Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘Ελευθερία του λόγου’ Category

Μια δυσάρεστη «δικαίωση» (άρθρο του Βαγγέλη Καραμανωλάκη)

Posted by sarant στο 31 Μαρτίου, 2015

Την εποχή που συζητιόταν το αντιρατσιστικό νομοσχέδιο, είχα εκφράσει την αντίθεσή μου με αρκετές διατάξεις του, εκτιμώντας ότι θα αποβούν σε βάρος της ελευθερίας του λόγου και της ελευθερίας της έρευνας. Για παράδειγμα, είχα γράψει: «Ποινικοποιείται ολοφάνερα η ιστορική γνώμη, και το κακό δεν διορθώνεται επειδή η δίωξη περιορίζεται στις περιπτώσεις «κακόβουλης» άρνησης. Με λίγη κακή θέληση είναι εύκολο να χαρακτηριστεί κακόβουλη ακόμα και μια επιστημονική αντιπαράθεση, και η προοπτική να ξεκινήσει βιομηχανία μηνύσεων από «εργολάβους της μνήμης» δεν μπορεί να αποκλειστεί. Άλλωστε, η νεόκοπη βουλευτίνα της ΝΔ κ. Ιακωβίδου (αυτοαποκαλείται πολιτισμΙολόγος) δήλωσε ότι θα ψηφίσει το αντιρατσιστικό για να στείλει στη φυλακή την κ. Ρεπούση, η οποία υποτίθεται ότι αρνείται τη γενοκτονία των Ελλήνων. Και πράγματι, δεν δυσκολεύομαι να φανταστώ Έλληνα δικαστή να θεωρεί ότι η αναφορά σε «συνωστισμό στη Σμύρνη» συνιστά κακόβουλη άρνηση γενοκτονίας -εδώ βρέθηκαν άλλοι που αποφάνθηκαν ότι η φράση «οι Εβραίοι θέλουν εκτελεστικό απόσπασμα» (παραθέτω από μνήμης, δεν εγγυώμαι για την ακρίβεια) αφορά μόνο τους σιωνιστές και όχι όλους τους Εβραίους.»

Ομολογώ ότι δεν περίμενα να αληθέψει τόσο γρήγορα αυτή η απαισιόδοξη πρόβλεψη, αν και ο πρώτος ιστορικός που διώκεται με το νέο νομοσχέδιο δεν είναι η κυρία Ρεπούση (ούτε ο κ. Νακρατζάς, όπως είχα γράψει με άλλη ευκαιρία) αλλά κάποιος αλλοδαπός, ο γνωστός Γερμανός ιστορικός Χάιντς Ρίχτερ.

Ο κ. Ρίχτερ, ειδικός σε θέματα Ελλάδας και Κύπρου, εξέδωσε το 2011 το βιβλίο του Operation Merkur: Die Eroberung der Insel Kreta im Mai 1941, [Επιχείρηση Ερμής: Η κατάκτηση της νήσου Κρήτης τον Μάιο του 1941] το οποίο μέσα στον ίδιο χρόνο μεταφράστηκε και εκδόθηκε στα ελληνικά από τον Γκοβόστη με τον συντομότερο και πιο ευπρεπισμένο τίτλο Η μάχη της Κρήτης. Δεν είναι το πρώτο έργο του κ. Ρίχτερ για την Ελλάδα, ούτε το πρώτο του που μεταφράζεται στα ελληνικά (δείτε εδώ εργογραφία του).

Το βιβλίο του κ. Ρίχτερ δεν έγινε δεκτό με ανεπιφύλακτη επιδοκιμασία -αρκετοί ιστορικοί τού άσκησαν κριτική σε επιμέρους σημεία, κάποτε αυστηρή (όποιος μπορεί να δώσει λινκ εδώ, ευπρόσδεκτος). Περισσότερα δεν μπορώ να πω για το βιβλίο, διότι δεν το έχω διαβάσει. Ωστόσο, δεν προκάλεσε θόρυβο έξω από τον στενό κύκλο των ιστορικών, ούτε καν ψιθύρους. Και έτσι είναι το αναμενόμενο, τα ιστορικά βιβλία δεν προκαλούν ούτε πάταγο ούτε πανικό στην κοινή γνώμη.

Και τα πράγματα θα έμεναν έτσι, αν το Πανεπιστήμιο Κρήτης δεν είχε πέρυσι την κακή, όπως αποδείχτηκε, ιδέα να αναγορεύσει επίτιμο διδάκτορα τον Γερμανό ιστορικό. Ξέσπασε τότε στα τοπικά μέσα μεγάλος θόρυβος για την τιμή που θα γινόταν στον συκοφάντη του κρητικού λαού (εδώ βέβαια πρέπει να μπουν εισαγωγικά, διότι δεν συμμερίζομαι την άποψη). Κατηγορήθηκε το πανεπιστήμιο για την επιλογή του και, αν δεν κάνω λάθος, τελικά η αναγόρευση ματαιώθηκε.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναδημοσιεύσεις, Επικαιρότητα, Ελευθερία του λόγου, Κρήτη, Κατοχή | Με ετικέτα: , , , , | 174 Σχόλια »

Το χιούμορ πέθανε όρθιο

Posted by sarant στο 8 Ιανουαρίου, 2015

220px-CharliehebdoΣτο Παρίσι, οι ισλαμοφασίστες σκότωσαν το χιούμορ. Οι γελοιογράφοι δουλεύουν με όπλο το πενάκι τους και αμύνονται με έξυπνες ατάκες, κι έτσι οι θρασύδειλοι εκτελεστές μπόρεσαν εύκολα, οπλισμένοι σαν αστακοί, να θερίσουν τον 80χρονο Βολίνσκι, τον Καμπύ, τον διευθυντή έκδοσης Σαρμπ και τους άλλους, και να φύγουν σαν κύριοι. (Κι αν αναρωτιέστε, πώς έγινε και βρήκαν όλα τα επιφανή στελέχη του Charlie Hebdo στα γραφεία, η απάντηση είναι απλή: ήξεραν ότι εκείνη τη μέρα και ώρα γινόταν η εβδομαδιαία σύσκεψη του επιτελείου του περιοδικού).

Η ελευθερία της έκφρασης δοκιμάζεται σκληρά τα τελευταία χρόνια στην ευρωπαϊκή ήπειρο -κι όσο κι αν δεν γίνεται σύγκριση ανάμεσα στη φονική βία των ισλαμοφασιστών και στη νόμιμη βία του νόμου περί βλασφημίας, το αποτέλεσμα είναι τελικά το ίδιο, η αυτολογοκρισία.

