Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘Ελληνοβαρεμένοι’ Category

Καταραμένε Ελληνα(ρα)! (συνεργασία του Κώστα)

Posted by sarant στο 7 Ιουνίου, 2018

Το σημερινό άρθρο είναι συνεργασία του φίλου μας του Κώστα, που παλιότερα σχολίαζε συχνά στο ιστολόγιο αλλά τελευταία σπανίως σχολιάζει. Ο Κώστας, δεινός γερμανομαθής, ανασκευάζει στο σημερινό άρθρο ένα «αποποίημα» του Σίλερ, δηλαδή ένα ποίημα που αποδίδεται στον Σίλερ από ελληνοκεντρικούς κύκλους και που κυκλοφορεί πολύ στο ελληνόφωνο διαδίκτυο, αλλά στην πραγματικότητα δεν είναι δικό του και είναι μάλλον κατασκευασμένο από γερμανομαθή Έλληνα.

Χαίρομαι πολύ όταν παίρνω έτοιμες αξιόλογες συνεργασίες, και ασφαλώς τέτοιο είναι το άρθρο του Κώστα -που μου το έστειλε έτοιμο και μορφοποιημένο. Ο Κώστας δεν αρκείται στο να διαπιστώσει ότι το δήθεν ποίημα του Σίλερ δεν είναι δικό του επειδή δεν περιέχεται στα Άπαντά του -αναλύει εξαντλητικά το κείμενο, σχεδόν σαν ντετέκτιβ, και αποδεικνύει για ποιον λόγο δεν θα μπορούσε να είναι δικό του.

Δεν έχω να προσθέσω τίποτε άλλο, δίνω τον λόγο στον Κώστα και στον ψευδοΣίλερ.

Τον «Καταραμένο Έλληνα», γερμανιστί «Verdammter Grieche» (ή κατά άλλην εκδοχή: «Verfluchter Grieche»), λίγο πολύ όλοι τον γνωρίζουμε· πρόκειται για ένα ποιητικό κείμενο σε ελεύθερο στίχο, που κυκλοφορεί τουλάχιστον από το 2011 στο Διαδίκτυο και αποδίδεται στον μεγάλο Γερμανό ποιητή και συγγραφέα Φρίντριχ Σίλερ.

Το μεταφέρω αυτούσιο, όπως παρατίθεται στην παλαιότερη εκδοχή που μπόρεσα να εντοπίσω[1], μαζί με την αντίστοιχη μετάφραση που συνήθως το συνοδεύει:

Verdammter Grieche Καταραμένε Έλληνα,
Wohin ich mein Denken drehe, όπου να γυρίσω τη σκέψη μου,
wohin ich meine Seele wende όπου και να στρέψω τη ψυχή μου,
sehe ich dich, finde ich dich μπροστά μου σε βρίσκω!
sehne ich mich nach Kunst, Poesie, Theater, Architektur, Αν τέχνη λαχταρώ, ποίηση, θέατρο, αρχιτεκτονική,
bist du davor, erster, unübertroffen. εσύ μπροστά μου, πρώτος και αξεπέραστος…
Suche ich nach Wissenschaft, Mathematik, Philosophie, Medizin, Αν επιστήμη αναζητώ, μαθηματικά, φιλοσοφία, ιατρική,
bist du führend und unüberwindbar. κορυφαίος και ανυπέρβλητος…
Durste ich nach demokratie, Fairness und Gleichheit, Αν για δημοκρατία διψώ, ισονομία και ισότητα,
bist du vor mir, unachahmbar konkurrenzlos. εσύ ξανά μπροστά μου, ασυναγώνιστος και ανεπισκίαστος.
Verfluchter Grieche … Verfluchtes Wissen Καταραμένε Έλληνα… Καταραμένη γνώση.
Warum soll ich dich Berühren? Γιατί να σε αγγίξω;
Um zu spüren, wie klein ich bin, unwichtig, unbedeutend? Για να αισθανθώ πόσο μικρός είμαι, ασήμαντος, μηδαμινός;
Warum lassen Sie mich nicht in mein Elend und in meine Sorglosigkeit? Γιατί δεν με αφήνετε στη δύστυχη ανεμελιά μου;

Πηγή: lexilogia

Το ποίημα διανθίζεται δε συχνά από ένα παρόμοια διατυπωμένο τσιτάτο, απόφθεγμα κι αυτό, υποτίθεται, του Σίλερ:

Καταραμένε Έλληνα, τα βρήκες όλα, φιλοσοφία, γεωμετρία, φυσική, αστρονομία, τίποτα δεν άφησες για εμάς!

