Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘Εργατικό κίνημα’ Category

Όσα δεν είπε ο Μπιλ Μαζάουερ

Posted by sarant στο 16 Απρίλιος, 2018

Ο τίτλος ίσως σας κάνει ν’ απορήσετε, αφού ο γνωστός ιστορικός, που έχει γράψει εκτενώς για την Ελλάδα και την ιστορία της, λέγεται Μαρκ Μαζάουερ.

Ωστόσο, στο τελευταίο του βιβλίο, που κυκλοφόρησε πέρυσι στα αγγλικά και πολύ γρήγορα στη συνέχεια στα ελληνικά από τις εκδόσεις Άγρα, πρωταγωνιστούν δυο άλλοι Μαζάουερ, που φαίνονται και στη φωτογραφία του εξωφύλλου: ο πατέρας και ο παππούς τού συγγραφέα.

Το βιβλίο έχει τίτλο «Όσα δεν είπες» (What you did not tell) -απευθύνεται ο γιος προς τον πατέρα. Με το που πέθανε ο πατέρας του ο Μπιλ, ο Μαρκ Μαζάουερ συνειδητοποίησε, όπως γράφει, ότι «ένα μεγάλο κομμάτι της ζωής του» τού ήταν άγνωστο, έψαξε στα χαρτιά του πατέρα του και βρήκε τα ημερολόγιά του (κρατούσε ημερολόγιο επί πενήντα χρόνια ο Μπιλ!) και τα διάβασε, αλλά η ανάγνωση αυτή του δημιούργησε ακόμα περισσότερες απορίες. Κι έτσι, ο Μαζάουερ ως ιστορικος πια, διερεύνησε την οικογενειακή ιστορία του πατέρα του και του παππού του, και έγραψε αυτό το γοητευτικό βιβλίο που περιέχει «όσα δεν του είπε» ο πατέρας του. Ή ίσως «όσα δεν είπε» γενικά, μια και η σιωπή και η λακωνικότητα είναι ένα θέμα που διαπερνά το βιβλίο, αφού και ο παππούς του συγγραφέα ήταν άνθρωπος που απέφευγε να μιλάει για το δικό του παρελθόν.

Είναι πολύ συνηθισμένο να γράφει ο γιος τη βιογραφία του πατέρα -το έκανε και ο δικός μου πατέρας για τον δικό μου παππού (το βιβλίο το έχουμε παρουσιάσει σε συνέχειες στο ιστολόγιο). Όμως ο Μαζάουερ δεν έκανε μόνο αυτό -δεν περιορίζεται στη βιογραφία του πατέρα του, αλλά επίσης βιογραφει τον παππού του, τη γιαγιά του, τα ετεροθαλή αδέρφια του πατέρα του, κάποιους άλλους θείους. Πρόκειται δηλαδή για μια, θα λέγαμε, «οικογενειακή βιογραφία», που γίνεται σε μεγάλο βάθος και πλάτος αλλά από αυστηρά πατρογραμμική σκοπιά, δηλαδή βιογραφούνται μόνο οι συγγενείς από τη μεριά του πατέρα του συγγραφέα. Η μητέρα του αναφέρεται ελάχιστα και οι δικοί της πρόγονοι σχεδον καθόλου, ενώ αφιερώνονται σελίδες π.χ. στον πρώτο σύζυγο της γιαγιάς του συγγραφέα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Βιογραφίες, Εργατικό κίνημα, ΕΣΣΔ, Εβραϊσμός, Μεταφραστικά, Παρουσίαση βιβλίου | Με ετικέτα: , , , , , , , | 157 Σχόλια »

Όπλα και εργαλεία (άρθρο του Φάνη Κακριδή)

Posted by sarant στο 18 Μαρτίου, 2018

Την περασμένη Κυριακή παρουσίασα ένα άρθρο μου που αρχικά είχε δημοσιευτεί στο πιο πρόσφατο τεύχος, το 43ο, του περιοδικού Μικροφιλολογικά της Λευκωσίας, με το οποίο έχω τη χαρά να συνεργαζομαι.

Είπα τότε ότι ενδέχεται να παρουσιάσω στο μέλλον και άλλα άρθρα του τεύχους αυτού. Αμ’ έπος αμ’ έργον λοιπόν, αναδημοσιεύω σήμερα ένα άρθρο του Φάνη Κακριδή. Ο Κακριδής συνεργάζεται τακτικά με το περιοδικό με άρθρα που αναλύουν το πώς παρουσιάζεται ένα μοτίβο στην αρχαία γραμματεία και στη νεότερη λογοτεχνία. Το άρθρο που θα παρουσιάσω σήμερα μου άρεσε πολύ και του ζήτησα την άδεια να το παρουσιάσω εδώ.

Όπλα και εργαλεία

Αν ήταν κι ένα μονάχα να ευχηθούν οι απλοί άνθρωποι στον σημερινό κόσμο, σίγουρα θα διάλεγαν ν’ απαγορευτεί η παραγωγή όπλων. Ίσως έτσι να σταματούσαν οι πόλεμοι, και τα εργοστάσια να κατασκεύαζαν μόνο τα χρειαζούμενα για μιαν ειρηνική ζωή. Το αίτημα δεν είναι καινούριο, και είναι ενδιαφέρον να παρακολουθήσουμε τις παραλλαγές του, πώς διατυπώθηκε σε διάφορες εποχές, λαούς και τόπους, ιδιαίτερα στη νεότερη Ελλάδα.

