Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘Επικαιρότητα’ Category

Εστιάζοντας στην εστίαση

Posted by sarant στο 26 Απριλίου, 2021

Το άρθρο που θα διαβάσετε σήμερα δημοσιεύτηκε πριν από μερικές μέρες στο ηλεπεριοδικό 2020mag. Όπως έχω ήδη γράψει, στο ηλεπεριοδικό αυτό δημοσιεύω άρθρα με Λέξεις της επικαιρότητας -σαν εκείνα που δημοσίευα κάθε μήνα στα Ενθέματα της Αυγής. Εδώ μπορείτε να βρείτε όλα μου αυτά τα άρθρα. Η εικονογράφηση είναι του περιοδικού.

Εστιάζοντας στην εστίαση

Αμέσως μετά το Πάσχα, όπως ανακοινώθηκε, ανοίγει επιτέλους η εστίαση σε εξωτερικούς χώρους -το κατά Σαββόπουλο τραπεζάκια έξω. Το μέτρο είναι καλοδεχούμενο, και μάλιστα μάλλον καθυστέρησε να εφαρμοστεί, αφού στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες τα τραπεζάκια έξω έχουν ήδη ανοίξει, όχι μόνο σε χώρες του Νότου αλλά και σε βορειότερες, όπως στο Λουξεμβούργο, όπου βέβαια θέλει θάρρος ή πανωφόρι για να καθίσεις έξω.

Αλλά αυτά τα διαβάσατε ήδη στις ειδησεογραφικές στήλες. Εμείς εδώ λεξιλογούμε, οπότε θα λεξιλογήσουμε σήμερα για την εστίαση, που είναι μια από τις λέξεις της επικαιρότητας.

Στιγμιότυπο από την αγορά της Δράμας κατά την περίοδο του δεύτερου λοκντάουν για την ανάσχεση της πανδημίας του κορονοϊού.
(EUROKINISSI/ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΕΣΣΗΝΗΣ)

Ποιαν εστίαση, θα πείτε. Μα, τα εστιατόρια, θα απαντήσει κάποιος, αν και βέβαια ο όρος πιάνει και καφετέριες, καφενεία, μπαρ, ταβέρνες, μεζεδοπωλεία, ουζερί, σουβλατζίδικα, φαστφουντάδικα (ταχυφαγεία κατά Μπαμπινιώτη) και άλλα «καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος».  Όλα αυτά, και αμέτρητα άλλα ακόμα, απαρτίζουν τον κλάδο της εστίασης.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων, Πανδημικά | Με ετικέτα: , | 220 Σχόλια »

Ανοίγουν τα λύκεια

Posted by sarant στο 12 Απριλίου, 2021

Η είδηση της ημέρας είναι ασφαλώς ότι από σήμερα επαναλειτουργούν με διά ζώσης διδασκαλία τα λύκεια -η πρώτη βαθμίδα της γενικής εκπαίδευσης για την οποία χαλαρώνουν οι περιορισμοί ύστερα από μήνες με διδασκαλία εξ αποστάσεως.

Το ιστολόγιο ενδιαφέρεται ζωηρά για την εκπαίδευση γενικά και επιπλέον έχει τη χαρά να περιλαμβάνει στους σχολιαστές του και αρκετούς εκπαιδευτικούς (μεταξύ άλλων και σε λύκεια) οπότε ειναι λογικό να αφιερώσουμε στην εξέλιξη αυτή το σημερινό άρθρο. Επαναλειτουργούν επίσης από σήμερα τα πρακτορεία Προπό, αλλά στον τομέα δεν έχουμε ειδίκευση. Ο τίτλος βέβαια έχει μιαν αμφισημία που οφείλεται στο ότι το ρήμα «ανοίγω» είναι εργαστικό δηλ. χρησιμοποιείται και ως μεταβατικό και ως αμετάβατο χωρίς να αλλάξει φωνή. Ανοίγουν τα λύκεια -ή καποιοι ανοίγουν τα λύκεια;

Τα λύκεια θα επαναλειτουργήσουν με όπλο τα αυτοτέστ, αφού κάθε μαθητής θα πρεπει να έχει προμηθευτεί και να έχει κάνει αυτοτέστ (χτες το βράδυ ή σήμερα το πρωί) πριν πάει στο σχολείο του. Τις λεπτομέρειες της διαδικασίας μπορείτε να τις δείτε εδώ.

Και βέβαια, όσο έμεναν κλειστά τα λύκεια, η ταξική ανισότητα διογκωνόταν αφού τα ιδιωτικά σχολεία είχαν πολύ μεγαλύτερες δυνατότητες στην εξ αποστάσεως εκπαίδευση, για να μην πούμε για τα φροντιστήρια ή τα ιδιαίτερα μαθήματα.

Αλλά εμείς εδώ λεξιλογούμε -οπότε, παρόλο που τα σχόλιά σας μπορούν (και το περιμένω) να αναφερθούν στα προβλήματα ή στις επιφυλάξεις ή στην ορθότητα της απόφασης για επαναλειτουργία των λυκείων, εγώ στο υπόλοιπο άρθρο θα εστιαστώ στη λέξη «λύκειο».

Στην αρχή της λέξης βρίσκεται το Λύκειο της αρχαίας Αθήνας, όπως ονομαζόταν ένας κήπος με σκεπασμένους περιπάτους στην αρχαία Αθήνα, καθώς και ένα γυμναστήριο της αρχαίας πόλης. Ο κήπος αυτός, στον οποίο δίδασκε ο Αριστοτέλης, πήρε το όνομά του από τον γειτονικό ναό του Λυκείου Απόλλωνα. Από τους περιπάτους πήρε το όνομά της η σχολή του Αριστοτέλη: ονομάστηκε περιπατητική, και περιπατητικοί οι φιλόσοφοι που ακολουθούσαν τις διδαχές του.

Γιατί λύκειος ο Απόλλων; Η προφανής εξήγηση, ότι προέρχεται από τον λύκο, δεν αποκλείεται. Στο ετυμολογικό λεξικό του Μπαμπινιώτη αναφέρεται ότι ο Απόλλωνας ονομαζόταν λυκοκτόνος ως προστάτης από τους λύκους. Ωστόσο, μπορεί επίσης να προέρχεται από το αμάρτυρο *λύκη (η χαραυγή, πρβλ. λυκαυγές) ενώ κάποιοι το συνδέουν με τη Λυκία θυμίζοντας ότι ο Απόλλων ονομαζόταν επίσης Λύκιος και Λυκηγενής. Στο etymonline θεωρείται βέβαιη η σύνδεση του Απόλλωνα με τους λύκους -με αναφορά στον Frazer και στα σχόλιά του στον Παυσανία.

Όπως και να έχει η ετυμολογία, αν θυμηθούμε ότι τα αρχαία γυμναστήρια τα έλεγαν γυμνάσια μπορούμε να πούμε ότι το αρχαίο Λύκειο ήταν γυμνάσιο χωρίς να μας κατηγορήσουν ότι παραδοξολογούμε.

Το Λύκειο του Αριστοτέλη έχει αποκαλυφθεί και αυτό έγινε μπροστά στα μάτια μας, κατά κάποιο τρόπο. Ακριβέστερα, το 1996, κατά τη διάρκεια των σωστικών ανασκαφών της Γ΄ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων σε οικόπεδο εμβαδού 11 στρεμμάτων, που είχε παραχωρηθεί από το ελληνικό Δημόσιο στο Ίδρυμα Γουλανδρή για την ανέγερση Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, αποκαλύφθηκε η παλαίστρα του Λυκείου -κι έτσι το μουσείο δεν χτίστηκε σε αυτό τον χώρο, αλλά η Αθήνα απέκτησε έναν πολύ όμορφο αρχαιολογικό χώρο.

