εκδόθηκε από τις εκδόσεις Εύμαρος, με πρόλογο του Φοίβου Δεληβοριά.

Στο παλιό πικάπ του ο συγγραφέας έχει διαλέξει να παίξει κείμενα που έγραψε από το 2003 έως το 2015 και που αρχικά δημοσιεύτηκαν σε διάφορα έντυπα (Δίφωνο, Μετρονόμος και άλλα) αλλά και σε ιστοτόπους. Εδώ βλέπετε τον πίνακα περιεχομένων, οπότε μπορείτε να πάρετε μιαν ιδέα για τα περιεχόμενα του βιβλίου.

Ο Αλέξης Βάκης ξέρει πολύ καλά τον χώρο του ελληνικού τραγουδιού αφού δεν είναι μόνο ή κυρίως αρθρογράφος, αλλά συνθέτης, ενορχηστρωτής που έχει υπογράψει ενορχηστρώσεις σε πολλές δεκάδες δίσκους, καθηγητής θεωρίας της μουσικής, ραδιοφωνικός παραγωγός με θητεία δεκαετιών από την εποχή του 902 Αριστερά στα FM και από το 2006 ως σήμερα στο Κόκκινο 105.5. Μια από τις πρώτες δουλειές στις οποίες συμμετείχε ήταν οι εκπομπές Μαθήματα πατριδογνωσίας στον 902, από τις οποίες βγήκε ένα διπλό σιντί που σας συμβουλεύω να το αναζητήσετε -το άκουγα προχτές και δεν έχει πάρει ούτε ρυτίδα.

Ο Βάκης είναι φίλος, και με έχει καλέσει και σε εκπομπές που κάνει στο Κόκκινο, οπότε το δηλώνω εξαρχής ότι δεν είμαι αμερόληπτος. Το βιβλίο πάντως το χάρηκα και πιστεύω πως θα το χαρούν όλοι όσοι ενδιαφέρονται για το ελληνικό τραγούδι, καθώς είναι γραμμένο από έναν άνθρωπο που ξέρει πολύ καλά τον χώρο, που έχει τι να πει και που ξέρει να το πει καλά.

Σε χοντρές γραμμές, τα άρθρα του βιβλίου χωρίζονται σε δύο κατηγορίες. Άρθρα που συζητούν θέματα σχετικά με το τραγούδι, ας πούμε σε σχέση με τα πνευματικά δικαιώματα, τη διαφορά συνθέτη και τραγουδοποιού, τις αλληλεπιδράσεις ανάμεσα σε ελαφρό και σε λαϊκό τραγούδι, το μπουζούκι ως εθνικό όργανο, τους ραδιοφωνικούς παραγωγούς, τις πλεϊ-λιστ, το μέγα σχίσμα ανάμεσα σε τρίχορδο και τετράχορδο μπουζούκι, αφενός. Και αφετέρου, άρθρα αφιερωμένα σε κάποιο πρόσωπο, από τον Μανώλη Χιώτη και τον Βασίλη Τσιτσάνη ίσαμε τον Ηλία Κατσούλη και τον Πάνο Γεραμάνη.

Ανάμεσα στα άρθρα της κατηγορίας αυτής ξεχωρίζουν το πολύ σημαντικό άρθρο για τον Μάνο Χατζιδάκι στην ΕΠΟΝ (γραμμένο απο κοινού με τον ιστορικό Ιάσονα Χανδρινό), το οποίο φέρνει στο φως πολύ ενδιαφέροντα στοιχεία για το έργο και τη δράση του Χατζιδάκι κατά την Κατοχή και την απελευθέρωση, καθώς και το άρθρο για τον Γιάννη Σπανό στο Παρίσι. Και, όσο κι αν το πρώτο άρθρο είναι αντικειμενικά πιο σημαντικό, εμένα με συνάρπασε περισσότερο το δεύτερο επειδή αγνοούσα τα περισσότερα απ’ όσα διάβασα για τα τραγούδια που έγραψε και τις συνεργασίες που είχε στο Παρίσι ο Γιάννης Σπανός.

Στις παρουσιάσεις βιβλίων που κάνω συνηθίζω να βάζω και ένα απόσπασμα. Το άρθρο για τον Σπανό είναι σχετικά μεγάλο (εκείνο για τον Χατζιδάκι είναι ακόμα μεγαλύτερο) κι έτσι δεν θα ήταν πολύ βολικό να το βάλω στο ιστολόγιο -και δεν θα ήταν και σωστό, αφού το βιβλίο είναι ακόμα καινούργιο. Οπότε, διαλέγω ένα μικρότερης έκτασης άρθρο, ένα άρθρο αφιερωμένο σε ένα τραγούδι, την Πριγκιπέσα του Μάλαμα. Ταιριάζει κιόλας, αφού σχετικά πρόσφατα είχαμε συζητήσει αν γράφονται καινούργια τραγούδια με απήχηση. Το τραγούδι του Μάλαμα κυκλοφόρησε το 2000 και έχει γνωρίσει πολλαπλές επανεκτελέσεις, οπότε μπορούμε να θεωρήσουμε πιθανό ότι θα εξακολουθήσει να ακούγεται για πολλά χρόνια ακόμα.

