Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘Επικαιρότητα’ Category

Εννά επήεν στα κατεχόμενα

Posted by sarant στο 24 Απρίλιος, 2019

Θα αναδημοσιεύσω σήμερα ένα άρθρο από εφημερίδα της Κύπρου, ένα άρθρο που γράφτηκε πέρυσι αλλά έγινε τραγικά επίκαιρο φέτος. Ίσως δεν παρακολουθείτε την κυπριακή επικαιρότητα, αλλιώς θα ξέρατε για τα δύο πτώματα γυναικών που βρέθηκαν σε φρεάτιο ορυχείου. Ένας 35χρονος λοχαγός της Εθνικής Φρουράς ομολόγησε ότι τις δολοφόνησε, όπως και το εξάχρονο κορίτσι της μίας γυναίκας, ενώ εκφράζονται φόβοι ότι υπάρχουν και άλλα θύματα, πιθανώς στο ίδιο φρεάτιο.

Και οι δυο γυναίκες ήταν οικιακές βοηθοί από τις Φιλιππίνες, που δούλευαν στην Κύπρο κάτω από ένα ιδιότυπο καθεστώς ομηρίας. Φαίνεται ότι ο φερόμενος ως δολοφόνος επέλεγε τα θύματά του: φρόντιζε να είναι απωανατολίτισσες οικιακές βοηθοί, για τον απλό λόγο ότι κανείς δεν θα τις αναζητούσε -η οικογένειά τους είναι στην άλλη άκρη του κόσμου, ενώ η αστυνομία δεν χαλάει τη ζαχαρένια της για μαυρούες, ιδίως όταν υπάρχει έτοιμη η δικαιολογία «θα πήγε στα Κατεχόμενα». Και θα έμεναν «ελλείποντα πρόσωπα» (έτσι τους λένε τους αγνοούμενους στα κυπριακά) οι δυο δολοφονημένες, αν δεν τύχαιναν βροχές πρωτοφανούς έντασης, που έκαναν το φρεάτιο να ξεχειλίσει.

Μαυρούες αποκαλούν πολλοί Κύπριοι και πολλές Κύπριες τις οικιακές βοηθούς από την Άπω Ανατολή (η μαυρού στον ενικό). Οι κοπέλες έρχονται στην Κύπρο μέσω γραφείων εργασίας και επιτρέπεται να δουλέψουν μόνο στο σπίτι για το οποίο πήραν την άδεια εργασίας -γι’ αυτό μίλησα για ιδιότυπη ομηρία. Κάπου είδα ότι πληρώνονται 320 ευρώ το μήνα για εξαήμερη δουλειά. Και για να μπορέσουν να φύγουν πρέπει να πάρουν το λεγόμενο release από τα αφεντικά τους.

Κι αν είναι απαράδεκτη η στάση πολλών αφεντικών, εξοργιστική είναι η αδιαφορία της κυπριακής αστυνομίας για τις αλλεπάλληλες εξαφανίσεις αλλοδαπών οικιακών βοηθών. Ακριβώς αυτό το θέμα το θίγει ο πρόεδρος της Ένωσης Οικιακών Βοηθών σε άρθρο του που δημοσιεύτηκε σε ανύποπτο χρόνο, πέρυσι, και που ήρθε βίαια και τραγικά στην επικαιρότητα.

Το άρθρο είναι γραμμένο σε διάλεκτο, και αυτό το κάνει ακόμα πιο ενδιαφέρον για ένα γλωσσικό ιστολόγιο σαν το δικό μας. Προτίμησα να δώσω ελάχιστες επεξηγήσεις αλλά πιστεύω πως αν το διαβάσετε με προσοχή θα μπείτε στο νόημα και θα έχετε λίγες σχετικά απορίες.

Εννά επήεν στα Κατεχόμενα [= θα πήγε στα Κατεχόμενα]

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Επικαιρότητα, Κύπρος, Ντοπιολαλιές | Με ετικέτα: , , | 199 Σχόλια »

Του Λαζάρου μεζεδάκια

Posted by sarant στο 20 Απρίλιος, 2019

Που βέβαια ονομάζονται έτσι επειδή σήμερα είναι το Σάββατο του Λαζάρου, παραμονές της Μεγαλοβδομάδας. Για τα λαογραφικά της ημέρας, δείτε και ένα χρονογράφημα του Γιώργου Κοτζιούλα για τα Λαζαρούδια, ενώ σε όσους μας διαβάζουν από την Αθήνα να ξεκινήσω υπενθυμίζοντας (διότι αν το αφήσω για το τέλος, όπως συνηθίζεται, θα είναι αργά), ότι σε λίγη ώρα, στις 12 το μεσημέρι, θα γίνει στο Polis Art Café η παρουσίαση του βιβλίου μου «Η γλώσσα έχει κέφια». Θα μιλήσουν οι φίλοι Παντελής Μπουκάλας και Στρατής Μπουρνάζος. Σπεύσατε, σπεύσατε!

Σαν ορντέβρ, από το Star, αναγγελία για τα καινούργια επεισόδια της σειράς Game of thrones.

Δεν αμφιβάλλω πως η τηλεθέαση του πρώτου επεισοδίου ήταν «επική», όπως το θέλει το κλισέ. Είδα άλλωστε αρκετούς φίλους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης να προειδοποιούν με φριχτές απειλές τους σποϊλεράδες που θα τολμούσαν να φανερώσουν τι γίνεται στα καινούργια επεισόδια. Βέβαια, δεν είμαι ο αρμοδιότερος να σχολιάσω, αν κρίνουμε από το ότι μέχρι πρόσφατα δεν ήξερα αν αυτό το Game of thrones είναι κινηματογραφική ταινία, τηλεοπτική σειρά ή βιντεοπαιχνίδι -κάποια στιγμή ρώτησα και έμαθα, αλλά δεν έχω παρακολουθήσει ούτε ένα λεπτό από τα προηγούμενα επεισόδια, μ’ άλλα λόγια ‘αρχίστε το έπος χωρίς εμένα’.

Ωστόσο, με προβληματίζει η αναφορά σε 415 χώρες. Στον πλανήτη μας δεν υπάρχουν ούτε οι μισές -πώς κλείνει ο λογαριασμός; Υπολογίζουν άραγε μία προς μία τις πολιτείες των ΗΠΑ ή άλλων ομοσπονδιακών κρατών; Μετράνε τάχα μελλοντικές χώρες που θα ιδρυθούν σε άλλους πλανήτες; Μήπως μεταδίδεται η σειρά και στην Κοίλη Γη; Όποιος ξέρει ας μας πει.

* Συνεχίζω με μια φρέσκια ακλισιά, από χτες. Σε ρεπορτάζ από τη Βουλή, το tvxs έγραψε ότι ο Πάνος Καμμένος επιτέθηκε στον προεδρεύων».

Αν είχαμε τον τύπο «ο προεδρεύοντας», φυσικά, θα έγραφαν «επιτέθηκε στον προεδρεύοντα», δεν θα το άφηναν άκλιτο. Η ακλισιά εμφανίζεται στους τύπους που δεν εχουν ενταχθεί στο κλιτικό της νεοελληνικής.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γαλλία, Επικαιρότητα, Λαθροχειρίες, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Φωτογραφίες, Φέικ νιουζ, Χόακες | Με ετικέτα: , , , , , | 417 Σχόλια »

Τη μέρα που κάηκε η Νοτρ Νταμ

Posted by sarant στο 16 Απρίλιος, 2019

Και ενώ όλη η Γαλλία περίμενε τον Εμανουέλ Μακρόν να εκφωνήσει, στις 8 ακριβώς, τα μέτρα που αποφάσισε ύστερα από τον Μεγάλο εθνικό διάλογο (αν αποδώσουμε έτσι το Grand débat national) που ο ίδιος είχε δρομολογήσει ως απάντηση στο κίνημα των Κίτρινων Γιλέκων, κι ενώ τα κανάλια έκαναν εικασίες, εδώ και μέρες, για το περιεχόμενο των προεδρικών εξαγγελιών στο πολυαναμενόμενο διάγγελμα, η φοβερή πυρκαγιά, που ξέσπασε στη Νοτρ Νταμ, στην Παναγία των Παρισίων, ανάγκασε τον Πρόεδρο να αναβάλει το διάγγελμα προς το έθνος.

Η καταστροφή είναι, θαρρώ η λέξη ταιριάζει, αδιανόητη: κατέρρευσε το βέλος, η οροφή του καμπαναριού, κατέρρευσε και η στέγη.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γαλλία, Επικαιρότητα, Μνημεία | Με ετικέτα: , , , , , | 171 Σχόλια »

Τι θα κατεβάσει το Μπρέξιτ

Posted by sarant στο 8 Απρίλιος, 2019

Το άρθρο που θα διαβάσετε σήμερα δημοσιεύτηκε αρχικά χτες, πρώτη Κυριακή του μήνα, στην κυριακάτικη Αυγή, στη στήλη μου «Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία». Η εικόνα που συνοδεύει το άρθρο είναι από το politico.eu. Στο άρθρο προτίμησα να λεξιλογήσω -περιμένω όμως τα δικά σας σχόλια και για το διεθνοπολιτικό σκέλος.

Αν όλα πήγαιναν βάσει σχεδίου, σήμερα η Ευρωπαϊκή Ένωση θα είχε 27 μόνο κράτη μέλη και οι εφημερίδες θα ανέλυαν τις λεπτομέρειες αυτού του ιστορικού διαζυγίου· πράγματι, η 29η Μαρτίου είχε οριστεί ως η μέρα του Μπρέξιτ, αποδείχτηκε όμως πως ακόμα και στα συναινετικά διαζύγια ο διάβολος μπορεί να κρύβεται στις λεπτομέρειες -κι έτσι, αφού το αγγλικό Κοινοβούλιο, και πρώτα και κύρια το κυβερνών Συντηρητικό κόμμα, δεν μπόρεσε να εγκρίνει τη συμφωνία που είχε κλείσει η πρωθυπουργός της χώρας, αλλά απέρριψε ταυτόχρονα την έξοδο χωρίς συμφωνία, το μέλλον είναι περισσότερο ομιχλώδες κι από το στενό της Μάγχης τα χειμωνιάτικα πρωινά. Οπότε, το σημερινό μας άρθρο θα έχει χρώμα βρετανικό.

Η επίσημη ονομασία του εταίρου που θέλει και δεν θέλει να φύγει είναι “Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας” που συντομεύεται σε σκέτο “Ηνωμένο Βασίλειο”, αλλά πολύ συχνό είναι και το Μεγάλη Βρετανία, αν και κανονικά αυτός ο όρος αναφέρεται μόνο στο μεγάλο νησί· εξίσου συχνό, έστω και καταχρηστικά, το “Αγγλία”, που παραβλέπει πως η Αγγλία δεν είναι παρά η μεγαλύτερη από τις οντότητες που συναπαρτίζουν τη Μεγάλη Βρετανία μαζί με τη Σκωτία και την Ουαλία (περίπου όπως τις Κάτω Χώρες τις λέμε Ολλανδία)· κι είναι πολύ συχνό να αποκαλούμε Άγγλο ή Εγγλέζο τον Βρετανό, αν και μερικοί Ουαλοί ή Σκωτσέζοι θα ενοχλούνταν πολύ αν το συνειδητοποιούσαν.
Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Διεθνής πολιτική, Επικαιρότητα, Ευρωπαϊκή Ένωση, Ιστορίες λέξεων, Μεγάλη Βρετανία | Με ετικέτα: , , , | 92 Σχόλια »

Στου άρθρου 13 το κελί

Posted by sarant στο 22 Μαρτίου, 2019

Το τραγούδι του Λαύκα μιλάει για το 13 το κελί, αλλά δεν θα μιλήσουμε σήμερα για το συγκεκριμένο τραγούδι. Ή ίσως και να μιλήσουμε, διότι αν προσέξατε έβαλα πιο πάνω σύνδεσμο που παραπέμπει σε μιαν εκτέλεση του τραγουδιού, έτσι όπως έχει ανεβεί στο Γιουτούμπ. Ίσως του χρόνου τέτοιον καιρό να μην μπορούμε να κάνουμε τέτοιες παραπομπές, ισως μάλιστα και να μην έχετε πρόσβαση στο σημερινό άρθρο, όπως και σε πολλά άλλα προηγούμενα άρθρα μας.

