Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘Λερναίο κείμενο’ Category

Άδολα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 11 Φεβρουαρίου, 2017

Διαβάζω πως τούτο το σαββατοκύριακο δεν θα κυκλοφορήσουν ούτε τα Νέα του Σαββάτου ούτε το Βήμα της Κυριακής -οπότε τα μεζεδάκια που δημοσιεύονται σήμερα μπορούμε να πούμε πως είναι άδολα ή, για να το κάνω σαφέστερο, α-ΔΟΛ-α. Την άποψη μου για τη δεινή θέση στην οποία βρίσκεται ο ΔΟΛ την εξέφρασα στο προχτεσινό άρθρο, δεν πανηγυρίζω για την εξέλιξη -που άλλωστε δεν προδικάζει τίποτα για το μέλλον του οργανισμού, αφού η κρίσιμη απόφαση του δικαστηρίου θα εκδοθεί αύριο- απλώς δεν μπόρεσα ν’ αντισταθώ στον πειρασμό για ένα εύκολο λογοπαίγνιο.

Να πω με την ευκαιρία πως ο τίτλος που είχα διαλέξει για το προχτεσινό άρθρο, το «Τελευταίο εξώφυλλο;» είχε μιαν ελαφριά ακυρολεξία, αφού, όπως μου επισήμανε φίλος στο Φέισμπουκ, οι εφημερίδες έχουν πρωτοσέλιδα, εξώφυλλα έχουν τα περιοδικά -αν και έχω ελαφρυντικά, αφού το συγκεκριμένο πρωτοσέλιδο έμοιαζε με εξώφυλλο.

* Και ξεκινάω με ένα μεταφραστικό ορντέβρ από το Χάφιποστ. Σε άρθρο περί συναισθηματικής ευφυΐας και δεν συμμαζεύεται, διαβάζουμε ότι:

Το TalentSmart εξέτασε περισσότερους από 1 εκατομμύριο ανθρώπους και ανακάλυψε πως τα ανώτερα κλιμάκια των κορυφαίων επιδόσεων ήταν γεμάτα με ανθρώπους που έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε συναισθηματική νοημοσύνη (90% των κορυφαίων εκτελεστών, για την ακρίβεια).

Τι είναι οι κορυφαίοι εκτελεστές; Ποδοσφαιριστές ή πιστολάδες; Νόμιζα πως το αγγλικό κείμενο θα έλεγε top executives, αλλά τελικά αν το δείτε λέει «top performers». Αλλά δεν θα το πούμε «εκτελεστές». Κάτι με επιδόσεις ή με απόδοση θα πούμε.

* Αποχώρησε πολιτευτής από την Ένωση Κεντρώων και στην επιστολή του κατηγορεί τον Β. Λεβέντη ότι επιχειρεί να χτίσει (σιγά μη γλιτώναμε την κλισεδιά) «πολιτικό προφίλ στον πρόγονό σας -γιό της γυναίκας σας κο Μάριο Γεωργιάδη».

Όμως ο γιος της συζύγου κάποιου είναι προγονός του, δεν είναι πρόγονός του!

* Το επόμενο δεν το άκουσα με τ’ αυτιά μου, αλλά το ψάρεψα στο Φέισμπουκ. Γράφει φίλος:

Μου λέει «βάλε ρε να δεις Αλέφαντο στον Αρναούτογλου». Τι να κάνω, τον είδα, είδα και την sex therapist, και έπεσα πάνω στη Δωροθέα Μερκούρη:

-«Είμαι μοντέλο, μάνα, ηθοποιός και επιβήτορας»
-«τι είσαι;»
-«επιβήτορας, επιβιώνω»

Μπορεί βέβαια να είναι θελημένο λογοπαίγνιο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Λερναίο κείμενο, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , , , , | 214 Σχόλια »

Θυμήθηκα τον ετυμόλογο κ. Στυλιανίδη

Posted by sarant στο 22 Σεπτεμβρίου, 2016

Επειδή σήμερα έχω ταξίδι δεν προλάβαινα να γράψω άρθρο, οπότε σκεφτόμουν να επαναλάβω κάποιο παλιότερο άρθρο του ιστολογίου, που να το έχουν ξεχάσει οι παλαιότεροι επισκέπτες και να μην το ξέρουν οι νεότεροι.

Είδα όμως ότι ξαναήρθε στην επιφάνεια ένα άρθρο από τον παλιό μου ιστότοπο, που δεν έχει δημοσιευτεί ποτέ εδώ, οπότε αποφάσισα να αναδημοσιεύσω εκείνο. Βέβαια, είναι άρθρο του 2008 (στον παλιό μου ιστότοπο έχω σταματήσει να προσθέτω νέο υλικό από το 2009), αλλά έχει ως αντικείμενο αφενός το Λερναίο κείμενο, που συνεχώς επανέρχεται στην επικαιρότητα, και αφετέρου τον κ. Ευριπίδη Στυλιανίδη, που εξακολουθεί να έχει πολιτική δραστηριότητα, και μάλιστα εξ αιτίας του ξαναέγινε λόγος για εκείνο το παλιό μου άρθρο. Οπότε, δεν είναι εντελώς ανεπίκαιρο.

Το ιστολόγιο, κυρίως λόγω έλλειψης χρόνου, δεν έχει πάρει μέρος στη συζήτηση που έχει ανοίξει για το μάθημα των Θρησκευτικών και την αλλαγή του χαρακτήρα του σε θρησκειολογικό μάθημα, όπως ανακοίνωσε ο υπουργός κ. Ν. Φίλης, αλλά συμφωνεί ένθερμα με την αλλαγή (δεν ξέρω πάντως αν ισχύει από φέτος ή αν πρόκειται για εξαγγελία).

lernaiostylΣτη συζήτηση αυτή, παρενέβη και ο κ. Στυλιανίδης, που έχει διατελέσει και υπουργός Παιδείας, με το τιτίβισμα που βλέπετε αριστερά, που το βρίσκω κατάπτυστο και διχαστικό, αλλά και εντελώς εκτός πραγματικότητας (σκεφτείτε μονο ότι σε πολλές τάξεις οι αλλόθρησκοι μαθητές είναι πλειοψηφία).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναδημοσιεύσεις, Επικαιρότητα, Ετυμολογικά, Εκπαίδευση, Λερναίο κείμενο | Με ετικέτα: , | 147 Σχόλια »

Ολυμπιακά μεζεδάκια ξανά

Posted by sarant στο 6 Αύγουστος, 2016

Τα σημερινά μεζεδάκια δεν λέγονται «ολυμπιακά» για να τιμήσουν την προχτεσινή ηρωική προσπάθεια του Ολυμπιακού, ο οποίος κατάφερε επί 80 λεπτά να διατηρήσει ανέπαφη την εστία του απέναντι στο μεγαθήριο της ερήμου, τη σαρωτική υπερομάδα Χάποελ Μπερσέβα. Απλώς, από σήμερα τα χαράματα άρχισαν οι Ολυμπιακοί αγώνες στο Ρίο -όχι των Πατρών, αλλά στο Ρίο ντε Τζανέιρο της Βραζιλίας. Και είναι «ξανά» διότι και πριν από 4 χρόνια είχαμε άρθρο με τον τίτλο Ολυμπιακά μεζεδάκια, μόνο που τότε ήταν για τους προηγούμενους Ολυμπιακούς αγώνες, του Λονδίνου. Όπως βλέπετε, το ιστολόγιο μετράει ήδη δύο Ολυμπιάδες.

RioΗ τελετή έναρξης έγινε στις 2 το πρωί, αλλά δεν ξενύχτησα για να την παρακολουθήσω. Πάντως, αν τηρήθηκε το πρόγραμμα, είχαμε μια πρωτιά: πρώτη φορά (ίσως όχι τυχαία, επί αριστερής κυβέρνησης) σημαιοφόρος της ελληνικής αποστολής ήταν μια γυναίκα, η ιστιοπλόος Σοφία Μπεκατώρου.

Και όπως επισήμανε στη Λεξιλογία ο φίλος Δρ. Ζίμπενμαλ, αυτή τη στιγμή ο πίνακας των μεταλλίων παρουσιάζει μια εικόνα που δεν θα την ξαναδείτε (παρά μόνο σε τέσσερα χρόνια), αφού προηγούνται το Αφγανιστάν, η Αμερικανική Σαμόα και η Ανδόρρα! Φυσικά, αφού ακόμα δεν έχουν απονεμηθεί μετάλλια, η κατάταξη του πίνακα γίνεται με αλφαβητική σειρά. (Εγώ έχω το γαλλόφωνο γκουγκλ, που δίνει στη δεύτερη θέση την Ανδόρρα και στην τρίτη την Αρμενία).

