Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘Ζωγραφική’ Category

Τα μονόχρωμα αριστουργήματα του Αλφόνς Αλέ

Posted by sarant στο 25 Οκτώβριος, 2018

 

Την Πρωταπριλιά του 1897, ο Γάλλος ευθυμογράφος Αλφόνς Αλέ (Alphonse Allais, 1854-1905) δημοσίευσε ένα «Πρωταπριλιάτικο λεύκωμα» (Album Primo – Avrilesque) με εφτά μονόχρωμες γκραβούρες, μία ολοκόκκινη, μία με σκέτο μαύρο, μία γκρίζα, μία κίτρινη κτλ., τις οποίες «εξηγούσε» με ευφυέστατες λεζάντες. Ένας φίλος τις προάλλες με ρώτησε για μία από τις λεζάντες αυτές και μου έδωσε την ιδέα για το σημερινό άρθρο, στο οποίο θα παρουσιάσουμε τους… πίνακες του Αλέ και θα εξηγήσουμε τα λογοπαίγνια.

Να πω ότι ο Αλέ έχει δώσει αμέτρητες ξεκαρδιστικές ατάκες, λογοπαίγνια και ευφυολογήματα. Ένα λεξικό του γαλλικού πνευματώδους λόγου, που έχω υπόψη μου, αφιερώνει κεφάλαιο ολόκληρο στις δημιουργίες του. Κάποιοι ίσως παραξενευτούν που τον γράφω Αλέ και όχι π.χ. Αλλαί, αλλά η αντιστρεψιμότητα έτσι κι αλλιώς είναι μια φενάκη. Όμως να μη σταθούμε σ’ αυτό.

Και ξεκινάμε από το μαύρο, ίσως τον γνωστότερο πίνακα της σειράς, που η λεζάντα του έχει γίνει παροιμιώδης.

Combat de Nègres dans une cave, pendant la nuit, είναι ο γαλλικός τίτλος, δηλαδή «Πάλη νέγρων μέσα σε υπόγειο τη νύχτα». Λέω ότι είναι παροιμιώδης ο τίτλος επειδή τον έχω δει να παρουσιάζεται και ως ανέκδοτο, συχνά με τούνελ αντί για υπόγειο. Μάλιστα, στην ελληνική του εκδοχή προστίθεται στο τέλος «… στη Σκωτία», κάνοντας ένα λογοπαίγνιο παραπάνω με το σκοτάδι. Ο πατέρας μου θυμάμαι, όταν ήθελε να πει ότι είναι σκοτάδι πίσσα (ή ότι κάτι είναι εντελώς ακατανόητο) έλεγε «Πάλη νέγρων…» και καταλαβαίναμε -ήταν την εποχή που δεν είχε γίνει προσβλητικός ο όρος, τότε που ο Λοΐζος κυκλοφορούσε τα Νέγρικα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Ζωγραφική, Λογοπαίγνια, Χρώματα, Χιουμοριστικά | Με ετικέτα: , | 249 Σχόλια »

Η αρχή της αρχής του κόσμου (ακατάλληλο δι’ ανηλίκους)

Posted by sarant στο 8 Φεβρουαρίου, 2018

Τσικνοπέμπτη σήμερα, μέρα που προσφέρεται για κραιπάλη, όχι μόνο γαστριμαργική. Και καθώς έχουμε Απόκριες (που μάλιστα φέτος ξεκίνησαν νωρίτερα) που ειναι γιορτή που χαλαρώνει τις αναστολές, το συνήθως σεμνό ιστολόγιό μας σήμερα αποφάσισε να ασχοληθεί με ένα θέμα ακατάλληλο για ανηλίκους.

Ο πίνακας του Γουστάβου Κουρμπέ Η αρχή του κόσμου (L’origine du monde) προκάλεσε σκάνδαλο όταν παρουσιάστηκε, στα μέσα του 19ου αιώνα, και ακόμα προκαλεί.