Ο λόγος είναι μια οδηγία της ΕΕ που θα συζητηθεί την επόμενη εβδομάδα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στη σύνοδο ολομελείας στο Στρασβούργο, η λεγόμενη «Οδηγία για το κοπιράιτ». H οδηγία αυτή είναι απαραίτητη, αφού οι προηγούμενες σχετικές διατάξεις χρονολογούνται από το 2001, όμως το σχέδιο που θα τεθεί σε ψηφοφορία στο Κοινοβούλιο την επόμενη εβδομάδα περιέχει δυο διατάξεις που προκαλούν ανησυχίες.

To σχέδιο οδηγίας που θα συζητηθεί στο Κοινοβούλιο πέρασε από σαράντα κύματα στις συζητήσεις με το Συμβούλιο και, αν δεν κάνω λάθος, είναι αυτό που βλέπετε εδώ (στα αγγλικά).

Η πρώτη διάταξη που προκαλεί ανησυχίες είναι το άρθρο 11, το οποίο προστατεύει με δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας τα δημοσιεύματα των εκδόσεων Τύπου. Σκοπός του άρθρου είναι να δώσει τους εκδότες Τύπου το δικαίωμα να αμείβονται από τα άρθρα τους όταν αναδημοσιεύονται στο Φέισμπουκ ή στις αναζητήσεις του Γκουγκλ. Η οδηγία εξαιρεί από την προστασία αυτή τους υπερσυνδέσμους και τα πολύ σύντομα αποσπάσματα, ή αλλιώς snippets. Ωστόσο, αφήνει στην ευχέρεια κάθε κράτους μέλους να ορίσει τι σημαίνει «very short extracts of a press publication».

Αυτό έχει συνέπεια ότι αν κάποιο κράτος, ιδίως κάποιο μεγάλο κράτος, όπως η Γερμανία, θεωρήσει πως τα «πολύ σύντομα αποσπάσματα» είναι εκείνα που δεν είναι μεγαλύτερα από 3 λέξεις, οι διαδικτυακές πλατφόρμες θα αναγκαστούν να προσαρμοστούν στον χαμηλότερο παρονομαστή αφού δεν θα μπορούν να έχουν πολλές διαφορετικές βερσιον, άλλη για την περιοριστική Γερμανία και άλλη για την, έστω, γενναιόδωρη Γαλλία.

Ακόμα περισσότερες ανησυχίες προκαλεί το άρθρο 13, επειδή αλλάζει άρδην τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούσε μέχρι σήμερα η προστασία των πνευματικών δικαιωμάτων στο Διαδίκτυο. Σήμερα, ο πάροχος διαδικτυακών υπηρεσιών -ας πούμε το Φέισμπουκ- δεν υποχρεούται να ελέγχει εκ των προτέρων αν το υλικό που ανεβάζουν οι χρήστες του είναι ή όχι προστατευμένο. Σήμερα, όποιος κάτοχος δικαιωμάτων θεωρεί πως τα δικαιώματά του παραβιάζονται, ενημερώνει τον πάροχο, ο οποίος οφείλει να κατεβάσει το επίμαχο υλικό.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Διαδίκτυο, Επικαιρότητα, Ευρωπαϊκή Ένωση | Με ετικέτα: , | 129 Σχόλια »

Μεζεδάκια των 20 εκατομμυρίων

Posted by sarant στο 16 Μαρτίου, 2019

Γιατί ονομάζω έτσι το σαββατιάτικο πολυσυλλεκτικό μας άρθρο; Ποια εκατομμύρια είναι αυτά; Δεν είναι της Βεγούμ, εκείνα ήταν 500, τα δικά μας είναι μόνο 20, προς το παρόν.

Είναι απλό, τα 20 εκατομμύρια είναι οι επισκέψεις στο ιστολόγιο, ένα ορόσημο όχι ασήμαντο, που όμως το άφησα να περάσει απαρατήρητο, διότι, όπως βλέπετε αριστερά από την οθονιά που πηρα χτες, το έχουμε ξεπεράσει πριν από αρκετές μέρες (όπως υπολογίζω γύρω στις 3 Μαρτίου), αλλά μόλις προχτές το πήρα είδηση.

Τι τα θέλετε, το πρώτο μας εκατομμύριο, τον Ιούλιο του 2010, το είχα γιορτάσει με ειδικό άρθρο, το ιδιο έγινε και στο δεύτερο εκατομμύριο, τον Ιούνιο του 2011, ενω το 2013 είχαμε Μεζεδάκια των 6 εκατομμυρίων, και νομίζω πως και τα 10 εκατομμύρια τα ανέφερα, αν και όχι σε ειδικό άρθρο, όμως τούτο το ορόσημο ξέφυγε από το επιτελείο του ιστολογίου. Ζητάμε συγγνώμη, ο υπεύθυνος πήρε δυσμενή μετάθεση για τα σύνορα της Νομανσλάνδης. Ελπίζω τα 50 εκατομμύρια επισκέψεις, που θα τα συμπληρώσουμε σε καμιά δεκαπενταριά χρόνια, να μη μας ξεφύγουν.

* Ας αφήσουμε όμως τις περιαυτομπλογκιες και ας προχωρήσουμε στα μεζεδάκια μας. Η επικαιρότητα βέβαια σήμερα κάθε άλλο παρά ιλαρή είναι, με το μακελειό που έγινε στη Νέα Ζηλανδία. Βέβαια, ο τόπος του εγκλήματος κείται μακράν, πιο μακράν δεν γίνεται, ενώ και τα θύματα είναι μουσουλμάνοι κι έτσι δεν θα ακουστούν πολλά Ζε σουί, διότι βλέπετε όταν ο δράστης είναι Άραβας τότε τα υποκριτικά μέσα ενημέρωσης τον προβάλλουν ως μουσουλμάνο τρομοκράτη ενώ όταν είναι ο Μπρέιβικ ή ο Τάραντ (έτσι λένε τον Αυστραλό που ματοκύλησε τη Νέα Ζηλανδία) τότε ειναι απλώς «ακραίος» ή «διαταραγμένος», ή το πολύ «ακροδεξιός», λες και οι τζιχαντιστές μακελάρηδες δεν είναι επίσης ακροδεξιοί.

Πρόσεξα πάντως σε κάποιους τίτλους μια περίεργη χρήση των εισαγωγικών: «Σφαγή» στη Νέα Ζηλανδία. Επιθέσεις σε τζαμιά με 49 νεκρούς.

Μήπως για να το πει σφαγή χωρίς εισαγωγικά έπρεπε οι νεκροί να είναι πάνω από 50; με ρωτάει φίλος.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in πρόσφυγες, σαρδάμ, Βουλή, Επικαιρότητα, Ευπρεπισμός, Εθνικισμός, Εκπαίδευση, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Περιαυτομπλογκίες, Το είπε/δεν το είπε | Με ετικέτα: , , , , , , | 208 Σχόλια »

Γυναικοκτονία, όχι οικογενειακή τραγωδία!

Posted by sarant στο 8 Μαρτίου, 2019

Πριν από μερικές μέρες δολοφονήθηκε στη Σητεία μια 32χρονη μητέρα δύο παιδιών -τη στραγγάλισε ο εν διαστάσει σύζυγός της μπροστά στα μωρά παιδιά τους.

Τα Χριστούγεννα, η Κατερίνα, έτσι έλεγαν τη δολοφονημένη, είχε εγκαταλείψει το σπίτι όπου έμενε με τον άντρα της, επειδή αυτός τη χτυπούσε και την απειλούσε συνεχώς, και είχε πάει να μείνει με τη μητερα της. Εκείνος καθημερινά της ζητούσε να γυρίσει πίσω και ταυτόχρονα την απειλούσε πως αν πάει στην αστυνομία θα τη σκοτώσει. Στις 4 Φεβρουαρίου η Κατερίνα μαζί με συγγενείς της πήγε στο αστυνομικό τμήμα και κατάγγειλε ότι ο εν διαστάσει σύζυγός της την απειλούσε. Επειδή όμως οι καταγγελίες δεν είχαν χρονικό προσδιορισμό δεν κινήθηκε η διαδικασία του αυτοφώρου.

Και βγήκε στην τηλεόραση ο πατέρας του συζυγοκτόνου και είπε πως ήταν η κακιά η ώρα, εννοώντας πως αν στο σπίτι υπήρχε και κάποιος άλλος δεν θα γινόταν το φονικό, και ότι εκείνος την αγαπούσε κι εκείνη δεν τον στήριζε, κι αν εκείνη είχε γυρίσει στον άντρα της θα ζούσε τώρα, και ότι αυτό θα μπορούσε να συμβεί στον καθένα και ότι ο γιος του μετάνιωσε και τώρα τον έχει συγχωρήσει ο Θεός, και μάλιστα οι αστυνομικοί κατά παράβαση των κανονισμών τον άφησαν να του μιλήσει όση ώρα ήθελε και να τον αγκαλιάσει. Και η γιαγιά του 36χρονου δράστη είπε πως το θύμα «δεν του φερόταν καλά» και έκλαψε επειδή τώρα «το παιδί καταστράφηκε».

Εδώ υπάρχει ένα κοινό μοτίβο με δυο άλλες πολύ πρόσφατες περιπτώσεις γυναικοκτονιών. Να θυμίσω ότι και η 29χρονη Αγγελική Πέτρου, που δολοφονήθηκε στις αρχές του χρόνου στην Κέρκυρα από τον πατέρα της που δεν ενέκρινε τον δεσμό της, είχε επίσης αποταθεί στην αστυνομία ένα χρόνο πριν το φονικό, παραπονούμενη για τη συμπεριφορά του πατέρα της.

Αλλά και η Ελένη Τοπαλούδη, η φοιτήτρια που βιάστηκε και δολοφονήθηκε στη Ρόδο, είχε κι αυτή καταγγείλει στην αστυνομία προηγούμενο βιασμό της -χωρίς να γίνει τίποτα τότε. Τώρα μόνο άρχισε να ερευνάται η υπόθεση και εντοπίστηκαν δράστες.

Όπως διαβάζω, σύμφωνα με την έκθεση Η βία κατά των γυναικών και η προσχώρηση της Ε.Ε. στη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης, που δημοσιοποιήθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 15 Νοεμβρίου 2017, η έμφυλη βία και συγκεκριμένα η ενδοοικογενειακή βία έχει καταστεί για τις Ευρωπαίες μεταξύ 15 και 44 χρόνων η πρώτη αιτία αναπηρίας και θανάτου, αφήνοντας πίσω ακόμη και τα αυτοκινητικά δυστυχήματα ή τον καρκίνο. Οι αριθμοί είναι τρομακτικοί, καθώς όπως καταγράφεται 50 γυναίκες στην Ε.Ε. δολοφονούνται κάθε εβδομάδα, από νυν ή πρώην σύντροφό τους.