Κάποιοι έσπευσαν να εκμεταλλευτούν το γεγονός: «Και μερικοί δεν θέλουν τον φράχτη» σχολίασε ο Άδωνης -δεν ξέρει ότι όλοι οι προηγούμενοι ισλαμοφασίστες εγκληματίες είναι γέννημα-θρέμμα της Ευρώπης; Ή μήπως είναι προτιμότερος για τον Άδωνη ο ισλαμοφοβικός φονιάς Μπρέιβικ επειδή είναι ξανθός;

Αυτά τα έγραψα χτες στο Φέισμπουκ, σαν μια πρώτη αντίδραση στο απαίσιο αυτό χτύπημα. Εδώ θα πω λίγο περισσότερα και ευχαρίστως θα ακούσω τη γνώμη σας και τις αντιρρήσεις σας.

Θυμίζω ότι κι άλλη μια φορά, πριν από δυο χρόνια, είχα γράψει για το ηρωικό Σαρλί Εμπντό και τις απειλές που τότε δεχόταν.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ελευθερία του λόγου, Θρησκεία, Ισλάμ | Με ετικέτα: , , , , , | 568 Σχόλια »

Ο κ. Κατσανέβας, το όνειδος και η Βικιπαίδεια

Posted by sarant στο 13 Φεβρουαρίου, 2014

Πριν από πολλά χρόνια, στα τέλη του 19ου αιώνα, διευθυντής της αστυνομίας ήταν κάποιος Μανιάτης, που δεν θυμάμαι τ΄όνομά του, ίσως ο Κοσονάκος. Ο αστυνόμος αυτός είχε πολύ μεγάλη μύτη, και πολλοί τον πείραζαν γι΄αυτό, και σε μια εφημερίδα της εποχής ένας γελοιογράφος έφτιαξε ένα σκίτσο που ήταν ολόκληρο μια μύτη με δυο πόδια, και από κάτω έβαλε λεζάντα «Ο κ. Κοσονάκος» (αν λεγόταν έτσι ο μυταράς αστυνομικός διευθυντής). Μόλις είδε την εφημερίδα ο Κοσονάκος έγινε πυρ και μανία και έστειλε μάρτυρες στον γελοιογράφο καλώντας τον σε μονομαχία -έθιμο που ήταν αν όχι απολύτως νόμιμο πάντως ανεκτό ως τις αρχές του 20ού αιώνα. Ο γελοιογράφος, ξέροντας ότι ο αντίπαλός του ήταν πολύ καλός στο χειρισμό των όπλων, και μην έχοντας καμιά διάθεση να πάει σαν τον Πούσκιν, ζήτησε αμέσως συγνώμη και υποσχέθηκε να επανορθώσει. Και αμ’ έπος αμ’ έργον, στο επόμενο φύλλο της εφημερίδας, στην ίδια θέση της πρώτης σελίδας δημοσίεψε την ίδια ακριβώς γελοιογραφία, τη μυταρόλα, μόνο που από κάτω είχε βάλει άλλη λεζάντα: «Δεν πρόκειται για τον κ. Κοσονάκο»! Μαύρη επανόρθωση δηλαδή, αφού όλος ο κόσμος, βλέποντας τη μύτη, με τον Κοσονάκο γελούσε.

Δεν παίρνω όρκο ότι μετέφερα σωστά τα στοιχεία της ιστορίας, κάθε άλλο, αφού την έχω ακούσει από τον μακαρίτη τον παππού μου πριν από πολλά-πολλά χρόνια και από τότε δεν την έχω διασταυρώσει. Πάντως, αυτή η μισοξεχασμένη ιστορία μού ήρθε χτες στο μυαλό, καθώς διάβαζα την πρωτοφανή είδηση, ότι ο πολιτικός κ. Θεόδωρος Κατσανέβας έκανε, λέει, αγωγή εναντίον ενός συντάκτη της Βικιπαίδειας, επειδή το λήμμα της Βικιπαίδειας που είναι αφιερωμένο στον κ. Κατσανέβα είναι γραμμένο έτσι που να προσβάλλει την προσωπικότητά του. Μια άλλη συναφής ιστορία, πολύ πιο κοντινή με την εποχή μας, που μου ήρθε στο μυαλό, ήταν η μήνυση που έκανε ο δημοτικός σύμβουλος Θεσσαλονίκης κ. Ασπασίδης το 1998 κατά του κ. Μπαμπινιώτη, θεωρώντας εαυτόν θιγόμενο από τη σημασία «οι οπαδοί ομάδων της Θεσσαλονίκης, ιδίως του ΠΑΟΚ» που υπήρχε σαν δεύτερη σημασία στο λ. Βούλγαρος στο λεξικό Μπαμπινιώτη, μια ιστορία που αξίζει να την αφηγηθούμε αναλυτικά κάποιαν άλλη φορά.

Αλλά προς το παρόν ας περιοριστούμε στον κ. Κατσανέβα και στην αγωγή του. Η ιστορία ξεκίνησε πριν από δυο χρόνια, όταν ο κ. Κατσανέβας, πανεπιστημιακός και πολιτικός, έστειλε εξώδικο στον χρήστη της Βικιπαίδειας Diu, ζητώντας του να διαγράψει από το λήμμα της Βικιπαίδειας που τον αφορά, που το είχε επιμεληθεί ο Diu, κάποιες προσβλητικές αναφορές -και ειδικότερα ότι σε μια διαθήκη του ο Ανδρέας Παπανδρέου είχε χαρακτηρίσει τον κ. Κατσανέβα, που διετέλεσε σύζυγος της κόρης του, Σοφίας Παπανδρέου, «όνειδος για την οικογένεια«.