Μπορεί να γενικεύω την προσωπική μου στάση, αλλά έχω την εντύπωση πως λίγοι, τουλάχιστον στην πατρίδα μας, ενδιαφέρονται για τους Ολυμπιακούς αγώνες της Βραζιλίας -αν πέφτω έξω, θα μου το πείτε στα σχόλια. Εμάς άλλη Ολυμπιάδα μάς έκαψε, τούτη εδώ καίει τους Βραζιλιάνους.

* Επειδή όμως και φέτος είναι πιθανό να επανέλθει η συζήτηση, που γίνεται κάθε 4 χρόνια, για τη δήθεν λανθασμένη χρήση της λέξης «Ολυμπιάδα», προκειμένου για τη διοργάνωση, μεταφέρω ένα απόσπασμα από το άρθρο του 2012:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Λερναίο κείμενο, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Νατσουλισμοί, Νομανσλάνδη, Το είπε/δεν το είπε | Με ετικέτα: , , , , | 164 Σχόλια »

Αληθινά ψέματα στο Διαδίκτυο

Posted by sarant στο 8 Ιουνίου, 2016

Με τον τίτλο αυτό δημοσιεύτηκε το Σάββατο στην Εφημερίδα των Συντακτών ένα άρθρο του Δημήτρη Τερζή και της Αφροδίτης Τζιαντζή, που είχε ως αντικείμενο τα ψέματα που κυκλοφορούν στο Διαδίκτυο, και που γράφτηκε ίσως με αφορμή την πρώτη στα ελληνικά δικαστικά χρονικά καταδίκη για διασπορά ψευδών ειδήσεων μέσω Διαδικτύου.

Το θέμα των μύθων γενικά και των ιντερνετικών μύθων ειδικότερα με ενδιαφέρει πολύ, πράγμα που άλλωστε φαίνεται και στη θεματολογία του ιστολογίου, αφού πολύ συχνά ασχολούμαστε με μύθους ή με χόακες κατά τον όρο που έχουμε πλάσει, εξελληνίζοντας το αγγλικό hoax σε «χόαξ» και επί το δημοτικότερον σε «χόακας» (βέβαια, για να προλάβω μεταχόακες,  όσο κι αν μοιάζει αρχαιόπρεπη, η αγγλική λέξη δεν έχει ελληνική ετυμολογία).

Δεν είναι λοιπόν αταίριαστο να αναδημοσιεύσω μεγάλα κομμάτια από το άρθρο της Εφ.Συν., ιδίως μάλιστα αφού στο άρθρο λέω κι εγώ τη γνώμη μου για τους ιντερνετικούς μύθους (Όπως συνήθως συμβαίνει, είχαμε μια μακρά συνομιλία με την Αφροδίτη Τζιαντζή, από την οποία τελικά στο γραπτό κείμενο μπήκε ένα μικρό σχετικά μέρος. Αυτό δεν το λέω με παράπονο, έτσι γίνεται σχεδόν πάντα και, εδώ που τα λέμε, έτσι πρέπει να γίνεται, αφού δεν πρόκειται για συνέντευξη).

Βέβαια, τα περισσότερα τα έχουμε πει και ξαναπεί (και θα τα ξαναπούμε). Το καινούργιο στοιχείο, που λέω κι εγώ γι’ αυτό τη γνώμη μου, είναι η καταδίκη για χόακα.

Αληθινά ψέματα στο Διαδίκτυο

Πριν από περίπου έναν μήνα καταγράφηκε η πρώτη καταδίκη στα ελληνικά δικαστικά χρονικά για την αναμετάδοση hoax, μιας είδησης-απάτης στο διαδίκτυο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναδημοσιεύσεις, Διαδίκτυο, Λαθροχειρίες, Λερναίο κείμενο, Μύθοι, Χόακες | Με ετικέτα: , , , , , | 283 Σχόλια »

Γλώσσες-γλώσσα: Μύθοι και αλήθειες (ομιλία στη Δράμα)

Posted by sarant στο 6 Νοέμβριος, 2014

Το σαββατοκύριακο που μας πέρασε ήμουν στη Δράμα (και στην Καβάλα) ύστερα από πρόσκληση του Συνδέσμου Φιλολόγων Δράμας, με πρωτοβουλία του Βασίλη Συμεωνίδη και του Σωτήρη Γκαρμπούνη, με τους οποίους είχα διασταυρωθεί και συνοδοιπορήσει αρκετές φορές στα δικτυακά γλωσσομονοπάτια αλλά δεν είχε τύχει ως τώρα να συναντηθούμε. Στη Δράμα πήρα μέρος σε δυο εκδηλώσεις: την Παρασκευή 31.10 μίλησα στο δημοτικό ωδείο με θέμα «Γλώσσα, γλώσσες: μύθοι και αλήθειες» ενώ το Σάββατο έγινε συζήτηση, πιο χαλαρή, σε καφενείο.

dram1

Εδώ βλέπετε μια φωτογραφία από την πρώτη εκδήλωση -και εδώ άλλη μία, ενώ προσπαθούμε εναγωνίως να κάνουμε τον λάπτοπ να συνεννοηθεί με τον προτζέκτορα, που μια βεβιασμένη κίνηση τους έκανε να διακόψουν διπλωματικές σχέσεις (τελικά παρουσιάστηκε ως από μηχανής θεός ένας αρχαίος λάπτοπ που έκανε καλά τη δουλειά του). Εδώ βλέπετε μια φωτογραφία από τη δεύτερη εκδήλωση, ενώ το πρόγραμμα περιλάμβανε επίσης και εκδρομές στα πέριξ (απ’ όπου βλέπετε ότι τη σήμερον ημέρα όλοι φωτογραφίζουν -και αυτούς που φωτογραφίζουν).

Περισσότερες φωτογραφίες θα βρείτε στη σελίδα του Συνδέσμου, όπου υπάρχει επίσης το κείμενο της ομιλίας μου σε pdf (αλλά αυτό θα το δημοσιεύσω εδώ πιο κάτω), καθώς και οι διαφάνειες που χρησιμοποίησα, επίσης σε pdf.

Πιο κάτω θα παραθέσω το κείμενο της ομιλίας μου, αλλά πρέπει να σημειωθεί ότι σε ορισμένα σημεία είπα και πράγματα εκτός κειμένου, ενώ βέβαια από το γραπτό κείμενο λείπουν εντελώς οι (πολλές) ερωτήσεις και απαντήσεις που έγιναν μετά την ομιλία, στη συζήτηση. Ωστόσο, είχα μαζί μου ένα μαγνητοφωνάκι και ηχογράφησα την όλη εκδήλωση, που κράτησε σχεδόν δύο ώρες, από τις οποίες η δεύτερη ώρα ήταν αφιερωμένη στη συζήτηση.

Με προβλημάτισε ελαφρώς μια ερώτηση που έγινε γύρω στο 1.28.30 της ομιλίας, από έναν εκπαιδευτικό, φυσικό στην ειδικότητα, ο οποίος εξέφρασε πολύ ευγενικά την απογοήτευσή του επειδή στην ομιλία μου αναφέρθηκα μόνο στα κακώς κείμενα της γλώσσας και μόνο σε ένα σημείο την επαίνεσα, ενώ θα έπρεπε κατ’ αυτόν να εξάρω το ρυθμό, τη μουσικότητα και τη σοφία της. Θα ακούσετε τη στιχομυθία (ελπίζω να ακούγεται καλά και η δική του τοποθέτηση) που όμως ξεστράτισε και σε άλλα θέματα. Αυτό που θέλω να γράψω εδώ είναι ότι αυτονόητη είναι η αγάπη που τρέφουμε για τη γλώσσα μας όσοι τη μελετάμε, και δεν πιστεύω ότι για να ανασκευάσουμε μερικούς «ευχάριστους μύθους» πρέπει πρώτα να αναφέρουμε και ισόποσους επαίνους.