1. Στον δρόμο προς το κτίριο του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών οι επισκέπτες διαβάζουν χαραγμένο σε πλάκα ένα εδάφιο από το βιβλίο Ησαΐας της Παλαιάς Διαθήκης, όπου νόμος καὶ λόγος Κυρίουκρινεῖ ἀνὰ μέσον τῶν ἐθνῶν καὶ ἐλέγξει λαὸν πολύν, καὶ συγκόψουσιν τὰς μαχαίρας αὐτῶν εἰς ἄροτρα καὶ τὰς ζιβύνας (τα δόρατα) αὐτῶν εἰς δρέπανα, καὶ οὐ λήμψεται ἔτι ἔθνος ἐπ’ ἔθνος μάχαιραν, καὶ οὐ μὴ μάθωσιν ἔτι πολεμεῖν (2,4). Αν, όπως είναι πολύ πιθανό, το χωρίο ανήκει στον αρχικό πυρήνα του βιβλίου, που ο προφήτης τον έγραψε με το χέρι του 700 και παραπάνω χρόνια πριν από τον Χριστό, τότε ο Ησαΐας ήταν ο πρώτος που διατύπωσε παραστατικά τον αιώνιο πόθο των λαών να ειρηνέψουν.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εργατικό κίνημα, Εθνική αντίσταση, Τραγούδια, Φιλολογία | Με ετικέτα: , , , , , , | 708 Σχόλια »

Πριν από 50 χρόνια: Ο Μποστ για τη μεγάλη απεργία στου Καρέλλα στο Λαύριο

Posted by sarant στο 25 Ιουλίου, 2014

Ο Μποστ αρέσει στο ιστολόγιο και, ελπίζω, σε αρκετούς αναγνώστες και φίλους. Εδώ και λίγο καιρό ανεβάζω, πότε-πότε, σκίτσα του Μποστ που σχολιάζουν γεγονότα που συνέβηκαν πριν από 50 χρόνια. Τελευταία κάπως το παραμέλησα βέβαια, αν σκεφτεί κανείς ότι το προηγούμενο άρθρο της σειράς αυτής το είχα ανεβάσει στις αρχές του προηγούμενου μήνα. Καιρός είναι λοιπόν για την επόμενη συνέχεια.

Το σημερινό σκίτσο έχει θέμα μια απεργία ή μάλλον το άγριο χτύπημα των απεργών από την αστυνομία. Αυτό έγινε στο Λαύριο τον Ιούλιο του 1964.

avgilavmpost2

Στις 21 Ιουλίου 1964 οι εργάτες της κλωστοϋφαντουργίας Αιγαίον του Καρέλλα στο Λαύριο κήρυξαν απεργία ζητώντας την επαναπρόσληψη πέντε απολυμένων συνδικαλιστών. Τετρακόσιοι απεργοί κατέλαβαν το εργοστάσιο. Την επόμενη μέρα επενέβη η χωροφυλακή για να εκκενώσει το εργοστάσιο αλλά οι εργάτες πρόβαλαν αντίσταση και σύντομα οι συγκρούσεις επεκτάθηκαν σε ολόκληρη την πόλη του Λαυρίου με συμμετοχή των οικογενειών των εργατών και άλλων πολιτών.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γελοιογραφίες, Εργατικό κίνημα, Μποστ, Πρόσφατη ιστορία | Με ετικέτα: , , , | 76 Σχόλια »

Ένα λεξικό για την αριστερά

Posted by sarant στο 30 Μαΐου, 2014

alexlexΠριν από δυο-τρία χρόνια, διάβαζα ένα φιλολογικό άρθρο μιας έγκριτης κριτικού στο οποίο γινόταν λόγος για τον Λευτέρη Αποστολου, το ηγετικό στέλεχος του ΚΚΕ και του ΕΑΜ. Στο άρθρο υπήρχε μια υποσημείωση, που μας πληροφορούσε οτι ο Αποστόλου μεταπολεμικά διετέλεσε δήμαρχος Μυτιλήνης. Επειδή κρατάω από τη Μυτιλήνη, κατάλαβα αμέσως ότι αυτό ήταν λάθος. Δήμαρχος Μυτιλήνης δεν ήταν ο Λευτέρης αλλά ο Απόστολος Αποστόλου, ο περίφημος «δάσκαλος» όπως τον αποκαλούσαν (ήταν καθηγητής Χημείας), που παλιότερα είχα παρουσιάσει εδώ αποσπάσματα από τα απομνημονεύματά του. Η κριτικός είχε μπερδέψει τον Λευτέρη Αποστόλου, που δεν είχε άλλωστε καμιά σχέση με τη Μυτιλήνη, με τον Απόστολο. Αλλά δεν μπορεί να τους ξέρει κανείς όλους, οπότε χρειάζονται βοηθήματα.

Ένα βιβλίο που θα βοηθούσε την κριτικό να αποφύγει το λαθάκι, είναι και το βιβλίο για το οποίο θα σας μιλήσω σήμερα, το «Ιστορικό λεξικό του ελληνικού εργατικού κινήματος» του Γιώργου Αλεξάτου. Στη φωτογραφία αριστερά βλέπετε το εξώφυλλο της πρώτης έκδοσης, του 2008. Στο μεταξύ το βιβλίο έχει φτάσει στην τρίτη έκδοση, που έχει ίδιο εξώφυλλο με διαφορά στο όνομα του εκδοτικού οίκου, που έχει αλλάξει.

Στις 318 σελίδες του λεξικού του, ο Αλεξάτος περιλαμβάνει περίπου 1400 λήμματα, για ανθρώπους, οργανώσεις, κόμματα και έντυπα που συνδέονται με τον ένα ή τον άλλο τρόπο με το ελληνικό αριστερό κίνημα, από το Αβάντι έως την Ώρα της Αλλαγής (κατά σύμπτωση και το πρώτο και το τελευταίο λήμμα του λεξικού αφορούν εφημερίδες: η πρώτη ήταν όργανο της σοσιαλιστικής Φεντερασιόν των εργατών της Θεσσαλονίκης ενώ η δεύτερη έβγαινε επί δικτατορίας από μια τροτσκιστική οργάνωση στη Δυτική Ευρώπη).

Ο Αλεξάτος, γεννημένος το 1956, είναι ιδιόμορφη, μοναδική θα έλεγα, περίπτωση αυτοδίδακτου ιστορικού και διανοούμενου, αφού έχει τελειώσει νυχτερινό γυμνάσιο, έχει δουλέψει οικοδόμος και συμμετέχει από τα νεανικά του χρόνια στο αριστερό κίνημα, σε διάφορες οργανώσεις και συλλογικότητες, κυρίως της εξωκοινοβουλευτικής αριστεράς. Έχει γράψει κι άλλα βιβλία, ανάμεσα στα οποία το γνωστότερο ίσως είναι το μυθιστόρημα εναλλακτικής ιστορίας Πλατεία Μπελογιάννη, στο οποίο ο εμφύλιος πόλεμος έχει οδηγήσει στη δημιουργία δύο ελληνικών κρατών, μιας λαϊκής δημοκρατίας στον βορρά και ενός βασιλείου στον νότο. Δεν θα μιλήσω γι’ αυτό το βιβλίο γιατί δεν το έχω διαβάσει, όπως άλλωστε δεν έχω διαβάσει το ‘αντίθετο’ μυθιστόρημα εναλλακτικής ιστορίας του Δημήτρη Φύσσα (Πλατεία Λένιν, πρώην Συντάγματος). Έχω φυλλομετρήσει τη μελέτη του Αλεξάτου «Το τραγούδι των ηττημένων«, μια μελέτη για το μεταπολεμικό λαϊκό τραγούδι, και εντυπωσιάστηκα από την πυκνή τεκμηρίωση -αλλά εδώ θα μιλήσω για το Ιστορικό Λεξικό μόνο.

