Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘Ιταλία’ Category

Χαράλαμπος Κανόνης (Δημ. Σαραντάκος) 2 – Οι σπουδές στην Ιταλία

Posted by sarant στο 30 Απρίλιος, 2019

Πριν από 15 μέρες άρχισα να δημοσιεύω, σε συνέχειες, το βιβλίο του πατέρα μου «Χαράλαμπος Κανόνης. Η ζωή και ο θάνατος ενός Ανθρώπου», το πρώτο μη επιστημονικό βιβλίο του.

Ο Κανόνης ήταν Μυτιληνιός, γεωπόνος, υπάλληλος της ΑΤΕ, συνάδελφος και επιστήθιος φίλος του παππού μου, στέλεχος του ΕΑΜ και του ΚΚΕ. Βρήκε μαρτυρικό θάνατο τον Μάρτιο του 1948 στη Χίο, στον εμφύλιο.

Κανονικά οι δημοσιεύσεις γίνονται κάθε δεύτερη Τρίτη. Στη σημερινή δεύτερη συνέχεια παρουσιάζω το δεύτερο κεφάλαιο.

Δύο

Οι σπουδές στην Ιταλία

Σε πόλεις αιγυπτιακές πολλές να πας
να μάθεις και να μάθεις απ’ τους σπουδασμένους
Κωνσταντίνος Καβάφης

Τη θέση του άτυπου αρχηγού της παρέας ο Χαράλαμπος ο Κανόνης την κέρδισε με την αξία του. Ήταν ένα ήσυχο αλλά γεμάτο ζωντάνια και καλή διάθεση παιδί, με πηγαίο αλλά καθόλου επιδεικτικό χιούμορ. Εξωτερίκευε πάντα τις σκέψεις του χωρίς περιστροφές κι υπονοούμενα. Είχε το μεγάλο ταλέντο να λέει την αλήθεια χωρίς να δημιουργεί αντιπάθειες. Σα μαθητής δεν ήταν από τους λεγόμενους «σπασίλες», απ’ αυτούς δηλαδή που επιδεικτικά επιδιώκουν να πρωτεύσουν, αλλά ό,τι μάθαινε το μάθαινε μεθοδικά και σε βάθος. Από τα μαθητικά του χρόνια εμφάνισε τη συστηματικότητα και την αναλυτική σκέψη, που έγιναν αργότερα το κυριότερο γνώρισμα της προσωπικότητάς του.

Οι συμμαθητές κι οι φίλοι του πολύ συχνά καταφεύγαν στα φώτα του όταν δεν καταλάβαιναν κάτι, ιδίως θέματα από τη φυσική, τη χημεία και τα μαθηματικά. Ο Κανόνης πρόθυμος πάντα, τους εξηγούσε με σχολαστικότητα το πρόβλημα. Έχοντας το σαράκι της μεθοδικής ανάλυσης μέσα του, πολλές φορές γινόταν κουραστικός, γιατί κάθε ζήτημα που εξηγούσε τόπιανε από την αρχή. Για να εξηγήσει φερ’ ειπείν το μηχανισμό των χημικών δεσμών άρχιζε να τους εξηγεί τη δομή του ατόμου, πράγμα που προκαλούσε τις διαμαρτυρίες των πιο ανυπόμονων.

Η μεθοδικότητα και η επιμονή στη μελέτη, που χαρακτήριζαν τον Κανόνη, αξιοποιήθηκαν όταν πήρε το απολυτήριο του γυμνασίου το 1928. Με την αποφοίτηση από το γυμνάσιο η παρέα για λίγα χρόνια αποσυντέθηκε, αλλά η επικοινωνία των μελών της συνεχίστηκε με την πυκνή ανταλλαγή πολυσέλιδων επιστολών. Ορισμένοι από τους φίλους πήγαν στην Αθήνα για σπουδές. Ο Ηλίας ο Χιωτέλλης άρχισε να σπουδάζει φαρμακοποιός, ο Άγγελος ο Λάμπρου χημικός, ο Γιάννης ο Βαλετόπουλος μπήκε στην Ανωτάτη Εμπορική και ο Μίλτης ο Παρασκευαΐδης στη Φιλοσοφική του Πανεπιστημίου, ενώ παράλληλα ασχολήθηκε με τη δημοσιογραφία δημοσιεύοντας σκίτσα και γελοιογραφίες σε διάφορα έντυπα. Στην Αθήνα επίσης πήγε κι ο Στρατής ο Πρίμπας, που από την αρχή ασχολήθηκε με τη δημοσιογραφία.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Βιογραφίες, Δημήτρης Σαραντάκος, Ιταλία, Μυτιλήνη, Πρόσφατη ιστορία | Με ετικέτα: , , , | 63 Σχόλια »