Το κείμενο της ομιλίας, θα το έχετε προσέξει, μοιάζει πολύ με το κείμενο της αντίστοιχης ομιλίας που είχα δώσει τον Γενάρη στο ΜΙΘΕ. Ωστόσο, έχω αλλάξει μερικά πράγματα, κάποιες ενότητες πρόσθεσα και κάποιες αφαίρεσα. Εκεί που διαφοροποιούνται απόλυτα οι δυο εκδηλώσεις, είναι στις ερωτήσεις και απαντήσεις, που περιστράφηκαν γύρω από διαφορετικά θέματα τούτη τη φορά -και κρίμα που δεν προλαβαίνω να απομαγνητοφωνήσω αυτό το κομμάτι της εκδήλωσης.

Ενώ είχα ανεβάσει το άρθρο, πρόσεξα ότι τα παιδιά του Συνδέσμου Φιλολόγων ανέβασαν το βίντεο της εκδήλωσης που μπορείτε να το δείτε εδώ:

Η αλήθεια είναι ότι η εικόνα υπερισχύει, αλλά από το βίντεο λείπουν τα τελευταία πέντε λεπτά της ομιλίας μου, καθώς και όλη η συζήτηση με το κοινό. Διαλέγετε και παίρνετε.

 

Γλώσσα, γλώσσες: μύθοι και αλήθειες

Ξεκινώντας, θα ήθελα να σας ευχαριστήσω που ήρθατε σήμερα, να ευχαριστήσω και τον Σύλλογο Φιλολόγων Δράμας για την τιμή που μου έκανε να με προσκαλέσει να σας μιλήσω σήμερα, και ειδικά τον φίλο Βασίλη Συμεωνίδη που αυτός είχε την αρχική ιδέα. Λοιπόν, σήμερα θα συζητήσουμε για τους μύθους και τις αλήθειες σχετικά με την ελληνική γλώσσα, ένα θέμα πολύ εκτεταμένο, που δεν φιλοδοξώ να το εξαντλήσω· άλλωστε, προτίμησα να αφήσω αρκετό χρόνο για τη συζήτηση, στην οποία μπορούμε να συζητήσουμε οποιοδήποτε σχεδόν γλωσσικό θέμα θέλετε.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γλωσσικοί μύθοι, Εκδηλώσεις, Λερναίο κείμενο | Με ετικέτα: , , , | 97 Σχόλια »

Αστικοί μύθοι και Διαδίκτυο

Posted by sarant στο 4 Αύγουστος, 2014

Τις προάλλες επικοινώνησε μαζί μου η δημοσιογράφος κ. Νίκη Παπάζογλου, που ήθελε να γράψει ένα κείμενο για τους αστικούς μύθους, μου έστειλε μερικές ερωτήσεις, της έστειλα μια απάντηση, και έγραψε ένα κείμενο που δημοσιεύτηκε πριν από μερικές μέρες και έχει αναδημοσιευτεί και σε μερικούς άλλους ιστότοπους.

Το κείμενο της κ. Παπάζογλου μπορείτε να το βρείτε εδώ. Το βρίσκω καλογραμμένο και πιστεύω ότι βοηθάει να φτάσουν μερικά πράγματα σε ένα πιο πλατύ κοινό, που δεν διαβάζει το ιστολόγιό μας. Θα το αναδημοσιεύσω στα επόμενα (χωρίς όλη την εικονογράφησή του για να μη βαρύνει η σελίδα) αλλά θα προτάξω, ελαφρώς επαυξημένο, το κείμενο που έστειλα στην κ. Παπάζογλου, που έχει κάποιες γενικότερες σκέψεις -και μαζί τις μεθοδολογικές αντιρρήσεις ενός φίλου από το Facebook.

Ο όρος «αστικός μύθος» είναι απόδοση του αγγλικού urban legend. Ίσως θα ήταν σωστότερο να τον πούμε «σύγχρονο μύθο», μια και το ζητούμενο είναι να διακριθεί σαφώς από τα παραδοσιακά λαϊκά παραμύθια, που τα μελετάει η λαογραφία. Είναι λοιπόν μια ιστορία, που περιέχει ένα εντυπωσιακό στοιχείο (συνήθως όχι υπερφυσικό με την έννοια των παραμυθιών) και την οποία ο αφηγητής διηγείται χωρίς να ξέρει αν είναι αληθινή, χωρίς να έχει ο ίδιος γνώση από πρώτο χέρι.

Οι αστικοί μύθοι γίνονται πιστευτοί επειδή πολλές φορές περιέχουν έναν κόκκο αλήθειας, επειδή πολλοί από αυτούς λένε πράγματα ευχάριστα, επαινετικά ή, από την άλλη, συναρπαστικά. Υπόψη ότι για να αναπαραγάγει κάποιος έναν αστικό μύθο δεν είναι υποχρεωτικό να τον πιστεύει, μπορεί να αμφιβάλλει για μια ιστορία και όμως να τη διηγηθεί και να βοηθήσει στην εξάπλωσή της.

Αστικοί μύθοι υπήρχαν και πριν από το Διαδίκτυο, όμως το Διαδίκτυο συμβάλλει στη διάδοσή τους διότι δίνει τη δυνατότητα στον αστικό μύθο να φτάσει σε πολύ ευρύτερο ακροατήριο· επιπλέον, επειδή συνήθως διαδίδεται σε γραπτή μορφή, έχει μεγαλύτερη εγκυρότητα από έναν μύθο που διαδίδεται προφορικά. Ταυτόχρονα όμως, και ευτυχώς, το Διαδίκτυο δίνει και τα όπλα για την ανασκευή του μύθου, μεταξύ άλλων χάρη στη μεγάλη ευκολία που προσφέρει για πρόσβαση σε πηγές.

Πριν από μερικά χρόνια, το κατεξοχήν μέσο διάδοσης των αστικών μύθων ήταν το ηλεμήνυμα. Σήμερα, οι μύθοι περισσότερο διαδίδονται με ιστολόγια και ιστότοπους. Οι αστικοί μύθοι συχνά διαδίδονται σε κύματα, δηλαδή δημοσιεύεται κάπου μια εντυπωσιακή ιστορία, αναπαράγεται με πολύ μεγάλη ταχύτητα σε ιστολόγια και κοινωνικά μέσα, πείθει κάποιους, προκαλεί συζήτηση, κάποιος την ανασκευάζει· όμως ένα-δυο μήνες αργότερα, κάποιος άλλος την αναπαράγει, και φτάνει σε άλλα πρόσωπα, που δεν έχουν ακούσει την ανασκευή της και την αναπαράγουν κι αυτοί, και ούτω καθεξής, γι’ αυτό και τους παρομοίασα με τη Λερναία Ύδρα.

Ειδικότερα, έχω χαρακτηρίσει Λερναίο κείμενο το κείμενο για το Hellenic quest, το οποίο κυκλοφορεί στο ελληνικό Διαδίκτυο τουλάχιστον εδώ και 15 χρόνια, από το 1998 και το οποίο δεν περιέχει έναν μόνο μύθο αλλά ολόκληρο ανθολόγιο γλωσσικών αστικών μύθων.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αστικοί μύθοι, Λαθροχειρίες, Λαογραφία, Λερναίο κείμενο, Μύθοι, Μεταμπλόγκειν | Με ετικέτα: , , , , | 237 Σχόλια »

Χρυσαβγίτικα λερναία

Posted by sarant στο 8 Μαΐου, 2014

Πλησιάζουν οι εκλογές, αυτοδιοικητικές και ευρωπαϊκές, κι αυτό έχει κάπως επηρεάσει και τα άρθρα του ιστολογίου, αλλά σήμερα θα ασχοληθούμε (έμμεσα) με τις εκλογές και ταυτόχρονα με ένα από τα αγαπημένα θέματα του ιστολογίου, τους γλωσσικούς μύθους, και ανάμεσά τους με το Λερναίο κείμενο, για το οποίο τόσες φορές έχουμε γράψει, και στο εδώ ιστολόγιο και στον παλιό μου ιστότοπο.

