Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘Εκλογές’ Category

Παλινορθωτικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 13 Ιουλίου, 2019

Και μετεκλογικά θα μπορούσα βέβαια να τα ονομάσω, αλλά τον τίτλο αυτό τον έχω ήδη χρησιμοποιήσει άλλες δυο φορές κι έπειτα νομίζω ότι αυτός που διάλεξα μεταφέρει περισσότερες πληροφορίες αφού με τη νέα κυβέρνηση επανήλθε η, ας πούμε, αστική κανονικότητα, π.χ. επέστρεψαν οι γραβάτες στην ορκωμοσία και ο αμιγώς θρησκευτικός όρκος.

Να  θυμηθούμε και τα αποτελέσματα των εκλογών της περασμένης Κυριακής -αλλά επειδή είμαστε βιβλιοφιλικό ιστολόγιο, να δουμε τα ποσοστά των κομμάτων με βάση τίτλους βιβλίων, όπως τα φαντάστηκε ανώνυμος (ή άγνωστος σε μένα) κυβερνοπολίτης.

Δεν θυμάμαι από πού το πήρα, αλλά έχει γούστο πιστεύω.

* Το πιο ευχάριστο στις εκλογές ήταν σίγουρα ο καταποντισμός της Χρυσής Αυγής. Σε σχετική ανάλυση στο in.gr διαβάζουμε ότι:

Η πτώση στα ποσοστά της Χρυσής Αυγής δεν έγινε εν μία νυχτί.

Όμως, ο τύπος «νύχτα» είναι της σημερινής γλώσσας και δεν έχει δοτική. Και να είχε, επειδή η νύχτα είναι φυσικά πλέον πρωτόκλιτη, θα ήταν «νύχτα» (βάλτε και την υπογεγραμμένη εκεί που ξέρετε). Δοτική έχει ο αρχαίος τύπος, που είναι «νυξ» (όχι νιξ φαΐ που έλεγε η χοντρή) και στη δοτική «νυκτί». Αν είναι να χρησιμοποιούμε αρχαία, να τα χρησιμοποιούμε, κατά το δυνατόν, σωστά.

Δεν τελειώσαμε όμως. Ένας καθαρολόγος θα σας πει ότι δεν αρκεί να διορθώσετε το «νυχτί». Αν γράψετε «εν μία νυκτί» πάλι φαλτσάρετε, διότι στα αρχαία ήταν «μιᾷ», επομένως πρέπει να τονιστεί στη λήγουσα. Άρα, όχι «εν μία νυκτί» αλλά «εν μια νυκτί».

Ούτε τώρα τελειώσαμε. Εντάξει, τονίζεται στη λήγουσα, αλλά θα βάλουμε τόνο ή όχι; Εδώ οι γνώμες διίστανται. Ο Μπαμπινιώτης το γράφει «εν μια νυκτί» (άρα το προφέρει μονοσύλλαβο) ενώ το ΛΚΝ «εν μιά νυκτί» άρα το προφέρει δισύλλαβο. Για περισσότερα δείτε ειδικό παλαιότερο άρθρο της Λεξιλογίας. Αν το έγραφα ποτέ, θα το τόνιζα: μιά, ίσως επειδή έτσι θα το πρόφερα στο γνωστό παλιό σατιρικό «εν μιά νυκτί και μόνη, αντιστάσεως μη ούσης…»

Οπότε, καλά κάνω εγώ που γράφω «μέσα σε μια νύχτα».

* Και επιστρέφουμε στα εκλογικά. Ο τίτλος μας λέει για παλινόρθωση αλλά εδώ μια επιφανής περσόνα του φιλελεύθερου χώρου προτιμάει την παλιννόστηση.

Όμως, ωγαθέ, παλιννόστηση, όπως λέει το Λεξικό, είναι η επιστροφή κάποιου στην πατρίδα του ύστερα από μακροχρόνια απουσία. Ακόμα κι αν υποθέσουμε ότι οι ακραιφνείς φιλελεύθεροι είχαν φύγει από τη χώρα την τετραετία που κυβερνούσαν οι μαδουραίοι, και πάλι εκείνοι θα παλιννοστούσαν, όχι η χώρα.

Στην πραγματικότητα, ο επιφανής φιλελεύθερος ήθελε να γράψει παλινόρθωση, αλλά τον μπέρδεψε η παλιννόστηση,  που μπορεί κανείς να νομίσει ότι συνδέεται με το στήσιμο της χώρας στα πόδια της.

Και δωράκι η κοτσάνα «των απελθούντων» αντί για το σωστό «απελθόντων». Καλύτερα γράψε «μαδουραίων», που ξέρεις πώς γράφεται!

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Εκλογές, Θηλυκό γένος, Μαργαριτάρια, Μακεδονικό, Μεταφραστικά, Μεταμπλόγκειν, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , | 120 Σχόλια »

Με το κεφάλι ψηλά

Posted by sarant στο 8 Ιουλίου, 2019

Το αποτέλεσμα των βουλευτικών εκλογών της 7ης Ιουλίου ήταν, λέει, προδιαγεγραμμένο: ύστερα από την ευρεία νίκη της Νέας Δημοκρατίας στις ευρωεκλογές, νίκη που άλλωστε προκάλεσε και την επίσπευση των εκλογών, όλοι οι αναλυτές πρόβλεπαν σαρωτική νίκη της Νέας Δημοκρατίας, με τη διαφορά να αυξάνεται και όχι απλώς να γίνεται διψήφια αλλά να φτάνει τις 12, τις 14 ή και τις 15 ποσοστιαίες μονάδες.

Τελικα όμως οι κάλπες έκρυβαν μερικές μικρές εκπλήξεις. Η πρώτη ήταν ότι η διαφορά των δυο κομμάτων όχι μόνο δεν έφτασε στο δωδεκάρι του πρώτου έξιτ πολ, όχι μόνο δεν ξεπέρασε καν το ψυχολογικό όριο των δέκα μονάδων, αλλά τελικά ήταν ελαφρώς μικρότερη από τη διαφορά των ευρωεκλογών.

Την ώρα που γράφω αυτές τις γραμμές, ο επίσημος ιστότοπος του Υπουργείου Εσωτερικών δίνει, στο 94% των αποτελεσμάτων, τη ΝΔ στο 39,81% και τον ΣΥΡΙΖΑ στο 31,55%.

Η άλλη πολύ ευχάριστη έκπληξη των εκλογών είναι βέβαια ο καταποντισμός της Χρυσής Αυγής που είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα μείνει εκτός Βουλής -αυτή τη στιγμή βρισκεται στο 2,94%. Οι μαχαιροβγάλτες αρχηγοί της θα κάθονται σε αναμμένα καρφιά καθώς θα βλέπουν τις ελπίδες τους για βουλευτική ασυλία να εξανεμίζονται.

Μια μετεκλογική ανάλυση μπορεί να εκταθεί σε τρία τουλάχιστον επίπεδα: σχολιασμός των εκλογικών αποτελεσμάτων, εντοπισμός των αιτιών της ήττας του ΣΥΡΙΖΑ/της νίκης της ΝΔ, απολογισμός της κυβερνητικής τετραετίας του κόμματος της Αριστεράς. Και για τα τρία θα μπορούσε να γραφτεί άρθρο και ίσως γραφτεί, αλλά προς το τωρινο πρόχειρο σημείωμα, γραμμένο εν θερμώ και βιαστικά, θα μου επιτρέψετε να εστιαστώ κυρίως στο πρώτο.

Πρόκειται βεβαια για μεγάλη νίκη της Νέας Δημοκρατίας, που κατάφερε να επαναπατρίσει το μεγαλύτερο τμήμα της άκρας δεξιάς και της λαϊκής δεξιάς αλλά και να απορροφήσει μεγάλο κομμάτι του μεσαίου χώρου.

Ο ΣΥΡΙΖΑ ηττήθηκε βεβαίως, αφού ήταν πρώτος και τώρα βγαίνει δεύτερος. Ωστόσο, όχι απλώς απέφυγε τα χειρότερα, τη λεγόμενη «στρατηγική ήττα» (η οποία, όπως και ο εμπνευστής της, φαίνεται πως μπαίνει οριστικά στο ράφι), αλλά και κατόρθωσε να συγκεντρώσει εντυπωσιακά υψηλό ποσοστό.

Τα κόμματα που διαχειρίστηκαν την κρίση, τόσο στην Ελλάδα όσο και πανευρωπαϊκά, συνήθως βλέπουν την επιρροή τους να κατακρημνίζεται. Το ΠΑΣΟΚ το 2012 καταβυθίστηκε από το 44% στο 13% αλλά και η ΝΔ έχασε πάνω από το 40% της δύναμής της, πέφτοντας από το 33% στο 19%. Συγκριτικά, ο ΣΥΡΙΖΑ έχασε μόνο το 11% της δύναμής του (σε συγκριση με τον Σεπτέμβριο του 2015 -και αυτό είναι άθλος. Επιπλέον, η απόσταση από τα άλλα κόμματα είναι τόσο μεγάλη που τίποτα προς το παρόν δεν δείχνει να αμφισβητεί τους δύο πόλους -και ο δικομματισμός δείχνει να επανακάμπτει, αφού για πρώτη φορά μετά το ξέσπασμα της κρίσης τα δυο μεγάλα κόμματα συγκεντρώνουν τόσο μεγάλο ποσοστό, 71,4%, που βέβαια υπολείπεται κατά πολύ των θηριωδών ποσοστών των προηγούμενων δεκαετιών (σε ορισμένες αναμετρησεις τα δυο μεγάλα κόμματα είχαν συγκεντρώσει έως και 87%!).

Παρόλο που θα με κατηγορήσετε ότι αθροίζω μήλα με πορτοκάλια, αν προσθέσουμε τις δυνάμεις του ΣΥΡΙΖΑ, του Μέρα25, της Πλεύσης-Ζωής και της ΛΑΕ θα πάρουμε ποσοστό 36,74%. Θυμίζω ότι ο ΣΥΡΙΖΑ τον Γενάρη του 2015, όταν οι επικεφαλής των τεσσάρων αυτών σχηματισμών ανήκαν και οι τεσσερις στις γραμμές του είχε συγκεντρώσει 36,34%. Όμως, τότε η ΝΔ είχε 28% ενώ σήμερα έχει σχεδόν 40% -άντλησε αυτές τις 12 επιπλέον μονάδες απορροφώντας τα ενδιάμεσα κόμματα: Ποτάμι, ΑΝΕΛ, μικρά δεξιά και ακροδεξιά κόμματα. Πολλά στελέχη των ΑΝΕΛ βέβαια βρέθηκαν στον ΣΥΡΙΖΑ, όχι όμως και οι ψηφοφόροι τους αν κρίνουμε από το ότι απέτυχαν να εκλεγούν τα περισσότερα.