Η αυθεντικότητα του «Καταραμένου Έλληνα» ως έργου του Σίλερ δεν άργησε να αποτελέσει αντικείμενο αμφισβήτησης[2]. Ο λόγος εύλογος: το κείμενο εμφανίζεται σχεδόν μόνο στο ελληνόφωνο Διαδίκτυο, ενώ στις ελάχιστες περιπτώσεις ξενόγλωσσου ιστοχώρου οι συγγραφείς, όπως μαρτυρούν τα στοιχεία τους, είναι Έλληνες ή συνδέονται, εν πάση περιπτώσει, με το ελληνικό πολιτισμικό περιβάλλον. Το «Verdammter Grieche», πάντως, όπως μπορεί να διαπιστώσει κανείς ανατρέχοντας στην εργογραφία του ποιητή, δεν περιλαμβάνεται σε καμία γνωστή συλλογή, σε καμία βιβλιογραφική αναφορά, σε καμία άμεση ή έμμεση πηγή· ούτε ως τίτλος ούτε κατά το περιεχόμενο[3]. Είναι απλά ανύπαρκτο. Δεν υπάρχει. Κυριολεκτικά. Κάτι που νομοτελειακά συμπαρασύρει στην ανυπαρξία και το έτερο κατασκεύασμα: το υποτιθέμενο απόφθεγμα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Γερμανία, Ελληνοβαρεμένοι, Μύθοι, Πατριδογνωσία, Ποίηση, Το είπε/δεν το είπε | Με ετικέτα: , , | 172 Σχόλια »

Ο ρέκτης δεν χαϊδεύει

Posted by sarant στο 9 Μαρτίου, 2018

Πριν από λίγο καιρό είχαμε συζητήσει στο ιστολογιο τη λέξη «ρέκτης», που την ειχε χρησιμοποιησει σε αγόρευσή του στη Βουλή ο Ευάγγ. Βενιζέλος κατα τρόπο που δεν αποτυπώνεται και τόσο στα λεξικά, αλλά κατοχυρώνεται στη χρήση. Σύμφωνα με τα λεξικά, ρέκτης είναι ο δραστήριος, ο ενεργητικός άνθρωπος -είναι λέξη λόγια, που η ετυμολογία της (που θα τη δούμε πιο κατω) κάθε αλλο παρά σαφής είναι, κι έτσι πολλοι την έχουν παρασυνδέσει με το ορέγομαι (με το οποίο δεν συνδέεται κανονικά) και τη χρησιμοποιούν με τη σημασία «οπαδος, γνώστης, φίλος» ακολουθούμενη με γενικη, π.χ. ρέκτης του κρασιού, ρέκτης του Σαίξπηρ, ρέκτες των θεωριών συνωμοσίας, ρέκτης της νομικής επιστήμης -αυτό ειχε πει και ο Βενιζελος. Τα νεότερα λεξικά περιλαμβάνουν και τέτοιες φράσεις, οπότε η επέκταση αυτή της σημασίας είναι απολύτως αποδεκτή.

Μερικές μέρες αργότερα, εμφανίστηκε στο ιστολόγιο ένα σχόλιο που φέρεται να υπογράφεται απο τον δημοσιογράφο κ. Κώστα Δούκα, του οποίου τα σεμινάρια στην ΕΣΗΕΑ είχα επικρίνει σε σχετικά πρόσφατο άρθρο. Χρησιμοποιώ αυτή την προσεκτική διατύπωση επειδή κάποια στοιχεία μας έκαναν να υποψιαστούμε, εννοώ εμένα και πολλούς άλλους σχολιαστές, ότι στην πραγματικότητα συντάκτης του σχολίου μπορει να είναι ο καλικάντζαρος του ιστολογίου, ένας παλαιός σχολιαστής που έχει αποκλειστεί από το ιστολόγιο και που αλλάζει προσωπεία συχνότερα από πουκάμισα προσπαθώντας να σχολιάσει ξανά.

Ωστόσο, αυτό δεν ενδιαφέρει. Είτε αυθεντικό το σχόλιο είτε όχι, περιέχει μια ετυμολογική πρόταση την οποία πράγματι έχει διατυπώσει ενυπόγραφα σε άλλο αρθρο του ο κ. Δουκας και που έχουν υποστηρίξει κι άλλοι ελληνοκεντρικοί ερευνητές (ανοίξτε το τσουβάλι με τα εισαγωγικά και βάζετε αβέρτα) οπότε δεν είναι άσκοπο να απαντήσω στην άποψη χωρίς να με ενδιαφέρει από πού εκπορεύεται. Στο εξης, θεωρώ ότι το σχόλιο πραγματι γράφτηκε από τον κ. Κώστα Δούκα.