Οι γλωσσικοί μύθοι γενικά και το Λερναίο ειδικά βρήκαν τη θέση τους στις προεκλογικές διακηρύξεις δύο υποψηφίων, κάτι που δεν συμβαίνει συχνά. Όπως ίσως ήταν αναμενόμενο, οι δύο πλασιέ των μύθων είναι υποψήφιοι της Χρυσής Αυγής, αν και το Λερναίο κατά καιρούς έχει γοητεύσει ή έχει πείσει ή έχει παρασύρει πολιτικούς σχεδόν από όλο το φάσμα -να θυμίσω μόνο τον κ. Στυλιανίδη και όσα είπε για την πρωτογένεια της ελληνικής (και την ετυμολογία του εντέρου) τότε που ήταν (οΘντκ) υπουργός Παιδείας. (Να κάνω μια παρένθεση εδώ: πριν από μερικά χρόνια είχα πάει σε μια διάλεξη του Μανώλη Γλέζου περί γλωσσολογίας -παρένθεση στην παρένθεση: ο Γλέζος έχει γερή γλωσσολογική κατάρτιση και έχει γράψει βιβλία για τη γλώσσα- και, όπως είναι σχεδόν αναπόφευκτο, όταν ήρθε η ώρα των ερωτήσεων κάποιος από το ακροατήριο άρχισε να λέει για τους υπολογιστές προηγμένης γενεάς που δέχονται μόνο τα ελληνικά, και για την πρωτογένεια της ελληνικής και ο Γλέζος απάντησε ότι «αυτά δεν ισχύουν» και προχώρησε στην επόμενη ερώτηση).

Ο πρώτος διακινητής γλωσσικών μύθων είναι ο υποψήφιος ευρωβουλευτής της ΧΑ Δρ. Επαμεινώνδας Στάθης, ο οποίος έγραψε εκτενές άρθρο με τίτλο «Συνιστώσα αφελληνισμού η καταστροφή της γλώσσας«. Ο κ. Στάθης, όπως γράφτηκε, είναι γιατρός στο επάγγελμα και διετέλεσε πρόεδρος της ΕΚΟΦ, της φοιτητικής παράταξης δεξιών τραμπούκων στην οποία ανήκε και ο Μιλτιάδης Έβερτ. Το άρθρο του ξεκινάει με μια ομοβροντία αποφθεγμάτων για τη γλώσσα γενικώς και την ελληνική γλώσσα ειδικώς, μερικά από τα οποία είναι ακριβή, άλλα δίνονται λαθεμένα (π.χ. το «παρέξ» στο απόφθεγμα του Σολωμού, λες κι είναι πυρέξ!) ενώ τουλάχιστον ένα, αυτό του Κικέρωνα είναι, όπως έχουμε ξανασυζητήσει εδώ, ανύπαρκτο: μάλιστα, στη χρυσαβγίτικη βερσιόν είναι και στραπατσαρισμένο, διότι αυτό το «ει θεοί διελέγοντο, τη των ελλήνων γλώττη εχρώντο» δεν μου φαίνεται και πολύ καθωσπρέπει, θέλει ένα «αν» στην απόδοση.

Στη συνέχεια, ο πρώην εκοφίτης μπαίνει στο ψητό σερβίροντας το λερναίο, με μαργαριτάρια όπως:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γλωσσικοί μύθοι, Λαθροχειρίες, Λερναίο κείμενο, Μύθοι | Με ετικέτα: , , , , | 191 Σχόλια »

Οι πολυπράγμονες γιατροί της Δράμας και άλλα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 3 Μαΐου, 2014

Πρώτα μεζεδάκια του Μάη σήμερα, οπότε ήμουν έτοιμος να τα βαφτίσω ‘μαγιάτικα’ ή κάτι ανάλογο, αλλά την τελευταία στιγμή, επί του ηλεπιεστηρίου θα έλεγα, ένας φίλος μού έστειλε ένα ωραίο εύρημα, θα το δείτε στο τέλος, και είπα να το αναδείξω μνημονεύοντάς το στον τίτλο. Στο μεταξύ, πλησιάζουμε προς τις διπλές εκλογές, 18 και 25 Μαΐου, οπότε θα έχουμε και προεκλογικά μεζεδάκια στις επόμενες πιατέλες μας, αλλά προς το παρόν δεν έχω τέτοια δείγματα.

* Ξεκινάω με ένα ορντέβρ, που μόλις έφτασε κι αυτό. Λέει ένας φίλος: Το επόμενο Παρασκευοσαββατοκύριακο (9-11 Μαϊου) θα γίνει στο πάρκο «Τεχνόπολις» το φεστιβάλ «Ελλάδα Γιορτή Γεύσεις«. Το διαβάζω και το ξαναδιαβάζω, αλλά δεν μου κάθεται καθόλου καλά! Δεν θα έπρεπε να είναι «Γιορτή Γεύσης» ή έστω «Γιορτή Γεύσεων»; Γερνάω κι έχω γίνει παράξενος; Δεν νομίζω ότι είναι παραξενιά, κι εμένα με ενοχλούν τρεις λέξεις έτσι άτακτα ριγμένες και ασύνδετες.

* Προχωράμε σε ένα ακόμα μικρό, έναν τίτλο που κάνει τον αναγνώστη να σκοντάψει -πράγμα που το θεωρώ ελάττωμα: Δολοφόνησε συμμαθήτριά του γιατί δεν θέλησε να τη συνοδεύσει σε χορό. Ποιος δεν θέλησε; Έτσι που είναι γραμμένος ο τίτλος, εγώ αρχικά καταλαβαίνω ότι ο δολοφόνος δεν ήθελε να τη συνοδέψει, που βέβαια είναι παράλογο (αν και όχι αδύνατο: αυτός αρνήθηκε να τη συνοδέψει, εκείνη του ζήτησε το λόγο, του είπε, της είπε, και ήταν η κακιά η ώρα κύριε πρόεδρε). Ωστόσο, δεν συνέβη αυτό, εκείνη δεν ήθελε να τον συνοδέψει. Στα αγγλικά, όπου οι αντωνυμίες διατηρούνται, δεν υπάρχει αμφισημία «because she refused» ή κάτι τέτοιο. Αλλά και στα ελληνικά, πολύ απλά, αρκεί να πούμε: δολοφόνησε συμμαθήτριά του επειδή αρνήθηκε να ΤΟΝ συνοδέψει.

* Νέα χώρα γεννήθηκε στην Ευρώπη. Όπως μας πληροφορεί το Πρώτο Θέμα: Χωρίς βίζα τα ταξίδια στην Ευρώπη για τους πολίτες του Μόλδοβα. Και δεν είναι μόνο ο υλατζής που αγνοεί τη Μολδαβία, αλλά και ο (οΘντκ) δημοσιογράφος, διότι και μέσα στο άρθρο του δίνει και καταλαβαίνει: οι πολίτες του Μόλδοβα, στον Μόλδοβα, ο Μόλδοβας και η Ουκρανία. Καινούργια χώρα, λέμε!

* Διαβάζω άρθρο για τις έρευνες της αστυνομίας σε σπίτι Χρυσαβγίτη: Στο δημοσίευμα του Βήματος αναφέρεται πως σε στικάκι που βρέθηκε στο σπίτι του εντοπίστηκαν αγαλματίδια και κοσμήματα.

Καλά, το τι χωράνε σήμερα τα στικάκια, δε λέγεται!

* Νέα στοιχεία για τη μαγεία της ελληνικής γλώσσας. Όπως αναλύεται σε εμβριθές άρθρο, το όνομα Κίρκη δεν είναι τυχαίο, κι όταν ο Όμηρος στην Οδύσσεια την αποκαλεί «ευπλόκαμο» δεν θέλει να παινέψει τις ωραίες της πλεξούδες, όπως θα νόμιζαν οι αφελείς, αλλά να υποδείξει τη διπλή έλικα του DNA! Απολαύστε υπεύθυνα.