 

Επιπλέον, βάσει των στοιχείων του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου για την Ισότητα των Φύλων, EIGE:
Στην Βρετανία, κάθε τρεις μέρες δολοφονείται μία γυναίκα
Στη Σουηδία, κάθε δέκα μέρες κακοποιείται μέχρι θανάτου από το σύζυγο ή σύντροφό της
Στην Ισπανία, μία γυναίκα δολοφονείται κάθε τέσσερις μέρες, περίπου 100 τον χρόνο
Στην Γαλλία, μία γυναίκα δολοφονείται κάθε πέντε μέρες εξαιτίας κακοποίησης στο σπίτι

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δύο φύλα, Δικαιώματα, Επικαιρότητα | Με ετικέτα: , , , , | 188 Σχόλια »

Από πότε υπάρχουν σούργελα;

Posted by sarant στο 7 Μαρτίου, 2019

Η ερώτηση του τίτλου δεν είναι εντελώς παραπλανητική, πάντως δεν κυριολεκτεί. Αφού, σύμφωνα με το λεξικό, σούργελο είναι το γελοίο υποκείμενο, ο περίγελος, θα έλεγε κανείς πως σούργελα υπάρχουν απανέκαθεν [δεν ταιριάζει περισσότερο ο ‘λαθεμένος’ τύπος;]

Ωστόσο, η απάντηση δεν είναι τόσο απλή. Και καλύτερα, πριν σας μπλέξω περισσότερο, να πάρω τα πράγματα με τη σειρά.

Τις προάλλες, ο συνταγματολόγος Νίκος Αλιβιζάτος, που δεν χρειάζεται βέβαια συστάσεις, έδωσε μια σημαντική συνέντευξη στην Lifo. Aν δεν την έχετε διαβάσει, διαβάστε την και πείτε μου μετά αν βρίσκετε αντιπροσωπευτικό τον τίτλο που διάλεξε να βάλει η αρχισυνταξία της Lifo -εγώ τον θεωρώ δημοσιογραφικό ατόπημα, αφού με κανένα τρόπο δεν αποδίδει ο τίτλος το βασικό θέμα της συνέντευξης.

Η συνέντευξη Αλιβιζάτου συζητήθηκε πολύ διότι ο καθηγητής, πρόσωπο αδιαφιλονίκητου κύρους, έπλεξε το εγκώμιο του πρωθυπουργού, έψεξε το ΚΙΝΑΛ για τις παλινωδίες του, επέκρινε τους αντίπαλους του ΣΥΡΙΖΑ για επιθετικότητα και ανοίκειο ύφος (κατονομάζοντας τον, φίλο του πάντως, Γ. Πρετεντέρη) και, ενώ είχε να πει πολλά επικριτικά και για την κυβέρνηση και το κυβερνών κόμμα, δεν ήταν κατεδαφιστικός στην κριτική του αυτή. Επίσης πρόβλεψε οτι το μέλλον του Ποταμιού και του ΚΙΝΑΛ είναι δυσοίωνο καθώς το κυβερνών κόμμα έρχεται να αλώσει τον χώρο της Κεντροαριστεράς -και, στο θέμα αυτό, ο Αλιβιζάτος έχει βαρύνουσα γνώμη, αφού ήταν εκείνος που πρωτοστάτησε στη διαδικασία δημιουργίας του ΚΙΝ.ΑΛ. που τόσο άδοξα το διέλυσε ουσιαστικά η Φώφη Γεννηματά όταν αγνόησε επανειλημμένα και επιδεικτικά τους εταίρους της και επέβαλε τη δική της μειοψηφική (μεταξύ της ηγεσίας) άποψη, τόσο στο Μακεδονικό όσο και σε άλλα ζητήματα.

Στα κοινωνικά μέσα πολλοί φανατικοί αντισυριζαίοι (διότι πάει καιρός τώρα που ο φανατισμός είναι σχεδόν αποκλειστικότητα της αντισύριζα πλευράς) θεώρησαν προδοσία τη συνέντευξη του Αλιβιζάτου -και θα είχε πολύ ενδιαφέρον να το συζητήσουμε και αυτό, όπως και την ίδια τη συνέντευξη, όμως το χούι μας, γλωσσικό ιστολόγιο καθώς είμαστε, είναι να λεξιλογούμε. Και, όπως ξέρετε, πρώτα βγαίνει η ψυχή και μετά το χούι. Οπότε, θα λεξιλογήσουμε παίρνοντας αφορμή από μιαν αναφορά του κ. Αλιβιζάτου.

Σε ερώτηση για τις ριζικές μεταστροφές ανθρώπων με αφορμή το Μακεδονικό, ο Αλιβιζάτος απάντησε:

Κοιτάξτε, είναι και αγαπημένος μου φίλος από παλιά… ο Γιάννης Πρετεντέρης με τον οποίο έχω συμπορευθεί πολλές φορές τα τελευταία τριάντα χρόνια. Όταν, για παράδειγμα, είχε τεθεί στις αρχές της δεκαετίας του ’90 το Μακεδονικό από τον Αντώνη Σαμαρά είχαμε δώσει μαζί τη μάχη εναντίον του φανατισμού και της δίωξης ανθρώπων που παραπέμπονταν σε δίκες επειδή μοίραζαν προκηρύξεις υπέρ της ανεύρεσης λύσης.
Μου έχει κάνει εντύπωση η αλλαγή της θέσης του Γιάννη Πρετεντέρη σε αυτήν τη φάση. Κάθε άνθρωπος μπορεί να αλλάζει θέσεις, να περνάει από την άλλη πλευρά. Δεν είναι αυτό που μου κάνει εντύπωση. Είναι η απαξίωση με την οποία πλέον αντιμετωπίζει αυτούς που έχουν αντίθετη θέση από τη δική του.
Θυμάστε τι ειπώθηκε: «εξαγορές αληταριών», «παρέλαση σούργελων». Σημειωτέον, επειδή το έψαξα, «σούργελο» σημαίνει «μουνόπανο» στα τουρκικά.
Είναι πράγματι εντυπωσιακή η απαξίωση με την οποία πολλοί αντιμετωπίζουν την αντίθετη άποψη. Το έχω νιώσει για τα καλά κι εγώ στο πετσί μου όταν κάποιοι κεντροαριστεροί ή κεντροδεξιοί γνωστοί της πραγματικής ζωής μού επιτέθηκαν με άδικους χαρακτηρισμούς επειδή έχω πολιτική τοποθέτηση διαφορετική από αυτούς. Αλλά είπαμε, εδώ λεξιλογούμε. Οπότε, εστιαζόμαστε στην τελευταία φράση:

Σημειωτέον, επειδή το έψαξα, «σούργελο» σημαίνει «μουνόπανο» στα τουρκικά.

Εδώ έχουμε να εξετάσουμε δύο θέματα:

Α. Ισχύει αυτή η εντυπωσιακή πληροφορία για την αρχική σημασία της λέξης «σούργελο» στα τουρκικά;

Β. Εάν ισχύει, επηρεάζει αυτό τη σημασία της λέξης στα ελληνικά; Έστω τη χρήση της;

Ας ξεκινήσουμε από το δεύτερο, που είναι πιο εύκολο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in τούρκικα, Επικαιρότητα, Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων | Με ετικέτα: , , | 266 Σχόλια »

Ο κ. Μπαμπινιώτης γνωματεύει για την «απεύθυνση»

Posted by sarant στο 6 Μαρτίου, 2019

Το σημερινό άρθρο είναι, κατά κάποιο τρόπο, συνέχεια του προχτεσινού μας, στο οποίο είχαμε διερωτηθεί αν υπάρχει η λέξη «απεύθυνση». Ο λόγος για τον οποίο επανέρχομαι τόσο γρήγορα στο ίδιο θέμα είναι, όπως βλέπετε στον τίτλο, ότι τοποθετήθηκε σχετικά ο καθηγητής Γ. Μπαμπινιώτης, υποστηρίζοντας στο άρθρο του ορισμένα πράγματα που χρειάζονται σχολιασμό -εννοώ γενικότερα θέματα δεοντολογίας και λεξικογραφίας.

Με την ευκαιρία, ενσωματώνω και ορισμένα στοιχεία για την ιστορία της λέξης, που δεν υπήρχαν στο προηγούμενο άρθρο.

Λοιπόν, προχτές το βράδυ ο καθηγητής Γ. Μπαμπινιώτης δημοσίευσε στο protagon.gr άρθρο με τίτλο «Τι είναι αυτό το ‘απεύθυνση’ κ. Μπαμπινιώτη;» Θα μεταφέρω εδώ τα πιο ουσιαστικά τμήματα του άρθρου:

Και ξαφνικά χτυπάνε τα τηλέφωνα. Λέμε στη γλώσσα μας απεύθυνση, που είπε ο Πρωθυπουργός μιλώντας για «απεύθυνση ενός πλατιού καλέσματος»; Υπάρχει τέτοια λέξη και δεν την ξέρουμε; Και χα, χα, χα …. Σοβαροί, εγγράμματοι δημοσιογράφοι, επιστήμονες, εκπαιδευτικοί, ακροατές, τηλεθεατές αντιδρούν στο άκουσμα τής λέξης. Η απεύθυνση προσκρούει στο γλωσσικό τους αίσθημα. Και τι θέλει να πει… ο ποιητής, εν προκειμένω ο πρωθυπουργός μας, με την «απεύθυνση ενός πλατιού καλέσματος»; Μπράβο, λέω! Απορίες για κάτι σημαντικό και ουσιαστικό, για τη γλώσσα μας. Επιτέλους. Έστω κι αν το απεύθυνση θυμίζει —και συνδέεται πράγματι ετυμολογικά— με το απευθυσμένον (έντερο). Και τα δύο ανάγονται ετυμολογικά στο ευθύς: ευθύνω – απευθύνω (αρχική σημασία «καθιστώ κάτι ευθύ, ισιώνω») – απευθυσμένο (το ορθόν τμήμα τού παχέος εντέρου) και απεύθυνση (;)
H λέξη ἀπεύθυνσις δεν είναι μεν συχνή, αλλά ούτε και νέα∙ χρησιμοποιήθηκε με άλλη σημασία ήδη τον έβδομο μ.Χ. αιώνα στα Ιατρικά τού Παύλου Αιγινήτη (Ἐπιτομῆς ἰατρικῆς βιβλία ζ΄, 6. 92). Στο Λεξικό τής Αρχαίας, στο Liddell-Scott, στο λήμμα ἀπεύθυνσις μαθαίνουμε ότι η λέξη σημαίνει «adjustment, setting” ή όπως αποδίδεται στο ελληνικό Συμπλήρωμα τού Liddell-Scott (από τον Παναγιώτη Γεωργούντζο) «τακτοποίησις, διόρθωσις, προσαρμογή», στο δε εξίσου έγκυρο Σύγχρονο Λεξικό τής Αρχαίας Ελληνικής τού Franco Montanari, το ίδιο λήμμα αποδίδεται ως «διευθέτηση, τακτοποίηση».
Βεβαίως, ένας πρωθυπουργός δεν έχει σχέση με Γράμματα, λέξεις και λεξικά. Θα άκουσε ο άνθρωπος τη λέξη απεύθυνση που (χωρίς καμιά σχέση με την παλιά) πλάστηκε με νέα σημασία. Κάπου στο λεξιλόγιο τής αριστερής διανόησης με την τάση της προς νεολογισμούς και καινολεξίες (που ενίοτε καταλήγουν σε κενολεξίες). Ίσως το βρήκε και σε λεξικά που σπεύδουν να υιοθετήσουν και να επικυρώσουν ό,τι εμφανίζεται (με περιορισμένη έστω συχνότητα) στο Google. Πάντως δεν το βρήκε στα δικά μας λεξικά: στο λεξικό τού Ιδρύματος Τριανταφυλλίδη, στού Κριαρά, στο λεξικό τού Παπύρου, στού Δημητράκου, στων Τεγόπουλου-Φυτράκη, στού Σταματάκου, στής Πρωίας, στο δικό μου λεξικό, όλοι έχουμε λήμμα απευθύνω (ακολουθούμενο από το λήμμα απευθυσμένο!). Τα μεν παλαιότερα από αυτά τα λεξικά δεν γνώριζαν ίσως τη λέξη (γιατί δεν υπήρχε ακόμη), ενώ τα νεότερα θεωρήσαμε προφανώς πρώιμο να υιοθετήσουμε τέτοια λέξη προτού εμφανίσει ευρύτερη χρήση και αποδοχή.
Και το ότι εμφανίζεται σε αναζητήσεις στο Google με κάποιες χιλιάδες; Αυτές δεν δεσμεύουν τον λεξικογράφο, όταν δεν εκτιμά τη χρήση του ως ευρεία και όταν μάλιστα (όπως αποδείχθηκε στην πράξη) τόσοι έγκυροι ομιλητές τής γλώσσας αντιδρούν αυθόρμητα με αρνητικό τρόπο, εκπλήσσονται και σατιρίζουν ακόμη μια τέτοια χρήση.
Βεβαίως, ως τύπος (μορφολογικά/γραμματικά) δεν ξενίζει η λέξη: κατά τα διευθύνω – διεύθυνση και κατευθύνω – κατεύθυνση (αυτά τα δύο υπάρχουν), μπορεί να πλασθεί και τύπος απευθύνω – απεύθυνση. Και ένας τέτοιος νεολογισμός φαίνεται πως άρχισε όντως δειλά-δειλά να χρησιμοποιείται τελευταία, ως το ουσιαστικό τού απευθύνομαι, με τη σημασία «το να απευθύνεις / να απευθύνεσαι». Είναι ευρύτερα αποδεκτός ο νεολογισμός αυτός; Oχι. Ηχεί ακόμη ξένος και παράξενος στα αφτιά των ομιλητών τής γλώσσας μας —ίσως και λόγω συνειρμού προς το απευθυσμένο (όρθό έντερο). «Τι είναι πάλι τούτο;» αναρωτιούνται πολλοί. Ωστὀσο, ψάχνοντας στο Διαδίκτυο —το είπα ήδη—, διαπιστώνεις ότι κάποιοι το χρησιμοποιούν. Κάποιοι κάνουν απεύθυνση ή απευθύνσεις. Εγώ και ως ομιλητής και ως λεξικογράφος θα το απέφευγα ακόμη, ακριβώς για να μην ενοχλώ τους συνομιλητές ή τους αναγνώστες μου. Αν καθιερωθεί, θα το υιοθετήσω και ως κύριο λήμμα τού λεξικού μου.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Ιστορίες λέξεων, Λεξικογραφικά, Μεταμπλόγκειν, Νεολογισμοί | Με ετικέτα: , , , , , | 186 Σχόλια »