Ο χρήστης Diu αρνήθηκε, οπότε ο κ. Κατσανέβας, ο οποίος όπως φαίνεται είχε εντωμεταξύ πληροφορηθεί τα στοιχεία του, επανήλθε καταθέτοντας πέρυσι αγωγή εναντίον του Diu και της εταιρείας ΕΕΛ/ΛΑΚ (Εταιρεία Ελεύθερου Λογισμικού/Λογισμικού Ανοιχτού Κώδικα), πιστεύοντας εσφαλμένα ότι η ΕΕΛ/ΛΑΚ έχει κάποια θεσμική σχέση με τη Βικιπαίδεια. Στην αγωγή, κατηγορεί τον χρήστη Diu ότι «διαστρέβλωσε με δόλο την αλήθεια προβαίνοντας σε κατάφωρα άδικες και κακόβουλες αναφορές στο πρόσωπό του παραποιώντας και αμαυρώνοντας με δόλο το βιογραφικό του σημείωμα» και ζητάει «να υποχρεωθεί σε καταβολή αποζημίωσης ύψους 200.000 ευρώ (με τον νόμιμο τόκο από την επίδοση της αγωγής) καθώς και την προσωπική του κράτηση διάρκειας ενός έτους ως μέσο εκτέλεσης της εκδοθησόμενης αποφάσεως».  Η δικάσιμος έχει οριστεί για τις 21 Ιανουαρίου 2016 στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γελοιογραφίες, Διαδίκτυο, Επικαιρότητα, Ελευθερία του λόγου | Με ετικέτα: , , , , | 438 Σχόλια »

Μας αξίζει αυτό;

Posted by sarant στο 12 Οκτωβρίου, 2012

«Πουστράκι τελειώνετε, κατάλαβες; Τελειώνουν τα πουστράκια. Άντε κωλομπήχτες, μαλάκες ηθοποιοί του κώλου, ε μαλάκες ηθοποιοί του κώλου. Κοίτα πουτανάκι, έρχεται η ώρα σου. Τράβα ρε, τράβα, έρχεται η ώρα σου. Έρχεται ρε και η αστυνομία σας φυλάει τα κωλαράκια, αφού σας τα γαμάνε που σας τα γαμάνε οι Πακιστανοί ρε. Αδερφές ξεσκισμένες. Γαμημένες αλβανικές κωλοτρυπίδες, ε γαμημένες αλβανικές κωλοτρυπίδες»

Ο οχετός που σας ανάγκασα να διαβάσετε δεν είναι παρά όσα ξεστόμισε μέσα σε 28 δευτερόλεπτα ο βουλευτής Β’ Αθηνών του ελληνικού κοινοβουλίου Ηλίας Παναγιώταρος, χτες έξω από το θέατρο Χυτήριο. Αν αντέχετε να τα ακούσετε και να τον δείτε, ιδού το βιντεάκι (που διαρκεί 39 δευτερόλεπτα, αλλά το υβρεολόγιο αρχίζει από το ενδέκατο):

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ακροδεξιά, Επικαιρότητα, Ελευθερία του λόγου, Θρησκεία | Με ετικέτα: , , | 386 Σχόλια »

Η βλασφημία είναι λέξη ελληνική

Posted by sarant στο 3 Οκτωβρίου, 2012

 

Και ποιο είναι το νέο, θα μου πείτε, το ξέραμε ότι η βλασφημία είναι λέξη ελληνική. Εσείς το ξέρατε, αλλά με αυτή την αυτονόητη (για μας) αλήθεια ξεκινούσε το προχτεσινό άρθρο που αφιέρωσε η γαλλική Μοντ στην πρόσφατη ιστορία με τον Γέροντα Παστίτσιο. Έγραφε λοιπόν το άρθρο: «Η βλασφημία είναι λέξη ελληνική. Η δικαιοσύνη και η Ορθόδοξη εκκλησία θεώρησαν καλό να το υπενθυμίσουν δυο φορές μέσα σε τρεις μήνες» και συνεχίζει εκθέτοντας την υπόθεση του Γέροντα Παστίτσιου και τη λίγο παλιότερη υπόθεση του θεατρικού έργου Corpus Christi.

Φυσικά, το άρθρο της Μοντ δεν θα μπορούσε να παραλείψει τον Γέροντα Παρίσιο, μία από τις δεκάδες περσόνες που προτάθηκαν για αντικατάσταση του Γέροντα Παστιτσίου όταν αυτός κάηκε. Ο τίτλος του σύντομου άρθρου, που χρησιμοποιεί τη φρασεολογία των δέκα εντολών, θα μπορούσε να αποδοθεί «Στην Ελλάδα, ου παρωδήσεις τον Γέροντα Παΐσιο».

Μπορεί να διαφωνείτε με το άρθρο, αλλά σε ένα έχει αναμφισβήτητο δίκιο: η γαλλική λέξη blasphème είναι πράγματι ελληνικής αρχής -φαίνεται άλλωστε αυτό από το ph που χρησιμοποιείται στη σημερινή ορθογραφία της αντί του f. Η λέξη βλασφημία, όπως και πολλές άλλες εκκλησιαστικές λέξεις, πέρασε, μέσω των λατινικών, σε πολλές ευρωπαϊκές γλώσσες (όχι πάντως στις σκανδιναβικές ή τις σλάβικες).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Ετυμολογικά, Ελευθερία του λόγου, Ιστορίες λέξεων | Με ετικέτα: , , , , | 158 Σχόλια »

Τι παστίτσιο είναι αυτό;

Posted by sarant στο 25 Σεπτεμβρίου, 2012

Όταν τις προάλλες έγραφα για τις γελοιογραφίες του Μωάμεθ, είχα προσθέσει στο τέλος του άρθρου και μια «εύθυμη νότα», ότι οι εγχώριοι σαλαφιστές (δηλ. οι Χρυσαυγίτες) ζήτησαν με επερώτηση στη Βουλή «να αφαιρεθεί το προφίλ “Γέροντας Παστίτσιος” από το Φέισμπουκ, διότι προσβάλλει τη μνήμη του Γέροντα Παΐσιου (που δεν ξέρω ακριβώς τι είναι, πάντως φαίνεται ότι έκανε θαύματα ή προφητείες)». Και είχα προσθέσει ότι «Κι αν πεις ότι θαύματα δεν γίνονται στις μέρες μας, κι ότι δεν μπορεί να δακρύζει η εικόνα της Παναγίας, ασφαλώς κάποιου τα θρησκευτικά αισθήματα θα θίξεις και κάποιος θα θεωρήσει ότι δυσφήμησες τις θρησκείες…».

Την ώρα που τα έγραφα αυτά, η Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος είχε ήδη βρει τα ίχνη του διαχειριστή της «βλάσφημης» σελίδας κι έτσι την Παρασκευή 21.9 το πρωί πήγαν στο σπίτι του στα Ψαχνά Ευβοίας και τον συνέλαβαν -είναι, μάθαμε, 27χρονος ημεδαπός και κατηγορείται για «κακόβουλη βλασφημία» και «καθύβριση των θρησκευμάτων».  Φυσικά, η είδηση προκάλεσε μεγάλο θόρυβο στα κοινωνικά δίκτυα και γενικότερα στον Ιστό, ακόμα και εκτός ελληνόφωνου Διαδικτύου, αφού η σύλληψη του νεαρού θεωρήθηκε (όχι άδικα, πιστεύω), ανελεύθερη εκτροπή, πολύ περισσότερο που η αστυνομία έσπευσε κατά τα φαινόμενα να πειθαρχήσει στα κελεύσματα της ακροδεξιάς Χρυσής Αυγής. Η συσχέτιση με τις μουσουλμανικές διαμαρτυρίες για τις γελοιογραφίες του Μωάμεθ ήταν αναπόφευκτη και πολλοί χρήστες στα κοινωνικά μέσα έγραψαν ότι με κάτι τέτοια η Ελλάδα θα γίνει Ιράν ή ίσως ήδη έγινε.

