Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘μέσα κοινωνικής δικτύωσης’ Category

Και τα πόμολα!

Posted by sarant στο 29 Νοεμβρίου, 2022

Το άρθρο που θα διαβάσετε σήμερα δημοσιεύτηκε προχτές στο ηλεπεριοδικό 2020magΌπως θα ξέρετε, στο ηλεπεριοδικό αυτό δημοσιεύω άρθρα με Λέξεις της επικαιρότητας -σαν εκείνα που δημοσίευα κάθε μήνα στα Ενθέματα της Αυγής. Εδώ μπορείτε να βρείτε όλα μου αυτά τα άρθρα, 24 ως τώρα. Η εικόνα είναι από τη δημοσίευση στο περιοδικό. 

Μια έκφραση που ακούγεται πολύ συχνά στα σόσιαλ τα τελευταία χρόνια, σε καταγγελίες για οικονομικές ατασθαλίες κάθε λογής, ιδίως από παρατρεχάμενους της κυβέρνησης, είναι ότι έχουν φάει ή έφαγαν ή «θα φάνε και τα πόμολα» ή «μέχρι και τα πόμολα». Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης βρίσκουμε και μιμίδια που εικονογραφούν την έκφραση.

Πρόκειται για έκφραση της μόδας λοιπόν, για να δηλωθεί η αχαλίνωτη κατάχρηση δημόσιου χρήματος, εκεί που παλιότερα θα λέγαμε, ας πούμε, «τρώνε με δέκα μασέλες» ή «κλέβουν και της Παναγιάς τα μάτια».

Η απαρχή της φράσης πρέπει να βρίσκεται σε περιπτώσεις διάρρηξης κατά τις οποίες οι κλέφτες αφαιρούν τα πάντα από ένα σπίτι ή κατάστημα: όχι μόνο χρήματα, τιμαλφή και έπιπλα, αλλά ακόμα και τα πόμολα από τις πόρτες, τα οποία και σχετικά χρονοβόρο είναι να ξεβιδωθούν αλλά και μικρότερη αξία έχουν. Πότε πότε βρίσκουμε τέτοιες ειδήσεις στο αστυνομικό δελτίο: έκλεψαν μέχρι και… πόμολα από πολυκατοικίες στη Θεσσαλονίκη.

Την έκφραση «τρώνε/έφαγαν/θα φάνε και τα πόμολα» τη βρίσκουμε πολύ συχνά στο Τουίτερ, αλλά ακόμα και σε δηλώσεις πολιτικών ή στην αρθρογραφία της αντιπολίτευσης (ας πούμε «ο ανασχηματισμός και τα φαγωμένα πόμολα» στην Αυγή ήδη το 2020). Από την άλλη, δεν την έχω βρει καταγραμμένη σε κάποιο έργο αναφοράς. Και βέβαια δεν έχω τέτοια απαίτηση από τα γενικά λεξικά, αφού αυτά δεν καταγράφουν νεόκοπες εκφράσεις της αργκό, αλλά παραξενεύομαι που δεν τη βρίσκω ούτε στο slang.gr, το οποίο καταγράφει μόνο μια λεξιπλασία του Τζίμη Πανούση, όπου πόμολο είναι ο εύκολα χειραγωγούμενος λαός, από το πόπολο και το μόμολο. Αυτό μάλλον δείχνει πως η έκφραση είναι πρόσφατης κοπής, αφού τα τελευταία 3-4 χρόνια το slang.gr υπολειτουργεί.

Αλλά εμείς εδώ λεξιλογούμε, οπότε ας πούμε δυο λόγια για τη λέξη «πόμολο».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisement

Posted in Αργκό, Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων, Φρασεολογικά, μέσα κοινωνικής δικτύωσης | Με ετικέτα: , , | 82 Σχόλια »

Το Καταραμένο μουντιάλ

Posted by sarant στο 14 Νοεμβρίου, 2022

Την Κυριακή αρχίζει στο Κατάρ το 22ο Παγκόσμιο Κύπελλο, που εμείς εδώ στην Ελλάδα συνήθως να το λέμε Μουντιάλ (ως γνωστόν, το Μουντιάλ είναι ελληνική λέξη). Το Μουντιάλ του Κατάρ θα είναι μοναδικό από πολλές απόψεις, και όχι μόνο -ή όχι κυρίως- επειδή είναι το πρώτο παγκόσμιο κύπελλο που θα φιλοξενηθεί από μουσουλμανική χώρα.

Η ιδιαιτερότητα που χτυπάει στο μάτι, βέβαια, είναι ότι την Κυριακή έχουμε 20 Νοεμβρίου -πράγματι, το αλ Μουντιάλ (το προηγούμενο το είχα πει Μουντιαλόφσκι) θα διεξαχθεί από τις 20 Νοεμβρίου έως τις 18 Δεκεμβρίου, για πρώτη φορά χειμώνα (ή έστω χειμώνα για το βόρειο Ημισφαίριο).

Αυτό ήταν απαραίτητο, από τη στιγμή που αποφασίστηκε να γίνουν οι αγωνες στο Κατάρ, όπου τον Ιούνιο, που είναι ο συνηθισμένος μήνας τέλεσης του Παγκοσμίου Κυπέλλου, ψήνει ο ήλιος το ψωμί και λιώνει την πέτρα. Η κατά τα άλλα λογική αυτή μετάθεση προκάλεσε βέβαια ένα άνευ προηγουμένου ανακάτωμα στα ποδοσφαιρικά πρωταθλήματα όλων των χωρών του κόσμου, ή τουλάχιστον της Ευρώπης -την Κυριακή που μας πέρασε έγιναν οι τελευταίοι αγώνες πρωταθλημάτων στην Ελλάδα και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Θα διακοπούν για ένα μήνα και θα ξαναρχίσουν λίγο πριν από τα Χριστούγεννα. Δεν ξέρω τι θα κάνουν οι χώρες εκείνες (πχ Γαλλία, Γερμανία) οι οποίες ήδη συνήθιζαν να διακόπτουν το χειμώνα (συνήθως μέσα Δεκεμβρίου με μέσα Ιανουαρίου) τα πρωταθλήματά τους.