Γιατί να υπάρχει ένα ιστορικό λεξικό του ελληνικού εργατικού κινήματος; Δεν αρκούν οι εγκυκλοπαίδειες; Πέρα από το ότι στην εποχή μας η έντυπη, πολύτομη εγκυκλοπαίδεια τύπου Μπριτάνικας βρίσκεται σε φάση εξαφάνισης, πάρα πολλά λήμματα του λεξικού δεν τα έχει καμιά εγκυκλοπαίδεια είτε επειδή είναι νεότερα (αφού έχει πολλά χρόνια να εκδοθεί έντυπη εγκυκλοπαίδεια στη χώρα μας) είτε επειδή οι συντάκτες της, μην έχοντας την ιδιαίτερη οπτική γωνία του λεξικού, δεν τα έκριναν άξια συμπερίληψης.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αριστερά, Εργατικό κίνημα, Κομμουνιστικό κίνημα, Πρόσφατη ιστορία, Παρουσίαση βιβλίου | Με ετικέτα: , , , , , , | 43 Σχόλια »

Απεργία!

Posted by sarant στο 9 Απρίλιος, 2014

 

Σήμερα έχει πανελλαδική απεργία. Απεργούν οι εργάτες, απεργούν οι υπάλληλοι, δεν κινούνται τα τρένα, κάνουν στάση εργασίας τα λεωφορεία, τα φαρμακεία είναι κλειστά, το ίδιο και τα σχολεία.  Απεργούν όμως τα ιστολόγια; Κάτι τέτοιο δεν θα ήταν αδιανόητο, ας πούμε σε ένδειξη διαμαρτυρίας, ίσως για κάποιο πρόβλημα της μπλογκόσφαιρας, όπως είχε κάνει παλιά η ιταλική Βικιπαίδεια για να διαμαρτυρηθεί για ένα σχεδιαζόμενο μέτρο -που τελικά αποσύρθηκε. Αλλά συμμετοχή στην απεργία του «πραγματικού κόσμου»; Και με ποιο τάχα αίτημα –και σαν πίεση προς ποιον;

Επειδή δεν είναι προφανες οι απαντήσεις σ’ αυτά τα ερωτήματα, το ιστολόγιο συνηθίζει, σε τέτοιες μέρες, να μην απεργεί αλλά να δημοσιεύει «απεργιακό άρθρο». Έτσι, και σήμερα, αντί να απεργήσω, θα λεξιλογήσω… για την απεργία, δηλαδή θα επιχειρήσω να σκιαγραφήσω την ιστορία της λέξης και του πράγματος. Οι ταχτικοί αναγνώστες μπορεί να αναγνωρίσουν κάποιες από τις παραπάνω φράσεις: το άρθρο που θα διαβάσετε δεν είναι καινούργιο αλλά είναι επανάληψη ενός παλιότερου άρθρου που ήδη έχω δημοσιεύσει άλλες τρεις φορές στο παρελθόν, πάλι σε μέρα γενικής απεργίας. Ωστόσο, για να μη διαμαρτυρηθούν οι ταχτικοί αναγνώστες που έχουν καλό θυμητικό, έχω αλλάξει (και προσθέσει) μερικά πράγματα σε σχέση με τα παλιότερα άρθρα.

Η απεργία θέλει εργάτες· βέβαια, σε παλιότερες εποχές υπήρχαν πολλά περιστατικά οργανωμένης διαμαρτυρίας δούλων ή δουλοπαροίκων, που ασφαλώς θα περιλάμβαναν και άρνηση εργασίας, αλλά αμφιβάλλω αν μπορούμε να τα χαρακτηρίσουμε «απεργίες». Βλέπω πάντως στη Βικιπαίδεια ότι στην αρχαία Αίγυπτο οι τεχνίτες που δούλευαν στην κατασκευή βασιλικών τάφων, στις δυτικές Θήβες της αρχαίας Αιγύπτου, διέκοψαν την εργασία τους στις 10 του μήνα Peret II (4 Νοεμβρίου), του έτους 1159 π.Χ., το 29ο έτος της βασιλείας του Φαραώ Ραμσή ΙΙΙ, διότι δεν τους είχε καταβληθεί για 18 ημέρες ο μισθός σε σιτηρά, και η διαμαρτυρία «πεινάμε» έχει καταγραφεί από τον γραφέα Amun-Nechet στον πάπυρο p1880 του αιγυπτιακού μουσείου του Τορίνου. Ωστόσο, τις απαρχές του πράγματος (των απεργιών) και των λέξεων που το περιγράφουν θα τις αναζητήσουμε στις αρχές του 19ου αιώνα

Βέβαια, μπορεί η λέξη να υπάρχει πριν από το πράγμα, με άλλη σημασία. Πάντως, η λέξη «απεργία» δεν μαρτυρείται στα αρχαία ελληνικά –υπάρχει όμως, στον Ησύχιο, τον λεξικογράφο του 6ου αιώνα μ.Χ., η λέξη «απεργός», με τη σημασία «αργός». Όσο για τις σημερινές σημασίες, η λέξη «απεργία» σύμφωνα με το ετυμολογικό λεξικό Μπαμπινιώτη καταγράφεται το 1889, ενώ το ρήμα «απεργώ» από το 1886. Όπως θα δούμε, οι πληροφορίες αυτές, αν ισχύουν και στη νεότερη έκδοση του λεξικού, που δεν την έχω, είναι λαθεμένες.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γλωσσικό ληξιαρχείο, Επαναλήψεις, Εργατικό κίνημα, Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων, Λεξικογραφικά, Πρόσφατη ιστορία, Σατιρικά, Σουρής | Με ετικέτα: , , , , , | 146 Σχόλια »

Απεργία!

