Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘Επικαιρότητα’ Category

Το ρομπότ που πήρε τη δουλειά μου

Posted by sarant στο 20 Ιανουαρίου, 2017

visuel_self2-b-1200Πριν από μερικές μέρες, οι ταμίες της αλυσίδας σουπερμάρκετ Auchan, μιας από τις μεγαλύτερες στη Γαλλία, έκαναν κινητοποίηση για να διαφωτίσουν τους πελάτες σχετικά με τους κινδύνους που διατρέχει το επάγγελμά τους από την ολοένα και μεγαλύτερη εξάπλωση των αυτόματων ταμείων, όπως λέγονται. Σύμφωνα με το συνδικάτο των εργαζομένων, μέσα στην επόμενη τριετία απειλούνται 2.000 θέσεις εργασίας, δηλ. το 20% του συνόλου των θέσεων στα ταμεία.

Στα αυτόματα ταμεία, ο πελάτης περνάει ο ίδιος ένα-ένα τα είδη που έχει αγοράσει από έναν σαρωτή ο οποίος διαβάζει τους κωδικούς. Πολλές φορές υπάρχει και ταμίας που εποπτεύει και επεμβαίνει αν κάποιος πελάτης κάνει λάθος χειρισμό και κολλήσει, αλλά αντιστοιχεί ένας εργαζόμενος σε πέντε ή οχτώ αυτόματα ταμεία. Η Amazon προχώρησε περισσότερο –πρόσφατα άνοιξε το πρώτο σουπερμάρκετ (φυσικά στο Σιάτλ) στο οποίο όχι μόνο ταμίες δεν υπάρχουν αλλά ούτε ταμεία –ο πελάτης μπαίνοντας στο κατάστημα «συνδέεται» με το σμαρτόφωνό του, και κάθε αγορά αφαιρείται από τον λογαριασμό του –με το που βγαίνει, οι αγορές του επικυρωνονται.

Τα αυτόματα συστήματα γενικώς και τα ρομπότ ειδικότερα έχουν μπει για τα καλά στον κόσμο της εργασίας. Υπολογίζεται ότι τουλάχιστον το 10% των σημερινών θέσεων εργασίας θα υποκατασταθούν από κάποιο αυτόματο σύστημα, ιδίως στους ιμάντες παραγωγής, ενώ πολύ περισσότερα επαγγέλματα θα επηρεαστούν. Η επανάσταση της ρομποτικής είναι η επόμενη μεγάλη τεχνολογική επανάσταση –και έχει ήδη αρχίσει.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επιστημονική φαντασία, Επικαιρότητα, Εργατικά, Ιστορίες λέξεων, Τεχνολογία | Με ετικέτα: , , , , | 295 Comments »

Το δισεκατομμύριο, ο Άδωνης και ο αμείλικτος Μέφρι

Posted by sarant στο 16 Ιανουαρίου, 2017

Τις τελευταίες μέρες κυκλοφόρησε πολύ στη μπλογκόσφαιρα ένα βιντεάκι από τηλεοπτική εκπομπή (μάλλον του Σκάι) στην οποία ένας νεαρός σταματάει διαβάτες στον δρόμο και τους ρωτάει «Πόσα εκατομμύρια είναι το δισεκατομμύριο;» ή «Πόσα δισεκατομμύρια είναι το τρισεκατομμύριο;». Κανείς από τους αιφνιδιασμένους περαστικούς δεν φαίνεται να απαντάει σωστά -άλλοι λένε «δύο» ή «τρία», άλλοι «εκατό», άλλοι άλλα, κανείς δεν φαίνεται να δίνει τη σωστή απάντηση που είναι, βέβαια, «χίλια».

Πολλοί γέλασαν με την εκπομπή, και θα παραδεχτώ ότι έχει αστείες στιγμές το βίντεο. Εγώ δεν γέλασα επειδή δεν μου αρέσουν οι εκπομπές όπου ο πανίσχυρος και παντογνώστης παρουσιαστής προσπαθεί να βγάλει γέλιο από ανυποψίαστους περαστικούς -τις έχω σιχαθεί από τότε που ήμουν μικρό παιδί και έβλεπα τον Μαστοράκη να κάνει το Κάντιντ Κάμερα στη χουντική τηλεόραση. Εξίσου σιχαμερές μου φαίνονται οι εκπομπές όπου κάποιος κάνει τηλεφωνικές φάρσες μπροστά σε κοινό που ακούει τη συνδιάλεξη -ο Τζιμάκος ο Πανούσης έκανε τέτοιες, νομίζω. Δεν έχω πρόβλημα με τις τηλεφωνικές φάρσες καθαυτές, έκανα κι εγώ όταν βρισκόμουν στην ηλικία όπου οι δραστηριότητες αυτές φαίνονται πολύ αστείες (στην τρίτη γυμνασίου) -αλλά το να τηλεφωνείς σε απροστάτευτους πολίτες για να σε ακούει και να ξεκαρδίζεται το νοήμον κοινό, το θεωρώ ξεπεσμό. Θα μου πείτε και η ραδιοφωνική Ελληνοφρένεια το έκανε αυτό -αλλά δεν είναι το ίδιο, είναι αρκετά διαφορετικός ο τρόπος της Ελληνοφρένειας και έχει και αυτοσαρκασμό. Τέλος πάντων, πλατειάζω, το θέμα μας είναι η εκπομπή με τα εκατομμύρια και το δισεκατομμύριο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Μεταμπλόγκειν, Τηλεοπτικά | Με ετικέτα: , , , , | 203 Comments »

Από τη Ζυρίχη στη Γενεύη

Posted by sarant στο 13 Ιανουαρίου, 2017

Άρχισε χτες και ολοκληρώνεται σήμερα στη Γενεύη η πολυμερής διάσκεψη για το Κυπριακό. Η κατάλευκη μα πένθιμη Ελβετία, καθώς είναι παραδοσιακά ουδέτερη, αποτελεί προνομιακό τόπο διεξαγωγής ειρηνευτικών συνομιλιών και υπογραφής συμφωνιών και συνθηκών. Ειδικά μάλιστα για το Κυπριακό, ξέρουμε πως η Κυπριακή Δημοκρατία γεννήθηκε από τις συμφωνίες της Ζυρίχης (Ζυρίχης-Λονδίνου για την ακρίβεια) -και, αν πιστέψουμε τους απορριπτικούς, πρόκειται να καταλυθεί σε περίπτωση που υπάρξουν αποτελέσματα από τη διάσκεψη της Γενεύης.

