Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘Ευαγγέλιο’ Category

101 λέξεις και φράσεις από την εκκλησιαστική γλώσσα (μια συνεργασία του Αλέξη)

Posted by sarant στο 13 Σεπτεμβρίου, 2021

Πριν από καμιά εικοσαριά μέρες, ο φίλος μας ο Αλέξης μού έστειλε το κείμενο που θα διαβάσετε σήμερα, ένα άρθρο με Λέξεις και φράσεις από την εκκλησιαστική γλώσσα. Έχουμε δημοσιεύσει κατά καιρούς -και κυρίως κοντά στο Πάσχα- άρθρα με το ίδιο θέμα, αλλά κάθε συνεργασία, που βλέπει τα πράγματα με φρέσκο μάτι, είναι καλοδεχούμενη.

Προβληματιστήκαμε με τον Αλέξη για το πότε θα δημοσιευόταν το άρθρο. Να το αφήσουμε για το Πάσχα πήγαινε κάπως μακριά. Αφού όμως αύριο έχουμε 14 Σεπτεμβρίου, που είναι μεγάλη γιορτή της εκκλησίας, μου φάνηκε ότι ταιριάζει να δημοσιευτεί σήμερα ένα άρθρο εκκλησιαστικό -όχι αύριο, διότι έχουμε την τακτική δημοσίευση του βιβλίου του πατέρα μου.

Θυμίζω ότι ο φίλος μας ο Αλέξης έχει δημοσιεύσει στο ιστολόγιο μερικά ακόμη πολύ καλά άρθρα, ανάμεσά τους το Πολιτικοδημοσιογραφικό κλισεδολόγιο το 2017, τη συλλογή ιστορικών λέξεων και φράσεων της μεταπολίτευσης το 2014, και την ανασύσταση των Ομηρικών επών  το 2011.

Μια και το άρθρο είναι αρκετά εκτενές, δεν θέλω να μακρηγορήσω, οπότε δίνω τον λόγο στον Αλέξη. Σε λιγοστές περιπτώσεις, βάζω σύνδεσμο ([σε αγκύλες]) προς παλαιότερα άρθρα του ιστολογίου σχετικά με το θέμα. 

101 λέξεις και φράσεις από την εκκλησιαστική γλώσσα

Όταν ξεκίνησα να γράψω αυτό το σημείωμα και άρχισα να αναζητώ λέξεις και φράσεις προερχόμενες από την εκκλησιαστική ζωή και γραμματεία, έμεινα έκπληκτος ανακαλύπτοντας πόσο πολλές είναι οι καθημερινές μας φράσεις που έχουν φανερή ή λιγότερο φανερή θρησκευτική-εκκλησιαστική προέλευση. Φαίνεται ότι η επίδραση της θρησκείας και της ορθόδοξης χριστιανικής εκκλησίας ειδικότερα στην καθημερινή ζωή των Ελλήνων ήταν και είναι πολύ πιο έντονη από όσο φανταζόμαστε. Ας σκεφτούμε απλά ότι για αιώνες ολόκληρους, σε εποχές που το μεγαλύτερο μέρος του ελληνικού λαού ήταν αναλφάβητο, οι λειτουργίες της εκκλησίας, τα τροπάρια και τα κείμενα των ευαγγελίων ήταν η μοναδική πηγή της λόγιας γλώσσας με την οποία ερχόταν σε επαφή ο πολύς κόσμος. Αποτέλεσμα αυτού είναι όλη αυτή η φρασεολογία η οποία σιγά-σιγά από τα ιερά κείμενα πέρασε στη λαϊκή γλώσσα, συχνά μεταπλάστηκε, άλλαξε μορφή ή και σημασία.

Κύρια πηγή της φρασεολογίας αυτής είναι βέβαια η Βίβλος, δηλαδή η Παλαιά και η Καινή Διαθήκη με αρκετές εκφράσεις να περιέχονται αυτούσιες σε αυτήν και αρκετές άλλες να έχουν πλαστεί εκ των υστέρων με βάση εδάφια της βιβλικής αφήγησης. Δευτερεύουσα πηγή, αλλά όχι ασήμαντη, είναι οι ακολουθίες της εκκλησίας, τα τροπάρια, οι ύμνοι και όλα γενικώς τα λατρευτικά κείμενα.

Ο κατάλογος που ακολουθεί περιλαμβάνει τις πιο κοινές από αυτές τις εκφράσεις, αλλά σίγουρα όχι όλες. Υπάρχουν και άλλες που σκόπιμα παρέλειψα, είτε γιατί λέγονται σπάνια πλέον, είτε γιατί δεν με έπεισε η θρησκευτική-βιβλική τους προέλευση. Και σίγουρα υπάρχουν και κάποιες που θα ξέφυγαν γιατί “ουδείς αναμάρτητος ειμή μόνον ο Θεός” για να μείνουμε και εντός κλίματος!

Ας τις δούμε λοιπόν μία-μία με σύντομη επεξήγηση. Σε όσες από αυτές είναι βιβλικές παρέθεσα και το πρωτογενές κείμενο, το εδάφιο δηλαδή στο οποίο τις συναντάμε.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ετυμολογικά, Ευαγγέλιο, Εκκλησία, Θρησκεία, Λεξικογραφικά, Συνεργασίες, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , , , | 169 Σχόλια »

Οι Εσταυρωμένοι Σωτήρες, ιστορικό μυθιστόρημα του Δημ. Σαραντάκου – 14

Posted by sarant στο 16 Μαρτίου, 2021

Εδώ και λίγο καιρό άρχισα να δημοσιεύω σε συνέχειες, κάθε δεύτερη Τρίτη, το ιστορικό μυθιστόρημα του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, «Οι εσταυρωμένοι σωτήρες». Η σημερινή συνέχεια είναι η δέκατη τέταρτη. Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Βάζω μαζι και τις υποσημειώσεις, παρόλο που είναι πάρα πολλές.

Σήμερα θα διαβάσουμε το 10ο κεφάλαιο, που περιγράφει τι απόγιναν οι Ναζωραίοι, οι οπαδοί και μαθητές του διδάσκαλου Ιησού, του γιου της Μαριάμ.

 

ΚΑΙ ΕΠΛΗΣΘΗΣΑΝ ΑΠΑΝΤΕΣ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ ΑΓΙΟΥ

Αυτά, όσον αφορά τη δράση των Γαλιλαίων, των οπαδών του Ιησού, του γιου του ξυλουργού. Τι απέγιναν όμως οι Ναζωραίοι, οι μαθητές του Ιησού του γιου της Μαριάμ; Μετά τη σταύρωση του Δασκάλου του, ο Σίμων, ο λεγόμενος Κηφάς ή Πέτρος, που βασανιζόταν από τύψεις, για τη λιποψυχία που έδειξε κατά τη σύλληψη του Ιησού, προσπάθησε να συγκεντρώσει τους άλλους μαθητές του, με σκοπό να συνεχίσουν το κήρυγμά του Ναζωραίου. Δεν ανταποκρίθηκαν όλοι στο κάλεσμά του1. Οι περισσότεροι αποσύρθηκαν στα σπίτια τους και ο καθένας φρόντιζε πλέον την οικογένεια και τη δουλειά του. Όσοι όμως, με επικεφαλής τον Πέτρο αποφάσισαν να συνεχίσουν το έργο του Δασκάλου,  αυτονομάστηκαν Απόστολοι2 και συγκέντρωσαν γύρω τους αρκετούς πιστούς, μεταξύ των οποίων τη μητέρα του Ιησού Μαριάμ και τους θετούς αδελφούς του3, που, όπως ήδη αφηγήθηκα, όσο ζούσε δεν τον αποδέχονταν ως Χριστό4.

Στους πιστούς οι Απόστολοι δίδασκαν ότι ο Ιησούς ο Ναζωραίος ήταν ο Χριστός του Θεού,  που θυσιάστηκε, με  μαρτυρικό θάνατο, για τη σωτηρία των ανθρώπων,  αναστήθηκε  όμως εκ νεκρών και ότι πολύ σύντομα θα ξαναγύριζε σε Δεύτερη Παρουσία και θα εγκαθίδρυε την βασιλεία των Ουρανών στη γη. Κανείς τους βέβαια δεν είδε με τα μάτια του την ανάστασή του. Ούτε οι Απόστολοι, ούτε οι λοιποί μαθητές του, ούτε άλλοι άνθρωποι. Μία ή δύο γυναίκες μόνο, που πήγαν στον τάφο του, γύρισαν καταχαρούμενες και είπαν πως τον βρήκαν ανοιχτόν και άδειον και πως Άγγελος Κυρίου τους είπε ότι ο Ιησούς αναστήθηκε και να πάνε να πούνε το νέο στους μαθητές του5. Αργότερα κάποιοι τον είδαν, ή φαντάστηκαν πως τον είδαν, στο δρόμο προς τους Εμμαούς6, ένα χωριό κοντά στα Ιεροσόλυμα, ενώ κάποιοι μαθητές του ισχυρίστηκαν πως τον συνάντησαν για λίγο στη Γαλιλαία7 από όπου κατόπιν αναλήφθηκε στον ουρανό.

Τα βασικά στοιχεία της διδασκαλίας των Αποστόλων: ότι ο Ιησούς ο Ναζωραίος ήταν ο Χριστός του Θεού, ότι αναστήθηκε εκ νεκρών και ότι «επί των ημερών» τους θα ξαναγυρίσει «κρίναι ζώντας και νεκρούς», ήταν και το μεγαλύτερο αγκάθι στις σχέσεις τους με τους άλλους Ιουδαίους, οι οποίοι δεν μπορούσαν να συλλάβουν καν την έννοια ενός σταυρωμένου Σωτήρα8. Για τους Ιουδαίους η ιδέα και μόνο ενός Χριστού, που αντί να ελευθερώσει τη γη του Ισραήλ από τους Ρωμαίους, δέχτηκε να συλληφθεί και αφέθηκε να σταυρωθεί από τους εχθρούς του, ήταν σκανδαλώδης9. Εν τούτοις παρά τους, καινοφανείς (και βλάσφημους για τους ορθόδοξους Ιουδαίους), ισχυρισμούς που περιείχε το κήρυγμά τους10, οι μαθητές του Ιησού θεωρούσαν πως οι ίδιοι παρέμεναν πιστοί Ιουδαίοι. Πήγαιναν κάθε μέρα στο Ναό11, δίδασκαν στο προαύλιο του και τηρούσαν όλους τους διαιτητικούς και λατρευτικούς τύπους που καθορίζει ο Νόμος12 Σε αντίθεση με τους Γαλιλαίους, που η δράση τους εκείνους τους καιρούς, εντοπίζεται κυρίως στην ύπαιθρο και τα χωριά της Παλαιστίνης, όπου η κατάσταση διαρκώς εκτραχυνόταν, οι Ναζωραίοι ήταν συγκεντρωμένοι στα Ιεροσόλυμα και μόνο αργότερα τους συναντούμε σε ορισμένες άλλες πόλεις.

 

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δημήτρης Σαραντάκος, Ευαγγέλιο, Θρησκεία, Μυθιστόρημα | Με ετικέτα: , , , | 54 Σχόλια »

Οι Εσταυρωμένοι Σωτήρες, ιστορικό μυθιστόρημα του Δημ. Σαραντάκου – 13

Posted by sarant στο 2 Μαρτίου, 2021

Εδώ και λίγο καιρό άρχισα να δημοσιεύω σε συνέχειες, κάθε δεύτερη Τρίτη, το ιστορικό μυθιστόρημα του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, «Οι εσταυρωμένοι σωτήρες». Η σημερινή συνέχεια είναι η δέκατη τρίτη. Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Βάζω μαζι και τις υποσημειώσεις, παρόλο που είναι πάρα πολλές.

Σήμερα θα διαβάσουμε το 9ο κεφάλαιο, που είναι μεταβατικό και ιστορικό, αλλά περιγράφει και τι απόγιναν οι οπαδοί και σύντροφοι του Γαλιλαίου Χριστού, του ζηλωτή.

9

ΣΤΑΣΕΩΝ ΔΕ ΚΑΙ ΛΙΜΩΝ ΕΧΕΙΜΑΖΕΤΟ ΠΑΣΑ Η ΧΩΡΑ

Τα κατασταλτικά μέτρα που είχε πάρει ο Πιλάτος κατά τα τρία τελευταία χρόνια της ηγεμονίας του δεν έφεραν αποτέλεσμα. Μπορεί η σταύρωση του πρίγκηπα Ιησού του γιου του Ιούδα να έσβησε το παράτολμο και ανεδαφικό όραμα της ανασύστασης του βασιλείου του Ισραήλ. Μπορεί με τη σταύρωση του Ιησού του γιου του ξυλουργού και των δύο συντρόφων του, να διαλύθηκε η ομάδα των Γαλιλαίων. Η τάξη όμως και η ησυχία δεν αποκαταστάθηκαν στην Ιουδαία. Ούτε η εκδίωξη του Πιλάτου εκτόνωσε την κρίση.  Ο Μάρκελος, ο νέος επίτροπος, που ορίστηκε στη θέση του Πιλάτου, δεν πρόφτασε να κάνει τίποτα, γιατί έμεινε μόνο ένα χρόνο στη θέση αυτή. Ο Γάιος, o νέος Καίσαρας που διαδέχθηκε τον Τιβέριο, γνωστότερος με το παρωνύμιο Καλιγούλας, τον αντικατέστησε με τον Μάρουλλο1.

Οι σύντροφοι του Γαλιλαίου Χριστού είχαν σκορπίσει σε όλη τη χώρα και κρύβονταν. Στους οπαδούς τους βεβαίωναν πως ο Ιησούς γλύτωσε από τη σταύρωση, ήταν ζωντανός και σύντομα θα επανεμφανιζόταν. Σιγά σιγά το πίστεψαν και οι ίδιοι. Η ζωντάνια και η ακτινοβολία του, ήταν τόσο μεγάλη, που όσο ζούσε μαζί τους, τους συνάρπαζε και τώρα, που δεν τον είχαν δίπλα τους, κρατούσε την ανάμνησή του τόσο ζωηρή, που δε μπορούσαν να αποδεχτούν τον χαμό του. Μεταξύ τους και με τους δικούς τους, μιλούσαν συνεχώς για τον «Κύριο», μνημόνευαν τις κουβέντες που τους έλεγε και αναπολούσαν την κοινή τους δράση και θέλαν να συνεχίσουν το έργο του.

Δεν πέρασε πολύς καιρός από τη σταύρωση του Γαλιλαίου Χριστού και ένας οπαδός του, ο Ελεάζαρος γιος του Δινναίου2,συγκρότησε νέα ομάδα Ζηλωτών, στην οποία πήραν μέρος και μερικοί παλιοί Γαλιλαίοι3: ο Ιούδας ο επιλεγόμενος Θαδδαίος, ο Σίμων, ο Ανδρέας ο αδελφός του και άλλοι και άρχισαν να δρουν στην Περαία. Αλλη ομάδα συγκρότησε ο απροσδόκητα απελευθερωμένος  Ιησούς ο Βαρραβάς και βγήκε στα βουνά της Γαλιλαίας4.

Αφορμές όμως για αναταραχή έδιναν, εκτός από τους επαναστάτες, και οι Ρωμαίοι ή καλύτερα ο ίδιος ο Καίσαρας, που αυτοανακηρύχθηκε θεός και ζήτησε να τοποθετηθούν αγάλματά του σε όλα τα μέρη της Αυτοκρατορίας και να προσφέρονται σ΄αυτά θυσίες5. Ενα τέτοιο άγαλμα στήθηκε έξω από την ιουδαϊκή πόλη Ιάμνεια, αλλά μια νύχτα κάποιοι Ζηλωτές το κατέστρεψαν6. Ο Γάιος όταν το έμαθε εξοργίστηκε τόσο, που απαίτησε να στηθεί άγαλμά του μέσα στο Ναό στα Ιεροσόλυμα και μάλιστα στα Άγια των Αγίων  και να του προσφέρονται τιμές και θυσίες! Και μόνη η σκέψη τέτοιας ασύληπτης ιεροσυλίας, έκανε τους πιστούς τηρητές του Μωσαϊκού Νόμου να ξεσηκωθούν, αποφασισμένοι, να πεθάνουν παρά να την αφήσουν να πραγματοποιηθεί7.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δημήτρης Σαραντάκος, Ευαγγέλιο, Θρησκεία, Μυθιστόρημα | Με ετικέτα: , , | 34 Σχόλια »

Οι Εσταυρωμένοι Σωτήρες, ιστορικό μυθιστόρημα του Δημ. Σαραντάκου – 12

Posted by sarant στο 17 Φεβρουαρίου, 2021

Εδώ και λίγο καιρό άρχισα να δημοσιεύω σε συνέχειες, κάθε δεύτερη Τρίτη, το ιστορικό μυθιστόρημα του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, «Οι εσταυρωμένοι σωτήρες». Η σημερινή συνέχεια είναι η δωδέκατη, και κατ’ εξαίρεση δημοσιεύεται Τετάρτη, επειδη χτες Τρίτη είχαμε τα δωδέκατα γενέθλια του ιστολογίου. Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Βάζω μαζι και τις υποσημειώσεις, παρόλο που είναι πάρα πολλές.