Posted by sarant στο 6 Νοέμβριος, 2013

Σήμερα έχει απεργία. Απεργούν οι εργάτες, απεργούν οι υπάλληλοι, δεν κινούνται τα τρένα, κάνουν στάση εργασίας οι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίες. Απεργούν όμως τα ιστολόγια; Κάτι τέτοιο δεν θα ήταν αδιανόητο, ας πούμε σε ένδειξη διαμαρτυρίας, ίσως για κάποιο πρόβλημα της μπλογκόσφαιρας, όπως είχε κάνει παλιά η ιταλική Βικιπαίδεια για να διαμαρτυρηθεί για ένα σχεδιαζόμενο μέτρο -που τελικά αποσύρθηκε. Αλλά συμμετοχή στην απεργία του «πραγματικού κόσμου»; Και με ποιο τάχα αίτημα –και σαν πίεση προς ποιον;

Επειδή δεν βρίσκω απαντήσεις σ’ αυτά τα ερωτήματα, αντί να απεργήσω, θα λεξιλογήσω… για την απεργία, δηλαδή θα επιχειρήσω να σκιαγραφήσω την ιστορία της λέξης και του πράγματος. Οι ταχτικοί αναγνώστες μπορεί να αναγνωρίσουν κάποιες από τις παραπάνω φράσεις: το άρθρο που θα διαβάσετε δεν είναι καινούργιο αλλά είναι επανάληψη ενός παλιότερου άρθρου που ήδη έχω δημοσιεύσει άλλες δύο φορές, τον Φλεβάρη του 2011 και πέρυσι τον Οκτώβρη, φυσικά και τότε σε μέρα γενικής απεργίας. Αν με κατηγορήσετε για φυγόπονο, δεν θα έχετε πολύ άδικο: έχω τόσο φορτωμένη βδομάδα, που δεν μπορούσα να αντισταθώ στον πειρασμό μιας επανάληψης άρθρου εφόσον υπήρχε καλή δικαιολογία -πάντως έχω αλλάξει μερικά πράγματα σε σχέση με τα παλιότερα άρθρα.

Η απεργία θέλει εργάτες· όσο κι αν σε παλιότερες εποχές υπήρχαν πολλά περιστατικά οργανωμένης διαμαρτυρίας δούλων ή δουλοπαροίκων, που ασφαλώς θα περιλάμβαναν και άρνηση εργασίας, δεν μπορούμε να τα χαρακτηρίσουμε «απεργίες». Οπότε, τις απαρχές του πράγματος (των απεργιών) και των λέξεων που το περιγράφουν θα τις αναζητήσουμε στις αρχές του 19ου αιώνα.

Βέβαια, μπορεί η λέξη να υπάρχει πριν από το πράγμα, με άλλη σημασία. Πάντως, η λέξη «απεργία» δεν μαρτυρείται στα αρχαία ελληνικά –υπάρχει όμως, στον Ησύχιο, τον λεξικογράφο του 6ου αιώνα μ.Χ., η λέξη «απεργός», με τη σημασία «αργός». Όσο για τις σημερινές σημασίες, η λέξη «απεργία» σύμφωνα με το ετυμολογικό λεξικό Μπαμπινιώτη καταγράφεται το 1889, ενώ το ρήμα «απεργώ» από το 1886. Οι πληροφορίες αυτές είναι λαθεμένες, όπως θα δούμε.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γλωσσικό ληξιαρχείο, Επαναλήψεις, Εργατικό κίνημα, Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων, Λεξικογραφικά, Πρόσφατη ιστορία, Σατιρικά, Σουρής | Με ετικέτα: , , , , | 58 Σχόλια »

Κόκκινα αβγά, κόκκινες σημαίες

Posted by sarant στο 6 Μαΐου, 2013

1-sarantakos-aΤο άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε χτες, Κυριακή του Πάσχα αλλά και πρώτη Κυριακή του μήνα, στην τακτική μηνιαία στήλη μου στην Αυγή. Με το κομμάτι αυτό κλείνουν οι πασχαλινές αναρτήσεις του ιστολογίου, οι οποίες φέτος, για κάποιο λόγο, είχαν όλες τους μικρή ή μεγάλη σχέση με τα αβγά -αν και το σημερινό άρθρο, επίτηδες μεταβατικό, απλώς αφορμή παίρνει από τ’ αβγά και επικεντρώνεται στο κόκκινο χρώμα. Το παραθέτω εδώ όπως δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα, χωρίς προσθήκες, παρόλο που κάθε άλλο παρά εξαντλεί το θέμα. Ειδικότερα, μια και η εφημερίδα δεν δίνει δυνατότητα για λίκνους, έχω παραλείψει εντελώς τις αναφορές σε ζωγραφικούς πίνακες και ταινίες όπου το κόκκινο χρώμα πρωταγωνιστεί, ενώ μόνο σε δύο τραγούδια αναφέρομαι, στα οποία και πρόσθεσα τώρα λίκνους. Η εικόνα που συνοδεύει το άρθρο είναι αφίσα από την Κομμούνα του Παρισιού.

Παρά τον τίτλο, η στήλη απλώς αφορμή θα πάρει από το πασχαλινό έθιμο με τα αβγά που τα βάφουμε κόκκινα και τα τσουγκρίζουμε· έτσι κι αλλιώς, αν με ρωτήσετε για ποιο λόγο βάφουμε τ’ αβγά, και ειδικότερα γιατί τα βάφουμε κόκκινα, θα σας απαντήσω ότι δεν ξέρω. Έχουν διατυπωθεί δεκάδες θεωρίες· ας περιοριστούμε στο ότι το κόκκινο χρώμα συμβολίζει το αίμα του Ιησού ή στην πιο πρακτική προτροπή που έδωσε ένας επίσκοπος στον νεαρό Εμμ. Ροΐδη που τον είχε ρωτήσει σχετικά: «Τρώγε και μη ερεύνα!». Ευκαιρία είναι όμως να πούμε μερικά πράγματα για το κόκκινο χρώμα.

