Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘Εφήμερα’ Category

Τα πλεονεκτήματα της συλλογής αποδείξεων

Posted by sarant στο 25 Ιουλίου, 2013

malakia2010amalakia2013a

Πριν από μερικές μέρες βρήκα σ’ ένα συρτάρι ξεχασμένη μια παλιάν απόδειξη από ένα ουζερί της Αίγινας, όπου είχα πάει πριν από τρία χρόνια. Για να κάνω τη σύγκριση, μια και πάλι βρίσκομαι στην Αίγινα τέτοιαν εποχή, πήγα και φέτος στο ίδιο μαγαζί, οπότε μπορούμε να συγκρίνουμε την απόδειξη του 2010 (αριστερά) και του 2013 (δεξιά). Έχω κόψει το πάνω μέρος των αποδείξεων, που έχει τα στοιχεία του μαγαζιού, ώστε να μη θεωρηθεί ότι κάνω γκρίζα διαφήμιση -φτάνει που είναι γκρίζες οι αποδείξεις στη φωτογραφία.

Η σύγκριση βέβαια δεν είναι σωστή, γιατί το 2010 είχα πάει μόνος μου (μεσημέρι) και πήρα ποτήρι, ενώ προχτές ήταν βράδυ και συνοδευόμουν και πήραμε καραφάκι. Έτσι ο άρτος (κουβέρ) ήταν διπλός. Πάντως, οι δυο ημερομηνίες είναι πολύ κοντινές, ούτε επίτηδες να το είχα κάνει.

Βλέπουμε λοιπόν ότι οι τιμές, με τον ΦΠΑ διπλασιασμένο, έχουν μείνει σταθερές ή έχουν λίγο αυξηθεί. Ο καφετζής δεν μας είπε τι θα κάνει μετά την 1η Αυγούστου που θα μειωθεί ο ΦΠΑ στην εστίαση και θα βρουν τα όνειρα δικαίωση.

Μια γενικότερη παρατήρηση, το έχω ξαναγράψει και σε άρθρο του 2011, είναι ότι στο νησί όλοι σχεδόν κόβουν αποδείξεις -τουλάχιστον σε μένα, αλλά δεν νομίζω να έχω φάτσα ψαρωτική, μάλλον σε όλους θα κόβουν.

Το Ποτό1 – 0,50 είναι το μπουκαλάκι με το νερό (στην Αίγινα το νερό της βρύσης δεν πολυπίνεται), που το φέρνουν μαζί με το ψωμί. Τιμή αμετάβλητη. Το 2010 χάρη στο νεράκι στρογγυλεύτηκε ο λογαριασμός, το 2013 ξεστρογγυλεύτηκε. Θέλοντας να χαλάσω, έδωσα πενηντάρικο. Ο μαγαζάτορας όμως κράτησε στρογγυλό εικοσάρικο -οπότε άφησα το πενηνταράκι πουρμπουάρ.

Τα λαδερά που λέει είναι μια χωριάτικη σαλάτα -περίεργη κατάταξη θα έλεγα, συνήθως λαδερά λέμε τα μαγειρεμένα φαγητά, ιμάμ και τέτοια, πάντως λάδι είχε μπόλικο.

Μια τελευταία παρατήρηση, το κέρασμα που σου φέρνουν όταν ζητήσεις λογαριασμό.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Ευτράπελα, Εφήμερα | Με ετικέτα: , | 117 Σχόλια »

Χριστουγεννιάτικη γκάφα στον Αρναούτογλου;

Posted by sarant στο 25 Δεκέμβριος, 2010

Δεν είχα σκοπό να γράψω σήμερα, βραδιά Χριστουγέννων κι ενώ χωνεύω τη γαλοπούλα, αλλά… δεν με άφησαν ν’ αγιάσω. Κάνοντας ζάπινγκ στην τηλεόραση είχα την κακή ιδέα να σταθώ στο MoneyDrop, το τσαπατσούλικο παιχνίδι γνώσεων του Μέγκα για το οποίο, αν θυμάστε, έχουμε ξαναγράψει σχετικά πρόσφατα. Βλέπετε, το ζευγάρι που διαγωνιζόταν ήταν συμπαθέστατο και ειδικά ο νεαρός σκεφτόταν με πολύ έξυπνο τρόπο.

Είχαν φτάσει στην 5η ερώτηση διατηρώντας το κεφάλαιό τους άθικτο. Στην 5η ερώτηση, κατηγορία Κτίρια, ρωτήθηκαν ποιο από τα τρία τελείωσε πρώτο: Ζάππειο, Εθνικό Μουσείο, Ακαδημία. Ο νεαρός, πανέξυπνος, σκέφτηκε ότι το Ζάππειο χτίστηκε για την Ολυμπιάδα ενώ τα άλλα είναι του Τσίλερ, άρα παλαιότερα. Μοίρασε τα λεφτά στα δύο, έμεινε με 150.000.

6η ερώτηση, κατηγορία Τέχνη, τους ζητήθηκε να βρουν ποιο άγαλμα είναι το ψηλότερο: Αφροδίτη της Μήλου, Νίκη της Σαμοθράκης, Ηνίοχος των Δελφών. Τα παιδιά απέκλεισαν τον Ηνίοχο και έβαλαν τα πολλά στη Νίκη, 120.000. Πάλι σωστά διάλεξαν.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εφήμερα, Τηλεοπτικά | Με ετικέτα: , , | 45 Σχόλια »

Μεσημβρινοί, παράλληλοι και σε συνοδεία η Έκθεση Βιβλίου

Posted by sarant στο 9 Ιουνίου, 2010

Διαβάζω σήμερα στη στήλη του Στάθη Σ. στην Ελευθεροτυπία:

Απλώς η χώρα δεν ασκεί εξωτερική πολιτική. Ιδίως μετά την (άκαρδη) απομάκρυνση Γκερέκου, ο 25ος παράλληλος στο Αιγαίο έχει έρθει ακόμα δυτικότερα.