Τα σχολεία μας όμως τα είχαμε πει λύκεια από νωρίτερα. Όμως δεν μεταφέραμε την αρχαία λέξη Λύκειον στα νέα ελληνικά -χρειάστηκε η μεσολάβηση άλλων γλωσσών. Οπότε, ας δούμε την ιστορία της λέξης.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αθηναιογραφία, Επικαιρότητα, Εκπαίδευση, Ιστορίες λέξεων, Πανδημικά | Με ετικέτα: , , , , | 284 Σχόλια »

Έχω απόψε ραντεβού

Posted by sarant στο 7 Απριλίου, 2021

Άρχισε από χτες να λειτουργεί το λιανεμπόριο -αλλά με περιορισμούς. Ο πελάτης πρέπει να κλείσει ραντεβού με τον καταστηματάρχη, να στείλει sms στο 13032 (όχι πια στο 13033), ενώ (υποτίθεται ότι) έχει περιθώριο 3 ωρών για να ολοκληρώσει την επίσκεψη και την αγορά και να επιστρέψει σπίτι του.

Υποτίθεται. Πολύ αμφιβάλλω αν στην πραξη θα τηρηθούν αυτοί οι περιορισμοί -κι αν θα υπάρξει βούληση να ελεγχθεί στοιχειωδώς η τήρησή τους.

Όμως αυτό δεν είναι δική μας δουλειά, αν και στα σχόλια θα το συζητήσουμε και αυτό. Εμείς εδώ ως γνωστόν λεξιλογούμε -και σημερα θα λεξιλογήσουμε για το ραντεβού. Εδώ που τα λέμε, είναι περίεργο που τόσα χρόνια που εκπέμπει το ιστολόγιο δεν έχουμε ποτέ ασχοληθεί με την πολυσήμαντη αυτή λέξη -να που η πανδημία μάς έδωσε την ευκαιρία (αν και καλύτερα να έλειπε).

Ραντεβού λοιπόν είναι κατά τον ορισμό του λεξικού, «συνάντηση προσώπων που γίνεται ύστερα από προηγούμενη συνεννόηση». Αυτό ειναι το χαρακτηριστικό του ραντεβού: η εκ των προτέρων συνεννόηση. Δεν είναι τυχαία η συνάντηση: όταν κλείνουμε ή δίνουμε ραντεβού με ένα άλλο πρόσωπο συμφωνούμε τον τόπο της συνάντησης, την ημερομηνία και την ώρα της συνάντησης αλλά και τον σκοπό της.

Όμως η λέξη έχει μια πολύ ιδιαίτερη σημασία που κάνει τις καρδιές μας να χτυπάνε πιο έντονα, διότι βέβαια ραντεβού ειναι -και κυρίως ήταν- η συνάντηση δυο ανθρώπων με ερωτικό σκοπό. Ειδικά το πρώτο ραντεβού έχει μια φόρτιση εντελώς ξεχωριστή.

Εμπειρικά μπορώ να πω ότι το κατεξοχήν ραντεβού πριν από μισόν αιώνα ήταν το ερωτικό ραντεβού και στη συνέχεια αρχίσαμε να έχουμε ολοένα και περισσοτερο και επαγγελματικά ή ιατρικά ραντεβού, με πελάτες, με συνεργάτες, με τον οδοντίατρο ή στο κομμωτήριο. Πάντως η λέξη χρησιμοποιείται και σήμερα για την ερωτική συνάντηση -ενώ το υποκοριστικό, το ραντεβουδάκι, μόνο για ερωτικό σκοπό λέγεται.

Το ραντεβού είναι δάνειος όρος κι έτσι είναι λέξη άκλιτη. Το ότι σχηματίζει υποκοριστικό ελληνοπρεπώς είναι ένα στοιχείο που δείχνει την ενσωμάτωσή του στη γλώσσα μας. Δάνειο από τα γαλλικά βεβαίως, από τη φράση rendez-vous, που είναι προστακτική -αλλά προστακτική που έχει ουσιαστικοποιηθεί.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γλωσσικό ληξιαρχείο, Επικαιρότητα, Ιστορίες λέξεων | Με ετικέτα: , , , , , | 220 Σχόλια »

Λιανίζοντας το λιανεμπόριο

Posted by sarant στο 5 Απριλίου, 2021

Η είδηση της ημέρας, αναμφίβολα, είναι ότι απο σήμερα ανοίγει το λιανεμπόριο. Ανοίγει βέβαια με περιορισμούς και υπό προϋποθέσεις αλλά, τι τα θέλετε, δίνει το σινιάλο πως η Μεγάλη Χαλάρωση άρχισε.

Άρχισε η χαλάρωση, όπως έγραψα και προχτές, όχι επειδή έχουμε ρίξει στο ελάχιστο τους δείκτες εξάπλωσης της πανδημίας ή επειδή τα νοσοκομεία μας είναι απολύτως βέβαιο ότι θα αντεπεξέλθουν στην πίεση -κάθε άλλο, ο αριθμός των κρουσμάτων είναι τετραψήφιος και σχεδόν καθημερινά έχουμε νέο ρεκόρ σε διασωληνωμένους ασθενείς. Απλούστατα, δεν αντέχουμε άλλο.

Κουραστήκαμε, η οικονομία καταρρέει, οπότε ανοίγουμε ελπίζοντας ότι ο καλός μας ο καιρός και ο Θεός της Ελλάδος θα σταθούν αρωγοί.

Κι έτσι πρώτο ανοίγει το λιανεμπόριο -η εστίαση αργεί ακόμα αν και προσωπικά δεν βλέπω γιατί να μην άνοιγαν από τώρα και τα τραπεζάκια έξω, ιδίως αφού έφτασαν να συζητιούνται και στη Βουλή.

Όμως εμείς εδώ λεξιλογούμε, οπότε σήμερα θα λεξιλογήσουμε για το λιανεμπόριο -ή μάλλον για το πρώτο συνθετικό της λέξης.

Λιανεμπόριο ή εμπόριο λιανικής ή λιανική πώληση είναι το εμπόριο που απευθύνεται στον τελικό καταναλωτή και αφορά μικρές σχετικά ποσότητες -σε αντίθεση με το χονδρεμπόριο ή εμπόριο χονδρικής ή χονδρική πώληση που αφορά πολύ μεγαλύτερες ποσότητες και που συνήθως (αν και όχι υποχρεωτικά) γίνεται ανάμεσα σε επαγγελματίες εμπόρους. Υπάρχει επίσης και ο λιανοπουλητής όπως και το λιανοπούλημα, σε λαϊκότερο ύφος.

Το πρώτο συνθετικό των λέξεων αυτών είναι το επίθετο «λιανός» που σημαίνει «λεπτός, λιγνός, ισχνός». Η λέξη είναι μεσαιωνική, τη βρίσκουμε στο μεσαιωνικό λεξικό του Κριαρά με διάφορες σημασίες όμοιες με τις σημερινές ή κοντινές. Βρίσκουμε στον Κριαρά και δυο σύνθετες λέξεις που δεν λέγονται σήμερα: α) τη λιανοκοπιά, δηλαδή τα μικροπράγματα («Τη λιανοκοπιά του σπιτιού τως … να τη μοιράσουν») και β) το λιανόβροχο, που σήμερα θα το λέγαμε ψιλόβροχο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Ετυμολογικά, Λεξικογραφικά, Ορθογραφικά, Πανδημικά | Με ετικέτα: , , | 164 Σχόλια »

Πλατφόρμες

Posted by sarant στο 31 Μαρτίου, 2021

Το σημερινό άρθρο είναι εν μέρει επανάληψη ενός παλιότερου αλλά δεν το κάνω μόνο ή κυρίως για να απαλλαγώ από τον κόπο της σύνταξης ενός εκτενούς και εντελώς νέου άρθρου.