Σήμερα συνεχίζουμε με το δεύτερο μισό του 8ου κεφαλαίου. Στο πρώτο μέρος είδαμε τη σταύρωση του Πρίγκιπα Ιησού. Εδώ θα δούμε τι απέγιναν ο Ιησούς ο ζηλωτής και ο Ιησούς Ναζωραίος.

Πέρασαν αρκετοί μήνες. Το απορφανισμένο σπίτι του Πρίγκηπα Ιησού είχε βυθιστεί σε βαρύ πένθος. Οι περισσότεροι φίλοι του φοβισμένοι κρατούσαν αποστάσεις από την οικογένεια, ενώ λιγοστοί οπαδοί του πλησίασαν τους μεγαλύτερους αδερφούς του, τον Ιάκωβο και τον Σίμωνα, που είχαν αρχίσει να προσανατολίζονται σε κάποια συνεργασία με τους Ζηλωτές.

Ομάδες Ζηλωτών δρούσαν στη Γαλιλαία, τη Βαταναία και την Περαία αλλά συχνά εισχωρούσαν και στην Ιουδαία. Μια τέτοια ομάδα αποτελούσαν ο Ιησούς ο γιος του ξυλουργού και οι Γαλιλαίοι σύντροφοί του, που βρισκόταν τότε στη Νότια Γαλιλαία.

Ακούγοντας τα νέα για την είσοδο του Πρίγκηπα Ιησού στα Ιεροσόλυμα, αποφάσισε να τον μιμηθεί. Η  ευκολία με την οποία μπήκε στην πόλη ο πρίγκηπας, του έδινε θάρρος, παρά την οικτρή αποτυχία που είχε η απόπειρα. Γιατί εκείνος δεν είχε ούτε τις αυταπάτες του πρίγκηπα, ο οποίος περίμενε πως θα τον έστεφε ο λαός βασιλιά του Ισραήλ, ούτε παρόμοιες φιλοδοξίες. Ήθελε μόνο να κηρύξει για μιαν ημέρα στο πλήθος από το προαύλιο του Ναού, να στρατολογήσει νέους οπαδούς  και να κατασχέσει, για τους σκοπούς του αγώνα του, τα χρήματα που ο κόσμος κατέθετε στο ειδικό ταμείο των εισφορών, το γαζοφυλάκιο50. Θεώρησε πως καταλληλότερη εποχή για μια τέτοια εισβολή θα ήταν μια μεγάλη γιορτή και κατά προτίμηση το Πάσχα, οπότε συνέρρεαν στην πόλη τεράστια πλήθη λαού από όλες τις γωνιές της Παλαιστίνης.

Πλησιάζοντας το Πάσχα του επόμενου, εβδόμου, έτους της ηγεμονίας του Πόντιου Πιλάτου51 ο Ιησούς, ο Γαλιλαίος Χριστός, ξεκίνησε από τη νότια Γαλιλαία με την ομάδα του. Βαδίζοντας προς τα Ιεροσόλυμα πέρασε από τη Σαμάρεια και εκμεταλλευόμενος τη φήμη ότι στο χωριό Τιράθανα, στις πλαγιές του όρους Γαριζίν,  υπήρχαν θαμμένα ιερά σκεύη από την εποχή του Μωυσή, τα οποία κατά την παράδοση θα τα εύρισκε ο Χριστός του Θεού52 συγκέντρωσε μεγάλο πλήθος κόσμου από τη Σαμάρεια, τη Συχέμ και τα γύρω χωριά και άρχισε το κήρυγμα κατά των Ρωμαίων. Ο Πιλάτος μαθαίνοντας στην Καισάρεια  για τη  συγκέντρωση τόσου πλήθους έστειλε αμέσως ιππικό, που διασκόρπισε τον κόσμο, σκότωσε πολλούς και συνέλαβε περισσότερους, οι οποίοι οδηγήθηκαν στην Καισάρεια. Από τους συλληφθέντες ο Πιλάτος  εκτέλεσε αργότερα αρκετούς  και μάλιστα τους πιο σεβαστούς και επιφανείς53. Ήταν η πρώτη ένοπλη σύγκρουση των Γαλιλαίων με τις ρωμαϊκές αρχές.

Ο Ιησούς, χωρίς να χάσει το θάρρος του κατέφυγε με την ομάδα του στο όρος των Ελαιών, το συνηθισμένο καταφύγιο όχι μόνο των Ζηλωτών αλλά όλων των επαναστατών, ακόμα και των κοινών ληστών, καθώς βρισκόταν πολύ κοντά στην  Άγια Πόλη. Από το βουνό ο Ιησούς παρατηρούσε την πόλη που απλωνόταν στα πόδια του. Επιθεώρησε την ομάδα των Γαλιλαίων και θέλησε να μάθει αν οι σύντροφοί του ήταν όλοι οπλισμένοι, τουλάχιστον με μαχαίρια, τα φοβερά κυρτά  μαχαίρια σικά, από τα οποία πήραν το όνομά τους οι σικάριοι. Τότε ένας από τους Γαλιλαίους τον ρώτησε

— Κύριε, θα τους χτυπήσουμε με μαχαίρια;54

Όταν από την επιθεώρηση αποδείχτηκε πως μερικοί ήταν άοπλοι, ο Ιησούς τους είπε55:

— Όποιος έχει λεφτά στο πουγγί του ή πράγματα στο σακούλι του, να αγοράσει με αυτά μαχαίρι, αλλά κι όποιος δεν έχει, να πουλήσει κάποιο ρούχο του και να κάνει το ίδιο.

Λίγες μέρες πριν από την εισβολή μπήκε μόνος του και κρυφά στην πόλη για να συγκεντρώσει πληροφορίες και να παρακολουθήσει την κίνηση του ταμείου56 Διαπίστωσε πως η εισβολή στην πόλη ήταν σχετικά εύκολη υπόθεση και γύρισε ευχαριστημένος στους δικούς του.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δημήτρης Σαραντάκος, Ευαγγέλιο, Θρησκεία, Μυθιστόρημα | Με ετικέτα: , , | 31 Σχόλια »

Οι Εσταυρωμένοι Σωτήρες, ιστορικό μυθιστόρημα του Δημ. Σαραντάκου – 11

Posted by sarant στο 2 Φεβρουαρίου, 2021

Εδώ και λίγο καιρό άρχισα να δημοσιεύω σε συνέχειες, κάθε δεύτερη Τρίτη, το ιστορικό μυθιστόρημα του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, «Οι εσταυρωμένοι σωτήρες». Η σημερινή συνέχεια είναι η ενδέκατη. Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Βάζω μαζι και τις υποσημειώσεις, παρόλο που είναι πάρα πολλές.

Σήμερα θα μπούμε στο 8ο κεφάλαιο, που και αυτό θα το χωρίσω σε δύο μέρη επειδή είναι μεγάλο. Θα δούμε τα όσα έγιναν στα τελευταία χρόνια της ηγεμονίας του Πιλάτου, με πρωταγωνιστή τον Πρίγκιπα Ιησού (ή Πρίγκηπα όπως τον γράφει το βιβλίο του πατέρα μου).

8  ΙΕΡΟΥΣΑΛΗΜ, ΙΕΡΟΥΣΑΛΗΜ, Η ΑΠΟΚΤΕΝΟΥΣΑ ΤΟΥΣ ΠΡΟΦΗΤΑΣ ΣΟΥ

Κατά τα τρία τελευταία χρόνια της ηγεμονίας του Πιλάτου πολλά στασιαστικά  γεγονότα συσωρεύθηκαν και η ένταση έφθασε στο κατακόρυφο. Συνέπεσε και τον προτελευταίο χρόνο της ηγεμονίας του η τακτική απογραφή να γίνει σε σαββατικό έτος1 και όπως ήταν επόμενο η κατάσταση έγινε ακόμα πιο δύσκολη. Οι δουλειές λόγω του σαββατικού έτους είχαν περιοριοστεί πολύ, ο κόσμος περίμενε μετά την απογραφή νέους φόρους και τα πνεύματα στη χώρα ήταν εξημμένα, με αποτέλεσμα να ξεσπούν κάθε τόσο ταραχές και εξεγέρσεις, τις οποίες ο  Πιλάτος αντιμετώπιζε με τη συνηθισμένη βιαιότητα. Οι επιδρομές   των στρατιωτών του, οι συλλήψεις και οι εκτελέσεις ήταν  στην ημερήσια διάταξη.

Η κατάσταση στη χώρα γινόταν όλο και πιο ανώμαλη. Οι πιο διορατικοί καταλάβαιναν πως, ύστερα από την αρκετά μεγάλη περίοδο σχετικής ηρεμίας στην Ιουδαία, ετοιμαζόταν καινούργια σειρά στάσεων και εξεγέρσεων. Από τη μία πλευρά ομάδες Ζηλωτών, όπως η ομάδα του Ιησού του Γαλιλαίου αλλά και άλλες, εισχωρούσαν στη χώρα και διατρέχαν την ύπαιθρο κηρύσσοντας την ανυπακοή στους Ρωμαίους και τους άρχοντες και από την άλλη προφήτες και θρησκευτικοί ηγέτες, όπως ο Ιησούς ο Ναζωραίος με τους μαθητές του, ο Δοσίθεος με τους πιστούς του, οι λοιποί μαθητές του Βαπτιστή και άλλοι πολλοί, με τα κηρύγματά τους για μιαν άλλη θεώρηση της ζωής και  με τις καταγγελίες για την αμαρτωλή ζωή όσων δεν ακολουθούσαν τις εντολές του Νόμου, έρχονταν σε αντιπαράθεση με το ιερατείο και προκαλούσαν σύγχιση και αναταραχή στο λαό. Τί έκανε όμως ο Ιησούς, ο Πρίγκηπας του οίκου Δαυίδ2;

Παρά την ανωμαλία που εκυοφορείτο στη χώρα, τα πρώτα χρόνια του γάμου του πρίγκηπα Ιησού με την πριγκήπισσα  Σαλώμη,  κύλησαν ομαλά  και ευλογήθηκαν με τη γέννηση των επτά παιδιών τους3. Ο Ιησούς άρχισε να αποχτά  συμπάθειες μεταξύ των Φαρισαίων. Δύο επιφανή μέλη της παράταξης,  ο Νικόδημος, μέλος του Συνεδρίου  και ο Ιωσήφ, πλούσιος κτηματίας  από την Αριμαθαία, έγιναν στενοί φίλοι του4. Συχνά είχε πολύωρες συνομιλίες μαζί τους, ιδίως με τον πρώτο5. Πολλές φορές επίσης δειπνούσε σε σπίτια πλουσίων Φαρισαίων και είχε πολλές συζητήσεις μαζί τους, αναφορικά με την έλευση του Χριστού, που και αυτοί τον έβλεπαν σαν βασιλιά του Ισραήλ, σταλμένο και χρισμένο από τον Θεό6.

Παίρνοντας θάρρος από τη δημότικότητα που κέρδιζε, άρχισε να προβάλλει δημόσια τις απόψεις του. Κάποτε ήρθανε και κάποιοι Ελληνες από τη Δεκάπολη και ζήτησαν από τους ανθρώπους του την άδεια να τον ακούσουν. Αυτός δεν αρνήθηκε, καθώς μάλιστα μιλούσε άνετα τα ελληνικά7. Δεν έκρυψε την ευχαρίστησή του και είπε με κάποια δόση ματαιοδοξίας

— Ήρθανε Έλληνες να με ακούσουν. Να που ήρθε η ώρα να δοξαστώ8

Ο Πρίγκηπας επηρεαζόταν σιγά σιγά από το διάχυτο στη χώρα επαναστατικό πνεύμα. Επαψε να αναφέρει τον θέτο πατέρα του Ιωσήφ και άρχισε να προβάλλει την καταγωγή του από τον Δαυίδ και να συμπεριφέρεται σαν επίδοξος βασιλιάς.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δημήτρης Σαραντάκος, Ευαγγέλιο, Θρησκεία, Μυθιστόρημα | Με ετικέτα: , , | 111 Σχόλια »

Οι Εσταυρωμένοι Σωτήρες, ιστορικό μυθιστόρημα του Δημ. Σαραντάκου – 10

Posted by sarant στο 19 Ιανουαρίου, 2021

Εδώ και λίγο καιρό άρχισα να δημοσιεύω σε συνέχειες, κάθε δεύτερη Τρίτη, το ιστορικό μυθιστόρημα του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, «Οι εσταυρωμένοι σωτήρες». Η σημερινή συνέχεια είναι η δέκατη. Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Βάζω μαζι και τις υποσημειώσεις, παρόλο που είναι πάρα πολλές.

Βρισκόμαστε στο έβδομο κεφάλαιο, που επειδή είναι εκτενές το έχω χωρίσει σε δύο μέρη και σήμερα θα διαβάσουμε το δεύτερο μέρος του. Συνεχίζουμε να μιλάμε για τον Διδάσκαλο, τον Ιησού-Εμμανουήλ, τον γιο της Μαριάμ, που ονομάστηκε και Ιησούς Ναζωραίος.

Ποτέ του δε θέλησε να καθιερώσει κάποιαν άλλη μορφή λατρείας ή κάποιο είδος τυπικού, διαφορετικά από τα καθιερωμένα στην ιουδαϊκή θρησκεια. Ούτε σκόπευε να ιδρύσει κάποια θρησκευτική οργάνωση, όπως έκαναν αργότερα κάποιοι μαθητές του60. Όπως ο Βαπτιστής είχε μάθει στους μαθητές του προσευχές, που ο ίδιος  είχε  συντάξει, έτσι και ο Ιησούς ο Ναζωραίος συνέθεσε μια καινούργια, σύντομη και πολύ απλή προσευχή προς τον Κύριο και Θεό61

Πατέρα μας που είσαι στους ουρανούς
άγιο να είναι το όνομά σου,
ας έλθει η βασιλεία σου
ας γίνει το θέλημά σου
όπως στον ουρανό έτσι και στη γη.
Το καθημερινό μας ψωμί
δώσε μας και σήμερα
και χάρισέ μας τα αμαρτήματά μας
όπως κι εμείς χαριζόμαστε
στους οφειλέτες μας
και μη μας βάζεις σε πειρασμό
αλλα γλύτωσέ μας από τον Πονηρό

Από την αρχή ως το τέλος της δράσης του δεν έπαψε να συμπεριφέρεται σαν πιστός Ιουδαίος. Σε κάθε ευκαιρία μνημόνευε τις Γραφές, τις οποίες γνώριζε πολύ καλά. Υιοθετώντας απολύτως  τα όσα είχε πει ο δάσκαλός του ο Ιλλέλ, κήρυττε:

— Ό,τι είναι για σένα μισητό να μη το κανεις σε άλλον

Με το κήρυγμά του αλλά και με τη συμπεριφορά του τόνιζε πως ήταν πιστός Ιουδαίος και αυστηρός τηρητής του Νόμου, παρά τις αλλαγές που έδινε στο νόημά του

— Μη νομίσετε πως ήρθα να καταργήσω το Νόμο και τους Προφήτες. Οχι, δεν ήρθα για να τα καταργήσω αλλά για να τα τηρήσω62

— Σας βεβαιώνω πως όσο υπάρχουν ο ουρανός και η γη, ούτε ένα γιώτα ή ένας τόνος δε θα αλλάξει στο Νόμο63.