Το κόκκινο είναι το χρώμα του αίματος και του κινδύνου, του πάθους και της φωτιάς, της θυσίας και του θυμού, της επανάστασης και του κομμουνισμού. Κόκκινο, σε διάφορες αποχρώσεις, φορούσαν οι αυτοκράτορες και οι άλλοι εστεμμένοι, κόκκινο είναι το χρώμα των απαγορευτικών πινακίδων της τροχαίας και των πυροσβεστικών οχημάτων, των χρεωμένων λογαριασμών και των σπιτιών του πληρωμένου έρωτα. Κόκκινη κάρτα δείχνει ο διαιτητής στους άτακτους παίχτες, κόκκινες γραμμές υποτίθεται ότι βάζει η κυβέρνηση στις διαπραγματεύσεις με τους δανειστές (αλλά πάσχει από αχρωματοψία), κόκκινες είναι και οι ματωμένες φράουλες της Μανωλάδας.

Η αρχαία λέξη, ερυθρός, ήδη μυκηναϊκή, ομόρριζη με τις άλλες των ινδοευρωπαϊκών γλωσσών (red, λατινικό ruber απ’ όπου γαλλ. rouge κτλ.), επιβιώνει και σήμερα, στον Ερυθρό Σταυρό, τους ερυθρόδερμους και τους ερυθρόλευκους, στο ερύθημα (κοκκίνισμα) αλλά και στο λυθρίνι (ερυθρίνος).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αριστερά, Εργατικό κίνημα, Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων, Χρώματα | Με ετικέτα: , , , , | 104 Σχόλια »

Ανεργία, εργασία και δουλειά

Posted by sarant στο 15 Απρίλιος, 2013

Το σημερινό κείμενο δημοσιεύτηκε χτες, 14 Απριλίου, στην κυριακάτικη Αυγή, στη μηνιαία στήλη «Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία». Το δημοσιεύω εδώ χωρίς αλλαγή. Η εικόνα, πίνακας που δείχνει εργάτριες σε βιομηχανία ρούχων τον 19ο αιώνα, είναι από το ιστολόγιο των Ενθεμάτων, όπου επίσης δημοσιεύτηκε το άρθρο μου.

women-garment-workers-in-the-dressmaking-department-of-a-factory-about-1890Κάποιες ειδήσεις ξεσπούν με κρότο, κυριαρχούν στην επικαιρότητα και τραβάνε αμέσως την προσοχή, κάποιες άλλες πλησιάζουν αθόρυβα, και καμιά φορά είναι οι πιο επικίνδυνες. Σύμφωνα με την έκθεση του ΙΟΒΕ που δημοσιεύτηκε τις προάλλες στην Αυγή, η ανεργία στο τέλος του 2013, κατά το αισιόδοξο σενάριο θα φτάσει το 27,6%. Η αύξηση της ανεργίας, στην Ελλάδα και στο μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης, ειδικά των νέων, με ποσοστά πλειοψηφικά πλέον, που ξεπερνούν αρκετά το 50% στη χώρα μας και σε άλλες χώρες του Νότου, είναι κάτι που δεν αποτελεί συνταρακτική είδηση αλλά θλιβερή πραγματικότητα.

Η λέξη άνεργος εμφανίζεται μια φορά όλη κι όλη σε κείμενα της κλασικής αρχαιότητας και φυσικά όχι με τη σημερινή σημασία· στην Ελένη του Ευριπίδη, διεκτραγωδείται η τύχη της Τροίας, που οδηγείται στον όλεθρο «δι έργ’ άνεργα», για πράξη που δεν έγινε. Η λέξη ανεργία, εμφανίζεται και αυτή στην ελληνιστική εποχή με τη σημασία της απραξίας, αλλά με τη σημερινή της σημασία είναι ουσιαστικά παιδί της βιομηχανικής επανάστασης, αφού και στις ευρωπαϊκές γλώσσες τότε εμφανίστηκαν οι αντίστοιχες λέξεις με αυτή τη σημασία.

Μπορεί στις μέρες μας, με την βαθύτατη κρίση που περνάμε, να θεσπίζεται η έννοια του επιδόματος ανεργίας και για αυτοαπασχολούμενους ή ελεύθερους επαγγελματίες, αλλά η λέξη είναι κατεξοχήν συνδεδεμένη με τον μισθωτό εργαζόμενο. Για τους μαγαζάτορες και τους ελεύθερους επαγγελματίες υπάρχουν άλλες λέξεις, που μας τις θυμίζει ένα ανέκδοτο που δεν ξέρω αν είναι αληθινό αλλά έχει γούστο και γλωσσικό ενδιαφέρον — ο βασιλιάς Όθωνας, στα πρώτα χρόνια του, λέει, είχε βγει στην αγορά για να δει τους υπηκόους του, και ρώτησε κάποιους μαγαζάτορες πώς πάνε οι δουλειές. «Κεσάτια, μεγαλειότατε» απάντησε ένας. «Δηλαδή;» «Να, δεν γίνεται αλισβερίσι», προσφέρθηκε να βοηθήσει άλλος, αλλά και πάλι χωρίς αποτέλεσμα. «Δεν υπάρχει νταραβέρι, δηλαδή», εξήγησε ένας τρίτος, προς μεγάλη απελπισία του ανεπίδεκτου μονάρχη. Το αλισβερίσι και το νταραβέρι είναι, αντίστοιχα, η τουρκογενής και η ιταλότροπη παραλλαγή του «δούναι και λαβείν», ενώ και τα κεσάτια τούρκικο δάνειο είναι· αν ήθελαν μιαν εντελώς ελληνική λέξη, έπρεπε να πουν «αναδουλειά», που είναι η εμπορική απραξία και γενικότερα η έλλειψη οικονομικής δραστηριότητας, η άλλη μεγάλη πληγή της οικονομίας μας τα τελευταία μαύρα χρόνια.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ανέκδοτα, Εργατικό κίνημα, Ιστορίες λέξεων | Με ετικέτα: , , | 84 Σχόλια »

Η Βαλεντίνα κι η φασουλάδα

Posted by sarant στο 15 Φεβρουαρίου, 2013

mpourlas9789608480742Χτες ήταν του Αγίου Βαλεντίνου, οπότε σκέφτηκα το όνομα Βαλεντίνα, και βέβαια από εκεί πήγε το μυαλό μου στο ομώνυμο τραγούδι του Γιώργου Μητσάκη, κι έτσι, με έναν άλλο συνειρμό θυμήθηκα ένα βιβλίο που μου άρεσε πολύ και που εδώ και καιρό ήθελα να σας το παρουσιάσω, πράγμα που πρόκειται να κάνω τώρα, μια και βρήκα αφορμή, πολύ περισσότερο που την Κυριακή που μας έρχεται, μεθαύριο εννοώ, δεν θα έχουμε φιλολογικό θέμα όπως συνήθως γίνεται, για λόγους επετειακούς που θα εξηγηθούν αύριο.