Υπάρχει λέξη «απεύθυνση»;

Posted by sarant στο 28 Φεβρουαρίου, 2019

Όπως οι άνθρωποι, έτσι κι οι λέξεις μπορεί ξαφνικά, αναπάντεχα, να βρεθούν κάτω από το φως των προβολέων της επικαιρότητας και ν’ αποτελέσουν αντικείμενο γενικής προσοχής.

Αυτό συνέβη προχτές με τη λέξη «απεύθυνση». Τη χρησιμοποίησε, δυο φορές, ο Αλέξης Τσίπρας, σε τηλεοπτικές δηλώσεις, σε σχέση με την πρόσκληση που αποφάσισε να απευθύνει ο ΣΥΡΙΖΑ στις προοδευτικές δυναμεις. Η λέξη φαίνεται πως ξένισε κάποιους, οι οποίοι εξέφρασαν, άλλοι καλοπροαίρετα κι άλλοι όχι, την απορία τους.

Κι έτσι βρήκαμε θέμα για το σημερινό μας άρθρο -κάτι άλλο είχα σκοπό να γράψω, αλλά με ρώτησαν απ’ το πρωί κάμποσοι φίλοι και γνωστοί αν υπάρχει η λέξη «απεύθυνση», οπότε κατάλαβα πως έπρεπε να γράψω κατι.

Ή μάλλον, δεν θα το γράψω κυρίως εγώ: θα αντιγράψω δυο ωραιότατα σεντόνια από τη Λεξιλογία που ανιχνεύουν εξαιρετικά την ιστορία της λέξης, κι εγώ θα κάνω μερικά γενικότερα σχόλια.

Το ερώτημα «Υπάρχει η λέξη Χ;» διατυπώνεται συχνά σε διαδικτυακές συζητήσεις. Νιώθει κανείς τον πειρασμό να πει ότι πρόκειται για ένα «μη ερώτημα» ή έστω για ένα ερώτημα που απαντιέται με το που τίθεται. Ωστόσο, καλό είναι να αντισταθούμε στον πειρασμό: δεν είναι τόσο απλά τα πράγματα και δεν θα συμφωνήσω με την άποψη «ο εντοπισμός και μόνο μιας λέξης αποδείχνει την ύπαρξή της», που τη θεωρώ ελαφρώς αγοραία. Για παράδειγμα, δεν υπάρχει η λέξη «λαντάμι» κι ας την έχω χρησιμοποιήσει (σαν παράδειγμα ανύπαρκτης λέξης). Δεν υπάρχει ούτε η λέξη «σαβίνι» κι ας την έχει χρησιμοποιήσει ο αγαπημένος μου Ν. Λαπαθιώτης στο διάσημο υπερλεξιστικό (αβάν λα λετρ) σονέτο του «Βάο γάο δάο»:

Ζινώντας αποβίδονο σαβίνι
κι απονιβώντας ερομιδαλιό,
κουμάνισα το βίρο τού λαβίνι
με σάβαλο γιδένι τού θαλιό.

Πέρα από παρόμοιες πεποιημένες λέξεις, υπάρχουν και οι ευκαιριακοί σχηματισμοί. Υπάρχει λέξη «ατσιγαροποίηση»; Θα πείτε όχι, και πράγματι η λέξη δεν γκουγκλίζεται [«τώρα γκουγκλίζεται!» ακούγεται μια μεταλλική φωνή από ψηλά]. Μπορεί όμως να τη χρησιμοποιήσει κάποιος σε ένδειξη διαμαρτυρίας που τον μποδίζουν να καπνίζει. Υπάρχει λέξη «αγνωριστοποίηση»; Πριν βιαστείτε να πείτε επίσης «όχι», να σας πω ότι αυτή γκουγκλίζεται (λίγο) και λεγόταν πολύ πριν από 90 χρόνια. Είχε κερδίσει ο Βενιζέλος τις εκλογές με το σύνθημα να κάνει την Ελλάδα αγνώριστη. Και στη συνέχεια, όποτε η αντιπολίτευση κατάγγελνε διάφορα σκάνδαλα και κακώς κείμενα, έλεγε «ένα ακόμη δείγμα αγνωριστοποιήσεως της χώρας».

Φυσικά, τις λέξεις αυτές δεν θα τις συμπεριλάβει κανένα λεξικό, διότι τα λεξικά δεν είναι «θησαυροί» να καταγράφουν ό,τι λέγεται έστω και άπαξ -και δεν θα μπορούσαν άλλωστε. Τέτοιες λέξεις, που έχουν μηδενικές ή ελάχιστες ανευρέσεις σε σώματα κειμένων και που δεν καταγράφονται σε λεξικα αλλά ούτε και σε γλωσσάρια, ακόμα κι αν είναι κανονικά σχηματισμένες, μπορούμε να τις χαρακτηρίσουμε «πρακτικά ανύπαρκτες».

Συνήθως όμως το ερώτημα «υπάρχει η λέξη τάδε;» διατυπώνεται για νεολογισμούς που δεν τους εχουμε συναντήσει ξανά, αλλά που -στατιστικά να το δούμε- έχουν αρκετά μεγάλη διάδοση. Ακόμα πιο ενδιαφέρον είναι ότι την κατηγορηματική διαβεβαίωση ότι «η τάδε λέξη δεν υπάρχει» τη διατυπώνει κάποιος όχι επειδή έχει κάνει έρευνα στα σώματα κειμένων και έχει βρει μηδενικές ή ελάχιστες ανευρέσεις της, αλλά επειδή, απλούστατα, δεν του αρέσει η λέξη!

Το έχουμε δει πολλές φορές αυτό. Άλλος λέει ότι δεν υπάρχει η λέξη «δημοφιλία», άλλος ότι δεν υπάρχει το «διακύβευμα», άλλος επιμένει πως δεν υπάρχει η λέξη «γενόσημα» ενώ, πολύ πρόσφατα και πολύ χαρακτηριστικά, ένα σωρό σεξιστές ανέβηκαν στα κάγκελα ωρυόμενοι πως δεν υπάρχει λέξη «γυναικοκτονία».

Στην πραγματικότητα, όταν μια λέξη καταγράφεται σε έγκυρο λεξικό, δεν δικαιούται κανεις να τη θεωρεί ούτε ανύπαρκτη ούτε αδόκιμη. Το ίδιο συμβαίνει κι όταν η λέξη έχει ικανές ανευρέσεις στα σώματα κειμένων -διότι μπορεί ένας όρος να είναι σχετικά καινούργιος και να μην έχει προλάβει να αποθησαυριστεί στα λεξικά ή μπορεί να ανήκει σε ειδική ορολογία οπότε ενδέχεται να μην έχει θέση σε γενικά λεξικά.

Απ’ αυτή την άποψη, η απεύθυνση έχει εντάξει τα χαρτιά της. Καταγράφεται στα καινούργια λεξικά μας, όπως επιμελώς κατέγραψε ο Νίκος Λίγγρης προχτές στη Λεξιλογία:

Λεξικό της Ακαδημίας

απεύθυνση ουσ. (θηλ.) (απαιτ. λεξιλόγ.) 1. ενέργεια που στοχεύει στην κινητοποίηση του ενδιαφέροντος και τη δραστηριοποίηση ομάδων ή των αρμοδίων: δημόσια/ευρεία/κοινωνική/μονομερής/πολιτική/συστηματική ~. στους/(σπανιότ.) προς τους τοπικούς φορείς. Η μαζική ~ της τηλεόρασης (στο ευρύ κοινό). Μήνυμα ειρήνης διεθνούς ~ης. Πρωτοβουλίες και ~ύνσεις. Βλ. απήχηση. 2. εκφορά λόγου με συγκεκριμένο αποδέκτη. Πβ. προσφώνηση. [< μτγν. απεύθυνσις ‘διευθέτηση’, γαλλ. adressage]

ΜΗΛΝΕΓ-Πατάκης

απεύθυνση και <λόγ.> απεύθυνσις, η (ουσ.).