Το ΚΙΝΑΛ πέτυχε καλή επίδοση με 8% -η αποπομπή Βενιζέλου δεν φαίνεται να του στοίχισε. Ωστόσο, δεν κατάφερε να αμφισβητήσει τον ΣΥΡΙΖΑ και, κυρίως, τα πολύ χαμηλά ποσοστά του κόμματος στα αστικά κέντρα δεν είναι καθόλου καλό σημάδι για τη μεσοπρόθεσμη επιβίωσή του.

Το ΚΚΕ έδειχνε πως τούτη τη φορά θα ξεκολλούσε από το προδιαγραμμένο 5,5% (που κάποιοι χιουμορίστες κουκουέδες έχουν βαφτίσει ‘πανελλήνια κομμουνιστική σταθερά’) αλλά τελικά έμεινε και λίγο πιο κάτω.

Μπαίνουν στη Βουλή το Μέρα25 παρά την μάλλον κακή προεκλογική του εκστρατεία, όπως και το κόμμα του Κ. Βελόπουλου παρά την καταδίκη από κάποιους εκκλησιαστικούς παράγοντες (για τις αγυρτείες περί επιστολών του Ιησού). Οι ναζήδες, το είπαμε, μας έκαναν να χαρούμε όλοι μας.

Η απερχόμενη κυβέρνηση είχε την (οριακή) πλειοψηφία στη Βουλή αλλά είχε εναντίον της το σύνολο σχεδόν των ιδιωτικών ραδιοτηλεοπτικών μέσων ενημέρωσης, ενώ ελάχιστα ερείσματα είχε στις τοπικές και περιφερειακές αρχές. Η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη έχει μια ελαφρώς μεγαλύτερη κοινοβουλευτική πλειοψηφία και ευνοϊκά διακείμενους τους δημάρχους όλων σχεδον των μεγάλων δήμων και τους 12 από τους 13 περιφερειάρχες.

Ο Αντώνης Σαμαράς «παρέδωσε» στον Αλέξη Τσίπρα άδεια ταμεία και μια καθημαγμένη Ελλάδα (Βάζω τα εισαγωγικά, επειδή, σε αντίθεση με τους προκατόχους του και με τον διάδοχό του δεν είχε το ηθικό ανάστημα να παραστεί στην παράδοση-παραλαβή). Ο Αλέξης Τσίπρας παραδίδει τη χώρα σε πολύ καλύτερη θέση απ’ ό,τι την παρέλαβε, με την ανεργία μειωμένη κατά 8 μονάδες, με ένα μαξιλαράκι 37 δισεκατομμυρίων για την απόσβεση όποιων κραδασμών, με το χρονίζον πρόβλημα της Βόρειας Μακεδονίας λυμένο κατά τον καλύτερο δυνατό τρόπο.

Όσοι συμπορευτήκαμε σε αυτή την όμορφη τετράχρονη περιπέτεια δικαιούμαστε να έχουμε ψηλά το κεφάλι.

ΥΓ Στην πολύ καλή ομιλία του για την αποδοχή του εκλογικού αποτελέσματος, ο Αλέξης Τσίπρας έκανε και μερικές επισημάνσεις για τις αδυναμίες του κόμματος ΣΥΡΙΖΑ και την ανάγκη μετασχηματισμού του που αξίζουν πολλή προσοχή και συζήτηση. Ίσως μας απασχολήσουν σε επόμενο άρθρο. Ωστοσο, ενώ έχει δίκιο ότι το 36% που είχε πάρει ο ΣΥΡΙΖΑ το 2015 ήταν «δανεικό», να έχουμε κατά νου πως ούτε το σημερινό 31,5% έγινε «ιδιόκτητο». Πολλοί πολίτες ψηφισαν χτες τον ΣΥΡΙΖΑ όχι επειδή εγκρίνανε σε όλα ή στα περισσότερα την πολιτική του αλλά επειδή απέρριπταν την νεοφιλελεύθερη παντοδυναμία. Ο ΣΥΡΙΖΑ πρέπει να το έχει αυτό κατά νου.

Posted in Επικαιρότητα, Εκλογές | Με ετικέτα: , , | 533 Σχόλια »

Οι Χαλασοχώρηδες (απόσπασμα)

Posted by sarant στο 7 Ιουλίου, 2019

Εκλογές σήμερα, σκέφτηκα να βάλω ένα λογοτεχνικό κείμενο με εκλογικό χρώμα, ένα μεγάλο απόσπασμα από την πασίγνωστη νουβέλα του Αλ. Παπαδιαμάντη «Οι χαλασοχώρηδες» που ακριβώς έχει θέμα της τα εκλογικά ήθη στην Ελλάδα του 19ου αιώνα, τότε που ψηφιζαν μόνο οι άντρες, με σφαιρίδιο σε ατομικές κάλπες.

Ο Παπαδιαμάντης δίνει στη νουβέλα του τον υπότιτλο «Μικρά μελέτη», και πράγματι εκθέτει και τις απόψεις του -με τη βοηθεια του άλτερ έγκο του, του «πτωχαλαζόνος» Λέανδρου Παπαδημούλη. Διάλεξα τα τρία τελευταία κεφάλαια (Ι’ έως ΙΒ’) της νουβέλας: Στο πρώτο από αυτά, μια παρέα από πέντε ψηφοφόρους, «μερακλήδες», προσφέρει τις ψήφους της στον πλειοδότη από τους δυο κομματάρχες του νησιού. Στο δεύτερο κεφάλαιο, ο Λέανδρος Παπαδημούλης εκθέτει την αιρετική άποψη ότι η αγοραπωλησία της ψήφου είναι το μικρότερο κακό. Στο τρίτο και τελευταίο κεφάλαιο η πεντάδα των ψηφοφόρων, αφού βρήκε πλειοδότη, κατευθύνεται προς το εκλογικό τμήμα -αλλά ο κομματάρχης που έχασε στην πλειοδοσία σπεύδει να πιέσει την εφορευτική επιτροπή να κλείσει την ψηφοφορία πριν προλάβουν να ψηφίσουν οι πέντε. Τελικά, νικάει η δημοκρατία.

Να θυμίσω ότι για τους Χαλασοχώρηδες έχουμε δημοσιεύσει παλιότερα μελέτη του φίλου μας Μάκη Πασχαλίδη.

Το κείμενο έχει πολλές ιδιωματικες λέξεις. Όποιος έχει απορία, ας ρωτησει στα σχόλια.

Ι΄

Ήτο δειλινόν ήδη και το πολύ των επιδημούντων εκλογέων είχε ψηφίσει από πρωίας αγεληδόν. Εις τον μέγαν κήπον του κυρ-Χαράλαμπου του Νιανιού, παρά την κεντρικήν στέρναν και το μαγγανοπήγαδον, υπό τρία με συμπεπλεγμένους τους κλώνους μεγάλα δένδρα, βερικοκκιάν και συκήν και απιδέαν, είχον στρωθεί από της μεσημβρίας ο Γιαννιός ο Κάβουρας, ο Δημήτρης ο Ζάβαλος, ο μπαρμπα-Γιώργης ο Απίκραντος, ο γερο-Λευθέρης ο Κουσερής και ο Κώστας ο Αγγουροκομμένος. Καίτοι διαφόρων ηλικιών κι επαγγελμάτων, ήσαν και οι πέντε μερακλήδες και το είχαν στρώσει εκεί, ουδ’ είχαν σκοπόν να υπάγουν να ψηφοφορήσωσιν. Ήθελαν να επιβάλουν τους όρους των και εις τα δύο διαμαχόμενα μέρη. Ο κήπος ήτο ως αδέσποτος την ημέραν εκείνην, η δε γραία Νιανίτσα, η σύζυγος του ιδιοκτήτου, περιφερομένη από αυλακιάς εις αυλακιάν, μύωψ ούσα, έκοπτε κολόκυνθον αντί σικυού και μελιτζάναν αντί τομάτας. Ο κηπουρός, ο μπαρμπα-Νικόλας ο Χλώρης, από τεσσαρακονταετίας δεν είχε παύσει να καλλιεργεί τον κήπον, αλλ’ ενώ όλον τον χρόνον τα είχε καλά με τον ιδιοκτήτην, τον κυρ-Χαράλαμπον, εις τας παραμονάς πάσης εκλογής εμάλλωναν κι εγίνοντο από δυο χωριά. Εις τα πολιτικά ο κυρ-Χαράλαμπος εχώνετο έως τις μασχάλες, ο μπαρμπα-Νικόλας έως τον λαιμόν. Αλλ’ από τεσσαράκοντα ετών δεν συνέπεσε ποτέ να είναι οι δύο με το αυτό κόμμα. Περί του κυρ-Χαράλαμπου υπήρχε ένα παλαιόν δημώδες δίστιχον, το εξής·

Σκόρδα, πράσα και ρεπάνια και ακόμα κάτι τι
ο Νιανιός θα θυσιάσει για να βγάλει βουλευτή.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Διηγήματα, Εκλογές, Παπαδιαμάντης | Με ετικέτα: , , | 103 Σχόλια »

Μεζεδάκια πριν ανοίξουν οι κάλπες

Posted by sarant στο 6 Ιουλίου, 2019

Ο τίτλος είναι προβλέψιμος αφού αύριο έχουμε εκλογές. Βέβαια, κι άλλες φορές έχω βάλει παρεμφερείς τίτλους στο πολυσυλλεκτικό σαββατιάτικο άρθρο μας, όταν δημοσιεύεται την παραμονή εκλογικής αναμέτρησης -δεν είναι εύκολη η πρωτοτυπία σε τέτοιες συγκυρίες.

Επιπλέον, το σημερινό άρθρο, επειδή χτες ταξίδευα (για να έρθω να ψηφίσω) είναι μικρότερο από τα συνηθισμένα μεζεδοάρθρα μας. Ζητώ συγγνώμη προκαταβολικά.

Και αφού έχουμε αύριο εκλογές, να ξεκινήσω με μια γενική παρατήρηση, ότι σε τούτες τις εκλογές, όπως και στις ευρωεκλογές που προηγήθηκαν, πρόσεξα αρκετούς υποψηφίους να κάνουν λογοπαίγνια με το επώνυμό τους.

Δεν είναι τωρινό το φαινόμενο (θυμάμαι εδώ και τριάντα χρόνια το «Όχι στα σκάνδαλα, ναι στον Σκανδαλάκη) αλλά η εντύπωσή μου είναι πως τώρα τελευταία τα λογοπαικτικά συνθήματα υποψηφίων έχουν πληθύνει.