Το βιβλίο αυτό έχει τίτλο «Έλληνας, Εβραίος και αριστερός» και το έγραψε ο Μωυσής Μιχαήλ Μπουρλάς, που συγκέντρωνε τις ιδιότητες του τίτλου. Ο Μπουρλάς (1918-2011) έφυγε από τη ζωή πλήρης ημερών, σχεδόν πριν από δυο χρόνια ένα χρόνο (στις 17 Μαρτίου 2011) και έγραψε αυτή την αυτοβιογραφία το 2000. Από μικρός στο αριστερό κίνημα, δούλεψε τορναδόρος, πολέμησε στην Αλβανία, συμμετείχε στον ΕΛΑΣ με το ψευδώνυμο Βύρων, πέρασε μετά τη Βάρκιζα όλες τις περιπέτειες των αριστερών, με εξορίες στη Μακρόνησο, στην Ικαρία και στον Άη Στράτη. Το 1951, με συμφωνία ανάμεσα στην Ελλάδα και το νεαρό κράτος του Ισραήλ, δόθηκε η δυνατότητα στους αριστερούς εβραίους εξόριστους να απελευθερωθούν και να εγκατασταθούν στο Ισραήλ. Ο Μπουρλάς εκεί δούλεψε τορναδόρος, έγινε μέλος του ΚΚ, μοίραζε την ελληνική εφημερίδα του κόμματος στα ελληνικά χωριά των παραλίων του Ισραήλ, αλλά όσο η ΕΣΣΔ προσέγγιζε τις αραβικές χώρες το κλίμα γινόταν όλο και πιο βαρύ για τους κομμουνιστές, ώσπου τελικά με τη γυναίκα του, ρωσοεβραία, έφυγε το 1967 για τη Σοβιετική Ένωση όπου δούλεψε τορναδόρος σε μια πόλη στα Ουράλια. Μετά τη συνταξιοδότησή του κατεβαίνει στο Σουχούμι, στη σημερινή Γεωργία, όπου διδάσκει ελληνικά και πιάνει επαφή με Ρωσοπόντιους. Με την αποσύνθεση της ΕΣΣΔ και τις συγκρούσεις ανάμεσα σε Γεωργιανούς και Αμπχάζιους η ζωή έγινε δύσκολη για τους ουδέτερους, οπότε ο Μπουρλάς κατεβαίνει στην Ελλάδα το 1990 και με χίλια βάσανα ξαναπαίρνει ελληνική ιθαγένεια το 1999. Ως το τέλος έμεινε ακμαίος και δραστήριος, μάλιστα κατέβαινε και στις δημοτικές εκλογές με το  ψηφοδέλτιο του Τριαντάφυλλου Μηταφίδη (ΣΥΝ).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εργατικό κίνημα, Εβραϊσμός, Εθνική αντίσταση, Πρόσφατη ιστορία, Παρουσίαση βιβλίου, Ρεμπέτικα, Τραγούδια | Με ετικέτα: , , , , , , , , , | 100 Σχόλια »

Ο Μποστ για τις απεργίες και την επιστράτευση

Posted by sarant στο 6 Φεβρουαρίου, 2013

Πριν από δέκα μέρες συζητήσαμε για την επίταξη προσωπικών υπηρεσιών των εργαζομένων στο μετρό, χτες το ίδιο μέτρο, της πολιτικής κινητοποίησης και επίταξης προσωπικών υπηρεσιών αποφασίστηκε να εφαρμοστεί στους ναυτεργάτες της ΠΝΟ. Χρησιμοποιώ την ορολογία που επίσημα ισχύει, αλλά στην πράξη χρησιμοποιείται ευρέως ο παλαότερος όρος, «πολιτική επιστράτευση». Τέλος πάντων, τις νομικές-συνταγματικές πτυχές και την ορολογία της επίταξης/επιστράτευσης τα είχαμε συζητήσει αναλυτικότατα στο προηγούμενο εκείνο άρθρο, επανάληψη δεν χρειάζεται (και δεν αντέχεται).

Τώρα, για την επιστράτευση, ή όπως αλλιώς θέλετε να την πούμε, των ναυτεργατών, το οξύμωρο είναι πως οι περισσότεροι είναι απλήρωτοι: σύμφωνα με τα ρεπορτάζ, οι εργοδότες τούς χρωστούν δεδουλευμένα πολλών μηνών και απλώς δόθηκε υπόσχεση για εξόφληση σε δύο δόσεις. Ο μικρότερος εταίρος του κυβερνητικού συνασπισμού, η ΔΗΜΑΡ, χαρακτήρισε «αδιανόητο» να χρωστούν οι εφοπλιστές δεδουλευμένα τόσων μηνών, αλλά όχι και το να επιστρατεύονται απλήρωτοι εργαζόμενοι.