* Το επόμενο θέμα σηκώνει αρκετή συζήτηση. Τι κάνουμε με καθιερωμένες αποδόσεις ξένων τοπωνυμίων και κυρίων ονομάτων, όταν δεν αντιστοιχούν στον τρόπο που προφέρονται από τους φυσικούς ομιλητές της γλώσσας. Διορθώνουμε ή όχι; Δηλαδή θα κάνουμε, έστω, Βαουένσα τον Βαλέσα και Εϊζενστέιν τον Αϊζενστάιν; Γιετεμπόρ το Γκέτεμποργκ και Σέλστρομ τον Κάλστρομ; Μεταφέρω μέιλ φίλου (που σχολιάζει και εδώ περιστασιακά, αλλά δεν ξέρω αν θέλει να αναφερθεί το όνομά του, οπότε δεν το αναφέρω):

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Κοτσανολόγιο, Λερναίο κείμενο, Μαργαριτάρια, Μεταγραφή ξένων ονομάτων, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , | 147 Σχόλια »

Μύθοι και αλήθειες για την ελληνική γλώσσα

Posted by sarant στο 13 Ιανουαρίου, 2014

Την προηγούμενη Τετάρτη (8 Ιανουαρίου) είχα προσκληθεί από τον καθηγητή Αριστείδη Χατζή στο ΜΙΘΕ, στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, να δώσω διάλεξη σε έναν τακτικό κύκλο σεμιναρίων, με θέμα ‘Μύθοι και αλήθειες για την ελληνική γλώσσα’. Η εκδήλωση επρόκειτο να αρχίσει στις 6.15, αλλά, επειδή όλη η Αθήνα ήταν πηγμένη από τα (υπέρ το δέον περιοριστικά, αν με ρωτήσετε) κυκλοφοριακά μέτρα λόγω της τελετής για την ελληνική προεδρία, αναγκάστηκα να πάω από το Φάληρο στα Ιλίσια μέσω Λαμίας και έφτασα ασθμαίνοντας στην αίθουσα γύρω στις εφτάμιση. Περιέργως οι ακροατές με περίμεναν, και έμειναν για την ομιλία και στη συνέχεια για τη συζήτηση. Οι περισσότεροι ήταν φοιτητές, κυρίως προπτυχιακοί, είδα όμως και μερικούς φίλους από το ιστολόγιο ή γενικότερα τη μπλογκόσφαιρα και πολύ χάρηκα.

Πιο κάτω θα παραθέσω το κείμενο της ομιλίας μου, αλλά σε ορισμένα σημεία είπα και πράγματα εκτός κειμένου, ενώ βέβαια λείπουν εντελώς οι (πολλές) ερωτήσεις και απαντήσεις που έγιναν μετά την ομιλία, στη συζήτηση. Ωστόσο, είχα μαζί μου ένα μαγνητοφωνάκι και ηχογράφησα την όλη εκδήλωση, που κράτησε σχεδόν δύο ώρες.

Την ηχογράφηση μπορείτε να την ακούσετε εδώ, αλλά δυστυχώς λείπει η αρχή της παρουσίασης που έκανε ο κ. Χατζής, επειδή ξέχασα να ανοίξω αμέσως το μηχανάκι. Ένα άλλο πρόβλημα είναι ότι κάποιες ερωτήσεις δεν ακούγονται καλά -λυπάμαι.

Μύθοι και αλήθειες για την ελληνική γλώσσα

Ξεκινώντας, θα ήθελα να σας ευχαριστήσω που ήρθατε σήμερα, να ευχαριστήσω και τον κ. Αριστείδη Χατζή και το ΜΙΘΕ για την πρόσκληση που μου έκανε, που είναι τιμή για μένα, να συζητήσουμε για τους μύθους και τις αλήθειες σχετικά με την ελληνική γλώσσα, ένα θέμα πολύ εκτεταμένο, οπότε δεν φιλοδοξώ να το εξαντλήσω· άλλωστε, προτίμησα να αφήσω αρκετό χρόνο για τη συζήτηση, στην οποία μπορούμε να συζητήσουμε οποιοδήποτε σχεδόν γλωσσικό θέμα θέλετε.

Εννοώ τους μύθους με την ευρεία έννοια. Θα ξεκινήσω με μύθους, και μάλιστα από τους πιο εξωφρενικούς, και στη συνέχεια θα αναφερθώ και σε (κατά τη γνώμη μου εσφαλμένες) απόψεις για τη γλώσσα, απόψεις που αξίζει να συζητηθούν και να αντικρουστούν. Δηλαδή, δεν είναι όλα όσα θα πούμε σήμερα της ίδιας τάξεως φαινόμενα. Με τα πρώτα γελάμε, τα δεύτερα τα συζητάμε. Επειδή όμως μερικοί δεν γελάνε με τα πρώτα, αλλά τα πιστεύουν, πρέπει να γίνει και η ανασκευή τους.

Σε ένα πρώτο επίπεδο, έχουμε τους εξωφρενικούς μύθους που διαδίδονται μέσα από το Διαδίκτυο. Για να σας δώσω ένα παράδειγμα, πριν από 2-3 μήνες, όσοι από εσάς κυκλοφορείτε στα κοινωνικά δίκτυα ίσως θα πήρατε, και ίσως όχι για πρώτη φορά, ένα μέιλ ή ένα λινκ προς άρθρο ιστολογίου, όπου υποστηρίζεται, πολύ σοβαρά, ότι το α-μπε-μπα-μπλομ, η παιδική φράση (λάχνισμα λέγεται στην ειδική ορολογία) με την οποία τα βγάζουμε στο κρυφτό και σε άλλα παιδικά παιχνίδια, έχει, λέει, αρχαιοελληνική προέλευση!

Η όλη στιχομυθία, έρχεται από ένα αρχαίο παιδικό παιχνίδι που έπαιζαν τα παιδιά της Αθήνας, ενώ ταυτόχρονα γυμνάζονταν, στα πλαίσια της προετοιμασίας τους για τα μετέπειτα αληθινά πολεμικά παιχνίδια.
Ετσι λοιπόν, τα παιδιά της αρχαιότητας χωρισμένα σε ομάδες έλεγαν ο ένας στον αλλον:
«Απεμπολών, του κείθεν εμβολών …» (επαλαμβανόμενα με ρυθμό, εναλλάξ από την δείθεν επιτιθέμενη ομάδα), που σημαίνει « Σε απεμπολώ, σε απωθώ, σε σπρώχνω, πέραν (εκείθεν) εμβολών σε (βλ. έμβολο) με το δόρυ μου, με το ακόντιό μου!
Κάπως έτσι και με το πέρασμα των χρόνων, το «Απεμπολών, του κείθεν εμβολών …» παραφράστηκε και έγινε το δικό μας, σχετικά ακαταλαβίστικο «α μπε μπα μπλον, του κείθε μπλον»!

Ίσως είναι περιττό να ανασκευάσω τέτοια εξωφρενικά πράματα, αλλά θα το κάνω σύντομα. Πρώτον, στις πηγές δεν υπάρχει καμιά μαρτυρία ότι τα παιδιά στην αρχαία Αθήνα έπαιζαν ένα τέτοιο παιχνίδι. Δεύτερον, η υποτιθέμενη αρχαία φράση δεν υπάρχει πουθενά στην αρχαία γραμματεία, πού την έμαθε ο συντάκτης του άρθρου; Τρίτο και φαρμακερό, δεν θα μπορούσε να υπάρξει, διότι είναι εντελώς ασύντακτη, μετοχή «εμβολών» και ρήμα “εμβολώ” δεν υπάρχει, απεμπολώ δεν σημαίνει απωθώ, το “του” είναι ξεκάρφωτο -αλλά δεν έχει νόημα να συνεχίσω. Και είναι απορίας άξιο, πώς άνθρωποι μορφωμένοι, με διδακτορικά, πιστεύουν και διαδίδουν τέτοιες μπαρούφες. Άλλοι λένε «μπορεί και να είναι έτσι», άλλοι θέλουν να τις πιστεύουν.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γενικά γλωσσικά, Γλωσσικοί μύθοι, Εκδηλώσεις, Λερναίο κείμενο | Με ετικέτα: , | 495 Σχόλια »

Αγιοδημητριάτικα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 26 Οκτώβριος, 2013

Του Αγίου Δημητρίου σήμερα, οπότε ήταν απολύτως λογικό να ονομαστούν έτσι τα μεζεδάκια μας. Το ιστολόγιο εύχεται χρόνια πολλά στους Δημήτρηδες και στις Δήμητρες, που είναι και ολόκληρο πλήθος, τόσο στον κυβερνοχώρο όσο και στην πραγματική ζωή. Σήμερα θυμάμαι λίγο περισσότερο και τον πατέρα μου, τον αξέχαστο Δημήτρη Σαραντάκο, που οι δικοί του τον έλεγαν Μίμη, γιατί τις εποχές εκείνες ο κόσμος δεν φοβόταν τα χαϊδευτικά, αντλούσε από αλλού το κύρος του. Στο σχολείο, θυμάμαι, δεν είχα Μίμη συμμαθητή, είχα όμως Ντέμη (και Μήτσο βέβαια). Σήμερα, υποθέτω, σε μια σχολική τάξη θα είναι όλοι Δημήτρηδες ή, φοβάμαι, Δημήτριοι. Ίσως και Μυροβλύτες, αλλά ας προχωρήσουμε στα μεζεδάκια μας.