Βλέπετε, το ιστολόγιο έχει βασική αποστολή να παρακολουθεί τις λέξεις της επικαιρότητας, και η λέξη «πλατφόρμα» αναμφίβολα εχει βρεθεί τις τελευταίες μέρες (όχι για πρώτη φορά) στην επικαιρότητα. Πράγματι, όπως δήλωσε πριν από λίγες μέρες ο υπουργός κ. Πιερρακάκης αναφερόμενος στα αυτοτέστ (μια και χτες πρότεινα αυτόν τον όρο, λέω να συνεχισω να τον χρησιμοποιώ):

«Εκ των πραγμάτων θα πρέπει να υπάρξει μια πλατφόρμα κυρίως για στατιστικούς λόγους, να υπάρχει μια πρώτη καταγραφή και για να έχει μια εικόνα ο ΕΟΔΥ για τους πολίτες που έκαναν το τεστ. Επιπλέον, θα υπάρξει μια πλατφόρμα για να δηλώνονται όσοι έχουν θετικό αποτέλεσμα, εφόσον το επιθυμούν. Δε θα είναι απολύτως ισοδύναμο με το να πάει ο πολίτης σε ένα διαγνωστικό κέντρο ή να καταγραφεί κεντρικά στο μητρώο Covid, αλλά θα είναι χρήσιμο».

Αλλά και για τους εμβολιασμούς χτες ανακοινώθηκε ότι «Στις 2 Απριλίου ανοίγει η πλατφόρμα emvolio.gov.gr για τις ηλικίες 65 έως 69» ενώ παρόμοιες ανακοινώσεις είχαν γινει τις προηγούμενες μέρες για άλλες ηλικιακές ομάδες. Εδώ η πλατφόρμα χρησιμοποιείται με τη σημασία ενός αυτοτελούς ιστότοπου που εκτελεί μια συγκεκριμένη λειτουργία.

Όμως, πριν από λίγο καιρό είχαμε ακούσει τον όρο «πλατφόρμες» να χρησιμοποιείται με κάπως διαφορετική σημασία, αλλά πάλι σε σχέση με το Διαδίκτυο. Και πρόσφατα στις Ηνωμένες Πολιτείες «οι επικεφαλής του Facebook, της Google και του Twitter ερωτήθηκαν από κοινοβουλευτικούς των ΗΠΑ εάν οι πλατφόρμες τους έχουν κάποιο μέρος της ευθύνης για τα επεισόδια». Πράγματι, συνηθίζεται να λέμε για τις πλατφόρμες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης εννοώντας το Φέισμπουκ ή το Ίνσταγκραμ ή κάποιο άλλο από αυτά τα μέσα.

Βλέπετε η λέξη «πλατφόρμα» έχει προσλάβει πάμπολλες σημασίες -μία από τις οποίες είναι και αυτή που εμφανίζεται στην εικόνα που συνοδεύει το άρθρο μας. Οπότε, ας λεξιλογήσουμε γι’ αυτόν τον πολυσήμαντο, πρωτεϊκό σχεδόν, όρο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αντιδάνεια, Επικαιρότητα, Ιστορίες λέξεων, Πανδημικά, Πολιτική, μέσα κοινωνικής δικτύωσης | Με ετικέτα: , , , , | 155 Σχόλια »

Σελφ τεστ

Posted by sarant στο 29 Μαρτίου, 2021

Σύντομο άρθρο θα έχουμε και σήμερα, αλλά τουλάχιστον δεν θα είναι αναδημοσίευση παλαιότερου.

Η λέξη των τελευταίων ημερών, που προβάλλεται πολύ στις κυβερνητικές ανακοινώσεις και στα δελτία ειδήσεων, είναι ασφαλώς το «σελφ τεστ». Βέβαια, όλοι σχεδόν τη λατινογράφουν, self test ή self-test αλλά για την ίδια λέξη πρόκειται -και θα της αφιερώσουμε το σημερινό αρθράκι.

Το ημερολόγιο παίζει περίεργα παιχνίδια. Πριν από ένα χρόνο και δυο μέρες, είχαμε λεξιλογήσει για τη λέξη «τεστ» – σήμερα θα πούμε για το σελφ τεστ.

Τα σελφ τεστ αποτελούν σημαντικό παράγοντα για το άνοιγμα των δραστηριοτήτων. Κάθε πολίτης θα προμηθεύεται από τα φαρμακεία ενα δωρεάν σελφ τεστ την εβδομάδα. Απ’ ό,τι άκουσα το τεστ αυτό είναι απλούστερο στην εκτέλεσή του από τα ράπιντ ή τα μοριακα κι έτσι μπορεί ο καθένας να το κάνει μόνος του -δεν θα χρειαστεί να χώσει τη μπατονέτα στο λαρύγγι του, κάτι που εγώ τουλάχιστον δεν θα μπορούσα να το κάνω.

Οι πολίτες που θα βρεθούν θετικοι στο σελφ τεστ θα πρέπει να το δηλώσουν σε μια ειδική διαδικτυακή πλατφόρμα κι έτσι ο καθένας «στο πλαίσιο της ατομικής ευθύνης θα ελέγχει πιο υπεύθυνα τη συμπεριφορά του».

Το τεστ θα είναι υποχρεωτικό για ορισμένες κατηγορίες: Καταρχάς για μαθητές και για εκπαιδευτικούς. Επίσης για τους εργαζόμενους στους τομείς του τουρισμού, του λιανεμπορίου, της εστίασης, της ακτοπλοΐας – ναυτιλίας, της μεταποίησης, για τις μεγάλες επιχειρήσεις, και τα δικαστήρια.

Η ιδέα ασφαλώς είναι καλή -ίσως όμως δεν είναι αρκετή. Είναι πολύ χρήσιμο να ξέρει ο πολίτης αν είναι (ασυμπτωματικός) φορέας του ιού -αλλά το θέμα είναι να μην έχει αντικίνητρο για να το δηλώσει. Επειδή όμως το θέμα δεν το έχω παρακολουθήσει, εγώ δεν θ πω περισσότερα για την ουσία του θέματος -περιμένω πως θα το σχολιάσετε εσείς. Στη συνέχεια του άρθρου θα λεξιλογήσω.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Ετυμολογικά, Ορολογία, Πανδημικά | Με ετικέτα: , , | 279 Σχόλια »

Τα δίδυμα μι του κομμωτηρίου

Posted by sarant στο 22 Μαρτίου, 2021

Ο δρόμος προς την ελευθερία περνάει από τις τρίχες -ή αλλιώς η πολυαναμενόμενη χαλάρωση των μέτρων περιορισμού ξεκινάει από το άνοιγμα των υπηρεσιών «κομμωτηρίου και περιποίησης άκρων» σύμφωνα με την επίσημη διατύπωση.