1) (+γεν.πράγμ. και πρόθ. σε, προς {+αιτ.προσ.})
Το να στείλει κάποιος γραπτό ή προφορικό μήνυμα σε κπν, συνήθως επισήμως, με σκοπό να διατυπώσει απόψεις, να υποβάλει αιτήματα ή να θέσει ερωτήματα, να προτρέψει, να κάνει προτάσεις, να εξηγήσει κτ, να εκφράσει τα συναισθήματά του κτλ.
Χρήσεις:
απεύθυνση ερωτημάτων από το κοινό προς τους ομιλητές | η απεύθυνση διαγγέλματος από τον πρωθυπουργό προς τον ελληνικό λαό | απεύθυνση έκκλησης προς τις αρχές | απεύθυνση πρόσκλησης συμμετοχής στο σωματείο εργαζομένων

2) (+γεν.προσ. και πρόθ. σε, προς {+αιτ.})
Το να έλθει κάποιος σε επικοινωνία με κπν ή να στραφεί σε κπν, προφορικά ή γραπτά, συνήθως για μια πληροφορία, για τη διατύπωση ερωτημάτων ή απόψεων, για την υποβολή αιτήματος, για βοήθεια, για κάποια συναλλαγή, για κάποια δήλωσή του κτλ.
Χρήσεις:
απεύθυνση του προέδρου προς τα μέλη του κόμματος | η απεύθυνση των κομμάτων στους ψηφοφόρους | απεύθυνση εκπαιδευτικών σε παιδιά νηπιακής ηλικίας
«Κείμενο απεύθυνσης στις συνελεύσεις γειτονιάς» (διαδίκτυο)
«Απεύθυνση της Λαϊκής Συνέλευσης σε τοπικά μαγαζιά για την κάλυψη αναγκών» (διαδίκτυο)

3)
(κατ’ επέκτ.)
Η αποστολή ενός μηνύματος κυρίως με τρόπους και ενέργειες πέραν της γλωσσικής επικοινωνίας
Χρήσεις :
«Αριστερή ψήφος διπλής απεύθυνσης» (στο διαδίκτυο, τίτλος άρθρου του Γ. Ρούση, «topontiki.gr»)
«Πρόκειται λοιπόν κυρίως για κρίση κοινωνικής απεύθυνσης και πολιτικού προσανατολισμού του ΠΑΣΟΚ, η οποία είχε αποτέλεσμα να “χάσει την ψυχή του” και μαζί της το 1/5 της εκλογικής του δύναμης μετά το 1993» (διαδίκτυο)

[ΕΤΥΜ σημασ. δάν.: < ελνστ. ἀπεύθυνσις ‘προσαρμογή, διευθέτηση’ με προσαρμ. στη δημοτική < γαλλ. adressage].

Βλέπετε πως η απεύθυνση έχει περγαμηνές ελληνιστικές, αν και βέβαια με άλλη σημασία αφού τότε σήμαινε «διευθέτηση» ή και «ίσιωμα». Θα δούμε όμως πως έχει μπει στη γλώσσα μας όχι πριν από 1-2 δεκαετίες, αλλά αρκετά παλιότερα.

Πάλι από τη Λεξιλογία, αντιγράφω εκτενέστατη λεξικογραφική έρευνα του Ζάζουλα, που δείχνει πως η λέξη έχει μπει στη γλώσσα, σποραδικά βέβαια, από το σωτήριον έτος 1900:

Επειδή διαπίστωσα και αλλού μια αδικαιολόγητη αλλεργία απέναντι στην απεύθυνση, ας καταγράψω και εδώ κάποια ευρήματα που δείχνουν ότι, με ακριβώς τη σημερινή σημασία της, καθόλου νεολογισμός δεν είναι η απεύθυνση και δηλώνει το προφανές: “η ενέργεια και/ή το αποτέλεσμα του απευθύνω / απευθύνομαι (με τη σημερινή σημασία των ρημάτων αυτών)”.

  1. 1900, δικαστ. εφημ. Θέμις, σελ. 660, ευρετήριο νομολογίας: «απεύθυνσις κατά δανειστού και οφειλέτου»
  2. 16/02/1905, εφημ. Σκριπ, σελ. 1: «Πολυάριθμος ομάς εκ των μελών της κοινότητος, συνέταξεν αναφοράν προς τον Τσάρον, διά της οποίας λέγει ότι αι αιματηραί τραγωδίαι της Πετρουπόλεως, της Άπω Ανατολής και του Κρεμλίνου καταδεικνύουσιν ότι αι παρούσαι της χώρας συνθήκαι είνε ανώμαλοι και ότι πρέπει να ζητηθή νέον της καταστάσεως φάρμακον, και ως τοιούτον η απεύθυνσις αύτη προτείνει την κλήσιν των αντιπροσώπων της ρωσσικής κοινωνίας, όπως διευθετήσουν τα πράγματα κατά τρόπον τοιούτον, ώστε να μη επαναληφθώσιν εις το μέλλον παρόμοια γεγονότα.»
  3. 1923, δικαστ. εφημ. Θέμις, σελ. 18, ευρετήριο νομολογίας: «απεύθυνσις κατά προσεπικληθέντος και παρεμβάντος»
  4. 1923, Εφημερίς της Ελληνικής και Γαλλικής Νομολογίας, σελ. 323, ευρετήριο νομολογίας: «μη απεύθυνσις εφέσεως κατά πάντων διαδίκων»
  5. 1953, Η κυρωτική λειτουργία του Δικαίου ως προφύλαξις / Κωνσταντίνος Δεσποτόπουλος, σελ. 202: «Έπειτα, επί ωρισμένων ιδία ποινών, είναι απαραίτητον, εφ’ όσον είναι δυνατόν, κατά την στιγμήν ή, κυρίως, κατά την διάρκειαν της εκτελέσεως αυτών, να μη συμβαίνη, ώστε να γεννώνται, λόγω των εν γένει συνθηκών αυτής, εις τον διά της ποινής πληττόμενον τοιαύται ψυχικαί συνέπειαι —π.χ. αγανάκτησις, μίσος, αορίστου μάλιστα απευθύνσεως—, οίαι μοιραίως επιφέρουν ολικήν ή μερικήν εξουδετέρωσιν του εκ της εκτελέσεως της ποινής προσδοκωμένου ψυχολογικού προς —ειδικήν— πρόληψιν εξαναγκασμού.»
  6. 14/12/1963, πρόταση του Προϊσταμένου της Εισαγγελίας Πρωτοδικών Θεσσαλονίκης κ. Στυλ. Μπούτη για την υπόθεση των αιματηρών επεισοδίων της 22ας Μαΐου: «[…] και επήλθεν ο θάνατος του ειρημένου παθόντος τας πρωινάς ώρας της 27ης Μαΐου 1963, ούτως από κοινού, καθ’ α προερρέθη, μετά των συγκατηγορουμένων του Εμμανουήλ Καπελώνη, Ξενοφώντος Γιοσμά και άλλων αγνώστων μέχρι στιγμής τη ανακρίσει συνενόχων του διά κοινής προσπαθείας, αλλά και κατ’ ιδίαν έκαστος εκ προθέσεως προεκάλεσαν εις τους ανωτέρω δράστας (φυσικούς αυτουργούς) διά συμβουλών, πειθούς, φορτικότητος, παροχής και υποσχέσεως δώρων, εκφράσεως επιθυμίας και δι’ απευθύνσεως της προσταγής προς τον οδηγόν του θανατηφόρου τρικύκλου Σπυρίδωνα Κοτζαμάνην επί λέξεσι “βάλε εμπρός, τι κάθεσε, έρχονται”, εν τη εννοία της υποδείξεως προς εκκίνησιν του τρικύκλου διά την πρόσπτωσίν του κατά του διερχομένου παθόντος Γρηγορίου Λαμπράκη, […].»
  7. 29/12/1964, διατακτικό του βουλεύματος του Συμβουλίου Πλημμελειοδικών Θεσσαλονίκης για τα γεγονότα της 22ας Μαΐου 1963: «Από της ενάρξεως των ομιλιών τούτων […] ήρξαντο και αι, εις μεγαλυτέραν έκτασιν, αποδοκιμασίαι των εκτός του μεγάρου και εις τα πέριξ πεζοδρόμια συγκεντρωθέντων αντιφρονούντων διά της απευθύνσεως ύβρεων, συνθημάτων και απειλών κατά των εντός της αιθούσης συγκεντρωμένων […].»
  8. 24/05/1972, αποφάσεις 2337/1972 και 2338/1972 Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών: «Η δ’ έννοια του “διαδίκου” εν αυτή λαμβάνεται ουχί μόνον βάσει του τυπικού κριτηρίου, ήτοι της κατ’ αυτού απευθύνσεως της αιτήσεως, αλλά βάσει της αυθορμήτου ή μετά κλήσιν προσελεύσεώς του εις την αναφερομένην εις αυτόν δίκην […].»
  9. 1973, Αναμνηστικός τόμος καθηγητού Εμμ. Μιχελάκη (Ένωση Ελλήνων Δικονομολόγων), σελ. 508: «Ζήτημα γεννάται εάν είναι απαραίτητος η απεύθυνσις της αιτήσεως ή τουλάχιστον η επίδοσης αύτης μετά κλήσεως προς συζήτησιν προς τους αναγγελθέντας νομίμως και εμπροθέσμως δανειστάς.»
  10. 1999, Νομικά ζητήματα θρησκευτικής ετερότητας στην Ελλάδα / επιμ. Δημήτρης Χριστόπουλος (Κριτική), σελ. 147: «[…] η ΟΕΕ επιχειρεί να ενισχύσει τον ιδεολογικό της ρόλο με έντονη έκφραση εθνικιστικών τάσεων και με απόπειρες για κοινωνική παρέμβαση, δηλ. για μαζική απεύθυνση στους πολίτες, στους οποίους παρέχει ιδεολογικές υπηρεσίες, επιχειρώντας να δείξει […].»
  11. 31/10-01/11/2003, Ευαγγελικά 1901 – Ορεστειακά 1903: νεωτερικές πιέσεις και κοινωνικές αντιστάσεις / επιμ. Ουρανία Καϊάφα (Εταιρεία Σπουδών Νεοελληνικού Πολιτισμού και Γενικής Παιδείας — Σχολή Μωραΐτη), σελ. 140: «Π.χ., η Κλυταιμνήστρα σαφώς μπαίνει μέσα για το φόνο, μετά την απεύθυνσή της στην Κασσάνδρα, αλλά πουθενά δεν δηλώνεται αυτό στο χειρόγραφο.»
  12. 2007, Ιστορία της Ελλάδας του 20ού αιώνα : Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος, Κατοχή, Αντίσταση 1940-1945 / επιμ. Χρήστος Χατζηιωσήφ, Προκόπης Παπαστράτης (Βιβλιόραμα), σελ. 48: «Η κοινωνική τους απεύθυνση και το πολιτικό στελεχικό τους δυναμικό συγκροτούνταν κυρίως από νέους διανοουμένους, πολιτευτές και φοιτητές αλλά και μικρούς επιχειρηματίες. Κοινό χαρακτηριστικό όλων η ιδεολογική ασάφεια, η απουσία οργανωτικών δομών, η συσπείρωση γύρω από κάποια έντυπα, που εκθείαζαν ενέργειες δολιοφθοράς οι οποίες συνήθως δεν γίνονταν, ή προγράμματα με χαρακτηριστικό τη γενικόλογη πολυσυλλεκτική απεύθυνση.»
  13. 2006, Παλαμάς, Καρυωτάκης, Σεφέρης, Ελύτης : Η διαρκής ανεπάρκεια της ποίησης / Έλλη Φιλοκύπρου (Ελληνικά Γράμματα), σελ. 120: «Μια αιτία του περιορισμού της ανιχνεύεται ίσως στο ερώτημα στο οποίο οδηγείται η απεύθυνση του ομιλητή προς την ψυχή του: “μάταιη ψυχή, στο πέλαγο, στο αγέρι τί θα πεις;/ ω, τί θα πεις, στενή καρδιά, στη χλωμή δύση αγνάντια;” Τα όσα θα καλούνταν να πει η ψυχή αφορούν μάλλον έναν απολογισμό, τον οποίο δεν μπορεί να κάνει.»
  14. 2004, περιοδ. Ελληνικά, τόμος 54, τεύχος 2ο (Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών), Διακειμενικά και ανθρωπολογικά στοιχεία στην Ευγένα του Θεόδωρου Μοντσελέζε / Γιώργος Πεφάνης, σελ. 295: «Στις συνήθεις εισαγωγικές προσφωνήσεις των νεκρών αντιστοιχεί η εισαγωγική για το δεύτερο μέρος προσφώνηση στον εαυτό, με την τριπλή παρουσία του συναισθηματικά φορτισμένου “Οϊμένα” (στ. 653, 655). Η καταληκτική προσφώνηση γίνεται έμμεσα με την απεύθυνση προς τον Χάρο (στ. 759-760). Οι δύο αυτές προσφωνήσεις πλαισιώνουν το κυρίως αφηγηματικό τμήμα του θρήνου, έτσι ώστε να ισχύει και εδώ η τυπική τριαδική δομή: εισαγωγική προσφώνηση – κύριο αφηγηματικό τμήμα – καταληκτική προσαγόρευση.»
  15. 2005, Γιώργος Λίκος: μια παρουσίαση / ανθολ.-επιμ. Χρήστος Δανιήλ (Γαβριηλίδης), σελ. 26: «Κάποια άλλα σημεία που αποτελούν χαρακτηριστικά του έργου του Λίκου και που, αν και εντοπίζονται και στο έργο των υπολοίπων μεταπολεμικών ποιητών, λαμβάνουν ιδιαίτερη ανάπτυξη και συντελούν στη διαμόρφωση της προσωπικής του ποιητικής είναι α) η εμφάνιση του ιστορικοκοινωνικού πλαισίου, β) ο εξομολογητικός τόνος και η απεύθυνση στο δεύτερο πρόσωπο και γ) η ιδιαίτερη και έντονη εικονοπλαστική του ικανότητα.»
  16. 2008, Five seasons of the Russian avant-garde (Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης — Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης), σελ. 170: «Περιορίζοντας τη χρωματική του κλίμακα στα καθαρά χρώματα —κόκκινο, λευκό και μαύρο— ανέδειξε τη βασική κονστρουκτιβιστική παλέτα της επαναστατικής τέχνης, εγκαινιάζοντας μία νέα πολιτισμική παράδοση με εξαιρετική διεισδυτικότητα και ανθεκτικότητα καθώς εξασφάλιζε μέσω της λιτής μορφολογίας την άμεση απεύθυνση και ερμηνεία του εκπεμπόμενου μηνύματος.»
  17. 2007, Στέφανος: τιμητική προσφορά στον Βάλτερ Πούχνερ / επιμ. Ιωσήφ Βιβιλάκης (Ergo), σελ. 991: «Εάν ένας δραματικός διάλογος, για να είναι καλός, πρέπει να χαρακτηρίζεται από οικονομία των μέσων (των διατυπώσεων, των περιγραφών, των αφηγήσεων ή των απευθύνσεων), ο περιεκτικός στοχασμός ανάγει μοιραία αυτήν την οικονομία σε απόλυτη αρχή. Μας το δείχνουν ο Δάσκαλος στο Παραμύθι χωρίς όνομα (σ. 87): “Οι ήρωες κι οι μάρτυρες θένε ιδέες για να γεννηθούνε…”, η Κλυταιμνήστρα στο Γράμμα στον Ορέστη (σ. 27): “Εμάς τις γυναίκες μας αφήνουν να διαλέγουμε μόνο το νυφικό μας, […]”.»
  18. Και από τον Εθνικό Θησαυρό της Ελληνικής Γλώσσας (ΕΘΕΓ) του Ινστιτούτου Επεξεργασίας του Λόγου (ΙΕΛ):
    1. Γιατί τόσο η επιθυμία-μου όσο και ο φόβος-μου έχουνε συγκεκριμένη κατεύθυνση και απεύθυνση.
    2. Εδώ, τα πράγματα είναι πολύ πιο κοινωνικά, η απεύθυνση συλλογική, η μνήμη παρούσα και οι συμπεριφορές συνειδητές στον ιστορικό και τον παρόντα χρόνο, με διαδικασίες πολύ πιο άμεσες, αφού το έργο το δημιουργεί ο καλλιτέχνης στη συγκεκριμένη στιγμή, αλλά θα μπορούσε να το είχε δημιουργήσει και ένας ολόκληρος λαός που λειτουργεί κάτω από κοινούς τρόπους στην ψυχαγωγία.
    3. Επομένως, με το δεδομένο ότι δεν έχει υποχρέωση ο Βουλευτής να προσέλθει στην προκαταρκτική εξέταση, η μόνη ασφαλιστική δικλίδα της σοβαρής απεύθυνσης μιας αίτησης προς τη Βουλή είναι η ρύθμιση η οποία γίνεται, ότι δηλαδή ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου απευθύνεται στη Βουλή και ζητεί να δοθεί η άδεια για την ποινική δίωξη.