Όπως λέει ο κ. Δούκας:

Έμαθα ότι οι σχολιαστές του πράγματι ενδιαφέροντος ιστολογίου σας σάς αποκαλούν «ρέκτη» και συχνά διερωτώνται τί σημαίνει η αρχαιότατη αυτή ελληνική λέξη. Επιτρέψτε μου να σάς αποστείλω την ετυμολόγησή της (προϊόν πολυετούς προσωπικής ερεύνης), την οποία εδίδαξα σήμερα το πρωΐ στο σεμινάριο της ΕΣΗΕΑ. Θα ήθελα να σάς ερωτήσω σε ποιό ακριβώς σημείο διαφωνείτε ή εντοπίζετε παρετυμολόγηση, ώστε να σάς απαντήσω καταλλήλως, μέσω των πηγών

Η πρόταση του κ. Δούκα είναι η εξής:

Tην έχω βάλει σε εικόνα, όπως μας την έστειλε ο κ. Δούκας, αλλά εχει κάμποσα λαθάκια στο τέλος, στις ξένες λέξεις. Πάντως, την ίδια ετυμολογική πρόταση εχει διατυπωσει ο κ. Δούκας και σε δημοσιευμένο άρθρο του, και το σχετικό απόσπασμα το μεταφέρω εδώ για λόγους πληρότητας:

Ὁ Ὃμηρος λέει «καταρρέζω». Εἶναι σύνθετη λέξη, ἀπό τήν πρόθεση «κατά» καί τό ρῆμα «ρέζω»=πράττω. Σήμερα λέμε ὃτι ὁ δεῖνα εἶναι ρέκτης, δηλαδή πράκτης.
Τό «καταρρέζω» σημαίνει στήν κυριολεξία «πράττω κάτι πρός τά κάτω», ἢτοι θωπεύω, χαϊδεύω, διότι θωπεύουμε ἐκ τῶν ἂνω πρός τά κάτω καί ὂχι ἀντιστρόφως. Χάριν τοῦ μέτρου ὁ Ὃμηρος ἀφαιρεῖ καί ἐδῶ μία συλλαβή, καί τό «καταρρέζω» γίνεται «καρρέζω».

Καί πῶς λένε οἱ Γάλλοι τό «θωπεύω»;
Caresser.
Πῶς λένε οἱ Ἂγγλοι τό «σέ φροντίζω», «σ᾽ ἀγαπῶ»;
I care you.
Πῶς λένε οἱ Ἰταλοί τό «ἀγάπη μου»;
Cara mia. Καί τό πολυαγαπημένε carissimo.
Κατά τά ἂλλα ὁμιλοῦν τήν μητρική τους γλῶσσα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γκας Πορτοκάλος, Γλωσσικά δάνεια, Γλωσσικοί μύθοι, Ετυμολογικά, Ελληνοβαρεμένοι | Με ετικέτα: , , , | 171 Σχόλια »

Τα έπη των Αριμασπών – 11 (Δημήτρης Σαραντάκος)

Posted by sarant στο 27 Σεπτεμβρίου, 2016

Εδώ και λίγο καιρό άρχισα να δημοσιεύω, σε συνέχειες, το μυθιστόρημα του αλησμόνητου πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, «Τα έπη των Αριμασπών» (2004). Η σημερινή συνέχεια είναι η δέκατη. Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Μέχρι το τέλος του μήνα θα δημοσιεύουμε συνέχειες κάθε Τρίτη, μετά μάλλον θα επιστρέψουμε σε δεκαπενθήμερη συχνότητα.

Ο αφηγητής, ο Νίκος, σε μια σύσκεψη στο γραφείο του μεγαλοεκδότη Βελή, αναγνωρίζει στο πρόσωπο ενός νεοφερμένου συνεργάτη τον παλιό του φίλο Χρήστο, συναγωνιστή του από την ΕΠΟΝ και αναλαμβάνει να συνεργαστεί μαζί του για την έκδοση ενός τόμου. Ο Χρήστος κάνει λόγο για τον Αριστέα τον Προκοννήσιο και το χαμένο έργο του Αριμάσπεια έπη και αποκαλύπτει ότι έχει στα χέρια του την αραβική μετάφραση των Επών αλλά ότι σκοπεύει να την πουλήσει ακριβά. Στην ομάδα τους προστίθεται και ένας τρίτος, ο πολιτικός μηχανικός Δημήτρης Γερμιώτης.

