Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘Λάθη του κορέκτορα’ Category

Μεζεδάκια του Πολυτεχνείου

Posted by sarant στο 17 Νοέμβριος, 2018

Αφού δημοσιεύονται ανήμερα της επετείου της εξέγερσης του Πολυτεχνείου, δεν είναι περίεργο που τα σημερινά μας μεζεδάκια παίρνουν αυτόν τον τίτλο -το είχαμε άλλωστε προαναγγείλει από χτες.

Βέβαια, τα μεζεδάκια μας δεν έχουν σχέση με την επέτειο ή με τον γιορτασμό της -η αναφορά είναι καθαρά ημερολογιακή.

* Και ξεκινάμε με κάτι σχετικό με το ντέρμπι της περασμένης Κυριακής ή μάλλον σχετικό με τον διαιτητή του αγώνα.

Ο διαιτητής του αγώνα ήταν Ελβετός. Αθλητικός ιστότοπος έκανε αναδρομή στους προηγούμενους αγώνες Παναθηναϊκού – Ολυμπιακού που έγιναν με ξένο διαιτητή και παράλληλα αναφέρθηκε στον φετινό ρέφερι, ως εξής:

Ο γεννημένος στη Βασιλεία ρέφερι, είναι δικηγόρος στο επάγγελμα, με δυνατότητα να μιλάει επτά (!) γλώσσες (ελβετικά, γερμανικά, γαλλικά, καταλανικά, ισπανικά, ιταλικά, αγγλικά) και παράλληλα είναι διεθνής από το 2012.

Ξέρει πολλές γλώσσες ο Ελβετός δικηγόρος, αλλά γλώσσα «ελβετικά» δεν υπάρχει. Και μάλλον δεν εννοούνται εδώ τα ραιτορωμανικά, που είναι η τέταρτη επίσημη γλώσσα της Ελβετίας πλάι στα γερμανικά, τα γαλλικά και τα ιταλικά.

Δύο τινά συμβαίνουν εδώ -ή ο συντάκτης του άρθρου θεωρεί ξεχωριστή γλώσσα τα γερμανικά της Ελβετίας από τα μέινστριμ γερμανικά, ή θεώρησε ότι στις έξι ξένες γλώσσες που είδε ότι μιλάει ο Ελβετός διαιτητής θα έπρεπε να προσθέσει και τη μητρική του, τα… ελβετικά.

* Ένα χοντρό μεταφραστικό λάθος από την Καθημερινή.

Σε άρθρο για τον πρώην πρωθυπουργό της γειτονικής μας χώρας, τον Νίκολα Γκρούεφσκι, που ζήτησε πολιτικό άσυλο στη Βουδαπέστη επειδή έχει εκδοθεί ένταλμα σύλληψής του στη χώρα του, παρατίθενται δηλώσεις του φυγάδα, όπου ο πρώην πρωθυπουργός φαίνεται να δηλώνει:

Πάντα θα παραμένω πιστός στην αιτία της Μακεδονίας. Δεν θα τα παρατήσω ποτέ.

Στην αιτία της Μακεδονίας; Είναι δηλαδή ο Ν. Γκρούεφσκι… επαναστάτης με αιτία;

Όχι, είναι ατζαμής ο δημοσιογράφος που μετάφρασε τις δηλώσεις, ίσως από τα αγγλικά, ίσως με τη βοήθεια μεταφραστηριού.

Όπως βλέπετε και στο τουί, ο Γκρούεφσκι δήλωσε на каузата на Македонија, που θα πει cause, που θα πει «στην υπόθεση της Μακεδονίας» (της Βόρειας, βέβαια), όχι στην αιτία! Μπορεί τα αγγλικά να είναι πτωχή γλώσσα και να έχουν μόνο μία λέξη για τις δυο αυτές έννοιες, αλλά όταν μεταφράζουμε στην πάμπλουτη τρισχιλιετή μας δεν πρέπει να τα μπερδεύουμε.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Λάθη του κορέκτορα, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Τηλεοπτικά | Με ετικέτα: , , , , | 199 Σχόλια »

Μεσοδεκεμβριανά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 16 Δεκέμβριος, 2017

Γράφονται στις 15 του μήνα, δημοσιεύονται στις 16, δεν χωράει αμφιβολία πως τα σημερινά μας μεζεδάκια είναι μεσοδεκεμβριανά ή μεσοδεκεμβριάτικα. Ο δεύτερος τύπος μάλλον είναι δοκιμότερος αλλά τον έχω χρησιμοποιήσει ήδη, πριν από τέσσερα χρόνια, οπότε σήμερα προτίμησα τον πρώτο.