Αυτή ήταν η ιδιαιτερότητα που χτυπάει στο μάτι, αλλά δεν είναι η μόνη. Για να χτιστούν τα στάδια στο Κατάρ, όπου η ποδοσφαιρική υποδομή γενικά απουσίαζε, και μάλιστα να χτιστούν ολοκαίνουργα και με την τελευταία λέξη της τεχνολογίας, δούλεψαν σε συνθήκες κόλασης δεκάδες χιλιάδες κολασμένοι. Οι κατασκευές έγιναν με πολύ εντατικούς ρυθμούς και σε συνθήκες πλήρους απαξίωσης των εργατικών δικαιωμάτων και των κανόνων ασφαλείας. Χιλιάδες άνθρωποι, σύγχρονοι σκλάβοι από την Ινδία, το Νεπάλ, την Σρι Λάνκα και το Μπαγκλαντές, πέθαναν κατά την κατασκευή των γηπέδων και εξ αιτίας αυτής: οι νεκροί υπολογίζονται σε 6500. Η ΦΙΦΑ αδιαφόρησε προκλητικά. Ο Πρόεδρός της Ινφαντίνο δήλωσε χαρακτηριστικά «Όταν δίνεις δουλειά σε κάποιον, ακόμα και σε σκληρές συνθήκες, του δίνεις αξιοπρέπεια και υπερηφάνεια. Δεν κάνεις φιλανθρωπία, δεν είναι φιλανθρωπία». Ακόμα και τώρα, η ΦΙΦΑ αρνείται να αποζημιώσει αξιοπρεπώς τις οικογένειες των νεκρών εργατών.

Να προσθέσουμε εδώ ότι το Κατάρ είναι καθεστώς αυταρχικό, όπου η εστεμμένη φαμίλια των Αλ Θάνι έχει εκτεταμένο έλεγχο στη χώρα κι έτσι βρίσκεται πιο κοντά σε απόλυτη μοναρχία παρά σε συνταγματική μοναρχία, και ότι έχουν εκφραστεί πολύ έντονες διαμαρτυρίες για την καταπάτηση δικαιωμάτων των ΛΟΑΤΚΙ+.

Θα μου πείτε, πρώτη φορά είναι, που διοργανώνεται Παγκόσμιο Κύπελλο σε χώρα που δεν ανταποκρίνεται στα δημοκρατικά στάνταρ; Όχι, δεν είναι η πρώτη φορά. Μάλιστα, το δεύτερο κιόλας Μουντιάλ, το μακρινό 1934, διεξήχθη στη φασιστική Ιταλία (η οποία και το κέρδισε). Κι αν αυτό δεν πιάνεται, όσοι είναι της γενιάς μου ή μεγαλύτεροι θα θυμούνται το Μουντιάλ του 1978, που έγινε στην Αργεντινή τον καιρό που βρισκόταν στην εξουσία η χούντα του στρατηγού Βιντέλα. Τότε υπήρχαν εκκλήσεις για μποϊκοτάζ από φιλελεύθερους και αριστερούς στην Ευρώπη, όπως και στη χώρα μας (θυμηθείτε το τραγούδι του Βασίλη Νικολαΐδη) αν και το ΚΚΕ, επειδή ο στρατηγός Βιντέλα είχε κάνει κάποια ανοίγματα προς την ΕΣΣΔ, ήταν αντίθετο και υποστήριζε (ο αείμνηστος Κώστας Κάππος είχε αναγκαστεί να το πει) πως ο Βιντέλα ήταν κεντρώος δικτάτορας τάχα. Και άλλες φορές εκφράστηκαν αντιρρήσεις για τη φιλοξενία του Μουντιάλ στη μία ή στην άλλη χώρα, πιο πρόσφατα στο αμέσως προηγούμενο Μουντιάλ της Ρωσίας.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in ποδόσφαιρο, Επί της διαδικασίας, Εργατικά, μέσα κοινωνικής δικτύωσης | Με ετικέτα: , , , , , , , | 208 Σχόλια »

Μεζεδακια πριν από τη χειμερινή ώρα

Posted by sarant στο 29 Οκτωβρίου, 2022

Απόψε τη νύχτα τα ρολόγια πάνε μια ώρα πίσω, δηλαδή από αύριο θα νυχτώνει νωρίτερα, μπαίνουμε στη χειμερινή ώρα. Παλιότερα, έπρεπε να ξενυχτήσουμε ως τις 4 το πρωί για να αλλάξουμε τα ρολόγια του σπιτιού μας, να τα βάλουμε να δείχνουν 3 (πλάκα κάνω), ευτυχώς όμως χάρη στη νέα τεχνολογία τώρα η αλλαγή γίνεται αυτόματα, τουλάχιστον για ταμπλέτες, σμαρτόφωνα και άλλες έξυπνες συσκευές, που είναι προγραμματισμένες να κάνουν μόνες τους την αλλαγή.

Βέβαια, κανονικά η (τυπικά) αυριανή αλλαγή δεν θα γινόταν, αφού από το 2019 κιόλας το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ψήφισε να σταματήσει η αλλαγή της ώρας, αφήνοντας όμως στα κράτη μέλη την ελευθερία να διαλέξουν αν θα έχουν μόνιμα τη θερινή ώρα ή μόνιμα τη χειμερινή. Η ακατανόητη αυτή απόφαση θα μπορούσε να μετατρέψει, θεωρητικά τουλάχιστον, την Ευρώπη σε κουρελού, αφού η ώρα θα μπορούσε ν’ αλλάζει από την Ολλανδία στη Γερμανία και από εκεί στην Αυστρία ή στην Τσεχία. Ωστόσο, με επίσημη δικαιολογία την πανδημία και μετά τον πόλεμο η απόφαση δεν εφαρμόστηκε -και καλύτερα, αν με ρωτάτε- κι έτσι προς το παρόν θα συνεχίσουμε ν’ αλλάζουμε ώρα κάθε Μάρτη και κάθε Οκτώβρη. Προς το παρόν, παίρνουμε πίσω την ώρα ύπνου που είχαμε χάσει τον Μάρτιο. Χωρίς τόκο όμως, παρά τον πληθωρισμό.