Φυσικά, πρόκειται για λάθος, μάλλον για αβλεψία. Πρόκειται για τον 25ο μεσημβρινό, την ιδεατή γραμμή που είναι κάθετη προς τον Ισημερινό της γης και που περνάει από το Αιγαίο. Οι παράλληλοι, όπως λέει και το όνομά τους, είναι παράλληλοι προς τον Ισημερινό, και ο 25ος παράλληλος (ο βόρειος, γιατί έχουμε δύο) περνάει αρκετά πιο κάτω από την Ελλάδα, στη Νότια Αίγυπτο αν είδα καλά.

Δεν θα έγραφα γι’ αυτό, αλλά στα σχόλια αναγνωστών στην ηλεκτρονική έκδοση της εφημερίδας, ένας αναγνώστης επισημαίνει το λάθος, αλλά με πολύ μπερδεμένο τρόπο:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εφήμερα, Εφημεριδογραφικά, Κοτσανολόγιο | Με ετικέτα: , , , | 124 Σχόλια »

Μερικά μεταπασχαλινά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 22 Απρίλιος, 2010

Πολύ καιρό έχω να παρουσιάσω μεζεδάκια, δηλαδή ανάμικτα μαργαριτάρια, κοτσάνες και ό,τι άλλο έχω μαζέψει από τα έντυπα και το Διαδίκτυο των τελευταίων ημερών –ίσως επειδή ήταν Σαρακοστή (και τα μεζεδάκια σπανίως είναι νηστήσιμα). Τέλος πάντων, το πιάτο γέμισε με μεταπασχαλινά δείγματα και σας το σερβίρω.

* Ξεκινάω με ένα ολόφρεσκο, που δεν είναι δα και σοβαρό λάθος, λαθάκι ίσως, ασήμαντο, αλλά έχει κάποιο ενδιαφέρον. Διαβάζω στο Βήμα τη Λώρη Κέζα που γράφει για την παραίτηση του συγγραφέα Γιάννη Ξανθούλη από την Εταιρεία Συγγραφέων:

Ο Ξανθούλης με την ανακοίνωσή του παραιτείται από την Εταιρεία Συγγραφέων: δεν θέλει να συναγελάζεται μετριότητες που έχουν πιάσει τα πόστα, σε επιτροπές, σε έντυπα, σε δημόσιους οργανισμούς και παριστάνουν τους λογοτέχνες χωρίς ποτέ να έχουν παράξει λογοτεχνία.

Ποιο είναι το λαθάκι; Όχι πάντως το «παράξει λογοτεχνία» που εγώ το επιδοκιμάζω αν και δεν το χρησιμοποιώ (και εδώ ίσως θα έβαζα άλλο ρήμα). Όμως, το συναγελάζομαι την θέλει την πρόθεσή του, δεν είναι όπως το συναναστρέφομαι. Συναναστρέφομαι διάσημους, συγχρωτίζομαι με κάθε λογής ανθρώπους, συναγελάζομαι με μετριότητες. Τέλος πάντων, ίσως είμαι ψείρας.

* Πάμε παρακάτω, πάλι στο Βήμα, αλλά και στο in.gr, και σε ένα σωρό ιστολόγια (διότι, το έχω ξαναπεί, ο ένας αντιγράφει τον άλλο ανεξέταστα, όπως οι στραβοί στον Άδη). Ήρθαν στα χέρια δυο αστυνομικοί για ένα διαδικαστικό θέμα, και: Αξιωματικοί της Αστυνομίας απέδιδαν το περιστατικό σε «υπερβάλλων ζήλο» και στο «νεαρό της ηλικίας» των δυο εμπλεκομένων αστυνομικών. Ο Μποστ τα έγραφε αυτά, αλλά για να γελάμε.
* Το σύννεφο ηφαιστειακής στάχτης που σκέπασε όλη την Ευρώπη φαίνεται πως σκορπίστηκε, αλλά για όσο διάστημα απασχολούσε την επικαιρότητα, οι δημοσιογράφοι, μου λέει ο φίλος μου ο Κωστής που ακούει πολύ ραδιόφωνο, την αποκαλούσαν «τέφρα» ή και, ακόμα πιο επίσημα «σποδό». Μάλιστα, στις 19 Απριλίου γύρω στις 8:30 το πρωί, ένας φιλοξενούμενος του ραδιοφωνικού Σκάι, καθηγητής γεωλογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, κατέθεσε την επιστημονική του άποψη για την «σπονδό» από το ηφαίστειο της Ιρλανδίας. Προφανώς εννοούσε τη σποδό από ηφαίστειο της Ισλανδίας, σημειώνει… άσπονδος ο φίλος μου.

* Η γνωστή έρευνα για τα γκρίκλις που είχε γίνει σε γυμνάσια της Δυτικής Μακεδονίας πέρυσι, κάνει το γύρο των εντύπων και κάθε φορά δημοσιεύεται με ολοένα και πιο κινδυνολογικά σχόλια. Τελευταία εμφάνιση στα Νέα, όπου κινδυνολογούν διάφοροι, μεταξύ των οποίων και κάποιος ερευνητής της Ακαδημίας, που μπερδεύει τα γκρίκλις με τις ξενόγλωσσες επιγραφές. Κι έτσι, με αφορμή το κατάστημα Attica, λέει:

«Είναι σπάνιο σε ευρωπαϊκή χώρα το όνομα καταστήματος και πόσω μάλλον του μεγαλύτερου εμπορικού της χώρας να είναι γραμμένο με λατινικούς χαρακτήρες. Κάτι τέτοιο αποτελεί ελληνική ιδιαιτερότητα».