και επαναλαμβάνοντας την καθιερωμένη προσευχή των Ιουδαίων, έλεγε συχνά

— Άκουσε Ισραήλ, ένας είναι ο θεός μας, ο Κύριος64

Σεβόταν τους ιερείς και όταν θεράπευσε ένα λεπρό του είπε :

— Πήγαινε να δείξεις τον εαυτό σου στον ιερέα και πρόσφερε του το δώρο που ορίζει ο Μωυσής65.

Ο ίδιος πίστευε ακράδαντα πως είχε το χρίσμα του Θεού και την αποστολή να κηρύξει στους ανθρώπους την Αλήθεια του. Για όλα αυτά οι Σαδδουκαίοι και οι Φαρισαίοι του Συνεδρίου τον αντιμετώπισαν από την αρχή με δυσπιστία, μολονότι για διαφορετικούς λόγους οι μεν από του δε. Τους πρώτους ενοχλούσε η αξίωσή του, ότι είχε την εξουσία  να συγχωρεί αμαρτίες και ο ισχυρισμός του ότι κατείχε την Αλήθεια του Θεού. Η επιμονή του να ζητά την τήρηση των ηθικών περισσότερο παρά των τυπικών εντολών της Γραφής, ενοχλούσε τους Φαρισαίους, οι οποίοι φοβήθηκαν ότι αυτό θα οδηγούσε στην αλλοίωση του νοήματος του Νόμου.

Ο Ιησούς ο Ναζωραίος, όπως και πολλοί άλλοι σύγχρονοί του περιπλανώμενοι κήρυκες,  δεν ανήκε σε καμμιάν από τις τέσσερες θρησκευτικές παρατάξεις της εποχής του. Ήταν απλώς πιστός Ιουδαίος, που πίστευε ότι κατέχει την αλήθεια του Θεού. Εξ αρχής είχε καταλάβει πως οι πραγματικοί του αντίπαλοι δεν ήταν οι υπεροπτικοί και αντιπαθείς Σαδδουκαίοι αλλά οι ευέλικτοι και δημοφιλείς Φαρισαίοι, γιατί με το κύρος και τη μεγάλη επιρροή που είχαν στο λαό θα τον εμπόδιζαν να δεχτεί τη δικιά του αλήθεια. Ο ίδιος δεν αμφισβήτησε ποτέ την αυθεντία τους σε ό,τι αφορούσε την ερμηνεία του Νόμου, μολονότι τους κατέκρινε για την υποκριτική συμπεριφορά, την επιδεικτική ευσέβεια και γενικά για τα έργα τους :

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δημήτρης Σαραντάκος, Ευαγγέλιο, Θρησκεία, Μυθιστόρημα | Με ετικέτα: , , | 120 Σχόλια »

Οι Εσταυρωμένοι Σωτήρες, ιστορικό μυθιστόρημα του Δημ. Σαραντάκου – 9

Posted by sarant στο 5 Ιανουαρίου, 2021

Εδώ και λίγο καιρό άρχισα να δημοσιεύω σε συνέχειες, κάθε δεύτερη Τρίτη, το ιστορικό μυθιστόρημα του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, «Οι εσταυρωμένοι σωτήρες». Η σημερινή συνέχεια είναι η ένατη. Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Βάζω μαζι και τις υποσημειώσεις, παρόλο που είναι πάρα πολλές.

Σήμερα θα μπούμε στο έβδομο κεφάλαιο, που επειδή είναι εκτενές το χωρίζω σε δύο μέρη. Σε αυτό το κεφάλαιο θα δούμε τη δράση του δεύτερου από τα τρία πρόσωπα της ιστορίας μας: πρόκειται για τον Διδάσκαλο, τον Ιησού-Εμμανουήλ, τον γιο της Μαριάμ, που ονομάστηκε και Ιησούς Ναζωραίος.

7

ΕΓΩ ΕΙΜΙ Ο ΑΡΤΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ

Ο Ιησούς-Εμμανουήλ  ακολούθησε διαφορετικό δρόμο και από τον Δοσίθεο και από τους άλλους μαθητές του Ιωάννη. Μετά τη σύλληψη του δασκάλου του1, κρύφτηκε για λίγο και αργότερα εγκαταστάθηκε στην  πατρίδα του πατριού του2, που είχε στο μεταξύ πεθάνει και άρχισε να κηρύττει, φανερά, μέσα στη μοναδική Συναγωγή του χωριού. Ήταν ένα, μεγάλο για τα μέτρα του τόπου, κτίριο χτισμένο στο ψηλότερο σημείο του, κοντά σε μιαν απόκρημνη πλαγιά3 και δίπλα σε μια πηγή4. Στη Συναγωγή πήγαινε όσο πιο συχνά μπορούσε, οπωσδήποτε δε τη Δευτέρα, την Πέμπτη και το Σάββατο. Πολλές φορές ζητούσε από τον επιστατούντα να  του δώσει να διαβάσει  και  να αναλύσει κάποια περικοπή των Γραφών5. Ιδιαίτερη προτίμηση έδειχνε στον Ησαϊα και τους άλλους προφήτες. Η ανάλυσή του έκανε πάντα ζωηρήν εντύπωση στον κόσμο που τον άκουγε και γρήγορα απέκτησε τη φήμη του γνώστη των Γραφών. Άρχισε να μαζεύεται πολύς κόσμος για να τον ακούσει και όχι μόνο στη Συναγωγή. Συχνά τον ακολουθούσαν και στο σπίτι του, όπου πολλές φορές, απορροφημένος από το κήρυγμα, δε θυμόταν ούτε να φάει. Στο τέλος οι δικοί του, που δεν έβλεπαν με καλό μάτι το πάθος του με τις Γραφές και την εν γένει ιδιόρρυθμη συμπεριφορά του,  πίστεψαν ότι είχε τρελλαθεί και ζήτησαν μάλιστα να τεθεί υπό περιορισμό6.

Δύο φίλοι του, που ήταν επίσης μαθητές του Ιωάννη του Βαπτιστή, οι γιοί του Ηλία, Ανδρέας και Σίμων7 (ο οποίος, καθώς ήταν σωματώδης και χειροδύναμος παρονομαζόταν Κηφάς ή Πέτρος8), ήρθαν να τον βρουν στη Βηθανία9 και τον ακολούθησαν. Σύντομα σ’ αυτούς προστέθηκαν  και οι γιοι του Ζεβεδαίου και της Σαλώμης, Ιάκωβος και  Ιωάννης10. Προσχώρησαν επίσης στην ομάδα του άλλοι τέσσερις μαθητές του Βαπτιστή11 καθώς και άλλα ακόμη άτομα.

Συγκροτήθηκε έτσι γύρω του μια ομάδα περιπλανώμενων κηρύκων που σύντομα έγιναν γνωστοί ως Ναζωραίοι, ίσως γιατί ο αρχηγός και έξι ακόμη μέλη της ομάδας υπήρξαν  μαθητές του ναζήρ Ιωάννη του Βαπτιστή, μολονότι όλοι οι μαθητές του Ιησού δεν τηρούσαν τους αυστηρούς κανόνες που ακολουθούσαν όσοι είχαν δώσει τον «όρκο του Ναζωραίου». Ούτε ο ίδιος είχε δώσει τέτοιον όρκο. Έτρωγε ψωμί και λάδι, έπινε κρασί12, κουρευόταν και δε δίσταζε να βάζει το χέρι του πάνω σε νεκρούς. Παρ’ όλα αυτά υιοθέτησε τον τίτλο Ναζωραίος για τον ίδιο και τους μαθητές του. Βεβαίως Ναζωραίοι δεν ονομάζονταν μόνο οι μαθητές του Βαπτιστή αλλά και άλλες θρησκευτικές ομάδες και στο σημείο αυτό γίνονταν πολλές συγχίσεις.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δημήτρης Σαραντάκος, Ευαγγέλιο, Θρησκεία, Μυθιστόρημα | Με ετικέτα: , , | 106 Σχόλια »

Οι Εσταυρωμένοι Σωτήρες, ιστορικό μυθιστόρημα του Δημ. Σαραντάκου – 8

Posted by sarant στο 22 Δεκεμβρίου, 2020

Εδώ και λίγο καιρό άρχισα να δημοσιεύω σε συνέχειες, κάθε δεύτερη Τρίτη, το ιστορικό μυθιστόρημα του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, «Οι εσταυρωμένοι σωτήρες». Η σημερινή συνέχεια είναι η όγδοη. Η προηγούμενη βρίσκεται εδώ. Βάζω μαζι και τις υποσημειώσεις, παρόλο που είναι πάρα πολλές.
Σήμερα θα διαβάσουμε το έκτο κεφάλαιο, που είναι πιο σύντομο -σε αυτό γίνεται αναφορά κυρίως στον Ιωάννη Πρόδρομο. Θα δείτε επίσης τις απαρχές της έκφρασης «Φωνή βοώντος εν τη ερήμω, που αξίζει ίσως χωριστό άρθρο.

ΠΑΡΑΓΙΓΝΕΤΑΙ ΙΩΑΝΝΗΣ Ο ΒΑΠΤΙΣΤΗΣ ΚΗΡΥΣΣΩΝ ΕΝ ΤΗι ΕΡΗΜΩι

Τον δέκατο πέμπτο χρόνο της βασιλείας του Καίσαρα Τιβέριου1, όταν ηγεμόνας της Ιουδαίας  είχε διοριστεί ο Πόντιος Πιλάτος, ακούστηκε σε όλη τη χώρα το κήρυγμα του Ιωάννη του γιου του Ζαχαρία. Ο Ιωάννης, ο λεγόμενος Βαπτιστής, με τους μαθητές του περιερχόταν την έρημο της Ιουδαίας φθάνοντας ως τις όχθες του ποταμού Ιορδάνη, κηρύσσοντας και βαφτίζοντας2. Μέγα πλήθος από την Ιουδαία, την Περαία, τη Δεκάπολη και τη Γαλιλαία συγκεντρώνοταν για να ακούσει το κήρυγμά του και να βαφτιστεί απ΄αυτόν στο νερό του Ιορδάνη3.

Ηταν άνθρωπος στην ακμή της ηλικίας του4, ασκητικός και  αυστηρός. Δεν έπινε ποτέ κρασί, ούτε άλλα μεθυστικά ποτά και απέφευγε το ψωμί και το  λάδι5. Τρεφόταν με ακρίδες και άγριο μέλι. Η όψη του ήταν αγριωπή. Είχε πυκνά γένια γιατί ποτέ του δε χρησιμοποίησε ξυράφι και γυρνούσε ντυμένος με ρούχο φτιαγμένο  από τρίχες καμήλας και ζωσμένος με δερμάτινη ζώνη6. Όταν,  παιδί  ακόμα,  έφυγε  από  το  πατρικό σπίτι, αφού περιπλανήθηκε στην έρημο, πέρασε μερικά χρόνια σε κοινόβιο των Εσσαίων, αλλά  δεν  έμεινε για πολύ  μαζί τους.  Από  τους  Εσσαίους  είχε  πάρει  πολλά στοιχεία που του ταίριαζαν: Την πίστη στην αδιάκοπη πάλη ανάμεσα στις δυνάμεις του φωτός και στις δυνάμεις του σκότους, τον ασκητισμό, την περιφρόνηση του πλούτου, την αγάπη προς τους αρχαίους προφήτες του Ισραήλ, τον Ηλία, τον Ησαΐα, τον Ενώχ, τον Δανιήλ και ιδίως τον Αββακούμ, που ήταν ο πιο αγαπητός στα κοινόβια7. Από τη μελέτη του βιβλίου του Αββακούμ, καθώς και των σχολίων πάνω σ’ αυτό συγκράτησε πολλές περικοπές, που με τον ένα ή τον άλλο τρόπο ενσωμάτωσε στο κήρυγμά του:

— Ως πότε Κύριε θα φωνάζω και δε θα θέλεις να με ακούσεις; Ως πότε θα κραυγαζω προς εσένα Αδικία! και δε θα με βοηθάς; Γιατί με κάνεις να βλέπω μπροστά μου την ανομία, την ταλαιπωρία του κόσμου και την αρπαγή;8

— Γιαυτό ο Νομος είναι αργός και δε βγαίνει σωστή κρίση. Επειδή ο ασεβής καταδυναστεύει τον δίκαιο, γιαυτό η κρίση βγαίνει διεστραμμένη9

Από τους Εσσαίους επίσης πήρε ορισμένες λειτουργικές πραχτικές, όπως η εξομολόγηση των αμαρτιών10, τα κοινά δείπνα ευχαριστίας11, η βάπτιση12. Ο Ιωάννης όταν δεχόταν κάποιον για μαθητή του τον βάφτιζε, όπως άλλωστε βάφτιζε και όποιον άλλον το ζητούσε, έστω και αν δε γινόταν μαθητής του. Η βάπτιση είχε εξαγνιστικό σκοπό. Με αυτήν ο βαπτιζόμενος απαλλασόταν από τις αμαρτίες του. Παρ’ όλες αυτές τις ομοιότητες και αναλογίες, ο Ιωάννης δεν ανήκε στην αίρεσή των Εσσαίων. Φεύγοντας από το κοινόβιο αφιερώθηκε στο Θεό και έδωσε την «ευχή του Ναζωραίου»: Σε όλη την υπόλοιπη ζωή του δε θα έπινε μεθυστικά ποτά, ούτε κρασί, ούτε καν χυμό από σταφύλια, δε θα έτρωγε λάδι, δε θα ξύριζε τα μαλλιά ή τα γένια του και δε θα άγγιζε κανένα πτώμα.  

Ηταν πραγματικά μεγάλος άνθρωπος. Φλογερός και εύγλωττος κήρυκας, συνάρπαζε τα πλήθη που τον άκουγαν. Κήρυσσε την ηθικότητα και την ευσέβεια, συνοψίζοντας στα δύο αυτά στοιχεία ολόκληρο τον Μωσαϊκό Νόμο13, αλλά δε σταματούσε εκεί. Παρότρυνε τα πλήθη να μετανοήσουν προειδοποιώντας ότι η Κρίση πλησιάζει και οι αμαρτωλοί θα τιμωρηθούν14. Η προειδοποίηση για την επερχόμενη Κρίση συνοδευόταν από την πρόβλεψη ότι ο Θεός θα ελευθερώσει το λαό του15.

Δεν κολάκευε τα πλήθη στα οποία κήρυσσε, αλλά αντίθετα στηλίτευε τις αδυναμίες και τις αμαρτίες των ακροατών του με λόγια σκληρά. Τους παρομοίαζε με γεννήματα εχιδνών, με άκαρπα δέντρα που τους αξιζει κόψιμο και κάψιμο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δημήτρης Σαραντάκος, Ευαγγέλιο, Θρησκεία, Μυθιστόρημα, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , | 86 Σχόλια »

Οι Εσταυρωμένοι Σωτήρες, ιστορικό μυθιστόρημα του Δημ. Σαραντάκου – 7

Posted by sarant στο 8 Δεκεμβρίου, 2020

Εδώ και λίγο καιρό άρχισα να δημοσιεύω σε συνέχειες, κάθε δεύτερη Τρίτη, το ιστορικό μυθιστόρημα του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, «Οι εσταυρωμένοι σωτήρες». Η σημερινή συνέχεια είναι η έβδομη. Η προηγούμενη βρίσκεται εδώ. Βάζω μαζι και τις υποσημειώσεις, παρόλο που είναι πάρα πολλές.
Σήμερα θα διαβάσουμε το πέμπτο κεφάλαιο, στο οποίο εκτίθεται η δράση του Ιησού του ζηλωτή.