Δίνω τον λόγο λοιπόν στον Αλέξη Βάκη:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Είναι αρρώστια τα τραγούδια, Μουσική, Παρουσίαση βιβλίου, Τραγούδια | Με ετικέτα: , , , , , , | 83 Σχόλια »

Τι θα τραγουδάνε το Πάσχα του 2069;

Posted by sarant στο 2 Μαΐου, 2019

Το Πάσχα πήγαμε οικογενειακώς στα Γιάννενα. Περάσαμε πολύ ωραία, και πιθανώς αύριο ή μια από τις επόμενες μέρες να δημοσιεύσω ένα άρθρο με ταξιδιωτικές, ας πούμε, εντυπώσεις, αλλά σήμερα απλώς παίρνω αφορμή από κάτι που συνέβη στην εκδρομή μας.

Αφού πήγαμε εκδρομή, έπρεπε να βρούμε κάποιο εστιατόριο για να φάμε μαγειρίτσα το βράδυ της Ανάστασης, και πράγματι βρήκαμε, στην πολύ όμορφη Στοά Λούλη. Ωστόσο, το κατάστημα δεν πρόσφερε μόνο μαγειρίτσα σε κατανυκτική ατμόσφαιρα αλλά πλήρες μενού σε εορταστική ατμόσφαιρα, καθώς υπήρχε και ζωντανή μουσική, μια πενταμελής μπάντα από επαρκείς επαγγελματίες.

Παίζανε, βεβαίως, λαϊκά ενώ από κάτω πίναμε, τσουγκρίζαμε, χορεύαμε και τραγουδούσαμε. Εμείς ήμασταν τουρίστες, αλλά οι περισσότεροι από τους άλλους θαμώνες πρέπει να ήταν ντόπιοι -αναγνώρισα κι έναν υποψήφιο δήμαρχο της πόλης. Το γλέντι τράβηξε ως αργά, και αναρωτιόμουν με τι καρδιά θα σηκώνονταν το πρωί να σκάψουν τον λάκκο και να αρχίσουν τις υπόλοιπες ετοιμασίες για να σουβλίσουν το αρνί -εμείς, ως οδοιπόροι, είχαμε απαλλαγή από αυτή την εθιμική υποχρέωση.

Οι περισσότεροι θαμώνες ήταν της ηλικίας μου, ας πούμε, αλλά ήταν κι αρκετοί νεότεροι -είχαμε κι εμείς τις κόρες μας μαζί. Από κάποια στιγμή και μετά, άρχισα να προσέχω και να σημειώνω τα τραγούδια που έπαιζε η ορχήστρα, και συνειδητοποίησα πως όλα ήταν «παλιά».

Για του λόγου το αληθές, σημείωσα τα εξής (βέβαια, να πω πως κάμποσα από αυτά δεν παίχτηκαν ολόκληρα παρά μόνο ένα-δυο κουπλέ). Το δείγμα μου είναι γνήσιο (δηλαδή δεν παρέλειψα κάποιο από τη στιγμή που άρχισα να καταγράφω) αλλά όχι ακέραιο αφού δεν άρχισα να καταγράφω από την αρχή. Τα πρώτα τραγούδια, που δεν τα έχω συμπεριλάβει στον κατάλογο, ήταν πάντως πιο ήσυχα -θυμάμαι, ανάμεσα στ’ άλλα, τα Μαλαματένια λόγια.

Σε κάθε τραγούδι σημειώνω τη χρονολογία, όπου την έχω βρει και όπου έχει σημασία, και έναν συντελεστή για λόγους αναγνώρισης -δεν είμαστε ΑΕΠΙ εδώ να παραθέτουμε όλους τους συντελεστές.

Κι ήσουν ωραία (Καλατζής, 1971)

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Είναι αρρώστια τα τραγούδια, Ρεμπέτικα, Τραγούδια, Ταξιδιωτικά | Με ετικέτα: , , , | 217 Σχόλια »

Για τον Γιάννη Καλατζή δυο λόγια

Posted by sarant στο 19 Ιουλίου, 2017

Όταν μαθεύτηκε η είδηση του θανάτου του πριν από μερικές μέρες είχα γράψει το άρθρο της επόμενης ημέρας και δεν προλάβαινα να το αλλάξω, τις επόμενες μέρες τα άρθρα υπαγορεύονταν από το ημερολόγιο, μόλις σήμερα λοιπόν βρίσκω ευκαιρία να γράψω δυο λόγια για τον Γιάννη Καλατζή, που νιώθω ότι του τα χρωστάω, μια και ομόρφηνε την εφηβεία μου, τη δική μου και των ανθρώπων της γενιάς μου.

Ο Καλατζής μεσουράνησε στο ελληνικό τραγούδι για σχετικά μικρό διάστημα, που ταυτίζεται σχεδόν με τα χρόνια της δικτατορίας, από το 1968 ως το 1974 ας πούμε. Μετά τη μεταπολίτευση συνέχισε για μερικά χρόνια με μικρότερη απήχηση αλλά σταμάτησε νωρίς, περί το 1980, τη δισκογραφία και δεν επανεμφανίστηκε αργότερα, όπως έκαναν άλλοι νεοκυματικοί και λαϊκοί της σειράς του.

Γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1943 και, όπως διαβάσαμε τώρα, το πρώτο του συγκρότημα ήταν το Τρίο Μορένο. Καριέρα λαϊκού τραγουδιστή έκανε όταν κατέβηκε στην Αθήνα, όπου πρώτα συνεργάστηκε με τον Γιώργο Μητσάκη, που τόσο απλόχερα ανάδειχνε νέους. Το πρώτο τραγούδι που τον έκανε γνωστό ήταν το 1967 το «Πού’σαι καημένε Περικλή«, ακριβώς του Μητσάκη.

Η πρώτη μεγάλη επιτυχία του, που τον καθιερωσε, ήταν το 1968 τα Χρυσά κλειδιά, των Δερβενιώτη-Βίρβου:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δικτατορία 1967-74, Είναι αρρώστια τα τραγούδια, Εις μνήμην, Τραγούδια | Με ετικέτα: , , , , , , | 177 Σχόλια »

Για περιφερειάρχες, πάντως, δεν είπε ο Μάρκος

Posted by sarant στο 13 Νοέμβριος, 2010

Μια και αύριο ολοκληρώνονται οι εκλογές, σκέφτηκα να παρουσιάσω εδώ ένα (πασίγνωστο, βέβαια) τραγούδι που έχει επιφανειακά ως θέμα του τις εκλογές. Βέβαια, θα ταίριαζε περισσότερο σε εκλογές βουλευτικές, αλλά τραγούδι για περιφερειάρχες δεν είχε κανείς τη διεστραμμένη φαντασία να γράψει, οπότε το τραγούδι που έχω στο νου μου αναφέρεται σε πρωθυπουργούς. Άλλωστε και τούτες εδώ οι εκλογές υποτίθεται ότι θα μπορούσαν έμμεσα να οδηγήσουν σε ανάδειξη πρωθυπουργού, αν υποθέσουμε ότι το διάγγελμα δεν ήταν μπλόφα -αλλά δεν θα πολιτικολογήσω σήμερα, θα αφήσω τον Μάρκο να σχολιάσει.

Ποιον Μάρκο; Τον Μάρκο Βαμβακάρη, ο οποίος, όπως και άλλοι προπολεμικοί ρεμπέτες, αγαπούσε να σχολιάζει την επικαιρότητα στα τραγούδια του. Κι όταν το 1936 συμβαίνουν αλλεπάλληλοι θάνατοι πρωθυπουργών, σύμπτωση που ασφαλώς θα συζητιόταν πολύ στην πιάτσα, ο Μάρκος αποφάσισε να το κάνει τραγούδι, κι έγραψε τους Πρωθυπουργούς, όπως είναι γνωστό το τραγούδι στα πάλκα, ή Ο Μάρκος υπουργός, όπως είναι ο επίσημος τίτλος του.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ετυμολογικά, Είναι αρρώστια τα τραγούδια, Λεξικογραφικά, Πρόσφατη ιστορία, Τραγούδια | Με ετικέτα: , , , , , , , , , , , , , | 62 Σχόλια »

Ψευτο- does not always mean pseudo- or fake: the case of ψευτοπονηράκιας

Posted by sarant στο 2 Απρίλιος, 2009

rita2Πολλοί ξένοι φίλοι του ελληνικού πολιτισμού και ειδικά των ρεμπέτικων δυσκολεύονται να καταλάβουν κάποιες λέξεις. Δυστυχώς, οι απαντήσεις που παίρνουν στις απορίες τους δεν είναι πάντοτε σωστές.

Ένας εγγλέζος φίλος μου, λάτρης των ρεμπέτικων, δεν καταλάβαινε μερικές λέξεις σε ένα τραγούδι της Ρίτας Αμπατζή, το εξής:
ΕΙΣΑΙ ΦΑΝΤΗΣ

Ε ρε, κι εγώ που διάλεξα εσένα το μπερμπάντη
και μου ξηγιέσαι πονηρά, σε κόζαρα, ρε φάντη!

Στο σορολόπ μου τό΄ριξες, βρε ψευτοπονηράκια
και σ΄έχω κάνει τσακωτό με κάτι κοριτσάκια.

Μου κάνεις το κορόιδο κι όλο μου λες, «τί τρέχει;»
και να σε φτύσω αλλού κοιτάς, σου φαίνεται πως βρέχει.

Ίσα, ρε φάντη!

Και πως με εκατήντησες, κοπέλα σα νταρντάνα
και το μπαγιόκο μού΄φαγες, βρε ψευτοαρπαγάνα.

Μα ΄γω κρατάω πισινή και δε θα σου περάσει
και ξαφνικά θα το ιδείς η μπόμπα που θα σκάσει.

Γειά σου, βρε Ρίτα, μάγκισσα!
Γειά σου, Σαλονικιέ μου!
Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Είναι αρρώστια τα τραγούδια, Μεταφραστικά, Ρεμπέτικα | Με ετικέτα: , , | 31 Σχόλια »