Η κληρονομιά της Ζυρίχης άφησε βαριά σφραγίδα στην Κυπριακή Δημοκρατία, με την έννοια ότι το Σύνταγμα της χώρας περιείχε λαβυρινθώδεις διατάξεις που το έκαναν ελάχιστα λειτουργικό -και, στην πραγματικότητα, η ενιαία Κυπριακή Δημοκρατία ελάχιστα χρόνια έζησε αφού ήδη από το 1963 η προσπάθεια του Μακάριου να εξορθολογίσει το Σύνταγμα με τις προτάσεις των 13 σημείων στάθηκε ο καταλύτης για τις διακοινοτικές συγκρούσεις και τον χωρισμό Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων -οι Τουρκοκύπριοι αποχώρησαν ή απομακρύνθηκαν από τη δημόσια διοίκηση και συγκεντρώθηκαν σε θύλακες, όπου έζησαν για περισσότερα από δέκα χρόνια κάτω από πολύ δύσκολες συνθήκες. Από τα τέλη του 1963, η Κυπριακή Δημοκρατία ήταν αποκλειστικά ελληνοκυπριακή και οι Τουρκοκύπριοι ήταν ανύπαρκτοι. (Και νωρίτερα όμως υπήρχαν εμπλοκές -για παράδειγμα, ο Μακάριος αρνήθηκε να στελεχώσει τη δημόσια διοίκηση με το προβλεπόμενο ποσοστό τουρκοκυπρίων, επικαλούμενος την έλλειψη προσόντων).

Οπότε, το να λέμε ότι το Κυπριακό είναι αποκλειστικά ζήτημα εισβολής και κατοχής λέει τη μισή αλήθεια, αφού όχι μόνο η εισβολή του 1974, ο Αττίλας και η κατοχή του 37% του νησιού είναι άμεσα αποτελέσματα του χουντικού πραξικοπήματος, αλλά και η κατάσταση πριν από τον Ιούλιο του 1974 κάθε άλλο παρά ομαλή και κανονική ήταν. Το Κυπριακό ως πρόβλημα υπήρχε πριν από την τουρκική εισβολή και για να υπάρξει «Κύπρος ενιαία ανεξάρτητη», όπως έλεγε το παλιό σύνθημα, πρέπει να βρεθεί ένας τρόπος ώστε οι δυο κοινότητες του νησιού να συνυπάρξουν σε ένα κράτος βιώσιμο και λειτουργικό. Φυσικά, η εισβολή και κατοχή έχει περιπλέξει πολύ περισσότερο τα πράγματα, όχι μόνο επειδή δημιούργησε χιλιάδες πρόσφυγες, αλλά, ίσως σοβαρότερο, επειδή είχε ως συνέπεια να εγκατασταθούν στο νησί χιλιάδες Τούρκοι έποικοι, οι οποίοι δεν είναι δυνατόν να αποχωρήσουν όλοι (έχουν άλλωστε περάσει σαράντα χρόνια -αρκετοί έχουν γεννηθεί στην Κύπρο και έχουν γεννήσει και παιδιά).

Το 2004, το σχέδιο Ανάν απορρίφθηκε από τη μεγάλη πλειοψηφία των Ελληνοκυπρίων. Το θέμα είχε τότε διχάσει και την ελληνική κοινωνία, και την αριστερά. Με γνώμονα ότι το κράτος που επρόκειτο να δημιουργηθεί δεν θα ήταν λειτουργικό, είχα τότε ταχθεί, αν και με πολλές επιφυλάξεις, κατά του σχεδίου εκείνου, φυσικά από τη βολική θέση του παρατηρητή. Δεν είμαι βέβαιος ότι είχα δίκιο και δεν είμαι βέβαιος ότι το Όχι ήταν κάτι θετικό (για ποιον; ρωτάει ο κυριούλης με το γενάκι).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Κύπρος | Με ετικέτα: , , , , | 156 Comments »

Σαν τα χιόνια!

Posted by sarant στο 9 Ιανουαρίου, 2017

kriti_xionia_532_355Μπορεί ο πολυδιαφημισμένος «ιστορικός χιονιάς» να μην ήταν τελικά τόσο δριμύς όσο διατυμπάνιζαν οι μικρέμποροι του τρόμου από τα κανάλια, ωστόσο η θερμοκρασία έπεσε αισθητά σε πολλά μέρη της χώρας και χιόνισε γερά, ακόμα και σε περιοχές όπου αυτό δεν συνηθίζεται: είδαμε φωτογραφίες με χιονισμένη την παραλία στο Ρέθυμνο, ας πούμε.  Εγώ που αψήφησα τις προειδοποιήσεις και τόλμησα να πεταχτώ ίσαμε την Αίγινα το Σάββατο, δεν είδα χιόνι παρά μόνο πάνω σε αυτοκίνητα που είχαν κατέβει από τα βουνά (λέμε τώρα) του νησιού -στο Σφεντούρι χιόνιζε. Πιο βόρεια, βέβαια, το έστρωσε κανονικά.

Επειδή σε πολλά μέρη της χώρας μας, είτε πεδινά είτε νότια, η χιονόπτωση είναι φαινόμενο σπάνιο, έχει γεννηθεί η παροιμιακή φράση που τη διάλεξα για τίτλο: «σαν τα χιόνια», που τη χρησιμοποιούμε ως παιγνιώδη προσφώνηση προς κάποιον γνωστό μας που τον συναντάμε ή μας επισκέπτεται ενώ είχαμε πολύν καιρό να τον δούμε. Στα χιόνια λοιπόν θα αφιερώσω το σημερινό μας άρθρο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Ετυμολογικά, Παπαδιαμάντης, Φρασεολογικά, Χριστούγεννα | Με ετικέτα: , , , | 444 Comments »

Στο αρχιπέλαγος της αμετροέπειας

Posted by sarant στο 16 Δεκεμβρίου, 2016

Από τον Γενάρη του 2015 που έγινε βουλευτής ο Κώστας Ζουράρις, έχει καταφέρει να απασχολήσει όχι λίγες φορές την επικαιρότητα. Βοηθάει σ’ αυτό και η τηλεοπτική μετάδοση των κρίσιμων συνεδριάσεων της Βουλής όπως και η εύκολη αναπαραγωγή ψηφιακών αρχείων με στιγμιότυπα βίντεο που γίνονται ιότροπα -κι έτσι, ας πούμε, από μια αγόρευση του Ζουράρι εμπλουτίστηκε η ελληνική αργκό με τη λέξη ‘μέζεα’, ενώ πριν από 25 χρόνια η αντίστοιχη κορόνα θα έμενε θαμμένη σε κάποια μέσα σελίδα εφημερίδας.