Η σημερινή συνέχεια είναι η πρώτη του τέταρτου κεφαλαίου που έχει τον τίτλο Η εξαφάνιση. Ποιος εξαφανίστηκε θα το μάθετε αμέσως, αν και η καθαυτό εξαφάνιση θα γίνει σε επόμενη συνέχεια. Σαν παρένθεση έχουμε στη σημερινή συνέχεια και μερικά ευτράπελα πορτοκαλιστών, που τα έχουμε κι άλλη φορά αναφέρει στο ιστολόγιο

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4

Η ΕΞΑΦΑΝΙΣΗ

mimis_jpeg_χχsmallΗ ανάγνωση της συνέχειας των Επών όμως, δεν έγινε ούτε την άλλη βδομάδα, ούτε την μεθεπόμενη, ούτε καν τον άλλο μήνα. Ο Χρήστος βρέθηκε ξαφνικά να είναι  εξαιρετικά πολυάσχολος. Ερχόταν όπως πάντα, στην ώρα του, στα γραφεία της Εγκυκλοπαίδειας, δούλευε όπως πάντα χωρίς να περισπάται σε κουβέντες με το προσωπικό και, όταν τέλειωνε το ωράριό του, έφευγε βιαστικά. Στις απόπειρες μας να τον δεσμεύσουμε να μας διαβάσει τη συνέχεια, ξεγλιστρούσε.

“Εντάξει βρε παιδιά, έτοιμη την έχω τη συνέχεια, αλλά πνίγομαι αυτόν τον καιρό”

Μια δυο φορές πήγε στο γραφείο του Βελή και κλείστηκε μαζί του με τις ώρες. Άλλοτε πάλι είχε πολλές κατ’ ιδίαν συζητήσεις με τον κύριο Αντωνάκη, όσες φορές ο συγγραφέας της παράλληλης ιστορίας ερχόταν να μας φέρει συνεργασία. Μια δυο φορές μάλιστα τους είδα να φεύγουν μαζί πιασμένοι από το μπράτσο. Δεχόταν επίσης πολλά τηλεφωνήματα. Κάθε τόσο η Άννα, το κορίτσι της γραμματείας, του χτυπούσε το τζάμι του χωρίσματος

“Κύριε Χρήστο, τηλέφωνο”

κι αυτός πήγαινε και τηλεφωνούσε αρκετήν ώρα πολύ χαμηλόφωνα.

Μια μέρα, που ο Χρήστος έλειπε,  με φώναξε ο Βελής στο γραφείο του

“Τι είναι αυτή η υπόθεση με τα Αριμάσπεια Επη; Μου φαίνεται πως είσαι ενήμερος ή κάνω λάθος;” και με κοίταξε καλά καλά.

Δεν του έκρυψα τίποτα. Του είπα πως ο Χρήστος ισχυρίζεται πως κατέχει το αραβικό χειρόγραφο των Επών, πως μας έχει διαβάσει ένα μέρος της μετάφρασης που έχει κάνει και πως ήθελα να ακούσω ακόμη περισσότερα για να σχηματίσω γνώμη. Αν δηλαδή είναι κάτι σοβαρό που να αξίζει να δημοσιευτεί.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δημήτρης Σαραντάκος, Ελληνοβαρεμένοι, Μυθιστόρημα | Με ετικέτα: | 85 Σχόλια »

Αυτό δεν το είπε ο Κικέρωνας!

Posted by sarant στο 26 Δεκέμβριος, 2013

Χρονιάρα μέρα σήμερα, θα μπορούσαμε να μη βάλουμε άρθρο και να βυθιστούμε στο εορταστικό ραστόνι, ας ανεβάσω λοιπόν κάτι μικρό, που επιπλέον αφορά ένα από τ’ αγαπημένα θέματα του ιστολογίου, δηλαδή τα αποφεύγματα, όπως έχει ονομάσει ο φίλος Νίκος Λίγγρης τα αποφθέγματα που αποδίδονται σε κάποιον μεγάλον άνδρα ο οποίος όμως ποτέ δεν είπε ή δεν έγραψε τέτοια λόγια. Όπως έχω ξαναγράψει σε ένα προηγούμενο άρθρο για τέτοια αποφεύγματα, κάποια από αυτά τα ψευδορητά είναι απολύτως εδραιωμένα: αμέτρητες φορές έχουμε ακούσει για “τη φράση του Βολταίρου Διαφωνώ με όσα λες αλλά θα υπερασπιστώ μέχρι θανάτου το δικαίωμά σου να το λες, αλλά όπως φαίνεται ο Βολταίρος ποτέ δεν είπε ή δεν έγραψε κάτι τέτοιο (το θέμα αξίζει ειδικό άρθρο, ίσως, οπότε δεν προχωρώ σε λεπτομέρειες).