Για να μη με μπανάρει το Φέισμπουκ, δεν βάζω σκέτον και έγχρωμο τον πίνακα, που πάντως μπορείτε να τον δείτε εδώ, αλλά αυτή την ωραία ασπρόμαυρη φωτογραφία με τον κυριούλη που παρατηρεί από κοντά.

Ωστόσο, εμείς εδώ δεν κάνουμε τεχνοκριτική αλλά λεξιλογούμε. Δεν θα ασχοληθούμε με τον τολμηρό πίνακα αλλά με τη λέξη που περιγράφει το εικονιζόμενο μέρος της γυναικείας ανατομίας, παναπεί με τη λέξη, με το συμπάθειο, μουνί.

Και ειδικότερα, δεν θ’ ασχοληθούμε με τα φρασεολογικά, τα παροιμιακά και τα άλλα λεξιλογικά αυτής της λέξης, αλλά μόνο με μια πτυχή της, με την ετυμολογία της. Είναι τόσο μπερδεμένη που έχει υλικό αρκετό για ένα άρθρο -τα υπόλοιπα, που κι αυτά είναι πάρα πολύ ενδιαφέροντα, τα αφήνουμε για άλλη φορά.

Οπότε, αν το μουνί είναι, κατά Κουρμπέ, η αρχή του κόσμου, εμείς εδώ θα εξετάσουμε την αρχή της αρχής του κόσμου.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αθυροστομίες, Δυσετυμολόγητα, Ετυμολογικά, Ζωγραφική, Ιστορίες λέξεων | Με ετικέτα: , , , , , , | 278 Σχόλια »

Μηνολόγιον Μαΐου, φέτος ετεροχρονισμένο

Posted by sarant στο 2 Μαΐου, 2016

Το Μηνολόγιο, που το δημοσιεύω εδώ στις αρχές κάθε μήνα (συνήθως, αλλά όχι φέτος, την πρώτη του μηνός), ήταν ιδέα του πατέρα μου, του αξέχαστου Δημήτρη Σαραντάκου, ο οποίος αρχικά το δημοσίευε στο περιοδικό Φιστίκι, που έβγαζε επί πολλά χρόνια στην Αίγινα. Στο εδώ ιστολόγιο, το Μηνολόγιο άρχισε να δημοσιεύεται τον Οκτώβρη του 2010 και βέβαια μέσα σε 12 μήνες έκλεισε τον κύκλο. Τότε, αποφάσισα να εξακολουθήσω να το δημοσιεύω στις αρχές κάθε μήνα, επειδή έχει γίνει το σταθερό σημείο αναφοράς για τα γεγονότα του μήνα, που ενημερώνεται συνεχώς με δικά σας σχόλια μέσα στη διάρκεια του μήνα, σχόλια που συνήθως αφορούν επισήμανση ημερομηνιών, αν και κυρίως αγγελτήρια θανάτων.

Οπότε, συνεχίζω τις δημοσιεύσεις όσο θα υπάρχει ενδιαφέρον, προσθέτοντας πάντοτε δικές σας προτάσεις από πέρυσι. Πάντως, σε κάποιες περιπτώσεις η επέτειος έχει εσκεμμένα μετατεθεί κατά μία ημέρα.

Φέτος, επειδή η χτεσινή 1η του μηνός ήταν Κυριακή του Πάσχα, το Μηνολόγιο αυτονόητα μετατέθηκε για σήμερα, 2 του μηνός. Σήμερα έχει μεταφερθεί, όπως συχνά συμβαίνει, και η ονομαστική εορτή του συχνότερου αντρικού ελληνικού ονόματος -γιορτάζουν σήμερα οι Γιώργηδες, οπότε το ιστολόγιο τούς εύχεται Χρόνια πολλά, με ένα προπέρσινο άρθρο.

Περνάμε λοιπόν στο Μηνολόγιο.

Κυ 1

Τα Ανθεστήρια – Ημέρα των ανθέων και των εργατών. Γενέσιον Ιωάννη Ρίτσου του βάρδου της ρωμιοσύνης και Τελευτή Αλεξάνδρου Παναγούλη του τυραννοκτόνου. Και των 200 της Καισαριανής.