Ο Κ. Ζουράρις χτυπάει μια στο καρφί και μια στο πέταλο -κάποιες δηλώσεις του ακούγονται υπερπατριωτικές, κάποιες άλλες θα χαρακτηρίζονταν «εθνομηδενιστικές» από τους καραμπελιάδες φίλους του αν τις είχε κάνει άλλος. Επίσης, στις δηλώσεις του αντλεί (αλύπητα) λέξεις από την ακένωτη δεξαμενή της τρισχιλιετούς μας, περιφρονώντας αγέρωχα την ακριβή σημασία των έτσι κι αλλιώς άγνωστων λέξεων που ξεθάβει, εφόσον ακόμα κι αν βγει να του πει κανένας μίζερος Γιάννης Χάρης ότι το «καλλίπυγος μαγωδία» είναι σολοικισμός διότι δεν μπορεί μια παντομίμα (αυτό είναι δα η μαγωδία) να έχει όμορφα οπίσθια (αυτό είναι η πυγή), το φιλοθεάμον (ή φιλοθέαμον, αν επιμένετε) κοινό θα έχει ήδη θαυμάσει και θα έχει προχωρήσει παραπέρα.

Με πληροφορούν μάλιστα πως αυτή η τάση του Κ.Ζ. προς τις αρχαιοπρεπείς πομφόλυγες έχει γεννήσει και τον αργκοτικό νεολογισμό «ζουράρω», ήτοι: Λολοπαίγνιο εκ των τζουράρω και του επωνύμου του υφυπουργού παιδείας Κώστα Ζουράρι (ή Ζουράρεως για να ζουράρουμε), σημαίνει πίνω κι εγώ από αυτό που πίνει και δεν μας δίνει ο Κώστας Ζουράρις, παίρνω μια μικρή τζούρα από τον τετρακισχιλιετή γλωσσικό πλούτο του Ελληνισμού, οπότε αρχίζω να μιλάω με ακατάληπτες λέξεις στα αρχαία ελληνικά διά ατενσιονχοριλικίου και θουκυδιδείων μπινελικίων περαίνων την των τοιούτων παθημάτων κάθαρσιν. Συνώνυμο: παθαίνω ζουραρίαση.

Για να είμαι πάντως δίκαιος, ο Κ.Ζ. έχει γράψει και αξιόλογα πράγματα (όπως και σκύβαλα) και δεν αρνούμαι ότι κάποιες φορές, ιδίως όταν δεν ζουράρει, μπορεί να είναι σαγηνευτικός ομιλητής -ενώ έχει δίκιο και σε αρκετές θέσεις του.

Ωστόσο, εδώ δεν έχουμε να κάνουμε με έναν επιφυλλιδογράφο ή έναν συγγραφέα, να πεις ότι δίκιο είχε ο Ζουράρις όταν αποκάλεσε μαλάκες όσους χαρακτήρισαν δικτάτορα τον Φιντέλ Κάστρο αλλά άδικο όταν επέκρινε τα σχολικά βιβλία. Ούτε, παρά τις περί του αντιθέτου ενδείξεις, έχουμε να κρίνουμε την παράσταση ενός καλλιτέχνη, να πούμε ότι πολύ γελάσαμε με τα μέζεα αλλά το παράκανε με τον αρχέκακο όφι τον Αλεμανό. Ο κ. Ζουράρις είναι πολιτικός πλέον, και όσο κι αν στους βουλευτές αναγνωρίζεται μεγαλύτερος βαθμός ελευθερίας, και είθισται κάθε κοινοβουλευτικό σώμα να διαθέτει και μερικούς εκκεντρικούς, ελεύθερα ηλεκτρόνια, μάβερικ, μοναχικούς καβαλάρηδες, ιδιόρρυθμους τέλος πάντων, τώρα πια ο κ. Ζουράρις είναι υφυπουργός και μοιραία αυτά που λέει αντανακλούν πάνω στην κυβέρνηση, ακόμα κι όταν κάνει χαλαρές δηλώσεις περί ανέμων και υδάτων σε κάποιον ραδιοσταθμό.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γλωσσικό ζήτημα, Επικαιρότητα, Εκπαίδευση | Με ετικέτα: , , , | 177 Comments »

Ποια είναι η λέξη της χρονιάς για το 2016;

Posted by sarant στο 8 Δεκεμβρίου, 2016

Το τέλος της χρονιάς παραδοσιακά είναι καιρός απολογισμών. Το ιστολόγιο προσπαθεί να τηρεί ευλαβικά τις παραδόσεις κι έτσι με το σημερινό άρθρο συνεχίζουμε ένα εγχείρημα που φέτος επαναλαμβάνεται, ούτε λίγο ούτε πολύ, για έβδομη χρονιά: πράγματι, ήρθε και φέτος το πλήρωμα του χρόνου για να διαλέξουμε τη Λέξη της Χρονιάς για το 2016.

Όταν λέμε «λέξη της χρονιάς», εννοούμε κάποια λέξη που ακούστηκε πολύ μέσα στη χρονιά που κοντεύει να τελειώσει. Δεν είναι υποχρεωτικό να είναι νεολογισμός· μπορεί να είναι λέξη που υπάρχει ήδη, αλλά να έχει πάρει καινούργια σημασία ή γενικά να σημάδεψε τη χρονιά που τελειώνει. Τη «λέξη» την εννοούμε με την ευρύτερη έννοια, δηλαδή γίνονται δεκτοί και σύμπλοκοι όροι (πέρυσι λέξη της χρονιάς ήταν σύμπλοκος όρος, και μάλιστα ξενικός, τα κάπιταλ κοντρόλς) καθώς και ακρώνυμα (πρόπερσι, λέξη της χρονιάς ψηφίστηκε ο ΕΝΦΙΑ).

Κάθε χρόνο η διαδικασία ξεκινάει περίπου την ίδια εποχή και περιλαμβάνει τρία στάδια, με τρία ισάριθμα άρθρα. Τα τρία τελευταία χρόνια, το πρώτο άρθρο που ξεκίνησε τη διαδικασία δημοσιεύτηκε στις 10 Δεκεμβρίου -φέτος λόγω παρασκευοσάββατου ξεκινάμε δυο μέρες νωρίερα.

Για να θυμούνται οι παλαιότεροι και να μαθαίνουν οι νεότεροι, τα περυσινά αποτελέσματα μπορείτε να τα βρείτε εδώ. Πέρυσι λέξη της χρονιάς ψηφίστηκε ο σύμπλοκος όρος κάπιταλ κοντρόλς, στη δεύτερη θέση είχαμε τον όρο πρώτη φορά αριστερά και στην τρίτη το γκρέξιτ. Τα προπέρσινα αποτελέσματα θα τα βρείτε εδώ. Πρόπερσι λέξη της χρονιάς ήταν, όπως είπαμε, ο ΕΝΦΙΑ, ενώ στη δεύτερη θέση βρέθηκαν οι ιπτάμενοι αναρχικοί και στην τρίτη ο ένοικος του τάφου. Τα αποτελέσματα του 2013 μπορείτε να τα βρείτε εδώ. Το 2013, λέξη της χρονιάς ψηφίστηκε το σαξές στόρι, ενώ στη δεύτερη θέση ήρθε η βιαποπουκιανπροέρχεται και στην τριτη θέση τα άκρα/θεωρία των άκρων. Τα αποτελέσματα του 2012 μπορείτε να τα βρείτε εδώ. Το 2012 είχατε ψηφίσει για λέξη της χρονιάς την επαναδιαπραγμάτευση, στη δεύτερη  θέση το εγέρθουτου και στην τρίτη την αλληλεγγύη. Αν θέλετε να πάμε ακόμα πιο πίσω, τα αποτελέσματα της ψηφοφορίας του 2011 βρίσκονται εδώ. Το 2011 πρώτη είχε έρθει, με διαφορά, η λέξη αγανακτισμένοι, ενώ στη δεύτερη και τρίτη θέση ισοβάθμησαν το κούρεμα και το χαράτσι. Τέλος, τα αποτελέσματα, του 2010, βρίσκονται εδώ. Το 2010, πρώτη χρονιά του… θεσμού, είχε έρθει πρώτη η λέξη μνημόνιο, ακολούθησε με μικρή διαφορά το ΔουΝουΤου και την τριάδα έκλεισε η τρόικα.