Θα μπορούσα να τα πω και «διαλεκτικά μεζεδάκια» διότι η λέξη «διαλεκτική» ήταν η λέξη που κυριάρχησε στα διεθνή ΜΚΔ την περασμένη εβδομάδα, καθώς ο Ελον Μασκ, ο δισεκατομμυριουχος που μόλις αγόρασε το Τουίτερ, εξέπεμψε ένα αινιγματικό τουίτ που περιείχε μόνο τη λέξη «διαλεκτική» στα ελληνικά γραμμένη κι έστειλε εκατομμύρια να ψάχνουν στο γκουγκλ.

Κάποιοι είπαν ότι το μυστηριώδες μήνυμα αφορούσε τις διαπραγματεύσεις για την αγορά του Τουίτερ, άλλοι ότι ήταν μήνυμα υπέρ των συνομιλιών για ειρήνευση στον πόλεμο (τον τελευταίο καιρό ο Μασκ έχει στείλει μερικά μηνύματα που θεωρήθηκαν φιλορωσικά), αλλά πάντως το βέβαιο είναι ότι το τουίτ οδήγησε και σε ανταλλαγή απόψεων επί γλωσσικών θεμάτων, οπως στην εικόνα που βλέπετε.

Να σημειώσω ότι ο πρώτος σχολιαστής, που αποκάλεσε νεκρή γλώσσα τα ελληνικά, είναι επίσης πολύ δημοφιλής στο Τουίτερ, με εκατοντάδες χιλιάδες ακόλουθους (πολύ λιγότερους βέβαια από τον Μασκ) και ότι πιθανότατα τρολαρει. Όταν άλλοι τον ρώτησαν (στα αγγλικά) πού βασίζει την άποψή του, απάντησε ότι από την έκφραση It’s all Greek to me συνάγεται πως κανείς δεν καταλαβαίνει ελληνικά, άρα είναι νεκρή γλώσσα.

(Δεν μας είπε βέβαια αν θεωρεί νεκρή γλώσσα τα αρχαία ελληνικά, άποψη με την οποία θα συμφωνούσαμε πολλοί, ή τα νέα ελληνικά. Κατά σύμπτωση, η λέξη του Μασκ είναι ίδια στα αρχαία και τα νέα ελληνικά, τουλάχιστον γραπτή, διότι η προφορά της έχει αλλάξει).

* Στο μεταξύ ο Μασκ μάλλον οριστικοποίησε την αγορά του Τουίτερ και μπήκε στα κεντρικά γραφεία του κρατώντας έναν νεροχύτη και συνοδεύοντας στην ανάρτησή του το σχετικό βίντεο με το σχόλιο Let that sink in, λογοπαίγνιο βέβαια, αφού ο νεροχύτης στα αγγλικά λέγεται sink, ενω η φράση του μπορεί να αποδοθεί στα ελληνικά «Χωνέψτε το, πάρτε το απόφαση» (ότι αγόρασα το Τουίτερ, εννοεί).

* Τις προάλλες εμφανίστηκε στην τηλεόραση της ΕΡΤ ο Νίκος Βασιλάκος, γνωστός στον χώρο των υπολογιστών, για να μιλήσει για θέματα ασφάλειας. Είπε λοιπόν ότι πήγαν να του χακάρουν τον λογαριασμό κι έτσι «αναγκάστηκα και έβαλα μια επιπλέον εφαρμογή, ή, για να το πω σε σωστά ελληνικά, μια επιπλέουσα εφαρμογή»

Φαίνεται πολύ αστείο να λέει κάποιος ότι θα πει σε σωστά ελληνικά το «επιπλέον εφαρμογή» και το κάνει «επιπλέουσα εφαρμογή» -θυμίζει τις παλιές διαφημίσεις του Κάμελ, που είχαν την καμηλίτσα να επιπλέει (σε φουσκωτό) στο νερό και είχαν τη λεζάντα «Πάρε ένα επιπλέον Κάμελ».

Μπορείτε να δείτε το στιγμιότυπο στο βίντεο, που το ανέβασε ο ίδιος στο Γιουτούμπ, στο 3.25 περίπου:

Πάντως, το λάθος είναι περίεργο, διότι ο Βασιλάκος έχει σπουδάσει και γλωσσολογία, αν δεν σφάλλω. Κάποιος σκέφτηκε μήπως λέγοντας «για να το πούμε σε σωστά ελληνικά» δεν αναφερόταν στο «επιπλέον» αλλά υποσυνείδητα μετέφραζε το floating app, το οποίο πάντως δεν το αναφέρει καθόλου. Τι να πω, περίεργα πράγματα, αλλά ο ΜέΦΡι τρίβει τα χέρια του.

* Κι ένα αθλητικό. Σε ρεπορτάζ για το ματς Παναθηναϊκού – Άρη διαβάζουμε:

Ο Αρης είχε τις δικές του καλές φάσεις, δύο με τον Ιτούρμπε στο πρώτο ημίχρονο, αλλά στο δεύτερο μέρος δεν μπόρεσε να απειλήσει και το μόνο που έκανε ήταν να αμυνόταν καλά…

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αρχαιολογία, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, μέσα κοινωνικής δικτύωσης | Με ετικέτα: , , , , , , | 184 Σχόλια »

Επισυνδεδεμένα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 6 Αυγούστου, 2022

Χτες, μετά τις αλλεπάλληλες παραιτήσεις του πρωθυπουργικού ανιψιού Γρηγόρη Δημητριάδη και του απτυχίωτου διοικητή της ΕΥΠ κ. Κοντολέοντα, μπήκε στο λεξιλόγιό μας ο ειδικός όρος «επισύνδεση»  -κι έτσι άλλαξα τίτλο στα μεζεδάκια, που αφελώς είχα αρχίσει να τα γράφω λογαριάζοντας χωρίς τον ξενοδόχο. Και μετά μας λέει ο Έκο ότι τον Αύγουστο δεν υπάρχουν ειδήσεις!