Σε μια προηγούμενη συζήτηση στη Λεξιλογία, το 2011, γινόταν λόγος για την απόδοση του αγγλικού όρου outreach, στη φράση I have been broadening my outreach, και τότε πρότεινα, όχι πολύ θαρρετά είναι η αλήθεια, τον όρο «απεύθυνση» («Λέγεται πάντως τα τελευταία χρόνια και η απεύθυνση», είπα -διότι τον όρο τον χρησιμοποιούσα ήδη κάμποσα χρόνια ακριβώς για να αποδίδω το outreach) και διαπίστωσα  πως δεν τον είχαν όλοι συναντήσει -τότε. Σήμερα, η απεύθυνση είναι πιστεύω γνωστή σε ευρύτερο κοινό -σα να λέμε, διευρύνθηκε η απεύθυνσή της.

Οπότε, για ν’ ανακεφαλαιώσω, η λέξη «απεύθυνση» υπάρχει, αν και εγώ δεν θα έλεγα «αποφάσισε την απεύθυνση ενός πλατιού καλέσματος» διότι αποφεύγω τις ονοματικές φράσεις. Πολύ προτιμότερες βρίσκω τις ρηματικές φράσεις, «αποφάσισε ν’ απευθύνει πλατύ κάλεσμα». Αλλά η πλατιά απεύθυνση (ή έστω ευρεία απεύθυνση αν θέλουμε λογιότερο ύφος) σαφώς και στέκει και μπορεί να την έχω χρησιμοποιήσει κι εγώ μεταφράζοντας κάπου το wide outreach.

Και το περίεργο είναι πως εκείνοι που διαμαρτύρονται για κακόζηλους νεολογισμούς όταν διαβάζουν πότε τη δημοφιλία, πότε το διακύβευμα, πότε τη γυναικοκτονία και πότε την απεύθυνση, συχνά είναι οι ίδιοι που θρηνούν για τη λεξιπενία που μαστίζει την εποχή μας και ιδίως τη νεολαία. Δεν είναι κάπως αντιφατικό αυτό;

 

Posted in Επικαιρότητα, Λαπαθιώτης, Λεξικογραφικά, Νεολογισμοί | Με ετικέτα: , , , , , , , | 177 Σχόλια »

Η λαπαλισάδα του Ντάνου

Posted by sarant στο 27 Φεβρουαρίου, 2019

Σχολίαζα στο προχτεσινό άρθρο ένα βίντεο της τηλεπερσόνας που ακούει στο ψευδώνυμο Ντάνος (κατά κόσμον Γιώργος Αγγελόπουλος). Στο βίντεο αυτό, ο Ντάνος διαφήμιζε το βιβλίο που έγραψε (που του έγραψαν, για να τα λέμε όλα) και που το εξέδωσε από έναν κάποτε σοβαρό εκδοτικό οίκο. Το βιβλίο είχε αναμενόμενα μεγάλη επιτυχία: οι πελάτες έκαναν ουρά έξω από το βιβλιοπωλείο.

Τον χλευάσαμε αρκετά τον Ντάνο για τις κοτσάνες που λέει στο βίντεο, ότι έχει διαβάσει οχτώ βιβλία, κι ότι δεν μπόρεσε να διαβάσει μονοκοπανιάς το δικό του. Να παραδεχτώ πως είναι εύκολος στόχος. Πάντως, σαν προϊόν της μαζικής κουλτούρας που είναι, επιδέχεται και σχολιασμό και κριτική -γιατί όχι και χλευασμό.

Το αξιοχλεύαστο δεν είναι τα οχτώ βιβλία του Ντάνου, είναι η ψευτιά και η πλαστικούρα του Ντάνου. Υπάρχουν άνθρωποι που έχουν διαβάσει 8 βιβλία ή και λιγότερα κι όμως έχουν γράψει κείμενα που κέρδισαν την αθανασία -ο Μακρυγιάννης, ας πούμε, δεν είχε διαβάσει κανένα βιβλίο. Υπάρχουν άνθρωποι που δεν ξέρουν να διαβάζουν κι όμως έχουν σοφία ζωής που επιβάλλει τον σεβασμό.

Λοιπόν, σε εκείνο το βίντεο, όταν ρωτήθηκε ο Ντάνος για τις κακές κριτικές που έγιναν στο βιβλίο του, απάντησε: Οι κακές κριτικές είναι το αντίθετο των καλών κριτικών -ή κάτι τέτοιο.

Ολόσωστο, βέβαια, αλλά και εντελώς ταυτολογικό -που γινόταν ακόμα πιο αστείο όταν έβλεπες το σοβαρό ύφος που είχε ο ηγεμών από τη Δυτική Λιβύη οταν εκφωνούσε το απόφθεγμα.

Αυτό το απόφθεγμα, το χαρακτηρισα «λαπαλισικό», λέξη που προκάλεσε την απορία ενός φίλου. Στον τίτλο, μιλάω για τη «λαπαλισάδα του Ντάνου», όρος κάπως πιο καθιερωμένος, που ανάγεται στο γαλλικό lapalissade και που αρέσκεται να τον χρησιμοποιεί ο Γιώργος Κεντρωτής και μου τον έχει κολλήσει κι εμένα.

Λαπαλισάδα, από τον ντε Λα Παλίς. Να το πούμε ολόκληρο, από τον Jacques II de Chabannes de La Palice, στρατάρχη του Φραγκίσκου του 1ου της Γαλλίας. Μεγάλος πολεμιστής, ο άρχοντας ντε λα Παλίς πέθανε ηρωικά το 1525 στην πολιορκία της Παβίας.

Για τον ηρωικό του θάνατο, γράφτηκε τραγούδι, σύμφωνα με μια εκδοχή το εξής:

Hélas, La Palice est mort,
Il est mort devant Pavie ;
Hélas, s’il n’était pas mort,
Il ferait encore envie

Πέθανε ο ντελαΠαλίς
Πέθανε μπρος στην Παβία
Αχ, αν δεν είχε πεθάνει
θα τονε ζηλεύαν όλοι.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γαλλία, Επικαιρότητα, Ιστορία, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , , | 212 Σχόλια »

Το άρθρο 16, τα ιδιωτικά πανεπιστήμια και ο Δυοβουνιώτης

Posted by sarant στο 15 Φεβρουαρίου, 2019

Πριν από καμιά πενηνταριά χρονια, στο δημοτικό, μαζεύαμε και παίζαμε χαρτάκια. Είχαν βγει τότε, λίγο πριν από τα 150 χρόνια της επανάστασης του 21 και μέσα στο πνεύμα της εθνοσωτηρίου, χαρτάκια με τους ήρωες του 1821. Κάποιοι ήρωες ήταν συνηθισμένοι, κάποιοι σπάνιοι, κάποιοι πολύ σπάνιοι. Στη γειτονιά μου ήταν σπανιότατος ο Δυοβουνιώτης, δεν τον είχε κανένα παιδί στο σχολείο. Κάποιοι μεγαλύτεροι είχαν συμπληρώσει όλο το άλμπουμ των ηρώων της εθνεγερσίας, με εξαίρεση τον Δυοβουνιώτη.

Μια ωραία πρωία, εκεί που αγόρασα 2-3 χαρτάκια από το περίπτερο, έτυχα τον Δυοβουνιώτη και, επειδή δεν είχα βλέψεις να συμπληρώσω το άλμπουμ αφού μου έλειπαν πολλά από τα απλώς σπάνια χαρτάκια, τον αντάλλαξα ύστερα από δημοπρασία και βρέθηκα με μάτσα ολόκληρα από Καραϊσκάκηδες, Κολοκοτρώνηδες, Νικηταράδες, Μιαούληδες, Κανάρηδες και άλλους μη σπάνιους ήρωες.