ΜΗ ΓΑΡ ΕΚ ΓΑΛΙΛΑΙΑΣ ΕΡΧΕΤΑΙ Ο ΧΡΙΣΤΟΣ;

Τον έκτο χρόνο της βασιλείας του Καίσαρα Τιβερίου1, ενώ στην Ιουδαία ηγεμόνευε ο Βαλέριος Γράτος, τετράρχης Γαλιλαίας και Περαίας ήταν ο Ηρώδης Αντίπας και τετράρχης Βαταναίας Τραχωνίτιδος και Ιτουραίας ο αδελφός του Φίλιππος, ένας ηλιοκαμένος άντρας, τριανταπέντε περίπου χρονών, έμπαινε στην Καπερναούμ, από το δρόμο που έρχεται από τα Μάγδαλα. Ήταν ο Ιησούς, ο γιος του Ιωσήφ του ξυλουργού,  που ξαναγύρισε στη Γαλιλαία, αφού έζησε δεκατρία περίπου  χρόνια στην έρημο, κοντά στους Εσσαίους.

Γυρίζοντας στην πατρίδα του, στην αρχή κατοίκησε στο πατρικό του σπίτι2. Eπηρεασμένος από τις ιδέες των Εσσαίων είχε μείνει ανύπαντρος. Πολλά είχαν αλλάξει στον τόπο του κατά τα χρόνια που έλειψε. Οι γονείς του είχαν γεράσει, τα αδέλφια του είχαν παντρευτεί. Από τους αδελφούς του ο Ιωσής και ο Ιούδας ακολούθησαν την τέχνη του πατέρα τους και κράτησαν το εργαστήρι του, οι άλλοι δύο, ο Ιακώβ και ο Σίμων, είχαν πάει λίγα χρόνια στα Ιεροσόλυμα κι είχαν δουλέψει στη αποπεράτωση του Ναού, τώρα όμως ήταν χωρίς δουλειά και δύσκολα τα έβγαζαν πέρα. Κι αυτόν οι δικοί του τον βρήκαν αλλαγμένο. Μ’ όλο που εξακολουθούσε να είναι ο φλογερός και αδιάλλακτος κήρυκας της ελευθερίας, γεμάτος ζήλο για να υπηρετήσει την υπόθεση της Βασιλείας του Θεού ήταν τώρα πιο ώριμος και επί πλέον καταρτισμένος.  Κοντά στους Εσσαίους, γυμνάστηκε, πήρε μαθήματα πολεμικής τέχνης3 και έμαθε  πολλά άλλα πράγματα, που τώρα θα τον βοηθούσαν στο έργο του, κυρίως δε διδάχτηκε την εβραϊκή γλώσσα, έτσι που οι συντοπίτες του απορούσαν  και έλεγαν

–Πώς γίνεται, αφού δε σπούδασες, να ξέρεις γράμματα4;

Σιγά σιγά συγκρότησε μιαν ομάδα από ανθρώπους που πίστευαν σ’ αυτόν και  στο σκοπό του. Πρώτοι ήρθαν κοντά του οι φίλοι των εφηβικών του χρόνων, οι γιοι του Ιωνά, ο Ανδρέας και ο αδελφός του Σίμων, που τώρα κατοικούσε κι αυτός στην Καπερναούμ, ήταν παντρεμένος και είχε παιδιά5.  Είχε κι αυτός, όπως και ο Ιησούς, πολεμήσει μαζί με τον Ιούδα τον Γαυλωνίτη στην εξέγερση της Απογραφής, κρύφτηκε κι αυτός για λίγα χρόνια, επέστρεψε όμως στον τόπο του, χωρίς οι αρχές να τον πειράξουν, μόνο που οι συχωριανοί του τον έλεγαν καμιά φορά Σίμωνα Ζηλωτή6 και άλλοι Σίμωνα Κανανίτη7. Ήρθαν ακόμα στην ομάδα και οι επίσης παλιοί του φίλοι, οι δυο αδελφοί Ιάκωβος και Ιωάννης, αργότερα δε και τα δύο αδέλφια του Ιησού, ο Ιάκωβος και ο Σίμων8.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δημήτρης Σαραντάκος, Ευαγγέλιο, Θρησκεία, Μυθιστόρημα | Με ετικέτα: , , | 87 Σχόλια »

Οι Εσταυρωμένοι Σωτήρες, ιστορικό μυθιστόρημα του Δημ. Σαραντάκου – 6

Posted by sarant στο 24 Νοεμβρίου, 2020

Εδώ και λίγο καιρό άρχισα να δημοσιεύω σε συνέχειες, κάθε δεύτερη Τρίτη, το ιστορικό μυθιστόρημα του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, «Οι εσταυρωμένοι σωτήρες». Η σημερινή συνέχεια είναι η έκτη. Η προηγούμενη βρίσκεται εδώ. Βάζω μαζι και τις υποσημειώσεις, παρόλο που είναι πάρα πολλές.
Σήμερα θα διαβάσουμε το τέταρτο κεφάλαιο όπου γίνεται λόγος και για τους τρεις πρωταγωνιστές του μυθιστορήματος.

ΟΙ ΧΡΟΝΟΙ ΤΗΣ ΣΙΩΠΗΣ

 Ελάχιστα πράγματα είναι γνωστά για το τί έκαναν και πώς έζησαν οι ήρωες της ιστορίας μου κατά τα χρόνια που ακολούθησαν. Τα αρχαία βιβλία γενικώς σιωπούν1 και όσα αναφέρω παρακάτω βασίζονται σε εικασίες ή σε ανεπιβεβαίωτες φήμες, μερικές από τις οποίες όμως, με τον ένα ή τον άλλον τρόπο,  καταγράφηκαν σε κάποια βιβλία. Άλλωστε και σε πολιτικά γεγονότα ολόκληρη σχεδόν  η εικοσαετία2 που ακολούθησε, ήταν φτωχή.

Μετά τον Κοπώνιο διορίστηκαν από τον Αύγουστο έπαρχοι της Ιουδαίας, διαδοχικά οι Μάρκος Αμπίβιος και Ανναίος Ρούφος. Όπως και ο πρώτος έτσι και οι επόμενοι έπαρχοι ηγεμόνευσαν μόνο τρία χρόνια ο καθένας. Αυτήν την ταχτική ακολουθούσε ο Σεβαστός Καίσαρας. Την άλλαξε ο Τιβέριος σαν διαδέχτηκε τον Αύγουστο: τον επόμενο χρόνο της διακυβέρνησής του, διόρισε στη θέση του Ρούφου  τον Βαλέριο Γράτο και τον άφησε να κυβερνά την Ιουδαία επί ένδεκα ολόκληρα χρόνια.

         Ο Γράτος ήταν, όπως και οι προκάτοχοί του, άνθρωπος έντιμος και ικανός, που γνώριζε επί πλέον   καλά τη χώρα και τους κατοίκους της, γιατί είχε υπηρετήσει εκεί και παλαιότερα ως στρατηγός3. Μολονότι είχε καταστείλει πολλές στάσεις και εξεγέρσεις, πριν από δέκα χρόνια, δεν ήταν σκληρός ούτε  αυταρχικός. Κατά τη διάρκεια της ηγεμονίας του απέφυγε κάθε πράξη που θα τη θεωρούσαν οι Εβραίοι παραβίαση των εθίμων τους ή των κανόνων της θρησκείας τους. Έτσι δεν υπήρξαν αφορμές για στάσεις και εξεγέρσεις στην Ιουδαία4. Άλλωστε  ο λαός είχε κουραστεί και εξαντληθεί από τις ταραχές που είχαν σημειωθεί κατά τα δέκα χρόνια που βασίλεψε ο Αρχέλαος, ο γιος του Ηρώδη.

Αλλά και στην τετραρχία του Ηρώδη Αντίπα, μετά την καταστολή της εξέγερσης του Ιούδα από τα Γάμαλα και των στάσεων στην Περαία, βασίλεψε για αρκετά χρόνια ησυχία και τάξη. Ο τετράρχης ανοικοδόμησε και επανεποίκησε την πυρπολημένη Σεπφώριδα, κάνοντάς την «στολίδι της Γαλιλαίας»5 αλλά αργότερα, μη θέλοντας να έχει πια την καθέδρα του πάνω στα βουνά, έχτισε, το εικοστό έβδομο έτος της βασιλείας του6, νέα πρωτεύουσα στις όχθες της λίμνης της Γαλιλαίας, που την ονόμασε Τιβεριάδα, προς τιμή του Καίσαρα Τιβέριου7,  ο οποίος είχε στο μεταξύ διαδεχθεί τον Αύγουστο. Στη νέα πόλη κάλεσε να εγκατασταθούν άνθρωποι όχι μόνο από τη Γαλιλαία αλλά και από άλλες περιοχές. Οι ευσεβείς Ιουδαίοι όμως δεν ήθελαν να κατοικήσουν εκεί, γιατί η νέα πόλη χτίστηκε κατά μεγάλο μέρος πάνω σε αρχαίο νεκροταφείο, πράγμα που εθεωρείτο μεγάλη αμαρτία. Τελικά ο Αντίπας προσείλκυσε κόσμο με την προσφορά φοροαπαλλαγών και άλλων προνομίων. Ακόμα και δούλους απελευθέρωσε και εγκατέστησε στη νέα πόλη8.

Ο Φίλιππος, ο άλλος γιος του Ηρώδη9, ακόμα πιο πειθήνιο όργανο των Ρωμαίων, εξακολούθησε να κυβερνά απρόσκοπτα την τετραρχία του, μολονότι μεγάλο ποσοστό του πληθυσμού της ήταν φημισμένοι ληστές και άνομοι10. Και αυτός μετονόμασε την πρωτεύουσα του, την Πανιάδα, σε Καισάρεια, προς τιμήν του Καίσαρα. Σε αντίθεση όμως με τα άλλα παιδιά του Ηρώδη, ο Φίλιππος ήταν άνθρωπος αγαθός, πράος και συνετός11. Πολύ μορφωμένος, κάτοχος τέλειος της ελληνικής, αγαπούσε τα γράμματα και τις τέχνες και είχε επιστημονικά ενδιαφέροντα. Μελετούσε τη γεωγραφία και αναζήτούσε τις πραγματικές πηγές του Ιορδάνη12.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δημήτρης Σαραντάκος, Ευαγγέλιο, Εβραϊσμός, Θρησκεία, Μυθιστόρημα | Με ετικέτα: , , | 81 Σχόλια »

Οι Εσταυρωμένοι Σωτήρες, ιστορικό μυθιστόρημα του Δημ. Σαραντάκου – 5

Posted by sarant στο 10 Νοεμβρίου, 2020

Εδώ και λίγο καιρό άρχισα να δημοσιεύω σε συνέχειες, κάθε δεύτερη Τρίτη, το ιστορικό μυθιστόρημα του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, «Οι εσταυρωμένοι σωτήρες». Η σημερινή συνέχεια είναι η πέμπτη. Η προηγούμενη βρίσκεται εδώ. Βάζω μαζι και τις υποσημειώσεις, παρόλο που είναι πάρα πολλές.
Σήμερα περναμε στο τρίτο κεφάλαιο και γνωρίζουμε και τον τρίτο πρωταγωνιστή του μυθιστορήματος.

ΩΣ ΙΟΥΔΑΣ Ο ΓΑΛΙΛΑΙΟΣ ΕΠΕΙΣΕ ΤΟ ΠΛΗΘΟΣ ΜΗ ΑΠΟΓΡΑΨΑΣΘΑΙ ΤΑΣ ΟΥΣΙΑΣ

Συνέβη τις ημέρες εκείνες και ο Καίσαρας Αύγουστος έβγαλε διάταγμα να απογραφεί όλη η οικουμένη1, που βρισκόταν κάτω από την εξουσία του. Η Απογραφή αυτή ήταν η πρώτη που έγινε και πραγματοποιήθηκε στα μέρη εκείνα από τον ηγεμόνα της Συρίας Κυρήνιο. Και όλοι έπρεπε να πάνε στην πόλη όπου γεννήθηκαν, για να απογραφούν εκεί2.

Ο λαός εντούτοις εγόγγυζε για την Απογραφή, φοβούμενος ότι νέοι φόροι θα του επιβάλλονταν ύστερα από αυτήν. Εκτός αυτού συνέπεσε η χρονιά εκείνης της Απογραφής με σαββατικό έτος3 και είναι γνωστό ότι σε κάθε σαββατικό έτος οι δουλειές είναι κομμένες καθώς όλη η γη βρίσκεται σε αναγκαστική αγρανάπαυση και τα τρόφιμα ακριβαίνουν πολύ. Βέβαια οι Σαδδουκαίοι και όλοι οι πλούσιοι δεν αντιδρούσαν. Έτσι κι αλλοιώς πλήρωναν τους ίδιους φόρους με τους μεσαίους και τους φτωχούς4.  Στην Ιουδαία ο αρχιερέας Ιωάζαρος, γιος του Βοηθίου, έπεισε το λαό όχι μόνο να απογραφεί αλλά και να δεχτεί να πληρώσει τους επί πλέον φόρους που θα δημιουργούσε5 η νέα καταγραφή των περιουσιών.

Αντίθετοι προς την απογραφή ήταν οι Ζηλωτές6 οι οποίοι όμως κατά κύριο λόγο ήταν συγκεντρωμένοι στην ορεινή περιοχή της βόρειας Γαλιλαίας και της Ιτουραίας, και από το ορμητήριο αυτό διατρέχαν ολόκληρη την Παλαιστίνη, κηρύσσοντας την ανυπακοή και την αντίσταση στους Ρωμαίους, τον Ηρώδη και τους γιούς του. Ο εβραϊκός λαός ο οποίος  υπέφερε από τη βαρειά φορολογία και την καταπίεση άκουγε με ευχαρίστηση τα κηρύγματα των Ζηλωτών7.Οι πιο αποφασισμένοι από τους Ζηλωτές δεν περιορίζονταν σε κηρύγματα, αλλά οπλίζονταν με μαχαίρια και εκτελούσαν τους εχθρούς τους. Οι Ρωμαίοι ονόμαζαν τους ένοπλους Ζηλωτές Σικάριους8 και ο απλός λαός τους έλεγε στη γλώσσα του Ις-σικαριώτ.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δημήτρης Σαραντάκος, Ευαγγέλιο, Εβραϊσμός, Θρησκεία, Μυθιστόρημα | Με ετικέτα: , , | 86 Σχόλια »

Οι Εσταυρωμένοι Σωτήρες, ιστορικό μυθιστόρημα του Δημ. Σαραντάκου – 4

Posted by sarant στο 27 Οκτωβρίου, 2020

Εδώ και λίγο καιρό άρχισα να δημοσιεύω σε συνέχειες, κάθε δεύτερη Τρίτη, το ιστορικό μυθιστόρημα του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, «Οι εσταυρωμένοι σωτήρες». Η σημερινή συνέχεια είναι η τέταρτη, η προηγούμενη βρίσκεται εδώ. Βάζω μαζι και τις υποσημειώσεις, παρόλο που είναι πάρα πολλές.
Θα παρουσιάσω σήμερα το δεύτερο μισό του δεύτερου κεφαλαίου. Στο πρώτο μισό είχαμε αναφερθεί στον Ηρώδη.

Για να ξαναγυρίσουμε όμως στην Καπερναούμ, ο Ιωσήφ ο ξυλουργός, εγκαταλείποντας το όνειρο της συμμετοχής σε μιαν εξέγερση, όνειρο που δεν πρόφτασε να γίνει έστω ένα ωραίο λάθος, αφιερώθηκε στην οικογένειά του. Πέρασαν έτσι μερικά χρόνια. Τώρα ο πρωτότοκος, ο Ιησούς, ήταν δέκα χρονών και ο χαρακτήρας του απασχολούσε πολύ τον πατέρα του. Ηταν άταχτο και ζωηρό παιδί, αρχηγός σε όλες τις σκανταλιές και τις φασαρίες. Ο Ιωσήφ τον έστειλε στο σχολείο της Συναγωγής της πολης τους, να μάθει λίγα γράμματα, φιλοδοξώντας να τον πάρει αργότερα στη δουλειά του. Ο τόπος του, μαζί με όλη τη Γαλιλαία και την Περαία, είχε τώρα βασιλιά  τον τετράρχη Ηρώδη  Αντίπα, που όρισε καθέδρα του την πόλη  Σεπφώριδα, η οποία ήταν χτισμένη πάνω στους  λόφους στα δυτικά της  Καπερναούμ.