Βέβαια, ούτε μικρά παιδιά δεν πιστεύουν ότι ο Γ.Γ. του Μαξίμου παραιτήθηκε λόγω του… τοξικού κλίματος (δηλαδή επειδή τον βρίζανε στα σόσιαλ;). Ούτε μικρά παιδιά δεν πιστεύουν επίσης ότι πρωθυπουργός, στον οποίο υπάγεται άμεσα η ΕΥΠ κατόπιν δικής του απόφασης, πληροφορήθηκε μόλις χτες ότι η ΕΥΠ παρακολουθεί τον κ. Ανδρουλάκη. Όσο για τη δικαιολογία ότι, τάχα, η «νόμιμη» παρακολούθηση ενός ευρωβουλευτή και υποψήφιου πολιτικού αρχηγού έγινε εξαιτίας επαφών του με… αμφιλεγόμενους Κινέζους όχι μόνο εκθέτει διεθνώς τη χώρα αλλά και επιβάλλει, μετά τις εκλογές, η υπόθεση του παρακράτους να απασχολήσει ειδικό δικαστήριο.

Όμως παρασύρθηκα και ζητώ συγγνώμη.

Οπότε, ξεκινάμε τα μεζεδάκια μας με μια φωτογραφία (έχουμε πολλές στο σημερινό άρθρο), που τη στέλνει φίλος παπαδιαμαντιστής. Την τράβηξε στον Βόλο.

Οδός Αλ. Μωραϊτίνη, λοιπόν κι αναρωτιέσαι ποιον ήθελε τάχα να τιμήσει η επιτροπή ονοματοδοσίας του δήμου: τον Τίμο Μωραϊτίνη ή τον Αλέξανδρο Μωραϊτιδη, τον συγγραφέα και ξάδερφο του Παπαδιαμάντη;

Μάλλον τον δεύτερο λόγω εντοπιότητας, Σκιαθίτης γαρ, αλλά κάπου τα μπέρδεψαν. Οπότε τώρα ή πρέπει να διορθώσουν την πινακίδα ή να ονομάσουν κάποιον άλλον δρόμο Οδός Τίμου Μωραϊτίδη, να αποκατασταθεί η ισορροπία. Ίσως μάλιστα να είναι και κάθετος με την Αλ. Μωραϊτίνη, ώστε στη γωνία τους να βρίσκει προς στιγμή η μάνα το παιδί και το επώνυμο το όνομά του.

* Στο νοσοκομείο ο Αλέξης Κούγιας για αφαίρεση καρκινικών λεμφαδένων, και του ευχόμαστε να ξεμπέρδεψε, αλλά έβγαλε και μια ανακοίνωση εναντίον του πρώην υπουργού Θοδωρή Δρίτσα, στην οποία διαβάζω:

Το μόνο σίγουρο είναι ότι γι’ αυτούς τους χαρακτηρισμούς και θα τον μηνύσω και θα τον ενάγω. Όταν αναφέρεται σ’ εμένα και ειδικά για την υπόθεση της Αίγινας να φτάνει μέχρι εκεί που φτάνει ο ίσκιος του.

Το μόνο σίγουρο, από τη δική μου σκοπιά που δεν υπεισέρχομαι στην ουσία του θέματος ούτε καταλαβαίνω από σκιές, είναι ότι ο κ. Κούγιας τα έμπλεξε εδώ με το στιγμιαίο και το διαρκές, εκτός αν έχει σκοπό να ενάγει τον κ. Δρίτσα πολλές φορές αλλά να τον μηνύσει μόνο μία. Με τα δικά μου μάτια, που δεν ξέρουν πολλά από νομική επιστήμη αλλά κάτι σκαμπάζουν από γραμματική, ήθελε να γράψει «θα τον μηνύσω και θα τον εναγάγω».

* Ναι, οι κουμπάροι στη Μεγαλόνησο μπορεί να λέγανε «θα τον ενάξω», που τουλάχιστον θα ήταν σαφέστερο χρονικά. Και μη μου πείτε ότι δεν το λένε, διότι σε νομικό κείμενο κυπριακό διαβάζω:

Περιοριστική οπισθογράφηση παρέχει στον υπέρ ου η οπισθογράφηση το δικαίωμα να δεχθεί πληρωμή της συναλλαγματικής και να ενάξει οποιοδήποτε μέρος αυτής το οποίο ο οπισθογράφος μπορούσε να ενάξει, αλλά δεν παρέχει σε αυτόν εξουσία να μεταβιβάσει τα δικαιώματα του ως υπέρ ου η οπισθογράφηση εκτός αν αυτή ρητά εξουσιοδοτεί αυτόν να ενεργήσει με τον τρόπο αυτό.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Νόμος του Μέφρι, Ορθογραφικά, μέσα κοινωνικής δικτύωσης | Με ετικέτα: , , , , , , | 139 Σχόλια »

Σε βάρκα γεννήθηκες;

Posted by sarant στο 8 Ιουλίου, 2022

Την ξέρετε αυτή τη φράση; Τι σημαίνει; Πότε τη λέμε;

Αλλά δεν θα κάνουμε κουίζ, θα ήταν πολύ εύκολο. Τη φράση τη λέμε όταν κάποιος βγει από το δωμάτιο, από το σπίτι, από έναν κλειστό χώρο γενικά, και αφήσει την πόρτα ανοιχτή πίσω του. Στις βάρκες δεν έχει πόρτες, οπότε κάποιος που γεννήθηκε (και ανατράφηκε βέβαια) σε βάρκα είναι λογικό να μην ξέρει πως όταν βγαίνουμε από κάπου κλείνουμε πίσω μας την πόρτα.

Υπάρχει βέβαια υπόρρητη η μομφή ότι ο άλλος είναι απολίτιστος, ακαλλιέργητος.

Λέγεται επίσης «Σε μαούνα γεννήθηκες;». Η μαούνα ίσως δίνει μια ελαφρά πιο αρνητική χροιά από τη βάρκα.

Λέμε επίσης «Σε τσαντίρι γεννήθηκες;» που κάνει ακόμα πιο πρόδηλη τη μομφή.