Στα σχόλια ενός πρόσφατου άρθρου είχαμε δει το αφισάκι με το φοβερό σύνθημα «Κοπάνα το στην Κοπανάκη«, με το οποίο μια υποψήφια βουλεύτρια της ΝΔ από το λεκανοπέδιο ζητάει την ψήφο των συμπολιτών μας, ενώ αριστερά βλέπουμε ένα λογοπαίγνιο υποψήφιου της Πιερίας.

Το βρίσκω κάπως κρύο, για να πω την αμαρτία μου, ιδίως την επισήμανση ότι πρόκειται για αστειάκι, που θυμίζει κάτι ατάλαντους κωμικούς, που κάνουν δυο και τρεις φορές το ίδιο αστείο για να εξασφαλίσουν ότι θα το πιάσει το νοήμον κοινό.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επιγραφές, Εκλογές, Κύπρος, Λεξικογραφικά, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μηχανική μετάφραση | Με ετικέτα: , , , | 207 Σχόλια »

Δυο-τρία πράγματα για τις εκλογές (της Ελένης Πορτάλιου, με μια προσθήκη)

Posted by sarant στο 5 Ιουλίου, 2019

Την Κυριακή έχουμε εκλογές και, παρά το γεγονός ότι τα ιστολόγια δεν υπάγονται, απ’ όσο ξέρω, στον σχετικό περιορισμό που ισχύει για τα μέσα ενημέρωσης, το σημερινό θα είναι το τελευταίο προεκλογικό μας άρθρο -αύριο θα έχουμε τα μεζεδάκια και την Κυριακή κάποιο λογοτεχνικό κείμενο, ενδεχομένως με εκλογικό χρώμα. Φυσικά, και μετά τις εκλογές θα σχολιάσουμε το εκλογικό αποτέλεσμα και τις εξελίξεις, αλλά με το σημερινό άρθρο κλείνει, ας πούμε, η ιστολογική προεκλογική περίοδος.

Θα αναδημοσιεύσω σήμερα ένα άρθρο γραμμένο στις αρχές Ιουνίου από την Ελένη Πορτάλιου, αγωνίστρια της Αριστεράς, που απομακρύνθηκε από τον ΣΥΡΙΖΑ το καλοκαίρι του 2015. Το άρθρο που θεωρώ ότι κάνει μια βάσιμη κριτική στον ΣΥΡΙΖΑ και στην κυβέρνηση της Αριστεράς από τα αριστερά. Μου το είχαν στείλει πριν από καιρό και είχα σκοπό να το αναδημοσιεύσω νωρίτερα, τελικά πέρασαν οι μέρες και το αμέλησα. Περιέργως, δεν το έχω δει να αναδημοσιευεται ευρέως.

Είπα ότι η κριτική είναι βάσιμη, αλλ’ αυτό δεν σημαίνει ότι συμφωνώ με όλα όσα λέει η Ελ. Πορτάλιου -όμως η τοποθέτησή της μπορεί να αποτελέσει μια καλή βάση συζήτησης.

Προσθέτω στο τέλος και αποσπάσματα από μια ιντερνετική συζήτηση που παρακολούθησα.

ΔΥΟ – ΤΡΙΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΚΛΟΓΕΣ

ΤΟ ΔΙΑΚΥΒΕΥΜΑ ΗΤΑΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΜΕΝΕΙ Η ΕΥΗΜΕΡΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΛΩΝ  ΚΑΙ Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΊΑ  

 

ΑΠΟ ΤΗΝ “ΕΥΚΟΛΗ” ΑΝΤΙΠΟΛΙΤΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΗ ΕΞΟΥΣΙΑ

Ο ΣΥΡΙΖΑ πήρε την κυβέρνηση της χώρας με υποσχέσεις που ήταν αδύνατον να εκπληρώσει χωρίς συγκρούσεις λόγω των μνημονιακών δεσμεύσεων. Τόσο η προβαλλόμενη προεκλογικά ως δυνατή υποχώρηση της σκληρής επιτροπείας από ΕΕ, ΔΝΤ και ΕΚΤ με την εκλογική νίκη της αριστεράς, που εκφράστηκε με το Go back στη Γερμανίδα καγκελάριο, όσο και η “εναλλακτική” της εξόδου και η ανεξαρτησία που σηματοδοτούσε το εθνικό νόμισμα, αποτέλεσαν ευσεβείς πόθους, σχεδιασμούς επί χάρτου και γι’ αυτό ανυπόστατους.

Η έγκαιρη προετοιμασία για την αναπόφευκτη σύγκρουση με τον λαό συμμέτοχο και αποφασισμένο για να διασφαλιστούν οι καλύτεροι δυνατοί όροι εντός Ευρωπαϊκής Ένωσης και εκτός μνημονίων, δεν αποτέλεσε ποτέ αντικείμενο συλλογικού προβληματισμού ώστε να παραχθεί ενιαία στρατηγική, ν’ αναζητηθούν πολιτικές συμμαχίες στην Ευρώπη και στήριξη από τους Ευρωπαϊκούς λαούς. Λυπάμαι που χρειάζεται να αναφέρω ότι αυτά δεν λέγονται εκ των υστέρων αλλά αποτελούσαν δημόσια διατυπωμένη επανειλημμένα “εμμονική” αγωνία μου.

Έτσι ο ΣΥΡΙΖΑ βρέθηκε απροετοίμαστος και δυστυχώς η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν είναι χάρτινος τίγρης που καταρρέει μπροστά στο 62% “όχι” του δημοψηφίσματος. Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν πρόδωσε. Δεν προετοιμάστηκε όμως για τη σύγκρουση, ακολουθώντας παλαιοκομματική πολιτική στρουθοκαμήλου. Τα μνημόνια δεν ήταν επιλογή του, υπέγραψε με το πιστόλι στον κρόταφο. Παρά ταύτα ο λαός δεν τον εγκατέλειψε. Αντιθέτως έδωσε, ανανεώνοντας τη λαϊκή εντολή τον Σεπτέμβρη του 2015, τη δυνατότητα να παραμείνει στην κυβέρνηση και ν’ αγωνιστεί από τη θέση αυτή. Κι εδώ εμφανίζονται τα τεράστια εμπόδια των μνημονιακών δεσμεύσεων αλλά και οι εγγενείς ανεπάρκειες  του κόμματος που είχε υιοθετήσει στη συγκρότησή του αρνητικά χαρακτηριστικά των κομμάτων της μετα-δημοκρατίας.

 

ΜΕΤΑ-ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΑ ΚΟΜΜΑΤΑ ΚΑΙ ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΙΚΑ ΚΙΝΗΜΑΤΑ  ΣΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΚΟΣΜΟ

Τα σύγχρονα μετα-δημοκρατικά κόμματα είναι αρχηγικά, συγκεντρωτικά και με περιορισμένο αριθμό μελών σε σχέση με τα ιστορικά κόμματα της μεταπολεμικής Ευρώπης και της χώρας μας μετά τη δικτατορία, που ήταν κόμματα μαζών, ενεργών μελών με κοινωνική και πολιτική δράση και λαοπρόβλητων ηγετών. Η συρρίκνωση της πολιτικής στα περιθώρια που επιτρέπει ο παγκοσμιοποιημένος νεοφιλελεύθερος καπιταλισμός είναι ιστορικά πρόσφατη εξέλιξη στη Δυτική Ευρώπη και τα κόμματα μεταλλάσσονται λιγότερο ή περισσότερο σ’ αυτές τις συνθήκες. Ο ΣΥΡΙΖΑ, με ένα από τα υψηλότερα ποσοστά μεταξύ των Ευρωπαϊκών κομμάτων, έχει αναλογικά μικρό αριθμό μελών που μειώθηκε περισσότερο μετά την υπογραφή του μνημονίου και την αποχώρηση πολλών εκατοντάδων ενεργών και ικανών μελών.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αριστερά, Εκλογές | Με ετικέτα: , , | 190 Σχόλια »

Κυβερνήσεις και κόμματα

Posted by sarant στο 2 Ιουλίου, 2019

Το άρθρο που θα διαβάσετε σήμερα δημοσιεύτηκε προχτές Κυριακή στα Ενθέματα της Αυγής, στη μηνιαία στήλη μου «Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία». Κανονικά τα άρθρα αυτά δημοσιεύονται πρώτη Κυριακή του μήνα, όμως η επόμενη Κυριακή θα ήταν η μέρα των εκλογών, οπότε κατ’ εξαίρεση δημοσιεύτηκαν προχτές, πολύ κοντά έτσι κι αλλιώς στην πρώτη μέρα του μήνα. Τα άρθρα αυτά συνήθως τα αναδημοσιεύω εδώ την αμέσως επόμενη μέρα, αλλά χτες είχαμε το Μηνολόγιο.

Εκλογικό και το σημερινό μας σημείωμα, που μάλιστα κατ’ εξαίρεση δημοσιεύεται μια βδομάδα νωρίτερα, αφού η πρώτη Κυριακή του μήνα είναι η μέρα των εκλογών, οπότε ένα (προ)εκλογικό άρθρο θα ήταν μάλλον άκαιρο.

Στο άρθρο μας στις αρχές Μαΐου είχαμε επίσης αναφερθεί στο εκλογικό λεξιλόγιο, συνεχίζουμε όμως εκλογολεξιλογώντας, αφού δεν έχουμε εξαντλήσει το θέμα. Οι εκλογές του Μαΐου ήταν για την ανάδειξη των βουλευτών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (όπως και των δημοτικών και περιφερειακών αρχών), αλλά την άλλη Κυριακή θα ψηφίσουμε για την ανάδειξη κυβέρνησης στην Ελλάδα.

Η λέξη ανάγεται στο ρήμα κυβερνώ, που είναι αρχαίο· πανάρχαιο μάλιστα, αφού απαντά ήδη στον Όμηρο, όπως και το ουσιαστικό κυβερνήτης (αλλά και κυβερνητήρ). Η αρχική σημασία βέβαια του ρήματος αφορούσε τη διοίκηση του πλοίου: κυβερνήτης ήταν ο τιμονιέρης και κυβέρνησις η διακυβέρνηση του πλοίου, αλλά ήδη από την κλασική εποχή εμφανίζεται η, πολύ φυσιολογική άλλωστε, μεταφορική επέκταση του όρου στη διοίκηση των πόλεων. Οπότε, ο κάπως τετριμμένος παραλληλισμός του εκάστοτε πρωθυπουργού με τον ναυτικό που κρατάει στα στιβαρά του χέρια το τιμόνι της χώρας είναι πολύ παλιός.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αντιδάνεια, Διαδίκτυο, Ετυμολογικά, Εκλογές, Ιστορίες λέξεων, Παπαδιαμάντης | Με ετικέτα: , , , , , | 226 Σχόλια »

Μεζεδάκια του καύσωνα

Posted by sarant στο 29 Ιουνίου, 2019

Μόνο που ο καύσωνας δεν βρίσκεται εκεί απ’ όπου με διαβάζετε οι περισσότεροι, αλλά εκεί απ’ όπου γράφω εγώ, ή μάλλον λίγο πιο κάτω. Για πρώτη φορά στην ιστορία, τέσσερις νομοί της Νότιας Γαλλίας κηρύχτηκαν από χτες σε κατάσταση «κόκκινου συναγερμού για καύσωνα», μια κατηγορία έκτακτης κατάστασης που θεσπίστηκε μετά τον φονικό καυσωνα του 2003 με τις 15.000 νεκρούς.