Επειδή έχουν γράψει πολλοί και πολλά, θα προσπαθήσω να είμαι σύντομος, γιατί έχω κατά νου να πω και μερικά άσχετα με το θέμα στο τέλος. Καταρχάς, με προβληματίζει η σύλληψη που, αν δεν κάνω λάθος, προϋποθέτει πως γινόταν κακούργημα. Ωστόσο, η βλασφημία δεν νομίζω να είναι κακούργημα, αφού τιμωρείται με φυλάκιση έως 2 ετών, και παρακαλώ τους νομικούς  επισκέπτες του ιστολογίου να απαντήσουν στην απορία μου.

Κατά δεύτερον, διαβάζοντας τον Ποινικό Κώδικα  δεν βλέπω πώς στοιχειοθετούνται τα αδικήματα αυτά, έστω και όχι ως κακουργήματα:

Άρθρο 198. Κακόβουλη βλασφημία. 1. Με φυλάκιση μέχρι δύο ετών τιμωρείται όποιος δημόσια και κακόβουλα βρίζει με οποιονδήποτε τρόπο το Θεό. 2. Όποιος, εκτός από τη περίπτωση της παρ.1, εκδηλώνει με βλασφημία έλλειψη σεβασμού προς τα θεία, τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι τριών μηνών.

Άρθρο 199. Καθύβριση θρησκευμάτων. Όποιος δημόσια και κακόβουλα καθυβρίζει με οποιονδήποτε τρόπο την Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία του Χριστού ή άλλη θρησκεία ανεκτή στην Ελλάδα τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι δύο ετών.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αντιδάνεια, Γλωσσικά συμπόσια, Επικαιρότητα, Ετυμολογικά, Ελευθερία του λόγου, Ιστορίες λέξεων, Μεταμπλόγκειν, Νομικά, Σατιρικά | Με ετικέτα: , , , | 542 Σχόλια »

Οι γελοιογραφίες του Μωάμεθ και η ελευθερία του λόγου

Posted by sarant στο 21 Σεπτεμβρίου, 2012

 

Σήμερα Παρασκευή, μέρα της μεγάλης προσευχής για τους μουσουλμάνους, και σε 20 μουσουλμανικές χώρες οι γαλλικές πρεσβείες, τα προξενεία, αλλά και τα μορφωτικά ιδρύματα θα μείνουν κλειστά, για τον φόβο επεισοδίων. Φοβούνται τα επεισόδια οι Γάλλοι, επειδή το γαλλικό σατιρικό περιοδικό Charlie Hebdo, συνεχίζοντας μια μακρόχρονη παράδοση εικονοκλαστικού και προβοκατόρικου χιούμορ, δημοσίεψε μια σειρά από γελοιογραφίες του Μωάμεθ, τη στιγμή που ήδη σε όλο τον μουσουλμανικό κόσμο γίνονται διαδηλώσεις διαμαρτυρίας εναντίον μιας ακραίας αντιισλαμικής ταινίας που αποσπάσματά της έχουν ανεβεί στο Γιουτούμπ, διαδηλώσεις που στοίχισαν ως τώρα κάμποσους νεκρούς διαδηλωτές, αλλά και τη ζωή του Αμερικανού πρέσβη στη Λιβύη -ο οποίος είχε περίπου το τέλος του Καντάφι από τους ανθρώπους ακριβώς που ο ίδιος βοήθησε να βγάλουν απ’ τη μέση τον Καντάφι (άμα τα γράψει κανείς αυτά σε μυθιστόρημα, θα θεωρηθεί τερατολόγος).

Την ταινία που προκάλεσε όλο αυτό το μακελιό δεν την έχει δει σχεδόν κανείς στον κόσμο -μόνο δυο 14λεπτά τρέιλερ έχουν ανεβεί στο Γιουτούμπ, κι ενώ για καναδυό μήνες πέρασαν μάλλον απαρατήρητα, στη συνέχεια μεταγλωττίστηκαν στα αραβικά και από τότε άρχισε ο χαμός. Είδα το ένα από αυτά τα τρέιλερ: πρόκειται για μια χονδροειδέστατη κατασκευή, πρωτόγονη στην τεχνική και φαρμακερή στο περιεχόμενο. Παρουσιάζει τον Μωάμεθ σαν απατεώνα, παιδόφιλο, αιμοχαρή, και ακόμα χειρότερα τους ακολούθους του. Από την άλλη, είναι τόσο κακογυρισμένη που καταντάει κωμική, για παράδειγμα ο ηθοποιός που παίζει τον Μωάμεθ έχει μονίμως μια χαζή έκφραση σαν να αναρωτιέται τι κάνει εκειμέσα. Ίσως βέβαια αυτό να εξηγείται από το γεγονός ότι οι ηθοποιοί άλλη ταινία νόμιζαν ότι γύριζαν -και ο αντιισλαμικός διάλογος προστέθηκε μετά, με ντουμπλάρισμα -τουλάχιστον έτσι κατάγγειλαν αρκετοί από τους ηθοποιούς. Η ταινία ήταν εξαρχής σχεδιασμένη να προκαλέσει και να εξαγριώσει -και όπως τώρα ξέρουμε, πέτυχε στο ακέραιο τον σκοπό των εμπνευστών της. Ποιων εμπνευστών; Παραγωγός είναι κάποιος Sam Bacile, που αρχικά είχε δηλώσει αμερικανοεβραίος αλλά τελικά είναι Κόπτης της Αιγύπτου, μετανάστης στην Καλιφόρνια και το πραγματικό του όνομα είναι Nakoula Basseley Nakoula (τα στοιχεία από το άρθρο της Βικιπαίδειας).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Ελευθερία του λόγου, Θρησκεία, Ισλάμ | Με ετικέτα: , , , | 367 Σχόλια »