* Ετοιμάζεται αυτές τις μέρες η εκκένωση της ΕΡΤ, οπότε λογικό είναι να κατασκευάζονται και ιστορίες που να υποβάλλουν την ιδέα ότι η εκκένωση είναι αναγκαία για λόγους, ας πούμε, δημόσιας υγείας. Έτσι, διαβάσαμε ότι η κεραία που πρόσθεσαν οι πρώην εργαζόμενοι της ΕΡΤ εκπέμπει επικίνδυνη ακτινοβολία: Με βάση κάποια πρώτα στοιχεία που επικαλούνται στελέχη της κυβέρνησης, κατόπιν συζήτησης με τεχνικούς, η εκπομπή ακτινοβολίας αγγίζει τα 4.800 megahertz, αριθμό πολλαπλάσιο από αυτόν που εκπέμπουν οι κεραίες της κινητής τηλεφωνίας. Δεν ξέρω ποιον αριθμό εκπέμπουν οι κεραίες κινητής, αλλά ελπίζω την άλλη φορά να διαλέξουν τεχνικούς που να ξέρουν ότι τα Hertz είναι μονάδα συχνότητας και δεν μετράει την ακτινοβολία.

* Ένα μικρομεταφραστικό που δείχνει τη σημασία των συμφραζομένων. Στα αγγλικά, moments είναι στιγμές, αλλά στην οικονομετρία η Generalized Method of Moments δεν είναι η Γενική Θεωρία των Στιγμών, όπως μεταφράστηκε σε πρόσφατο άρθρο στα Ενθέματα της Αυγής, αλλά η Γενικευμένη Θεωρία των Ροπών.

* Εκεί που είχαμε παραγγείλει τα χρυσά κουτάλια για το πρωτογενές πλεόνασμα, τώρα ο υπουργός Οικονομικών ανάγγειλε ότι ως τον Ιούνιο θα είναι κόλαση. (Τον Ιούνιο θα μας πει για Σεπτέμβριο). Στο ίδιο ρεπορτάζ, διαβάζω ότι θα «τεθούν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων η κάλυψη του δημοσιονομικού κενού για τη διετία 2014 – 2014.», που μου θυμίζει το 0+0=14 του Μητσοτάκη, για όποιον το θυμάται.

* Τίτλος άρθρου: Η απελευθέρωση της Αθήνας από τους Ναζί (Οκτώβριος 1944). Αλλού (σε περσινό άρθρο): 12 Οκτώβρη 1944 – Απελευθέρωση της Αθήνας από τον ΕΛΑΣ. Για το ίδιο γεγονός, η ίδια σύνταξη ταιριάζει και στις δύο πλευρές της σύγκρουσης, και στον απελευθερωτή και στον υποδουλωτή! Δεν φταίνε αυτοί που τα έγραψαν, φταίει η διπρόσωπη πρόθεση «από» -το είχε πει από παλιά ο Παπαδιαμάντης, όταν παρατήρησε ότι το «από» καταφέρνει να ενώνεται με δυο αντίθετα ρήματα και να συνθέτει συνώνυμα: βιώνω αντίθετο του θνήσκω, αλλά αποβιώνω συνώνυμο του αποθνήσκω! [Για να μην πούμε ότι καταφέρνει και την ίδια λέξη να την κάνει να σημαίνει δυο αντίθετα πράγματα: απόφραξη, που αναλόγως συμφραζομένων (αρτηρίες ή αποχετεύσεις) σημαίνει και «βούλωμα» αλλά και «ξεβούλωμα!]

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Λερναίο κείμενο, Μαργαριτάρια, Μαθητικά κείμενα, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , | 163 Σχόλια »

Πιάνο και μπούμεραγκ

Posted by sarant στο 9 Σεπτεμβρίου, 2013

Οι τακτικοί φίλοι του ιστολογίου ξέρουν τι είναι ο Νόμος του Μπούμεραγκ: είναι ο νόμος σύμφωνα με τον οποίο, όταν κάποιος στο Διαδίκτυο θελήσει να καυτηριάσει τα γλωσσικά λάθη ή τις λειψές γνώσεις κάποιου άλλου, γίνεται μια συνωμοσία του σύμπαντος και στην ίδια πρόταση κάνει κι ο ίδιος γλωσσικό λάθος. Ο Νόμος έχει επιβεβαιωθεί δεκάδες, εκατοντάδες ίσως φορές, στο σημερινό όμως άρθρο θα δούμε μια επέκταση του πεδίου εφαρμογής του, αφού φαίνεται ότι ισχύει όχι μόνο στο Διαδίκτυο αλλά και στις εφημερίδες.

Στη χτεσινή Καθημερινή, η γνωστή πιανίστρια Έφη Αγραφιώτη δημοσίευσε μια επιφυλλίδα για θέματα γλώσσας (περίπου), με τον μάλλον μακροσκελή τίτλο Η γλώσσα ως καταφύγιο αισθήσεων με ορθογραφία που δίνει εικόνα και νόημα. Το άρθρο ξεκινάει με μια ακόμα ιερεμιάδα κατά των γκρίκλις, που η αρθρογράφος θεωρεί σωστό να τα γράφει greeklish, παρόλο που τόσο την ενοχλεί το λατινικό αλφάβητο! Και στην πρώτη κιόλας αράδα, ο Νόμος του Μπούμεραγκ βρίσκει μιαν ακόμα πανηγυρική επιβεβαίωση. Παραθέτω όμως ολόκληρο το άρθρο, δεν είναι και μεγάλο.

Greeklish! Η απέραντη κακοποίηση που εχρήσθη κουλτούρα, χωρίς αντίσταση, ικανή να αποτρέψει την επιδρομή του «τίποτα» εναντίον μιας γλώσσας ριζωμένης στις διαδρομές της οικουμένης. Μια γλώσσα καταφύγιο αισθήσεων που η ορθογραφία της έχει εικόνα, νόημα, παραπέμπει και οδηγεί τη λέξη στην έννοια και την έννοια στη λέξη.

Η ανάγκη του διαδικτυακού λόγου, θα πει κάποιος, καθαιρεί την ανάγκη της ορθογραφίας. Εχουμε ωραιότατες ελληνικές γραμματοσειρές και αυτόματη διόρθωση στον υπολογιστή και στα νέα τηλέφωνα, για όσους είναι ανορθόγραφοι. Ανορθόγραφος όμως μετά από δεκάδες ώρες μαθημάτων και φροντιστηριακή υποστήριξη χιλιάδων ευρώ, δικαιολογείται;

Μήπως ούτε το πλούσιο Διαδίκτυο δεν βοηθάει να ζήσουμε καλύτερα; Μήπως όσο μας καλεί στην υπεραπλούστευση τόσο μας απομακρύνει από εμάς τους ίδιους; Μήπως η αδυναμία επικοινωνιακής συνεργασίας, η ανίσχυρη διαπροσωπική σχέση, έχει χορηγό τη μοναξιά; Δείτε προσεκτικά μικρούς και μεγαλύτερους στους δρόμους. Κρατούν το κινητό σαν αξίας συνεργάτη, μιλούν μεγαλόφωνα, σαν να είναι μόνοι, για ώρες λέγοντας πολλές ασυναρτησίες και μάλιστα σε μια γλώσσα φθαρμένη, άσχημη, ακαλαίσθητη που αποτελείται από πενήντα λέξεις και δέκα Ο.Κ.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γκρίκλις, Γλωσσικοί μύθοι, Εφημεριδογραφικά, Λερναίο κείμενο | Με ετικέτα: , , , , , | 182 Σχόλια »

Η Ακαδημία Αθηνών αδειάζει τον κ. Αντ. Κουνάδη

Posted by sarant στο 5 Σεπτεμβρίου, 2013

Η τύχη ή ο κακός προγραμματισμός τα έφερε έτσι που το σημερινό άρθρο να αναφέρεται σε συγγενικό θέμα με το χτεσινό, αλλά ελπίζω να με συγχωρήσετε. Ελπίζω επίσης ότι δεν θα σας κουράσει μια μακροσκελής αλλά ίσως όχι περιττή εισαγωγή πριν μπούμε στο κυρίως θέμα. Οι παλιοί φίλοι του ιστολογίου θα τα ξέρουν αυτά, αλλά για τους νεότερους δεν βλάφτει μια σύντομη εξιστόρηση.