Σοβαρά; Μα, ωγαθέ, σε όλες τις δυτικοευρωπαϊκές χώρες τα ονόματα των καταστημάτων είναι γραμμένα, φυσικά, με λατινικούς χαρακτήρες. Στο κυριλλικό ήθελες να γράφονται οι πινακίδες του Λονδίνου και της Ρώμης ή στα ελληνικά; Κάτι άλλο ήθελες να πεις, τι ακριβώς κανείς δεν ξέρει, αλλά δεν σου βγήκε. Κατά τα άλλα, μας πειράζουν τα γκρίκλις, ίσως επειδή στα γκρίκλις δεν μπορούμε να βάλουμε το αριστοκρατικό ωμέγα στο «πόσο μάλλον» και να το κάνουμε «πόσω»!

* Μεζεδάκια χωρίς Χρίστο Μιχαηλίδη είναι σκορδαλιά χωρίς σκόρδο. Από το χτεσινό φύλλο, μιλάει για τη δολοφονία του ρατσιστή νοτιοαφρικανού πολιτικού Eugene Terre’Blanche. Ο Μιχαηλίδης τον γράφει Γιουτζίν Τέρε Μπλανς· εγώ νομίζω πως Τερμπλάνς προφέρεται, αλά γαλλικά (άλλωστε το σόι του καταγόταν από Γάλλο ουγενότο μετανάστη), αλλά μπορεί να κάνω εγώ λάθος, άλλωστε ο Μιχαηλίδης είναι από εκείνα τα μέρη, κάτι παραπάνω θα ξέρει. Δεν επιμένω, όμως πιο κάτω διαβάζω, για τη διαδικασία μεταβίβασης της εξουσίας στους μαύρους:

ΕΥΤΥΧΩΣ, υπήρχε τότε, μαζί με τον ρεαλιστή και σώφρονα Ντε Κλερκ και ένας πιο νέος σε ηλικία, πιο σοφός μετά τα τόσα χρόνια στη φυλακή και πιο οραματιστής ο Νέλσον Μαντέλα, που δεν άφησε τη χώρα του να γλιστρήσει στον εμφύλιο σπαραγμό και έπεισε τους δικαίως εξοργισμένους μαύρους συμπολίτες του να προτιμήσουν τη συμφιλίωση και τη συγχώρεση παρά την εκδίκηση και το μίσος.

Ώστε ο Μαντέλα ήταν «πιο νέος σε ηλικία» από τον Ντε Κλερκ; Κι όμως, στη Βικιπαίδεια βρίσκω ότι ο Μαντέλα είναι γεννημένος το 1918 και ο Ντε Κλερκ το 1936. Δεκαοχτώ χρόνια είναι αυτά, κυρ Χρίστο μας, δεν είναι παίξε γέλασε!

* Ο ορθογράφος του Word κάνει περίεργα πράγματα μερικές φορές. Αν γράψετε «κυανίδια» θα το θεωρήσει λάθος, μια και δεν «ξέρει» αυτή τη λέξη, αν όμως του ζητήσετε να σας υποδείξει διόρθωση θα σας προτείνει «κουνάδια». Και ρωτάω, τι είναι τα κουνάδια; Εσείς τα ξέρετε;

Ύστερα από αναζήτηση σε διάφορα λεξικά, βρίσκω ότι κουνάδι είναι αφενός άλλη λέξη για το κουνάβι και αφετέρου άλλη λέξη για το κουνέλι. Μια φίλη μού είπε ότι στην Αντίπαρο κάποιος εστιάτορας λέει πράγματι κουνάδι (ακριβέστερα, κναδ) το κουνέλι που σερβίρει. Τι να πω, φταίει που ζω μακριά από τη φύση και τα κυανίδια μου είναι  πιο οικεία από τα κουνάδια.

* Και μια και το έφερε η κουβέντα: έχει περάσει ένας ολόκληρος χρόνος και ακόμα είκοσι μέρες, από τότε που έδωσε ο ακαδημαϊκός κ. Κουνάδης εκείνη την περίφημη διάλεξη στην οποία ισχυρίστηκε ψευδώς ότι το βιβλίο Γκίνες θεωρεί πλουσιότερη γλώσσα την ελληνική με 5 εκατομμύρια λέξεις, και ακόμα να δημοσιοποιηθεί το κείμενο της διάλεξης.

Ακόμα και με την… ιλιγγιώδη ταχύτητα με την οποία λειτουργεί η Ακαδημία, σαν πολύ δεν καθυστέρησε; Λέτε να οφείλεται η καθυστέρηση στην αγωνιώδη (και άκαρπη) προσπάθεια να βρεθεί κάποια τεκμηρίωση για τα λεγόμενα του κ. Κ. και να συμμαζευτούν κάπως τα ασυμμάζευτα;

Πάντως, την Κυριακή που μας έρχεται, στις 25 του μήνα, γίνεται στον Παρνασσό μεγάλη εκδήλωση, ημερίδα θαρρώ, του συλλόγου Ελληνική Γλωσσική Κληρονομία (προσοχή: όχι κληρονομιά), με θέμα «Η διαχρονικότητα της ελληνικής γλώσσας». Αν ήμουν στην Αθήνα, θα πήγαινα (φορώντας μάσκα ή μπούρκα) για να δω αν θα συνεχίσουν να εκτοξεύουν λερναίους μύθους ή αν επιτέλους θα πουν σοβαρά πράγματα. Επειδή όμως είμαι εκτός Αθηνών, αν τυχόν και περάσετε από εκεί, ζητήστε από τον κ. Κουνάδη, που είναι ένας από τους ομιλητές, να σας δώσει το αντίτυπο του Γκίνες που λέει για τα 5 εκατομμύρια λέξεις.