Ο Ιησούς μεγάλωσε μέσα στη φτώχεια. Οταν έγινε έφηβος, ασχολήθηκε για λίγο με την τέχνη του πατέρα του21 αλλά δεν του άρεσε αυτή η δουλειά. Πολύ συχνά απομακρυνόταν από τον κόσμο και ονειροπολούσε. Μιαν ημέρα, περπατώντας στις όχθες της λίμνης της Γαλιλαίας συνάντησε δύο αδελφούς, τον Σίμωνα και τον Ανδρέα, τους γιους του Ιωνά, την ώρα που πετούσαν τα δίχτυα τους στη λίμνη.  Ηταν ψαράδες22. Γνωρίστηκαν και γρήγορα έγιναν φίλοι. Αργότερα γνώρισε ακόμα δύο αδέλφια, ψαράδες κι αυτούς, τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη23. Στο τέλος έγινε κι αυτός ψαράς.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δημήτρης Σαραντάκος, Ευαγγέλιο, Εβραϊσμός, Θρησκεία, Μυθιστόρημα | Με ετικέτα: , | 80 Σχόλια »

Οι Εσταυρωμένοι Σωτήρες, ιστορικό μυθιστόρημα του Δημ. Σαραντάκου – 3

Posted by sarant στο 13 Οκτωβρίου, 2020

Εδώ και λίγο καιρό άρχισα να δημοσιεύω σε συνέχειες, κάθε δεύτερη Τρίτη, το ιστορικό μυθιστόρημα του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, «Οι εσταυρωμένοι σωτήρες». Η σημερινή συνέχεια είναι η τρίτη, η προηγούμενη βρίσκεται εδώ. Βάζω μαζι και τις υποσημειώσεις, παρόλο που είναι πάρα πολλές.
Θα παρουσιάσω σήμερα το πρώτο μισό του δεύτερου κεφαλαίου. Μου φάνηκε πολύ μεγάλο, κι έτσι το χώρισα στη μέση.

ΗΡΩΔΟΥ ΤΕΛΕΥΤΗ ΚΑΙ ΜΕΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΑΣ ΑΥΤΟΥ

Δυο χρόνια μετά τα  όσα ως τώρα αφηγήθηκα, δηλαδή στο εικοστό πέμπτο έτος της ηγεμονίας του Σεβαστού Καίσαρα1, πέθανε ο βασιλιάς Ηρώδης σε ηλικία εξηνταοκτώ χρόνων, αφού  υπήρξε βασιλιάς επί τριανταέξι χρόνια και βασίλεψε στην  Ιουδαία  επί τριάντα τρία. Πέθανε άρρωστος από υδρωπικία, απογοητευμένος από τα παιδιά του, χωρίς την οικογενειακή θαλπωρή, ολομόναχος, δίχως κανέναν να του συμπαρασταθεί στις τελευταίες του στιγμές, μισούμενος από όλους. Πλησίασε το θρόνο σαν αλεπού, βασίλεψε σαν τίγρης και πέθανε σα σκυλί2.

 Βασίλεψε πραγματικά σαν τίγρης. Ήταν αδίστακτα σκληρός3, φιλύποπτος και πανούργος. Έζησε ζωή πολυτάραχη ακόμα και με τα μέτρα των Ρωμαίων πατρώνων του. Ζωή που σκανδάλιζε τους ευσεβείς. Συνολικά παντρεύτηκε δέκα γυναίκες και με τις εννέα από αυτές συζούσε ταυτόχρονα. Νέος ακόμα, αλλά ήδη παντρεμένος με τη Δωρίδα, από την οποία είχε ένα γιο τον Αντίπατρο, ερωτεύτηκε με πάθος τη Μαριάμμη, την κόρη των Ασμοναίων βασιλέων Αλέξανδρου Ιανναίου και Αλεξάνδρας Σαλώμης και εγγονή του μεγάλου βασιλιά Ιωάννη Υρκανού4,γυναίκα εκπληκτικής ομορφιάς, την οποία τελικά παντρεύτηκε.

Η Μαριάμμη εντούτοις δεν τον αγάπησε. Του γέννησε βέβαια πέντε παιδιά, τρεις γιους και δυο κόρες, αλλά του  φερνόταν αγέρωχα σα να ήταν δούλος της και καταφρονούσε τη μητέρα του Κύπριδα και την αδελφή του Σαλώμη, που τις θεωρούσε ταπεινής καταγωγής5. Οταν ο Ηρώδης έκανε αρχιερέα τον Ανανιήλ, εκείνη επέμεινε να πάρει το αξίωμα ο αδελφός της Αριστόβουλος κι ας ήταν ακόμα νεαρός. Τελικά με τη βοήθεια της Κλεοπάτρας της Αιγύπτου, που τη συμπαθούσε, και την προστάτευε, η Μαριάμμη πέτυχε το σκοπό της. Ο Ανανιήλ διώχτηκε και ο Αριστοβουλος έγινε αρχιερέας. Ο λαός των Ιεροσολύμων ξεχύθηκε στους δρόμους πανηγυρίζοντας, που ένας Ασμοναίος πρίγκηπας αποχτούσε το υψηλό αυτό αξίωμα. Δε χάρηκε για πολύ. Ο Ηρώδης κάλεσε το νέο αρχιερέα σε τιμητικό γεύμα στην Ιεριχώ και εκεί με την εντολή του οι αυλικοί του δολοφόνησαν τον νεαρό, πνίγοντάς τον στο λουτρό και ανακοινώνοντας ότι έπεσε θύμα ατυχήματος6.

Στο τέλος η Σαλώμη και η Κύπρις, που μισούσαν θανάσιμα τη Μαριάμμη, την κατηγόρησαν στον Ηρώδη, ότι τον καιρό που αυτός έλειπε στη Ρόδο, (όπου πήγε για να δηλώσει πίστη στον νικητή Οκταβιανό), συνωμοτούσε να τον δηλητηριάσει. Ο Ηρώδης παρά την αγάπη που είχε για τη γυναίκα του το πίστεψε. Συγκρότησε δικαστήριο από αυλικούς του, οι οποίοι βρήκαν ένοχη τη Μαριάμμη και την καταδίκασαν σε θάνατο. Μετά την εκτέλεση της όμως ο Ηρώδης κυριεύτηκε από φοβερές τύψεις, έβλεπε τη νύχτα εφιάλτες, τριγύριζε μέσα στο παλάτι φωνάζοντας το όνομά της και για καιρό ήταν σχεδόν τρελλός7. Σύντομα πάντως βρήκε παρηγοριά σε άλλες γυναίκες, συνεχίζοντας να παντρεύεται τη μία μετά την άλλη. Από τους πολυάριθμους γάμους του ο Ηρώδης απόκτησε δεκατέσσερα παιδιά, οχτώ γιους και έξι θυγατέρες, τουλάχιστον είκοσι εγγόνια και πολλά δισέγγονα, δημιουργώντας ολόκληρη δυναστεία8.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δημήτρης Σαραντάκος, Ευαγγέλιο, Εβραϊσμός, Θρησκεία, Λογοπαίγνια, Μυθιστόρημα | Με ετικέτα: , , | 114 Σχόλια »

Οι Εσταυρωμένοι Σωτήρες, ιστορικό μυθιστόρημα του Δημ. Σαραντάκου – 2

Posted by sarant στο 29 Σεπτεμβρίου, 2020

Από την προπερασμένη Τρίτη άρχισα να δημοσιεύω σε συνέχειες το ιστορικό μυθιστόρημα του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, «Οι εσταυρωμένοι σωτήρες». Την προηγούμενη φορά είδαμε τον πρόλογο και σήμερα ξεκινάμε με το καθαυτό μυθιστόρημα, το 1ο κεφάλαιο. Βάζω μαζι και τις υποσημειώσεις, παρόλο που είναι πάρα πολλές. Αν βρίσκετε ότι είναι πολύ μεγάλη η συνέχεια, να μου πείτε να χωρίζω τα κεφάλαια στη μέση στο εξής.

1

ΕΝ ΤΑΙΣ ΗΜΕΡΑΙΣ ΗΡΩΔΟΥ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΩΣ

Επειδή, όπως είναι γνωστό, πολλοί αποπειράθηκαν να αναπλάσουν μιαν αφήγηση για τα θαυμαστά εκείνα πρόσωπα, που έζησαν σε καιρούς ταραγμένους, και για τα γεγονότα που συνδέονται μαζί τους, βασισμένοι σε πληροφορίες που αυτόπτες μάρτυρες μετέδωσαν, θα επιχειρήσω και εγώ να αφηγηθώ τη δικιά μου εκδοχή, για τη δράση και το κήρυγμα των μεγάλων αυτών ανθρώπων.

Δυστυχώς, όλοι οι αυτόπτες και αυτήκοες μάρτυρες των γεγονότων που θα αφηγηθώ, είχαν προ πολλού πεθάνει, όταν για πρώτη φορά έγινε η καταγραφή των πράξεων και της διδασκαλίας των θαυμαστών εκείνων προσώπων. Έτσι ότι κατεγράφη βασίστηκε σε όσα, ελλειπή και αντιφατικά, κράτησαν στη μνήμη τους τα παιδιά και τα εγγόνια των αυτοπτών μαρτύρων1. Και όχι μόνον αυτό. Τελικά η καταγραφή τους στα αρχαία βιβλία έγινε σε άλλη γλώσσα, στα ελληνικά2 και σε άλλους τόπους μακρινούς, στη Ρώμη, στην Αντιόχεια, στην Έφεσο και στην Κόρινθο3 , γιατί στο μεταξύ, στη χώρα όπου διαδραματίστηκαν τα αξιομνημόνευτα αυτά  γεγονότα, όπου ακούστηκε το κήρυγμα και διαδόθηκαν οι ιδέες των υπέροχων αυτών ανθρώπων, συνέβησαν στάσεις, εξεγέρσεις και πόλεμοι αιματηροί, χιλιάδες άνθρωποι χάθηκαν, αρχεία και βιβλιοθήκες καταστράφηκαν και σε πολλές πόλεις δεν έμεινε λίθος επί λίθου4 .

Η ιστορία που θα αφηγηθώ, αρχίζει το έτος 3747 από κτίσεως κόσμου, (κατά το ιουδαϊκό ημερολόγιο)5, όταν την Οικουμένη κυβερνούσε ο Σεβαστός Καίσαρας και τελειώνει εκατό χρόνια μετά, όταν ηγεμόνευε ο Καίσαρας Δομιτιανός.

Εκατό χρόνια είναι ίσως πολλά για να τα ζήσει ένας άνθρωπος, αλλά αποτελούν μια μόνο στιγμή στην ιστορία της Ανθρωπότητας. Γιατί μολονότι οι ιουδαίοι ιερείς πιστεύουν πως ο κόσμος έχει δημιουργηθεί από τον ένα και μοναδικό Θεό, πριν από λίγες μόνο χιλιάδες χρόνια6 , οι έλληνες φιλόσοφοι μας δίδαξαν: ΚΟΣΜΟΝ ΤΟΝΔΕ, ΤΩΝ ΑΥΤΩΝ ΑΠΑΝΤΩΝ, ΜΗΤΕ ΤΙΣ ΘΕΩΝ ΜΗΤΕ ΤΙΣ ΑΝΘΡΩΠΩΝ ΕΠΛΑΣΕΝ, ΑΛΛ’ ΗΝ ΚΑΙ Ηι, ΠΥΡ ΑΕΙΖΩΟΝ, ΑΠΤΟΜΕΝΟΝ ΜΕΤΡΑι ΚΑΙ ΣΒΕΝΥΜΕΝΟΝ ΜΕΤΡΑι7. Και η Επιστήμη φαίνεται να τους δικαιώνει.

Εκατό χρόνια λοιπόν, μόλις τρεις με τέσσερες γενιές ανθρώπων. Αρκετά όμως για να επιφέρουν συγκλονιστικές μεταβολές στην ανθρώπινη σκέψη. Μεταβολές που προκάλεσαν το θάνατο της Αρχαιότητας και τη γέννηση μιας άλλης εποχής8.  Φυσικά κανένας από τους ανθρώπους, τη ζωή των οποίων πρόκειται να αφηγηθώ, δεν μπορούσε να υποπτευθεί κάν το ρόλο που θα έπαιζε σ’ αυτές τις μεταβολές. Όσο ζούσανε, παρά τη δύναμη των ιδεών τους και τη γοητεία της προσωπικότητάς τους έμειναν γνωστοί σε ένα μικρό κύκλο ανθρώπων και για τις αρχές της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας ή τους επίσημους ιστορικούς της ήταν ασήμαντοι ή και ανύπαρκτοι9.

Ο πρώτος, από τους μεγάλους αυτούς ανθρώπους, γεννήθηκε το έτος 3747 από κτίσεως κόσμου10, τον εικοστό τρίτο χρόνο της βασιλείας του Ηρώδη, στη Γαλιλαία της Παλαιστίνης, στη μικρή κώμη Καπερναούμ11, στη βόρεια ακτή της λίμνης Γενησαρέτ12. Ήταν το πρώτο παιδί μιας ταπεινής οικογένειας, του ξυλουργού Ιωσήφ και της Μαρίας. Οι γονείς του είχαν παντρευτεί ένα χρόνο πιο μπροστά και κατοικούσαν σε ένα σπιτάκι, στην άκρη της Καπερναούμ. Από την αυλή τους η Μαρία, κάθε πρωί που ξεπροβόδιζε τον άντρα της για τη δουλειά, αντίκριζε τα βαθυκύανα νερά της λίμνης κι όταν έστρεφε αριστερά, το βλέμμα της σκαρφάλωνε ως τα γαλάζια βουνά της Γαυλωνίτιδας13, που υψώνονταν  πίσω από μια σειρά κατάφυτους λόφους. Ήταν ένα θέαμα που την έκανε να ονειροπολεί. Ίσως γιατί ήταν έγκυος στο πρώτο της παιδί.

Οι πόνοι της γέννας την έπιασαν ένα πρωί, όταν ο Ιωσήφ έλειπε στη δουλειά του. Την παραστάθηκαν οι γειτόνισσες, που φώναξαν τη μαμμή να την ξεγεννήσει. Δεν ειδοποίησαν τον Ιωσήφ παρά μόνο σα γεννήθηκε το παιδί, γιατί τα έθιμά τους απαγόρευαν να είναι μπροστά στη γέννα ο πατέρας14. Μόνον όταν η μαμμή πήρε το παιδί στα χέρια της, το αφαλόκοψε, το έπλυνε, το έτριψε με αλάτι για να σφίξουν οι σάρκες του και το φάσκιωσε, μια γειτόνισσα έστειλε το γιο της να πει τα καλά νέα στον πατέρα, πως απόχτησε παιδί και μάλιστα γιο. Ο Ιωσήφ ήρθε τρέχοντας σε λίγα λεπτά, με το πρόσωπο και τα χέρια σκεπασμένα με λεπτό πριονίδι. Πήρε χαρούμενος στα γόνατά του τον μπεκόρ, τον πρωτότοκο δηλαδή γιο του και αφού τον καμάρωσε και τον ευλόγησε, παράδωσε το βρέφος στη Μαρία να το θηλάσει.

Σε οχτώ μέρες του έκανε ο ίδιος περιτομή. Δεν ήταν ειδικός αλλά τα κατάφερε. Άλλωστε και ο προπάτοράς τους ο Αβραάμ δεν έκανε το ίδιο με τον Ισαάκ; Αν δεν ήταν  φτωχός ο Ιωσήφ θα καλούσε γι’ αυτή τη δουλειά τον μοχέλ, τον ειδικό που έκανε περιτομή στα νεογέννητα. Ο Νόμος του Θεού όριζε για τον πρωτότοκο κάθε οικογένειας, να τον πηγαίνουν μέσα σε σαράντα μέρες στο Ναό, για να τον παρουσιάσουν στον ιερέα, μαζί με δυο τρυγόνια15. Τα οικονομικά όμως του Ιωσήφ δεν του επέτρεπαν να λείψει τόσες μέρες από τη δουλειά του για να κάνει ένα τόσο μακρινό ταξίδι, από την Καπερναούμ ως τα Ιεροσόλυμα.

