Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘Ευρωπαϊκή Ένωση’ Category

Στα αποκαΐδια…

Posted by sarant στο 10 Σεπτεμβρίου, 2020

Το Κέντρο Υποδοχής και Ταυτοποίησης στη Μόρια κάηκε ολοσχερώς προχτές τη νύχτα. Λέγεται, αλλά δεν έχει σημασία, ότι η φωτιά ξεκίνησε γύρω στα μεσάνυχτα, όταν ξέσπασαν επεισόδια επειδή πρόσφυγες που είχαν βρεθεί θετικοί στον κορονοϊό αρνήθηκαν να μπουν σε απομόνωση.

Λέγεται, αλλά δεν έχει σημασία. Και δεν έχει σημασία επειδή η προχτεσινή συμφορά ήταν προδιαγεγραμμένη. Όταν σε έναν χώρο που έχει χωρητικότητα 3.500 ατόμων στοιβάζονται 13.000 μέσα σε συνθήκες πανδημίας, τότε η σπίθα που θα ανάψει τη φωτιά είναι θέμα χρόνου.

Η πανδημία δεν ήρθε χτες. Εδώ και μήνες πολλοί το φώναζαν, ότι επίκειται ανθρωπιστική καταστροφή. Ότι δεν μπορείς να τηρήσεις αποστάσεις όταν οι άνθρωποι είναι στοιβαγμένοι σαν σωροί σκουπιδιών. Ότι δεν μπορείς να έχεις ατομική υγιεινή όταν αντιστοιχεί μία βρύση σε 1300 άτομα.

Mεγάλες είναι οι ευθύνες της κυβέρνησης, που από τότε που ανέλαβε τα ηνία της χώρας ειδικά στο μεταναστευτικό κάνει συνεχώς σπασμωδικές κινήσεις καθώς θέλει να καθησυχάσει το καθόλου ευκαταφρόνητο ξενοφοβικό κομμάτι της εκλογικής της βάσης. Αμέσως μετά τις εκλογές κατάργησε το υπουργείο Μετανάστευσης, σε ένα συμβολικό κλείσιμο ματιού στην αδωνομπογδανική της πτέρυγα, για να αναγκαστεί μερικούς μήνες μετά να το επανιδρύσει. Σχετικά νωρίς προανάγγειλε -και πολύ σωστά- ότι θα συνεχίσει την αποσυμφόρηση των νησιών -μάλιστα ο κ. Χρυσοχοΐδης, το διάστημα που ηταν αυτός αρμόδιος για τη μετανάστευση είχε δώσει και χρονοδιάγραμμα- για να υποχωρήσει κακήν κακώς με τους πρώτους κρωγμούς μιας δράκας ακροδεξιών που διαδήλωναν έξω από τους χώρους που είχαν προδιαγραφεί για την υποδοχή όσων θα έρχονταν απο τα νησιά.

Βέβαια, παρέλαβε μιαν ήδη δύσκολη κατάσταση -τον Ιούλιο του 2019 η Μόρια είχε ήδη ξεπεράσει τα όρια της χωρητικότητάς της, καθώς στέγαζε 5.500 άτομα. Και βέβαια μεσολάβησαν δυο αστάθμητοι παράγοντες που δυσκόλεψαν πολύ τα πράγματα, αφενός η απόφαση του Ερντογάν να εκβιάσει την ΕΕ ανοίγοντας τη στρόφιγγα του προσφυγικού, και αφετέρου η πανδημία. Οπότε, πρέπει να αναγνωρίσουμε σαφή ελαφρυντικά, αλλά πρέπει να καταδικάσουμε και την ιδεοληψία της κυβέρνησης, που την επανέλαβε ο πρωθυπουργός χτες, ότι (με εξαίρεση 400 ασυνόδευτους ανήλικους) δεν θα μεταφερθεί κανείς στην ενδοχώρα. Αλλά η υπόσχεση του πρωθυπουργού για ταχείες διαδικασίες ασύλου και ταχείες απελάσεις ήταν χιμαιρικές -πώς ν’ αντεπεξέλθει ο υποστελεχωμένος μηχανισμός του ελληνικού κράτους όταν χώρες πολύ πιο ρονταρισμένες από τη δική μας, όπως Γερμανία και Σουηδία, γνωρίζουν τεράστιες καθυστερήσεις στη διεκπεραίωση των διαδικασιών;

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δικαιώματα, Επικαιρότητα, Ευρωπαϊκή Ένωση, Μετανάστες, Προσφυγικό, Συνεργασίες | Με ετικέτα: , | 164 Σχόλια »

Φειδωλοί και τσιγκούνηδες

Posted by sarant στο 22 Ιουλίου, 2020

Oλοκληρώθηκε τελικά υστερα από μαραθώνιες διαπραγματεύσεις η πολυήμερη σύνοδος κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης με θέμα το Ταμείο Ανάκαμψης και τα μέτρα στήριξης των οικονομιών των κρατών μελών.

Ο συμβιβασμός που τελικά επιτεύχθηκε αναπροσαρμόζει τα ποσά που είχε αρχικά προτείνει η Επιτροπή, μετατρέποντας αρκετές επιχορηγήσεις σε δάνεια. Και ήταν αναγκαίος ο συμβιβασμός διότι ένα μέτωπο τεσσάρων πλούσιων χωρών της Κεντρικής και Βόρειας Ευρώπης (Oλλανδία, Αυστρια, Δανία, Σουηδία) διαφώνησε έντονα με την αρχική πρόταση, δεδομένου ότι οι ενισχύσεις κατευθύνονταν κυρίως στις χώρες της νότιας Ευρώπης, που είχαν πληγεί περισσότερο από την πανδημία (αλλά και από τις συνέπειές της στον τουρισμό).

Οι τέσσερις αυτές χώρες ονομάστηκαν, ή αυτο-ονομάστηκαν ίσως, «The Frugals», που αποδόθηκε στα ελληνικά «οι φειδωλοί», αλλά και «οι τσιγκούνηδες».

Βέβαια, η επικαιρότητα είναι καμιά φορά άστατη, κι ενώ τα δελτία ειδήσεων ξεκίνησαν προβάλλοντας τη μεγάλη επιτυχία, απο το απομεσήμερο και μετά άρχισε η ανησυχία (ή οι πολεμόχαρες κορόνες) για τη Navtex που ανακοινωσε η Τουρκία.

Εμείς όμως στο ιστολόγιο ένα θέμα πρέπει να διαλέξουμε, οπότε θα λεξιλογήσουμε σήμερα για τους frugals.

Η αγγλική λέξη ανάγεται, μέσω γαλλικών, στο λατινικό frugalis, το οποίο με τη σειρά του προέρχεται από το frux (πληθυντικός fruges) που θα πει «καρπός», με τη μεταφορική και την κυριολεκτική σημασία. Aπό την ίδια ρίζα έρχεται και το δικό μας «φρούτο». Ηδη στα λατινικά, η σημασία εξελίχθηκε από χρήσιμος σε κερδοφόρος και μετά σε οικονόμος.

Και αυτή είναι η σημασία της λέξης στα αγγλικά. Έχει χροιά θετική: sparing or economical as regards money or food.