* Και ξεκινάω με ένα της τελευταίας στιγμής, που μόλις το πρόσεξα στη χτεσινή σημαντική ανακοίνωση της αστυνομίας για την εξάρθρωση σπείρας που λυμαινόταν τον ΟΣΕ.

Η ανακοίνωση καθαυτή έχει αρκετό ενδιαφέρον, αλλά εδώ μεζεδολογούμε. Πρόσεξα λοιπόν, στην πρώτη-πρώτη αράδα μετά τα εισαγωγικά, ότι:

«Η Διεύθυνση Οικονομικής Αστυνομίας κατάφερε να αποδημήσει πλήρως εγκληματική οργάνωση, τα μέλη της οποίας προέβαιναν….

Οι συλληφθέντες ήταν έξυπνα πουλιά που πιάστηκαν από τη μύτη, αλλά ευτυχώς δεν πρόλαβαν να αποδημήσουν. Ολοφάνερα, ο συντάκτης ήθελε να γράψει «να αποδομήσει», μια χρήση που με ξενίζει λιγάκι αλλά δεν είναι λάθος. Με ξενιζει λίγο διότι τις σπείρες τις εξαρθρώνουμε, ενώ το μοντέρνο «αποδομώ» το χρησιμοποιούμε κυρίως για αφηρημένα πράγματα, πχ να αποδομήσουμε τον ισχυρισμό του συνομιλητή μας (ή, ακόμα καλύτερα, το αφήγημά του, οπότε πήξαμε στη μοντερνιά).

Νομίζω ότι ο συντάκτης έπεσε θύμα του κορέκτορα ή του Σπελ Τσέκερ. Πράγματι, κι εγώ στο Word αν γράψω «κατάφερε να αποδομήσει» η λέξη κοκκινίζει και ο κορέκτορας προτείνει, ανάμεσα σε άλλα, το «να αποδημήσει». Κατά σύμπτωση, το ίδιο λάθος το είδα τις προάλλες και σε άλλη ιστοσελίδα όπου το «να αποδομήσει» χρησιμοποιόταν με την συνηθισμένη προχώ σημασία του αλλά ο κορέκτορας το είχε… αποδομήσει δηλαδή το έκανε «να αποδημήσει».

* Η ακλισιά της εβδομάδας επιβεβαιώνει την παρατήρηση πως όλα τα αρχαιόκλιτα που ξεφεύγουν από τα υποδείγματα της νεοελληνικής καταδικάζονται να μένουν άκλιτα. Σε αθλητικό ρεπορτάζ διαβάζουμε ότι χούλιγκαν ξυλοκόπησαν «αθλητές του Ζευς Ερυθρού».

* ‘Ενα μεταφραστικό τώρα.

Σε άρθρο του in.gr που μεταφέρει ρεπορτάζ αγγλικής εφημερίδας για την κατάσταση των προσφύγων στη Μόρια, μια εθελόντρια φέρεται να δηλώνει ότι «το νησί έχει μετατραπεί σε ένα ένδοξο κέντρο κράτησης» Λέω «φέρεται» διότι τα όσα ειπε μεταφράστηκαν στα αγγλικά και πίσω πάλι στα ελληνικά. Η αγγλική λέξη είναι glorified και η απόδοσή της δεν είναι απλή (δείτε εδώ τη σχετική συζήτηση στη Λεξιλογία) αλλά πάντως σημαίνει «εξωραϊσμένο, ωραιοποιημένο» και όχι… ένδοξο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Θηλυκό γένος, Λάθη του κορέκτορα, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεταμπλόγκειν, Μεζεδάκια, Νόμος του Μέφρι | Με ετικέτα: , , , | 137 Σχόλια »

Μητσοτακικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 3 Ιουνίου, 2017

Αφιερώσαμε και άρθρο στον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη, ταιριάζει όμως να τιτλοφορήσουμε προς τιμή του και το πολυσυλλεκτικό μας άρθρο τούτης της εβδομάδας, αν μη τι άλλο σαν αναγνώριση του γεγονότος ότι αρκετά από τα μεζεδάκια μας προέρχονται από τις αντιδράσεις στον θάνατο και στην κηδεία του Επίτιμου -«αν δεν ήταν ο Μητσοτάκης, δεν θα γέμιζε η πιατέλα μας»!

Ξεκινάμε όμως με ένα ορντέβρ που δεν έχει σχέση με τον εκλιπόντα. Διαβάζω στο Χάφιποστ τις εντυπώσεις της ορειβάτισσας Κικής Τσακαλδήμη, η οποία προσπάθησε να γίνει η πρώτη Ελληνίδα που θα κατακτούσε την κορυφή του Έβερεστ. Η προσπάθειά της αυτή δεν στέφθηκε από επιτυχία, όπως εξηγεί και η ίδια, μια και συνάντησαν αξεπέραστες δυσκολίες:

Ήμασταν μόλις 600 μέτρα κάτω από την κορυφή (στα 8250 μ. υψόμετρο), ασθμαίνοντας και παλεύοντας ανάμεσα σε φούριους ανέμους των 100-110 χλμ./ώρα.

Τι είναι όμως οι «φούριοι» άνεμοι; Υποθέτω πως είναι ασυναίσθητος αγγλισμός, προσπάθεια να μεταφερθεί το furious και με επιρροή από το «ούριοι άνεμοι». Μόνο που οι ούριοι άνεμοι είναι ευνοϊκοί, ενώ οι άλλοι είναι λυσσασμένοι!

Ευχόμαστε επιτυχία την επόμενη φορά!

* Ραμονικός τίτλος καταστήματος πρόχειρου φαγητού, όπως μου τον έστειλε φίλος του ιστολογίου -το κακό είναι πως δεν βρίσκω τώρα το ηλεμήνυμά του κι έτσι δεν θυμάμαι αν μου έγραφε πού ακριβώς βρίσκεται το Bonna Petito.

Ραμονικός αλλά και μπερδεμένος, διότι στα γαλλικά το «Καλή όρεξη» είναι Bon appétit και στα ιταλικά Buon appetito.

Nα σημειωθεί ότι το appétit δεν έχει ετυμολογική σχέση με το petit (μικρός) ενώ petito ή κάτι ανάλογο δεν υπάρχει σε άλλη ρωμανική γλώσσα -είναι piccolo, pequeño κτλ.

* Για να μη λέτε ότι μόνο στην Ελλάδα υπάρχουν ψώνια που υποστηρίζουν ότι π.χ. το I can προέρχεται από το κάνω και το after από το ομηρικό «αυτάρ», ιδού κι ένα δείγμα ετυμολογικού σοβινισμού που έρχεται από αλλού.

Aνώτερο στέλεχος μιας ακροδεξιάς ινδικής οργάνωσης, υποστήριξε σε διεθνές οικονομικό συνέδριο ότι η λέξη industry προέρχεται από τον Ινδό ποταμό, Indus!

When the British came to India and saw how advanced it was, they coined the word “industry” after the river Indus…

Βλέπετε, από τη στιγμή που τα πορτοκάλια προέρχονται από την Ινδία, είναι λογικό και οι πορτοκαλισμοί να ευδοκιμούν στη χώρα αυτή!

* Και προχωράμε στα καθαυτό μητσοτακικά μας μεζεδάκια, κάνοντας σεφτέ με ένα ραμόνι.

Στην εκπομπή της Τατιάνας Στεφανίδου πήρε μέρος και ο συνεργάτης του εκλιπόντος, ο Γιάννης Πευκιανάκης, ο οποίος αναφέρθηκε στη συμφωνία με το ΕΑΜ της Κρήτης (που δεν απέτρεψε ούτε τις συνεννοήσεις της ΕΟΚ με τους Γερμανούς, ούτε τους φόνους αριστερών, αλλά αυτό είναι άλλη ιστορία).