Ένας κανόνας που έχουμε καθιερώσει σε αυτές τις ψηφοφορίες είναι ότι οι λέξεις που έχουν διακριθεί τα προηγούμενα χρόνια αποκλείονται από την ψηφοφορία. Δεν είμαι και τόσο βέβαιος αν αυτός ο κανόνας πρέπει να διατηρηθεί, αλλά να δούμε πρώτα αν θα παραστεί ανάγκη.

Χωρίς να θέλω να σας επηρεάσω, θα αναφέρω μερικές λέξεις, απλώς για να δώσω ένα έναυσμα. Μια λέξη που ακούγεται όλα αυτά τα χρόνια και που ακούστηκε πολύ και φέτος είναι το χρέος, και μάλιστα η απομείωση χρέους που ήταν ο βασικός στόχος της ελληνικής κυβέρνησης (αφού τα προηγούμενα χρόνια ακούστηκαν άλλοι όροι, όπως διαγραφή ή κούρεμα). Κι αν το «μνημόνιο» ψηφίστηκε Λέξη της χρονιάς την πρώτη φορά που διοργανώσαμε τέτοιον διαγωνισμό, το 2010, φέτος γίνεται λόγος -σαν απειλή- για τέταρτο μνημόνιο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Λεξικογραφικά, Σφυγμομετρήσεις | Με ετικέτα: | 294 Comments »

Λεξιλογικά του Φιντέλ και της Κούβας

Posted by sarant στο 5 Δεκεμβρίου, 2016

Το κείμενο που θα διαβάσετε σήμερα δημοσιεύτηκε χτες, πρώτη Κυριακή του μήνα, στο ένθετο Υποτυπώσεις της κυριακάτικης Αυγής, στη μηνιαία στήλη μου «Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία. Στην εδώ αναδημοσίευση πρόσθεσα μια παράγραφο, εικόνες και λινκ.

fidelcastroΠερίπου την ώρα που δημοσιεύονται αυτές οι γραμμές, η κουβανέζικη γη υποδέχεται στα σπλάχνα της το ξακουστό παιδί της καθώς ο λαός της Κούβας κηδεύει τον Φιντέλ Κάστρο, τον ηγέτη της επανάστασής του, ενώ η Ελλάδα σώζει ως ένα βαθμό την τιμή της Ευρώπης, αφού μόνο ο Έλληνας πρωθυπουργός τόλμησε να παρευρεθεί στην τελετή –οπότε, λογικό είναι και το σημερινό άρθρο της στήλης να αποτίσει τον δικό του φόρο τιμής, λεξιλογώντας για τον Φιντέλ Κάστρο και την Κούβα.

Ας ξεκινήσουμε από το όνομα, το Φιντέλ. Fidel στα ισπανικά είναι ο πιστός, που ανάγεται στα λατινικά, fidelis, ίδια ρίζα ας πούμε με το fidelity της αναπαραγωγής του ήχου και το χάι φάι· και θα έλεγε κανείς πως ταίριαζε το όνομα στην προσωπικότητα του Κουβανού ηγέτη, ή πως ο γιος του γαιοκτήμονα, από τη στιγμή που διάλεξε να ταχθεί με το μέρος των αδύνατων (αν ήμουν εγγονός γαιοκτήμονα δεν θα είχα τέτοια δυνατότητα, έγραψε σ’ ένα αυτοβιογραφικό του κείμενο) εναρμονίστηκε με το όνομά του, πιστός αν και δεν έπαψε να προβληματίζεται, όπως δείχνουν ακόμα και τα τελευταία γραφτά του.

Ο Φιντέλ Κάστρο, άλλωστε, είναι από τους πολύ λίγους ανθρώπους στην σύγχρονη ιστορία που, χωρίς να είναι γαλαζοαίματος, κατάφερε ν’ αποκαλείται σε όλον τον πλανήτη με το μικρό του όνομα –Φιντέλ- όπως, κι ακόμα περισσότερο, ο συμπολεμιστής του ο Τσε με το παρατσούκλι του. Φιντέλ όμως ή Φιδέλ; Στα ισπανικά Φιδέλ προφέρεται, κι αφού έχουμε αυτόν τον φθόγγο θα μπορούσαμε να τον λέμε κι εμείς έτσι, αλλά από την άλλη ο τύπος Φιντέλ έχει καθιερωθεί διεθνώς και τις καθιερωμένες αποδόσεις τις πειράζουμε πιο δύσκολα· βέβαια, κι αυτές κάποτε αλλάζουν κι έτσι άλλωστε έγινε Γκεβάρα ο Τσε, ενώ στην Αυγή της δεκαετίας του 1960 γραφόταν Γκουεβάρα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Ετυμολογικά, Εις μνήμην | Με ετικέτα: , , , | 278 Comments »

Ο Μποστ για την επίσκεψη του Προέδρου των ΗΠΑ (του Αϊζενχάουερ όμως)

Posted by sarant στο 16 Νοεμβρίου, 2016

Το γεγονός της εβδομάδας είναι αναμφισβήτητα η επίσκεψη του Μπάρακ Ομπάμα, του Προέδρου των ΗΠΑ, στην Αθήνα. Ο Ομπάμα είναι ο τέταρτος Αμερικανός πρόεδρος που επισκέπτεται την Ελλάδα. Πρώτος ήταν ο Ντουάιτ Αϊζενχάουερ το 1959, ακολούθησε ο Τζορτζ Μπους πατήρ το 1991 και ο Μπιλ Κλίντον το 1999. Με αφορμή την επίσκεψη Κλίντον είχαν γίνει μεγάλα επεισόδια. Κατά την επίσκεψη Μπους δεν θυμάμαι να είχαν γίνει επεισόδια, αλλά είχαν παρθεί δρακόντεια μέτρα ασφαλείας -θυμάμαι στη γειτονιά μου την αποκλεισμένη Συγγρού.