Τις προάλλες στο Τουίτερ γνώρισα τυχαία (από αρτάρισμα, δηλαδή αναδημοσίευση τουίτ) έναν Άγγλο συγγραφέα, ονόματι Adam Sharp (@AdamCSharp), που δηλώνει λιστομανής και έφτιαχνε καταλόγους εκφράσεων που χρησιμοποιούνται σε διάφορες γλώσσες για διάφορες καταστάσεις.

Οπότε είπα να αντιγράψω δυο-τρεις τέτοιους καταλόγους και να σας τους παρουσιάσω μήπως και τους εμπλουτίσουμε. Το κοινό που παρακολουθεί τον Σαρπ προέρχεται από πολλές και διάφορες χώρες, οπότε στα σχόλια οι κατάλογοι εμπλουτίστηκαν. Εμείς πάλι έχουμε πολλούς φίλους που μένουν σε διαφορετικές χώρες, όπως και πολλούς γλωσσομαθείς οπότε ίσως βρούμε κι άλλα παραδείγματα.

Αλλά έτσι κι αλλιώς, έχει γούστο, πιστεύω, ένα τέτοιο άρθρο, που δείχνει πώς διαφορετικοί λαοί περιγράφουν μια κατάσταση, άλλοτε με παρεμφερή τρόπο κι άλλοτε χρησιμοποιώντας μια εντελώς άλλη εικόνα. Βέβαια, αφού το υλικό καταγράφτηκε σε συζητήσεις στα σόσιαλ η εγκυρότητα δεν είναι εγγυημένη αν και κάποιες φράσεις αναφέρθηκαν από 3 ή 4 σχολιαστές. Επομένως, διαβάζοντας το άρθρο ας έχουμε κατά νου αυτήν την επιφύλαξη.

Λοιπόν, τι λένε όταν κάποιος βγει από το δωμάτιο και αφήσει ανοιχτή την πόρτα; [όπου ξέρω το πρωτότυπο, το βάζω, αλλιώς μεταφράζω μόνο στα ελληνικά]

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γλωσσικά ευτράπελα, Φρασεολογικά, μέσα κοινωνικής δικτύωσης | Με ετικέτα: , , , | 77 Σχόλια »

Ποτάρες και μουσικάρες

Posted by sarant στο 17 Ιουνίου, 2022

Τις προάλλες πήρα ένα πολύ συμπαθητικό γράμμα από μια φιλόλογο, που μου εξέθεσε τον προβληματισμό της για ένα γλωσσικό φαινόμενο που έχει παρατηρήσει, από τότε που, εξαιτίας της πανδημίας, άρχισε να βλέπει περισσότερη τηλεόραση απ’ όσο συνήθιζε, ιδίως το πρωί και το μεσημέρι.

Πρόκειται για την αυξανόμενη χρήση του μεγεθυντικού επιθήματος -άρα για τη δημιουργία λίγο-πολύ εφήμερων μεγεθυντικών, στη γλώσσα των νέων, μεταξύ άλλων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ή όσων μιμούνται τους νέους, στη διαφήμιση ή στις εκπομπές της τηλεόρασης. Ο τίτλος που διάλεξα για το άρθρο προέρχεται από την ανάρτηση ενός (νεότερου) φίλου στο Φέισμπουκ, που έλεγε, πριν από καιρό, «αντί να είμαι στο νησί και να πίνω ποτάρες και ακούγοντας μουσικάρες, κάθομαι εδώ και σας διαβάζω» (ή κάτι τέτοιο). Μου είχε κάνει εντύπωση, παρόλο που κι άλλες φορές έχω δει αναρτήσεις για ποτάρες και μουσικάρες.

Κατά σύμπτωση, αυτές τις μέρες προβάλλεται μια διαφήμιση στοιχηματικής εταιρείας, με το σύνθημα: Σουβλακάρα, παρεάρα, ματσάρα και ΧΨΖ (δεν βάζω το όνομα της διαφημιζόμενης εταιρείας για να μη μας πάνε για γκρίζα διαφήμιση).

Η «ματσάρα» μου είναι εξαιρετικά οικεία, από παλιά. Σουβλακάρα και παρεάρα δεν θυμάμαι να έχω πει ποτέ. Γκουγκλίζονται πάντως και οι δυο τύποι, περισσότερο η σουβλακάρα. Κάπου ο Πετρετζίκης δηλώνει ότι θα παρουσιάσει συνταγή για «σουβλακάρα», ενώ η λέξη χρησιμοποιείται επίσης σε κριτικές διάφορων σουβλατζίδικων.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αργκό, Γραμματική, Γλωσσική αλλαγή, Τηλεοπτικά, μέσα κοινωνικής δικτύωσης | Με ετικέτα: , , , | 180 Σχόλια »

Με αφορμή το επεισόδιο με το γατάκι

Posted by sarant στο 4 Μαΐου, 2022

Πριν από 40 περίπου χρόνια είχα δει μια ολοσέλιδη σειρά από γελοιογραφίες του μέγιστου Ράιζερ (Ρεζέρ τον λένε οι Γάλλοι), που από τότε ψάχνω μάταια να την ξαναβρώ. Ο τίτλος ήταν μακροσκελής, κάτι σαν: Απήγαγαν τον εγγονό του βασιλιά της σοκολάτας, ο βασιλιάς των μακαρονιών ανησυχεί. Στο πρώτο καρέ δυο ηλικιωμένες κυρίες διαβάζουν για την απαγωγή του παιδιού, ενώ ένας ακόμα πιο ηλικιωμένος κύριος παρακολουθεί. Οι κυρίες εξοργίζονται:

– Τους απαγωγεις παιδιών πρέπει να τους τουφεκίζουν, λέει η πρώτη.

– Όχι μόνο, να τους βασανίζουν με πυρωμένο σίδερο, πλειοδοτεί η δεύτερη.

Η πρώτη αντιπροτείνει κάποιο ακόμα χειρότερο βασανιστήριο, ξέρω γω να τους γδέρνουν ζωντανούς, ενώ η δεύτερη κάνει πάλι ρελάνς με κάτι πιο φρικτό.