Οι χώρες που διάλεξαν να ονομαστούν έτσι το έκαναν για να προβάλουν μια θετική εικόνα, της συνετής διαχείρισης. Αν η λέξη είχε αρνητική χροιά, δεν θα το χρησιμοποιούσαν και οι ίδιοι, όπως το χρησιμοποιεί εδώ ο καγκελάριος της Αυστρίας, σε τουίτ του μετά την ολοκλήρωση των εργασιών της Συνόδου: Thank you to all colleagues, especially to the frugals!

Επομένως, αν θέλουμε να αποδώσουμε ελληνικά το frugals, είναι σωστό το «φειδωλοί», άσχετα αν συμφωνούμε με τη στάση των χωρών αυτών. Σε άρθρο του tvxs, βλέπω τον τίτλο «H νίκη των τσιγκούνηδων» αλλά εδώ εκφράζεται πολιτική θέση, δεν επιδιώκεται να μεταφραστεί με ακρίβεια το frugals.

Θα μπορούσε να διαλέξει κανείς και κάποιο άλλο επίθετο, διατηρώντας πάντοτε τη θετική χροιά: λιτός, οικονόμος, ολιγαρκής. Όλα αυτά είναι καταρχήν θετικά, με την έννοια ότι μπορεί κάποιος να τα χρησιμοποιήσει για να περιγράψει τον εαυτό του με καμάρι. Ίσως κάπως λιγότερο θετικό να είναι το «λιτός», ανάμεσα στο θετικό και στο ουδέτερο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Ετυμολογικά, Ευρωπαϊκή Ένωση, Πανδημικά, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , , , | 275 Σχόλια »

Σκοιλ ελικικού, μια ανακεφαλαίωση

Posted by sarant στο 21 Απριλίου, 2020

Ο κορονοϊός θα είναι, κατά πάσα πιθανότητα, η λέξη της χρονιάς, αφού έβαλε μαύρη και βαριά τη σφραγίδα του πάνω της, αλλά τουλάχιστον για τον μικρόκοσμο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης υπάρχει και άλλος διεκδικητής, η κρυπτική φράση «Σκοιλ ελικικού» που εδώ και μερικές μέρες έχει διαδοθεί (δεν λέω «σαν ιός» γιατί είναι γρουσουζιά) σε κάθε γωνιά του ελληνόφωνου κυβερνοχώρου, έστω κι αν (ή: ακριβώς επειδή) κάθε άλλο παρά ελληνική φαίνεται.

Από κοντά, αλλά με μικρότερη διάδοση, και άλλη μία, το «μέτζη του νέουκτη» ενώ κάθε μέρα που περνάει κι άλλα παρόμοια αλαμπουρνέζικα κάνουν την εμφάνισή τους μέσα στη γενική θυμηδία.

Αλλά να πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Με τα μέτρα περιορισμού, καθώς μια σειρά από «όχι απολύτως αναγκαίες» οικονομικές δραστηριότητες σταμάτησαν, πάμπολλοι συμπολίτες μας βρέθηκαν χωρίς εργασία και χωρίς μέσα βιοπορισμού. Κι αν για τους μισθωτούς θεσπίστηκε το επίδομα των 800 ευρώ για ενάμιση μήνα, οι αυτοαπασχολούμενοι βρέθηκαν ακάλυπτοι.

Για τους επιστήμονες αυτοαπασχολούμενους (δικηγόρους, μηχανικούς, γιατρούς, λογιστές κτλ.) η κυβέρνηση παρουσίασε ένα πρόγραμμα «κατάρτισης» βάσει του οποίου ο ενδιαφερόμενος επιστήμονας μπορούσε να διαλέξει έναν κύκλο κατάρτισης που προσφερόταν από ΚΕΚ (Κέντρα Επαγγελματικής Κατάρτισης) και να εισπράξει (με κουπόνι, voucher που το λένε) 600 ευρώ. Φυσικά, δεδομένων των συνθηκών περιορισμού, η κατάρτιση αυτή θα γινόταν «εξ αποστάσεως».

Εξαρχής πολλοί είχαν εκφράσει σοβαρές επιφυλάξεις για τη μέθοδο που επιλέχτηκε. Καταρχάς, πολλοί επιστήμονες είπαν ότι η προσφερόμενη κατάρτιση, και μόνο από τη θεματολογία της, φαινόταν χαμηλού επιπέδου. Έπειτα, μαθεύτηκε ότι για κάθε «καταρτιζόμενο» το ΚΕΚ που θα παρείχε την κατάρτιση -εξ αποστάσεως και χωρίς κανένα δικό του κόστος, πέρα από το κόστος παραγωγής του σεμιναρίου- θα εισέπραττε 470 ευρώ, ποσό δυσανάλογο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ευρωπαϊκή Ένωση, Εκπαίδευση, Μιμίδια, Πανδημικά, μέσα κοινωνικής δικτύωσης | Με ετικέτα: , , , | 358 Σχόλια »

Από ποιον απειλείται ο ευρωπαϊκός τρόπος ζωής;

Posted by sarant στο 12 Σεπτεμβρίου, 2019

Το ερώτημα του τίτλου ίσως σας φανεί παράξενο, με την έννοια ότι, έτσι όπως τίθεται, θεωρεί δεδομένο ότι υπάρχει «ευρωπαϊκός τρόπος ζωής» ως ξεχωριστή και αναγνωρίσιμη έννοια. Αλλά η ενασχόληση με αυτό δεν είναι φιλοσοφική άσκηση -η έννοια βρέθηκε ξαφνικά στην επικαιρότητα αφού το χαρτοφυλάκιο που ανατέθηκε στον προτεινόμενο Έλληνα Επίτροπο έχει, ακριβώς, την ονομασία «Προστασία του ευρωπαϊκού τρόπου ζωής» -στα αγγλικά ο τίτλος του κ. Μαργαρίτη Σχοινά είναι Vice-president designate for Protecting our European way of life.

O όρος designate («ορισθείς» ή «προτεινόμενος») είναι προσωρινός: οι Επίτροποι που προτάθηκαν απο τα κράτη μέλη θα περάσουν από ακρόαση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το οποίο στη συνέχεια θα εγκρίνει το Σώμα των Επιτρόπων στο σύνολό του -και μόνο τότε θα αναλάβουν καθήκοντα, από την 1η Νοεμβρίου, αντικαθιστώντας την απερχόμενη Επιτροπή Γιούνκερ. Έχει συμβεί στο παρελθόν ορισθείς Επίτροπος να μην τα πάει καλά στην ακρόαση και να αντικατασταθεί -το 2004 ο Ιταλός συντηρητικός Ρόκο Μπουτιλιόνε κατά την ακρόαση εξέφρασε απόψεις που κρίθηκαν ομοφοβικές και τελικά αντικαταστάθηκε. Να σημειωθεί πάντως ότι η ολομέλεια του Κοινοβουλίου δεν ψηφίζει ένα-ένα τα μέλη της Επιτροπής αλλά το όργανο στο σύνολό του.