Θυμήθηκα λοιπόν τον Μποστ που τον… επιστρατεύω συχνά για να θυμόμαστε χάρη στις γελοιογραφίες του το πρόσφατο παρελθόν μας, που έχει ξαφνικά ξαναγίνει τόσο επίκαιρο. Και τον θυμήθηκα επειδή ο Μποστ έχει κάνει σκίτσο σχετικό με απεργίες και με την πολιτική επιστράτευση, το οποίο θα αποτελέσει το αντικείμενο του σημερινού μας άρθρου. Βέβαια, το σκίτσο δεν εστιάζεται στην επιστράτευση απεργών, αλλά στη χρήση του στρατού ως απεργοσπαστικού μηχανισμού, ή έστω για την παροχή υποκατάστατων υπηρεσιών.

mpost-apergies

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γελοιογραφίες, Εργατικό κίνημα, Μποστ, Πρόσφατη ιστορία, Τραγούδια | Με ετικέτα: , , , , , | 112 Σχόλια »

Μια λέξη που θα θέλαμε ν’ ακούμε συχνότερα

Posted by sarant στο 4 Φεβρουαρίου, 2013

Tο σημερινό άρθρο δημοσιεύτηκε χτες, πρώτη Κυριακή του μήνα, στην κυριακάτικη Αυγή, στην ταχτική μηνιαία στήλη μου «Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία. Η εικόνα που συνοδεύει το άρθρο είναι της εφημερίδας. Εδώ έχω προσθέσει κάποια πράγματα. Επίσης, να πω ότι αρκετά ιστορικά και νομικά του άρθρου τα άντλησα από μια συζήτηση που έκανα με τον Spyzer, εκλεκτό φίλο του ιστολογίου, που τον ευχαριστώ. Για τον Ηρακλή Αναστασίου, τα πήρα από τον Βραχόκηπο.

sarrrant

Αφίσα του Ουώλτερ Κρέιν, τέλη του 19ου αιώνα

Το προηγούμενο άρθρο, που ήταν ανασκόπηση των λέξεων του 2012, τελείωνε με την ευχή να ακουστούν ακόμα περισσότερο μέσα στο 2013 μερικές λέξεις που ήδη ακούστηκαν αρκετά τη χρονιά που μας πέρασε· μια απ’ αυτές ήταν και η λέξη αλληλεγγύη, που θ’ αποτελέσει και το θέμα του σημερινού μας σημειώματος.

Σύμφωνα με τα λεξικά, αλληλεγγύη είναι η σχέση αμοιβαίας (ηθικής και υλικής) στήριξης ανάμεσα στα μέλη μιας κοινωνίας ή κοινωνικής ομάδας ή τάξης, ή, πιο χαλαρά, η συμπαράσταση σε κάποιους που δοκιμάζονται ή αγωνίζονται. (Σε κείμενα του κινηματικού χώρου βλέπω κάποτε το αλληλέγγυος να χρησιμοποιείται σαν ουσιαστικό, όχι μόνο σε χρήσεις όπως «δήλωσε αλληλέγγυος» αλλά και σε φράσεις όπως «επίθεση της αστυνομίας στους αλληλέγγυους στην Ευελπίδων»).

Για να αρχίσουμε από την αρχή, η αλληλεγγύη δεν είναι λέξη της κλασικής αρχαιότητας, αλλά μεταγενέστερη· προέρχεται από την αντωνυμία αλλήλων και το ουσιαστικό εγγύη, που σήμαινε την εγγύηση· άρα η αμοιβαία εγγύηση. Η εγγύη είναι ομηρική λέξη και ετυμολογείται από την πρόθεση εν και το αμάρτυρο πανάρχαιο ουσιαστικό *γύα, που είναι το χέρι και ειδικότερα η κοιλότητα του χεριού: πρόκειται δηλαδή για το τίμημα που δίνουμε στο χέρι του άλλου.

Η ίδια η λέξη αλληλεγγύη χρησιμοποιείται μια φορά όλη κι όλη στη μεταγενέστερη γραμματεία, σε έναν ιταλιώτη βυζαντινό ποιητή του 13ου αιώνα, τον Ιωάννη Γράσσο, αλλά το ουσιαστικό το αλληλέγγυον εμφανίζεται στη βυζαντινή νομοθεσία: ήταν ένα φορολογικό μέτρο που θέσπισε ο Βασίλειος ο Β΄ το 1002, που όριζε ότι οι πλούσιοι (οι δυνατοί, όπως τους έλεγαν) οφείλουν να πληρώνουν τον φόρο των μικροϊδιοκτητών (των ταπεινών) που είχαν εγκαταλείψει τα χωράφια τους και αδυνατούσαν να πληρώσουν, χωρίς όμως να μπορούν να τα καρπωθούν. Φυσικά, πατριάρχης και αριστοκράτες έπεσαν πάνω του για να καταργήσει το «παράλογον άχθος» αλλά ο Βασίλειος έμεινε αμετάπειστος: και μάζεψε τόσα πολλά έσοδα από αυτόν το φόρο, που ξεχείλισαν τα κρατικά θησαυροφυλάκια, τόσο που, όπως λέει ο Ζωναράς, αναγκάστηκαν να σκάψουν λαγούμια (έλικας λαβυρινθώδεις) για να χωρέσουν τα χρυσά νομίσματα. Ήταν δηλαδή μέτρο περίπου αντίθετο με τη σημερινή εισφορά αλληλεγγύης, που την πληρώνουν οι πολλοί για να πίνουν εις υγείαν των κορόιδων οι λίγοι, και γι’ αυτό δεν κράτησε πολύ, ο Ρωμανός Αργυρός το 1028 κατάργησε το αλληλέγγυον.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βυζάντιο, Εργατικό κίνημα, Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων | Με ετικέτα: , , , , , , , | 119 Σχόλια »

Απεργία!

Posted by sarant στο 18 Οκτώβριος, 2012

Σήμερα έχει απεργία. Απεργούν οι εργάτες, απεργούν οι υπάλληλοι, δεν κινούνται τα πλοία, κάνουν στάση εργασίας τα ταξί. Απεργούν όμως τα ιστολόγια; Κάτι τέτοιο δεν θα ήταν αδιανόητο, ας πούμε σε ένδειξη διαμαρτυρίας, για κάποιο πρόβλημα της μπλογκόσφαιρας ίσως, όπως είχε κάνει παλιά η ιταλική Βικιπαίδεια για να διαμαρτυρηθεί για ένα σχεδιαζόμενο μέτρο -που τελικά αποσύρθηκε. Αλλά συμμετοχή στην απεργία του «πραγματικού κόσμου»; Και με ποιο τάχα αίτημα –και σαν πίεση προς ποιον;

Επειδή δεν βρίσκω απαντήσεις σ’ αυτά τα ερωτήματα, αντί να απεργήσω, θα λεξιλογήσω… για την απεργία, δηλαδή θα επιχειρήσω να σκιαγραφήσω την ιστορία της λέξης και του πράγματος. Οι ταχτικοί αναγνώστες ίσως αναγνωρίσουν κάποιες από τις παραπάνω φράσεις: το άρθρο που θα διαβάσετε δεν είναι ολοκαίνουργο, είναι επανάληψη ενός παλιότερου άρθρου που είχα δημοσιέψει πριν από είκοσι μήνες, τον Φλεβάρη του 2011, φυσικά και τότε σε μέρα απεργίας. Στη σημερινή δημοσίευση έχω αλλάξει μερικά πράγματα, κι έχω προσθέσει κάμποσα.