Posted in Εφήμερα, Εφημεριδογραφικά, Κοτσανολόγιο, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , , | 48 Σχόλια »

Ποδαρικό στα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 13 Ιανουαρίου, 2010

Οι τακτικοί θαμώνες θα το ξέρουν, κάθε τόσο έχω τη συνήθεια να παρουσιάζω πιατέλες με «μεζεδάκια», δηλαδή μαργαριτάρια, κοτσάνες ή και άλλα αξιοπρόσεκτα που έχω ψαρέψει από τις εφημερίδες και τη μπλογκόσφαιρα τις τελευταίες μέρες. Λοιπόν, ας γευτούμε τα πρώτα μεζεδάκια του 2010, όλα λίγο-πολύ σχετικά με την επικαιρότητα.

Ξεκινάμε με το πιο φρέσκο μεζεδάκι, σημερινό απογευματινό, από τη στήλη του Στάθη στην Ελευθεροτυπία. Ωστόσο, δεν θα το θεωρήσω ούτε κοτσάνα ούτε μαργαριτάρι, απλώς θέμα με γλωσσικό ενδιαφέρον. Έχει κέφι σήμερα ο Στάθης και γράφει:

Μια ακόμη προσφορά τού (ένδοξου, ανάδελφου και παραγνωρισμένου) έθνους μας στην ανθρωπότητα -η οποία τελευταίως μας δανείζει με αβάσταχτα «γερμανικά επιτόκια» -εκατό μέρες «γερμανικό νούμερο» δεν αντέχεται! Και μάλιστα «χωρίς σάλιο» που λέει κι ο κυρ Λομβέρδος. (Εκ του Λομβαρδός, είδος γερμανού κι αυτό)…

Είπα, δεν θεωρώ ότι είναι λάθος. Μάλλον ξέρει ο Στάθης πως ο Λοβέρδος δεν λέγεται ΛοΜβέρδος, όπως τον προφέρουν πολλοί (να είναι άραγε από υπερδιόρθωση, κάπως σαν αναλογία με το ΟκτώΜβριος;), αλλά τον βόλευε για να δώσει γερμανικό χρώμα στο «χωρίς σάλιο» του Λοβέρδου (ο οποίος, βέβαια, είπε δεν υπάρχει σάλιο). Ωστόσο, για να μην υπάρχουν παρεξηγήσεις, και σε περίπτωση που δεν το ξέρατε, το επώνυμο «Λοβέρδος» δεν είναι γερμανικής αρχής, είναι ισπανικό. Μη με ρωτήσετε περισσότερα, δεν ξέρω, αλλά το βρήκα στην εργασία του Τριανταφυλλίδη «Τα οικογενειακά μας ονόματα» που, αν δεν κάνω λάθος, θεωρείται η πιο έγκυρη για το θέμα αυτό το φοβερά δύσκολο, εννοώ την ετυμολογία των επωνύμων, που κάποτε θα επανέλθω σ’ αυτό.

Όμως, στη στήλη του ο Στάθης κάνει κι ένα φοβερό λογικό, πραγματολογικό, κι ό,τι άλλο θέλετε άλμα (αν ήταν ολυμπιακό άθλημα η υπερβολή θα διεκδικούσε μετάλλιο) όταν παρομοιάζει τους τρεις ευζώνους που δεν έφυγαν από τη σκοπιά τους με τον Κωνσταντίνο Παλαιολόγο που αρνήθηκε να παραδώσει την Πόλη. Κι αυτό με φέρνει στο επόμενο θέμα μου.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Εφήμερα, Εφημεριδογραφικά, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , , , , | 71 Σχόλια »

Επί το έργο και άλλα μικρογλωσσικά

Posted by sarant στο 9 Οκτώβριος, 2009

* Διάβασα χτες, από καλή δημοσιογράφο (που έχει και ιστολόγιο), για τη νέα κυβέρνηση: Με μια πρώτη ματιά, το επικοινωνιακό στυλ της κυβέρνησης κινείται ανάμεσα σε αυτό του Ομπάμα και εκείνο του Θαπατέρο: ανάπτυξη ως αντίδοτο στην ύφεση, ενδιαφέρον για τον πολίτη και πολλές γυναίκες επί τω έργω.

Δεν θα κατηγορήσω όμως την δημοσιογράφο της Καθημερινής για την ελληνικούρα, διότι δεν είναι δική της πατέντα. Βλέπετε, τόσο μεγάλη γοητεία ασκεί η δοτική στους νεοκαθαρευουσιάνους, που δεν αρκούνται να νεκρανασταίνουν παλιές στερεότυπες φράσεις, αλλά κατασκευάζουν και νέες, όπως αυτήν εδώ. Διότι, αν δείτε τα λεξικά (τόσο τα σύγχρονα όσο και τα παλιότερα, π.χ. του Σταματάκου), μόνο τον τύπο «επί το έργο(ν)» καταγράφουν, ο οποίος άλλωστε είναι αρχαίος. Για παράδειγμα, ο Θουκυδίδης γράφει «ιέναι επί το έργον», ο Ξενοφώντας γράφει «επί το έργον τούτο έρχονται», αργότερα ο Ψελλός «επί το έργον χωρεί» κτλ. Όχι πως έχει σημασία ο αρχαίος τύπος για τη σημερινή γλώσσα, αλλά τον παραθέτω για να δείξω ότι το «επί τω έργω» είναι σκέτη ελληνικούρα, χωρίς καν το φύλλο συκής ότι το «επί το έργον» δεν υπάρχει  στα αρχαία. Υπάρχει.

epitoergonvb5Βέβαια, μπορεί κάποιοι να χρησιμοποιούν τη δοτική επειδή τους δίνει την ευκαιρία να κοτσάρουν και μερικές περισπωμένες και υπογεγραμμένες κι έτσι να αναβαπτιστούν στα νάματα, όπως η παράταξη μηχανικών της εικόνας αριστερά, που πήρε το βάρβαρο όνομα «επί τω έργω» και έβαλε και κάτι στραβοχυμένα καλικαντζαράκια πάνω στον τίτλο της (την εικόνα, που είναι σκαναρισμένη σελίδα του ενημ. δελτίου του ΤΕΕ, την είχε αναρτήσει η καλή φίλη Αλεξάνδρα Καρανικολού σε ένα φόρουμ που δεν υπάρχει πια). Αν είστε νοσταλγός του πολυτονικού και δεν μπορείτε να ζήσετε χωρίς αλεξαντριανά σκουληκάκια, διαλέξτε καλύτερα κάποιαν άλλη δοτική, ας πούμε «συν τω χρόνω» ή «δόξα τω Θεώ», όχι την ελληνικούρα του «επί το έργο». Αν δεν μπορείτε χωρίς νάματα, βάλτε ένα Νι στο τέλος: επί το έργον. Καλύτερα θα είναι παρά η δοτική, κι ας θυμίζει τίτλο μεζεδοπωλείου!