Τα πρώτα μεζεδάκια του 2019

Posted by sarant στο 5 Ιανουαρίου, 2019

Ο τίτλος του πρώτου σαββατιάτικου πολυσυλλεκτικού άρθρου της χρονιάς είναι εύκολο να βρεθεί. Επαναλαμβάνω, αλλάζοντας τον χρόνο, τον περσινό τίτλο αν και άλλες χρονιές είχα προτιμήσει τον επίσης αυτονόητο τίτλο «Ποδαρικό στα μεζεδάκια». Αλλά να σας προειδοποιήσω ότι κάποια από τα θέματα του σημερινού άρθρου εμφανίστηκαν… πέρυσι.

* Και μια και χρησιμοποίησα το ρήμα αυτό, «εμφανίστηκαν», να δούμε το ποδαρικό στην εισαγωγικομανία, δηλαδή τα πρώτα άχρηστα εισαγωγικά της χρονιάς.

Σε άρθρο για έναν υδροστρόβιλο στη Ζάκυνθο, ο τίτλος ήταν:

Ο εντυπωσιακός υδροστρόβιλος που «εμφανίστηκε» στη Ζάκυνθο

Όποιος καταλαβαίνει τι σκοπό εξυπηρετούν τα εισαγωγικά, να μας διαφωτίσει. Είναι από τα πιο ανεξήγητα εισαγωγικά που έχω δει: ούτε μεταφορική σημασία υπάρχει, ούτε είναι λαϊκή λέξη το «εμφανίστηκε». Να υποθέσουμε δηλαδή ότι ο υδροστρόβιλος στην πραγματικότητα δεν εμφανιστηκε;

* Πήγα προχτές στο θέατρο, είδα τον Θείο Βάνια του Τσέχοφ, σε σκηνοθεσία του Γ. Κιμούλη, που έχει και τον πρωταγωνιστικό ρόλο ενώ έκανε και τη μετάφραση. Οι ερμηνείες ήταν πολύ καλές αλλά έχω κάποιες επιφυλάξεις για τις επεμβάσεις στο κείμενο -ας πούμε, ο Βάνιας στο πρωτότυπο είναι 49 χρονών, στην παράσταση ήταν εξήντα.

Αλλά εδώ θα γκρινιάξω για το πρόγραμμα της παράστασης.

Kαι πρώτα-πρώτα, για τον τίτλο που εμφανίζεται, «Θείος Βάνια» αντί του καθιερωμένου «Βάνιας». Στην αρχή νόμιζα πως ήταν γενικότερος ο νεωτερισμός, αλλά μετά πρόσεξα ότι στην αφίσα της παράστασης, αλλά και στα εισιτήρια, εμφανιζόταν ο καθιερωμένος τίτλος («Θείος Βάνιας») και πήγε η καρδιά μου στη θέση της.

Ο τίτλος που βλέπετε («Βάνια») με ενοχλεί όχι μόνο επειδή είναι αναίτια ανατροπή του καθιερωμένου αλλά και διότι στα ελληνικά ένα όνομα που τελειώνει με -α έχουμε συνηθίσει να το θεωρούμε θηλυκό, οπότε το «ο Βάνια» μου φαίνεται αφύσικο (υπάρχει άλλωστε και γυναικείο όνομα Βάνια).

Αλλά και στα κείμενα του προγράμματος βρηκα πολλά που με ενόχλησαν. Καταρχάς, οι δυο γυναίκες του έργου, η Έλενα και η Σόνια, εμφανίζονται με τα ονόματά τους άκλιτα (της Έλενα, της Σόνια) που το βρίσκω εντελώς αφύσικο.

Μετά, διάφορα μαργαριταρια. Σε ένα αυτοβιογραφικό σημείωμα του Τσέχοφ που παρατίθεται, διαβάζουμε ότι «Το 1890 ταξίδεψα στο Σακαλίν» ενώ μετά «του Β.Α.Τικόνωφ». Προφανώς το σημείωμα μεταφράζεται από τα αγγλικά όπου τα αντίστοιχα ονόματα είναι Sakhalin, Tikhonov. Όμως, αυτό το kh αποδίδει το ρωσικό χ που είναι πολύ όμοιο με το δικό μας και άλλωστε το νησί Σαχαλίνη είναι απολύτως καθιερωμένο με αυτή την ονομασία. Στη Σαχαλίνη ταξίδεψε ο Τσέχοφ, και με τον Τίχονοφ είχε φιλία (νομίζω ότι τονίζεται στην προπαραλήγουσα αλλά δεν είμαι σίγουρος). Δεν υπάρχει Σακαλίν και Τικόνωφ. Πάλι καλά που και ο ίδιος ο Τσέχοφ τη γλίτωσε και δεν έγινε Τσέκοφ!