Όπου «περιποίηση άκρων» είναι τα κοινώς αποκαλούμενα νυχάδικα, μια λέξη που κακώς δεν έχει λεξικογραφηθεί ακόμα -ούτε στο Χρηστικό τη βρίσκω, ούτε στο ΜΗΛΝΕΓ το οποίο, επειδή είναι ηλεκτρονικό, έχει συνήθως ταχύτερα ανακλαστικά. Όμως ούτε τα νυχάδικα έχουν δεχτεί λεξικογραφική αναγνώριση, ούτε η νυχού, όπως είναι το αντίστοιχο επαγγελματικό ουσιαστικό (Υπάρχει νυχάς; Υπάρχει το αντίστοιχο επώνυμο, Νυχάς, που μάλλον από παρατσούκλι βγήκε κάποιου με μεγαλα νύχια και σίγουρα όχι από επαγγελματία παροχής υπηρεσιών περιποίησης άκρων!)

Θα μπορούσαμε να συζητήσουμε για ποιο λόγο αποφασίζεται χαλάρωση των περιορισμών σε μια στιγμή που το σύστημα υγείας ασφυκτιά, που ο αριθμός των διασωληνωμένων έχει φτάσει σε ιστορικό υψηλό (αν κάνω λάθος διορθώστε με -πάντως χτες είχαμε 674, αριθμός που αν δεν κάνω λάθος είναι ρεκόρ). Υπάρχει φυσικά η κόπωση του πληθυσμού, υπάρχει η οικτρή κατάσταση της οικονομίας, υπάρχει η ανάγκη της κυβέρνησης να δείξει κάποια επιτυχία -όλα αυτά συνηγορούν υπέρ της χαλάρωσης, κι ας λένε οι λοιμωξιολόγοι.

Ένα δεύτερο θέμα συζήτησης είναι: γιατί επιλέχτηκαν αυτές οι δραστηριότητες σαν πρώτες της φάσης της χαλάρωσης; Είναι τάχα πιο επικίνδυνη η εστίαση σε εξωτερικό χώρο από δραστηριότητες που γίνονται σε εσωτερικούς χώρους; Κι έπειτα, πού βρίσκεται η εξυπναδα μέτρων όπως η απαγόρευση της διαδημοτικής μετακίνησης με αυτοκίνητο για λόγους άσκησης;

Χτες Κυριακή τα λιγοστά έτσι κι αλλιώς πάρκα των συνοικιών, όπως και οι πλατείες, ήταν ασφυκτικά γεμάτα. Δυσκολεύομαι να φανταστώ μεγαλύτερο συγχρωτισμό αν ήταν ανοιχτές οι καφετέριες με τραπεζάκια έξω κι αν επιτρεπόταν η μετάβαση σε βουνά και παραλίες (διότι δεν έχουν όλοι το κουραγιο να πάνε όλοι με τα πόδια από το Φάληρο στον Υμηττό όπως έκανε τον Νοέμβριο ένας φίλος μου από το χωριό). Μπορούμε βάσιμα να υποθέσουμε ότι αν υπήρχε δυνατότητα διαδημοτικής μετακίνησης με ΙΧ και αν ήταν ανοιχτή η εξωτερική εστίαση θα συνωστίζονταν πολύ λιγότεροι π.χ. στο Άλσος Νέας Σμυρνης ή σε άλλους ανάλογους πνεύμονες πρασίνου.

Αλλά εμείς εδώ λεξιλογούμε. Αφού λοιπόν, καλώς ή κακώς, η χαλάρωση των περιορισμών θα περάσει από τα κομμωτήρια, δεν βλάφτει να πούμε δυο λόγια για τη λέξη αυτή και τις άλλες της οικογένειάς της.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων, Πανδημικά | Με ετικέτα: , , , | 146 Σχόλια »

Τα στεγανά και η δημοκρατία

Posted by sarant στο 17 Μαρτίου, 2021

Το άρθρο που θα διαβάσετε σήμερα δημοσιεύτηκε πριν από μερικές μέρες στο ηλεπεριοδικό 2020mag. Όπως έχω ήδη γράψει, στο ηλεπεριοδικό αυτό δημοσιεύω άρθρα με Λέξεις της επικαιρότητας -σαν εκείνα που δημοσίευα κάθε μήνα στα Ενθέματα της Αυγής. Εδώ μπορείτε να βρείτε όλα μου αυτά τα άρθρα (προς το παρόν δεν είναι πολλά). Η εικονογράφηση είναι του περιοδικού.

 

Τα στεγανά και η δημοκρατία

Στη χτεσινή συζήτηση στη Βουλή, ο κ. πρωθυπουργός έκανε μια ενδιαφέρουσα τοποθέτηση -που δεν θυμάμαι να έχει ξαναγίνει είτε από τον ίδιο είτε από κάποιον προκάτοχό του. Συγκεκριμένα, είπε:

Είναι σημαντικό να εξηγήσουμε στους νέους μας ότι έτσι όπως λειτουργούν σήμερα τα Μέσα κοινωνικής δικτύωσης και οι αλγόριθμοι των μεγάλων πλατφορμών που χρησιμοποιούν στην ουσία αναπαράγουν και επιβραβεύουν τις όποιες απόψεις μπορεί ήδη να έχουν. Δημιουργούν στεγανά, στεγανά έντασης, όχι στεγανά διαλόγου. Στεγανά τα οποία ανατροφοδοτούν τα στερεότυπα τα οποία ήδη έχουν. Από τη μία και από την άλλη πλευρά. Κι αυτό είναι κακό για τη δημοκρατία μας, είναι κακό για το επίπεδο του διαλόγου μας. Διότι εγκλωβίζονται με αυτό τον τρόπο οι νέοι στις απόψεις τους χωρίς ν’ αναπτύξουν την κριτική τους σκέψη, χωρίς ν’ αμφισβητούν αυτό το οποίο βλέπουν, αυτό το οποίο οποιοσδήποτε μπορεί να τους «σερβίρει».

Λοιπόν, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης «δημιουργούν στεγανά», τα οποία ανατροφοδοτούν τα στερεότυπα του καθενός και αυτό «είναι κακό για τη δημοκρατία». Με τη μεταβατική ιδιότητα, ο κ. Μητσοτάκης κατηγόρησε τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι βλάπτουν τη δημοκρατία, τουλάχιστον «έτσι όπως λειτουργούν». Τέτοια γενικευμένη επίθεση στα σόσιαλ μίντια θυμίζει λίγο Ερντογάν και σε καμιά περίπτωση δεν ταιριάζει σε ηγέτη σύγχρονου φιλελεύθερου κράτους.

Αλλά εμείς εδώ λεξιλογούμε, οπότε θα ξεκινήσουμε λέγοντας μερικά πράγματα για αυτή τη λέξη, τα στεγανά, που ξαφνικά κέρδισε το δεκαπεντάλεπτο της δημοσιότητας.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Επικαιρότητα, Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων, μέσα κοινωνικής δικτύωσης | Με ετικέτα: , , | 215 Σχόλια »

Το έξυπνο το μέτρο από τη μύτη πιάνεται

Posted by sarant στο 8 Μαρτίου, 2021

Το άρθρο που θα διαβάσετε σήμερα δημοσιεύτηκε πριν από μερικές μέρες στο ηλεπεριοδικό 2020mag. Όπως έχω ήδη γράψει, στο ηλεπεριοδικό αυτό δημοσιεύω άρθρα με Λέξεις της επικαιρότητας -σαν εκείνα που δημοσίευα κάθε μήνα στα Ενθέματα της Αυγής. Εδώ μπορείτε να βρείτε όλα μου αυτά τα άρθρα (προς το παρόν δεν είναι πολλά). Η εικονογράφηση είναι του περιοδικού. (Στην εδώ δημοσίευση αλλάζω ελαφρώς τον τίτλο επαναλαμβάνοντας το άρθρο για λόγους ρυθμού. Επίσης προσθέτω μερικά ακόμα πράγματα μέσα σε παρένθεση).