Το ιστολόγιο μόλις συμπλήρωνε δυο μήνες ζωής όταν, στα μέσα Απριλίου 2009, δημοσιεύτηκε στην Ελευθεροτυπία ρεπορτάζ από μια εκδήλωση της Ακαδημίας Αθηνών, στην οποία αναφερόταν ότι ο ομιλητής, ο ακαδημαϊκός κ. Αντώνης Κουνάδης, σε ομιλία του για την ελληνική γλώσσα είχε αναφέρει ότι σύμφωνα με το βιβλίο Γκίνες, η ελληνική γλώσσα περιέχει 5 εκατομμύρια λέξεις (εδώ μπορείτε να δείτε εκείνο το παλιό άρθρο). Φυσικά επρόκειτο για εξωφρενικό ισχυρισμό που δεν έχει καμιά σχέση με την πραγματικότητα και, το χειρότερο, η ομιλία περιείχε κι άλλες αυθεντικές κοτσάνες, όπως ότι ο Μπιλ Γκέιτς είχε χαρακτηρίσει την ελληνική γλώσσα «γλώσσα των προηγμένων υπολογιστών» και άλλες τέτοιες λερναιότητες,

Για όσους δεν τον γνωρίζουν, ο κ. Αντώνης Κουνάδης, γεννημένος το 1937 θαρρώ, στα νιάτα του ήταν δισκοβόλος και μάλιστα πολύ καλός· είχε πάρει χρυσά μετάλλια σε πανελλήνιους και βαλκανικούς αγώνες και για μια περίοδο είχε την πέμπτη επίδοση στον κόσμο. Διετέλεσε και πρόεδρος του ΣΕΓΑΣ επί δικτατορίας, από τον Φεβρουάριο του 1973 έως το 1974. Αργότερα έγινε καθηγητής στη σχολή Πολιτικών Μηχανικών του ΕΜΠ και μετά ακαδημαϊκός, από το 1999, στην τάξη των Θετικών Επιστημών (Εφηρμοσμένων Θετικών Επιστημών: Στατικής- Δυναμικής, Ανάλυσης- Έρευνας των Τεχνικών Κατασκευών). Αναμφισβήτητα πλούσια και ζηλευτή σταδιοδρομία· θα συμφωνήσετε όμως μαζί μου, πιστεύω, ότι δεν φαίνεται να έχει μεγάλη σχέση με τη γλώσσα και τη γλωσσολογία.

Με τη γλώσσα βέβαια, συμβαίνει αυτό το παράδοξο, να θεωρείται ευρέως ότι, επειδή όλοι τη μιλάμε, δεν υπάρχουν ειδικοί. Αν  εγώ βγω και κάνω διάλεξη περί νανοτεχνολογίας ή κβαντομηχανικής, θα με πάρουν -και δικαίως- με τις πέτρες, όμως ο κάθε μηχανικός, ψυχίατρος, μουσικοσυνθέτης, δημοσιογράφος ή ταξιτζής θεωρεί πως έχει το ελεύθερο να ξεστομίζει θέσφατα για τον πλούτο της Τρισχιλιετούς όπου και όπως τού βουληθεί. Αλλά με έναν ακαδημαϊκό το θέμα κάπως σοβαρεύει. Κι έτσι, πάνω στη συζήτηση ρίχτηκε η ιδέα να γράψουμε ένα γράμμα στην Ακαδημία, επισημαίνοντας ότι τέτοιες εξωφρενικές τοποθετήσεις ακαδημαϊκών υποβιβάζουν το κύρος της. Αμ’ έπος αμ’ έργον, η επιστολή γράφτηκε, συγκέντρωσε μέσα σε λίγες μέρες καμιά σαρανταριά υπογραφές (το ιστολόγιο τότε δεν είχε τόσο πλατύ κύκλο αναγνωστών, σήμερα θα μαζεύαμε περισσότερες) και στάλθηκε. Ακριβέστερα, γράφτηκαν δύο επιστολές, μία προς την Ακαδημία Αθηνών και μια άλλη, με κάπως διαφορετική διατύπωση, προς την Ελευθεροτυπία.

Τις επιστολές μπορείτε να τις δείτε εδώ, και εδώ να δείτε τι τελικά δημοσίευσε η Ελευθεροτυπία. Αντιγράφω την καταληκτική παράγραφο: Μείνετε βέβαιοι ότι το πάθος με τον οποίο αντιτασσόμαστε στη διάδοση αυτών των μύθων οφείλεται στο ότι λατρεύουμε την ελληνική γλώσσα και την ιστορία της και θεωρούμε ότι είναι ντροπή κάποιοι, με εσκεμμένα ψέματα, να δημιουργούν την εντύπωση ενός κομπλεξικού επαρχιωτισμού. Δεν αγανακτούμε με όσους πιστεύουν τέτοιες μυθοπλασίες ή με όσους ανύποπτους τις αναμεταδίδουν, αλλά με εκείνους που συνειδητά και κατ’ επάγγελμα χαλκεύουν τέτοιες ειδήσεις. Δεν περιμέναμε ότι οι ανυπόστατοι αυτοί μύθοι θα επαναλαμβάνονταν στο χώρο της Ακαδημίας και με την επιστολή μας αυτή ευελπιστούμε ότι η Ακαδημία Αθηνών θα διαχωρίσει τη θέση της.

Η Ακαδημία δεν αντέδρασε επίσημα, βέβαια, αλλά ακολούθησαν επιστολές στις εφημερίδες από φίλους του κ. Κουνάδη, όπως ο κ. Θ. Ανδρεάκος, καθηγητής ΤΕΙ (και υποψήφιος βουλευτής Πειραιώς με το ΛΑΟΣ), ο οποίος μάλιστα φρόντισε να στείλει επιστολή και στο Βήμα (τότε έβγαινε και καθημερινά), στην οποία πληροφορούσε το πανελλήνιο για την ύπαρξη “μιας ομάδας που διακηρύσσει ότι είναι λάτρις της ελληνικής γλώσσας, ενώ κάνει το παν για να τη διασύρει και να τη μειώσει διεθνώς”. Ο ίδιος ο κ. Κουνάδης δεν απάντησε στις πολύ συγκεκριμένες προτροπές μας να τεκμηριώσει τα λεγόμενά του, αλλά φρόντισε να στείλει επιστολή στην Καθημερινή όπου απαντούσε άλλα αντί άλλων, παραποιώντας την άποψη του περίφημου κλασικού φιλολόγου Ντιλς.  Με τον Νίκο Λίγγρη στείλαμε μια σύντομη απαντητική επιστολή, όπου είπαμε ότι μόνο ο βαρόνος Μιγχάουζεν θα συμφωνούσε με τον κ. Κουνάδη.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γενικά γλωσσικά, Γλωσσικό ζήτημα, Γλωσσικοί μύθοι, Επιστολές σε έντυπα, Εφημεριδογραφικά, Κύπρος, Λερναίο κείμενο, Περιαυτομπλογκίες | Με ετικέτα: , , , , , , | 216 Σχόλια »

Η μαθηματική δομή της ελληνικής γλώσσας και άλλες τέτοιες βλακείες

Posted by sarant στο 4 Σεπτεμβρίου, 2013

Ένα καινούργιο παραμύθι κυκλοφορεί τις τελευταίες μέρες στο ελληνικό Διαδίκτυο, ένα κείμενο που διατείνεται ότι «Μιλώντας ελληνικά διατυπώνουμε μαθηματικές εξισώσεις» και  έχει ήδη διαγράψει εντυπωσιακή πορεία, αφού έφτασε να δημοσιευτεί σε προβεβλημένους ιστότοπους σαν το «σκανδαλοθηρικό» παράρτημα του yahoo.gr (το οποίο βέβαια έχει και στο παρελθόν δημοσιεύσει απίστευτες μπαρούφες περί γλώσσας), ή τον γνωστό κυπριακό ιστότοπο CyToday. Κάποιοι φίλοι, και όχι ένας ή δύο, μου ζήτησαν να το σχολιάσω, κι έτσι προέκυψε το σημερινό άρθρο.

Δεν αξίζει να αναδημοσιεύσω ολόκληρη την ηλεμπαρούφα, θα σχολιάσω μερικά σημεία της. Στην αρχή, ο συντάκτης της διατείνεται ότι Η ελληνική γλώσσα δεν είναι τυχαία γλώσσα. Χτίστηκε πάνω στα μαθηματικά, και αυτό που ελάχιστοι ακόμα ξέρουν είναι ότι κάθε λέξη στην ελληνική έχει μαθηματικό υπόβαθρο. Συνεχίζει: Η πιο σημαντική τους ιδιότητα είναι ότι το κάθε γράμμα έχει μια αριθμητική τιμή/αξία, κάθε γράμμα είναι ένας αριθμός, οπότε κατ επέκταση και κάθε λέξη είναι ένας αριθμός.