Αυτό το περιστατικό της παιδικής μου ηλικίας το ξαναθυμήθηκα προχτές, καθώς παρακολουθούσα τη συζήτηση για τη συνταγματική αναθεώρηση στη Βουλή. Ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης, απευθυνόμενος στον πρωθυπουργό, είπε: Διαλέξτε δύο άρθρα, όποια θέλετε, και θα τα υπερψηφίσουμε για αναθεωρητέα, αρκεί κι εσείς να υπερψηφίσετε τα άρθρα 16 και 24.

Ή, όπως λέγαμε στο δημοτικό, «σου δίνω τον Καραϊσκάκη και τον Γεωργάκη Ολύμπιο, μου δίνεις τον Παπαφλέσσα και τον Μήτρο Σαρκουδίνο;» Βέβαια ο Αλέξης Τσίπρας δεν μπήκε στο πνεύμα του παζαριού, αλλιώς θα μπορούσε να ζητήσει πέντε ή έξι άρθρα για τον Δυοβουνιώτη του, για το άρθρο 16 δηλαδή.

Θα έλεγε κανείς ότι η πρόταση Μητσοτάκη ευτελίζει τον θεσμό της συνταγματικής αναθεώρησης. Κάποιος άλλος θα έλεγε ότι μαρτυράει τον ζήλο της αξιωματικής αντιπολίτευσης για την αναθεώρηση του άρθρου 16, που εμποδίζει την ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων. Και οι δυο θα είχαν δίκιο, το ένα δεν αποκλείει το άλλο.

Πέρα από ιδεολογική αρχή, αυτός ο ζήλος της αξιωματικής αντιπολίτευσης υπέρ των ιδιωτικών πανεπιστημίων ισως οφείλεται εν μέρει και σε πιέσεις που δέχονται από σχολάρχες που θέλουν να ιδρύσουν ιδιωτικά πανεπιστήμια -πρατήρια πώλησης πτυχίων που λίγο θα διαφέρουν σε ποιότητα σπουδών από την…. Ελληνική Αγωγή του Άδωνη Γεωργιάδη. Πάντως. η Νέα Δημοκρατία ήταν συνεπής στην υποστήριξη των ιδιωτικών πανεπιστημίων -και την προηγούμενη φορά που είχε τεθεί θέμα συνταγματικής αναθεώρησης, την περίοδο 2006-2007, την ίδια στάση είχε κρατήσει.

Η πολιτική δύναμη που μετέβαλε στάση από το 2006 ως σήμερα είναι το τότε ΠΑΣΟΚ και τώρα ΚΙΝΑΛ. Το 2006 ενώ αρχικά το ΠΑΣΟΚ είχε δείξει να συναινεί στην αναθεώρηση του άρθρου 16, υπήρξε οξύτατη αντίδραση της βάσης και της νεολαίας του κόμματος, χάρη στην οποία τελικά απετράπη η συμφωνία του ΠΑΣΟΚ, άρα και η αναθεώρηση του άρθρου. Μάλιστα, από ειρωνεία της τύχης, πρωτοστάτης της υπεράσπισης του δημόσιου χαρακτήρα του πανεπιστημίου το 2006 ήταν ο… Βαγγέλης Βενιζέλος, ο οποίος τότε ήταν ηγέτης της αριστερής, ας πούμε, πτέρυγας του ΠΑΣΟΚ. Φέτος, το ΚΙΝΑΛ τάχθηκε υπέρ της αναθεώρησης του άρθρου 16.

Ωστόσο, η σχετική πρόταση της Νέας Δημοκρατίας απορρίφθηκε κι έτσι το άρθρο 16 δεν συμπεριλαμβάνεται στις αναθεωρητέες διατάξεις. Αυτό σημαίνει πως η συζήτηση που ακολουθεί έχει χαρακτήρα μάλλον ακαδημαϊκό -αλλά δεν ταιριάζει αυτό σε μια συζήτηση για την ανώτατη εκπαίδευση;

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Εκπαίδευση | Με ετικέτα: , , , | 213 Σχόλια »

Η Λάκτα, η ομοφοβία και ο Σόρος

Posted by sarant στο 11 Φεβρουαρίου, 2019

Παραμεθαύριο έχουμε τη γιορτή του αγίου Βαλεντίνου. Ξενόφερτο το έθιμο, λένε μερικοί. Ξενόφερτο ξεξενόφερτο όμως [είχα βάλει στοίχημα ν’ αρχίσω μια λέξη από ξεξε-!], έχει πια ριζώσει. Και μια καθιερωμένη συνήθεια είναι ν’ ανταλλάσσουν δώρα τα ερωτευμένα ζευγάρια, ανάμεσά στα οποία και σοκολάτες. Οπότε και οι σοκολατοβιομηχανίες κάνουν διαφημιστικές εκστρατείες όταν πλησιάζει η γιορτή.

Ως εδώ δεν θα υπήρχε λόγος να ασχοληθεί το ιστολόγιο, όμως φέτος η καμπάνια της σοκολάτας Lacta προκάλεσε ενδιαφέρουσες αντιδράσεις. Με το κεντρικό σύνθημα ActForLove, παρουσίαζε 28 ερωτευμένα ζευγάρια να κρατάνε μια σοκολάτα Λάκτα, όμως η πρωτοτυπία ήταν ότι τα ζευγάρια στις φωτογραφίες δεν ήταν μόνο ετερόφυλα. Το σύνθημα της καμπάνιας ήταν: Η αγάπη δεν έχει χρώμα, ηλικία, εθνικότητα και φύλο, κι έτσι στις φωτογραφίες παρουσιάζονταν ένα ζευγάρι αντρών, ένα ζευγάρι γυναικών, ένας λευκός με μια μαύρη, ένας Μαροκινος με μια Ελληνίδα, ένας Έλληνας με μια αλλοδαπή, ζευγάρια με μεγάλη διαφορά στην ηλικία ή στο ανάστημα, καθώς και ζευγάρια στα οποία ο ένας από τους συντρόφους έχει κάποια αναπηρία. Ίσως μου ξέφυγε και κάποια περίπτωση, μπορείτε να διεξέλθετε κι εσείς την πινακοθήκη των 28 ζευγαριών.

Όπως ίσως θα ήταν αναμενόμενο, η καμπάνια προκάλεσε πολύ θόρυβο και όπως επίσης θα περίμενε κανείς οι αντιδράσεις επικεντρώθηκαν στις δύο (ή ίσως τρεις) φωτογραφίες με ομόφυλα ζευγάρια κι όχι στις άλλες 25 ή 26 που είχαν ετερόφυλα ζευγάρια. Αν και στη σελίδα της εταιρείας στο Φέισμπουκ τα θετικά σχόλια ήταν τα περισσότερα, τα αρνητικά ήταν ωστόσο τα πιο έντονα, μαζί με απειλές για μποϊκοτάζ κατά της εταιρείας, όπως: Όι υπεύθυνοι τής εταιρείας θά καταλάβουν ότι ή ανωμαλία και οι προπαγανδιστές της θά τρώνε μια ζωή πόρτα, όταν δουν την οικονομική ζημιά που θά προκαλέσει η εμετική αυτή διαφήμιση ή Εμετός είστε η επόμενη χρεοκοπία δικιά σας με όλη μας την αγάπη Αηδιαστικά μιάσματα ή, το πολύ χαρακτηριστικό: Σεβομαι ολους τους ανθρωπους. Κρινω βαση χαρακτηρα κ μονο. Δεν με ενδιαφερει η σεξουαλικη σου προτιμηση,αρκει,να μην μου την επιδεικνυεις εμμονικα!!! Η ηλιθιοτητα δεν ειναι σεβαστη! Αισχος στην εταιρια. Σταματαμε να την προτιμουμε πολλα ατομα.

Ξαναλέω ότι τα επαινετικά σχόλια ήταν μακράν περισσότερα, ενώ πολύ γέλασα με αυτό: Είναι δυνατόν να προκαλείτε έτσι;;; Έλεος!!!! Υπάρχουν και διαβητικοί εδώ μέσα.

Σε περιθωριακούς ιστότοπους εμφανίστηκαν και εκκλήσεις για «μαζικό εμπάργκο στη Lacta» (μάλλον εννοεί μποϊκοτάζ) αφου η διαφημιστική εκστρατεία θεωρήθηκε ομοφυλοφιλική προπαγάνδα και επίθεση στον θεσμό της οικογένειας.

Ταυτόχρονα, στα κοινωνικά μέσα είδαν το φως ωραία μιμίδια που έπαιρναν έμπνευση από την καμπάνια, σαν κι αυτό που είναι πολύ καλοφτιαγμένο.

Κι έπειτα, κάποιοι θυμήθηκαν ότι παρόλο που η Lacta είναι προϊόν της σοκολατοβιομηχανίας Παυλίδη, η εταιρεία που την παράγει είναι σήμερα πολυεθνική και/ή έσπευσαν να παινέψουν το… αντίπαλον δέος, δηλαδή τις σοκολάτες ΙΟΝ.

Φυσικά, όλος αυτός ο θόρυβος είναι σημάδι πως η διαφημιστική εκστρατεία στέφθηκε με επιτυχία -όπως λέει το ρητό there’s no such thing as bad publicity, δηλαδή και να κακολογούν μια εταιρεία καλό είναι («Δεν με ενοχλεί να με κακολογούν, αρκεί να γράφουν το όνομά μου σωστά», έλεγε κάποιος άλλος).

Ωστόσο, η πρωτοβουλία της Λάκτα δεν παύει να είναι αξιέπαινη. Η κοινωνία μας έχει δυσανεξία στο διαφορετικό, ειδικά σε σχέση με τον ερωτικό προσανατολισμό -θα θυμάστε τα πρόστιμα που έπεσαν όταν σε κάποια σειρά παρουσιάστηκε ενα φιλί ανάμεσα σε άντρες- οπότε είναι θετικό να παρουσιάζονται ομόφυλα ζευγάρια και μάλιστα ενταγμένα σε πλαίσιο καθημερινότητας. Δεν θα αλλάξουν πολλά πράγματα με την καμπάνια της Λάκτα (αν ήταν ν’ αλλάζει ο κόσμος με μια διαφημιστική εκστρατεία θα τον είχαμε αλλάξει) αλλά είναι κάτι θετικό, έστω και μικρό.

Θα έκλεινα εδώ, για να πείτε κι εσείς τη γνώμη σας, όμως υπάρχει και μια άλλη πτυχή στο θέμα, όπως άλλωστε αναγγέλλει και ο τίτλος του άρθρου.

Βλέπετε, πολλοί στα κοινωνικά μέσα υποστήριξαν ότι η Λάκτα ανήκει στον Σόρος και, έμμεσα, χρέωσαν την «ομοφυλοφιλική» καμπάνια στον Ουγγροαμερικάνο μεγιστάνα ο οποίος, παρόλο που κοντεύει τα ενενήντα, δεν έχει παραιτηθεί από την προσπάθεια να καθυποτάξει τον ελληνισμό. Και ως εδώ, το προσπερνάμε με χαμόγελο. Όμως σε κάποια άρθρα υπήρχαν και «στοιχεία»: ονόματα και αριθμοί, που ανέδιδαν πειστικότητα.

Ο φίλος Χρήστος Κτενάς, δημοσιογράφος με σημαντική παρουσία και στα κοινωνικά μέσα (τον ξέρω διαδικτυακά από τον… προηγούμενο αιώνα) δημοσίευσε στη σελίδα του μια ενδιαφέρουσα ανασκευή των ισχυρισμών σχετικά με τη Λάκτα και τον Σόρος. Του ζήτησα την άδεια να αναδημοσιεύσω το άρθρο του, ακριβώς επειδή αναλύει μια περίπτωση κατασκευής πλαστών ειδήσεων.

Ένα μικρό case study για fake news. Αν δεν βαριέστε διαβάστε.