Η τωρινή Κομισιόν έχει την ιδιομορφία να είναι η πρώτη μετά το Μπρέξιτ -βέβαια, το Μπρέξιτ δεν έχει ακόμα συντελεστεί, αλλά ήδη έχει προεξοφληθεί στη σύνθεση της νέας Επιτροπής, που έχει 27 μόνο μέλη (ένα από κάθε κράτος μέλος, αλλά όχι από το Ηνωμένο Βασίλειο). Είναι επίσης η πρώτη που προεδρεύεται απο γυναίκα, τη γερμανίδα χριστιανοδημοκράτισσα Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, και που η σύνθεσή της πετυχαίνει ισορροπία των δυο φύλων, αφού έχει 13 γυναίκες και 14 άνδρες στα 27 μέλη.

Αν θέλουμε μια αναλογία με την εγχώρια πολιτική, η Κομισιόν ειναι σαν κυβέρνηση και ο κάθε Επίτροπος σαν υπουργός -όμως δεν υπάρχουν αναπληρωτές υπουργοί και υφυπουργοί, μόνο Επίτροποι, όλοι ίσοι μεταξύ τους θεωρητικά, αν και κάποιοι έχουν νευραλγικές αρμοδιότητες και κάποιοι άλλοι λιγότερο καίριες. Βέβαια, ξεχωρίζουν ελαφρώς οι Αντιπρόεδροι της Επιτροπής, που είναι οχτώ, οι τέσσερις απο τους οποίους είναι ‘εκτελεστικοί αντιπρόεδροι’ εκ των οποίων ο Ολλανδός σοσιαλιστής Φρανς Τίμερμανς ορίστηκε πρώτος αντιπρόεδρος και αναπληρώνει την Πρόεδρο, ενώ ο Ισπανός (Καταλανός, για την ακρίβεια) Γιοζέπ Μπορέλ είναι επισης αρμόδιος για την εξωτερική πολιτική -ακριβές αντίστοιχο του Υπουργού Εξωτερικών στα κράτη.

Ένας απο τους οχτώ αντιπροέδρους είναι και ο Έλληνας επίτροπος -πρώτη φορά η Ελλάδα έχει αυτή τη διάκριση. Ο κ. Σχοινάς είναι επίσης ο πρώτος Έλληνας επίτροπος που δεν είναι πολιτικός καριέρας αλλά προέρχεται από τα σπλάχνα της ευρωπαϊκής δημόσιας διοίκησης, αν και έχει διατελέσει ευρωβουλευτής, όχι για ολόκληρη θητεία. Τελευταία ήταν εκπρόσωπος τύπου της Επιτροπής υπό τον Γιούνκερ. Βέβαια και οι δύο πρώτοι Έλληνες Επίτροποι, ο Γιώργος Κοντογιώργης που δεν είχε πλήρη θητεία και ο Γρηγόρης Βάρφης, επίσης δεν ήταν πολιτικοί καριέρας αλλά είχαν αναλάβει βουλευτικά και υπουργικά αξιώματα στην εγχώρια πολιτική σκηνή.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Ευρωπαϊκή Ένωση, Μετανάστες | Με ετικέτα: , , , , | 256 Σχόλια »

Τα αγγλικά, η λίνγκουα φράνκα της Ευρωπαϊκής Ένωσης;

Posted by sarant στο 5 Σεπτεμβρίου, 2019

Μια και το Μπρέξιτ βρίσκεται στην ημερήσια διάταξη, συνεχίζουμε από χτες εξετάζοντας μιαν ακόμα πτυχή της επικείμενης (υποθέτω) αποχώρησης του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ: την τύχη της αγγλικής γλώσσας. Όπως είχαμε γράψει σε παλιότερο άρθρο, που σας συνιστώ να το διαβάσετε αν δεν το έχετε δει, μετά το Μπρέξιτ τα αγγλικά μένουν ορφανά, αφού δεν είναι πρώτη επίσημη γλώσσα κανενός κράτους μέλους (είναι δεύτερη επίσημη γλώσσα της Ιρλανδίας και της Μάλτας). Ωστόσο, η διείσδυση της αγγλικής στην καθημερινή ζωή αλλά και στις λειτουργίες της ΕΕ είναι τόση ώστε κανείς δεν διανοείται πως θα πάψουν τ’αγγλικά ν’αποτελούν επίσημη γλώσσα και γλώσσα εργασίας της ΕΕ.

Ο αρθρογράφος του σημερινού άρθρου, που δημοσιεύτηκε τον Ιούνιο στο Εκόνομιστ, έχει μια διαφορετική ιδέα. Θεωρώντας δεδομένο το Μπρέξιτ, και αφού τα αγγλικα θα πάψουν να είναι η μητρική γλωσσα (σχεδόν όλων) των πολιτών της ΕΕ, ο αρθρογράφος προτείνει να γίνουν η επίσημη λίνγκουα φράνκα της ΕΕ, εφόσον ήδη έχουν αυτό το καθεστώς άτυπα.

Δεν συμφωνώ με την ιδέα -κατά τη γνώμη μου πρόκειται γι’ αυτό που οι Γάλλοι λένε une fausse bonne idée. Και δεν το λέω αυτό επειδή ο συντάκτης προτείνει τη συρρίκνωση της (έτσι κι αλλιώς δραστικά συρρικνωμένης) μεταφραστικής υπηρεσίας της ΕΕ, αλλά επειδή αντίθετα πιστεύω ότι η ΕΕ πρέπει να προωθήσει την πολυγλωσσία για όλους τους πολίτες της. Δεν είναι εξωπραγματικό ένα σχέδιο όπου τα παιδιά που γεννιούνται σήμερα θα φτάνουν τα 25 τους χρόνια γνωρίζοντας πέντε ξένες γλώσσες -τα αγγλικά, δύο από τις μεγάλες ευρωπαϊκές, μία από τις μικρές και μία εξωευρωπαϊκή.

Όσο για τις μεταφραστικές υπηρεσίες, στην ΕΕ και αλλού, η συρρίκνωσή τους θα γίνει όχι εξαιτίας της υιοθέτησης μίας κοινής γλώσσας αλλά χάρη στην εντυπωσιακή πρόοδο της αυτόματης μετάφρασης, που ήδη δίνει πολύ καλά αποτελέσματα για δημοσιογραφικά κείμενα.

Από την άλλη, το άρθρο είναι καλογραμμένο και δίνει βάση για αρκετές συζητήσεις. Οπότε το μετάφρασα πρόχειρα και το παραθέτω εδώ. Κάθε μεταφραστική παρατήρηση δεκτή -στα ελληνικά ή στα αγγλικά 🙂

Στο μεγαλύτερο μέρος της ιστορίας της, η Ευρωπαϊκή Ένωση είχε τρεις βασικές γλώσσες. Τα γερμανικά ήταν η πιο διαδεδομένη μητρική γλώσσα. Τα γαλλικά ήταν το προτιμώμενο εργαλείο των διπλωματών στις Βρυξέλλες. Τα αγγλικά ήταν μια ευρέως χρησιμοποιούμενη δεύτερη γλώσσα. Αλλά τα τελευταία χρόνια η άνοδος του Διαδικτύου και η ένταξη των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης ανέδειξαν σε κυρίαρχη την αγγλική γλώσσα. Σήμερα, πάνω από το 80% των κειμένων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής γράφονται πρώτα σε αυτή τη γλώσσα και στη συνέχεια μεταφράζονται στις 23 υπόλοιπες επίσημες γλώσσες της ΕΕ.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αγγλικά, Αναδημοσιεύσεις, Ευρωπαϊκή Ένωση, Ευρώπη | Με ετικέτα: , | 148 Σχόλια »

Μεζεδάκια στα γενέθλια της Αυγής

Posted by sarant στο 24 Αυγούστου, 2019

Δεν έβρισκα τίτλο για το σημερινό άρθρο, οπότε είπα να δω ποιος άγιος γιορτάζει, και έπεσα στο Σαν Σήμερα το οποίο με πληροφόρησε, μου θύμισε πιο σωστά, πως σαν σήμερα το 1952 κυκλοφόρησε το πρώτο φύλλο της εφημερίδας Αυγή, με την οποία έχω την τιμή να συνεργάζομαι.