Δε 2

† Λεονάρδου ντα Βίντσι

Τρ 3

Τελευτή Αθανασίου Βέγγου, του καλού ανθρώπου. Και Παγκόσμια Ημέρα της Ελευθεροτυπίας

Τε 4

Αρίονος του κιθαρωδού

Πε 5

Γενέσιον Καρόλου Μαρξ

Πα 6

Ας είμαστε ρεαλιστές, ας επιδιώξουμε το αδύνατο: γαλλικός Μάης του 1968

Σα 7

Των εν Αιγίνη εκτελεσθέντων

Κυ 8

† Γουσταύου Φλωμπέρ

Δε 9

Αναστασίου Τούση και λοιπών εν Θεσσαλονίκη πεσόντων διαδηλωτών

Τρ 10

Καραολή και Δημητρίου απαγχονισμός

Τε 11

Γέννησις Λασκαρίνας Πινότση ή Μπουμπουλίνας

Πε 12

Της νίκης των επαναστατών εις Βαλτέτσιον Αρκαδίας

Πα 13

Κωνσταντίνου Θεοτόκη του ρεαλιστού πεζογράφου

Σα 14

Αισχύλου, τραγικού και σαλαμινομάχου

Κυ 15

Γενέσιον Πέτρου Κιουρί

Δε 16

† Καρόλου Περό και των δημιουργημάτων του: Σταχτοπούτας, Κοκκινοσκουφίτσας, Ωραίας Κοιμωμένης

Τρ 17

Παγκόσμια Ημέρα Τηλεπικοινωνιών

Τε 18

† Γουσταύου Μάλερ

Πε 19

† Χο Τσι Μινχ του απελευθερωτού

Πα 20

† Γρηγορίου Δικαίου Παπαφλέσσα τελευτή -και έναρξη της Μάχης της Κρήτης

Σα 21

Τα Αναστενάρια

Κυ 22

† Βίκτωρος Ουγκώ, του δημιουργού των «Αθλίων»

Δε 23

† Ερρίκου Ίψεν και Γεωργίου του Μετοίκου

Τρ 24

† Νικολάου Κοπερνίκου

Τε 25

Αιμιλιανού Ζαπάτα και Άρεως Βελουχιώτου εκκίνησις

Πε 26

Γενέσιον Αλεξάνδρου Πούσκιν και τελευτή Μιχαήλ Παπαγιαννάκη

Πα 27

Γρηγορίου Λαμπράκη τελευτή’ και Ροβέρτου Κωχ

Σα 28

Πρώτη πρόβλεψις ηλιακής εκλείψεως υπό Θαλού του Μιλησίου

Κυ 29

Εάλω η Πόλις – Η Ρωμανία πάρθεν (αποφράς ημέρα)

Δε 30

† Θανή Βολταίρου του διαφωτιστού

Τρ 31

Αποκαθήλωσις της ναζιστικής σημαίας υπό Εμμανουήλ Γλέζου και Αποστόλου Σάντα

Ο Μάιος ή Μάης ετυμολογείται, όπως και όλοι οι μήνες του ημερολογίου μας, από τα λατινικά, και συγκεκριμένα από το λατινικό Maius (mensis), δηλ. μήνας της Μαίας, μιας ρωμαϊκής θεότητας. Λαϊκή ονομασία ευρέως γνωστή δεν έχει, αν και βρίσκω το “Κερασάρης” σε κάποιες πηγές, επειδή τότε ωριμάζουν τα κεράσια (με το παλιό ημερολόγιο σκεφτείτε ότι ο Μάιος πιάνει και αρχές Ιουνίου).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δημήτρης Σαραντάκος, Επετειακά, Ζωγραφική, Μηνολόγιο, Παροιμίες | Με ετικέτα: , , , , , , | 93 Σχόλια »