Το ρατσιστικό τιτίβισμα και οι ναζιστικοί κρωγμοί

Posted by sarant στο 27 Ιουλίου, 2012

Χτες που έπρεπε να γράψω προτίμησα να το αποφύγω, κάποιοι από σας περιμένατε ότι θα έγραφα, μου το ζητήσατε κιόλας, οπότε γράφω σήμερα με τον κίνδυνο να είναι το άρθρο μπαγιάτικο, αφού θα έχουν πλεον όλα ειπωθεί για το θέμα του αποκλεισμού της τριπλουνίστριας Βούλας Παπαχρήστου από τους Ολυμπιακούς αγώνες του Λονδίνου, εξαιτίας του τιτιβίσματος που έστειλε (ή που αναμετάδωσε) τις προάλλες, και που θεωρήθηκε ρατσιστικό και αντίθετο με το πνεύμα των Αγώνων. Ο λόγος που δεν έγραψα χτες, ήταν πως δεν είχα αποφασίσει· και τώρα που γράφω, ακόμα διχασμένος είμαι. Όπως έλεγε εκείνη η παλιά ατάκα, «Η απάντησή μου είναι ίσως, και είναι οριστική».

Να θυμίσω τα γεγονότα είναι ίσως περιττό, αφού αυτή τη φορά δεν έχουμε ένα σκανδαλάκι της μπλογκόσφαιρας, από εκείνα που προκαλούν πανδαιμόνιο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αλλά περνάνε απαρατήρητα απ’ όλους τους «φυσιολογικούς» (άντε, να το πω ‘παραδοσιακούς’) ανθρώπους, εκείνους που δεν ξημεροβραδιάζονται στο Διαδίκτυο αλλά ενημερώνονται από τα συμβατικά μέσα. Εδώ, το τιτίβισμα ακούστηκε μέχρι το Λονδίνο. Αλλά για να ξέρουμε ακριβώς για ποιο πράγμα μιλάμε, δείτε την εικόνα αριστερά. Χωρίς να βάζω το χέρι μου στη φωτιά, αφού το πήρα από τρίτο ή τέταρτο χέρι, η εικόνα πρέπει να δείχνει το αρχικό τιτίβισμα.

Είναι ρατσιστικό το μήνυμα που διαβάσατε; Μπορούμε να το συζητήσουμε. Για μένα είναι οριακά ρατσιστικό. Οριακά, αλλά είναι. Εκφράζεται υποτιμητικά, έστω και έμμεσα, για τους Αφρικανούς. Και ρατσιστικό να μην είναι, ασφαλώς δεν προωθεί την ιδέα της συναδέλφωσης των λαών, άρα αντίκειται στο Ολυμπιακό ιδεώδες. Βέβαια, συμφωνώ ότι κάθε μέρα ακούγονται πολύ χειρότερα, και όχι μόνο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αλλά και σε τηλεοπτικές εκπομπές μεγάλων καναλιών. Αυτό όμως δεν σημαίνει και πολλά από τη στιγμή που οι άλλοι που λένε τα χειρότερα δεν πρόκειται να αγωνιστούν στους Ολυμπιακούς. Το (οριακά) ρατσιστικό τιτίβισμα της τριπλουνίστριας δεν είναι ποινικά κολάσιμη πράξη (αν πιστεύετε ότι είναι ή ότι θα έπρεπε να είναι πείτε το, αλλά θα διαφωνήσουμε), είναι όμως πράξη που αντίκειται στις αξίες του Ολυμπισμού (για τις αξίες αυτές θα πούμε περισσότερα παρακάτω). Το γεγονός ότι στην Ελλάδα έχουμε μια κουλτούρα υπερανεκτικότητας στο ρατσισμό και στη γαϊδουριά δεν κάνει λιγότερο επιλήψιμες τις ρατσιστικές (και τις γαϊδουρινές) πράξεις, αν και υπό προϋποθέσεις αποτελεί ελαφρυντικό. Στο κάτω-κάτω, μια κοινωνία που όχι απλώς ανέχεται αλλά επιδοκιμάζει π.χ. τον Σεραφείμ Πειραιώς όταν βρίζει τους ομοφυλόφιλους συμπολίτες μας ή όλες τις άλλες θρησκείες ή τον Άδωνη όταν προβάλλει στην εκπομπή του τα βιβλία του Πλεύρη ή… (ο κατάλογος θα μπορούσε να συνεχιστεί για πολύ) λογικό είναι να σοκάρεται όταν τιμωρείται μια νεαρή αθλήτρια επειδή αναμετάδωσε ένα χαζό ανέκδοτο έστω και οριακά ρατσιστικό.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αθλήματα, Επικαιρότητα, Ελευθερία του λόγου, Ρατσισμός | Με ετικέτα: , , , | 243 Σχόλια »

Το Μαουτχάουζεν και το «είμαι αντισημίτης» του Μίκη

Posted by sarant στο 7 Μαΐου, 2011

Αισθάνομαι λίγο άβολα γιατί το θέμα αυτό αρχικά το είχα βάλει σαν τελευταίο του προηγούμενου άρθρου, επειδή όμως παραμεγάλωσε το αυτονόμησα και το έβαλα σε ξεχωριστό άρθρο. Και αισθάνομαι άβολα επειδή αφενός ανεβάζω δυο άρθρα σχεδόν ταυτόχρονα, οπότε το ένα θα επισκιάσει το άλλο (είναι και Σάββατο…) και αφετέρου επειδή δεν έχω μέσα μου τοποθετηθεί ως προς την ουσία του θέματος, αν δηλαδή καλώς ή κακώς ματαιώθηκε η παρουσίαση του Μαουτχάουζεν στην Αυστρία.

Δεν έχω μέσα μου τοποθετηθεί, οπότε δεν θα σταθώ σ’ αυτό το θέμα, το αφήνω σε σας, στα σχόλια.

Θέλω όμως να επισημάνω  ότι κατά πάσα πιθανότητα, η ματαίωση της παρουσίασης του  Μαουτχάουζεν στην Αυστρία δεν οφείλεται σε κατά καιρούς αντισημιτικές ή αμφιλεγόμενες δηλώσεις του Μίκη Θεοδωράκη, αλλά σε μία συγκεκριμένη δήλωση, πολύ πρόσφατη, στην οποία όλοι τον ακούσαμε να λέει «Εγώ είμαι αντισημίτης», αλλά η οποία (ολοφάνερα κατά τη γνώμη μου) είναι παραδρομή της γλώσσας.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Ελευθερία του λόγου, αντισημιτισμός | Με ετικέτα: , , , , | 1.039 Σχόλια »

Η εχθροπάθεια, το μίσος κι ένα επικίνδυνο νομοσχέδιο

Posted by sarant στο 3 Μαρτίου, 2011

Μια προειδοποίηση: ακολουθεί σεντόνι. Προς  στιγμή σκέφτηκα να βάλω μόνο το πρώτο μισό, και το υπόλοιπο άλλη μέρα, αλλά θα ήταν αναπόφευκτο η συζήτηση να μην περιοριστεί εκεί, οπότε τελικά το έβαλα όλο. Δεύτερη προειδοποίηση: περισσότερο σκέψεις κάνω, έχω κι εγώ αμφιβολίες για κάποια από αυτά που λέω. Αν όμως διαφωνείτε, παρακαλώ να το πείτε ευθαρσώς, πάλι φίλοι θα είμαστε.