Χτες λοιπόν οι θερμοκρασίες ξεπέρασαν τους 45 βαθμούς σε μερικές περιοχές, με ρεκόρ τους 45,9 στην περιοχή της Νιμ, που παραδοσιακά είναι η πιο ζεστή της μητροπολιτικής Γαλλίας. Eκεί είχε σημειωθεί, τον Αύγουστο του 2003, το προηγούμενο ρεκόρ όλων των εποχών με 44,1 βαθμούς. Φέτος όμως βρισκόμαστε ακόμη στα τέλη Ιουνίου…

* Κωμικός τίτλος σε τραγικό γεγονός:

Νεκρός Βολιώτης πνίγηκε από φαγητό, είναι ο τίτλος. Δεν θα το μάσησε καλά, σχολίασε φίλος.

* Γουστόζικο ορθογραφικό σε τίτλο:

Σκηνές απείρου κάλους με Βελόπουλο στο Κόντρα.

Δεν θα το επισήμαινα κανονικά, δεν είναι και τόσο σπουδαίο, αλλά μου φάνηκε ταιριαστό με τα πρόσωπα του δράματος.

* Κι άλλο γουστόζικο ορθογραφικό, σε άρθρο εκπαιδευτικού ιστότοπου σχετικά με τις δηλώσεις του Κ. Χατζηδάκη για το πρόγραμμα της ΝΔ για την παιδεία:

«Εμείς πιστεύουμε σε μια σύγχρονη ευρωπαϊκή πολιτική που στηρίζεται στην προσπάθεια, την άμυλα, την αξιοκρατία» είπε, παρουσιάζοντας τους βασικούς πυλώνες του προγράμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης.

Παρά τα εισαγωγικά, το λάθος μάλλον στον ιστότοπο χρεώνεται. Και πάλι, όπως και το προηγούμενο, είναι λάθος που δεν το πιάνει ο καημένος ο Σπελ Τσέκερ.

Αλλά η υπόθεση είχε και συνέχεια, διότι στο Φέισμπουκ κάποιος επισήμανε με ειρωνικό σχόλιο το λάθος και συνέχισε: άμμιλα είναι το σωστό!

Στην αρχή νόμιζα ότι το έλεγε στ’ αστεία, αλλά μάλλον είχαμε μιαν ακόμα εκδήλωση του νόμου του Μέφρι.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επιγραφές, Εκλογές, Θηλυκό γένος, Κύπρος, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , , , | 242 Σχόλια »

Ο τζίτζικας και ο μέρμηγκας (και η κ. Ξαφά)

Posted by sarant στο 27 Ιουνίου, 2019

Το ιστολόγιο ασχολείται με την ανασκευή μύθων, ιδίως γλωσσικών, όμως μύθοι λέγονται και οι αλληγορικές σύντομες διηγήσεις, διδακτικού χαρακτήρα, σαν τους μύθους του Αισώπου. Κι αυτοί μας ενδιαφέρουν, οπότε επισημαίνω ότι στην τρέχουσα προεκλογική περίοδο χρησιμοποιήθηκαν και συζητήθηκαν δύο μύθοι.

Καταρχάς είχαμε το βίντεο του ΣΥΡΙΖΑ που εικονογραφεί τον γνωστό μύθο του βάτραχου με τον σκορπιό, κι έπειτα το άρθρο της κ. Μιράντας Ξαφά στην Καθημερινή, που επιστρατεύει τον ακόμα πιο γνωστό μύθο του τζίτζικα και του μέρμηγκα, παρουσιάζοντας την κλασική και μετά τη «νέα» εκδοχή για να καταλήξει στην προτροπή «Ψηφίστε υπεύθυνα!», που όλοι καταλαβαίνουν τι εννοεί.

(Η εικόνα που βλέπετε συνόδευε το άρθρο της Καθημερινής, αλλά είναι παρμένη από εδώ. Αναρωτιέμαι αν ζητήθηκε άδεια ή αν πληρώθηκαν δικαιώματα δημιουργού).

Ο μύθος του τζίτζικα και του μέρμηγκα είναι ένας από τους πιο γνωστούς αισώπειους επειδή μεταξύ άλλων χρησιμοποιήθηκε από τότε για τον φρονηματισμό των μαθητών. Γνώρισε νέα διάδοση στην Αναγέννηση χάρη στον Λαφοντέν και έχει παραφραστεί, παρωδηθεί, τροποποιηθεί και διασκευαστεί αμέτρητες φορές.

Βέβαια, σε βορειότερες χώρες τα τζιτζίκια είναι δυσεύρετα και γι’ αυτό η αγγλοσαξονική παραλλαγή του μύθου έχει ακρίδα στη θέση του τζίτζικα (The Ant and the Grasshopper δηλαδή) -άλλωστε και η εικόνα ακρίδα πρέπει να δείχνει.

Αλλά ας να δούμε τον αρχαίο μύθο, που πάντως υπάρχει σε πολλές παραλλαγές.

Μία που είχα βάλει σε παλιότερο άρθρο:

Τέττιξ και μύρμηκες

Χειμῶνος ὥρᾳ τὸν σῖτον βραχέντα οἱ μύρμηκες ἔψυχον. Τέττιξ δὲ λιμώττων ᾔτει αὐτοὺς τροφήν. Οἱ δὲ μύρμηκες εἶπον αὐτῷ· Διὰ τί τὸ θέρος οὐ συνῆγες καὶ σὺ τροφήν; Ὁ δὲ εἶπεν· Οὐκ ἐσχόλαζον, ἀλλ᾿ ᾖδον μουσικῶς. Οἱ δὲ γελάσαντες εἶπον· Ἀλλ᾿ εἰ θέρους ὥραις ηὔλεις, χειμῶνος ὀρχοῦ.

Επειδή εμείς την έχουμε μία και ενιαία, μετάφραση δεν χρειάζεται. Αφού το καλοκαίρι τραγουδούσες, χόρευε τώρα, του είπαν άπονα τα μερμήγκια.

Εκτενέστερη και έμμετρη η παραλλαγή που παρουσιάζει ο Βάβριος (140) χωρίς πάντως να προσθέτει κάτι διαφορετικό:

Χειμῶνος ὥρῃ σῖτον ἐκ μυχοῦ σύρων
ἔψυχε μύρμηξ, ὃν θέρους σεσωρεύκει.
τέττιξ δὲ τοῦτον ἱκέτευε λιμώττων
δοῦναί τι καὐτῷ τῆς τροφῆς, ὅπως ζήσῃ.
«τί οὖν ἐποίεις» φησί «τῷ θέρει τούτῳ;»
«οὐκ ἐσχόλαζον, ἀλλὰ διετέλουν ᾄδων.»
γελάσας δ’ ὁ μύρμηξ τόν τε πυρὸν ἐγκλείων
«χειμῶνος ὀρχοῦ» φησίν «εἰ θέρους ηὔλεις.»

Σε μια κόντρα παραλλαγή, που ήταν δημοφιλής στα χρόνια της επίπλαστης ευμάρειας, ο χειμώνας έρχεται αλλά ο τζίτζικας φεύγει για σκι στην Αράχωβα (ή και στο Γκστάαντ) κι ο μέρμηγκας που το φυσάει και δεν κρυώνει αναζητεί τον Αίσωπο (ή τον Λαφοντέν) για να ξεσπάσει.

Με άλλα λόγια, ο μύθος είναι ζωντανός και πριν από την κ. Ξαφά τον έχουν χρησιμοποιήσει και άλλοι. Στην πολιτική, το 2015 ο Γιάνης Βαρουφάκης χρησιμοποίησε τον μύθο υποστηρίζοντας ότι δεν είναι αληθές πως οι Έλληνες είναι όλοι τζιτζίκια (τεμπέληδες) ενώ οι Γερμανοί όλοι μερμήγκια (εργατικοί), αλλά ότι τα τζιτζίκια όλων των χωρών (εννοώντας πλέον την πλουτοκρατία) έχουν συνασπιστεί και στερούν από τα μερμήγκια το μερίδιό τους.

Το άρθρο της κ. Ξαφά, η οποία θα είναι σίγουρα στην κυβέρνηση αν η ΝΔ κερδίσει τις εκλογές, είναι κατά τη γνώμη μου μνημείο κυνισμού, αφού απροκάλυπτα χαρακτηρίζει φυγόπονους και μπαταχτσήδες τους φτωχούς και όσους βρέθηκαν ξαφνικά σε πολύ χειρότερη θέση μετά το ξέσπασμα της κρίσης επειδή έχασαν τη δουλειά τους ενώ είχαν δάνεια.

Μόλις μπαίνει ο χειμώνας, ο τζίτζικας δίνει συνέντευξη Τύπου και απαιτεί να μάθει γιατί επιτρέπεται ο μέρμηγκας να είναι χορτάτος στη ζεστασιά του σπιτιού του όταν άλλοι πεινούν και κρυώνουν. Η «Αυγή» και ο «Ριζοσπάστης» δημοσιεύουν φωτογραφίες του νηστικού τζίτζικα να τρέμει από το κρύο, ενώ ο μέρμηγκας απολαμβάνει ένα λουκούλλειο γεύμα μπροστά στο τζάκι. Εικόνες ακραίας κοινωνικής ανισότητας αναπαράγονται σε ειδική εκπομπή της ΕΡΤ. Ο ΣΥΡΙΖΑ οργανώνει ανοικτή πολιτική συγκέντρωση με σύνθημα «Προχωράμε. Αλληλεγγύη – Δημοκρατία – Κοινωνική Δικαιοσύνη», και κεντρικό ομιλητή τον πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα. Ο τζίτζικας στέλνει χαιρετισμό μέσω skype, ζητώντας να τερματιστεί η ανθρωπιστική κρίση.