Στο ιστολόγιο έχουμε επανειλημμένα ασχοληθεί με αποφεύγματα, μερικά πολύ διάσημα (όπως η δήθεν δήλωση Κίσινγκερ για τους δυσκολοκυβέρνητους Έλληνες ή το δήθεν ρητό του Ισοκράτη για τη δημοκρατία μας που αυτοκαταστρέφεται). Ένα άλλο χαρακτηριστικό παράδειγμα αποφεύγματος είναι η δήθεν ρήση του Πολύβιου “Εν καιροίς χαλεποίς μέμνησο της γλώσσης” που, παρά τα όσα ισχυρίζεται ο κ. Μπελλές που αρέσκεται να την προσθέτει στα άρθρα που γράφει, δεν γράφτηκε ποτέ ούτε απο τον Πολύβιο ούτε από κανέναν άλλον. Το καλό είναι πως όταν έχεις αρχαίο ρητό στο πρωτότυπο, είναι πολύ εύκολο να επαληθεύσεις αν όντως εμφανίζεται στην αρχαία ελληνική γραμματεία, χάρη σε μια αναζήτηση στο γνωστό TLG.

Σήμερα θα δούμε ένα άλλο αρχαίο ρητό, που κυκλοφορεί αρκετά σε ελληναράδικους ιστότοπους -αρχαίο, αλλά όχι ελληνικό, παρά λατινικό, έστω κι αν αποδίδεται στον ελληνομαθέστερο ίσως από τους μεγάλους λογίους της Ρώμης, αυτόν που μπόλιασε με αρκετούς ελληνισμούς τη λατινική γλώσσα και που μάλλον έπλασε τη λέξη graeculus/γραικύλος (και γι’ αυτήν χρωστάω άρθρο), τον Μάρκο Τούλιο Κικέρωνα, τον δοξασμένο Ρεβίθη της αρχαίας Ρώμης.

Το ρητό αυτό είναι το Nihil Graeciae humanum, nihil sanctum, το οποίο, σύμφωνα με δεκάδες και δεκάδες άρθρα σε ιστολόγια, υποτίθεται πως το είπε ο Κικέρωνας και το οποίο υποτίθεται ότι σημαίνει «τίποτα δεν είναι πιο ανθρώπινο από την Ελλάδα, τίποτα πιο ιερό».

Για να πω την αλήθεια, το ρητό (ή, όπως θα δείτε, το ψευτορητό) αυτό το αγνοούσα. Πρόσφατα όμως, κάποιοι φίλοι στο Φέισμπουκ, που έχουν ιδρύσει μια ομάδα που σχολιάζει ειρωνικά τους ελληναράδικους, γλωσσικούς κυρίως, μύθους, μου υπέδειξαν ένα άρθρο το οποίο χρησιμοποιούσε ως μότο αυτό το απόφευγμα του Κικέρωνα. Το άρθρο, από έναν κοζανίτικο ιστότοπο, το υπογράφει η φιλόλογος κυρία Μαργαρίτα Παπασυννεφάκη, και το περιεχόμενό του δεν θα μας απασχολήσει. Μένουμε στο μότο, που έδωσε και τον ελληνικό τίτλο του άρθρου: Ουδέν από την Ελλάδα ανθρωπινώτερον, ουδέν ιερώτερον.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ελληνοβαρεμένοι, Μύθοι, Το είπε/δεν το είπε | Με ετικέτα: , , | 63 Σχόλια »

Πραξικοπηματικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 28 Σεπτεμβρίου, 2013

Σύμφωνα με την αναγγελία (από το Φέισμπουκ ή από το Τουήτερ, δεν θυμάμαι καλά) της Ένωσης Εφέδρων Καταδρομέων, σήμερα πρόκειται να γίνει ή ίσως έχει ήδη γίνει πραξικόπημα, κι έτσι μετά το πραξικόπημα της πιτζάμας (το 1975) θα έχουμε το πραξικόπημα του πληκτρολογίου. Για όποιον δεν πρόλαβε ή δεν θυμάται τα «σταγονίδια» έχουμε γράψει ένα παλιότερο άρθρο, ενώ δεν είναι άσχετος με το θέμα και ο περίφημος Πρόεδρος Ταμέλης. Αλλά ας προχωρήσουμε στα μεζεδάκια μας.