Οπότε, από την επέτειο αυτή ονοματίζω το σημερινό άρθρο, παρόλο που, κατά τα άλλα, δεν περιέχει κανένα μαργαριτάρι ή άλλο γλωσσικό αντλημένο από την Αυγή. Έψαξα όμως στα κιτάπια μου και βρήκα αυτό το πρώτο φύλλο, που το πρωτοσέλιδό του το βλέπετε εδώ αριστερά σε σμίκρυνση και, μεγαλύτερο, το ανέβασα εδώ αν θέλει κανείς να ρίξει μια ματιά.

Δύσκολα τα χρόνια εκείνα, δεν είναι και πολύ πανηγυρικό το πρώτο φύλλο. Η Αυγή αρχικά κυκλοφορούσε κάθε Κυριακή, αλλά από τον Οκτώβριο αν θυμάμαι καλά, ενόψει και των εκλογών του Νοεμβρίου, μετατράπηκε σε ημερήσια, πρωινή. Η δικτατορία της 21ης Απριλίου 1967 έκλεισε την εφημερίδα και κατέστρεψε το αρχείο και τις εγκαταστάσεις της. Επανεκδόθηκε λίγες μέρες μετά τη μεταπολίτευση, στις 4 Αυγούστου 1974 και συνεχίζει ως σήμερα, που οι καιροί έχουν γίνει δύσκολοι για εφημερίδες.

* Και προχωράμε στα καθαυτό μεζεδάκια μας, με ενα κάπως παλιότερο που το στέλνει φίλος του ιστολογίου, πιστεύοντας ότι αξίζει να δημοσιευτεί. Σε ανακοίνωση του ΔΣ του ΔΕΠ του Παντείου για την κατάργηση του ασύλου, διαβαζουμε: Είναι μια κατάκτηση του λαού μας που σε καιρούς ανελευθερίας έδωσε τη δυνατότητα στους νέους να την διεκδικήσουν και να μας την κληρονομήσουν.

Δίκιο έχουν βεβαια επί της ουσίας οι διδάσκοντες του Παντείου, αλλά δεν μας την κληρονόμησαν την κατάκτηση οι νέοι των καιρών εκείνων. Μας την κληροδότησαν.

Βέβαια, είναι αρκετά συχνό να λέμε «κληρονόμησε στο παιδί του» αντί για «κληροδότησε». Είναι τοσο συχνό και καθιερωμένο ώστε να το δεχτούμε για κανονικό και να μην το διορθώσουμε, αν ας πούμε επιμελούμαστε ενα κείμενο; Ένα κριτήριο είναι τα λεξικά. Βλέπω ότι η χρήση του «κληρονομώ» με τη σημασία «κληροδοτώ» καταγράφεται στο ΜΗΛΝΕΓ, αλλά ως καταχρηστική. Δίνεται και ένα παράθεμα από βιβλίο του Χ. Χωμενίδη («….μέσα σε δέκα χρόνια ο κολοσσός που του κληρονόμησε ο μπαμπάς του θα έχει γίνει μπουτίκ»). Κατά πάσα πιθανότητα, σε μερικά χρόνια θα έχει λεξικογραφηθεί η χρήση χωρίς να χαρακτηρίζεται καταχρηστική αλλά προς το παρόν θα έλεγα ότι θα τη διόρθωνα αν την είχα σε κείμενο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επετειακά, Επιγραφές, Ευρωπαϊκή Ένωση, Εφημεριδογραφικά, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , | 231 Σχόλια »

Ο μπερντές των Βρετανών

Posted by sarant στο 19 Αυγούστου, 2019

Τα άρθρα που βάζω στο ιστολόγιο κάθε μέρα, τα αναδημοσιεύω και στο Φέισμπουκ όπως και στο Τουίτερ -στη μια περίπτωση αυτό γίνεται αυτόματα, στην άλλη πρέπει να το φροντίσω εγώ. Στο Φέισμπουκ γίνεται συχνά συζήτηση για τα άρθρα, αλλά ποτέ δεν φτάνει σε μεγάλο αριθμό σχολίων όπως στο ιστολόγιο -το κάθε μέσο έχει τις ιδιομορφίες του. Στο Τουίτερ πολύ πιο σπάνια γίνεται συζήτηση.

Το σημερινό άρθρο είναι εξαίρεση, με την έννοια ότι γεννήθηκε από ένα σύντομο σχόλιο που έκανα στο Φέισμπουκ, και που το συντόμεψα ακόμα περισσότερο στο Τουίτερ -όπου, να θυμίσω, το όριο είναι 280 χαρακτήρες, παναπεί καμιά σαρανταριά λέξεις, αντε 50. Είδα όμως πως το θέμα έχει αρκετό ενδιαφέρον και θα’ταν κρίμα να μην δημοσιευτεί και στο ιστολόγιο, που είναι και το πιο μόνιμο από τα τρία βήματα δημοσιευσης, κι έτσι γράφω το σημερινό άρθρο, στο οποίο ενσωματώνω πολλά πράγματα από τη συζήτηση που έγινε στην ομάδα Υπογλώσσια του Φέισμπουκ. Έτσι κι αλλιώς, εδώ δεν υπάρχει περιορισμός στην έκταση των άρθρων, και βέβαια το κοινό του ιστολογίου δεν ταυτίζεται με το κοινό του Φέισμπουκ ή του Τουίτερ -δυσκολεύομαι ακόμα να γράψω «τα κοινά», πάντως εικάζω πως η τομή των τριών συνόλων δεν θα είναι ιδιαίτερα πολυμελής.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, θα το έχετε αντιληφθεί, τα έχουν μπλέξει κάπως με το Μπρέξιτ. Η νέα κυβέρνηση των Συντηρητικών υποστηρίζει ότι θα σεβαστεί την καταληκτική ημερομηνία της 31ης Οκτωβρίου για το Μπρέξιτ, κάτι που σημαίνει στην πράξη ότι, αν δεν υποχωρήσει η Ευρωπαϊκή Ένωση, οδεύουμε προς άτακτο Μπρέξιτ, χωρίς συμφωνία δηλαδή.

Ο ηγέτης των Εργατικών, ο Τζέρεμι Κόρμπιν, σε επιστολή που έστειλε στους άλλους ηγέτες κομμάτων της αντιπολίτευσης, δήλωσε την πρόθεσή του να καταθέσει πρόταση μομφής κατά της κυβέρνησης.