Αντίθετα, όταν μας επισκέφτηκε ο Αϊζενχάουερ το 1959, έτυχε αποθεωτικής υποδοχής από τον ελληνικό λαό -η αριστερή ΕΔΑ, που τότε ήταν αξιωματική αντιπολίτευση, κάλεσε τον αθηναϊκό λαό να καλωσορίσει τον Αμερικανό πρόεδρο και πράγματι υπολογίζεται ότι 500.000 λαού ανταποκρίθηκαν στα καλέσματα.

Φυσικά έκανε και ο Μποστ σκίτσο για την επίσκεψη -και αυτό θα είναι το σημερινό μας θέμα. Για να πω την αλήθεια, κανονικά το θέμα αυτό θα το είχαμε χτες, που θα ήταν και πιο επίκαιρο, αλλά έπαθα μια περίεργη κρίση ντεζαβουδισμού. Θέλω να πω πως ήμουν απολύτως βέβαιος ότι το σκίτσο του Μποστ το έχω ήδη παρουσιάσει. Σήμερα όμως που το ερεύνησα λίγο περισσότερο δεν βρήκα να έχω ανεβάσει παλιότερο άρθρο -παρόλο που έψαξα με όλους τους δυνατούς τρόπους. Ακόμα δεν είμαι 100% σίγουρος -αν πάντως έχουμε ήδη δημοσιεύσει το σκίτσο που ακολουθεί σας ζητώ ταπεινά συγνώμη.

afix2

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γελοιογραφίες, Επικαιρότητα, Μποστ, Πρόσφατη ιστορία | Με ετικέτα: , , , , | 171 Comments »

Ένα αυτοσχέδιο τσεκουράκι

Posted by sarant στο 15 Νοεμβρίου, 2016

Το τσεκούρι είναι δάνεια λέξη, ήρθε στα ελληνικά από τη Δύση -αν και δεν της φαίνεται με πρώτη ματιά: αν θελήσουμε να ανασυστήσουμε την ετυμολογική διαδρομή, από το μεσαιωνικό τσεκούριον και το ελληνιστικό σεκούριον φτάνουμε στο λατινικό securis, που σήμαινε τον πέλεκυ. Αυτό το securis, παρά την ηχητική ομοιότητα, δεν έχει καμιά σχέση με την οικογένεια λέξεων του security. Προέρχεται από το ρήμα secare, που σημαίνει «κόβω, τέμνω», απ’ όπου προέκυψαν τα διάφορα section (τομέας) των αγγλικών και γαλλικών -και η σέχτα. Άλλο το γαλλικό secours και άλλο το τσεκούρι, και μόνο η μαντάμ Σουσού τα μπέρδευε, αφού ο Ψαθάς τη βάζει σε ένα επεισόδιο να κολυμπάει και να φοβάται πως θα πνιγεί και να φωνάζει «Ω τσεκούρ!» αφού θα ήταν πολύ μπασκλάς να κραυγάσει «Βοήθεια!»

Αλλά σήμερα δεν λεξιλογούμε -παρόλο που ξεκίνησα αντιγράφοντας τα ετυμολογικά του τσεκουριού από ένα παλαιότερο άρθρο. Δεν θα μιλήσω για το τσεκούρι αλλά για το τσεκουράκι. Το τσεκουράκι, θα έλεγε κανείς, είναι ένα μικρό τσεκούρι· αν μάλιστα είναι και αυτοσχέδιο, τότε πάει το μυαλό μας σε κανένα παιχνιδάκι, εντελώς ακίνδυνο, χωρίς καμιά σχέση με ένα πραγματικό τσεκούρι, σαν τις αυτοσχέδιες μπάλες που έφτιαχναν παλιά οι πιτσιρικάδες από πανιά και κουρέλια.

tsekouriΤο αυτοσχέδιο τσεκουράκι για το οποίο γίνεται λόγος είναι αυτό της φωτογραφίας, που τη βάζω σε μικρό μέγεθος διότι είναι πασίγνωστη, και είναι πασίγνωστη διότι ο νεαρός που φαίνεται στην άκρη δεξιά (πώς αλλιώς;) δεν είναι άλλος από τον Μαυρουδή (Μάκη) Βορίδη, έναν από τους στυλοβάτες της προηγούμενης κυβέρνησης Σαμαρά και από τους βαρόνους του κόμματος της Νέας Δημοκρατίας.

Η φωτογραφία είναι τραβηγμένη το 1985, όταν ο νεαρός Βορίδης,  φοιτητής της Νομικής τότε, ήταν γραμματέας της νεολαίας της ΕΠΕΝ. Η ΕΠΕΝ (Εθνική Πολιτική Ένωσις) ήταν ακροδεξιό πολιτικό κόμμα που είχε ιδρυτή και «πνευματικό ηγέτη» τον έγκλειστο στις φυλακές Κορυδαλλού πρωτοδικτάτορα Γεώργιο Παπαδόπουλο: ιδρύθηκε το 1984 και πήρε μέρος στις ευρωεκλογές του ίδιου έτους (πράγμα που προκάλεσε την οργή και την αποχώρηση του φυλακισμένου δικτάτορα) όπου μάλιστα πήρε ποσοστό 2,29% και εξέλεξε έναν ευρωβουλευτή, τον Χρύσανθο Δημητριάδη. Η νεολαία της είχε έντονη παρουσία σε τραμπούκικες ενέργειες, σαν κι αυτές που δείχνει η φωτογραφία.

Λέω «σαν κι αυτές που δείχνει η φωτογραφία», διότι από τον Μάκη Βορίδη έχει γίνει μια προσπάθεια για «ρετουσάρισμα» των πραγματικών περιστατικών της. Σε συνέντευξη που έδωσε το 2010 στην Καθημερινή (χειριστής πλυντηρίου ο Στέφανος Κασιμάτης), όταν ακόμα ήταν στέλεχος του ακροδεξιού ΛΑΟΣ, ο Βορίδης ισχυρίστηκε πως η διάσημη φωτογραφία πάρθηκε όταν τα γραφεία της ΕΠΕΝ είχαν δεχτεί επίθεση από αναρχικούς, και ο ίδιος, γραμματέας τότε, είχε κατεβεί να σώσει τραυματισμένο σύντροφό του -έχοντας το τσεκούρι για αμυντικό όπλο.

Στην πραγματικότητα, ο Βορίδης συγχέει δύο διαφορετικά γεγονότα. Όπως πειστικά έχει αποδείξει ο Τάσος Κωστόπουλος, η επίμαχη φωτογραφία δεν είναι παρμένη τότε, τον Νοέμβριο του 1985, αλλά αρκετούς μήνες νωρίτερα. Το ξέρει καλά, επειδή την είχε τραβήξει ο ίδιος το βράδυ της Κυριακής 12 Μαΐου 1985, γύρω στις 10:45 μ.μ., όταν μια διαδήλωση μερικών εκατοντάδων αντιεξουσιαστών, καθώς περνούσε μπροστά στα γραφεία της ΕΠΕΝ και ήταν περικυκλωμένη από τα ΜΑΤ, δέχτηκε επίθεση από ΕΠΕΝίτες με επικεφαλής τον Βορίδη. Χαρακτηριστικά, οι ΕΠΕΝίτες φώναζαν συνθήματα όπως «Ο Μάλλιος ζει, αυτός μας οδηγεί» και «Πινοσέτ – Πινοσέτ».