Η απεργία θέλει εργάτες· όσο κι αν σε παλιότερα χρόνια υπήρχαν πολλά περιστατικά οργανωμένης διαμαρτυρίας δούλων ή δουλοπαροίκων, που ασφαλώς θα περιλάμβαναν και άρνηση εργασίας, δεν μπορούμε να τα χαρακτηρίσουμε «απεργίες». Οπότε, τις απαρχές του πράγματος (των απεργιών) και των λέξεων που το περιγράφουν θα τις αναζητήσουμε στις αρχές του 19ου αιώνα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γλωσσικό ληξιαρχείο, Εργατικό κίνημα, Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων, Λεξικογραφικά, Πρόσφατη ιστορία, Σατιρικά, Σουρής | Με ετικέτα: , , , , | 99 Σχόλια »

Ο κόκκινος σκούφος, διήγημα του Δημήτρη Σπύρου

Posted by sarant στο 5 Φεβρουαρίου, 2012

Στο ταχτικό λογοτεχνικό κυριακάτικο ραντεβού μας θα  δημοσιεύσω σήμερα το διήγημα του Δημήτρη Σπύρου «Καφενείο ‘Ο κόκκινος σκούφος'», που αναφέρεται στον Βόλο των αρχών του 20ού αιώνα, της εποχής των πρώτων εργατικών κινήσεων αλλά και του σκανδάλου των Αθεϊκών. Ο Δημήτρης Σπύρου είναι παλιός φίλος, που είχαμε χαθεί για πολύν καιρό και τελευταία ξαναβρεθήκαμε χάρη στο Διαδίκτυο και σχολιάζει και στο ιστολόγιο πότε-πότε. Έχει κάνει την πολύ καλή κινηματογραφική ταινία «Ο ψύλλος» (1985), και ασχολείται με τον κινηματογράφο και τη λογοτεχνία για νέους, με την ποίηση, με πολλά τέλος πάντων (εδώ βλέπετε μερικά πράγματα γι΄αυτόν, αλλά λείπουν οι ποιητικές του συλλογές).

Με τον Δημήτρη Σπύρου είχαμε συνεργαστεί εκεί γύρω στο 1984 στο λογοτεχνικό περιοδικό «Πολιτιστική». Από την Πολιτιστική μπορείτε να δείτε το διήγημά του «Εκτός θέματος» και το ποίημα «Φορώντας μια γραβάτα»

Τα Αθεϊκά του Βόλου είναι τα γεγονότα που οδήγησαν στο κλείσιμο του πρωτοποριακού Ανώτερου Παρθεναγωγείου του Βόλου το 1911 που είχε ενοχλήσει τον Μητροπολίτη Δημητριάδος και άλλους σκοταδιστές της τοπικής κοινωνίας,  και στην άσκηση δίωξης ενάντια στον γιατρό Σαράτση, ιδρυτή του Παρθεναγωγείου, στον διευθυντή Αλ. Δελμούζο, αλλά και σε εργάτες συνδικαλιστές του Εργατικού Κέντρου Βόλου. Η δίκη έγινε τρία χρόνια αργότερα, στο Ναύπλιο το 1914 και οδήγησε σε πανηγυρική αθώωση των κατηγορουμένων, οι οποίοι εξέδωσαν τα πρακτικά της δίκης το 1915. Τα επίσημα πρακτικά, μαζί με όλο το υλικό της δίκης, κατά τη μεταφορά του κιβωτίου από το Ναύπλιο στην Αθήνα χάθηκαν και η τύχη τους αγνοείται από τότε. Ο Δ. Σπύρου, απ’ όσο ξέρω, κάτι γράφει για αυτό το χαμένο κιβώτιο. Ας δούμε όμως το διήγημά του που δείχνει, θαρρώ, ολοκάθαρα τη θητεία του συγγραφέα στον κινηματογράφο:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Όχι στα λεξικά, Αθησαύριστα, Γλωσσικό ζήτημα, Εργατικό κίνημα, Λογοτεχνία, Πρόσφατη ιστορία | Με ετικέτα: , , , | 64 Σχόλια »

Βασίλεψες αστέρι μου: η πρώτη μορφή

Posted by sarant στο 1 Μαΐου, 2011

Πρωτομαγιά σήμερα, ταιριάζει θα έλεγε κανείς να βάλω κάτι του Γιάννη Ρίτσου. Καταρχάς, να θυμίσω ένα προπέρσινο άρθρο, με κάποια δυσεύρετα σύντομα πεζά του Ρίτσου, που ίσως δεν το έχετε διαβάσει.

Έπειτα, αφού είναι Μάης, να γυρίσουμε σε μια μέρα Μαγιού, στον ματωμένο Μάη του 1936, στις 9 Μαΐου. Η διαδήλωση των εργατών της Θεσσαλονίκης χτυπήθηκε από την αστυνομία. Πάνω από 10 νεκροί, ένας από αυτούς ο αυτοκινητιστής Τάσος Τούσης. Η φωτογραφία της μητέρας του που ολοφύρεται πάνω από το πτώμα του, που οι σύντροφοί του το έχουν απιθώσει πάνω σε μια ξηλωμένη πόρτα, δημοσιεύεται την επόμενη μέρα στον Ριζοσπάστη. Είναι το ερέθισμα για να γράψει ο Γιάννης Ρίτσος τα 14 από τα 20 ποιήματα του Επιτάφιου. Τρία από αυτά δημοσιεύονται τη μεθεπομένη, στις 12 Μαΐου, στον Ριζοσπάστη, με τίτλο «Μοιρολόι».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επετειακά, Εργατικό κίνημα, Μελοποιημένη ποίηση, Ποίηση, Τραγούδια | Με ετικέτα: , , , , , , , , , | 29 Σχόλια »