Η εχθροπάθεια μπήκε ορμητικά στη ζωή μας με το νέο νομοσχέδιο για την ποινική καταπολέμηση του ρατσισμού, που ετοιμάζει το Υπουργείο Δικαιοσύνης· αν δείτε τα σχόλια στη σχετική συζήτηση στον ιστότοπο opengov, ή και αλλού, θα προσέξετε ότι πολύς κόσμος θεωρεί πως πρόκειται για νεολογισμό, για λέξη που κατασκευάστηκε επί τούτου, ίσως και με πονηρό σκοπό. Ομολογώ ότι κι εγώ, μέχρι πρόσφατα, την αγνοούσα: πρώτη φορά διάβασα γι’ αυτήν στο εξαιρετικό σημείωμα της Λεξιλογίας, και ύστερα, σε κείμενο ειδικού, αλλά όχι απρόσιτο για τον αμύητο, στο σημείωμα του Ηλεδικηγόρου (εννοώ τον e-lawyer).

Η εχθροπάθεια λοιπόν, δεν είναι ανύπαρκτη λέξη. Την έχουν όλα τα μεγάλα λεξικά μας εκτός από ένα, το πιο διαδεδομένο, το λεξικό Μπαμπινιώτη. Σύμφωνα με τον Κουμανούδη, που συμπεριέλαβε τη λέξη στη Συναγωγή νεολογισμών του, το 1900, πρώτος φαίνεται να τη χρησιμοποίησε ο Ευγένιος Βούλγαρις, το 1817. Ο Κουμανούδης καταγράφει μερικές ανευρέσεις της λέξης τον 19ο αιώνα και μάλιστα ψέγει τον Βηλαρά ο οποίος, σε ένα ποίημά του, την μετέτρεψε σε οχτροπαθιά (πάντως δεν το έκανε από μαλλιαρικό avant la lettre φανατισμό, αλλά για να του βγει το μέτρο, βλ. εδώ Βατραχομυομαχία, στίχο 204).

Υπάρχει λοιπόν η εχθροπάθεια, αλλά τι σημαίνει; Σύμφωνα με το ΛΚΝ, που την χαρακτηρίζει «σπάνια», σημαίνει «πάθος εναντίον του εχθρού». Κατά το λεξικό του Παπύρου, εχθροπάθεια είναι «εχθρικό πάθος, εχθρική διάθεση εναντίον κάποιου, ισχυρή ή έμμονη έχθρα, μίσος». Τα ίδια περίπου (ή ακριβώς) με τον Πάπυρο λένε και τα παλιότερα λεξικά του Σταματάκου και του Δημητράκου. Ο ορισμός που δίνεται από το νομοσχέδιο δεν ξέρω αν βοηθάει και πολύ: Στον παρόντα νόμο, ο όρος «εχθροπάθεια» θα πρέπει να νοηθεί ως αναφερόμενος τόσο στην καλλιέργεια όσο και στην εξωτερίκευση αισθημάτων μίσους και αντιπαλότητας.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ελευθερία του λόγου, Ρατσισμός | Με ετικέτα: , , , , , , , , | 476 Σχόλια »

Εθνικόφρονες και εθνικοπαράφρονες

Posted by sarant στο 10 Ιανουαρίου, 2011

Προχτές στην Καθημερινή, ο Πάσχος Μανδραβέλης δημοσίευσε ένα άρθρο με τίτλο «Ντιντήδες και εθνικοπαράφρονες», στο οποίο αντιδιαστέλλει την πρόσφατη χρήση του χαρακτηρισμού «ντιντήδες» από τον αρθρογράφο Φαήλο Κρανιδιώτη, όπου κανείς δεν διανοήθηκε να υποβάλει μήνυση, με τη στάση του ίδιου του κ. Κρανιδιώτη, ο οποίος, ως μέλος της ηγεσίας του Δικτύου 21, είχε κάνει αγωγή και είχε κερδίσει τρανταχτή αποζημίωση από τον δημοσιογράφο Μαν. Βασιλάκη και από τον αείμνηστο Νικήτα Λιοναράκη, που είχαν, λέει ο Μανδραβέλης, χαρακτηρίσει «εθνικοπαράφρονες» τα μέλη του Δικτύου 21.

Δυστυχώς και ευτυχώς, ο Πάσχος Μανδραβέλης θυμάται λάθος και μπλέκει δύο ξεχωριστές υποθέσεις. Δυστυχώς, επειδή η στήλη του έχει μεγάλη αναγνωσιμότητα, οπότε το λάθος θα διαιωνιστεί. Ευτυχώς, επειδή μου δίνει την ευκαιρία να διορθώσω το λάθος και ταυτόχρονα να αναστήσω ένα παλιό μου άρθρο, που δημοσίευσα στον ιστότοπό μου την ανέμελη εκείνη εποχή που δεν είχα ιστολόγιο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ελευθερία του λόγου, Ιστορίες λέξεων, Λεξικογραφικά, Πρόσφατη ιστορία, Πολιτική | Με ετικέτα: , , , , , , , , , , , | 72 Σχόλια »

Πρωτοχρονιάτικο, ένας μποναμάς του Κώστα Βάρναλη

Posted by sarant στο 2 Ιανουαρίου, 2011

Δεύτερη μέρα του χρόνου σήμερα και καθώς το γιορταστικό χουζούρι διαρκεί ακόμα, είπα να ανεβάσω και να σχολιάσω ένα διπλά επίκαιρο ποίημα του Κώστα Βάρναλη. Διπλά επίκαιρο αφενός επειδή είναι γνωστό με τον τίτλο «Πρωτοχρονιάτικο» και αναφέρεται σε ένα πρωτοχρονιάτικο γεγονός και αφετέρου επειδή πρόσφατα ξανασυζητήθηκε με αφορμή το φυλλάδιο που κυκλοφόρησε η εκκλησία της Ελλάδος. Για παράδειγμα, σε άρθρο στο Ποντίκι παρατίθεται το ποίημα του Βάρναλη και  επισημαίνεται:

Και πόσο επίκαιρη μοιάζει εκείνη η σαρκαστική «σταυροβελονιά» του Βάρναλη, ο οποίος τον δικό του καιρό, το 1931, όταν η Ιερά Σύνοδος από τη μια αφόριζε τους «μαλλιαρούς αναρχοκομμουνιστές» και από την άλλη, κατά τη διάρκεια της τότε μεγάλης καπιταλιστικής κρίσης, κήρυττε «εγκράτεια», έγραφε… Αλλά και κάποιοι φίλοι του ΚΚΕ χρησιμοποίησαν στίχους από το ποίημα του Βάρναλη σε ένα βιντεάκι στο οποίο επικρίνουν τη στάση της ιεραρχίας τηε εκκλησίας.

http://www.youtube.com/watch?v=VqHKXiNISvI

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βάρναλης, Εκκλησία, Ελευθερία του λόγου, Πρόσφατη ιστορία, Ποίηση | Με ετικέτα: , , , , | 60 Σχόλια »

Η Wikileaks και η δημοκρατία

Posted by sarant στο 10 Δεκεμβρίου, 2010

Σύμφωνα με ένα ρητό που αποδίδεται στον Λένιν, «οι καπιταλιστες θα μας πουλήσουν το σκοινί για να τους κρεμάσουμε». Φαίνεται πως τα πράγματα δεν είναι πια έτσι, διότι στην περίπτωση του Τζούλιαν Ασάντζ και της Wikileaks βλέπουμε μεγάλες και γνωστές επιχειρήσεις, τη μια μετά την άλλη, να αρνούνται να πουλήσουν τις υπηρεσίες τους, και μάλιστα ενώ ακόμα δεν έχει απαγγελθεί επισήμως καμιά κατηγορία εναντίον της οργάνωσης ή του επικεφαλής της. Αυτή η εξωθεσμική προσπάθεια φίμωσης μου φαίνεται πως είναι απειλή για τη δημοκρατία και την ελευθερία του λόγου, ανεξάρτητα από τη γνώμη που έχει κανείς για την οργάνωση Wikileaks και τον Ασάντζ.

Και φυσικά, για να μην υπάρχουν αυταπάτες, την ίδια συμπεριφορά έδειξαν εταιρείες τόσο της παλιάς οικονομίας, όπως οι ελβετικές τράπεζες που πάγωσαν τους λογαριασμούς του Ασάντζ ή οι εταιρείες πιστωτικών καρτών, όσο και επιχειρήσεις της νέας οικονομίας, του κυβερνοχώρου, του Διαδικτύου, όπως οι αμερικανοί πάροχοι υπηρεσιών διαδικτύου, το PayPal ή η Amazon.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Ελευθερία του λόγου | Με ετικέτα: , , | 89 Σχόλια »

Το κτήνος είναι και κωφόν

Posted by sarant στο 17 Οκτωβρίου, 2010

Τις Κυριακές συνηθίζω να βάζω θέματα λογοτεχνικά, οπότε τέτοιο σκέφτηκα και για σήμερα. Από μιαν άποψη πρόκειται για ξαναζεσταμένο φαγητό, αφού το άρθρο βασίζεται σε κείμενο που έχω ανεβάσει στον ιστότοπό μου, υπάρχει όμως κι ένα καινούργιο στοιχείο.

Στα χαρτιά του Βάρναλη βρέθηκε και ένα αντίτυπο από την πρώτη έκδοση του Φωτός που καίει, όπως το είχε δώσει στον πρωθυπουργό Μιχαλακόπουλο κάποιος καλοθελητής, γεμάτο υποτιμητικά και δήθεν αγανακτισμένα σχόλια, για να τιμωρήσει τον Βάρναλη. Ο Γ. Κατσίμπαλης, συγγενής του πρωθυπουργού, συνηγόρησε υπέρ του Βάρναλη, κι ο Μιχαλακόπουλος του έδωσε το επίμαχο αντίτυπο, κι αυτός το χάρισε στον Βάρναλη. Αριστερά βλέπετε φωτογραφία του εξωφύλλου, με τα χειρόγραφα σχόλια του εθνικόφρονα ρουφιάνου, όπως δημοσιεύεται στην τελευταία (2003) έκδοση του Φωτός που καίει από τον Κέδρο σε υποδειγματική επιμέλεια Γιάννη Δάλλα.

Όπως ξέρουν όσοι ασχολούνται με τον Βάρναλη, ο ποιητής κυκλοφόρησε το Φως που καίει σε πρώτη έκδοση στην Αλεξάνδρεια το 1922 , με το ψευδώνυμο Δήμος Τανάλιας. Το ψευδώνυμο το χρησιμοποίησε επειδή ήταν δημόσιος υπάλληλος, καθηγητής στη Μέση Εκπαίδευση, ήταν όμως φύλλο συκής, αφού όλοι ήξεραν τον πραγματικό συγγραφέα.

Το Φως που καίει συζητήθηκε εκτενώς από την κριτική. Ξαφνικά,  όπως συχνά συμβαίνει, χωρίς προφανή λόγο, τρία χρόνια μετά την κυκλοφορία του, ξεκίνησε από την εφημ. Εστία και εξαπλώθηκε μια εκστρατεία που επιδίωκε να τιμωρηθεί ο Βάρναλης επειδή, όντας εκπαιδευτικός, έγραφε κατά της Πατρίδας και της Θρησκείας.

Πράγματι, το αρμόδιο πειθαρχικό συμβούλιο τιμώρησε τον Βάρναλη με εξάμηνη παύση. Στη συζήτηση που έγινε στη Βουλή, κάποιοι βουλευτές ζήτησαν την οριστική του απόλυση, αλλά ο πρωθυπουργός Αλ Ανδρ. Μιχαλακόπουλος δήλωσε αναρμόδιος για το θέμα αφού το αρμόδιο συμβούλιο επέβαλε μόνο την ποινή της εξάμηνης παύσης. Ταυτόχρονα, κυκλοφόρησε κείμενο διαμαρτυρίας για την τιμωρία του Βάρναλη -ή μάλλον δύο κείμενα, ένα στην Αθήνα (που το υπόγραφαν και πολιτικοί, π.χ. ο Γ. Παπανδρέου – μπορείτε να το δείτε εδώ) και ένα στην Αλεξάνδρεια (με την υπογραφή και του Καβάφη). Τελικά όμως, πριν εκπνεύσει η ποινή της εξάμηνης παύσης είχε κηρυχθεί η δικτατορία του Πάγκαλου, η οποία και απέλυσε οριστικά τον ποιητή.