Η κατακραυγή στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι έντονη. Πώς είναι δυνατόν μία ανεπτυγμένη χώρα-μέλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης να επιτρέπει στον τζίτζικα να υποφέρει τόσο; Τα μέλη του ΠΑΜΕ οργανώνουν διαδήλωση μπροστά στο σπίτι του μέρμηγκα, όπου τηλεοπτικά συνεργεία τους παρουσιάζουν να τραγουδούν «θα γυρίσει ο τροχός, θα χορτάσει κι ο φτωχός» και να αναρτούν πανό με συνθήματα κατά της Ε.Ε. και της πλουτοκρατίας: «Του λαού δυνάστες, κλέφτες και ληστές, τρόικα, κυβέρνηση και καπιταλιστές», «Οχι στα χαράτσια και τη φοροληστεία, την κρίση να πληρώσει η πλουτοκρατία».

Μέλη του «Ρουβίκωνα», μαζί με την αναρχική συλλογικότητα «Συνέλευση Αναρχικών – Κομμουνιστών για την Ταξική Αντεπίθεση» πετούν κόκκινες μπογιές στο σπίτι του μέρμηγκα και φέιγ βολάν με συνθήματα αλληλεγγύης προς τον τζίτζικα. Η αστυνομία προσάγει πέντε άτομα τα οποία στη συνέχεια αφήνονται ελεύθερα επειδή δεν προέκυψαν στοιχεία εις βάρος τους.

O Ευκλείδης Τσακαλώτος δίνει συνέντευξη στην ΕΡΤ, στην οποία δηλώνει ότι ο μέρμηγκας πλούτισε εις βάρος του τζίτζικα και εισηγείται διπλασιασμό του φόρου εισοδήματος για να ενισχυθεί η «δίκαιη ανάπτυξη» με τη διανομή κοινωνικού μερίσματος στα λαϊκά στρώματα. Η κυβέρνηση καταθέτει νομοσχέδιο για αναδρομική αύξηση του φόρου εισοδήματος, που υπερψηφίζεται από τη Βουλή. Συγχρόνως διπλασιάζει τον συμπληρωματικό ΕΝΦΙΑ, εξαιρώντας τις λαϊκές περιοχές και τα νησιά με πληθυσμό κάτω των 3.067 κατοίκων, στο πλαίσιο της αντιπαράθεσης των «πολλών» με τις «ελίτ». Ο μέρμηγκας δεν έχει τα χρήματα για να πληρώσει τους επιπλέον φόρους και το σπίτι του κατάσχεται από το κράτος.

Ταυτόχρονα η τράπεζα βάζει σε πλειστηριασμό το σπίτι του τζίτζικα. Ο Παναγιώτης Λαφαζάνης και η Ζωή Κωνσταντοπούλου εμφανίζονται έξω από το σπίτι του τζίτζικα να φωνάζουν «κανένα σπίτι στα χέρια τραπεζίτη».

Ο τζίτζικας προσλαμβάνεται στην Πυροσβεστική Υπηρεσία με «κοινωνικά κριτήρια». Ο μέρμηγκας έχει φύγει στο εξωτερικό αναζητώντας κράτος δικαίου και αξιοκρατικό περιβάλλον. Η ιστορία τελειώνει καθώς βλέπουμε τον τζίτζικα να τρώει τα τελευταία απομεινάρια του φαγητού του μέρμηγκα, στο σπίτι που του παραχώρησε το κράτος. Το σπίτι έχει αρχίσει να καταρρέει λόγω έλλειψης συντήρησης. Μερικούς μήνες αργότερα, ο τζίτζικας βρίσκεται νεκρός από ναρκωτικά στο Πεδίον του Αρεως.

Αν μη τι άλλο, έχει το προτέρημα ότι εκφράζεται χωρίς περιστροφές. Οι φτωχοί φταίνε, από δικές τους επιλογές βρίσκονται σε αυτή τη θέση.

Ο φίλος μου Γιώργος Γιαννόπουλος στο Φέισμπουκ έδωσε μια δική του διασκευή του μύθου, που τη βρίσκω πολύ πιο πειστική και πνευματώδη:

Ο τζίτζικας εργαζόταν σκληρά, έπαιρνε 800 ευρώ το μήνα, πλήρωνε φόρους, ασφαλιστικές εισφορές, λογαριασμούς κλπ, και τα βράδυα τραγουδούσε, διάβαζε κανένα βιβλίο, πήγαινε σινεμά, έβγαινε με φίλους κλπ.
Ο μέρμηγκας εργαζόταν επίσης σκληρά, αλλά αποταμίευε και εμπιστευόταν τις αποταμιεύσεις του στον χρυσοκάνθαρο.
Ο χρυσοκάνθαρος -ως πολυφάγο- ό,τι του έδιναν το έτρωγε. Και στα περιττώματά του παρασιτούσε ένας μικρός οργανισμός ονόματι miranda creatura miserabilis , o οποίος σε αντάλλαγμα συνέθετε δοξαστικά λογύδρια για τον χρυσοκάνθαρο και επιτιμητικά για τα έντομα που τον έτρεφαν.

Βλέπετε, τους μύθους μπορεί κανείς να τους διασκευάζει κατά βούληση.

Posted in Επικαιρότητα, Εφημεριδογραφικά, Εκλογές | Με ετικέτα: , , , , | 198 Σχόλια »

Εκλογές και εκπαίδευση στα δυτικά της Θεσσαλονίκης (μια συνεργασία του Κώστα)

Posted by sarant στο 24 Ιουνίου, 2019

To άρθρο που θα διαβάσετε σήμερα είναι μια συνεργασία του φίλου μας του Κώστα -επειδή όμως με το όνομα αυτό είναι πολλοί φίλοι στο ιστολόγιο, πρέπει να ξεκαθαρίσω ότι εννοώ τον ΚΩΣΤΑ, που πάντοτε κεφαλαιογράμματος σχολιάζει -αλλά δεν ήθελα να βάλω στον τίτλο τα κεφαλαία.

Τις προάλλες, ο φίλος μας ο Κώστας σε κάποιο σχόλιο αναφέρθηκε στην έρευνα που έχει κάνει στην τοπική ιστορία των προσφυγικών συνοικισμών της Θεσσαλονίκης, έρευνα που έχει αποκρυσταλλωθεί και σε ένα βιβλίο που έχει εκδώσει. Τον προέτρεψα να διαλέξει κάποιο κεφάλαιο για να δημοσιευτεί στο ιστολόγιο και μου έστειλε δύο ξεχωριστά θέματα, ένα επίκαιρο σχετικά με τις εκλογές στους συνοικισμούς και ένα για την εκπαίδευση.

Το βιβλίο του Κώστα με τίτλο «Δυτικά της Θεσσαλονίκης» είναι μια ιστορική ανασκόπηση των δυτικών προσφυγικών συνοικισμών (Αμπελοκήπων, Επταλόφου, Καϊστρίου Πεδίου και Νέας Μενεμένης) με αποδελτίωση των φύλλων της εφημ. Μακεδονία, για την περίοδο 1924-1932.

Φυσικά, κάποια τοπωνύμια έχουν αλλάξει. Έτσι για ένα εύκολο κουίζ, πώς λέγονται σήμερα οι εξής περιοχές:

Δουδουλάρ ή Ντουντουλάρ
Αραπλή
Κουκλουτζάς
Καραϊσίν
Λεμπέτ

Εγώ μόνο τον Κουκλουτζά ήξερα πώς λέγεται σήμερα. Οι απαντήσεις στο τέλος του άρθρου.

 

ΟΙ ΕΚΛΟΓΕΣ

Γενικά. Σε κάθε εκλογική διαδικασία, οι κάτοικοι των συνοικισμών της Επταλόφου και των Αμπελοκήπων, είχαν, με το δικό τους τρόπο, ενεργή συμμετοχή και συνέβαλαν στη δημιουργία ενός ιδιαίτερου προεκλογικού κλίματος. Είναι βέβαια γνωστό ότι η εφημερίδα Μακεδονία στήριζε πολιτικά τον Ελευθέριο Βενιζέλο και τα συνεργαζόμενα με αυτόν κόμματα. Ως εκ τούτου, ενδεχομένως, να υπάρχουν και ενστάσεις για την αντικειμενικότητα της εφημερίδας, όσον αφορά την προβολή των υποψηφίων βενιζελικών υποψηφίων έναντι των υποψηφίων των άλλων κομμάτων και δημοτικών παρατάξεων. Με δεδομένη αυτή την επιφύλαξη, θα δώσουμε στη συνέχεια το προεκλογικό κλίμα που διαμορφωνόταν στους δύο συνοικισμούς, όπως προκύπτει από την ειδησεογραφία της εφημερίδας.

 

Με τον Χαρίσιο Βαμβακά. Δημοτικές εκλογές, για τις 14 Δεκεμβρίου 1930. Ο Χ. Βαμβακάς κατέβηκε ως υποψήφιος δήμαρχος με το χρίσμα του Κόμματος των Φιλελευθέρων. Ήταν προσωπικός φίλος και παλαιός συνεργάτης του Ελ. Βενιζέλου. Διαχειρίστηκε το θέμα της προσάρτησης και ένταξης στην Ελλάδα της Δυτ. Θράκης.

Οι εκλογές αυτές υπήρξαν οι πιο έντονες και οι πιο θορυβώδεις για τους συνοικισμούς των Αμπελοκήπων και της Επταλόφου. Ίσως σε αυτό να συνετέλεσαν και τοπικά κίνητρα. Ο Χ. Βαμβακάς είχε στενή σχέση με την περιοχή. Είχε στην ιδιοκτησία του μία μεγάλη έκταση στα δυτικά του συνοικισμού των Αμπελοκήπων, προς το σημερινό στρατόπεδο Μ. Αλέξανδρος, όπου σήμερα βρίσκονται οι εργατικές κατοικίες. Ίσως να διέθετε και κατοικία, διότι υπάρχουν αόριστες αναφορές παλιών Αμπελοκηπιωτών για ύπαρξη βίλας Βαμβακά.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εκπαίδευση, Εκλογές, Θεσσαλονίκη, Συνεργασίες, Τοπωνύμια | Με ετικέτα: , , , , , | 204 Σχόλια »

Μεζεδάκια της πιο μεγάλης μέρας

Posted by sarant στο 22 Ιουνίου, 2019

Ημερολογιακά το εννοώ, αφού χτες ή σήμερα έχουμε (ή είχαμε) το θερινό ηλιοστάσιο και τη μεγαλύτερη μέρα, εννοώ στο ημισφαίριό μας και στο γεωγραφικό μας πλάτος -βαριέμαι να κοιτάξω ποιαν ακριβώς μέρα και ώρα. Άλλες χρονιές έχω τιτλοφορήσει «μεζεδάκια του ηλιοστασίου» ή και «ηλιοστασιακά» (διότι αν δεν καώ εγώ, αν δεν καείς εσύ, πώς θα φτάσουμε τα πέντε εκατομμύρια λέξεις; ) αλλά τώρα είπα να καταφύγω στην περίφραση.