Διευκρίνιση: Εννοείται πως το άρθρο είχε γραφτεί πριν γίνει γνωστή η σύλληψη του Μιχαλολιάκου, του Κασιδιάρη και των άλλων στελεχών της Χρυσαβγής.

* Ένας φίλος μου που είναι κάπως αυστηρός, μου στέλνει το εξής απόσπασμα από άρθρο του Σκάι (και πολλών άλλων ιστοτόπων, βέβαια, σε σημείο που να μην ξέρεις ποιος αντιγράφει ποιον): Ο κ. Κάουντερ [του κόμματος της κ. Μέρκελ] επανέλαβε την προτίμησή του προς τους Σοσιαλδημοκράτες σε σχέση με τους Πράσινους, επειδή οι πρώτοι διαθέτουν μεγαλύτερη κοινοβουλευτική ομάδα και τα περιεχόμενα τους είναι πιο κοντά σε αυτά των Χριστιανοδημοκρατών. Δεν ξέρω τι ακριβώς εννοεί, μου λέει ο φίλος μου, αλλά το βρίσκω ανατριχιαστικό.

* Λέγαμε στα προηγούμενα μεζεδάκια για τον άτσαλο τίτλο «Πένθος για τον Μπάγεβιτς» και το κακό δευτέρωσε τούτη τη βδομάδα, όπου είχαμε τίτλους όπως «Θρήνος για τον Ατζαγκούν» (αλλά και «Πένθος για Ατζαγκούν», αλλού). Και πάλι, ο παίκτης δεν έπαθε κάτι ο ίδιος, πέθανε όμως ο πατέρας του -πολύ βαρύ χτύπημα για έναν εικοσάχρονο, αλλά οι τίτλοι δεν νομίζω ότι είναι εύστοχοι.

* Κλίνεται το κρεσέντο; Εγώ θα έλεγα ναι, το ίδιο και ο Νίκος Λίγγρης που το επισήμανε στη Λεξιλογία (όπως και άλλα δυο μεζεδάκια που θα δούμε πιο κάτω), όπως και το κοντσέρτο, του κοντσέρτου τα κοντσέρτα, έτσι και το κρεσέντο, του κρεσέντου, τα κρεσέντα, πολύ περισσότερο που η λέξη έχει ξεφύγει από την ειδική ορολογία των φιλόμουσων και έχει πάρει μεταφορικές σημασίες. Ο υλατζής της Καθημερινής (ή ο συντάκτης) προτίμησε να το αφήσει άκλιτο στο άρθρο του Ν. Μαρατζίδη «Η ώρα του κρεσέντο της δημοκρατίας«, επιλογή συζητήσιμη. Αλλά εντελώς αχώνευτο σουσουδισμό βρίσκω τα λατινογραμμένα στην εξής παράγραφο: Αφού η Χ.A. αποφάσισε να εισαγάγει στην πολιτική ζωή μια κακογραμμένη μεσαιωνική Fanfare, τα πράγματα δείχνουν πως έφτασε η ώρα η Δημοκρατία να απαντήσει με ένα εκστατικό Crescendoπου βασικό σκοπό έχουν θαρρώ να μας δείξουν ότι ο συντάκτης ξέρει πώς γράφεται το κρεσέντο στα ξένα (για το Fanfare, τι να πει κανείς -έχασε και την ευκαιρία για παρήχηση με τον χρυσαβγίτικο φανφαρονισμό).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εφημεριδογραφικά, Ελληνοβαρεμένοι, Μύθοι, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά | Με ετικέτα: , , , | 185 Σχόλια »

Η πινακίδα του Δισπηλιού και το άλμα τριπλούν της ελληναράδικης παραγλωσσολογίας

Posted by sarant στο 4 Μαρτίου, 2013

Το σημερινό άρθρο το χρωστάω σε μια καλή φίλη που μου έστειλε εδώ και καιρό ένα δημοσίευμα, το οποίο εκείνες τις μέρες αναδημοσιευόταν σε πάμπολλα ιστολόγια, με τον εντυπωσιακό τίτλο «Γραπτό κείμενο 7270 ετών που βρέθηκε στην Καστοριά ανατρέπει τα ιστορικά κατεστημένα» και υπότιτλο «Ανατινάσσεται ο μύθος περί φοινικικού αλφαβήτου». Επειδή το ανοητούργημα αυτό κάνει κύκλους εδώ και καιρό στο Διαδίκτυο και το είχαμε ήδη συζητήσει σε μια ιντερνετική παρέα στα τέλη Νοεμβρίου, λογάριαζα ήδη να γράψω κάτι και έτσι υποσχέθηκα στη φίλη μου, οπότε σήμερα εκπληρώνω την υπόσχεση. Εντωμεταξύ, το ανόητο άρθρο συνεχίζει το ταξίδι του στο ελληνόφωνο Διαδίκτυο, οπότε μπορείτε να το δείτε εδώ σε μια φρέσκια αναδημοσίευση -προσέξτε όμως πώς θα ανοίξετε το λινκ, διότι καθώς «ανατινάσσεται» ο μύθος υπάρχει φόβος να σας χτυπήσουν τα θραύσματα. Εγώ ζήτησα τη βοήθεια πυροτεχνουργού.