Μιλάει λοιπόν ο Πευκιανάκης και ταυτόχρονα γίνεται μεταγραφή στην οθόνη -δεν ξέρω αν γίνεται αυτόματα ή αν την έχει επιμεληθεί δημοσιογράφος. Και, ω του θαύματος, η φράση «με τον Πορφυρογένη του ΕΑΜ» γίνεται «με τον πορφυρογέννητο ΕΑΜ»! (περίπου στο 35.07 του βίντεο).

Το μηχανάκι ή ο συντάκτης δεν ήξεραν τον Μιλτιάδη Πορφυρογένη -αλλά φαίνεται ότι η περιρρέουσα ατμόσφαιρα της οικογένειας έβαλε κι αυτή το χεράκι της ώστε να προτιμηθεί η εκδοχή «πορφυρογέννητος», σαν τον Κούλη ας πούμε.

* Συνεχίζουμε με μαργαριτάρι του Άδωνη, που είναι βέβαια πολύ συνηθισμένο στις μέρες μας, που η λέξη «σορός» χρησιμοποιείται όλο και περισσότερο στα μέσα ενημέρωσης μια και η λέξη «πτώμα» θεωρείται δυσοίωνη.

Έχουμε ήδη συζητήσει για τη χρήση και την κατάχρηση του όρου «σορός». Στην περίπτωση της κηδείας του Κ. Μητσοτάκη, είχαμε πράγματι σορό, πτώμα έτοιμο να ενταφιαστεί. Δεν είχαμε ασφαλώς «σωρό» όπως θέλησε το ανορθόγραφο τουίτ του αντιπροέδρου της ΝΔ Άδωνη Γεωργιάδη.

Ο Άδωνης έχει δώσει την εντύπωση του ευρυμαθούς επειδή εκδίδει και πουλάει αριστουργήματα της αρχαίας γραμματείας (και άφθονη τοξική ελληνοβαρεμένη σαβούρα) αλλά τα φαινόμενα απατούν. Είναι σαν τον φούρναρη του Καραγκιόζη: ψήνει και πουλάει χιλιάδες φρατζόλες τη μέρα, αλλά ο ίδιος το πολύ να τρώει μία.

Να σημειωθεί ότι, απαντώντας σε κάποιους που τον έψεγαν για το λαθάκι, ο Άδωνης ισχυρίστηκε ότι ο κορέκτορας του κινητού του άλλαξε το «σορός» σε «σωρός». Μπορεί να λέει αλήθεια, αλλά είμαι δύσπιστος διότι έβαλα στο δικό μου κινητό τη φράση «υποδοχή της σορού» και όχι μόνο δεν μου τη διόρθωσε αλλά και, ενώ την έγραφα, μου πρότεινε το «σορού» ενώ είχα γράψει «σορ». Θα συμβούλευα πάντως τον Άδωνη να μην αφήνει ανεξέλεγκτο τον κορέκτορα να διορθώνει, γιατί κινδυνεύει να την πάθει άσχημα, όπως έχουμε δει πολλές φορές και θα δούμε και παρακάτω.

* Πάντως, και κάνω μια παρένθεση από τα μητσοτακικά, για το μαργαριτάρι αυτό του Άδωνη μάλλον δεν φταίει ο κορέκτορας.

Ο Άδωνης δεν πήγε σε συγκέντρωση χήρων (ούτε… χοίρων βέβαια -το μη χείρον βέλτιστον!) αλλά σε συγκέντρωση χηρών -η «ΑΞΙΑ» είναι σύλλογος που έχει ιδρυθεί από χήρες αξιωματικών, όχι από χήρους αξιωματικινών.

Η χήρα, οι χήρες, των χηρών. Ο χήρος, οι χήροι, των χήρων. Μπορούν να γίνουν πάρα πολλά λογοπαίγνια με αυτές τις λέξεις, από το «πότερος Χίρων εστί» μέχρι το «ποίος ήρξατο χηρών αδίκων». Και όπως θα έλεγε κι ένας μουσουλμάνος, το μη χοίρον βέλτιστον.