Σε περίπτωση που η πρόταση αυτή στεφθεί με επιτυχία, με τη βοήθεια προφανώς «ανταρτών» βουλευτών του Συντηρητικού κόμματος, ο Κόρμπιν ζήτησε τη στήριξη των άλλων κομμάτων για να σχηματίσει κυβέρνηση αυστηρά περιορισμένου χρόνου με στόχο να συμφωνηθεί με την ΕΕ η μετάθεση της ημερομηνίας αποχώρησης, και στη συνέχεια να συγκαλέσει εκλογές ώστε να αποφασίσει ο λαός αν θέλει την αποχώρηση από την ΕΕ ή την παραμονή.

Η ιδέα του Κόρμπιν έχει τα θετικά της αλλά δεν είναι καθόλου βεβαιο πως θα εξασφαλίσει τη συμφωνία άλλων κομμάτων. Εκτός αυτού, ακόμα κι αν γινόταν ένα δεύτερο δημοψήφισμα (κάτι που μόνο η Βουλή μπορεί να αποφασίσει), το αποτέλεσμα μάλλον θα ήταν το ίδιο.

Αυτά μπορούμε να τα συζητήσουμε στα σχόλια, όμως εδώ λεξιλογούμε κι έτσι θα λεξιλογήσουμε για τον μπερντέ των Βρετανών.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αργκό, Βουλή, Γλωσσικά ταξίδια, Γλωσσικά δάνεια, Διεθνής πολιτική, Ευρωπαϊκή Ένωση, Λαπαθιώτης, Μεγάλη Βρετανία | Με ετικέτα: , , , , , , | 115 Σχόλια »

Ελληνικά, τσεχικά, ουγγρικά και σουηδικά….

Posted by sarant στο 16 Ιουλίου, 2019

Θυμίζει κάπως την αρχή από ανέκδοτο, μόνο που τ’ ανέκδοτα ξεκινάνε κάπως διαφορετικά, «Ήτανε μια φορά ένας Έλληνας, ένας Τσέχος κι ένας Σουηδός…», αν και σχεδόν πάντα οι άλλες εθνότητες που εμφανίζονται στη συνομοταξία των ανεκδότων αυτού του τύπου είναι από τις μεγάλες και πολυπληθείς, Άγγλοι, Γερμανοί και Γάλλοι ας πούμε.

Όμως δεν θα σας πω ανέκδοτο, αλλά θα παρουσιάσω ένα παλιότερο άρθρο του περιοδικού Wired, γραμμένο από τη γλωσσολόγο Gretchen Mc Culloch, σχετικά με την εξάπλωση των διαφόρων γλωσσών στον κυβερνοχώρο αλλά και τους γλωσσικούς πόρους που έχει κάθε γλώσσα στη διάθεσή της. Το άρθρο είναι περυσινό, οπότε κάποια από τα στοιχεία που παραθέτει θα έχουν αλλάξει, αλλά όχι ριζικά. Μεταφράζω πρόχειρα και βιαστικά. Φυσικά η Darpa, που αναφέρεται στο δεύτερο μισό του άρθρου, και που βρίσκεται και στην αρχή του Ιντερνέτ, δεν είναι ένας ουδέτερος οργανισμός που εργάζεται για το καλό της ανθρωπότητας. 

Στους καιρούς του Διαδικτύου, όταν σκοντάφτουμε σε έναν γλωσσικό φραγμό έχουμε στη διάθεσή μας πλήθος διαδικτυακούς πόρους για να τον ξεπεράσουμε: μεταφραστικές εφαρμογές, ιστότοποι με λεξικά, εκδόσεις της Βικιπαίδειας σε άλλες γλώσσες, μέχρι και το «Κλικ για μετάφραση». Αλλά στον κόσμο μας υπάρχουν σήμερα κάπου 7000 γλώσσες. Οι μεγαλύτερες 10 από αυτές μιλιούνται από εκατοντάδες εκατομμύρια· στο άλλο άκρο, το ένα τρίτο των γλωσσών έχουν λιγότερους από 1000 ομιλητές.

Αλλά στον μεσαίο χώρο υπάρχουν καναδυό εκατοντάδες γλώσσες που μιλιούνται από εκατομμύρια ομιλητές η κάθε μία. Αυτές οι γλωσσες μεσαίου μεγέθους έχουν λοιπόν αρκετά ευρύ κοινό ομιλητών αλλά η διαδικτυακή τους υποστήριξη διαφέρει πάρα πολύ από τη μια στην άλλη. Ας πούμε, έχουμε τα σουηδικά, με 9,6 εκατομμύρια ομιλητές, που έχουν την τρίτη μεγαλύτερη Βικιπαίδεια, με περισσότερα από 3 εκατ. άρθρα, και που διαθέτουν υποστήριξη από τα Google Translate, Bing Translate, Facebook, Siri, υποτίτλους του YouTube και ούτω καθεξής. Έχουμε όμως και τη γλώσσα Odia, την επίσημη γλώσσα της πολιτείας Odisha στην Ινδία, με 38 εκατ. ομιλητές, που δεν υποστηρίζεται από το Google Translate. Ενώ για την Oromo, μια γλώσσα που μιλιέται από περίπου 34 εκατ. ανθρώπους, κυρίως στην Αιθιοπία, υπάρχουν μόλις 772 άρθρα στην αντίστοιχη Βικιπαίδεια.

Για ποιο λόγο τα ελληνικά, τα τσεχικά, τα ουγγρικά και τα σουηδικά, γλώσσες που έχουν από 8 έως 13 εκατ. ομιλητές, διαθέτουν υποστήριξη από το Google Translate και έχουν ισχυρή βικιπαιδική παρουσίαμ ενώ γλώσσες του ιδιου μεγέθους ή και μεγαλύτερου, οπως οι Bhojpuri (51 εκατ.), Fula (24 εκατ.), Sylheti (11 εκατ.), Quechua (9 εκατ.), και Kirundi (9 εκατ.) βρίσκονται σε τεχνολογική αφάνεια;

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναδημοσιεύσεις, Γενικά γλωσσικά, Γλώσσες, Διαδίκτυο, Ευρωπαϊκή Ένωση, Μηχανική μετάφραση, Παράλληλα κείμενα | Με ετικέτα: , , , , | 93 Σχόλια »

Την επαύριο μιας ήττας

Posted by sarant στο 27 Μαΐου, 2019

Τη Δευτέρα μετά τις ευρωπαϊκές εκλογές του 2014, όταν ο ΣΥΡΙΖΑ είχε έρθει πρώτος, το άρθρο του ιστολογίου (διότι από τότε βάζαμε καθημερινά άρθρα) είχε τίτλο «Την επαύριο μιας νίκης«.

Λογικό είναι λοιπόν το σημερινό άρθρο να έχει τίτλο αντίθετο, αφού χτες ο ΣΥΡΙΖΑ ηττήθηκε. Η ήττα, μάλιστα, με βάση τα μέχρι στιγμής οριστικά αποτελέσματα έφτασε τις 9,5 μονάδες, ενώ η αντίστοιχη νίκη του 2014 άγγιζε τις 4 μονάδες.