Τότε, ο κυριούλης ρωτάει όλο απορία: Σε ποιους θέλετε να τα κάνετε αυτά τα βασανιστήρια;

– Στους απαγωγείς παιδιών, ουρλιάζει η πρώτη. Αλλά ο κυριούλης είναι βαρήκοος.

– Στους εκτροφείς στρειδιών; Και τι σας έφταιξαν;

Οι δυο γηραιές κυρίες συνεχίζουν να φαντάζονται φρικτές τιμωρίες για τους κακούργους κι ο κυριούλης ρωτάει πάλι:

– Ποιους θέλετε να τιμωρήσετε;

– Τους απαγωγείς παιδιώωωωων! ξελαρυγγιάζεται η μία.

– Τους κατασκευαστές σπιτιών; Γιατί;

Οι κυρίες ξαναπιάνουν το γαϊτανάκι των πιθανών και απίθανων μαρτυρίων και όσο τα λένε, τόσο περισσότερο διεγείρονται, αλλά ο γέρος δεν παραιτείται:

– Σε ποιους θέλετε να τα κάνετε όλα αυτά;

Οπότε και οι δυο τους, εν χορώ:

– ΣΤΟΥΣ ΚΟΥΦΟΥΣ!

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Κόμικς, Λουξεμβούργο, μέσα κοινωνικής δικτύωσης | Με ετικέτα: , , , , , | 170 Σχόλια »

Γιατί δεν πάνε να δουλέψουν στον τουρισμό;

Posted by sarant στο 27 Απριλίου, 2022

Εδώ και μέρες συζητιέται το θέμα αυτό στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αλλά και στα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης. Η βαριά βιομηχανία της χώρας, εννοώ τον τουρισμό, σύμφωνα με το γνωστό κλισέ, πάσχει από έλλειψη εργατικών χεριών.

Πολλή δημοσιότητα δόθηκε σε μια άποψη που εξέφρασε στο Τουίτερ ο Α. Ανδρεάδης, επίτιμος πρόεδρος του ΣΕΤΕ, του συνδέσμου των εργοδοτών στον κλάδο του τουρισμού, σύμφωνα με την οποία υπάρχει τεράστια έλλειψη προσφοράς εργασίας, παρά το ότι οι αμοιβές που προσφέρονται είναι σημαντικά πάνω από τις κλαδικές συμβάσεις. Ο κ. Ανδρεάδης εκτιμά ότι ο «ποιοτικός» μας τουρισμός κινδυνεύει διότι είναι ακάλυπτες πάνω από 50.000 θέσεις εργασίας.

Η τοποθέτηση αυτή ερχόταν ως απάντηση σε ανάρτηση στην οποία υποστηριζόταν ότι εργαζόμενοι που δούλευαν «σεζόν» τα προηγούμενα χρόνια σε εστιατόρια και ξενοδοχεία αρνούνται τώρα να εργαστούν παρά το ότι οι απολαβές τους είναι, υποτίθεται, καλύτερες. 

Εμείς εδώ λεξιλογούμε, και στο σημερινό άρθρο θα μπορούσαμε να λεξιλογήσουμε για τον όρο «σεζόν», που έχει πολύ συγκεκριμένη σημασία στην ορολογία των εργαζομένων του τουρισμού -αλλά αφήνω τα λεξιλογικά για άλλο άρθρο. Στο σημερινό θα περιοριστώ να δώσω τον ορισμό του όρου «δουλεύω σεζόν».

Δουλεύω σεζόν στον τουρισμό σημαίνει ότι ο εργαζόμενος δουλεύει σε κάποιο τουριστικό μέρος, για τη διάρκεια της τουριστικής σεζόν, που μπορεί να είναι 6 μήνες στη Σαντορίνη ή στη Μύκονο ή σε άλλα πολύ τουριστικά μέρη ή 4 μήνες στα λιγότερο τουριστικά.

Σε αυτό το εξάμηνο (ή τετράμηνο) ο εργαζόμενος δουλεύει χωρίς ρεπό, 7 μέρες την εβδομάδα, με ωράρια που συχνά ξεπερνούν το 12ωρο. Τη στέγη και την τροφή την προσφέρει ο εργοδότης, αλλά στην πράξη αυτό σημαίνει ότι ο εργαζόμενος θα περάσει το καλοκαίρι σε ένα άθλιο κατάλυμα, κάποτε σε κοντέινερ, οι τυχεροί σε δωμάτιο μαζί με άλλους 3 εργαζόμενους, με τους οποίους δεν γνωρίζονται -κάποτε μάλιστα χωρίς να υπάρχει ξεχωριστό δωμάτιο για τις γυναίκες. Στο τετράμηνο ή εξάμηνο αυτό, ο εργαζόμενος ξεχνάει την οικογένειά του -παύει να είναι γιος ή πατέρας, σύζυγος, κόρη ή μητέρα. Παύει να είναι πολίτης, ουσιαστικά: οι περισσότεροι νέοι που δούλευαν σεζόν στις εκλογές της 9ης Ιουλίου 2019 δεν μπόρεσαν να ψηφίσουν.

Οπότε, δεδομένου ότι οι συνθήκες είναι τέτοιες, ο ισχυρισμός ότι οι αμοιβές που προσφέρονται είναι «σημαντικά πάνω» από τις κλαδικές συμβάσεις χάνει την ισχύ του. Ονομαστικά μπορεί να είναι ανώτερες οι αμοιβές, αλλά στην πράξη να είναι πολύ κατώτερες αν συνυπολογιστεί το ωράριο, η ένταση της εργασίας και η απουσία ρεπό.

Πιο πάνω είδαμε την άποψη των εργοδοτών, που φρίττουν μπροστά στην αχαριστία και την πλεονεξία των εργαζομένων ενώ, για πρώτη φορά, δεν φαίνεται να τους αρέσει το αόρατο χέρι της αγοράς. Υπάρχει όμως και η άποψη των εργαζομένων. 