Μπορεί, βέβαια, ο βουλευτής να μη θυμάται καλά, μπορεί όμως να βρήκε βολικό αυτό το μπέρδεμα των δύο γεγονότων, διότι, κακά τα ψέματα, το τσεκούρι είναι πάντοτε τσεκούρι, αλλά διαφέρει αν το κρατάς αμυνόμενος (όπως στην αφήγηση Βορίδη) ή επιτιθέμενος.

Αλλά γιατί τα θυμάμαι όλα αυτά σήμερα, τριάντα χρόνια και βάλε μετά το γεγονός; Στο τσεκούρι (ή μάλλον τσεκουράκι, και δη αυτοσχέδιο) του Βορίδη αναφέρθηκε προχτές ο τ. βουλευτής (του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά πλέον σε άλλα ποτάμια και λιμάνια) Πέτρος Τατσόπουλος, καλεσμένος σε τηλεοπτική εκπομπή της Ελένης Μενεγάκη.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Ετυμολογικά, Πρόσφατη ιστορία, Πολιτική, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , , , , , , , , | 237 Comments »

Τραμπάλα

Posted by sarant στο 10 Νοεμβρίου, 2016

Η λέξη τραμπάλα, το πολύ διαδεδομένο παιδικό παιχνίδι, είναι δάνειο από τα ιταλικά -από το ρήμα traballare που θα πει ταλαντεύομαι, λέει το ετυμολογικό λεξικό του Μπαμπινιώτη, από την πρόθεση tra και το ρήμα ballare, που είναι απώτερης ελληνικής αρχής καθώς ανάγεται στο αρχαίο βαλλίζω.

Τράμπα – τραμπαλίζομαι, πέφτω και τσακίζομαι, λέει το παιδικό τραγουδάκι, αλλά σήμερα κατ’ εξαίρεση δεν λεξιλογούμε -την τραμπάλα την ανέφερα μη μπορώντας ν’ αντισταθώ στον πειρασμό για ένα εύκολο λογοπαίγνιο, αν και θα μπορούσα να πω ότι στις αμερικανικές εκλογές ο Ντόναλντ Τραμπ ανέτρεψε τα προγνωστικά, τα έφερε όλα τραμπ-άλα και πολύς κόσμος έπεσε (από τα σύννεφα; ) και τσακίστηκε.

Για ένα ιστολόγιο σαν το δικό μας, που δημοσιεύει ένα άρθρο κάθε πρωί, οι αμερικανικές εκλογές είναι πολύ άβολο πράγμα -εξαιτίας της διαφοράς της ώρας, δεν προλαβαίνει κανείς να γράψει άρθρο την επομένη των εκλογών, ενώ τη μεθεπομένη το άρθρο έρχεται καθυστερημένο, σαν καλεσμένος που καταφθάνει στο σχόλασμα της φιέστας.

Επιπλέον, οι περισσότεροι από σας ήδη σχολιάσατε το αποτέλεσμα στο χτεσινό άρθρο, οπότε ίσως έχετε κορεσθεί -αλλά εγώ δεν το έχω σχολιάσει, οπότε θα μου επιτρέψετε να γράψω εδώ μερικές σκόρπιες σκέψεις, όχι πολύ συγκροτημένες μια και αυτές τις μέρες βρίσκομαι εκτός έδρας και έχω ελαφρώς αποσυντονιστεί.

Λοιπόν, παρά τα προγνωστικά, ο αμερικανικός λαός προτίμησε τον Ντόναλντ Τραμπ. Εδώ βέβαια πρέπει να βάλουμε έναν αστερίσκο, και να επισημάνουμε ότι, τουλάχιστον σύμφωνα με τα όχι τελικά αποτελέσματα που κυκλοφορούσαν χτες το βράδυ, η Χίλαρι Κλίντον είχε συγκεντρώσει 200.000 ψήφους περισσότερες από τον Τραμπ. Ωστόσο, εξαιτίας του εκλογικού συστήματος, που δίνει (με μερικές εξαιρέσεις) όλους τους εκλέκτορες μιας Πολιτείας στον υποψήφιο που θα πλειοψηφήσει, ο Τραμπ συγκέντρωσε σαφώς περισσότερους εκλέκτορες. Κάτι τέτοιο πάντως έχει συμβεί κι άλλες φορές στο παρελθόν, πολύ πρόσφατα το 2000, όταν ο Αλ Γκορ υπερτέρησε στη λαϊκή ψήφο αλλά Πρόεδρος εξελέγη ο Τζορτζ Μπους.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Διεθνή, Επικαιρότητα, Ετυμολογικά, Εκλογές | Με ετικέτα: , , , | 201 Comments »

Ανασχηματισμένα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 5 Νοεμβρίου, 2016

Το άρθρο άρχισε να γράφεται την ώρα που αναμενόταν να ανακοινωθεί ο ανασχηματισμός της κυβέρνησης -γι’ αυτό και ο αρχικός του τίτλος ήταν «ανασχηματιζόμενα» μεζεδάκια. Ύστερα διέκοψα διότι είχαμε να πάμε να δούμε κάτι φίλους, και επιστρέφοντας έμαθα ότι ο ανασχηματισμός είχε συντελεστεί -κι έτσι ο τίτλος άλλαξε σε «ανασχηματισμένα».

Έκανα το εξής σχόλιο στο Φέισμπουκ, που το αναπαράγω εδώ:

Παρόλο που ο Κώστας Γαβρόγλου που τον αντικαθιστά είναι σοβαρός άνθρωπος και σημαντικός διανοητής, θέλω να δηλώσω τη βαθύτατη απογοήτευσή μου για την απομάκρυνση του Νίκου Φίλη από το υπουργείο Παιδείας και από την κυβέρνηση, απογοήτευση που επιστεγάζεται με την αποχώρηση και της Σίας Αναγνωστοπούλου.

Δυστυχώς, ο πρωθυπουργός εισάκουσε τις παραινέσεις των εθνικιστών, πρώτα και κύρια του αγ. Ιερώνυμου. Απόψε ο σκοταδισμός και ο εθνικισμός κατήγαγαν μια σημαντική νίκη.

Δεν μπορώ παρά να εκφράσω την αποδοκιμασία μου, έστω κι αν αρκετές τοποθετήσεις στο νέο σχήμα είναι καλοδεχούμενες. Κρίμα.

Και, χαίρε Νίκο Φίλη!