* Και επιστρέφουμε στα μητσοτακικά μεζεδάκια, όπου βλέπετε ότι και νεκροί αναστήθηκαν, τουλάχιστον σύμφωνα με το newsit.gr το οποίο είδε ανάμεσα στους παρόντες και τον σκηνοθέτη Κώστα Κουτσομύτη, παρόλο που ο σκηνοθέτης άφησε τον μάταιο τούτο κόσμο πέρυσι τον Μάρτιο. Αγνοώ ποιος είναι ο εικονιζόμενος.

* Έγραψα πιο πάνω για τον κορέκτορα του Άδωνη, που δήθεν προκάλεσε το λάθος και έκανε σωρό τη σορό, αλλά κατά σύμπτωση κορέκτορας πραγματικος χτύπησε και το ρεπορτάζ του Κουτιού της Πανδώρας.

Έχω πάρει οθονιά, αλλά προς το παρόν το κείμενο δεν έχει διορθωθεί, οπότε το λινκ ισχύει. Λοιπόν, συμφωνα με το άρθρο :

Παρόντες στην νεκρώσιμη ακολουθία, στην όποια χοροστάτησε ο αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος, ήταν επίσης ο πρόεδρος της βουλής Νίκος Βουτσάς οι πρώην πρωθυπουργοί Κώστας Καραμέλας, Κώστας Σημίτης και Γιώργος Παπανδρέου.

Επίσης, παρευρέθηκαν η Φώτη Γεννήματα, ο Δημήτρης Κουτσούμπας, ο Σταυρός Θεοδωράκης, ο Βασίλης Λεβέντης, ο Θανάσης Θεοχαροπουλος και δεκάδας υπουργοί, βουλευτές και κορυφαία στελέχη της ΝΔ και άλλων κόμματων

Τα μαυρισμένα δικά μου. Εντάξει, υπάρχει τσαπατσουλιά, αλλά για να γίνει Καραμέλας ο Καραμανλής πρέπει να δούλεψε κορέκτορας ή μάλλον το αυτόματο συμπληρωτήρι λέξεων.

Και πριν εκφραστείτε υποτιμητικά για την κατάντια των ελληνικών ιστότοπων, να θυμίσω ότι κοτζάμ CNN είχε παλιότερα μετατρέψει σε Costa Summit τον Κ. Σημίτη και Christ Protoplast τον Χρ.Πρωτόπαπα!

* Και επιστρέφουμε σε μη μητσοτακικά μεζεδάκια, με ένα διπλό μαργαριτάρι από τον Στάθη Σταυρόπουλο, ο οποίος σε πρόσφατη επιφυλλίδα του έγραψε ότι ο Τσίπρας «γεμίζει τα αυτιά του λαού με αναλύσεις επιπέδου λοχία Χίλμεστος για μέτωπα του Νότου»

Λοχίας Χίλμεστος δεν υπάρχει, ούτε λοχίας ήταν, ούτε Χίλμεστος λεγόταν: έχει γίνει αναγραμματισμός και… έχει δοθεί προαγωγή. Πρόκειται για τον τυραννικό δεκανέα Χίμελστος (Himmelstoss), ήρωα του κλασικού πολεμικού μυθιστορήματος «Ουδέν νεότερον από το δυτικό μέτωπο» του Έριχ Μαρία Ρεμάρκ, ο οποίος έκανε δύσκολη τη ζωή των πρωταγωνιστών στο κέντρο εκπαιδεύσεως.

Καλό είναι όποιος κάνει επίδειξη γνώσεων να προσέχει τι γράφει.

 * Φίλος στο Φέισμπουκ εντόπισε μαργαριτάρι σε ξένο σοβαρό βιβλίο -είπαμε, συμβαίνουν και εις Παρισίους.

Ο συγγραφέας ήθελε να παραθέσει τη λατινική μορφή της ελληνικής φράσης «από μηχανής θεός», που είναι deus ex machina, αλλά μάλλον προδόθηκε από τον κ. Σπελ Τσέκερ, που δεν αναγνώρισε το deus και το έκανε deux, που είναι το «δύο» στα γαλλικά.