Το έξυπνο μέτρο από τη μύτη πιάνεται

Εδώ και πολλές μέρες, τα ΜΜΕ προανάγγελλαν ότι θα ανακοινωθούν «έξυπνα μέτρα» για να αντιμετωπιστεί η έξαρση της πανδημίας, ιδίως στην Αττική.

Περιμέναμε λοιπόν να ακούσουμε τα έξυπνα αυτά μέτρα, και απορούσαμε κιόλας σε τι να συνίσταται η εξυπνάδα τους -η ευφυΐα τους αν προτιμάτε. Τελικά, αποδείχτηκε πως απλώς έσφιξαν λίγο περισσότερο οι περιορισμοί μετακίνησης -και μάλιστα ανακοινώθηκαν μέτρα όπως η απαγόρευση μετακίνησης από δήμο σε δήμο για σωματική άσκηση που είχαν προηγουμένως απορριφθεί (και σωστά) ως «ταξικά» -διότι βέβαια έτσι στερούνται πρόσβαση στο πράσινο στο βουνό ή στην παραλία όσοι κατοικούν σε υποβαθμισμένες συνοικίες.

Αλλά για την εξυπνάδα των μέτρων αρμοδιότεροι είναι να μιλήσουν άλλοι αρθρογράφοι. Εμείς εδώ, όπως μου αρέσει να λέω, λεξιλογούμε, κι έτσι σήμερα θα λεξιλογήσουμε ακριβώς για τη λέξη «έξυπνος» των μέτρων.

Η λέξη έξυπνος είναι της ελληνιστικής εποχής και, όπως θα καταλάβατε, συνδέεται με τον ύπνο, όπως και το ρήμα εξυπνώ που εξελίχτηκε στο σημερινό «ξυπνάω».

Αρχικά έξ-υπνος ήταν αυτός που έχει ξυπνήσει, που έχει σηκωθεί από τον ύπνο. Ας πούμε, στις Πράξεις των Αποστόλων: «ἔξυπνος δὲ γενόμενος ὁ δεσμοφύλαξ καὶ ἰδὼν ἀνεῳγμένας τὰς θύρας τῆς φυλακῆς» ή, ακόμα πιο καθαρά σε ένα βυζαντινό βίο αγίου: «Ταύτης τῆς φωνῆς ἀκούσας ἔξυπνος ἐγένετο». Δεν έγινε έξυπνος μόλις άκουσε τη φωνή· απλώς, ξύπνησε.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων, Πανδημικά | Με ετικέτα: , , | 131 Σχόλια »

Η μπογιά του μπόγια

Posted by sarant στο 4 Μαρτίου, 2021

Τις προάλλες, σε κάποιο σχόλιο, ο φίλος μας ο Pedis μας πληροφόρησε ότι σε μια διαδήλωση που έγινε στην Ιταλία για την απεργία πείνας του Δ. Κουφοντίνα πετάχτηκαν τρικάκια, όπως αυτό της φωτογραφίας, που έγραφαν MITSOTAKIS BOIA.

Κι έτσι συνειδητοποιήσαμε πολλοί ότι η λέξη «μπόγιας» στα ελληνικά είναι δάνειο από τα ιταλικά.

Δάνειο, αλλά με αλλαγή σημασίας, διότι στα ελληνικά η σημερινή σημασία της λέξης είναι βεβαίως ο υπάλληλος που ασχολείται με τη σύλληψη και τη συγκέντρωση των αδέσποτων σκύλων. Βέβαια, επειδή τα καθήκοντά του είναι απεχθή, έστω κι αν είναι αναγκαία, μεταφορικά έχει πάρει τη σημασία (λέει το λεξικό) του πολύ αυστηρού ή σκληρού ανθρώπου.

Αλλά δεν είναι αυτή η σημασία στο τρικάκι, στα ιταλικά. Στα ιταλικά boia είναι ο δήμιος και δήμιο αποκαλούσαν τον Μητσοτάκη οι διαδηλωτές που πέταξαν τα τρικάκια (το άλλο σύνθημα που βλέπουμε στην εικόνα λέει «Να μεταφερθεί αμέσως ο Δ.Κ.»).

Έχει όμως και στα ιταλικά η λέξη πάρει πολλές μεταφορικές μειωτικές σημασίες, πράγμα διόλου παράξενο αφού και ο δήμιος ήταν πρόσωπο που το απεχθανόταν ο πολύς κόσμος, ακόμα περισσότερο από τον μπόγια.

Η αλλαγή της σημασίας από τον δήμιο στον υπάλληλο τον επιφορτισμένο με το κυνηγητό των αδέσποτων σκυλιών έγινε στα ελληνικά. Όταν πρωτομπήκε η λέξη στη γλώσσα μας, στα μεσαιωνικά χρόνια, σήμαινε, όπως και στα ιταλικά, δήμιος. Με αυτή τη σημασία τη βρίσκουμε στο Μεσαιωνικό Λεξικό του Κριαρά, όπου ήδη βρίσκουμε και τη μεταφορική σημασία του ελεεινού ανθρώπου.

Άλλωστε, η σημασία «δήμιος» διατηρήθηκε και στα επόμενα χρόνια, τόσο που να καταγράφεται και στο ΛΚΝ (φυσικά με την ένδειξη «παρωχημένο») όπως και στο λεξικό Μπαμπινιώτη και το ΜΗΛΝΕΓ (με την ένδειξη «παλαιότ.»). Βρίσκω, ας πούμε, μυθιστορηματική βιογραφία του Ρήγα, γραμμένη από τον Τάσο Βουρνά το 1956, όπου η λέξη μπόγιας χρησιμοποιείται για τον δήμιο: Σε λίγο ένας τσαούσης τέντωσε τα θυρόφυλλα κι ο μπόγιας με την ακολουθία του μπήκαν στην αυλή. Να πούμε εδώ ότι η λέξη, αν δεν σφάλλω, δεν έχει περάσει στα τουρκικά, όπου ο δήμιος είναι cellat, που έχει δώσει και το ελληνικό «τζελάτης».

Σε παλαιότερα κείμενα βρίσκω επίσης να αναφέρεται ως μπόγιας εκείνος που σκότωνε τα άλογα όταν γερνούσαν. Εικάζω ότι η σημασία εστιάστηκε αποκλειστικά στα αδέσποτα σκυλιά στα χρόνια αμέσως μετά τον πόλεμο, όταν το πρόβλημα των αδέσποτων λυσσασμένων σκυλιών ήταν οξύτατο στην Αθήνα και σε άλλα αστικά κέντρα (στα Αττικά θα βρείτε πολλά χρονογραφήματα του Βάρναλη για το θέμα).

Και βέβαια στις μέρες μας, που έχει πια πάψει προ πολλού να εμφανίζεται το κάρο του μπόγια στους δρόμους των συνοικιών, η λέξη πρέπει να χρησιμοποιείται λιγότερο -αν και σ’ εμάς τους παλιότερους έχει μείνει η αστεία απειλή «θα φωνάξω να σε μαζέψει ο μπόγιας». Αναρωτιέμαι αν οι νεότεροι χρησιμοποιούν τη λέξη. Αν διαβάζει κανείς ας μας πει.