Ο φίλος Στράτος Σαφιολέας ανθολόγησε σχόλια από τη συζήτηση στο Τουίτερ, όπου διάφοροι σχολιαστές απαντούν στο ερώτημα του τίτλου, γιατί δεν πάνε να δουλέψουν στον τουρισμό. Όπως λέει ο ίδιος σε ανάρτησή του στο Φέισμπουκ, θα ήταν ωραίο αν υπήρχε ένα μέσο που θα έκανε ρεπορτάζ και θα έβγαζε αυτές τις φωνές σε podcast. 

Ελλείψει αυτού, αναδημοσιεύω τις μαρτυρίες που συγκέντρωσε. Δεν διορθώνω ορθογραφία και στίξη.

Μου πρόσφεραν 1200€ με μισά ένσημα στη Μύκονο, 12 ώρες τη μέρα(«και αν βγει καμία διαδρομή παραπάνω εντάξει μωρέ»), 7/7 ως οδηγός σε VIP van και διαμονή με 3-4 άτομα το πολύ!

Το να κονοματε βάζοντας 5 και 6 άτομα σε ένα δωμάτιο ή μικρό σπίτι πλέον δεν είναι η λύση. Το να δουλεύει κάποιος για 12-13 ώρες και να πληρώνετε τις 8 , δεν είναι η λύση. Πολύ καλά κάνει πλέον ο κόσμος και μακάρι να το έκανε νωρίτερα.
Φιλη μου που δουλευε σαιζον (Πασχα με Σεπτεμβριο) μαγειρισα (στη Παρο) αγανακτησε και δουλευει τωρα στην Αυστρια, σε πιο ανθρωπινες συνθηκες, με τα ΤΡΙΠΛΑΣΙΑ λεφτα. Για ποιο λογο να δουλεψει κανεις γαλερα με 3,5€ την ωρα?
* Πες της να γυρίσει γρήγορα πίσω να βγάζει 30 ευρώ τη μέρα μαύρα και να δουλεύει 12 ώρες 7 μέρες.
Δεν χάνονται αυτές οι ευκαιρίες.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εργατικά, μέσα κοινωνικής δικτύωσης | Με ετικέτα: , , , , | 102 Σχόλια »

Της καρδιάς

Posted by sarant στο 14 Φεβρουαρίου, 2022

Του Αγίου Βαλεντίνου σήμερα, γιορτή των ερωτευμένων, ίσως ξενόφερτη αλλά εξίσου ξενόφερτα, μόνο παλιότερα, είναι κι άλλα έθιμα και πράγματα που τα θεωρούμε απολύτως φυσιολογικά και συνυφασμένα με την ιδιοσυστασια μας, σαν το χριστουγεννιάτικο δέντρο, τα κλαρίνα, η γαλοπούλα των Χριστουγέννων ή η ντοματοσαλάτα.

Οπότε, σήμερα το ιστολόγιο θα τιμήσει τη μέρα όπως μπορεί και ξέρει, δηλαδή λεξιλογικά -εσείς πάλι, αφού κάνετε τα σχόλιά σας, μπορείτε να την τιμήσετε και με άλλους τρόπους.

Κι αφού ο έρωτας συμβατικά από εκεί εκπορεύεται, σήμερα θα λεξιλογήσουμε ακριβώς για την καρδιά.

Ο σημερινός τύπος, καρδιά, είναι μεσαιωνικός. Ο αρχαίος τύπος, καρδία, είναι ήδη ομηρικός -πιο σωστά, στον Όμηρο εμφανίζεται ο ιωνικός τύπος, καρδίη: Ἀχαιοῖσιν δὲ μέγα σθένος ἔμβαλ’ ἑκάστῳ καρδίῃ ἄληκτον πολεμίζειν ἠδὲ μάχεσθαι (Ιλ. Λ11-12) [«κι εφύσησε στων Αχαιών τα στήθη την ανδρείαν, να πολεμούν, να μάχονται και παύσιν να μη θέλουν» στη μετάφραση του Πολυλά]. Ωστόσο, ο Όμηρος χρησιμοποιεί πολύ συχνότερα τον παράλληλο τύπο «κραδίη».

Ωστόσο, οι αρχαίοι είχαν και μιαν άλλη λέξη, που ο Όμηρος τη χρησιμοποιεί ακόμα πιο συχνά: το κηρ, με περισπωμένη, γενική του κηρός, δοτική κήρι, με περισπωμένη. Πχ τὸ δ᾽ ἐμὸν κῆρ ἄχνυται ἐν θυμῷ, ὅθ᾽ ὑπὲρ σέθεν αἴσχε᾽ ἀκούω πρός Τρώων (Ιλ. Ζ523-4: κι εμένα πονάει η καρδιά τους Τρώες ακούγοντας το τι για σένα σέρνουν, λέει ο Έκτορας στον Πάρη στη μετάφραση Καζαντζάκη-Κακριδή). Στους τραγικούς χρησιμοποιείται ο τύπος «κέαρ», που τον είχε χρησιμοποιήσει και η τραγική κ. Μανωλίδου σε διάσημο τουίτ της.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ιστορίες λέξεων, Φρασεολογικά, μέσα κοινωνικής δικτύωσης | Με ετικέτα: , , , | 195 Σχόλια »

Η μυστηριώδης κλοπή της ηλικιωμένης μαϊμούς

Posted by sarant στο 26 Ιανουαρίου, 2022

Θα μπορούσα να το αφήσω για τα σαββατιάτικα μεζεδάκια, αλλ’ αφενός έχουν περάσει ήδη μερικές μέρες και αφετέρου, και το κυριότερο, έκρινα πως ένα ανάλαφρο θέμα ταιριάζει μέσα στα τόσα ζοφερά που περνάμε τις τελευταίες μέρες, με τις ζημιές της χιονοκαταιγίδας ακόμα ορατές, την κατάρρευση του επιτελικού μας κράτους και τις καθημερινές εκατόμβες της πανδημίας.

Αν συχνάζετε στα σόσιαλ, θα το έχετε μάλλον πάρει είδηση -ήταν ο τίτλος της εβδομάδας, αλλά πήρε δημοσιότητα που θα τον έκανε υποψήφιο και για «τίτλο της χρονιάς», αν υπήρχε τέτοια διάκριση.