* Tη βδομάδα που μας πέρασε είχαμε και τον θάνατο του Ιταλού σκηνοθέτη Φράνκο Τζεφιρέλι, που όλοι έχουμε δει έργα του είτε τη Μεγαλοβδομάδα είτε άλλοτε. Στη νεκρολογία του στη Λάιφο διάβασα ότι:

Ο κατά κόσμον Τζιανφράνκο Κόρσι, εκτός από σκηνοθέτης είχε διατελέσει και πρώην γερουσιαστής με το κόμμα Forza Italia από το 1994 εώς το 2001. Ως αξιωματούχος της ιταλικής κυβέρνησης από το 1977, ο Τζεφιρέλι έλαβε την διάκριση του ιππότη από την βρετανική κυβέρνηση το 2004…..

Δυο παρατηρήσεις εδώ: Αρκεί να πούμε απλώς «ο Τζεφιρέλι είχε διατελέσει γερουσιαστής». Το «πρώην» δεν χρειάζεται, με το «είχε διατελέσει» (ή και «διετέλεσε») λέμε καθαρά ότι η θητεία του είχε τελειώσει πριν από τον θάνατό του.

Κι έπειτα, ο «αξιωματούχος» είναι αυτός που έχει κάποιο αξίωμα. Ο Τζεφιρέλι είχε τιμηθεί με παράσημο του τάγματος της τιμής από το ιταλικό κράτος, επομένως δεν ήταν αξιωματούχος.

* Ανάμεσα στα εφτά νομοσχέδια που ετοιμάζει η ΝΔ αν και όταν έρθει στην κυβέρνηση, είναι και ένα που αφορά τα πανεπιστήμια, που πλέον «δεν θα είναι άνδρα κουκουλοφόρων και διακινητών ναρκωτικών».

Άνδρα θέλω, τώρα τα θέλω! Άντρο βέβαια, η λέξη είναι αρχαία κι ο Δίας σε άντρα μεγάλωσε όταν τον έκρυβαν για να μην τον καταβροχθίσει ο μπαμπάς του, αλλά σε μας αυτό το «ντ» φαίνεται πολύ μπασκλάς, κι έτσι μαζί με τον νάπτη έχουμε και τα άνδρα…

* Μια και είπαμε για τις εκλογές, σήμερα δεν συζητάμε πολιτικά αλλά θα κάνω μια εξαίρεση και θα δηλώσω πως θα ψηφίσω το κόμμα του Ντέκλαν Κοστέλλο.

Ποιος είναι αυτός;

Γκουγκλίστε «Declan Costello» και θα (τον) δείτε.

Ήταν λοιπόν Ιρλανδός δικαστικός και πολιτικός που ανάμεσα στ’ άλλα διετέλεσε μέλος και στη συνέχεια πρόεδρος (και όχι πρώην μέλος και πρώην πρόεδρος) του ιρλανδικού Ανώτατου Δικαστηρίου. Πέθανε το 2011.

Θα μου πείτε, η φωτογραφία που συνοδεύει το κείμενο φαίνεται πολύ γνωστή, είναι φτυστός ο Αλέξης Τσίπρας. Βασικά, είναι ο Αλέξης Τσίπρας.

Πώς έγινε το μπέρδεμα; Όταν αναζητούμε στο γκουγκλ κάποιο πρόσωπο που υπάρχει στη Βικιπαίδεια, το γκουγκλ παρουσιάζει μια σύντομη βιογραφία του σε πλαίσιο μαζί με φωτογραφία του. Αυτό δεν το έχει φτιάξει άνθρωπος, δημιουργείται (υποθέτω) δυναμικά και αυτόματα.

Στο λήμμα της Βικιπαίδειας δεν υπάρχει φωτογραφία του Ιρλανδού δικαστικού, οπότε η φωτογραφία (του Τσίπρα) προέκυψε από αυτόματη αναζήτηση.

Υπάρχει όμως και άλλος Ντέκλαν Κοστέλλο, επίσης Ιρλανδός φυσικά, ο οικονομολόγος και ανώτερος υπάλληλος της Κομισιόν, που ήταν μέλος της τρόικας (και στη συνέχεια των θεσμών). Κάποια στιγμή τον Μάρτιο του 2015 ο Αλέξης Τσίπρας έκανε οργισμένες δηλώσεις κατά του Ντέκλαν Κοστέλλο (του οικονομολόγου, ο άλλος άλλωστε είχε ήδη αφήσει τον μάταιο τούτο κόσμο) οι οποίες δημοσιεύτηκαν σε ιρλανδική εφημερίδα, μαζί με μια φωτογραφία του Τσίπρα.

Οπότε, αν σήμερα κάποιος θελήσει να μάθει περισσότερες πληροφορίες για τον οικονομολόγο που ήταν μέλος της τρόικας, θα πάρει από το γκουγκλ το βιογραφικό του μακαρίτη συνονόματού του και τη φωτογραφία του Αλέξη Τσίπρα!

Εγώ πάντως θα τον ψηφίσω!

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γαλλία, Εκπαίδευση, Εκλογές, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , | 179 Σχόλια »

Σαν οδοστρωτήρας

Posted by sarant στο 14 Ιουνίου, 2019

Βρισκόμαστε και επίσημα σε προεκλογική περίοδο, οπότε το ιστολόγιο δεν μπορεί να μείνει αδιάφορο -θα σχολιάζει την κίνηση, ας πούμε πολιτικολεξιλογώντας.

Τις δυο-τρεις τελευταίες μέρες, η λέξη που βρέθηκε κάτω από τους προβολείς της επικαιρότητας, και αποτέλεσε αντικείμενο πολιτικής αντιπαράθεσης, ήταν η λέξη «οδοστρωτήρας».

Στα κοινωνικά μέσα κυκλοφόρησε ένα βίντεο με αποσπάσματα από τη συνάντηση του Κ. Μητσοτάκη με επιχειρηματίες στην Κω.

Παρουσιάζεται λοιπόν ένας επιχειρηματίας, προφανώς από τον κλάδο του τουρισμού, ο οποίος ακούγεται να λέει:

Για να τελειώνουμε. Εφταήμερο εργασίας. Όχι αυτός ο εκβιασμός που γίνεται από τους ελέγχους εδώ πέρα, και όχι εξαήμερο, εφταήμερο. Άρα απαιτούμε να γίνει πιο εύκολα, πιο ευέλικτο το θέμα των εφτά ημερών, και όχι να επικρέμεται η σπάθη… έλεγχος έλεγχος και πρόστιμο.

Και ύστερα ο Κ. Μητσοτάκης λέει:

Μιλάμε για την ανάγκη να σαρώσουμε στην κυριολεξία ως οδοστρωτήρες τα εμπόδια τα οποία σήμερα κρατούνε δέσμια την ελληνική επιχειρηματικότητα.

Και το βιντεάκι τελειώνει με χαιρετισμούς και χειροκροτήματα.

Μονταζιέρα! διαμαρτυρήθηκαν από το κόμμα της Νέας Δημοκρατίας και ο ιστότοπος EllinikaHoaxes επιβεβαίωσε το προφανές, ότι το βίντεο ήταν μονταρισμένο παρουσιάζοντας ταυτόχρονα το πλήρες βίντεο της συνάντησης.

Μονταρισμένο θα ήταν σίγουρα το βίντεο, αφού η συνάντηση διάρκεσε πάνω από μια ώρα, ενώ το συγκεκριμένο απόσπασμα διαρκεί δυο λεπτά. Μονταρισμένο επίσης, διότι δίνει στον θεατή την εντύπωση ότι ο κ. Μητσοτάκης απαντά απευθείας στον επιχειρηματία, ενώ στην πραγματικότητα δεν έγινε διάλογος ενός προς έναν. Οι παρευρισκόμενοι διατύπωσαν, ο ένας μετά τον άλλον, τις απόψεις τους και τα αιτήματά τους, και ο κ. Μητσοτάκης έδωσε απαντήσεις συνολικά.

Επομένως, δεν είναι σαφές αν στα «εμπόδια που κρατούν δέσμια την επιχειρηματικότητα» συγκαταλέγεται και η απαλλαγή από τους «εκβιασμούς» των ελέγχων τήρησης της εργατικής νομοθεσίας. Ωστοσο, την επόμενη μέρα ο Κ. Μητσοτάκης σε συνέντευξή του στους Ιορδάνη Χασαπόπουλο και Γιάννη Σαραντάκο (απλή συνωνυμία, ας διευκρινίσω) ξεκαθάρισε ότι «θα έρθουμε σαν οδοστρωτήρας για να σαρώσουμε τα εμπόδια που σήμερα κρατάνε πίσω τις επενδύσεις» και όχι τα κοινωνικά δικαιώματα.

Ο οδοστρωτήρας είναι βέβαια το γνωστό μηχάνημα που χρησιμοποιείται στην οδοποιία, με τον μεγάλο μεταλλικό κύλινδρο που χρησιμεύει για να συμπιέζει και να ισοπεδώνει το οδόστρωμα ώστε η επίπεδη πλέον επιφάνεια να μπορεί να στρωθεί.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in παρατσούκλια, Γλωσσικό ληξιαρχείο, Επικαιρότητα, Εργατικά, Εκλογές, Λεξικογραφικά | Με ετικέτα: , , , , | 166 Σχόλια »

Πολιτικός μεγάλου διαμετρήματος

Posted by sarant στο 4 Ιουνίου, 2019

Ένα αναπάντεχο (για τους πολλούς τουλάχιστον) γεγονός έκλεψε την προσοχή και άφησε σε δευτερη μοίρα τα αποτελέσματα του δεύτερου γύρου των αυτοδιοικητικών εκλογών (ο οποίος θεωρήθηκε έτσι κι αλλιώς χωρίς μεγάλη σημασία αφού ήδη από τον πρώτο γύρο είχαν εκλεγεί τα δημοτικά και περιφερειακά συμβούλια -αλλά αυτό θα το συζητήσουμε πιθανότατα σε άλλο άρθρο).

Εννοώ βέβαια την αποχώρηση του Ευάγγελου Βενιζέλου από το ΚΙΝΑΛ ύστερα από τη συνάντησή του το Σάββατο με την πρόεδρο του κόμματος, τη Φώφη Γεννηματά, η οποία του ανακοίνωσε ότι, λόγω κάποιων διαφωνιών, δεν μπορεί να του δώσει την πρώτη θέση στο ψηφοδέλτιο Επικρατείας του κόμματος, που άλλωστε την είχε ήδη υποσχεθεί στον Γ. Καμίνη.