Όμως, το ταξίδι της λέξης το πιάσαμε από τη μέση. Θέλω να πω, αρκετή έχει ιστορία και η ετυμολογία της ιταλικής λέξης boia που γέννησε τον δικό μας μπόγια. Ο μπόγιας, βλέπετε, είναι αντιδάνειο, έχει απώτερη ελληνική αρχή. Η ιταλική λέξη είναι δάνειο από το λατινικό boja `δερμάτινο κολάρο για βόδια΄ και στη συνέχεια «λουρί, όργανο βασανισμού», που προέρχεται από το ελληνικό  βοεῖαι, πληθυντικός του βοεία `(λουρίδα από) τομάρι βοδιού΄. Ο δανεισμός έγινε στον πληθυντικό, bojae. Τα λουριά και ανάλογα σύνεργα ήταν χρήσιμα στον δήμιο.

Η ελληνική λέξη «βοείαι» είναι αρχικά επίθετο που έγινε ουσιαστικό (όπως ο ποντικός μυς έγινε ποντικός και το νηρόν ύδωρ νηρόν και μετά νερό). Έτσι και εδώ είχαμε «βοεία δορά» αρχικά για το δέρμα του βοδιού και στη συνέχεια για διάφορα αντικείμενα από βοδινό δέρμα πχ ασπίδες ή λουριά κτλ, αλλά συνήθως το «δορά» παραλείπεται. Ήδη στον Όμηρο (Ιλιάδα Ρ389-90), σε μια παρομοίωση για το πώς τραβούσαν τον νεκρό του Πάτροκλου, βρίσκουμε τον ιωνικό τύπο «βοείη»: ὡς δ᾽ ὅτ᾽ ἀνὴρ ταύροιο βοὸς μεγάλοιο βοείην λαοῖσιν δώῃ τανύειν μεθύουσαν ἀλοιφῇ, που το μεταφράζουν Καζαντζάκης και Κακριδής: Πώς όντας πει να δώσει ο μάστορας τρανού βοδιού τομάρι να το τεντώσουν οι καλφάδες του με ξίγκι ποτισμένο.

Οπότε, δεν ξέρω αν αυτό μας περιποιεί τιμή, αλλά ο μπόγιας έχει τρισχιλιετή ρίζα.

Έχουμε κι ένα περίπου ομόηχο του μπόγια ή ίσως δύο στη γλώσσα μας. Το ένα, το λιγότερο προφανές, είναι τα μπόγια, πληθυντικός της λέξης μπόι, που το χρησιμοποιούμε στον πληθυντικό κυρίως για μέτρηση ύψους ή βάθους, π.χ. «στο σημείο εκείνο του ποταμού το νερό φτάνει τα δυο μπόγια». Το μπόι έχει τουρκική ετυμολογία.

Το άλλο, που δεν είναι ακριβώς ομόηχο αφού έχουμε τονισμό σε άλλη συλλαβή, είναι βεβαίως η μπογιά. Κι αυτή τουρκικής προέλευσης, boya.

Ο τίτλος παίζει με τα ομόηχα. Δεν ξέρω αν είναι μπόγιας, ή δήμιος, ο Μητσοτάκης. Θα φανεί. Φοβάμαι μήπως θέλει να γίνει μπόγιας επειδή βλέπει ότι με την κάκιστη πορεία της πανδημίας και της οικονομίας, η σκληρή καταστολή και η πόλωση θα είναι ο μοναδικός τρόπος για να εξακολουθήσει να περνάει η μπογιά του. Αλλά αυτό θα το δούμε…

Posted in Αντιδάνεια, Επικαιρότητα, Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων, Ομόηχα | Με ετικέτα: , , , | 201 Σχόλια »

Να πεθάνει ο Κουφοντίνας;

Posted by sarant στο 22 Φεβρουαρίου, 2021

Εδώ και εβδομάδες, ο Δημήτρης Κουφοντίνας, ο εκτελεστής της 17 Νοέμβρη, βρίσκεται σε απεργία πείνας, διεκδικώντας να ακυρωθεί η μεταγωγή του στις φυλακές Δομοκού και να μεταφερθεί στο υπόγειο, ειδικά διαμορφωμένο, κελί του Κορυδαλλού όπου πέρασε τα 16 πρώτα χρόνια της κράτησής του.

Ο Κουφοντίνας από το 2018 εξέτιε την ποινή του στις αγροτικές φυλακές Κασσαβέτειας. Στα τέλη του 2020, ο υπουργός Μιχ. Χρυσοχοΐδης εισήγαγε διάταξη βάσει της οποίας απαγορεύεται η μεταγωγή σε αγροτικές φυλακές όσων έχουν καταδικαστεί για τρομοκρατία. Η διάταξη ήταν φωτογραφική, μια και αφορούσε μονάχα τον Κουφοντίνα. Ετσι, ο Κουφοντίνας έπρεπε να μεταφερθεί στον Κορυδαλλό, αντ’ αυτού όμως μεταφέρθηκε στον Δομοκό.

Ειχε προηγηθεί η απόρριψη των αιτημάτων του κρατουμένου για χορήγηση άδειας, παρόλο που η διαγωγή του στις προηγούμενες άδειες που του είχαν χορηγηθεί ήταν απολύτως νομότυπη. Αυτό εξηγει και την απόφασή του να κηρύξει απεργία πείνας από τις 8 Ιανουαρίου. Σήμερα, περισσότερες από 40 μέρες μετά, βρίσκεται στη ΜΕΘ του νοσοκομείου της Λαμίας και κάθε ώρα που περνάει ο κίνδυνος για τη ζωή του γίνεται ολοένα και μεγαλύτερος -ίσως μη αναστρέψιμος.

Ο Κουφοντίνας έχει κριθεί αμετάκλητα ένοχος για 11 δολοφονίες. Αυτό δεν είναι θέμα της συζήτησης. Έχει καταδικαστεί και εκτίει την ποινή του. Το μόνο θέμα συζήτησης είναι οι συνθήκες υπό τις οποίες εκτίει την ποινή του. Και βεβαια, ως κρατούμενος έχει δικαιώματα -και η προστασία των δικαιωμάτων του αφορά όλους μας, παρόλο που με κανέναν τρόπο δεν συμφωνούμε με τις απόψεις του Κουφοντίνα ούτε βέβαια επιδοκιμάζουμε τα εγκλήματά του.

Ακόμα, είναι ένας άνθρωπος που οδηγείται στον θάνατο απέναντι σε μια εκδικητική κρατική μηχανή.

Για τους λόγους αυτούς, υπέγραψα ένα κείμενο που υπογράφουν περίπου 500 άνθρωποι του πολιτισμού (δεν είναι σε αλφαβητική σειρά τα ονόματα). Γι’ αυτό και γράφω το σημερινό άρθρο, όπως είχα γράψει ανάλογο άρθρο για την απεργία πείνας του Βασίλη Δημάκη, όταν ήταν άλλη η κυβέρνηση.

Θα πείτε: γιατί να μας νοιάζουν τα δικαιώματα ενός εγκληματία; Μα, τοτε δεν θα έπρεπε να ενδιαφερόμαστε καθόλου για τους κρατούμενους. Και οπωσδήποτε, η προάσπιση των δικαιωμάτων στις οριακές καταστάσεις φαίνεται.