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ακλισιά, Εφήμερα, Εφημεριδογραφικά, Θηλυκό γένος | Με ετικέτα: , , , , , | 75 Σχόλια »

Ένας μικρός μαθητής 15 ετών και άλλα προεκλογικά

Posted by sarant στο 1 Οκτώβριος, 2009

Μερικά προεκλογικά μεζεδάκια, μάλλον τα τελευταία πριν από τις κάλπες -μπορεί όμως και όχι. Σε λίγες ώρες ταξιδεύω προς τα πάτρια, θα προγραμματίσω ένα ακόμα κείμενο για αύριο που θα το ανεβάσει ο αυτόματος πιλότος και μάλλον θα συνεχίσουμε να τα λέμε έως τις εκλογές.

* Θα παρακαλούσα τους αγαπητούς δημοσιογράφους που βλέποντας τα σημάδια έχουν επιδοθεί σε ένα άνευ προηγουμένου ξεσκόνισμα του Γ. Παπανδρέου να μην το παρακάνουν, διότι το πολύ ξεσκόνισμα είναι κωμικό, άσε που μπορεί να τον γρατζουνίσουν τον άνθρωπο. Πολύ γέλασα διαβάζοντας το εξής ωραίο του Ριχ. Σωμερίτη στο σημερινό Βήμα (αν και για να είμαι δίκαιος, ο Ριχάρδος δεν είναι από τους ξεσκονιστές της τελευταίας στιγμής). Ο λόγος είναι για τις ειρωνείες σχετικά με τα γλωσσικά λάθη του Γ.Παπανδρέου:

κάνει (ο «ανελλήνιστος») λάθη στα ελληνικά, έχει ρίζες «ξένες», δεν ζυμώθηκε παιδί με τη χώρα και τον λαό της. Δηλαδή, φταίει ο Γιώργος Παπανδρέου γιατί η χούντα ανάγκασε όλη την οικογένειά του να προσφύγει μαχόμενη στο εξωτερικό όταν αυτός ήταν ακόμα μικρός μαθητής,

Προσπερνάω το «προσφύγει»  για να έρθω στο «ήταν ακόμα μικρός μαθητής» (τα έντονα στοιχεία δικά μου). Αν δεν κάνω λάθος, ο ΓΑΠ γεννήθηκε το 1952, επομένως το 1967 ήταν 15χρονος. Δεν ξέρω τα δικά σας κριτήρια, αλλά εγώ έναν 15χρονο είμαι πιο κοντά στο να τον πω «κοτζάμ μαντράχαλο» παρά «μικρό μαθητή». Για ορισμένα πράγματα συμφωνώ ότι ο 15χρονος είναι μικρός, όχι όμως και για τις γλωσσικές γνώσεις. Και είμαι γενναιόδωρος, διότι η οικογένεια του Αντρέα Παπανδρέου έφυγε για το εξωτερικό πολλούς μήνες μετά την επιβολή της χούντας (τον Γενάρη του 1968), άρα πλησίαζε τα 16 ο μικρός μαθητής!

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εφήμερα, Εφημεριδογραφικά, Κοτσανολόγιο, Μουστάκια της Τζοκόντας | Με ετικέτα: , , , , | 30 Σχόλια »

Όταν πεθάνω βάλτε με σε κενοτάφιο -και άλλα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 23 Σεπτεμβρίου, 2009

* Το πρώτο από τα σημερινά μεζεδάκια, που δίνει και τον τίτλο, μου το έστειλε ένας φίλος που διαβάζει πολύ. Σ’ αυτόν χρωστάω και τον τίτλο. Ο φίλος το ψάρεψε στην Βιβλιοθήκη της Ε. την Παρασκευή 18/9, όπου γράφει, κάτω από ένα ποίημα: ποίημα του Μίκλος Ραντνότι (1909-1944), ούγγρου ποιητή, εβραϊκής καταγωγής, που εκτελέστηκε από τους φασίστες. Τα τελευταία του ποιήματα, με τον γενικό τίτλο Καρτ Ποστάλ, βρέθηκαν πάνω του όταν, μετά την απελευθέρωση, ανοίχτηκε το κενοτάφιο. Πράγματι, ο Ράντνοτι (έτσι προφέρεται, όχι Ραντνότι) στον πόλεμο συμμετείχε σε άοπλο Τάγμα Εργασίας (διότι ως εβραίος ήταν εθνικώς ύποπτος) σε κάτι ορυχεία στη Γιουγκοσλαβία. Με την υποχώρηση (η Ουγγαρία, θυμίζω, ήταν με τον Άξονα), πολλοί φαντάροι του Τάγματος πέθαναν από τις κακουχίες, κάτι που μάλλον ήταν και ο σκοπός των διοικητών τους. Όποιον έπεφτε κάτω εξαντλημένος, τον εκτελούσαν. Εκεί βρήκε τον θάνατο κι ο Ράντνοτι (διάβασα ότι ένας από τους φύλακες τον είχε στο μάτι επειδή τον έβλεπε να γράφει) και θάφτηκε σε ομαδικό τάφο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εφήμερα, Εφημεριδογραφικά, Μαργαριτάρια | Με ετικέτα: , , | 43 Σχόλια »

Μεζεδάκια πριν ανοίξουν τα σχολεία

Posted by sarant στο 8 Σεπτεμβρίου, 2009

Το καλοκαίρι τελείωσε απότομα, αφού οι εκλογές που προκηρύχτηκαν διέλυσαν απότομα την (καρακλισέ, το ξέρω) θερινή ραστώνη. Τελοσπάντων, εγώ είχα μαζέψει μερικά μεζεδάκια, που όμως τώρα κινδυνεύουν να μπαγιατέψουν, γι’ αυτό τα βγάζω όλα μαζί. Προσοχή, το τελευταίο δεν είναι απλό μεζεδάκι, είναι απορία. Αν ξέρετε, απαντήστε.