Kι έτσι, ο εκλογικός χάρτης της Ελλάδας βάφτηκε στα μπλε, αφού μετρημένες στα δάχτυλα είναι οι εκλογικές περιφέρειες στις οποίες προηγείται ο ΣΥΡΙΖΑ: Ηράκλειο, Χανιά, Αχαΐα, Β’ Πειραιώς, Δυτική Β’ Αθηνών και Άρτα -ενώ στη Ροδόπη έρχεται πρώτο το κόμμα της μουσουλμανικής μειονότητας.

Συνέπεια του εκλογικού αποτελέσματος, για άλλους αναπάντεχη και για άλλους αναπόφευκτη, ήταν πως ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε ότι μετά τον δεύτερο γύρο των αυτοδιοικητικών εκλογών, θα ζητήσει εκλογές από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, εκλογές που θα διεξαχθούν μάλλον στις 30 Ιουνίου.

Η πρωτοβουλία αυτή του Αλέξη Τσίπρα, που πρέπει να αναγνωρίσουμε πως είναι ένδειξη πολιτικής γενναιότητας, προφανώς εισάγει τη χώρα από σήμερα σε προεκλογική περίοδο -κάτι που επηρεάζει φυσικά και την ανάλυση των αποτελεσμάτων στο υπόλοιπο άρθρο.

Γι’ αυτό θα είμαι σύντομος και θα περιμένω να ακούσω τα δικά σας σχόλια.

* Η ήττα του ΣΥΡΙΖΑ είναι ξεκάθαρη. Και αντίστοιχα ξεκάθαρη είναι η νίκη της Νέας Δημοκρατίας και του Κ. Μητσοτάκη προσωπικά.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Ευρωπαϊκή Ένωση, Εκλογές | Με ετικέτα: , , , , | 407 Σχόλια »

Προεκλογικό στοίχημα, σπεύσατε!

Posted by sarant στο 21 Μαΐου, 2019

Καθώς βρισκόμαστε στην τελευταία βδομάδα πριν από τις εκλογές, το ιστολόγιο δεν μπορεί να μείνει ανεπηρέαστο. Χτες είχαμε εκλογικό άρθρο και σήμερα έχουμε εκλογικό ή έστω προεκλογικό στοίχημα. Να θυμίσω ότι στοίχημα είχαμε βάλει και στις εκλογές του 2015, τόσο τον Ιανουάριο όσο και τον Σεπτέμβριο.

Τούτη τη φορά το στοίχημα θα είναι πολύ απλούστερο. Θα σας ζητήσω να μαντέψετε δύο αριθμούς.

Ο πρώτος αριθμός είναι το άθροισμα των ποσοστών που θα πάρουν τα δυο κόμματα που σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις θα πάρουν τις δυο πρώτες θέσεις, ΣΥΡΙΖΑ και Νέα Δημοκρατία. Δεν ζητάμε να μαντέψετε το ποσοστό του καθενός ξεχωριστά, αλλά το άθροισμα. Αν π.χ. προβλέψετε άθροισμα 58 κερδίζετε είτε το αποτέλεσμα είναι 40-18 (λέμε τώρα) είτε είναι 29-29 ή όποιο άλλο νούμερο. Μπορείτε να δώσετε και δεκαδικά ψηφία στην πρόβλεψή σας.

Ο δεύτερος αριθμός, που θα χρησιμοποιηθεί επικουρικά, για… σπάσιμο της γραβάτας, είναι να προβλέψετε πόσα κόμματα θα εκλέξουν ευρωβουλεύτρια ή ευρωβουλευτή -δηλαδή, στην πράξη, πόσα θα ξεπεράσουν το όριο του 3%.

Για να βοηθήσω λίγο τις προβλέψεις αλλά και για να δώσω ίσως υλικό για σχολιασμό, να παραθέσω εδώ τα στοιχεία από προηγούμενες εκλογικές αναμετρήσεις. Από το 1981 έως το 2012 τα δύο πρώτα κόμματα ήταν ΝΔ και ΠΑΣΟΚ και πάντοτε συγκεντρωναν αθροιστικά πολύ υψηλά ποσοστά -ποτέ κάτω από 77% και μερικές φορές πάνω από 85%! Στις ευρωπαϊκές εκλογές, το άθροισμα του δικομματισμού ήταν πάντοτε μικρότερο: από 69% έως 79%.

ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ
1981: 83,9 1981: 71,5
1984: 79,6
1985: 86,7
6/1989: 83,4 1989: 76,4
11/1989: 86,9
1990: 85,5
1993: 86,2
1994: 70,3
1996: 79,6
1999: 68,9
2000: 86,5
2004: 85,9 2004: 77,0
2007: 79,9
2009: 77,4 2009: 68,9
5/2012: 35,6
6/2012: 56,6
2014: 49,3
1/2015: 64,1
9/2015: 63,6

Ωστόσο, από το 2012 και μετά, οπότε ο ΣΥΡΙΖΑ παίρνει την πρώτη ή τη δεύτερη θέση αντικαθιστώντας το ΠΑΣΟΚ, τα ποσοστά των δυο πρώτων κομμάτων καταβαραθρώνονται -με το ναδίρ στις εκλογές του Μαΐου 2012, οπου τα δυο πρώτα κόμματα μαζί συγκέντρωσαν 35,6% δηλαδή λιγότερο απ’ όσο έπαιρνε στις περισσότερες προηγούμενες εκλογές το δεύτερο κόμμα μόνο του. Στη συνέχεια, το δικομματικό άθροισμα αυξήθηκε αρκετά, αλλά μένει πολύ κάτω από τα επίπεδα π.κ. (προ κρίσης).

Δεν ψηφίζετε στα σχόλια, αλλά καλό είναι όσοι θέλετε να αναφέρετε και εδώ τις προβλέψεις σας για να γίνεται συζήτηση. Ψηφίζετε εδώ από κάτω, στην ειδική φόρμα που έφτιαξε ο Στάζιμπος, η οποία θα βγάλει αμέσως τα αποτελέσματα. Ψηφίζετε μέχρι τα μεσάνυχτα της Παρασκευής, ώρα Ελλάδος.

Ο νικητής θα κερδίσει δύο ταψιά σπαμακόπιτα και αιώνια δόξα. Σπεύσατε, σπεύσατε -ως την Παρασκευή. Πόσο θα πάρουν τα δυο πρώτα κόμματα; Και πόσα κόμματα θα εκλέξουν αντιπροσώπους για το Ευρωκοινοβούλιο;

Posted in Ευρωπαϊκή Ένωση, Εκλογές, Σφυγμομετρήσεις | Με ετικέτα: , , | 179 Σχόλια »

Σκόρπια για τις εκλογές και την Ευρώπη

Posted by sarant στο 20 Μαΐου, 2019

Σε έξι μέρες ψηφίζουμε και στο ιστολόγιο ελάχιστα έχουμε ασχοληθεί με αυτές τις (πολλαπλές) εκλογές. Στο σημερινό άρθρο θα γράψω μερικές σκόρπιες σκέψεις για τις ευρωπαϊκές εκλογές, όχι επειδή τις θεωρώ σημαντικότερες από τις δημοτικές και τις περιφερειακές εκλογές αλλά επειδή με ενδιαφέρουν περισσότερο -και επειδή είναι εκλογές σε πανελλήνια κλίμακα, ανεπηρέαστες από την προσωπικότητα του ενός ή του άλλου υποψηφίου στον τάδε δήμο και τη δείνα περιφέρεια.