Δυο φωτογραφίες από μια εκδρομή

Posted by sarant στο 3 Αύγουστος, 2015

Στις εκδρομές βγάζει κανείς πολλές φωτογραφίες, και τώρα με τις ψηφιακές μηχανές, που έχει χαθεί το φιλότιμο, βγάζουμε πολύ περισσότερες. Το Σαββατοκύριακο είχα πάει κι εγώ μια μικρή εκδρομή, οπότε του έδωσα και κατάλαβε -αλλά δεν θα σας κατακλύσω με τα φωτογραφικά μου τρόπαια, αφενός επειδή δεν ξέρω να βγάζω καλές φωτογραφίες και το ξέρω ότι δεν ξέρω, και αφετέρου επειδή δεν συνηθίζω να εκθέτω στο ιστολόγιο προσωπικές στιγμές.

Δυο μόνο φωτογραφίες θα παρουσιάσω σήμερα, δυο φωτογραφίες που έχουν, ας πούμε, ελληνικό ενδιαφέρον. Από τη μια, επειδή μόλις γύρισα και δεν έχω ετοιμάσει κάτι άλλο, από την άλλη διότι την πρώτη από τις δυο φωτογραφίες την έχω ήδη ανεβάσει στο Φέισμπουκ και μπορεί να παραπονεθούν (και με το δίκιο τους) όσοι από τους εδώ επισκέπτες δεν ασχολούνται με εκείνο το μέσο.

cgt2Τη φωτογραφία αριστερά, την ανέβασα στο Facebook με το εξής σχόλιο: Μια ελληνική σημαία κυματίζει στα γραφεία της αριστερής συνδικαλιστικής παράταξης CGT (πρόσκειται στο ΚΚ αλλά έχει πολύ μεγαλύτερη επιρροή) στο Σεν Κεντέν (Saint Quentin), μια μικρομεσαία πόλη της βόρειας Γαλλίας, ως ένδειξη αλληλεγγύης προς την Ελλάδα.

[Τυπικά, η CGT είναι εργατική συνομοσπονδία, σαν τη ΓΣΕΕ, άλλωστε ο τίτλος της είναι Confederation General du Travail. Είναι η αρχαιότερη (από το 1895) και παρά την προσφατη μείωση της επιρροής της η μαζικότερη από τις πέντε γαλλικές εργατικές συνομοσπονδίες, που όμως σε πολλά μοιάζουν με τις δικές μας εργατικές παρατάξεις, αφού στη Γαλλία οι εκλογές σε έναν χώρο εργασίας, του ιδιωτικού ή του δημόσιου τομέα, γίνονται μεταξύ «συνομοσπονδιών» και όχι μεταξύ παρατάξεων. Η CGT από το 1920 ως το 1995 περίπου είχε στενότατους δεσμούς με το Κ.Κ. Γαλλίας, τώρα έχει αυτονομηθεί αρκετά από αυτό.]

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γαλλία, Ζωγραφική, Μυτιλήνη, Ταξιδιωτικά, Φωτογραφίες | Με ετικέτα: , , , , , , , | 73 Σχόλια »

Στρώνουν οι μάγισσες κι οι στρίγγλες το σοφρά τους

Posted by sarant στο 30 Μαρτίου, 2009

Πριν από λίγες μέρες συζητήσαμε, με αφορμή ένα μεταφραστικό λάθος σε κείμενο της Ρόζας Λούξεμπουργκ, για το Hexensabbat, τις οργιαστικές συνάξεις που υποτίθεται πως έκαναν οι μάγισσες τα σαββατόβραδα.

Ο φίλτατος Mindkaiser είχε πει ότι υπάρχουν πίνακες του Γκόγια εμπνευσμένοι από αυτό το θέμα -και μου τους έστειλε με ηλεμήνυμα, μαζί μ’ ένα διαμαντάκι της Μελισσάνθης που έχει τίτλο Συμπόσιο κι έχει το ίδιο θέμα. Τα παρουσιάζω με μεγάλη μου χαρά:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ζωγραφική, Ποίηση | Με ετικέτα: , | 6 Σχόλια »