pinakidaΤο «γραπτό κείμενο» για το οποίο γίνεται λόγος είναι η περίφημη «πινακίδα του Δισπηλιού», η οποία ήρθε στο φως το 1993 στον λιμναίο οικισμό στο Δισπηλιό της Καστοριάς, στις ανασκαφές που διεύθυνε ο αρχαιολόγος και καθηγητής προϊστορικής αρχαιολογίας του ΑΠΘ Γιώργος Χουρμουζιάδης (επίσης βουλευτής του ΚΚΕ για δύο περιόδους). Πάνω στην πινακίδα αυτή, που χρονολογήθηκε με άνθρακα 14 στο 5260 π.Χ., φαίνονται χαράγματα, τα οποία, κατά τον καθηγητή Χουρμουζιάδη, αποτελούν «γραπτό κώδικα επικοινωνίας», «μια προσπάθεια επικοινωνίας του νεολιθικού ανθρώπου που ελπίζουμε κάποτε να ερμηνεύσουμε» (συνέντευξη στη Χαρά Κιοσσέ, στο Βήμα, 1.8.1999, την έχω ανεβάσει εδώ γιατί δεν υπάρχει πλέον ονλάιν).

Η πινακίδα ήταν ξύλινη και το ξύλο είναι κατεξοχήν φθαρτό υλικό. Αν διατηρήθηκε τόσες χιλιάδες χρόνια, αυτό οφείλεται στο ότι ήταν χωμένη μέσα στη λάσπη της λίμνης, υπό αναερόβιες συνθήκες. Όπως έχει συμβεί με πάρα πολλά παρόμοια ευρήματα, μόλις εκτέθηκε σε περιβάλλον πλούσιο σε οξυγόνο, υπέστη φθορές. Η πινακίδα βρίσκεται λοιπόν υπό συντήρηση και δεν έχει «δημοσιευτεί» όπως νομίζω ότι είναι η αρχαιολογική ορολογία. Ωστόσο, έχουμε φωτογραφία της, σαν κι αυτήν που βλέπετε αριστερά, και που την έχω πάρει από άρθρο του φίλου Χ. Μαραβέλια στον Πολίτη (Οκτώβριος 2006), ο οποίος την είχε πάρει από το βιβλίο Δισπηλιό: 7500 χρόνια μετά (University Studio Press, 2002) που έχει εκδοθεί με επιμέλεια του Γ. Χουρμουζιάδη.

(Παραθέτω αυτή τη φωτογραφία γιατί μου φαίνεται πιο ευκρινής. Δείτε και εδώ, μια άλλη λήψη).

220px-Dispilio_tablet_textΗ ανακοίνωση για την εύρεση της «πινακίδας» έγινε τον Φεβρουάριο του 1994, σε αρχαιολογικό συνέδριο αφιερωμένο στο ανασκαφικό έργο στη Β. Ελλάδα. Τότε, ο Γ. Χουρμουζιάδης παρουσίασε και οκτώ από τα σύμβολα που διέκρινε πάνω στην πινακίδα. (Έχω ανεβάσει εδώ το σχετικό ρεπορτάζ από τα Νέα, 15.2.1994). Ακολούθησε ένα πρώτο βιβλίο του (Το Δισπηλιό Καστοριάς – ένας λιμναίος προϊστορικός οικισμός, 1996), όπου παρατίθενται 11 σήματα από την πινακίδα, σε αντιπαραβολή με σύμβολα της Γραμμικής Α και Β. Είναι η εικόνα αριστερά, παρμένη από την ελληνική Βικιπαίδεια. Τα σήματα του Δισπηλιού είναι η πρώτη στήλη.