Με ρώτησε κάποιος στο Τουίτερ αν θα υπέγραφα «για τον Κορκονέα και τον Ρουπακιά». Αλλά ο Κορκονέας, αν δεν κάνω λάθος, έχει ήδη αποφυλακιστεί, ενώ ο Ρουπακιάς είμαι βέβαιος ότι θα έχει εξαιρετικά επιεική μεταχείριση στις φυλακές και δεν θα χρειαστεί όχι απεργία πείνας να κάνει αλλά ούτε τηλεφώνημα στους προστάτες του. Αν όμως πέφτω έξω και αν ο Ρουπακιάς φτάσει να αντιμετωπίζει ίδια εκδικητική μανία, τότε δεν αποκλείεται να εκφράσω συμπαράσταση.

Κάποιοι άλλοι αναρωτήθηκαν «τι γνώμη θα είχε η οικογένεια Αξαρλιάν» για την ενδεχομενη ικανοποίηση του αιτήματος του Κουφοντίνα. Αφενός, απ’ όσο ξέρω, οι οικογένειες των θυμάτων δεν έχουν λόγο στην σωφρονιστική μεταχείριση των δραστών. Δεν είδα να ζητείται η γνώμη της οικογένειας Φύσσα για το πού θα εκτίσει την ποινή του ο Ρουπακιάς και οι άλλοι της συμμορίας. Αλλά αφετέρου παρατηρώ ότι αυτή η διάκριση του Θάνου Αξαρλιάν από τα άλλα θύματα της 17Ν είναι σαν να υπονοεί ότι αυτός ηταν αθώο θύμα. Οι άλλοι δεν ήταν;

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναδημοσιεύσεις, Δικαιώματα, Επικαιρότητα | Με ετικέτα: , , | 798 Σχόλια »

MeToo θα πει «Κι εγώ»

Posted by sarant στο 8 Φεβρουαρίου, 2021

Πριν από τριάμισι χρόνια, τον Οκτώβριο του 2017, είχαμε συζητήσει στο ιστολόγιο πρώτη φορά το κινημα #MeToo, που τότε είχε κάνει την εμφάνισή του στις ΗΠΑ, με τις καταγγελίες από γυναίκες ηθοποιούς κατά του διάσημου χολιγουντιανού παραγωγού Χάρβεϊ Γουαϊνστάιν για βιασμό και σεξουαλική παρενόχληση.

Η μια καταγγελία έφερε την άλλη, ακούστηκε επιτέλους ο λόγος των γυναικών που αδιαμαρτύρητα επί δεκαετίες και δεκαετίες υφίσταντο τα πάνδεινα -και κάποιοι από τους θύτες το πλήρωσαν, όπως ο ίδιος ο Γουαϊνστάιν που τώρα βρίσκεται στη φυλακή για βιασμό.

Τότε είχαμε γράψει: Το #MeToo έχει τη δίεση μπροστά, που εισάγει μια ετικέτα θεματικής ταξινόμησης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, και φυσικά θα πει «κι εγώ». Όχι «ήμουν κι εγώ εκεί» όπως σε εκείνα τα ιστορικά αναγνώσματα που μοίραζε το Ρολ στη δεκαετία του 60, αλλά «ήμουν κι εγώ θύμα σεξουαλικής παρενόχλησης» (ή βιασμού ή εκβιασμού ή….)  -και φαίνεται πως σχεδόν όλες οι γυναίκες έχουν να διηγηθούν παρόμοιες εμπειρίες.

Το #MeToo πέρασε τον Ατλαντικό -στη Γαλλία έγινε αρκετή συζήτηση όταν κάποιες διάσημες γυναίκες προειδοποίησαν ότι υπάρχει φόβος να χαθεί το «δικαίωμα στο καμάκι» (γράψαμε και γι’ αυτό), αλλά δεν πέρασε στα μέρη μας -τότε.

Τρία χρόνια αργότερα, το κύμα έφτασε (επιτέλους) και στις δικές μας ακτές. Και, όπως συνήθως, η αρχή έγινε από μία καταγγελία, που λειτούργησε ως έναυσμα για ν’ απελευθερωθούν και οι άλλες φωνές.

Στην Ελλάδα, η τιμή αυτή ανήκει στην Ολυμπιονίκισσα Σοφία Μπεκατώρου, που κατάγγειλε, αρχικά ανώνυμα, έναν μεγαλοπαράγοντα της Ομοσπονδίας Ιστιοπλοϊας, ο οποίος την είχε κακοποιήσει το 1998, ενώ βρίσκονταν στο εξωτερικό για αγώνες. Σε δεύτερη φάση, τον κατονόμασε -ήταν ο Αριστείδης Αδαμόπουλος, αντιπρόεδρος της Ομοσπονδίας.

Οι καταγγελίες της Σ. Μπεκατώρου, σύμφωνα με το κλισέ που είναι αρκετά ταιριαστό για ένα άθλημα τόσο σχετικό με τον άνεμο, άνοιξαν τους ασκούς του Αιολου (τι να σου κάνει ένας μόνο ασκός;). Κι άλλες αθλήτριες της ιστιοπλοΐας αλλά και άλλων αθλημάτων έκαναν παρόμοιες καταγγελίες.

Ηταν θέμα χρόνου να αρχίσουν καταγγελίες και από άλλους χώρους (και άλλοι ασκοί). Ακούστηκαν λίγα πράγματα για τον πανεπιστημιακό χώρο, αλλά μετά οι καταγγελίες εστιάστηκαν στον χώρο του θεάτρου. Η Ζέτα Δούκα κατάγγειλε τον Γιώργο Κιμούλη για βίαιη και αντιεπαγγελματική συμπεριφορά, ενώ ακολουθησαν και καταγγελίες άλλων συναδέλφων της, γυναικών και ανδρών, στο ίδιο πνεύμα. Εδώ έχουμε μια επέκταση της αρχικής στόχευσης του #MeToo, αφού ρητά οι καταγγέλλουσες διευκρίνισαν ότι δεν υπήρξε σεξουαλική παρενόχληση από τον καταγγελλόμενο. Κατά τη γνώμη μου, δεν βοηθάει να συγκαταλέξουμε αυτές τις καταγγελίες μαζί με τις άλλες.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δύο φύλα, Επικαιρότητα | Με ετικέτα: , , , , , , | 558 Σχόλια »

Αιώνιοι φοιτητές, ένας ακόμα μύθος

Posted by sarant στο 15 Ιανουαρίου, 2021

Οι φιλοκυβερνητικές εφημερίδες θριαμβολογούν ότι το νομοσχέδιο το οποίο, κατά παγκόσμια μάλλον πρωτοτυπία παρουσιάστηκε πρόσφατα από κοινού από τους υπουργούς Παιδείας, και Δημόσιας Τάξης (αναφέρω τον παλαιό τίτλο γιατί τον βρίσκω απείρως πιο ταιριαστό στον σημερινό υπουργό) πρόκειται επιτέλους να απαλλάξει την ανώτατη εκπαίδευση από τους «αιώνιους φοιτητές» -να τους «εκκαθαρίσει».

Κατά τη γνώμη μου, και όχι μόνο τη δική μου γνώμη, οι «αιώνιοι φοιτητές» είναι ένα σκιάχτρο, ένα ανύπαρκτο πρόβλημα, που ελάχιστα ή ίσως καθόλου δεν επιβαρύνουν τα πανεπιστημιακά ιδρύματα. Ο μόνος λόγος που προστέθηκε η σχετική διάταξη στο νομοσχέδιο (ενώ τα ΑΕΙ δεν τη ζήτησαν), είναι για να δοθεί ανέξοδα μια εντύπωση πυγμής στην εκλογική βάση του κυβερνώντος κόμματος σε μια περίοδο που οι επιπτώσεις της πανδημίας φαίνεται πως θα είναι πολύ σοβαρότερες από τις προσδοκώμενες και ότι θα διαρκέσουν πολύ περισσότερο.