Δεν είναι η πρώτη φορά που πολιτικός εξοστρακίζεται από το κόμμα στο οποίο έχει παλαιότερα ηγηθεί -για να μείνουμε στον χώρο του ΠΑΣΟΚ (διότι τι άλλο είναι το ΚΙΝΑΛ;), να θυμίσω ότι τον Ιούνιο του 2008 ο Κώστας Σημίτης, που όχι μόνο είχε ηγηθεί του ΠΑΣΟΚ αλλά και είχε διατελέσει πρωθυπουργός επί επταετία, τέθηκε εκτός κόμματος από τον διάδοχό του, τον Γιώργο Α. Παπανδρέου. (Δεν θα αναφέρω την περίπτωση Θεοχάρη, ο οποίος κατάφερε να διαγραφεί από το κόμμα που είχε… ιδρύσει, ούτε τους γραμματείς του ΚΚΕ σε ιδιαίτερες συνθήκες παρανομίας ή οιονεί παρανομίας, αν και στην περίπτωση του Γρηγόρη Φαράκου είχαμε συνθήκες νομιμότητας και ομαλότητας).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Εκλογές, Πολιτική, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , , , | 272 Σχόλια »

Λεξιλογικά της ήττας

Posted by sarant στο 3 Ιουνίου, 2019

Tο κείμενο που θα διαβάσετε σήμερα δημοσιεύτηκε χτες, πρώτη Κυριακή του μήνα, στην τακτική μηνιαία στήλη μου «Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία» στα Ενθέματα της Αυγής. Ήταν φυσικά γραμμένο αρκετές μέρες νωρίτερα, και ασφαλώς πριν από τη χτεσινή μέρα οπότε δεν παίρνει υπόψη τα αποτελέσματα του δεύτερου γύρου των αυτοδιοικητικών εκλογών.

Λεξιλογικά της ήττας

Οι ευρωπαϊκές εκλογές της προηγούμενης εβδομάδας δεν ανέδειξαν μόνο τους 21 Έλληνες βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, αλλά έβαλαν επίσης ανεξίτηλη τη σφραγίδα τους στις πολιτικές εξελίξεις -αυτά όμως τα ξέρετε από άλλες στήλες της Αυγής· εμείς εδώ λεξιλογούμε, ως γνωστόν, κι έτσι σήμερα θα λεξιλογήσουμε· και θα μιλήσουμε, δυστυχώς αλλά ανθρώπινα, για την ήττα, αφού στις εκλογές της περασμένης Κυριακής ο ΣΥΡΙΖΑ γνώρισε ήττα· μάλιστα, όπως έγραψε ο Νίκος Ξυδάκης, “πρώτη φορά από το 2009, ο ΣΥΡΙΖΑ δοκιμάζει τη γεύση της εκλογικής ήττας”.

Η ήττα είναι λέξη αρχαία· το ουσιαστικό, με δασεία τότε, ήττα και ήσσα (π.χ. στον Θουκυδίδη), καταγράφεται από την κλασική εποχή, όπως και το ρήμα, ηττώμαι, με τον παράλληλο τύπο ησσώμαι, είναι παλιότερο. Ανάγονται όλα αυτά στο επίθετο ήσσων/ήττων (μικρότερος, λιγότερος), όπου οι τύποι με -ττ- είναι οι αττικοί τύποι.

Σύμφωνα με το λογοπαίγνιο, η ήττα γράφεται με ήτα· όμως το όνομα του γράμματος Η δεν έχει καμιά ετυμολογική σχέση με την ήττα, αφού είναι λέξη σημιτικής αρχής (heth).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in ποδόσφαιρο, Εκλογές, Ιστορίες λέξεων, Ποίηση, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , , , , | 251 Σχόλια »

Σαν σήμερα: Οι εκλογές του 1915

Posted by sarant στο 31 Μαΐου, 2019

Τι έγινε σαν σήμερα; Η ερώτηση απαντιέται εύκολα, θα μου πείτε: σήμερα στο Διαδίκτυο υπάρχουν πολλοί ιστότοποι στους οποίους μπορείς να βρεις τι έγινε στη σημερινή μέρα στο παρελθόν, ποια ιστορικά πρόσωπα γεννήθηκαν ή πέθαναν τη μέρα αυτή, ποιες μάχες έγιναν ή ποια άλλα σημαντικά γεγονότα.

Σημαντικά, βέβαια, στην κλίμακα που τα εξετάζουμε. Άλλες επετείους και άλλα πρόσωπα προβάλλει η αγγλική Βικιπαίδεια, άλλα η ελληνική -σε κάποια συμπίπτουν και σε κάποια όχι.

Στο μηνολόγιο που δημοσιεύουμε εδώ στο ιστολόγιό μας την πρώτη μέρα (συνήθως) κάθε μηνός, και που επομένως θα δημοσιέψουμε και αύριο (τα μεζεδάκια θα μεταφερθούν την Κυριακή, θα είναι της κάλπης), ο πατέρας μου διάλεξε να προβάλει κάθε μέρα ένα ή δύο γεγονότα, το συχνότερο γεννήσεις ή θανάτους, που ο ίδιος τα έκρινε σημαντικά.

Έτσι, για τη σημερινή μέρα, τις 31 Μαΐου, σημειώνει: Αποκαθήλωσις της ναζιστικής σημαίας υπό Εμμανουήλ Γλέζου και Αποστόλου Σάντα.

Βέβαια, τα διάφορα επετειολόγια σαν το sansimera.gr ή το αντίστοιχο της ελληνικής Βικιπαίδειας καταγράφουν το σημαντικό αυτό γεγονός στις 30 Μαΐου -και τυπικά δίκιο έχουν, αφού το κατέβασμα της ναζιστικής σημαίας έγινε πριν από τα μεσάνυχτα. Ωστόσο, εγώ και πολλοί άλλοι προτιμάμε να σκεφτόμαστε ότι έγινε την 31η Μαΐου, διότι εκείνη ήταν η μέρα που ξημέρωσε χωρίς τη σβάστικα να κυματίζει στον ιερό βράχο. Τότε (δεν) την είδαν κι αναθάρρησαν οι Αθηναίοι.

Την ηρωική πράξη του Μανόλη Γλέζου και του Λάκη Σάντα την έχουμε τιμήσει στο ιστολόγιο και με αυτοτελές άρθρο και με αφορμή την επίθεση των σύγχρονων θαυμαστών του Χίτλερ εναντίον του Μανόλη Γλέζου, καθώς και σε αντιδιαστολή με τον ανύπαρκτο ήρωα Κουκίδη., αλλά και με ένα σκίτσο του Μποστ που αναφέρεται έμμεσα στο γεγονός. Οπότε, δεν έχω σήμερα να προσθέσω κάτι άλλο.

Ωστοσο, υπάρχει κι άλλο ένα γεγονός που συνέβη σαν σήμερα και που σημάδεψε, πιστεύω, τα πολιτικά μας πράγματα για αρκετά χρόνια -και περιέργως το γεγονός αυτό απουσιάζει από το επετειολογιο του sansimera.gr (τουλάχιστον το συνοπτικό, που προσφέρεται δωρεάν) όσο και από το αντίστοιχο της Βικιπαίδειας, οπότε δεν θα το βρείτε εκεί. Θα μπορούσα να το βάλω σε κουίζ αλλά διάλεξα μαρτυριάρικον τίτλο.

Πρόκειται για τις βουλευτικές εκλογές της 31ης Μαΐου 1915 -η ημερομηνία, όπως και όλες του άρθρου, είναι με το παλιό (ιουλιανό) ημερολόγιο που ίσχυε τότε στην Ελλάδα. [Και όχι, η απουσία των εκλογών του 1915 από τα προαναφερθέντα επετειολόγια δεν οφείλεται στο ημερολόγιο -ούτε στις 12 Ιουνίου έχουν τίποτα].

Ήταν κρίσιμες εκλογές αφού είχε αρχίσει ο Μεγάλος ευρωπαϊκός πόλεμος, που αργότερα ονομάστηκε παγκόσμιος, και το διακύβευμα ήταν αν η Ελλάδα θα έμενε ουδέτερη ή θα έβγαινε στον πόλεμο με το μέρος της Αντάντ. Άλλωστε, ακριβώς εξαιτίας της διαφωνίας του με τον βασιλια Κωνσταντίνο για το ζήτημα αυτό, είχε παραιτηθεί, τον Μάρτιο του 1915, ο Ελευθέριος Βενιζέλος, νικητής των εκλογών του 1912 και στη συνέχεια από κοινού θριαμβευτής στους βαλκανικούς πολέμους.

Ο βασιλιάς όρισε τον Δ. Γούναρη πρωθυπουργό, ο οποίος σχημάτισε κυβέρνηση και προκήρυξε τις εκλογές -αλλά βέβαια ο Γούναρης δεν ήταν υπηρεσιακός πρωθυπουργος κοινής αποδοχής παρά ηγετική μορφή της αντιβενιζελικής παράταξης.

Οι εκλογές της 31-5-1915 ήταν οι πρώτες που έγιναν και στις Νέες Χώρες, τα εδάφη που είχε κερδίσει η Ελλάδα από τους βαλκανικούς πολέμους, δηλαδή Μακεδονία, Ήπειρο, Κρήτη και νησιά Αιγαίου (η Κρητη είχε εκλέξει και παλαιότερα βουλευτές βέβαια). Η πληθυσμιακή σύνθεση των νέων χωρών δεν είχε την παλιοελλαδίτικη ομοιογένεια -στη Μακεδονία υπήρχαν συμπαγείς μουσουλμανικοί πληθυσμοί, το ίδιο και στην Ήπειρο, όπως και Εβραίοι στη Θεσσαλονίκη.

Οι εκλογές έγιναν με σφαιρίδια, σε ατομικές κάλπες για κάθε υποψήφιο. Το σύστημα αυτό, σε συνθήκες πόλωσης, ουσιαστικά μετατρεπόταν σε πλειοψηφικό, εφόσον οι περισσότεροι ψηφοφόροι έριχναν συντεταγμένα λευκή ψήφο στους υποψηφίους της δικής τους παράταξης, μαυρίζοντας εξισου συντεταγμένα τους αντίθετους. Αντιπαρατάχθηκαν βασικά δύο παρατάξεις, το Κόμμα των Φιλελευθέρων υπό τον Ελευθέριο Βενιζέλο και το Κόμμα των Εθνικοφρόνων υπό τον Δημ. Γούναρη, που είχε αναλάβει πρωθυπουργός μετά την παραίτηση Βενιζέλου.