Αν προσέξετε τις δύο φωτογραφίες, δεν είναι φανερό πού ακριβώς εντόπισε ο κ. καθηγητής το καθένα από τα 11 συμβολα που διέκρινε. Η πινακίδα φαίνεται γεμάτη από χαράγματα και είναι απορίας άξιον πώς ξεχώρισε αυτά τα 11. Μάλιστα, όπως παρατηρεί ο Χ. Μαραβέλιας στο άρθρο που προανέφερα, καταχρηστικά κάνουμε λόγο για «πινακίδα», όρο που υποβάλλει την ιδέα ότι βρέθηκε μια επιφάνεια προορισμένη για γραφή, ενώ στο γυμνό μάτι το εύρημα μοιάζει περισσότερο με ένα κομμάτι ξύλο που έχει πάνω του χαράγματα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αρχαία ελληνικά, Αλφάβητο, Γλωσσικοί μύθοι, Ελληνοβαρεμένοι, Μύθοι | Με ετικέτα: , , , , , | 557 Σχόλια »

Το αμπεμπαμπλόμ είναι αρχαίο! (σοβαρή υποψηφιότητα για το Βραβείο Πορτοκάλος)

Posted by sarant στο 12 Οκτώβριος, 2012

Παρασκευή είναι, τελειώνει η εργάσιμη εβδομάδα, καλό είναι να τελειώσει με χαμόγελο. Πριν από αρκετόν καιρό, το ιστολόγιο είχε εισηγηθεί τη θέσπιση των βραβείων Πορτοκάλος, με τα οποία θα βραβεύονται οι πιο εξωφρενικές ελληνοβαρεμένες ετυμολογήσεις. Όπως καταλάβατε, ονομάζονται έτσι προς τιμήν του Γκας Πορτοκάλος, του αξιαγάπητου ήρωα της ταινίας «Γάμος αλά ελληνικά», ο οποίος υποστήριζε ότι όλες οι λέξεις όλων των γλωσσών έχουν ελληνική προέλευση. Για παράδειγμα, θα το θυμάστε, ετυμολογούσε το κιμονό από τον χειμώνα (διότι το φοράμε όταν κρυώνουμε).

Το φιλόδοξο σχέδιο των βραβείων Πορτοκάλος δεν υλοποιήθηκε δυστυχώς, μια και η κρίση μάς στέρησε τους σπόνσορες, και είναι κρίμα διότι κάθε τόσο εμφανίζονται πολύ αξιόλογα δείγματα ελληναράδικης «επιστήμης», ένα από τα οποία θα σας παρουσιάσω σήμερα. Βέβαια, για να μη διαμαρτύρεται ο Καίσαρας, πρέπει να πω ότι δεν το ψάρεψα εγώ: ο φίλος Γιάννης Χάρης μού το έστειλε, και μου θύμισε ταυτόχρονα δυο ακόμα δείγματα ελληνοβαρεμένης ετυμολογίας (και τα δυο δικά του αλιεύματα) που θα τα αναφέρω έτσι σαν ορεκτικό.

Το πρώτο, που είχε γραφτεί σε έντυπο, αλλά το βλέπω και σε διαδικτυακό φόρουμ, είναι ότι η φράση «κου-πε-πε» που λέμε στα βρέφη είναι επιβίωση του αρχαίου «κούπα, ω παι!» που τάχαμου έλεγαν οι μανάδες στην αρχαιότητα στα βλαστάρια τους, δείχνοντάς τους την κούπα με το γάλα. (Η κούπα βέβαια είναι λατινικό δάνειο, αλλά αυτά τα προσπερνάμε αγέρωχα).

Το δεύτερο, ίσως του Κ. Πλεύρη, είναι ότι τάχα η λέξη «πούστης» (τουρκικής ετυμολογίας) ετυμολογείται από την αρχαία φράση «πού στη;» με την οποία οι αρχαίοι αστυφύλακες ρωτούσαν πού είναι ο ομοφυλόφιλος για να τον συλλάβουν!! Αλλά αυτές οι προσπάθειες, όσο κι αν είναι ευρηματικές, ωχριούν πιστεύω μπροστά στην καταπληκτική ετυμολογία του «αμπεμπαμπλόμ», που θα σας αποκαλύψω τώρα, αν δεν την έχετε κιόλας δει, διότι κυκλοφορεί ευρέως και αναπαράγεται ανεξέταστα από ελληνοκεντρικά ιστολόγια και μπορεί κάποιος να σας την έστειλε με ηλεμήνυμα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αρχαιολατρία, Γκας Πορτοκάλος, Γλωσσικοί μύθοι, Ετυμολογικά, Ευτράπελα, Ελληνοβαρεμένοι | Με ετικέτα: , , , , , | 254 Σχόλια »