Mε τον ορο «αιώνιοι φοιτητές» εννοούνται οι φοιτητές που καθυστερούν να πάρουν πτυχίο επί πολλά χρόνια. Φυσικά ο όρος είναι -σκόπιμα- υπερβολικός. Πάντως, αν τελικά το νομοσχέδιο ψηφιστεί ως έχει, η αιωνιότητα δεν διαρκεί και τόσο πολύ, αφού για τις περισσότερες σχολές (τις σχολές τετραετούς φοίτησης) θα διαγράφονται στο εξής όποιοι φοιτητές ξεπεράσουν τα έξι έτη σπουδών. Άρα, η αιωνιότητα, στην προκειμένη περίπτωση αρχίζει μόλις από τα εφτά χρόνια -κάπως τσουρούτικη τη βρίσκω.

Πόσοι είναι οι «αιώνιοι» φοιτητές δεν το ξέρουμε. Με στοιχεια του Σεπτεμβρίου 2020 υπήρχαν 235.000 φοιτητές που είχαν ξεπεράσει την κανονική διάρκεια σπουδών της σχολής τους έναντι 190000 που είχαν έτη σπουδών λιγότερα από τα προβλεπόμενα, αλλά αυτό δεν μας λέει πολλά πράγματα διότι από τις 235.000 οι περισσότεροι κατά πάσα πιθανότητα είναι φοιτητές με 1-2 χρόνια καθυστέρησης. Επίσης, στον αριθμό αυτό θα περιλαμβάνονται ασφαλώς και πολλοί που έχουν οριστικά εγκαταλείψει τις σπουδές τους, ίσως και τον μάταιο τούτο κόσμο, διότι οι κατάλογοι των εγγεγραμμένων φοιτητών δεν εκκαθαρίζονται τακτικά (είχε γίνει νομίζω μια εκκαθάριση το 2007).

Ο φοιτητής που έχει καθυστερήσει 4 ή 5 ή 6 χρόνια να πάρει πτυχίο, και που εμπίπτει στις περί διαγραφής διατάξεις του νομοσχεδίου, μπορεί να έχει πολύ βάσιμους λόγους για την καθυστέρηση αυτή. Μπορεί να αντιμετωπίζει προβλήματα υγείας, οικονομικά προβλήματα που τον αναγκάζουν να εργαστεί, άλλα σοβαρά προσωπικά προβλήματα. Έχει αναφερθεί ότι το νομοσχέδιο θα έχει πρόβλεψη για τέτοιες περιπτώσεις, αλλά δεν μπόρεσα να βρω τις συγκεκριμένες προβλέψεις στα ρεπορτάζ του Τύπου.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Εκπαίδευση | Με ετικέτα: , , , , | 177 Σχόλια »

Να χαρούμε που το Τουίτερ έκλεισε τον λογαριασμό του Τραμπ;

Posted by sarant στο 11 Ιανουαρίου, 2021

Αν δεν ασχολείστε με τα κοινωνικά μέσα μπορεί και να μην το ξέρετε, και να μη βγάζετε και πολύ νόημα από την εικόνα εδώ αριστερά. Ισως όμως σας ενδιαφέρει το άρθρο ακόμα κι αν δεν ασχολείστε με το Φέισμπουκ και το Τουίτερ ή το Ίνσταγκραμ.

Μετά τα πρωτοφανή γεγονότα την προηγούμενη βδομάδα στην Ουάσινγκτον με την εισβολή οπλισμένων ακροδεξιών στο Καπιτώλιο, το Φέισμπουκ, το Τουίτερ και άλλες «πλατφόρμες» κοινωνικής δικτύωσης απενεργοποίησαν (κατάργησαν, απαγόρευσαν, έκλεισαν) τους λογαριασμούς που χρησιμοποιούσε ο (ακόμα) Πρόεδρος των ΗΠΑ για να επικοινωνεί με το κοινό.

Αυτή την επίσης πρωτοφανή κίνηση το Twitter θεώρησε (και σωστά) απαραίτητο να την εξηγήσει –δείτε εδώ.

Όπως λέει, η απενεργοποίηση επιβλήθηκε επειδή ο Τραμπ δημοσίευσε δύο τουίτ στις 8 Ιανουαρίου.

“The 75,000,000 great American Patriots who voted for me, AMERICA FIRST, and MAKE AMERICA GREAT AGAIN, will have a GIANT VOICE long into the future. They will not be disrespected or treated unfairly in any way, shape or form!!!”

Και λίγο αργότερα:

“To all of those who have asked, I will not be going to the Inauguration on January 20th.”

Μετά, ο λογαριασμός κατέβηκε, έκλεισε.

Το Twitter εξηγεί ότι η εκτίμηση των δυο μηνυμάτων πρέπει να γίνει λαμβάνοντας υπόψη τα προηγούμενα πρωτοφανή γεγονότα του Καπιτωλίου. Έτσι, το δεύτερο μήνυμα, ότι ο Τραμπ δεν θα παραστεί στην τελετή παράδοσης της 20ής Ιανουαρίου (όπως και ο Αντώνης Σαμαράς τον Ιανουάριο του 2015, λέει μια κακή γλώσσα), ένα μήνυμα το οποίο θα μπορούσε να θεωρηθεί απλώς ενημερωτικό, θεωρείται ότι από πολλούς οπαδούς του Τραμπ θα εκληφθεί ως αμφισβήτηση της νομιμότητας του εκλογικού αποτελέσματος. Αλλά διαβάστε το σύντομο άρθρο να βγάλετε τα δικά σας συμπεράσματα.

Ο όρος που χρησιμοποιείται στα ελληνικά («έχει τεθεί σε αναστολή», «ανασταλμένος») υποβάλλει την ιδέα ότι η απενεργοποίηση του λογαριασμού του Τραμπ είναι προσωρινή και ότι, ενδεχομένως (όπως έχουν γράψει αρκετοί στα σόσιαλ) μετά τις 20 Ιανουαρίου που θα γίνει η αλλαγή προεδρίας θα ενεργοποιηθεί εκ νέου ο λογαριασμός. Μπορεί να γίνει αυτό, πάντως κατά κανόνα η θέση σε αναστολή (suspension) έχει μόνιμο χαρακτήρα -άλλωστε το άρθρο του Τουίτερ τιτλοφορείται Permanent suspension of @realDonaldTrump.

Η είδηση έγινε δεκτή με θυμηδία και συνάντησε τον χλευασμό των απλών κυβερνοπολιτών. Είναι συχνά διασκεδαστικό να βλέπεις έναν ισχυρό και διάσημο να συναντάει αντιξοότητες, ιδίως έναν τόσο αντιπαθητικό ισχυρό και διάσημο. Κυκλοφόρησαν και διάφορα έξυπνα μιμίδια, όπως εκείνο που δείχνει τον Τραμπ να πλησιάζει ένα αγόρι που κουρεύει το γκαζόν του Λευκού Οίκου και να το παρακαλάει να του δανείσει τον κωδικό του για να μπει στο Τουίτερ (δεν το βρίσκω τώρα, αλλιώς θα το έβαζα).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Ελευθερία του λόγου, Ηνωμένες Πολιτείες, Μεταμπλόγκειν, κοινωνικά μέσα, μέσα κοινωνικής δικτύωσης | Με ετικέτα: , , , , , | 254 Σχόλια »