Το παιδί το ονόμασαν Ιησού. Δεν είχαν κανένα συγγενή ή πρόγονο μ’ αυτό το όνομα και οι γείτονες παραξενεύτηκαν αλλά ο Ιωσήφ επέμενε. Ήταν επηρεασμένος από τα κηρύγματα των Ζηλωτών, που ομάδες τους περνούσαν ταχτικά έξω από την Καπερναούμ, κηρύσσοντας πως ο Θεός δε θ’ αργούσε να στείλει τον Χριστό του, για να λυτρώσει το λαό του Ισραήλ από το ζυγό των ξένων. Έτσι έβγαλε το γιο του Λυτρωτή16.

Για τα τέκνα του Ισραήλ, τους πιστούς του ενός και μοναδικού Θεού, όπως ήταν οι γονείς του Ιησού, η εποχή που ζούσαν ήταν δύσκολη. Όχι γιατί στη χώρα βασίλευε αναρχία ή γίνονταν πόλεμοι. Ούτε γιατί είχε πέσει στο λαό πείνα και λοιμός. Αντίθετα στο εσωτερικό επικρατούσε ησυχία, καθώς ο Ηρώδης κυβερνούσε τη χώρα με σιδερένιο χέρι και οι εξωτερικοί πόλεμοι είχαν σταματήσει, από τότε που ο Οκταβιανός (που αργότερα ανακηρύχθηκε Σεβαστός17 Καίσαρας) νίκησε τον Αντώνιο στο Άκτιο, τερματίζοντας έτσι τους εμφυλίους πολέμους που είχαν κρατήσει εκατό χρόνια και έκλεισε με τους Πάρθους ειρήνη. Για τα τέκνα του Ισραήλ ήταν δύσκολη εποχή, γιατί είχαν ξαναχάσει την ανεξαρτησία τους, την κερδισμένη με αιματηρούς αγώνες και είχαν ουσιαστικά γίνει και πάλι υπόδουλοι ξένων και ειδωλολατρών ηγεμόνων. Κι αυτό πολύ δύσκολα μπορούσαν να το αντέξουν.

Άλλωστε, περιπλανώμενοι κήρυκες, προφήτες και δάσκαλοι, τους το υπενθύμιζαν διαρκώς. Τη χώρα διατρέχαν κάθε λογής άνθρωποι, οι οποίοι ισχυρίζονταν ότι μιλούσαν στο όνομα του ενός και μοναδικού Θεού18, μνημόνευαν περικοπές από βιβλία που γράφηκαν πολύ παλιά και μιλούσαν για τον ερχομό του Χριστού του Θεού, που θα λύτρωνε το Ισραήλ από τη δουλεία. Πολύς κόσμος μαζεύονταν για να τους ακούσει, γιατί, κατά τους δύσκολους καιρούς που πέρασε ο εβραϊκός λαός, από τον καιρό της βαβυλώνιας αιχμαλωσίας, αλλά και αργότερα, όταν ζούσε κάτω από ξένους δυνάστες, τους Πέρσες, τους Πτολεμαίους, τους Σελευκίδες και τώρα τους Ρωμαίους και  τον Ηρώδη, προσδοκούσε να έρθει ο Χριστός19 του Θεού, να τον λυτρώσει από τον ξενικό ζυγό. Γενική ήταν η πεποίθηση ότι ο Θεός του Ισραήλ, δεν ήταν δυνατό να αφήσει το λαό του επ’ άπειρον κάτω από την εξουσία των ειδωλολατρών.

Ο Ιωσήφ πήγαινε κάθε Σάββατο στη Συναγωγή για να προσευχηθεί και συχνά έπιανε συζήτηση με τους μορφωμένους, που μπορούσαν να διαβάζουν τις Γραφές και να τις ερμηνεύουν στο λαό. Οι πιο πολλοί τους ήταν Φαρισαίοι και όπως του εξηγούσαν, τα αρχαία βιβλία20 το λένε καθαρά: θα έρθει ο Χριστός του Θεού να τους λυτρώσει. Αλλά και νεώτερα βιβλία, που γράφτηκαν εκατό μόλις χρόνια πριν, όταν ο εβραϊκός λαός αγωνιζόταν κατά των Σελευκιδών21, επαναλαμβάνουν την προφητεία για την προσεχή έλευση του Χριστού, ο οποίος στο βιβλίο του Δανιήλ ονομάζεται Υιός του Ανθρώπου22Ο Χριστός κατά τις Γραφές θα ήταν βασιλιάς ή θα διεκδικούσε το θρόνο του Ισραήλ. Θα ανήκε στη φυλή Ιούδα και θα καταγόταν από τον οίκο του Δαυίδ23. Ο ερχομός του Χριστού θα συνοδευόταν,   σύμφωνα  με  πολλές   περικοπές   των  βιβλίων   αυτών,  από  τη Συντέλεια του κόσμου, δηλαδή την ολοκληρωτική καταστροφή του κόσμου της αδικίας και της καταπίεσης.

Κύλησαν μερικά χρόνια χωρίς να συμβεί τίποτα το εξαιρετικό. Στη  μικρή πολιτεία της Καπερναούμ, στη Γαλιλαία, η οικογένεια του Ιωσήφ του ξυλουργού τα έβγαζε δύσκολα πέρα. Μετά τον Ιησού ακολούθησαν και άλλα παιδιά24, τέσσερις γιοί, ο Ιακώβ, ο Ιωσής, ο Σίμων και ο Ιούδας και δυο θυγατέρες η Λυδία και η Λυσία25. Οι δουλειές στο μικρό τόπο τους ήταν λίγες και τα στόματα που είχε να θρέψει πολλά. Ο Ιωσήφ δούλευε από το πρωί ως το βράδυ και κάπου κάπου πήγαινε σε γειτονικές πόλεις και χωριά, όταν μάθαινε πως εκεί ζητούσαν μαραγκούς. Μια δυο φορές ταξίδεψε και ως τα Ιεροσόλυμα και δούλεψε για λίγες βδομάδες στην ανοικοδόμηση του τρίτου Ναού, που είχε ξεκινήσει ο Ηρώδης τον δέκατο πέμπτο χρόνο της βασιλείας του, δηλαδή εφτά χρόνια πριν αποχτήσει ο Ιωσήφ τον πρωτότοκο γιο του26.  Πολλές φορές επίσης, η   Μαρία, για να βοηθήσει τον άντρα της, σκέπαζε το κεφάλι της με ένα μαντήλι και πήγαινε να ξενοδουλέψει σε σπίτια πλουσίων.

Και πάλι τα χρήματα  δεν έφταναν. Οι φόροι και τα κάθε είδους δοσίματα δεν άφηναν  να απομείνει τίποτα στα χέρια τους. Στην αρχή κάθε χρόνου, το μήνα Τισρί27, έρχονταν οι εισπράκτορες του Ηρώδη, (δηλαδή των Ρωμαίων), που είχαν αγοράσει το προνόμιο να εισπράττουν τους ταχτικούς φόρους. Δεν υπήρχε τρόπος να μην πληρώσεις28.  Είχαν το δικαίωμα να κάνουν κατάσχεση στην περιουσία σου και αν δεν είχες τίποτα, να πουλήσουν σαν δούλους τα παιδιά σου, τη γυναίκα σου ή και σένα τον ίδιο. Σε μια τέτοια περίπτωση και αν ήσουν τυχερός και σε αγόραζε Ιουδαίος, θα έπρεπε να περιμένεις ως το επόμενο σαββατικό έτος29 για να απελευθερωθείς. Κατόπιν, στα μέσα του μήνα Αντάρ30, πριν από το Πάσχα, φτάνανε οι εισπράκτορες του Ναού των Ιεροσολύμων για το καθιερωμένο αττικό δίδραχμο, που κάθε πιστός Ιουδαίος, από δεκάξι χρονών και πάνω, όπου και να κατοικούσε, έπρεπε να δώσει για τη συντήρηση του Ναού και των ανθρώπων του. Αν ο Ιωσήφ ήταν αγρότης, θα έπρεπε κατόπιν να πληρώσει και τη δεκάτη, το ένα δέκατο από τη σοδειά του για τις ανάγκες του Ναού.

Ο Ναός! Εδώ και χίλια χρόνια, πριν από την εποχή που ιστορώ, κάθε Ισραηλίτης όπου γης, τον θεωρούσε το κέντρο της πίστης και της φυλής του. Από τότε που ο βασιλιάς και προφήτης Δαυίδ έφερε στα Ιεροσόλυμα την Κιβωτό της Διαθήκης και την έστησε στο λόφο της Σιών και από τότε που ο γιος του, ο Σολομώντας, έχτισε τον υπέρλαμπρο Ναό του στο λόφο Μορία, στα βόρεια της Σιών. Βέβαια τριακόσια πενήντα χρόνια μετά, ο βασιλιάς της Βαβυλώνας Ναβουχοδονόσωρ τον έκαψε, όταν κυρίευσε τα Ιεροσόλυμα αλλά σε εξηνταπέντε χρόνια, όταν οι Ιουδαίοι γύρισαν από τη βαβυλώνια αιχμαλωσία, ο Ζοροβάβελ έχτισε στην ίδια θέση τον δεύτερο Ναό, ένα μικρότερο και άσημο κτίριο.

Ο βασιλιάς Ηρώδης πιστεύοντας ότι έτσι θα κέρδιζε την αγάπη των ευσεβών Ιουδαίων, αποφάσισε να χτίσει στη θέση εκείνου του άσημου Ναού, που είχε οικοδομήσει ο Ζοροβάβελ, νέο και μεγαλοπρεπή Ναό Η οικοδόμηση του Ναού έδωσε δουλειά σε πολλά χέρια. Χτίστες, πελεκητές της πέτρας, σιδεράδες, χαλκουργοί, ξυλουργοί από όλη τη χώρα ήρθαν στα Ιεροσόλυμα και έπιασαν δουλειά. Ο Ηρώδης έχτιζε το Ναό τηρώντας όλους τους κανόνες που όριζε η Γραφή για την οικοδόμησή του και στα πιο ιερά σημεία του κτιρίου χρησιμοποίησε ιερείς, εκπαιδευμένους ως λιθοδόμους31

Ο Ναός ήταν το μοναδικό ιερό όπου οι πιστοί Εβραίοι μπορούσαν να λατρέψουν τον ένα και μοναδικό Θεό και να του προσφέρουν θυσίες. Το Δευτερονόμιο32 απαγόρευε να λειτουργεί άλλος Ναός σε οποιοδήποτε άλλο μέρος της γης και μια από τις αιτίες  που οι Ιουδαίοι αντιπαθούσαν τους  Σαμαρείτες ήταν γιατί  οι τελευταίοι αυτοί δεν αναγνώριζαν τη  μοναδικότητα  του Ναού των Ιεροσολύμων. Βέβαια ο μεγάλος βασιλιάς Ιωάννης ο Υρκανός, είχε καταστρέψει συθέμελα το Ναό τους αλλά αυτοί συνέχιζαν να κάνουν θυσίες στα ερείπιά του.

Στο Ναό υπηρετούσαν χιλιάδες ιερείς, χωρισμένοι σε εικοσιτέσσερες εφημερίες, που κάθε μια τους κρατούσε δυο βδομάδες περίπου. Ήταν μεγάλο προνόμιο να είσαι ιερέας στο Ναό. Η ιδιότητα του ιερέα, ήταν κληρονομική, ισόβια και ανεξάλειπτη. Το επιφανέστερο ιερατικό γένος καταγόταν από τον Ααρών, ενώ όσοι ιερείς κατάγονταν από τον  οίκο του Ζαδόκ ήταν υποδεέστεροι.  Ακόμα, οι ιερείς που έμεναν μόνιμα στα Ιεροσόλυμα ήταν ανώτεροι από εκείνους που έμεναν σε άλλες πόλεις ή χωριά και έρχονταν στο Ναό μόνο κατά την  εφημερία  τους. Κατώτεροι από τους  ιερείς ήταν οι λευίτες, που  αποτελούσαν  επίσης προσωπικό του Ναού. Στις διαταγές τους οι ιερείς είχαν εκτός από τους λευίτες και πολυάριθμο βοηθητικό προσωπικό (μουσικούς, θυρωρούς, νεωκόρους κ.ά.) καθώς και ένα είδος αστυνομίας33.

Όλοι αυτοί οι άνθρωποι και οι οικογένειές τους ζούσαν από τα έσοδα του Ναού, τα οποία ήταν τεράστια, γιατί εκτός από τη δεκάτη της γεωργικής παραγωγής, ο Ναός εισέπρατε ποικίλες εισφορές, υποχρεωτικές για κάθε Ισραηλίτη, της Παλαιστίνης ή της Διασποράς (ένα αττικό δίδραχμο το χρόνο), δεχόταν δωρεές και είχε πλήθος άλλες πηγές εσόδων, μεταξύ των οποίων και ποσοστά από ιδιωτικές καταθέσεις, που δεχόταν ο Ναός προς φύλαξη και από την πώληση ζώων για θυσία, φυλαχτών και άλλων ειδών, η αγοραπωλησία των οποίων γινόταν στον περίβολο του Ναού. Στο θησαυροφυλάκιο του Ναού φυλάγονταν τεράστια ποσά σε νομίσματα, πολύτιμα μέταλλα και τιμαλφή. Υπήρχε το κυρίως ταμείο ή κορβανάς και το ταμείο των συνήθων συνεισφορών ή γαζοφυλάκιον.

Ανάμεσα στους ιερείς του Ναού ήταν και ο Ζαχαρίας, ο γιος του Βαραχία34, που ανήκε στην εφημερία Αβιά35. Αυτός και η γυναίκα του η Ελισάβετ, που κατάγονταν από τη γενιά του Ααρών, ήταν άνθρωποι δίκαιοι απέναντι στο Θεό, τηρούσαν τις εντολές του και γενικά ήταν ευσεβείς και άμεμπτοι. Ήταν όμως προχωρημένης ηλικίας και είχαν μείνει άκληροι, κι αυτός ήταν ο μεγάλος και κρυφός καημός τους.

Συνέβη τώρα, τρία χρόνια πριν πεθάνει ο βασιλιάς Ηρώδης, και μιαν ημέρα ο Ζαχαρίας, που κληρώθηκε για να ιερουργήσει και να προσφέρει το θυμίαμα, βγήκε από το Ναό άλαλος και κατατρομαγμένος. Όπως εξήγησε αργότερα, αφού κατά τα καθιερωμένα,  σηκώθηκε  αξημέρωτα, λούστηκε και έβαλε τα ειδικά για την ιεροπραξία  ρούχα,  ζώστηκε τη ζώνη και φόρεσε το τουρμπάνι, ξεκίνησε με την ανατολή του ήλιου   να προσφέρει το θυμίαμα, ενώ ο  λαός που είχε μαζευτεί απ’ έξω, γονάτιζε. Τότε  φανερώθηκε μπροστά του και στα δεξιά του θυσιαστηρίου, όπου καιγόταν το θυμίαμα, Άγγελος Κυρίου. Ταράχθηκε πολύ ο Ζαχαρίας όταν τον είδε και μέγας φόβος τον κυρίευσε. Και είπε προς αυτόν ο Άγγελος36:

           — Μη φοβάσαι Ζαχαρία, γιατί εισακούσθηκαν οι προσευχές σου και η γυναίκα σου η Ελισάβετ θα γεννήσει γιο που θα τον ονομάσεις Ιωάννη.  Και θα είναι μεγάλη χαρά και αγαλλίαση και για σένα και για πολλούς άλλους που θα χαρούν στη γέννησή του, γιατί θα γίνει μέγας μπροστά στον Κύριο. Δε θα πιεί ποτέ του κρασί  ή άλλα μεθυστικά ποτά  και θα είναι γεμάτος από το ΄Αγιο Πνεύμα, ακόμα και όταν θα βρίσκεται στην κοιλιά της μητέρας του. Και πολλούς από τους Ισραηλίτες θα τους ξαναφέρει στο δρόμο του Κυρίου  και Θεού τους και θα προχωρήσει με το πνεύμα και τη δύναμη του Ηλία.