Προς Βήμα, ενταύθα: Αφού μας λέτε ότι ο Περό ήταν Γάλλος, δύσκολο είναι να σκεφτείτε ότι δεν μπορεί να λέγεται Τσαρλς, ακόμα κι αν γράφεται Charles; Σαρλ τον φώναζε η μαμά του. 

Προς Ελευθεροτυπία, επίσης ενταύθα: Ο ουγγαρέζος πιτσιρικάς ο Νέμεθ που τον πήρε δανεικό η ΑΕΚ από τη Λίβερπουλ δεν μπορεί να θεωρήθηκε wonderkiND, όπως γράφετε. Ή είναι wonderkid στα αγγλικά, ή wunderkind στα γερμανικά. Η μύτη θα σας έπεφτε να λέγατε ότι θεωρήθηκε παιδί-θαύμα;

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εφήμερα, Εφημεριδογραφικά, Κοτσανολόγιο | Με ετικέτα: , | 66 Σχόλια »

Πνοή χαλάστρα διορθωσιγενής και ενασμενιζόμενη

Posted by sarant στο 2 Σεπτεμβρίου, 2009

Ο τίτλος του άρθρου άλλαξε πολλές φορές. Καταρχάς (ή καταρχήν) είχα σκοπό να ασχοληθώ με «μεζεδάκια», δηλαδή μαργαριτάρια γλωσσικά ή μεταφραστικά από τις εφημερίδες. Όμως είχα και μια απορία, που ελπίζω να τη λύσει η συλλογική σοφία των επισκεπτών του ιστολογίου. Κι επειδή αν έβαζα την απορία στο τέλος θα την έτρωγε το σκοτάδι, αποφάσια να τη βάλω στην αρχή και μετά να γράψω τα μεζεδάκια. Όμως, το πρώτο μεζεδάκι έπιασε αρκετό χώρο, οπότε αποφάσισα να το σταματήσω εκεί, διότι δεν προλαβαίνω να γράψω τα υπόλοιπα. Αλλά για να μην διαμαρτυρηθείτε για τη συντομία, πρόσθεσα κι ένα υστερόγραφο.

Η απορία είναι, από ποιο ποίημα του Παλαμά προέρχεται το τετράστιχο

Πέρασε μια πλατιά πνοή
πνοή χαλάστρα
κι έσβησε όλα τα τραγούδια
κι όλα τ΄ άστρα

Αν γκουγκλίσετε, θα βρείτε μόνο ότι οι λέξεις «πνοή χαλάστρα» υπάρχουν σε τραγούδι χιπχόπ των Άκτιβ Μέμπερ, ενώ θα βρείτε και το τετράστιχο, που είναι προμετωπίδα σε διήγημα του Θ. Λασκαρίδη, δημοσιευμένο σε περιοδικό του 1921. Για τον Λασκαρίδη θα τα ξαναπούμε, αν και διστάζω να σας συστήσω να διαβάσετε το διήγημα που έχω ανεβάσει, όχι μόνο επειδή τα αντιπολεμικά του είναι πολύ ανώτερα, αλλά και επειδή η δημοσίευση στο περιοδικό έχει φριχτά τυπογραφικά λάθη που αλλάζουν το νόημα και που πολύ κακώς δεν έχω διορθώσει στο δημοσιευμένο κείμενο.

Λοιπόν, όποιος μπορεί να βρει για ποιο ποίημα του Παλαμά πρόκειται, θα αξίζει πολλά συγχαρητήρια. Τέλος της (εισαγωγικής!) παρένθεσης, πάμε στο μεζεδάκι που μετατράπηκε σε κυρίως και μοναδικό πιάτο.

Το μαργαριτάρι αυτό θα μπορούσα (αν ανήκα στην ΕΛΕΤΟ) να το ονομάσω διορθωσιγενές, οπότε θα θαυμάζατε την απαράμιλλη πλαστικότητα της ελληνικής γλώσσας. Πρόκειται για λάθος που γεννήθηκε (υποθέτω) κατά τη διόρθωση του κειμένου, σαν κάτι αρρώστους που παθαίνουν ιατρογενείς λοιμώξεις. Διαβάζω στην Ελευθεροτυπία της 18 Αυγούστου μεταφρασμένο άρθρο για τα πυρηνικά στη Β. Κορέα (http://www.enet.gr/?i=issue.el.home&date=18/08/2009&id=73746, για κάποιο λόγο δεν μπορώ να βάλω λινκ κανονικά), όπου γίνεται λόγος για «διαπραγματεύσεις Εξι Ημερών».

Όμως, Έξι Ημερών ήταν ο πόλεμος στη Μέση Ανατολη. Διαπραγματεύσεις Έξι Ημερών δεν υπάρχουν, ούτε στην Κορέα ούτε αλλού. Στην Κορέα γίνονται Εξαμερείς Συνομιλίες, αγγλιστί Six-Party talks (συμμετέχουν οι δυο Κορέες,  ΗΠΑ, Ρωσία, Κίνα, Ιαπωνία).