Έκανε λοιπόν η Λάκτα την γνωστή εκστρατεία με τα ζευγάρια. Αυτή προκάλεσε αντιδράσεις σε συντηρητικούς κύκλους γιατί ανάμεσα στα ζευγάρια είναι και ομόφυλα, και διαφυλετικά, άρα ιστορίες που η «Ελλαδάρα» δεν τις σηκώνει.

Στο διαδίκτυο λοιπόν κυκλοφορεί το παρακάτω κείμενο (το βάζω σε εισαγωγικά):

«Η σοκολατα Lacta της ελληνικης εταιριας ΠΑΥΛΙΔΗΣ ΑΕ. πουληθηκε στην Kraft foods. Στον χωρο επικρατει παγκοσμιως εδω και δυο δεκαετιες ενας κυκλωνας συγχωνευσεων και επιθετικων εξαγορων. Λιγο αργοτερα η Kraft εξαγοραστηκε απο την εταιρια Mondelez.

Ετσι η Mondelez εγινε ιδιοκτητης της Lacta που παραγεται μονο στην Ελλαδα.
Μεγαλοιδιοκτητες της Mondelez ειναι ο Γουορεν Μπαφετ που επαιξε σκοτεινο ρολο στην Ελληνικη Κριση. Ακομα χειροτερα, μεγαλοιδιοκτητης ειναι η τραπεζα BlackRock για την οποια σας εχω εξηγησει τι ρολο επαιξε στην κριση χρεους το 2010.

Το κερασακι στην τουρτα σας το αφησα για το τελος.

600.000 μετοχες της Mondelez ποιος λετε να εχει; Μα ποιος αλλος; Ο George Sorros….

Για την ακριβεια η εταιρεια του Soros Fund Management LLC απεκτησε στο Δ’ τριμηνο του 2018, αρχικα, 541,700 μετοχες της Mondelez!

Επειδη σημερα ολη μερα καναμε την πλακα μας (και καλα καναμε) ειπα λοιπον να κλεισω το βραδυ μας , σοβαρευοντας το θεμα. Γιατι τελικα να ξερετε, τιποτα δεν γινεται τυχαια…«

Το παραπάνω κείμενο είναι βέβαια μια κλασική θεωρία συνωμοσίας. Οι αιώνιοι «κακοί», ο Μπάφετ, ο Σόρος, η Blackrock, είναι μεγαλομέτοχοι της Montelez, η Montelez ιδιοκτήτρια της ελληνικής Παυλίδης, άρα η διαφημιστική καμπάνια που επιχειρεί να «διαφθείρει» τους Έλληνες, είναι απότοκο αυτών των σκοτεινών δυνάμεων.

Έλα όμως που τίποτε από αυτά δεν στέκει!

Αρχικά η Kraft ουδέποτε εξαγοράστηκε από την Mondelez. Η Mondelez είναι η παλιά Kraft, η οποία χωρίστηκε σε δύο κομμάτια και το ένα μετονομάστηκε σε Mondelez. Άρα δεν υπάρχει «αγορά» και οποιαδήποτε συνωμοσιολογία.

Στη συνέχεια, ο Μπάφετ έχει ένα ελάχιστο ποσό μετοχών της εταιρίας, περίπου 500.000 κομμάτια. Για να κατάλάβουμε από μεγέθη ο μεγαλύτερος μέτοχος της Mondelez, είναι η εταιρία επενδύσεων Vanguard με 103 εκατομμύρια μετοχές, ακολουθεί η SSGA 62 εκατομμύρια κλπ. Ο Μπάφετ λοιπόν όχι μεγαλοιδιοκτήτης της Mondelez δεν είναι, ούτε καν βρίσκεται στους 50 πρώτους μετόχους. Και βέβαια δεν είναι «ιδιοκτήτης» των μετοχών, καθώς αυτές ανήκουν σε επενδυτικό του κεφάλαιο, δηλαδή σε λεφτά άλλων που τα διαχειρίζεται.

Επίσης, ένα επενδυτικό κεφάλαιο του Σόρος πράγματι αγόρασε περίπου 500.000 μετοχές πέρυσι, δηλαδή ένα μικρό ποσοστό, όπως και πολλά άλλα επενδυτικά κεφάλαια, γιατί η εταιρία πάει καλά. Αντίστοιχες κινήσεις, του Σόρος, του Μπάφετ, των μεγάλων funds γίνονται κατά εκατοντάδες κάθε χρόνο και πολλες φορές την αγορά ακολουθεί η πώληση, εφόσον βρουν μια καλή τιμή.

Με απλά λόγια. Παίρνουμε μια εταιρία στην Ελλάδα που ανήκει σε ένα διεθνή όμιλο, «ανακαλύπτουμε» σε αυτόν μετόχους γνωστούς επενδυτές (οι οποίοι συνεχώς αγοράζουν και πουλάνε μετοχές σε όλες τις μεγάλες εταιρίες, καθώς έτσι βγάζουν χρήματα), και στήνουμε θεωρία συνωμοσίας: ότι ο Μπάφετ, ο Σόρος και το κακό συναπάντημα, που διαχειρίζονται δισεκατομμύρια κάθε μέρα, δεν έχουν τι άλλο να κάνουν, και με τα ελάχιστα ποσοστά μετοχών που διαθέτουν, «πιέζουν» να γίνει στην Ελλάδα διαφημιστική εκστρατεία της Λάκτα. Για να υπονομευθεί η χώρα μας, την οποία φυσικά μισούν και απεργάζονται την καταστροφή της, υποθέτω γιατί αυτοί είναι Εβραίοι και εμείς απόγονοι των ΕΛ και έχουμε κορυφαίο DNA και τις λοιπές ανοησίες.

Καταλαβαίνετε λοιπόν πως στήνονται τα fake news. Παίρνουν ασύνδετα και μηδενικής σημασίας γεγονότα, τα προσωποποιούν, τα μεγεθύνουν, τα παραποιούν, τα αλλοιώνουν, κατασκευάζουν μεταξύ τους απίθανες και ανύπαρκτες συνδέσεις, και τελικά δημιουργούν μια εξωφρενική θεωρία συνωμοσίας, η οποία όμως έχει ένα βασικό στοιχείο για τους πολλούς αφελείς. ΤΟΥΣ ΚΟΛΑΚΕΥΕΙ. Τους βάζει στο επίκεντρο των πραγμάτων, τους αναδεικνύει, τους πείθει ότι είναι σημαντικοί και για αυτό τους «κυνηγάνε» οι «μεγάλοι εχθροί». Έτσι το πλήθος αναχαράζει ευχαριστημένο, που «κέρδισε» και αυτή τη μάχη επιβίωσης. Και αγοράζει ΙΟΝ αμυγδάλου και οχι Λάκτα, γιατί η Λάκτα πλέον είναι του διαβόλου…

Σσσσσσοκολατάκι κανείς;

Και να σκεφτεί κανείς ότι εγώ δεν τις πολυσυμπαθώ τις σοκολάτες…

 

Posted in Διαφημίσεις, Δικαιώματα, Επικαιρότητα, Μεταμπλόγκειν, Ομοφοβία, Συνεργασίες | Με ετικέτα: , , , , , | 384 Σχόλια »

Οι γκαζές της γκαζόζας γκαζώνουν αγκαζέ στο γκαζόν

Posted by sarant στο 7 Φεβρουαρίου, 2019

Το σημερινό άρθρο το ζητήσατε εσείς. Το περασμένο Σάββατο είχαμε τα Μεζεδάκια της γκαζόζας, με αφορμή τη διάσημη πια ατάκα του βουλευτή Αριστείδη Φωκά, που, όπως δικαιολογήθηκε, έχασε την ονομαστική ψηφοφορία επειδή είχε πιει μια γκαζόζα και αισθάνθηκε την ανάγκη να πάει εκεί που και οι βουλευτές πηγαίνουν μόνοι τους. Στα σχόλια εκείνου του άρθρου αρκετοί γκαζοζολογήσατε και ζητήσατε «μετ’ επιτάσεως» που λέει και το κλισέ να αφιερωθεί άρθρο στη γκαζόζα.

Αμ’ έπος αμ’ έργον λοιπόν.

Το άρθρο περιέχει τοποθέτηση προϊόντος, επειδή μου χρειαζόταν μια εικόνα και δεν έβρισκα καμία χωρίς μάρκα επάνω.

Η γκαζόζα, σύμφωνα με το ΛΚΝ, είναι «εμφιαλωμένο αεριούχο αναψυκτικό». Νομίζω πως ο ορισμός πάσχει, αν δεχτούμε ότι η γκαζόζα πρέπει να έχει γεύση λεμονιού (όχι να περιέχει λεμόνι). Το Χρηστικό Λεξικό της Ακαδημίας προσδιορίζει «που περιέχει κιτρικό οξύ».

Πράγματι, η γκαζόζα της εικόνας έχει τα εξής συστατικά: Νερό, Ζάχαρη, Διοξείδιο Άνθρακα, Μέσο Οξίνισης: Κιτρικό Οξύ, Αντιοξειδωτικό: Ασκορβικό Οξύ, Συντηρητικό: Σορβικό Κάλιο, Ρυθμιστής Οξύτητας: Κιτρικό Νάτριο, Φυσικές Αρωματικές Ύλες, ενώ η λεμονάδα περιέχει και χυμό λεμονιού.

Μ’ άλλα λόγια, η γκαζόζα δεν είναι λεμονάδα.

Η γκαζόζα είναι λαϊκό αναψυκτικό. Όπως είχα γράψει στο προηγούμενο άρθρο, σε μια παλιά ερωτική ταινία (σοφτ) που είχε γυρίσει προδικτατορικά, ο Κώστας Γκουσγκούνης αποδίδει την επιτυχία του στις γυναικες στο γεγονός ότι είναι χουβαρντάς. Και αμέσως μετά εμφανίζεται να πηγαίνει με μια κοπέλα στο ζαχαροπλαστείο και να τη ρωτάει «Να σε κεράσω μια γκαζόζα;». Ο Φρέντι Γερμανός είχε ειρωνευτεί την τόση γαλαντομία (στο «Γράψτο όπως το λέω»).

Ο Μπαμπινιώτης, αλλά και το Χρηστικό Λεξικό, υποστηρίζουν ότι η γκαζόζα ετυμολογείται από το ιταλικό gassosa, θηλυκό του gassoso, αεριώδης ή αεριούχος. H θεωρία αυτή προσκρούει στο ότι στα ιταλικά λέγεται gazzosa, που προφέρεται γκατσόζα.

Νομίζω πως δίκιο έχει το ΛΚΝ, που θεωρεί ότι τη γκαζόζα την πήραμε από το τουρκικό gazoz, το οποίο βέβαια έχει μάλλον γαλλική αρχή (από το eau gazeuse).

Tο απόκομμα που βλέπετε αριστερά, από εφημερίδα του 1901, που μιλάει για «φιάλες γκαζόζ» μάλλον δικαιώνει οριστικά το ΛΚΝ.

Δεν ξέρω αν θα το περιμένατε, όμως βρίσκω τη γκαζόζα 16 φορές σε ποιήματα του Γιάννη Ρίτσου, που του αρέσει να τη χρησιμοποιεί σε εικόνες με λαϊκούς ανθρώπους, π.χ. Στο καφενείο η γκουβερνάντα πίνει τη γκαζόζα της, το μωρό είναι ήσυχο μέσα στο καροτσάκι του. Υπάρχει μια φορά και στον Σεφέρη, στο Γράμμα του Μαθιού Πασκάλη: Κάνει ζέστη βαθιά ώς τη νύχτα, τ’ άστρα πετάνε σκνίπες, πίνω άγουρες γκαζόζες και διψώ.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων, Στρατός | Με ετικέτα: , , , | 318 Σχόλια »