Ο Ζαχαρίας ταραγμένος από το όραμα, έμεινε αρκετήν ώρα μέσα στο Ναό κι όταν βγήκε για πολύν καιρό έμεινε άλαλος και κουφός, εξακολούθησε όμως να υπηρετεί το Ναό έως ότου συμπληρώθηκε η εφημερία του. Κατόπιν έφυγε από τα Ιεροσόλυμα και γύρισε στον τόπο του. Λίγο αργότερα η γυναίκα του έμεινε έγκυος, αλλά για πέντε μήνες το έκρυβε από τον κόσμο, γιατί ντρεπόταν, λόγω της μεγάλης ηλικίας της. Όταν πια η εγκυμοσύνη της δε μπορούσε να μείνει κρυφή τη φανέρωσε στους γείτονες και τους συγγενείς τους, λέγοντας ότι ο Κύριος της αφαίρεσε την ντροπή της ατεκνίας38.

Όταν ήρθε η ώρα της, η Ελισάβετ γέννησε αγόρι, που ο Ζαχαρίας, ακόμη άλαλος, του έκανε περιτομή, την όγδοη μέρα από τη γέννησή του. Στους συγγενείς που ήρθαν να τη συγχαρούν και τη ρωτούσαν ποιό όνομα θα δώσουν στο παιδί η Ελισάβετ απαντούσε Ιωάννης39. Όταν της παρατήρησαν πως δεν είχαν συγγενείς με αυτό το όνομα εκείνη έκανε νόημα στον άντρα της κι αυτός αφού πήρε μια πινακίδα έγραψε σ’ αυτήν το ίδιο όνομα. Όλοι θαύμασαν, γιατί την ίδια στιγμή λύθηκε η γλώσσα του κι άρχισε να μιλά και να ευλογεί τον Κύριο40.

Ο Ζαχαρίας προσδοκούσε πολλά από το γιό του. Εμπνευσμένος από όσα προηγήθηκαν έγραψε μιαν ωδή για το νεογέννητο γιο του41

Ευλογημένος να είναι ο Κύριος μας
ο Θεός του Ισραήλ
γιατί παρουσιάστηκε και λύτρωσε το λαό του.
Και σάλπισε κέρας σωτηρίας για μας,
τη γενιά του Δαυίδ του γιου του,
καθώς, με το στόμα των αγίων προφητών μας
από αρχαιοτάτων χρόνων, μας υποσχέθηκε
να μας σώσει από τους εχθρούς μας
και από τα χέρια όλων όσων μας μισούν.
Ελέησε τους πατέρες μας
και θυμήθηκε στην αγία διαθήκη του
την ένορκη διαβεβαίωση που έδωσε
στον πατέρα μας τον Αβραάμ
πως θα μας αξιώσει,
να τον λατρεύουμε χωρίς φόβο
λευτερωμένοι από τους εχθρούς μας.
Και συ παιδάκι
θα ονομαστείς προφήτης του Υψίστου,
γιατί θα βαδίσεις μπροστά
ετοιμάζοντας τους δρόμους του.
Θα δείξεις στο λαό τη σωτηρία του
πως να λυτρωθεί από τις αμαρτίες
και πως να βαδίσει
στους δρόμους της ειρήνης.

Έτσι γεννήθηκε ο δεύτερος μεγάλος άνθρωπος της ιστορίας μου.

Μεταξύ των ιερέων του Ναού ήταν επίσης και ο Ιωακείμ, άνθρωπος πολύ πλούσιος και πολύ αγαπητός στον κόσμο, γιατί όταν έκανε προσφορά στο Ναό έλεγε42

— Όλα τα περισσεύματα να τα πάρει ο λαός

και τα μοίραζε  στο πλήθος.

Ο Ιωακείμ ήταν εξάδελφός του Ζαχαρία και μεγαλύτερος στα χρόνια από αυτόν43. Και εκείνου η γυναίκα, η Άννα, είχε αποκτήσει σε προχωρημένη ηλικία μια κόρη, τη Μαριάμ. Καθώς οι γονείς της ζούσαν στα Ιεροσόλυμα και ο πατέρας της ανήκε στην υπηρεσία του Ναού, η Μαριάμ, που την υπεραγαπούσαν όχι μόνο οι γονείς της αλλά και όλοι οι άνθρωποι του Ναού, ανατράφηκε στο περιβάλλον του και όταν οι γονείς της πέθαναν, έγινε οικότροφος του Ναού ως τα δώδεκά της χρόνια44. Τότε το συμβούλιο των ιερέων ανέθεσε με κλήρο την κηδεμονία της σε έναν ιερέα, χήρο και μεγάλης ηλικίας, τον Ιωσήφ45. Αυτός στην αρχή δεν ήθελε  να αναλάβει αυτή την ευθύνη46.

— Έχω πια μεγάλα παιδιά. Οι γιοί μου θα γελάνε  μαζί μου. Και τι θα  πει ο κόσμος…

Τελικά όμως, καθώς οι άλλοι ιερείς επέμεναν, δέχτηκε και πήρε στα σπίτι του το ορφανό κορίτσι.  Δεκαέξι χρονών όμως, η Μαριάμ έμεινε έγκυος! Στον Ιωσήφ, που το έμαθε όταν γύρισε από ταξίδι και φυσικά βρέθηκε σε μεγάλη αμηχανία, εξήγησε ότι παρουσιάστηκε μπροστά της Άγγελος Κυρίου και της είπε47:

— Μη φοβάσαι Μαριάμ γιατί έχεις τη χάρη του Θεού. Θα συλλάβεις από σπέρμα του Κυρίου και γεννήσεις γιο που θα τον ονομάσεις Ιησού και θα είναι εκείνος που θα μεταδώσει το λόγο του Κυρίου, όπως κι ο γιος που θα γεννήσει η εξαδέλφη σου η Ελισάβετ.

Όπως ήταν φυσικό προκλήθηκε τότε μεγάλο σκάνδαλο. Διάφοροι καλοθελητές είπανε τότε πως την κοπελίτσα την ξελόγιασε ένας μισθοφόρος στρατιώτης, που τον λέγανε Πάνθηρα48, αλλά δεν αποδείχτηκε τίποτα. Ο Ιωσήφ στην αρχή θέλησε να τη διώξει από το σπίτι του, κρυφά όμως για να μην τη λιθοβολήσει ο κόσμος, όπως όριζε το έθιμο49, αλλά το ίδιο βράδυ είδε κι αυτός στον ύπνο του τον Άγγελο του Κυρίου να του λέει πως το παιδί που περιμένει η Μαριάμ είναι από το Άγιο Πνεύμα και πως όχι μόνο πρέπει να το αποδεχτεί, αλλά να παντρευτεί τη μητέρα του και να ονομάσει το παιδί Εμμανουήλ50. Επηρεασμένος από το όνειρο προσπάθησε να πείσει και το συνέδριο των ιερέων του Ναού για την αθωότητα της Μαριάμ, τελικά όμως οι ιερείς πείσθηκαν μόνον αφού, τόσον ο Ιωσήφ όσο και η νεαρή κοπέλα, πέρασαν με επιτυχία τη δοκιμασία του «πικρού νερού»: ήπιαν χωρίς να κάνουν εμετό ή να λιποθυμήσουν, ένα αηδιαστικό υγρό, που το έφτιαχναν ανακατεύοντας νερό με χώμα μαζεμένο από το δάπεδο του περιβόλου του Ναού και με διάφορες ακαθαρσίες51. Ο Ιωσήφ, ολοκληρώνοντας την εντολή του Αγγέλου, παντρεύτηκε τη νεαρή γυναίκα52.

Πάντως, για να σταματήσουν τα σχόλια, έστειλε τη Μαριάμ στην ορεινή Ιουδαία53, στο χωριό της, κοντά στη γυναίκα του εξαδέλφου του πατέρα της, την Ελισάβετ, που ήταν ήδη εξ μηνών. Όταν η Μαριάμ αφηγήθηκε το όραμά της η Ελισάβετ τόσο συγκινήθηκε, που το έμβρυο σκίρτησε στα σπλάχνα της. Η Μαριάμ έμεινε κοντά της τρεις μήνες ώσπου η Ελισάβετ γέννησε και κατόπιν γύρισε στο σπίτι του αντρός της.

Κατά το διάστημα που έμεινε με την εξαδέλφη της η Μαριάμ, επηρεασμένη από το όραμα που είχε δει, συνέθεσε έναν ύμνο για τον Θεό54

Μεγαλύνει η ψυχή μου τον Κύριο
και αγαλλίασε το πνεύμα μου
για το Θεό και τον Σωτήρα μου
γιατί έριξε ευμενές το βλέμμα του
πάνω στην ταπεινή του δούλη
και νά τώρα που θα με μακαρίζουν
όλες οι γενεές.
Γιατί έδωσε σε μένα μεγαλεία ο παντοδύναμος
που άγιο να είναι το όνομά του
και το έλεός του πάνω σε όσους τον φοβούνται
επί γενεές γενεών.
Έδωσε δύναμη με το ισχυρό του μπράτσο
διασκόρπισε αυτούς που περηφανεύτηκαν
στο μυαλό και στην καρδιά τους
ανέτρεψε δυνάστες από τους θρόνους τους
και ανύψωσε τους ταπεινούς.
Χόρτασε τους πεινασμένους
και πήρε τα  αγαθά τους από τους πλούσιους.
Προστάτεψε το Ισραήλ, το παιδί του
και το θυμήθηκε στο έλεός του,
καθώς το  υποσχέθηκε στον  Αβραάμ
και τους απογόνους  του
στους αιώνες.

Το παιδί της Μαριάμ, ο τρίτος μεγάλος άνθρωπος της ιστορίας μου, γεννήθηκε τον τριακοστό πρώτο χρόνο της βασιλείας του Ηρώδη55. Εκείνον τον καιρό ο ανατολικός ουρανός φωτιζόταν κάθε βράδυ από ένα καινούργιο λαμπρό αστέρι56, πράγμα που οι θεοφοβούμενοι γονείς του το θεώρησαν επιβεβαίωση του οράματος της Μαριάμ και του ονείρου του Ιωσήφ και θεϊκό σημείο, που πρόλεγε πως το παιδί τους θα γινόταν μεγάλος. Καθώς ήταν άνθρωποι ευλαβείς και πιστοί τηρητές του Νόμου, μια βδομάδα μετά τη γέννησή του, του έκαναν περιτομή και μετά από σαράντα ημέρες τον παρουσίασαν στο Ναό, μαζί με ένα ζεύγος τρυγόνια, όπως ορίζει ο Νόμος57 και το ονόμασαν Ιησού και Εμμανουήλ, για να τηρηθεί μια παλιά προφητεία του Ησαϊα. Οι άνθρωποι του Ναού, που ήξεραν τη Μαριάμ από μικρό κοριτσάκι και την αγαπούσαν πολύ, την υποδέχτηκαν με θερμές εκδηλώσεις όταν την είδανε με το βρέφος στην αγκαλιά της. Ενας γέρος ιερέας, που τον θεωρούσαν και προφήτη, ο Συμεών, ευλόγησε τη Μαριάμ,  πήρε στα χέρια του το μωρό και είπε58

— Τώρα που αξιώθηκα να το δω κι αυτό ας πεθάνω, γιατί αυτό το παιδάκι θα γίνει μεγάλος άνθρωπος και θα έχει το χάρισμα από το Θεό, να σώσει το λαό του Ισραήλ

Μια γριά προφήτισσα η Αννα, κόρη του Φανουήλ, όταν είδε το παιδί της Μαριάμ προφήτεψε πως θα λύτρωνε τους κατοίκους των Ιεροσολύμων από τις αμαρτίες και πολλά άλλα δεινά59.

Κατόπιν οι γονείς του εγκαταστάθηκαν στην ορεινή Ιουδαία60, κοντά στα Ιεροσόλυμα και ο Ιωσήφ κατέβαινε στην πόλη μόνον όταν είχε εφημερία, ενώ στις μεγάλες γιορτές και οπωσδήποτε κάθε  Πάσχα, πήγαιναν οικογενειακώς στην Αγία Πόλη να προσκυνήσουν στο Ναό. Το παιδί  τους, από τότε που έγινε πέντε χρονών, του δίδασκαν τη Γραφή  και αυτό με μια σπάνια για την  ηλικία του ωριμότητα κατανοούσε τα όσα του μάθαιναν61.

ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΑ

  1. Σχετικά με το πότε γράφηκαν τα Ευαγγέλια οι ειδικοί δεν συμφωνούν. Η επικρατούσα άποψη είναι ότι γράφηκαν μετά από ορισμένες επιστολές του Παύλου και τις Πράξεις, ενδεχομένως δε μετά και την Αποκάλυψη. Όπως φαίνεται οι μαθητές του Ιησού, ειδικότερα, δεν έγραψαν απολύτως τίποτα. Αυτό τουλάχιστον ισχυρίζεται ο Κλήμης της Αλεξανδρείας {Προφητ. Εκλογαί 27 1-7].
  1. Δοθέντος ότι οι ήρωες της ιστορίας μου ήταν Ισραηλίτες και οι τρεις από αυτούς έδρασαν και κήρυξαν αποκλειστικά στην ύπαιθρο της Παλαιστίνης, δηλαδή απευθύνθηκαν σε ακροατήριο που αγνοούσε τα ελληνικά, είναι παράδοξο το ότι όλα (με την αμφιλεγόμενη εξαίρεση του 1ου Ευαγγελίου) τα βιβλία της Καινης Διαθήκης γράφηκαν εξ αρχής στα ελληνικά.
  1. Αγουρ.Εισ. σ. 112, 113, 140, 187.

4.Αγουρ.Ιστ. σ. 303. Από την εποχή του Πόντιου Πιλάτου ως την πτώση των Ιεροσολύμων έγιναν στην Παλαιστίνη δεκάδες μικρές και μεγάλες εξεγέρσεις, με αποκορύφωση τον ιουδαϊκό πόλεμο. Εκτός από τις ανθρώπινες απώλειες, που προκάλεσαν, σε πολλές περιπτώσεις είχαμε και καταστροφή αρχείων ή και ολόκληρων βιβλιοθηκών.Όταν οι Ζηλωτές κυριάρχησαν στα Ιεροσόλυμα έκαψαν όλα τα αρχεία και βιβλία με τους φορολογικους καταλόγους και τα χρέη του λαού [Ιωσ. Ι.Π. 2 427-428].