Τι συνέβη; Προφανώς ο συντάκτης μετέφρασε άκομψα «διαπραγματεύσεις έξι μερών». Μετά, αυτό το «έξι μερών» το είδε ο διορθωτής, που νόμισε ότι το «μερών» αναφέρεται στις μέρες και όχι στα μέρη, φρικίασε φρίκη μεγάλη και ευπρέπισε το μαλλιαρό «μερών» σε «ημερών». Μόνο που η μέρα ήταν μέρος, κι έτσι προέκυψε το μαργαριτάρι, διορθωσιγενές.

Και πριν κλείσω, υστερογραφικώς, μια φράση που διάβασα την τελευταία μέρα του Αυγούστου και μου έκανε εντύπωση:

Δεν φταίει η Αριστερά για τον σκολιό δρόμο της ανθρωπότητας, φταίει εντούτοις για τον εναγκαλισμό της με τα μαγνάδια της εξουσίας και την ενασμένισή της απέναντι στα φιλελεύθερα φληναφήματα.

Δεδομένου ότι μαγνάδι είναι το πέπλο, η μπόλια, το κάλυμμα της κεφαλής, το λεπτό και αραχνοΰφαντο πανί (λένε τα λεξικά), και δεδομένου ότι «ενασμένιση» δεν θα βρείτε στα λεξικά που να χτυπιέστε κάτω, τι θέλει να πει ο ποιητής;

Δεν φταίει η Αριστερά για τον σκολιό δρόμο της ανθρωπότητας, φταίει εντούτοις για τον εναγκαλισμό της με τα μαγνάδια της εξουσίας και την ενασμένισή της απέναντι στα φιλελεύθερα φληναφήματα.

Posted in Απορίες, Εφήμερα, Εφημεριδογραφικά, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά | Με ετικέτα: , , , | 42 Σχόλια »

Αυγουστιάτικα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 12 Αύγουστος, 2009

Καιρό έχω να σερβίρω μεζεδάκια, δηλαδή σύντομα σχόλια γλωσσικού και μεταφραστικού συνήθως περιεχομένου, αφενός επειδή έλειπα κι εγώ και αφετέρου επειδή η πελατεία έχει αραιώσει, όπως είναι παρατηρημένο πως συμβαίνει τον Αύγουστο και ειδικά τη βδομάδα πριν από τον Δεκαπενταύγουστο, που η περιήγηση στο Διαδίκτυο πιάνει πάτο. Επειδή όμως αργότερα θα λείψω πάλι, σερβίρω τώρα τούτα εδώ τα μεζεδάκια, όλα φρέσκα, των τελευταίων ημερών, για να μη μπαγιατέψουν -και για να μην αφήσω παραπονεμένους όσους έχουν επιστρέψει ή δεν έχουν ακόμα φύγει από τη μπλογκόσφαιρα.

Πρώτο πιάτο, μια ακόμα περίπτωση λαθεμένης χρήσης της έκφρασης εξ απαλών ονύχων, από τον Θανάση Λεκάτη του Ριζοσπάστη, ο οποίος έγραψε στις 8/8 ότι το ΠΑΣΟΚ έκανε κριτική «εξ απαλών ονύχων» στην κυβέρνηση. Στη νεκροζώντανη αυτή έκφραση έχω αφιερώσει πρόσφατο σημείωμα, όπου λέω ότι είναι «ακίνδυνη», εννοώντας ότι συνήθως η λαθεμένη χρήση δεν εμποδίζει την κατανόηση. Ο αναγνώστης μάλλον καταλαβαίνει ότι το ΠΑΣΟΚ έκανε επιδερμική κριτική στην κυβέρνηση και όχι βέβαια «παιδιόθεν κριτική». Ωστόσο, παλιότερα αυτά τα πρόσεχαν στον Ριζοσπάστη. Γιατί άραγε μια λαϊκή εφημερίδα να χρησιμοποιεί (και μάλιστα λάθος!) εκφράσεις βαλσαμωμένες; Δεν θα μπορούσε τάχα να γράψει ότι έκανε κριτική επιδερμική, ξώφαλτση, ανώδυνη, «με το γάντι»;

Από την ίδια εφημερίδα, λίγες μέρες νωρίτερα, το επόμενο μεζεδάκι, ένα πρωτότυπο δείγμα μανιακής σχιζολεξίας. Μιλώντας για τις πολύνεκρες ταραχές στην Ινδία, ο τίτλος του άρθρου τις χαρακτηρίζει «Έγκλημα εκ προ μελέτης«. Ναι, δύο λέξεις: προ μελέτη! Εγώ πάντως το βρίσκω α παρά δεκτο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εφήμερα, Εφημεριδογραφικά, Κοτσανολόγιο | Με ετικέτα: , , , , | 31 Σχόλια »

Εσείς, πόσες εκατοντάδες τσιμπημάτων χρειάζεστε;

Posted by sarant στο 21 Ιουλίου, 2009

Δυο καλοκαιρινά μεζεδάκια από την έντυπη και ηλεκτρονική δημοσιογραφία:

Το πρώτο από τη σημερινή (21-7) Ελευθεροτυπία και από άρθρο για σφήκες και μέλισσες και τα τσιμπήματά τους: Ευτυχώς στην πλειονότητα των περιπτώσεων τα τσιμπήματα αυτού του είδους δεν είναι επικίνδυνα και οι περισσότεροι από τους ενηλίκους χρειάζονται αρκετές εκατοντάδες τσιμπημάτων τον ίδιο χρόνο για να κινδυνεύσουν.

Όλο το άρθρο είναι περιβόλι, με εντυπωσιακές καθαρευουσιανιές (το δηλητήριο που ενίεται!) και δυσκοίλιο γράψιμο, αλλά ξεχώρισα το παραπάνω απόσπασμα, αφενός για τη σύνταξη τ0υ αριθμητικού με γενική που συνοδεύεται από ένα καθαρά λαϊκό ουσιαστικό, κάτι σαν φράκο με σαγιονάρες, και αφετέρου για το «χρειάζομαι», που είναι όχι μόνο λάθος, αλλά και κωμικό. Αν τουλάχιστον το έβαζε απρόσωπο (χρειάζονται εκατοντάδες τσιμπήματα για να κινδυνέψει ένας ενήλικος) θα ήταν πιο στρωτό.