Φέτος είναι η δεύτερη φορά που οι ευρωπαϊκές εκλογές διεξάγονται ταυτόχρονα με τις αυτοδιοικητικές. Το ίδιο είχε γίνει και το 2014, αλλά φέτος υπάρχει μια καθοριστική διαφορά.

Το 2014 οι ευρωεκλογές είχαν διεξαχθεί ταυτόχρονα με τον δεύτερο γύρο των αυτοδιοικητικών εκλογών, ενώ φέτος διεξάγονται ταυτόχρονα με τον πρώτο γύρο. Το 2014, είχα επικρίνει την απόφαση για ταυτόχρονη διεξαγωγή των ευρωεκλογών με τον δεύτερο γύρο, διότι πίστευα ότι επηρεάζει αρνητικά τη συμμετοχή στις ευρωεκλογές. Πράγματι, για πολλούς ψηφοφόρους είναι δύσκολη και οικονομικά δυσβάστακτη η διπλή μετακίνηση, ιδίως αν δεν έχουν ιδιαίτερο κίνητρο (αν π.χ. έχει αποκλειστεί ο δήμαρχος/περιφερειάρχης της προτίμησής τους και δεν συμμετέχει στον δεύτερο γύρο). Εξάλλου είναι παρατηρημένο ότι τη δεύτερη Κυριακή των δημοτικών εκλογών η συμμετοχή πέφτει 10-15 ποσοστιαίες μονάδες.

Οπότε, βρισκω θετική την απόφαση να γίνουν οι ευρωεκλογές ταυτόχρονα με τον πρώτο γύρο -αν και έχει ένα σοβαρό μειονέκτημα: ενώ τη δεύτερη Κυριακή οι δημοτικές κτλ. εκλογές γίνονται χωρίς σταυρό, τώρα θα συμπέσουν την πρώτη Κυριακή εκλογές σε τρεις ή τέσσερις κάλπες, όλες με σταυρό. Και σταυρός σημαίνει μεγάλο φόρτο εργασίας για τον δικαστικό αντιπρόσωπο και την εφορευτική επιτροπή, φόρτος που δεν θα μοιραστεί αλλά θα πέσει μονόπαντα την πρώτη Κυριακή. Οπότε, η απόφαση του υπουργείου Εσωτερικών να χωρίσει τα εκλογικά τμήματα των πόλεων και κωμοπόλεων σε Α και Β (από δύο κάλπες στο καθένα) είναι σωστή αν και υπάρχει φόβος να έχουμε μπερδέματα την Κυριακή.

Μακρηγόρησα όμως με τα διαδικαστικά, που όμως έχουν και ουσία αφού επηρεάζουν τη συμμετοχή στις εκλογές. Συμμετοχή, η οποία βρίσκεται σε διαρκή πτωτική τροχιά σε πανευρωπαϊκή κλίμακα. Από το αρχικό 62% το 1979, η συμμετοχή έπεσε στο 59% το 1984, λίγο ακόμα το 1989 και στο 57% το 1994. Το 1999 έκανε μια μεγάλη βουτιά στο 49,5% -δηλαδή έγινε μικρότερη από την αποχή. Το 2004 νέα πτώση στο 45,5%, το 2009 στο 43% και το 2014 στο 42,5%.

Στην Ελλάδα η συμμετοχή ήταν πάντοτε πολύ μεγαλύτερη, αλλά να σημειωθεί ότι είχαμε υποχρεωτική ψήφο (ακόμα υποχρεωτική είναι, μάλιστα, αλλά εδώ και καιρό δεν υπάρχει καμιά συνέπεια για όσους δεν ψηφίσουν -αν κάνω λάθος ενημερώστε στα σχόλια). Έτσι, ενώ στις ευρωεκλογές του 1984 και 1989 η συμμετοχή ηταν κοντά στο 80% έπεσε στο 70% την επόμενη δεκαετία, στο 63% το 2004 και στο 53% το 2009, αλλά η πτωτική πορεία αντιστράφηκε στις ευρωεκλογές του 2014, όταν η συμμετοχή αυξήθηκε αρκετά, στο 59,3%.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Ευρωπαϊκή Ένωση, Εκλογές | Με ετικέτα: , , , , , , | 232 Σχόλια »

Κάλπες για την Ευρώπη, κάλπες για τους δήμους

Posted by sarant στο 7 Μαΐου, 2019

Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε προχτές στην μηνιαία στήλη μου στα Ενθέματα της κυριακάτικης Αυγής. Κανονικά τα άρθρα αυτά τα δημοσιεύω εδώ τη Δευτέρα μετά τη δημοσίευσή τους στην εφημερίδα, αλλά χτες είχαμε το άρθρο στη μνήμη του Στέλιου Ανεμοδουρά οπότε έκανα τη μετάθεση κατά μία μέρα.

Το άρθρο είναι προεκλογικό αφού σε είκοσι μέρες έχουμε τις ευρωπαϊκές και τις αυτοδιοικητικές εκλογές. Μοιραία, τα λεξιλογικά του άρθρου είναι επανάληψη από προηγούμενα προεκλογικά άρθρα -στα δέκα χρόνια του ιστολογίου έχουμε περάσει πολλές εκλογικές αναμετρήσεις κάθε λογής.

Ο μήνας που άρχισε είναι μήνας εκλογικός, αφού την τελευταία Κυριακή του ψηφίζουμε για τις ευρωεκλογές και τις αυτοδιοικητικές εκλογές. Λογικό είναι λοιπόν να λεξιλογήσουμε εκλογικά, έστω κι αν θα επαναλάβουμε εν μέρει παλιότερα άρθρα, αφού κι άλλες φορές έχει ασχοληθεί η στήλη με εκλογικές αναμετρήσεις.

Στις 26 Μαΐου λοιπόν θα πάμε στις κάλπες. Η λέξη κάλπη εμφανίζεται πρώτη φορά τα ελληνιστικά χρόνια, παράλληλος τύπος του αρχαίου «κάλπις», που είναι λέξη ομηρική. Σήμερα η κάλπη είναι ένα μεγάλο κιβώτιο, σε σχήμα κύβου, ξύλινο ή από διαφανές πλαστικό, με μια σχισμή στην επάνω πλευρά του για να ρίχνουμε τον φάκελο με το ψηφοδέλτιο. Στην αρχαιότητα όμως η κάλπις ήταν άλλοτε κανάτι για νερό (με αυτή τη σημασία στον Όμηρο), άλλοτε αγγείο που το χρησιμοποιούσαν σαν τεφροδόχο, αλλά επίσης και μια λήκυθος όπου έβαζαν κλήρους -από εκεί και η σημασία της ψηφοδόχου.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επαναλήψεις, Ευρωπαϊκή Ένωση, Εκλογές, Ιστορίες λέξεων | Με ετικέτα: , , , , | 184 Σχόλια »

Τι θα κατεβάσει το Μπρέξιτ

Posted by sarant στο 8 Απριλίου, 2019

Το άρθρο που θα διαβάσετε σήμερα δημοσιεύτηκε αρχικά χτες, πρώτη Κυριακή του μήνα, στην κυριακάτικη Αυγή, στη στήλη μου «Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία». Η εικόνα που συνοδεύει το άρθρο είναι από το politico.eu. Στο άρθρο προτίμησα να λεξιλογήσω -περιμένω όμως τα δικά σας σχόλια και για το διεθνοπολιτικό σκέλος.