  1. Το έτος 739 από κτίσεως Ρώμης ή 14 πριν από τη χρονολογία μας
  2. Κατά τη Βίβλο ο κόσμος πλάσθηκε 5760 χρόνια πριν από τις ημέρες μας (1999)
  3. Το αποσπασμα είναι από τον Ηράκλειτο [Απόσπ. B 30 D-K Και TLG Heracletus Phil. Fragmenta].
  4. Την εποχή που εμφανίστηκε και αναπτύχθηκε ο Χριστιανισμός άλλαζε βαθμιαία το οικονομικό σύστημα. Ο δουλοκτητικός τρόπος παραγωγής έδινε τη θέση του στο πολύ αποδοτικότερο σύστημα των coloni, πρόδρομο του φεουδαρχικού τρόπου παραγωγής. Η αλλαγή αυτή βέβαια δεν έγινε σε εκατό χρόνια αλλά κράτησε πολλούς αιώνες. Τότε  όμως  μπήκαν οι σπόροι της μεταβολής αυτής.
  1. Sanders σ. 98.
  2. Ο Ιησούς αυτός, (ο Γαλιλαίος γιος του ξυλουργού), υποστηρίζω ότι γεννήθηκε το έτος 739 από κτίσως Ρώμης ή το 14 πριν από τη χρονολογία μας. Τη χρονολογία αυτή τη εικάζω από μία περικοπή του 4ου Ευαγγελίου [Ιωαν η’ 57] : ΠΕΝΤΗΚΟΝΤΑ ΕΤΗ ΟΥΠΩ ΕΧΕΙΣ ΚΑΙ ΤΟΝ ΑΒΡΑΑΜ ΕΩΡΑΚΑΣ; Αν το «πεντήκοντα ούπω έχεις» σημαίνει πως ήταν 45-50 χρονών και εφ΄όσον ο διάλογος, που αναφέρει η περικοπή, έγινε το έτος 34, μας οδηγεί στο  -16 έως -12.  Ο Ειρηναιος εξ άλλου [Ελεγχος και Ανατροπή Ψευδωνύμου Γνώσεως 2 22 5] αναφέρει ότι ο Ιησούς σταυρώθηκε πλησιάζοντας τα γεράματα, πάνω από πενήντα ετών.
  3. Το ότι η πατρίδα αυτού του Ιησού ήταν η Καπερναούμ συνάγεται από αρκετές περικοπές των Ευαγγελίων. [Ιωαν β’12 κ.ά.]. Εν πάσει δε περιπτώσει ήταν η πατρίδα του ξυλουργού Ιωσήφ και η κατοικία του Σίμωνα, που καταγόταν μεν από την Βηθσαϊδά [Ιωαν. Α’ 45] αλλά έμενε στην Καπερναούμ [ Μαρκ. α’ 21].
  4. Η λίμνη Γενησαρέτ αργότερα ονομάστηκε λίμνη της Τιβεριάδας και στην Καινή Διαθήκη αναφέρεται σαν «θάλασσα» της Γαλιλαίας, μολονότι είναι όσο η λίμνη της Καστοριάς.
  5. Τα σημερινά υψώματα Γκολάν.
  6. Για τα σχετικά με τη γέννηση βλ. Ροπς σ. 122.
  7. Ροπς σ. 126
  8. Ιησούς, από το εβραϊκό Γεϊσου, που είναι σύντμηση του Γιεχοσούα=ο Θεός λυτρώνει. Στα ελληνικά αποδίδεται Σωτήρας ή Λυτρωτής.
  9. Είναι ο Αύγουστος. Augustus = Σεβαστός. Τίτλος με ιερατική σημασία, που δόθηκε στον Οκταβιανό όταν έγινε αδιαφιλονίκητος κύριος της Ρώμης, κλείνοντας έτσι τον κύκλο των αιματηρών εμφυλίων πολέμων, που άρχισαν επί Γράκχων (το 131 πριν από τη χρονολογία μας).
  1. Sanders σ.97
  2. Χριστός (= ο κεχρισμένος, ο έχων το χρίσμα) είναι η ελληνική απόδοση της εβραϊκής λέξης Μεσσίας [Ιωαν. α’42, δ’ 25]. Στην Παλαιά Διαθήκη, (κατά τη μετάφραση των Ο’), ο όρος Μεσσίας δεν αναφέρεται ούτε μια φορά  και χρησιμοποιείται παντού ο όρος Χριστός.  Αντίθετα στην Καινή Διαθήκη ο όρος Μεσσίας αναφέρεται  σε δύο  περικοπές, ενώ ο όρος Χριστός σε 431, αλλά αφορά μόνο τον συγκεκριμένο Ιησού, ενώ αναφέρονται διάφοροι ψευδοχριστοί. Στο βιβλίο αυτό χρησιμοποιώ παντού τον όρο Χριστός αντί του Μεσσίας.
  1. Του Ησαϊα, του Ωσηέ, του Αμώς, του Ιερεμία και του Μιχαία.
  2. Τα βιβλία του Δανιήλ, του Ενώχ, οι Ψαλμοί και οι Παροιμίες του Σολομώντα.
  3. Δαν. Ζ’13, Εσδρ. ΜΓ’ 7,17,38
  4. Ησ. Θ’ 67 ΙΑ’ 1-8

24.Ματθ. ιγ’ 55, Μαρκ. ε’3

  1. Ο ισχυρισμός του Ωριγένη ότι πρόκειται για παιδιά του Ιωσήφ από προηγούμενο γάμο, δεν τεκμηριώνεται από κανένα κανονικό ή απόκρυφο κείμενο. Στα κανονικά κείμενα [Ματθ. δ’ 18-21 και Μαρκ. α΄16-19] αναφέρονται μεν τα ονόματά των γιων του ζεύγους, όχι όμως τα ονόματα των θυγατέρων τους, τα οποία  σε ένα απόκρυφο μνημονεύονται ως Λυδία και Λυσία.
  2. Δηλαδή το έτος 22 πριν από τη χρονολογία μας. Πολλοί ιστορικοί (όπως ο Ιώσηπος) χρονολογούν τη βασιλεία του Ηρώδη από τότε που πήρε την εξουσία στα Ιεροσόλυμα. Άλλοι όμως από το χρόνο που η ρωμαϊκή Σύγκλητος τον ονόμασε βασιλιά της Ιουδαίας, τρία χρόνια πιο μπροστά.
  3. Ο πρώτος μήνας του εβραϊκού ημερολογίου (περίπου 18 Οκτ. – 17 Νοεμ.)

28.Περισσότερα για τη φορολογία αναφέρονται στο σχόλιο 4 στο τέλος του 3ου κεφαλαίου.

29.Για τα σαββατικά έτη βλ. σχόλιο 3 στο τέλος του 3ου κεφαλαίου.

  1. Ο έκτος μήνας του εβραϊκού ημερολογίου (περίπου 18 Μαρτ. – 17 Απρ.)
  2. Ιωσ. Ι.Α. 15 390
  3. Δευτερονόμιο ιβ’ 4-8 και Αγουρ.Ιστ. σ. 307
  4. Ο Ναός των Ιεροσολύμων δεν ήταν μόνο τόπος λατρείας και θρησκευτικό κέντρο. Ηταν ισχυρός οικονομικός παράγοντας και η βάση της εξουσίας των Εβραίων αρχόντων. Κατά τον Ιώσηπο [Κατ. Απίων. 2 8] οι ιερείς (εβρ. κοενίμ) που υπηρετούσαν έφταναν τις 20.000, νεώτεροι όμως ερευνητές θεωρούν τον αριθμό αυτόν υπερβολικό. Κατά τον Jeremias [Αγουρ.Ιστ. σ.310] υπηρετούσαν 7200 ιερείς και 9600 λευίτες. Επι κεφαλής των ιερέων και λευιτών ήταν ο Αρχιερέας (Κοέν α Γκαντόλ). Οι ιερείς, που μετά την καταστροφή του Ναού εξαφανίζονται, δεν πρέπει να συγχέονται με τους ραββίνους (δασκάλους), που αποχτούν κυρίαρχο ρόλο όσο μεγαλώνει η σημασία και ο ρόλος της Συναγωγής, κυρίως μετά την  καταστροφή του Ναού.
  5. Ορισμένοι ερευνητές πιστεύουν ότι ο Ζαχαρίας, ο πατέρας του Ιωάννη, είναι ο γιος του Βαραχίου, αυτός που αναφέρεται στο κατά Ματθαίο [κγ’ 35] και κατά Λουκά [ια’ 51] ότι σκοτώθηκε μεταξύ Ναού και θυσιαστηρίου, από ανθρώπους του ιερατείου. Ορισμένοι όμως αλλοι τον ταυτίζουν με τον Ζαχαρία τον γιο του Βαρείς, τον οποίον αναφερει ο Ιώσηπος [Ι.Π. 4 335.2] ότι σκοτώθηκε από τους Ζηλωτές μεταξύ Ναού και θυσιαστηρίου επίσης, αλλά κατά τον ιουδαΪκό πόλεμο, το 66 της χρονολογίας μας. Αν αυτό ευσταθεί, τότε δημιουργούνται εύλογα ερωτήματα για το πότε γράφηκαν το 1ο και 3ο Ευαγγέλια.
  6. Λουκ. α’ 5.

36.Λουκ. α’12-18

  1. Λουκ. α’ 22-25
  2. Λουκ. α’ 25
  3. Λουκ. α’ 57-62. Ιωάννης από το εβραϊκό Γιοχανάαν=Ελεήμων ο Θεός
  4. Λουκ. α’ 64-66
  5. Λουκ. α’ 67-79
  6. Πρωτοευαγγέλιο Ιακώβου α’ 1
  7. Πρωτοευαγγέλιο Ιακώβου α’ 1
  8. Πρωτοευαγγέλιο Ιακώβου α’ 17
  9. Ο ιερέας Ιωσήφ, γιος του Ηλί [Λουκ.γ’23] είναι άσχετος με τον άσημο ξυλουργό της Καπερναούμ, αλλά και με τον πλούσιο και βασιλικής καταγωγής Ιωσήφ, το γιο του Ιακώβ, [Ματθ. α’16], που όπως θα ιστορήσω στα επόμενα, περιέθαλψε τη χήρα του  Ιούδα του Γαυλωνίτη.
  10. Πρωτοευαγγέλιο Ιακώβου α’ 19
  11. Πρωτοευαγγέλιο Ιακώβου α’ 23
  12. O Κέλσος [σ.32] αναφέρει ότι οι Ιουδαίοι πίστευαν ότι η Μαριάμ έμεινε έγκυος από κάποιο στρατιώτη που λεγόταν Πάνθηρας. Στα ταλμουδικά κείμενα Τοσεφτά και Μπαράιτας υιοθετείται η εκδοχή αυτή και ο Ιησούς ονομάζεται Γεσου μπεν Παντέιρα. Ο Ωριγένης την αντικρούει και θεωρεί πως πρόκειται για παρανόηση, η οποία προέκυψε από το παρωνύμιο «Πάνθηρας» που είχε ο πατέρας του Ιωσήφ, άποψη που δέχεται και ο Επιφάνειος.
  13. Η βαρύτητα της μοιχείας ήταν συνάρτηση του τόπου που τελέστηκε. Εάν έγινε στο ύπαιθρο υπήρχαν ελαφρυντικά για τη γυναίκα ενώ εάν έγινε σε κλειστό χώρο δεν υπήρχε καμμία συγγνώμη. Τις μοιχαλίδες τιμωρούσαν πάντοτε με λιθοβολισμό [Δευτερονομιο ΚΒ’ 21], ενώ τους μοιχούς σε πολύ λίγες περιπτώσεις. (Περισσότερα στον Ροπς σ. 146).
  14. Πρωτοευαγγέλιο Ιακώβου α’ 29
  15. Η δοκιμασία του πικρού νερού (το Πρωτοευαγγέλιο [α’34] το ονομάζει ύδωρ ελέγξεως) καθιερώθηκε από πολύ παλιά [Αριθμ. Ε’ 11-31] και αποτελεί μία από τις άφθονες θεοδικίες που συναντάμε στην ιουδαϊκή δικαιοσύνη. Κατά το Πρωτοευαγγέλιο την υπέστη και η Μαριάμ.
  16. Πρωτοευαγγέλιο Ιακώβου α’34 και Ματθ. α’ 22-25
  17. Λουκ. α’ 39
  18. Λουκ. α’ 46-55
  19. Ματθ. β’ 1. Ο Ηρώδης βασίλεψε 33 χρόνια ως το έτος 4 πριν από τη χρονολογία μας. Αρα ο Ιησούς γεννήθηκε το έτος 6 πριν από τη χρονολογία μας. Ηταν 6 μήνες νεώτερος από τον Ιωάννη.
  20. Αυτός ο Ιησούς και ο Ιωάννης γεννήθηκαν ενώ ακόμα ζούσε ο βασιλιάς Ηρώδης, (δηλαδή πριν από το 4 πριν τη χρονολογία μας). Κατά τους υπολογισμούς του Κέπλερ το 6-7 πριν από τη χρονολογία μας. έγινε σύνοδος των πλανητών Αρη, Δία και Αφροδίτης, με αποτέλεσμα ένα λαμπρό φωτεινό σώμα να καταυγάζει επί πολλές νύχτες το ανατολικό τμήμα του ουρανού, προς τον αστερισμό των ιχθύων. Είναι λοιπόν λογικό να υποθέσουμε ότι τα δύο ξαδέλφια γεννήθηκαν το 6 πριν από τη χρονολογία μας.
  21. Λουκ. β’ 21-24
  22. Λουκ. β’ 21-24
  23. Λουκ. β’ 25-32
  24. Η ορεινή Ιουδαία αναφέρεται ως ο τόπος όπου κατοικούσαν οι οικογένειες του Ζαχαρία και του Ιωσήφ. Είναι η περιοχή με σχετικά ψηλούς λόφους που βρίσκεται στα ΝΔ των Ιεροσολύμων πριν από την έρημο της Ιουδαίας.
  25. Λουκ. β’ 40

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΣΥΝΤΜΗΣΕΙΣ

Αγουρ. Ιστ.       Σάββα Αγουρίδη: Ιστορία των χρόνων της Καινής Διαθήκης

Αγουρ. Εισ.      Σάββα Αγουρίδη: Εισαγωγή εις την  Καινήν Διαθήκην

Α’ Θεσαλ.         Προς Θεσσαλονικείς Α’ Επιστολή Παύλου

Α’ Κορινθ.         Προς Κορινθίους Α’ Επιστολή Παύλου

Αποκαλ            Αποκάλυψη

Bruce                F.F. Bruce: Τα κείμενα της Καινής Διαθήκης

Β’ Θεσαλ.         Προς Θεσσαλονικείς Β’ Επιστολή Παύλου

Β’ Κορινθ.        Προς Κορινθίους Β’ Επιστολή Παύλου

Γαλατ               Προς Γαλάτας Επιστολή Παύλου

Δαν.                Δανιήλ

Δευτερ.           Δευτερονόμιο

Dodds             E.R. Dodds: Εθνικοί και Χριστιανοί σε μια εποχή αγωνίας

Εβρ.                Προς Εβραίους Επιστολή Παύλου

Εσδρ.              Εσδρας

Ευσ. Ε.Ι.          Ευσεβίου:  Εκκλησιαστική Ιστορία

Εφεσ               Προς Εφεσίους Επιστολή Παύλου

GEMSC          G.E.M. St Croix:  Ο ταξικός αγώνας στον αρχαίο ελληνικό κόσμο

Ιωαν.               Κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο

Ιώσ.Ι.Α.           Φλαβίου Ιωσήπου: Ιουδαϊκή Αρχαιολογία

Ιωσ.Ι.Π.           Φλαβίου Ιωσήπου: Ιουδαϊκός Πόλεμος

Ιωσ.κ.Απ.        Φλαβίου Ιωσήπου: Κατ’ Απίωνος

Ιωσ.Βίος          Φλαβίου Ιωσήπου: Βίος

Κελσ.               Κέλσου: Αληθής Λόγος

Κολοσ              Προς Κολοσσαείς Επιστολή Παύλου

Κυρτ. Επικρ.    Δημ. Κυρτάτα: Επίκρισις

Κυρτ. Αποκ.     Δημ. Κυρτάτα: Η Αποκάλυψη του Ιωάννη και οι 7Εκκλησίες                          

                        της Μικρασίας

Λουκ                Κατά Λουκάν Ευαγγέλιο

Μαρκ               Κατά Μάρκον Ευαγγέλιο

Ματθ               Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο

Μουστ.            Γ. Μουστάκη:  Οι πέντε μεγαλύτερες  θρησκείες της Ανθρωπότητας

Ντυράν            Γουιλ Ντυράν: Πακόσμιος Ιστορία του Πολιτισμού

Πραξ                Πράξεις των Αποστόλων

Ροπς                Ντάνιελ Ροπς:  Η καθημερινή ζωή στην Παλαιστίνη, στους χρόνους του Ιησού

Ρωμ.                Προς Ρωμαίους Επιστολή Παύλου

Sanders           E.P. Sanders: Το ιστορικό πρόσωπο του Ιησού

Σουητ.              Σουητώνιος: Βίοι των Καισάρων

Τιμοθ. Α’          Προς Τιμοθεον Α’ Επιστολή Παύλου

Τιμοθ. Β’          Προς Τιμόθεον Β’ Επιστολή Παύλου

Τιτ.                   Προς Τίτον Επιστολή Παύλου

TLG                 Thesaurus Linguae Graecae

ΦΕ                   Το κατά Φίλιππον Ευαγγέλιο

Φιλημ.              Προς Φιλήμονα Επιστολή Παύλου

Φιλοστρ.          Φιλοστράτου: Τα ες τον Τυανέα Απολλώνιον

Φιλιππησ.         Προς Φιλιππησίους Επιστολή Παύλου

Φουγ.               Μεθοδίου Φούγια: Η ελληνιστική ιουδαϊκή παράδοση

Ψαλμ.               Ψαλμοί

Posted in Δημήτρης Σαραντάκος, Ευαγγέλιο, Εβραϊσμός, Θρησκεία, Μυθιστόρημα | Με ετικέτα: , , | 88 Σχόλια »