Το δεύτερο μεζεδάκι, από τη zougla.gr, είναι παρμένο από μια είδηση που σε άλλα ιστολόγια θα έδινε τροφή για συζήτηση επί της ουσίας. Κι εδώ μπορεί να συζητηθεί η απόφαση των αγγλικών αρχών,  αλλά εγώ στάθηκα στη διατύπωση. Ο λόγος για έναν 22χρονο αλκοολικό, του οποίου η αίτηση για μεταμόσχευση ήπατος απορρίφθηκε επειδή κρίθηκε ότι είναι αθεράπευτα εθισμένος:

*Με το σκεπτικό ότι ο 22χρονος ήταν βαθύτατα εθισμένος, για να σταματήσει να πίνει έπειτα από τη μεταμόσχευση, η οποία ήταν απαραίτητη για να διατηρηθεί στη ζωή, το αίτημά του για εξεύρεση μοσχεύματος απερρίφθη.

Εδώ έχουμε το γνωστό αγγλικό σχήμα too X to Y (ή γαλλικό: trop X pour Y), το οποίο έχει βέβαια περάσει και στα ελληνικά (π.χ. πολύ σκληρός για να πεθάνει), αλλά εξακολουθεί να δημιουργεί προβλήματα κατανόησης όταν το χρησιμοποιούμε άγαρμπα όπως παραπάνω. Εδώ πρέπει, θαρρώ, να αλλάξουμε σύνταξη: με το σκεπτικό ότι ήταν τόσο πολύ εθισμένος, που δεν θα σταματούσε να πίνει έπειτα από τη μεταμόσχευση, το αίτημά του απορρίφθηκε.

Εσείς βρίσκετε αποδεκτά τα δύο αποσπάσματα που με ενόχλησαν;

Posted in Εφήμερα, Εφημεριδογραφικά, Κοτσανολόγιο, Μεταφραστικά | 43 Σχόλια »

Ποιος μαζεύει τα σκόρπια φτερά;

Posted by sarant στο 30 Ιουνίου, 2009

Ζέστη κάνει, για βαρυσήμαντο άρθρο δεν είμαστε, ετοιμάζομαι και για διακοπές από βδομάδα, οπότε ας σερβίρω σήμερα κάτι ελαφρό, από τη σημερινή (30/6) Ελευθεροτυπία, και συγκεκριμένα από τη στήλη του Χρήστου Μιχαηλίδη.

Ο οποίος γράφει ότι ο Γιόσκα Φίσερ προσλήφθηκε ως σύμβουλος στο έργο του αγωγού Ναμπούκο. «Η ικανότητά του να μαζεύει σκόρπια διπλωματικά φτερά θα φανεί πολύ χρήσιμη σ’ αυτή την περίπτωση», διαβάζουμε. Πώς είπατε; Τι σημαίνει αυτό; Πώς θα μαζεύει φτερά, και δη σκόρπια και διπλωματικά, ο Φίσερ; Τι περίεργη έκφραση είναι αυτή; Μήπως είναι κανας βαθύς γερμανικός ιδιωματισμός, αφού το υλικό το αντλεί ο Χ.Μ. από την ιστοσελίδα του Σπίγκελ;

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εφήμερα, Εφημεριδογραφικά, Μεταφραστικά | Με ετικέτα: , , | 23 Σχόλια »

Μεζεδάκια, πέμπτος γύρος

Posted by sarant στο 28 Ιουνίου, 2009

Αν δεν με γελάει η μνήμη μου, τούτος εδώ είναι ο πέμπτος γύρος με μεζεδάκια, δηλαδή σύντομα σχόλια για γλωσσικά (με την ευρύτατη σημασία) και άλλα ενδιαφέροντα θέματα. Χωρίς προκαταρκτικά, προχωράω στα πιάτα.

* Ξεκινάω με μια ομολογία βιασύνης. Βιάστηκα φαίνεται να γράψω σε προηγούμενο σημείωμα ότι ο ακλισιάρικος τύπος «της Σέχτα» είναι αποκλειστικότητα του Διαδικτύου και ότι στον (πιο προσεγμένο) γραπτό Τύπο γράφουν πάντα «της Σέχτας». Πριν λαλήσει το κοκοράκι, ο φίλος HeadCharge μου υπέδειξε τίτλο της Καθημερινής: «Από την ακραία πτέρυγα του ΕΛΑ τα μέλη της Σέχτα». Άλλος φίλος μού έστειλε με ηλεμήνυμα άρθρο της Απογευματινής για το μακρύ χέρι της Σέχτα.

* Προς Βήμα, ενταύθα: Παρακαλώ ενημερώστε τον συντάκτη σας που γράφει στην ηλεκτρονική σας έκδοση (πιθανώς δε και στην έντυπη) ότι θα υποβληθεί σε επιπλέον εξετάσεις η σορός του Μάικλ Τζάκσον μετά την αυτοψία, ότι αυτοψία κάνει η πολεοδομία, ο πραγματογνώμονας, το δικαστήριο. Ο ιατροδικαστής κάνει νεκροψία και μόνο. Οι Άγγλοι λένε autopsy τη νεκροψία, συμφωνώ (είναι μπαμπέσικες αυτές οι ψευδόφιλες λέξεις) αλλά εμείς, ακόμα, τη λέμε «νεκροψία». Αν δεν με πιστεύετε, ανοίξτε λεξικό.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εφήμερα, Εφημεριδογραφικά, Κοτσανολόγιο, Μεταφραστικά | Με ετικέτα: , , | 143 Σχόλια »