* Πάντα στο πρόγραμμα του θείου Βάνια, διαβάζουμε σε ένα σημείο ότι όταν ο Τσέχοφ αρρώστησε «εγκατέλειψε την πρακτική της ιατρικής του στο Μελίκοβο». Αυτό πρέπει να είναι μετάφραση από το αγγλ. medical practice, που σημαίνει απλούστατα: το ιατρείο του.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Θεατρικά, Ιταλία, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , , | 249 Σχόλια »

Ο Αστερίξ στην Ιταλία

Posted by sarant στο 20 Δεκέμβριος, 2017

Το ιστολόγιο αγαπάει τον Αστερίξ και έχει καθιερώσει μια σειρά άρθρων στα οποία παρουσιάζει τις κλασικές περιπέτειες του Γκοσινί και του Ουντερζό -το τελευταίο άρθρο της σειράς αυτής, δέκατο τέταρτο συνολικά, το δημοσίευσα τον Αύγουστο και ήταν η περιπέτεια του Αστερίξ στη χώρα των Γότθων.

Κανονικά τα αστεριξολογικά μας άρθρα δημοσιεύονται κάθε δυο μήνες, αλλά κάποτε αθετώ αυτή τη ρουτίνα. Τον Οκτώβριο πνιγόμουν και τα αστεριξοάρθρα θέλουν πολλή δουλειά, ενώ τώρα δυσκολεύομαι για τεχνικούς λόγους, δεν έχω έτοιμη και σκαναρισμένη περιπέτεια του Ψαρόπουλου (δεν βοηθάτε κι εσείς). Υπάρχει όμως κάτι άλλο.

Βλέπετε, μπορεί ο Ρενέ Γκοσινί να πέθανε πρόωρα, πάνω στον ιμάντα του τεστ κοπώσεως λένε, σε πλήρη δημιουργική ακμή το 1977, αλλά ο Αλμπέρ Ουντερζό συνέχισε να εκδίδει άλμπουμ με περιπέτειες του Αστερίξ, αν και σε πιο αραιό ρυθμό. Πολλοί φανατικοί αναγνώστες των άλμπουμ της πρώτης περιόδου θεωρούν ότι τα άλμπουμ αυτής της δεύτερης περιόδου υστερούν σαφώς και αρνούνται να τα συμπεριλάβουν στον κανόνα των 24. Κι εγώ μαζί -δεν έχω σκοπό να παρουσιάσω άλμπουμ της δεύτερης περιόδου, που δεν ξέρω καν κι αν τα έχω διαβάσει όλα.

Όμως τα χρόνια περνάνε, ο Ουντερζό έκλεισε τα ενενήντα (να τα υπερεκατοστίσει!) και εδώ και μερικά χρόνια σταμάτησε να σκιτσάρει. Οπότε, θα έλεγε κανείς, έκλεισε οριστικά η σειρά των περιπετειών του Αστερίξ, έτσι δεν είναι;

Δεν είναι έτσι. Διότι ο Ουντερζό ή μάλλον ο εκδοτικός οίκος που διαχειρίζεται τα πνευματικά δικαιώματα στους ήρωες έδωσε την άδεια στον κειμενογράφο Jean-Yves Ferri και στον σκιτσογράφο Didier Conrad να συνεχίσουν τις περιπέτειες στο ίδιο γενικό πνεύμα. Το τελικό προϊόν, κάθε φορά, έχει την έγκριση του Ουντερζό.

Αυτό είναι μεν ασυνήθιστο αλλά όχι πρωτοφανές, και άλλοι πετυχημένοι μυθοπλαστικοί ήρωες έχουν συνεχίσει την πορεία τους και μετά τον θάνατο των δημιουργών τους. Αν θέλετε, το συζητάμε στα σχόλια.

Η πρώτη περιπέτεια αυτής της τρίτης περιόδου έστειλε τον Αστερίξ και τον Οβελίξ στη χώρα των Πίκτων (Σκοτσέζων), η δεύτερη είχε θέμα έναν χαμένο πάπυρο του Καίσαρα και η τρίτη, που κυκλοφόρησε πριν από κανα μήνα στα γαλλικά παρουσιάζει τους δυο ήρωες να συμμετέχουν σε κούρσα αρμάτων που διασχίζει την Ιταλία. Από το εξώφυλλο βλέπετε ότι τα ονόματα των Γκοσινί και Ουντερζό προβάλλονται περισσότερο από των πραγματικών συντελεστών, του Φερί και του Κονράντ.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αστερίξ, Ιταλία, Παρουσίαση βιβλίου | Με ετικέτα: , , , , , | 72 Σχόλια »