Πράγματι, δεν μπορώ να ξεχάσω ότι τον Νίκο Φίλη προχτές μόλις τον χαρακτήρισε «προβληματικό» ο αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος αλλά και «ανελλήνιστο, μισαλλόδοξο και μισάνθρωπο» ο εθνικιστής σκιτσογράφος Στάθης Σταυρόπουλος. Το ιστολόγιο δεν αλλάζει την τοποθέτησή του, αλλά αίρει την εκ των προτέρων ευμενή διάθεσή του προς την κυβέρνηση.

Η σημερινή πιατέλα με τα μεζεδάκια δεν είναι τόσο φορτωμένη όσο συνήθως, για λόγους προσωπικούς -είχα ταξίδια αυτή την εβδομάδα και δεν πρόλαβα να μαζέψω αρκετά. Για να τα λέμε όλα, φταίτε κι εσείς που δεν στείλατε. 🙂

Και η επόμενη βδομάδα θα είναι δύσκολη για το ιστολόγιο, διότι έχω και πάλι ταξίδι, αυτή τη φορά στη Μάλτα. Δεν ξέρω αν θα έχω τον καιρό ή τις υλικές δυνατότητες (σύνδεση κτλ.) να ανεβάζω άρθρα καθημερινά, αν και θα προσπαθήσω να μη σπάσει το σερί της καθημερινής δημοσίευσης το οποίο κρατάει από τα τέλη Ιανουαρίου του 2014. Βέβαια, θα βάλω και καναδυό άρθρα ‘ταξιδιωτικού’ χαρακτήρα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεταμπλόγκειν, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , | 279 Comments »

Αντισυνταγματικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 29 Οκτωβρίου, 2016

Θα το καταλάβατε ότι ο τίτλος αναφέρεται στην πρόσφατη απόφαση του ΣτΕ με την οποία κηρύσσεται αντισυνταγματικός ο νόμος («Παππά») για τις τηλεοπτικές άδειες. Ως τώρα απέφυγα να σχολιάσω το θέμα, και τώρα το σχόλιό μου θα είναι επί της διαδικασίας περισσότερο.

Κατά την ταπεινή μου γνώμη, η συγκρότηση των ανεξάρτητων αρχών γενικά και του ΕΡΣ (ή είναι ΕΣΡ; πάντα το μπέρδευα) ειδικότερα πάσχει δομικά, έχει μια τεράστια τρύπα. Τι εννοώ; Ότι ο ευφυής νομοθέτης είχε τη φαεινή ιδέα να επιβάλει υπεραυξημένη πλειοψηφία (80% θαρρώ) για τη συγκρότηση του ΕΡΣ (ή ΕΣΡ) όπως και άλλων ανεξάρτητων αρχών, θέλοντας με τον τρόπο αυτό να αποθαρρύνει τις στενά κομματικές υποψηφιότητες και να παρακινήσει τα κόμματα να επιδιώξουν ευρύτερες συναινέσεις.

Και ως εδώ καλά. Ωστόσο, είναι ερασιτεχνικό λάθος να μην προβλέπεις μια δικλίδα ασφαλείας -τι θα γίνει αν, παρ’ όλη τη δική σου καλή διάθεση, καταστεί αδύνατο να συγκεντρωθεί αυτή η υπέρμετρα αυξημένη πλειοψηφία. Διότι, αν το ΕΡΣ (ή όποια άλλη ανεξάρτητη αρχή) έχει αρμοδιότητες, είναι ανεπίτρεπτο να μην συγκροτείται ή να μην αναπληρώνονται όσα μέλη του λήγει η θητεία τους ή γερνάνε ή (χτύπα ξύλο) εγκαταλείπουν τον μάταιο τούτο κόσμο -εκτός αν διοριστεί στο ΕΡΣ ο μητροπολίτης Φθιώτιδας των ΓΟΧ.

Δεν φταίει η αντιπολίτευση που στήλωσε τα πόδια και αρνήθηκε να δεχτεί (πέρυσι ακόμα) τα πρόσωπα (τα περισσότερα άξια και από όλο το πολιτικό φάσμα) που πρότεινε η κυβέρνηση, φταίει ο νομοθέτης που δεν έχει προβλέψει δικλίδα [γράφεται και δικλείδα, αλλά τα λεξικά θεωρούν σωστό το: δικλίδα, δεν είναι από την κλείδα]. Διότι και για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας προβλέπεται αυξημένη πλειοψηφία (όχι πάντως τόσο αυξημένη: 66,6% «μόνο») αλλά υπάρχει πρόνοια για μείωση του ορίου στο 60% στην τρίτη ψηφοφορία και, κυρίως, για διάλυση της Βουλής και εκλογή με απλή πλειοψηφία από την επόμενη Βουλή. Αν η εκλογή ΠτΔ διεπόταν από τη λογική της συγκρότησης του ΕΣΡ θα είχαμε ακόμα ΠτΔ τον Χρήστο Σαρτζετάκη.

Θα έπρεπε λοιπόν να υπάρχει πρόβλεψη για το τι θα γίνει αν δεν συγκεντρωθεί η θηριώδης πλειοψηφία του 80%. Χαμήλωμα του ορίου σε πρώτη φάση, και στη συνέχεια κάτι άλλο, π.χ. ορισμός του Συμβουλίου από κάποιο δικαστικό σώμα το οποίο θα διαλέγει προσωπικότητες από καταλόγους που θα υποβάλλουν τα κόμματα (μια ιδέα είναι -θα υπάρχουν και άλλες). Πάντως, το να έχει αρμοδιότητες ένας φορέας και να μην υπάρχει πρόβλεψη για το τι θα γίνει αν δεν μπορεί να συγκροτηθεί ο φορέας, αυτό είναι συνταγή για ανωμαλία. Και στην ανωμαλία, όπως και στην αναμπουμπούλα, ο λύκος χαίρεται -λέγε με καναλάρχη.

* Πάμε τώρα στα μεζεδάκια μας.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Θηλυκό γένος, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Νομανσλάνδη | Με ετικέτα: , , , , , , , , | 147 Comments »

242 πιατέλες με μεζεδάκια

Posted by sarant στο 22 Οκτωβρίου, 2016

Γιατί 242; Τι το περίεργο έχει αυτός ο αριθμός; Μήπως επειδή είναι το γινόμενο 22 x 11; Όχι. Απλώς, δεν έβρισκα τίτλο για τη σημερινή μας πιατέλα -το σημερινό άρθρο εννοώ- κι έπειτα πρόσεξα ότι το όνομα του αρχείου που δίνει η WordPress είναι meze-242. Στην πραγματικότητα, από τότε που άρχισε να λειτουργεί το ιστολόγιο έχουν δημοσιευτεί αρκετά περισσότερα άρθρα με μεζεδάκια αλλά στην αρχή έβαζα τυχαία ονόματα αρχείων και μόνο από ένα σημείο και μετά μού έκοψε να βάζω το τυποποιημένο «meze» και να έχω έτσι μιαν αρίθμηση.