Αργότερα, ο Βάρναλης έκανε νέα έκδοση του ποιήματός του, την οποία υπογράφει με το όνομά του. Είναι αυτή που κυκλοφορεί σήμερα. Η δεύτερη έκδοση διαφέρει ριζικά από την πρώτη, σε σημείο που δεν θα ήταν άστοχο να μιλήσουμε για δυο διαφορετικά έργα. Για να πάρετε μια γεύση από την πρώτη έκδοση, παραθέτω στον ιστότοπό μου το τρίτο μέρος από το Φως που καίει του Δήμου Τανάλια, που τόσο ερέθισε τους συντηρητικούς το 1925. Στο Φως που καίει του Κ. Βάρναλη ο ελεύθερος στίχος έχει μετατραπεί σε ρίμα και μέτρο και απουσιάζει η περίφημη «Καταδίκη των ποιητών» (το τελευταίο κομμάτι).

Ας γυρίσουμε στο εξώφυλλο και στις σημειώσεις του εθνικόφρονα ρουφιάνου. Επειδή μπορεί να μη διαβάζονται καλά, τα χειρόγραφα σχόλια λένε τα εξής:

Βάρναλης, καθηγητής εις την Παιδαγωγικήν Ακαδημίαν, δηλαδή την αυθαίρετον Σχολήν του Γληνού.

Εάν επιθυμείτε και έχετε καιρόν αναγνώσατέ το όλον, αλλά πάντως αναγνώσατε τας σελίδας 40 (τελευταίον στίχον) 53 όπου υβρίζει την Παναγίαν, τέλος δε από της σελίδος 61 μέχρι τέλους.

Το κτήνος αυτό είναι Βουλγαρικόν. Είναι και κωφόν. Εν τούτοις, επειδή είναι μαλλιαρόν, εν γνώσει των πίστεών του, το απέστειλαν δις ή τρις υπότροφον!

Ο Βάρναλης ήταν πράγματι βαρήκοος, ενώ ο χαρακτηρισμός Βουλγαρικόν κτήνος μάλλον εννοεί το ότι ο Βάρναλης είχε γεννηθεί στην Ανατολική Ρωμυλία (και όχι ότι ήταν αριστερός μια και το 1925 δεν αποκαλούσαν Βούλγαρους τους κομμουνιστές). Για τον υπερσυντηρητικό, βλέπετε, η αναπηρία είναι ένδειξη ότι κάποιο αμάρτημα πρέπει να έκανε ο ανάπηρος (ή οι γονείς του) για να τιμωρηθεί από τον πάνσοφο Θεό. Και, παρόλο που η εθνικοφροσύνη έσκιζε τα ρούχα της, υποτίθεται, για τον εκτός συνόρων ελληνισμό, δεν έπαυε να αποκαλεί Βούλγαρους τους ομογενείς από τη Ρωμυλία.

Ως πρόσφατα, δεν ήξερα ποιος ήταν ο εθνικόφρων ρουφιάνος, που δεν κατονομάζεται στην έκδοση του Κέδρου. Ξεφυλλίζοντας όμως παλιές εφημερίδες, και ως συνήθως άλλο πράγμα ψάχνοντας, έπεσα πάνω σε ένα ρεπορτάζ του νεαρού τότε Φώντα Λάδη, στην Αυγή του 1965, από μια εκδήλωση τιμητική για τον Βάρναλη, που τότε είχε περάσει τα ογδόντα, και στην οποία εκτέθηκαν και διάφορα ενθύμια που είχε στα χαρτιά του ο ποιητής, μεταξύ των οποίων και το επίμαχο αντίτυπο. Στην Αυγή ο Βάρναλης είχε αναφέρει ότι ο ρουφιάνος ήταν ο Ευστράτιος Κουλουμβάκης (1872-1958), βουλευτής Οιτύλου που έκανε και υπουργός. Υπερσυντηρητικός και αντιδημοτικιστής, αλλά αντιμοναρχικός, ο Κουλουμβάκης ήταν επιφανές στέλεχος των βενιζελικών κομμάτων -αργότερα επρόκειτο να εξελιχθεί σε κομμουνιστοφάγο και απολογητή των ταγματασφαλιτών. Αυτό είναι και το καινούργιο στοιχείο σε σχέση με την παλιότερη δημοσίευσή μου.

ΥΓ Ο Κουλουμβάκης και δημόσια δεν τσιγκουνευόταν τους χαρακτηρισμούς. Το 1930 έστειλε στο περιοδικό Πειθαρχία, που το εξέδιδε ο φιλελεύθερος δημοσιογράφος Γ. Λύχνος, επιστολή στην οποία μεταξύ άλλων γράφει: Όταν γράφωνται άρθρα διακηρύττοντα ως ηθικότητα την επίβασιν πάντων επί πασών, δηλαδή την κατάλυσιν της οικογενείας, πηγής πασών των αρετών, εν αγνοία ότι η ρύθμισις της ισχυροτάτης γενετησίου ορμής είνε η πασών μεγίστη εις πολιτισμόν πρόοδος του ανθρώπου, όταν γράφωνται άρθρα, εν αγνοία στοιχειωδών της επιστήμης και της ιστορίας δογμάτων, σαρκάζοντα πάσαν περί έθνους αντίληψιν και καταλύοντα πάσαν πατριωτικήν αφοσίωσιν … όταν αχαλίνωτοι εις τας στήλας σας οργιάζουν ο Καρζής, ο Σερούιος, ο Λαπαθιώτης, ανθρώπινα ομοιώματα, μωρότατοι, αμαθέστατοι, αναρχικώτατοι, δύνασθε, εάν θέλετε, να με πληροφορήσετε, πόθεν έρχεσθε και πού πηγαίνετε;

Ο Ν. Λαπαθιώτης στη δική του απάντηση, αρκέστηκε να σχολιάσει: Αλήθεια τι γυρεύει αυτό το φάντασμα του παρελθόντος αναμεταξύ μας; Υπάρχει ακόμα; Κι’ εγώ, που δεν πίστευα ποτέ μου στους βρυκόλακες…


Posted in Ελευθερία του λόγου, Μικροφιλολογικά, Πρόσφατη ιστορία, Ποίηση | Με ετικέτα: , , , , , , , | 36 Σχόλια »