Αν όλα πήγαιναν βάσει σχεδίου, σήμερα η Ευρωπαϊκή Ένωση θα είχε 27 μόνο κράτη μέλη και οι εφημερίδες θα ανέλυαν τις λεπτομέρειες αυτού του ιστορικού διαζυγίου· πράγματι, η 29η Μαρτίου είχε οριστεί ως η μέρα του Μπρέξιτ, αποδείχτηκε όμως πως ακόμα και στα συναινετικά διαζύγια ο διάβολος μπορεί να κρύβεται στις λεπτομέρειες -κι έτσι, αφού το αγγλικό Κοινοβούλιο, και πρώτα και κύρια το κυβερνών Συντηρητικό κόμμα, δεν μπόρεσε να εγκρίνει τη συμφωνία που είχε κλείσει η πρωθυπουργός της χώρας, αλλά απέρριψε ταυτόχρονα την έξοδο χωρίς συμφωνία, το μέλλον είναι περισσότερο ομιχλώδες κι από το στενό της Μάγχης τα χειμωνιάτικα πρωινά. Οπότε, το σημερινό μας άρθρο θα έχει χρώμα βρετανικό.

Η επίσημη ονομασία του εταίρου που θέλει και δεν θέλει να φύγει είναι “Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας” που συντομεύεται σε σκέτο “Ηνωμένο Βασίλειο”, αλλά πολύ συχνό είναι και το Μεγάλη Βρετανία, αν και κανονικά αυτός ο όρος αναφέρεται μόνο στο μεγάλο νησί· εξίσου συχνό, έστω και καταχρηστικά, το “Αγγλία”, που παραβλέπει πως η Αγγλία δεν είναι παρά η μεγαλύτερη από τις οντότητες που συναπαρτίζουν τη Μεγάλη Βρετανία μαζί με τη Σκωτία και την Ουαλία (περίπου όπως τις Κάτω Χώρες τις λέμε Ολλανδία)· κι είναι πολύ συχνό να αποκαλούμε Άγγλο ή Εγγλέζο τον Βρετανό, αν και μερικοί Ουαλοί ή Σκωτσέζοι θα ενοχλούνταν πολύ αν το συνειδητοποιούσαν.
Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Διεθνής πολιτική, Επικαιρότητα, Ευρωπαϊκή Ένωση, Ιστορίες λέξεων, Μεγάλη Βρετανία | Με ετικέτα: , , , | 92 Σχόλια »

Στου άρθρου 13 το κελί

Posted by sarant στο 22 Μαρτίου, 2019

Το τραγούδι του Λαύκα μιλάει για το 13 το κελί, αλλά δεν θα μιλήσουμε σήμερα για το συγκεκριμένο τραγούδι. Ή ίσως και να μιλήσουμε, διότι αν προσέξατε έβαλα πιο πάνω σύνδεσμο που παραπέμπει σε μιαν εκτέλεση του τραγουδιού, έτσι όπως έχει ανεβεί στο Γιουτούμπ. Ίσως του χρόνου τέτοιον καιρό να μην μπορούμε να κάνουμε τέτοιες παραπομπές, ισως μάλιστα και να μην έχετε πρόσβαση στο σημερινό άρθρο, όπως και σε πολλά άλλα προηγούμενα άρθρα μας.

Ο λόγος είναι μια οδηγία της ΕΕ που θα συζητηθεί την επόμενη εβδομάδα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στη σύνοδο ολομελείας στο Στρασβούργο, η λεγόμενη «Οδηγία για το κοπιράιτ». H οδηγία αυτή είναι απαραίτητη, αφού οι προηγούμενες σχετικές διατάξεις χρονολογούνται από το 2001, όμως το σχέδιο που θα τεθεί σε ψηφοφορία στο Κοινοβούλιο την επόμενη εβδομάδα περιέχει δυο διατάξεις που προκαλούν ανησυχίες.

To σχέδιο οδηγίας που θα συζητηθεί στο Κοινοβούλιο πέρασε από σαράντα κύματα στις συζητήσεις με το Συμβούλιο και, αν δεν κάνω λάθος, είναι αυτό που βλέπετε εδώ (στα αγγλικά).

Η πρώτη διάταξη που προκαλεί ανησυχίες είναι το άρθρο 11, το οποίο προστατεύει με δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας τα δημοσιεύματα των εκδόσεων Τύπου. Σκοπός του άρθρου είναι να δώσει τους εκδότες Τύπου το δικαίωμα να αμείβονται από τα άρθρα τους όταν αναδημοσιεύονται στο Φέισμπουκ ή στις αναζητήσεις του Γκουγκλ. Η οδηγία εξαιρεί από την προστασία αυτή τους υπερσυνδέσμους και τα πολύ σύντομα αποσπάσματα, ή αλλιώς snippets. Ωστόσο, αφήνει στην ευχέρεια κάθε κράτους μέλους να ορίσει τι σημαίνει «very short extracts of a press publication».

Αυτό έχει συνέπεια ότι αν κάποιο κράτος, ιδίως κάποιο μεγάλο κράτος, όπως η Γερμανία, θεωρήσει πως τα «πολύ σύντομα αποσπάσματα» είναι εκείνα που δεν είναι μεγαλύτερα από 3 λέξεις, οι διαδικτυακές πλατφόρμες θα αναγκαστούν να προσαρμοστούν στον χαμηλότερο παρονομαστή αφού δεν θα μπορούν να έχουν πολλές διαφορετικές βερσιον, άλλη για την περιοριστική Γερμανία και άλλη για την, έστω, γενναιόδωρη Γαλλία.

Ακόμα περισσότερες ανησυχίες προκαλεί το άρθρο 13, επειδή αλλάζει άρδην τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούσε μέχρι σήμερα η προστασία των πνευματικών δικαιωμάτων στο Διαδίκτυο. Σήμερα, ο πάροχος διαδικτυακών υπηρεσιών -ας πούμε το Φέισμπουκ- δεν υποχρεούται να ελέγχει εκ των προτέρων αν το υλικό που ανεβάζουν οι χρήστες του είναι ή όχι προστατευμένο. Σήμερα, όποιος κάτοχος δικαιωμάτων θεωρεί πως τα δικαιώματά του παραβιάζονται, ενημερώνει τον πάροχο, ο οποίος οφείλει να κατεβάσει το επίμαχο υλικό.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Διαδίκτυο, Επικαιρότητα, Ευρωπαϊκή Ένωση | Με ετικέτα: , | 129 Σχόλια »