* Και ξεκινάμε με ένα χτεσινό μεζεδάκι. Φίλος που διαβάζει εφημερίδες, μου έστειλε τον εξής τίτλο άρθρου από την Καθημερινή: Καρατομήθηκε εκ νέου ο Θανάσης Γιαννόπουλος.

Και εντάξει, είναι καθιερωμένη και λεξικογραφημένη η χρήση του ρήματος «καρατομώ» μεταφορικά, για να δηλωθεί η αποπομπή στελέχους από διευθυντική θέση που κατέχει -αλλά η κυριολεξία δεν παύει να υπάρχει έστω και στο περιθώριο, λέει ο φίλος μου, οπότε εύλογα ανακύπτει το ερώτημα: και πόσα κεφάλια έχει ο καρατομηθείς;

Ωστόσο, διστάζω να επικρίνω τον τίτλο, διότι σκέφτομαι μήπως αυτό ωθήσει τους υλατζήδες να βάζουν στο εξής εισαγωγικά στη λέξη -και όπως λέει η παροιμία, ανάρια τα εισαγωγικά, για να’ χουν νοστιμάδα.

 

* Διάβασα και το άρθρο, πάντως, κι έπιασα έναν μικρούλη σολοικισμό στη δήλωση του αποπεμφθέντος. Γράφει: «Η επιστημονική και πολιτική ιστορία μου καθιστούν επιβεβλημένη την προσφυγή μου στη Δικαιοσύνη επιφυλασσόμενος και κάθε άλλης νόμιμης αντίδρασής μου, καθώς θίγονται ευθέως η αξιοπρέπειά μου, η ηθική μου αλλά και η νομική πλευρά ζητημάτων.»

Αυτό το «επιφυλασσόμενος», ονομαστική απόλυτος, θαρρώ πως δεν στέκει. Το υποκείμενο της πρότασης είναι άλλο, δεν μπορεί να αλλάξει μεσοδρομίς. Βέβαια, δεν είναι και τόσο σοβαρό το λάθος.

Ίσως να φταίει, για πολλοστή φορά, η ονοματική σύνταξη. Με μια διατύπωση όπως «… με αναγκάζουν να προσφύγω στη δικαιοσύνη, επιφυλασσόμενος κτλ.» δεν υπάρχει θαρρώ πρόβλημα.

* Η μπογδανιά της εβδομάδας. Στην εκπομπή της Δευτέρας, στην αρχή-αρχή, ο Νομάρχης Ημιμαθείας άρχισε να λέει τι έγινε «σαν σήμερα» και έδειξε έναν κύριο με μουστάκες, «τον Ζαϊμη» (χωρίς μικρό όνομα, λες κι είναι Βραζιλιάνος ποδοσφαιριστής), ο οποίος ήταν πρωθυπουργός τον Οκτώβριο του 1915, και ο οποίος αρνήθηκε την πρόταση των Άγγλων να μας δώσουν την Κύπρο αν μπαίναμε στον πόλεμο με το μέρος της Αντάντ.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Νομανσλάνδη | Με ετικέτα: , , , , , , | 203 Comments »

Η μουσελίνα του Μουσολίνι

Posted by sarant στο 19 Οκτωβρίου, 2016

Η μουσελίνα είναι ύφασμα, λεπτό και διαφανές, συχνά μεταξωτό: Μουσελίνα τέζα / σ΄ορθοβύζι ντούρο, είναι οι δυο πρώτοι στίχοι από τη διάσημη «Ζούγκλα» του Βάρναλη. Δεν νομίζω η μουσελίνα να πολυχρησιμοποιείται για αντρικά ρούχα, οπότε ο Ιταλός αρχιφασίστας μάλλον δεν φορούσε μουσελίνες. Ο τίτλος, όπως συχνά στα άρθρα του ιστολογίου, αναφέρεται σε ετυμολογική και όχι σε πραγματολογική συνάφεια.

Και παραδόξως το σημερινό μας άρθρο είναι εμπνευσμένο από την επικαιρότητα, μια και άρχισε χτες η μάχη για την ανακατάληψη της Μοσούλης, που βρίσκεται στα χέρια του Ισλαμικού Κράτους. Η Μοσούλη είναι μεγάλη πόλη, είχε πάνω από 2 εκατομμύρια κατοίκους όταν την κατέλαβαν οι τζιχαντιστές -όταν κυριολεκτικά τους την πρόσφερε στο πιάτο η ολιγωρία και το αλληλοφάγωμα του ιρακινού στρατού, που την άφησε όχι απλώς ανυπεράσπιστη αλλά και γεμάτη πολεμοφόδια, σε σημείο που να σκέφτεται κανείς μήπως δεν ήταν μόνο ανικανότητα.

Με το που πήραν την πόλη στα χέρια τους οι φασίστες του Ισλαμικού Κράτους άρχισαν να κυνηγάνε τις πολλές και ακμαίες θρησκευτικές μειονότητες, όπως τους Γιαζίντι. Πολλοί κάτοικοι έφυγαν, αλλά έχουν μείνει αρκετοί, κι έτσι η επιχείρηση περιπλέκεται πολύ και απειλείται ανθρωπιστική τραγωδία.

Να μην ξεχνάμε βέβαια πως η αρχή του κακού βρίσκεται στο έγκλημα που διέπραξαν οι Μπους και Μπλερ το 2003 όταν μετατρέψανε το Ιράκ σε μια μαύρη τρύπα. Οι Αμερικανοί στηρίζουν ποικιλότροπα και τον σημερινό συνασπισμό που επιχειρεί την (μάλλον βέβαιη) ανακατάληψη της Μοσούλης, έναν συνασπισμό πάντως από ετερόκλιτες και αλληλοϋποβλεπόμενες δυνάμεις που η καθεμιά έχει τα δικά της συμφέροντα, πολλές φορές αντικρουόμενα: ο Ιρακινός στρατός, οι Κούρδοι, η Τουρκία, ομάδες σιιτών που υποστηρίζονται από το Ιράν, ακόμα και πολιτοφυλακές Ασσυρίων και Χαλδαίων παίρνουν μέρος στην επίθεση, συνολικά περίπου 100.000 άνδρες -ενώ από την άλλη πλευρά οι τζιχαντιστές, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, είναι λίγες χιλιάδες, ίσως και κάτω από πέντε. Ίσως επειδή η νίκη μοιάζει σίγουρη και γρήγορη, ο καβγάς έχει αρχίσει από τώρα, αφού η Τουρκία συμμετέχει (και με χερσαίες δυνάμεις) κόντρα στις επιθυμίες της ιρακινής κυβέρνησης.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Διεθνή, Επικαιρότητα, Ετυμολογικά, Τοπωνύμια | Με ετικέτα: , , , , | 115 Comments »