Θα τα έχετε ξανακούσει αυτά, όταν είπαμε για τους λεξάριθμους, αλλά βέβαια εδώ έχουμε μια θεμελιώδη παρεξήγηση. Το γεγονός ότι στην αρχαία Ελλάδα χρησιμοποιήθηκαν τα γράμματα του αλφαβήτου ως σύμβολα αναπαράστασης των αριθμών, σε ένα όχι και πολύ βολικό αριθμητικό σύστημα (δοκιμάστε να κάνετε πράξεις και θα δείτε πόσο δύσκολο, αν και όχι αδύνατο, είναι), δεν σημαίνει ότι τα γράμματα είχαν εγγενώς αυτή την ιδιότητα, εννοώ την αριθμητική αξία. Αυτό είναι αντιστροφή της πραγματικότητας. Την αριθμητική αξία την προσλάβανε τα γράμματα μόνο αφού έγινε η αντιστοίχιση, δεν την είχαν ανέκαθεν.

Ποια είναι η αριθμητική αξία κάθε γράμματος, θα το θυμάστε. Αν το έχετε ξεχάσει, ιδού ο πίνακας:

Α          Β          Γ          Δ          Ε          F          Ζ          Η          Θ

1          2          3          4          5          6          7          8          9

Ι          Κ          Λ          Μ          Ν          Ξ          Ο          Π          Q

10       20        30        40         50        60         70        80         90

Ρ          Σ          Τ          Υ           Φ         Χ          Ψ           Ω          ϡ

100      200      300       400       500      600       700        800       900

(κόππα για το 90, σαμπί για το 900).

Ο συντάκτης της ηλεμπαρούφας υποστηρίζει όμως ότι «Μια τεράστια γνώση κλειδωμένη-κωδικοποιημένη μέσα [σε] λέξεις λόγω της μαθηματικών τιμών που έχουν«. Και για να το αποδείξει, φέρνει, μεταξύ άλλων, το εξής παράδειγμα:

ΑΛΦΑ = 1+30+500+1= 532 =>5+3+2= 10 => 1+0= 1

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αλφάβητο, Γλωσσικοί μύθοι, Δημήτρης Σαραντάκος, Λερναίο κείμενο | Με ετικέτα: , , | 1.375 Σχόλια »

Λίγα μεταπασχαλινά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 11 Μαΐου, 2013

Κάπως λιγοστά τα σημερινά μας μεζεδάκια, ίσως επειδή την πρώτη βδομάδα μετά το Πάσχα, καθώς είμαστε όλοι κορεσμένοι από την κραιπάλη των ημερών, αναζητούμε πιο λιτό μενού. Ή τουλάχιστον αυτή τη δικαιολογία βρήκα πρόχειρη.

* Το πρώτο μεζεδάκι της ημέρας αποτελεί προέκταση, κατά κάποιο τρόπο, της συζήτησης που ξεκίνησε με τις δηλώσεις της Κικής Δημουλά για την Κυψέλη. Στη συνέντευξή της στον ιστότοπο maga.gr, η ποιήτρια λέει πολλά και ενδιαφέροντα, εγώ όμως πρόσεξα τη φράση:  “Αυτή είναι μια εχθρικότητα εναντίον μου άνευ προηγουμένου, την οποία έχω συναντήσει σε πάρα πολλές φάσεις.”  Σας φαίνεται για οξύμωρο ή όχι; Αν την ίδια εχθρικότητα την έχει συναντήσει σε πάρα πολλές φάσεις, πώς είναι «άνευ προηγουμένου»; Ή μήπως μπορούμε να πούμε ότι η έκφραση «άνευ προηγουμένου» έχει χάσει την ετυμολογική της σημασία, ας πούμε, και σημαίνει απλώς «πολύ μεγάλος» ή «δυσεξήγητος», οπότε δεν υπάρχει πρόβλημα; Κάτι ανάλογο θα μπορούσε να υποστηρίξει κανείς και για το επίθετο «πρωτοφανής», ότι δηλαδή μπορεί να σημαίνει απλώς «εξαιρετικά μεγάλος».

* Και κάτι άσχετο με το περιεχόμενο της συνέντευξης. Στο άρθρο του maga.gr υπάρχει, στην αρχή, η ειδοποίηση: Θα χρειαστείτε 3 λεπτά για να διαβάσετε αυτό το άρθρο! Αφενός, τέτοιες «οδηγίες χρήσης» μου φαίνονται αμερικανιές. Αφετέρου, δύσκολο μου φαίνεται να διαβάσει κανείς το αρκετά πυκνό άρθρο/συνέντευξη σε 3 λεπτά. Τι λέτε εσείς;

* Στην πασχαλινή Καθημερινή υπήρχε ολοσέλιδο αφιέρωμα στην έναρξη πλήρους λειτουργίας του μεγαλύτερου μουσείου της Ολλανδίας, του Rijksmuseum. Το μουσείο υπέστη εκτεταμένες αλλαγές που διάρκεσαν δέκα χρόνια, και παραδόθηκε στο κοινό στις 13 Απριλίου φέτος. Σημαντική η είδηση, αλλά ο συντάκτης (Ηλίας Μαγκλίνης) το αποκαλεί συνεχώς το Μουσείο Ράικς. Κι όμως, όπως τονίζει ο φίλος Earion που το ψάρεψε, στη Λεξιλογία, μια επίσκεψη στο γκουγκλομεταφραστήρι θα τον διαβεβαίωνε ότι Rijksmuseum σημαίνει Εθνικό Μουσείο! Παρόλο που η τεχνολογία βάζει στη διάθεσή μας ολοένα και περισσότερα εργαλεία, ο μέσος δημοσιογράφος εξακολουθεί να αρνείται πεισματικά να τα χρησιμοποιήσει.

* Και το επόμενο μεζεδάκι το ψάρεψε φίλος στη Λεξιλογία, ο Π2, και αποτελεί μιαν ακόμα εκδήλωση της ανίατης νόσου που λέγεται εισαγωγικολαγνεία. Σε διάφορους ιστότοπους, κυρίως αθλητικούς, δημοσιεύτηκε ο εξής τίτλος: «Έφυγε» για Αθήνα ο Στεφανάκος. Βλέποντας τα εισαγωγικά γύρω από το «έφυγε» ανησυχούμε, αλλά η είδηση μάς ενημερώνει ότι: Για την Αθήνα αναχώρησε εσπευσμένα ο τερματοφύλακας του Παναιτωλικού Μανώλης Στεφανάκος για να βρεθεί στο πλευρό του αδερφού του που νοσηλεύεται σε κρίσιμη κατάσταση. Και σχολιάζει ο Π2: Δεν του φτάνει το άγχος του για τον αδερφό του τον κακομοίρη, τον «έφυγαν» και τον ίδιον με τα εισαγωγικά τους.

* Το Λερναίο ζει και μας οδηγεί. Στην Καθημερινή δημοσιεύτηκε τις προάλλες η ακόλουθη επιστολή αναγνώστριας με τίτλο «Μαθητές προτείνουν»: Οι μαθητικές κοινότητες του 7ου Γυμνασίου Χαλανδρίου είχαν κάνει προ ολίγων ετών μιαν πρόταση η οποία είχε παρουσιαστεί από τις ειδήσεις της κρατικής τηλεόρασης. Εντυπωσιασμένοι από ένα άρθρο του καθηγητού των ΤΕΙ Πειραιώς αρχιτέκτονα κ. Βασίλη Γεωργιάννη οι μαθητές συγκέντρωσαν τις ξένες λέξεις που χρησιμοποιούμε, αντικαθιστώντας τες με τις προτεινόμενες από τον καθηγητή αντίστοιχες Ελληνικές, όπως: ομήγυρις αντί πάνελ, επενδύτης αντί μπουφάν, παραφερνάλια αντί αξεσουάρ, αντιταλαντωτήρας αντί αμορτισέρ, αθλοβάνδαλος αντί χούλιγκαν, γρίφος αντί παζλ, σύγγαμπρος –λέξη που χρησιμοποιούν και οι αδελφοί μας Κύπριοι– αντί μπατζανάκης κ.λπ.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Λερναίο κείμενο, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , | 203 Σχόλια »