Πρώτη σελίδα του βενιζελικού Έθνους, 31-5-1915

Οι Φιλελεύθεροι πέτυχαν θρίαμβο τόσο στα αστικά κέντρα όσο και στην Ήπειρο και τα νησιά και εξασφάλισαν άνετη πλειοψηφία. Κέρδισαν 189 έδρες έναντι 90 των Εθνικοφρόνων και 37 διάφορων άλλων.

Ανάμεσα στους άλλους ήταν και οι 2 βουλευτές της σοσιαλιστικής Φεντερασιόν, που είχαν εκλεγεί στη Θεσσαλονίκη ύστερα από τακτική συμμαχία με τους Εθνικόφρονες -ήταν ο Αριστοτέλης Σίδερης και ο Αλβέρτος Κουριέλ. Έχει κάποιο γούστο ότι η πρώτη εκλογική εμφάνιση Εθνικοφρόνων στην ιστορία της χώρας έγινε σε σύμπραξη με σοσιαλιστές και άλλα εθνομηδενιστικά στοιχεία 🙂

Το γεγονός είναι ότι οι Εβραίοι και οι Τούρκοι της Θεσσαλονίκης ψήφισαν μαζικά εναντίον του Βενιζέλου, δίνοντας έτσι λαβή στις βενιζελικές εφημερίδες να κατηγορούν το κόμμα του Γούναρη για «ανίερον συνεργασίαν μετά νεοτούρκων και αναρχικοσοσιαλιστών εβραίων» (Έθνος 3.6.1915).

Αλλά το πιο παράξενο που συνέβη σ’ αυτές τις εκλογές είναι ότι, παρά την κατά κράτος νίκη των Φιλελευθέρων, δεν σχηματίστηκε αμέσως κυβέρνηση Βενιζέλου.

Πράγματι, ήδη πριν από τις εκλογές, ο βασιλιας Κωνσταντίνος είχε ασθενήσει βαριά, πλευριτιδα με πνευμονία. Σύμφωνα με τα ιατρικά ανακοινωθέντα, πάλευε για μεγάλο διάστημα με τον θάνατο, και μάλιστα μεταφέρθηκε από την Τήνο η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας για να την ασπαστεί ο ασθενής και να γιατρευτεί. (Φήμες έλεγαν πως ο βασιλιάς δεν αρρώστησε αλλά τον τραυμάτισε η βασίλισσα Σοφία, η αδελφη του Γερμανού Κάιζερ, πάνω στον καβγά σχετικά με το αν η Ελλάδα θα έβγαινε στον πόλεμο).

Οπότε, μετά τις εκλογές, ο Γούναρης συνέχισε να κυβερνά το κράτος, αφού ο ασθενής βασιλιάς δεν μπορούσε να υπογράψει το διάταγμα για να συγκληθεί η Βουλή και να δώσει εντολή σχηματισμού κυβέρνησης στον Βενιζέλο. Η καθυστέρηση δεν θα είχε μεγάλη σημασία σε άλλους καιρούς, αλλά μέσα στη βράση του ευρωπαϊκού πολέμου και ενώ οι Αγγλογάλλοι πίεζαν την Ελλάδα να βγει στον πόλεμο ήταν σαφώς παράγοντας ανωμαλίας.

Ο Ιούνιος και ο Ιούλιος πέρασαν με τον Γούναρη πρωθυπουργό, σε αναμονή της ανάρρωσης του Κωνσταντίνου. Οι βενιζελικές εφημερίδες κατηγορούσαν την κυβέρνηση ότι οχυρώνεται πίσω απο την ασθενεια του Κωνσταντίνου για να κρατηθεί στην αρχή ενώ οι κυβερνητικές εφημερίδες μέμφονταν την αντιπολίτευση που δεν σέβεται τη μάχη του βασιλιά για τη ζωή του. Πολύ δηλητήριο χύθηκε αυτούς τους δυο μήνες, κι ο σπόρος του λεγόμενου εθνικού διχασμού άρχισε να ριζώνει.

Τελικά στις αρχές Αυγούστου ο βασιλιάς συγκαλεσε τη Βουλή και σχηματίστηκε κυβέρνηση από τον Βενιζέλο, που όμως υπήρξε βραχύβια. Στις αρχές Οκτωβρίου, και ενώ η Βουλγαρία ετοιμαζόταν να βγει στον πόλεμο με το μέρος των Κεντρικών Δυνάμεων, ο Βενιζέλος έδωσε στους Αγγλογάλλους την άδεια να αποβιβάσουν στρατεύματα στη Θεσσαλονίκη. Παρά το γεγονός ότι πήρε ψηφο εμπιστοσύνης από τη Βουλή, ο Κωνσταντίνος τον απέπεμψε και λίγο αργοτερα διέλυσε τη Βουλή, προκηρύσσοντας εκλογές για τον Δεκέμβριο του 1915. Οι Φιλελεύθεροι δεν συμμετείχαν σε αυτές τις εκλογές, κάτι που οριστικοποίησε τον διχασμό, που πήρε απο το καλοκαίρι του 1916 και θεσμική μορφή με τον σχηματισμό επαναστατικής κυβέρνησης στη Θεσσαλονίκη και τη δημιουργία δεύτερου ελληνικού κρατικού μορφώματος στη βόρεια Ελλάδα και στα νησιά.

Αλλά η Βουλή της 31.5.1915 δεν είχε πει την τελευταία της λέξη. Όταν το καλοκαίρι του 1917 οι γαλλικές λόγχες εκδίωξαν τον Κωνσταντίνο, και το ελληνικό κράτος ενώθηκε και πάλι, ο Βενιζέλος συγκάλεσε ξανά την τελευταία (κατ’ αυτόν) νόμιμα εκλεγμένη Βουλή, δηλ. τη Βουλή του Μαΐου 1915.

Πολύ λογικά, ο λαός ονόμασε «Βουλή των Λαζάρων» αυτή τη νεκραναστημένη Βουλή, η οποία μάλιστα συμπλήρωσε τρία και πάνω χρόνια νέας ζωής, αφού ο βίος της έφτασε μέχρι τις εκλογές του Νοεμβρίου 1920, που αποτέλεσαν πανωλεθρία για τη βενιζελική παράταξη -και διεξήχθησαν για πρώτη φορά με ψηφοδέλτια έστω και σε ένα μέρος του κράτους, στην ενιαία Θράκη. (Γι’ αυτές τις εκλογές έχουμε γράψει κάτι).

Για να πάρουμε μια γεύση του εκλογικού κλίματος, από το βενιζελικό Έθνος της 31.5.1915 αντιγράφω μερικά «στιγμιότυπα» από εκλογικά τμήματα, φυσικά γραμμένα από τη σκοπιά των Φιλελευθέρων.

Στην τελευταία σελίδα, που τυπώθηκε ενώ είχαν αρχίσει οι εκλογές, με τον γενικό τίτλο: ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΩΡΑ – ΠΑΜΒΕΝΙΖΕΛΙΣΜΟΣ ΑΠ’ ΑΚΡΗ Σ’ ΑΚΡΗ, διαβάζουμε (εκσυγχρονίζω την ορθογραφία):

…Ομάδες πολιτών διαρκώς καταφθάνουν όπως ψηφίσωσιν. Οσάκις ακουσθεί μία φωνή, αυτή είναι:

– Άγκυρα! [το σήμα του κόμματος των Φιλελευθέρων]
– Βενιζέλαρος!
– Βράκα!

Εις την στοάν Καραμάνου. Ψηφίζουν οι του ψηφίου Α. Και εδώ παρατηρείται Βενιζελισμός. Δεν ακούει κανείς τίποτε άλλο εκτός από τας ζητωκραυγάς των Βενιζελικών:
– Βενιζέλαρος!
– Άγκυρα! Άγκυρα!
Κάπου κάπου κανέν χαμίνιον ζητωκραυγάζει και υπέρ των αντιθέτων. Μέχρι της 10ης πρωινής είχον ψηφίσει περί τους τριακοσίους.

………….

Οι ψηφοφόροι προσερχόμενοι καθ΄ομάδας βροντοφωνούσι:

– Και τους 22 θα τους βγάλωμε. [Η Αττικοβοιωτία εξέλεγε 22 βουλευτές]
– Βενιζέλαρος… Άγκυρα
– Τελειώνουν τα κάρβουνα του Στόλου!

…..

Η διεξαγωγή των εκλογών εις το τμήμα τούτο βαίνει καβουροειδώς. Πολλοί περιμένοντες από το πρωί εις το προαύλιον του Βαρβακείου αναχωρούν περί την 11ην χωρίς να ψηφίσουν. Παρ’ ολον το πείσμα του αθηναϊκού ηλίου, ο οποίος εννοεί σήμερον να τσουρουφλίσει το άστυ, οι εκλογείς, καίτοι ψηνόμενοι εις την ζέστην, δεν παύουν να φωνάζουν:

– Βενιζέλαρος!
– Βράκα!
– Βράκαρος!

……

Εις την επί της οδού Μεγάλου Αλεξάνδρου 15ην δημοτικήν σχολήν θηλέων, όπου το 19ον εκλογικόν τμήμα, παρατηρείται η αυτή επικράτησις του κόμματος των Φιλελευθέρων.

Εις το τμήμα τούτο χρησιμεύει ως έξοδος των ψηφοφορησάντων εκλογέων, διά την έλλειψιν άλλης θύρας, ένα χαμηλόν παράθυρον.

Καθιδρος εκλογεύς πηδών εκ του παραθύρου φωνάζει:

– Βενιζέλαρος! Άσπρο και στο Ραλλάκι, που το μαυρίζουν οι κολπατζήδες!

Το Ραλλάκι ήταν ο Δημήτριος Ράλλης, ο οποίος αν και αντιβενιζελικός γενικά, συμφωνούσε με τους Φιλελευθέρους στο θέμα της εξόδου στον πόλεμο. Τελικά, επειδή ψηφίστηκε από αρκετούς βενιζελικούς, ηταν ο μόνος μη βενιζελικός που εκλέχτηκε στην Αττικοβοιωτία, πλάι σε 21 φιλελεύθερους.

Το 1915 ο Ράλλης είχε περάσει την πρώτη και τη δεύτερη νιότη -ήταν 71 ετών. Το παρατσούκλι «Ραλλάκι» ή «το Ραλλάκι το τρελό», που του το είχαν κολλήσει εξαιτίας του ορμητικού του χαρακτήρα όταν πρωτοβγήκε βουλευτής πριν κλείσει τα τριάντα του χρόνια, τον συνόδευε ακόμα. Είναι κι αυτός ένας τρόπος να κερδίσει κανείς την αιωνία νεότητα….

Posted in Επετειακά, Εφημεριδογραφικά, Εκλογές, Πρόσφατη ιστορία | Με ετικέτα: , , , , , , | 82 Σχόλια »