Δύο από μηχανής, λοιπόν.

* Αλλά βέβαια θα άξιζε ακόμα και ξεχωριστό άρθρο στη λέξη της εβδομάδας, που πιθανώς θα αναδειχθεί και σε (αγγλική) λέξη της χρονιάς. Αν μάλιστα δεν ήταν η κηδεία του Μητσοτάκη και ο ασυγχώρητος (να τα λέμε όλα) επαρχιωτισμός μας, το σημερινό άρθρο θα είχε τιτλοφορηθεί «Μεζεδάκια με κοβφεφε».

Τι είναι το κοβφεφε; Είναι, προφανώς, η ελληνική απόδοση του covfefe -αλλά πώς θα αναδειχτεί αγγλική λέξη της χρονιάς αφού τίποτα το αγγλικό δεν έχει;

Αλλά ασφαλώς θα ξέρετε την απάντηση, οπότε δεν υπάρχει λόγος να παρατείνουμε το σασπένς. Πρόκειται για το διασημότερο τουίτ απ’ όσα έχει εκπέμψει έως τώρα ο Πρόεδρος Τραμπ. Το έστειλε πριν απο μερικές μέρες: Despite the constant negative press covfefe

Ολοφάνερα, ο Τραμπ ήθελε να γράψει coverage. Τι θα έλεγε παρακάτω δεν το ξέρουμε, η φράση έμεινε ξεκρέμαστη: «Παρά τη συνεχή αρνητική δημοσιογραφική κάλυψη….»

Ήθελε λοιπόν να γράψει coverage, αλλά μετά το cov… είτε αποκοιμήθηκε είτε κάτι άλλο έπαθε και απλώς τα δάχτυλά του πάτησαν τυχαία πλήκτρα κι έτσι δημιουργήθηκε το covfefe.

Το παράξενο είναι πως το μήνυμα έμεινε έξι ολόκληρες ώρες στον επίσημο λογαριασμό του Τραμπ -και αναμεταδόθηκε πάνω από 100.000 φορές. Καλά, δεν υπάρχει ένας άνθρωπος να κοιτάζει τον λογαριασμό του Προέδρου όταν αυτός κοιμάται; Ή κανείς δεν τολμάει να τον διορθώσει;

Το ακόμα πιο παράξενο είναι ότι ο εκπρόσωπος του Προέδρου, όταν ρωτήθηκε, αντί να παραδεχτεί ότι ήταν ένα απλό πληκτρολάθος, απάντησε πως «Ο Πρόεδρος και μια μικρή ομάδα συνεργατών του ξέρουν ακριβώς τι ήθελε να πει»!

Εννοείται ότι η λέξη covfefe προκάλεσε παγκόσμιο διαδικτυακό πανζουρλισμό και καταγράφτηκε σε διαδικτυακά λεξικά με διάφορες ευφάνταστες ερμηνείες -για παράδειγμα, στο Urban dictionary δινονται διάφοροι ορισμοί της όπως:

(n.) When you want to say «coverage» but your hands are too small to hit all the letters on your keyboard.

Δεν θα πλήξουμε με τον Τραμπ, αυτό είναι βέβαιο.

* Και επειδή τη Δευτέρα είναι του Αγίου Πνεύματος, που είναι αργία, δείτε τη φωτογραφία αριστερά, ανακοίνωση από παιδικό σταθμό.

Ο φίλος που τη στέλνει θεωρεί αξιοσχολίαστη τη διατύπωση «λόγω αργίας του Αγίου Πνεύματος». Ομολογώ ότι κι εγώ τη βρίσκω αφύσικη -θα έβαζα «λόγω της αργίας του Αγίου Πνεύματος», νομίζω πως το νόημα αλλάζει.

Ή μήπως παραείμαστε αυστηροί;

Σε κάθε περίπτωση, καλά να περάσετε το τριήμερο!

 

Posted in Λάθη του κορέκτορα, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια, Ραμόνια | Με ετικέτα: , , | 220 Σχόλια »