Σε κάποιον από τους μεγάλους ειδησεογραφικούς ιστότοπους δημοσιεύτηκε μια είδηση του αστυνομικού δελτίου με τον τίτλο που βλέπετε:

Αμπελόκηποι: έκλεψαν ηλικιωμένη μαϊμού υπάλληλοι της ΔΕΗ

Με μια πρώτη, και με μια δεύτερη, ματιά ο αναγνώστης διαβάζει πως κάποιοι ασυνειδητοι υπάλληλοι της ΔΕΗ έκλεψαν μιαν ηλικιωμένη μαϊμού. Όμως αυτό δεν μπορούμε εύκολα να το ερμηνεύσουμε (Είχε λεφτά δικά της η μαϊμού και της τα πήραν; Ή την έκλεψαν από το αφεντικό της ή από ζωολογικό κήπο; Ούτε το ένα ενδεχόμενο είναι πολύ πιθανό, ούτε το άλλο). Κι έτσι, σκεφτόμαστε πως πρέπει να αναλύσουμε αλλιώς την πρόταση και καταλήγουμε σε αυτό που όντως συνέβη, ότι κάποιοι, προσποιούμενοι ότι είναι υπάλληλοι της ΔΕΗ (άρα ήταν «μαϊμού υπάλληλοι») έκλεψαν μιαν ηλικιωμένη γυναίκα στους Αμπελόκηπους, δηλαδή της χτύπησαν το κουδούνι λέγοντας ότι είναι υπάλληλοι της ΔΕΗ, εκείνη άνοιξε, μπήκαν μέσα στο διαμέρισμα και εκεί, δεν έχω διαβάσει τις λεπτομέρειες, αλλά υποθέτω ότι ο ένας την απασχολούσε κι ο άλλος έκλεβε.

Όπως είπα, αυτός ο λάθος τίτλος γνώρισε μεγάλη δημοσιότητα -στην ομάδα Υπογλώσσια του Φέισμπουκ είδα τουλάχιστον τρεις αναρτήσεις που τον σχολίαζαν, αλλά είδα και πολλούς φίλους που σπάνια σχολιάζουν γλωσσικά θέματα να αφιερώνουν αναρτήσεις τους ειδικά σε αυτόν τον τίτλο. Eίχε μάλιστα προηγηθεί κι άλλος ένας αμφίσημος τίτλος, που αυτόν πρόλαβα να τον συμπεριλάβω στα μεζεδάκια της προηγούμενης εβδομάδας, θα τον θυμάστε ίσως: «Σε αργία ο παπάς που κατηγορείται ότι βίαζε ανήλικη με εντολή Ιερώνυμου» και κάποιοι συνδύασαν τους δυο τίτλους. (Έκλεψαν ηλικιωμένη μαϊμού; Πάλι καλά που δεν τη βίασαν με εντολή Ιερώνυμου).

Ο τίτλος υπακούει στους άγραφους κανόνες της εντυπωσιοθηρικής ειδησεογραφικής σύνταξης, που σημαίνει ότι στους τίτλους των ειδήσεων δεν τηρούμε τη συνηθισμένη, αμαρκάριστη σειρά των όρων της πρότασης, Υποκείμενο-Ρήμα-Αντικείμενο, αλλά προτάσσουμε το μέρος της πρότασης που κρίνουμε ότι πρέπει να τραβήξει την προσοχή.

Έτσι, αντί να γραφτεί «Μαϊμού υπάλληλοι της ΔΕΗ έκλεψαν ηλικιωμένη», προτιμήθηκε να προταχθεί το «Έκλεψαν ηλικιωμένη». Στην ελληνική έχουμε μεγάλη ελευθερία στη σειρά των όρων της πρότασης, επειδή η μορφολογία της γλώσσας δίνει πληροφορίες -ενώ στα αγγλικά, ας πούμε, η πρόταση είναι πολύ πιο άκαμπτη. Οι διάφοροι τρόποι ειναι ολοι αποδεκτοί, αλλά κάποιοι μεταφέρουν επιπλέον πληροφορίες. (Ο Γιάννης φιλησε τη Μαρία. Τη Μαρία φίλησε ο Γιάννης [κι όχι την Ελένη]. Φίλησε ο Γιάννης τη Μαρία, κτλ.)

Στην προκείμενη περίπτωση, τα πράγματα μπερδεύτηκαν επειδή το υποκείμενο ήταν ένα δίλεκτο, οι «μαϊμού υπάλληλοι», η πρώτη λέξη του οποίου έμεινε άκλιτη κι έτσι μπόρεσε να ταιριάξει στην προηγούμενη λέξη.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αμφισημίες, Δημήτρης Σαραντάκος, Τυπογραφικά λάθη, Τίτλοι, μέσα κοινωνικής δικτύωσης | Με ετικέτα: , , , , | 195 Σχόλια »

Κάγκελα παντού

Posted by sarant στο 20 Ιανουαρίου, 2022

Τις προάλλες, το σαμπουάν Pantene ξεκίνησε μια καινούργια διαφήμιση με την εικόνα που βλέπετε και με το σύνθημα #HairHasNoGender, τα μαλλιά δεν έχουν φύλο θα λέγαμε.

Το διαφημιστικό βιντεάκι (το βλέπετε εδώ) άρεσε σε πολλούς και έγινε ιότροπο. Η πρωτοτυπία του βρίσκεται στο ότι πρωταγωνιστούν σε αυτό πέντε άτομα της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας, κάτι που θα ήταν αδιανόητο σε διαφημίσεις πριν από λίγα χρόνια (αλλά όχι πια). Βλέπουμε κι ένα ομοερωτικό φιλί (κάτι για το οποίο παλιότερα είχε επιβληθεί πρόστιμο σε σίριαλ από το ΕΣΡ).

Θετικό το βρίσκω να προβάλλεται η διαφορετικότητα στις διαφημίσεις, όσο κι αν ξέρουμε καλά ότι αυτό πολλές φορές μπορεί να είναι pinkwashing από μεριάς της εταιρείας (το σαμπουάν Pantene ανήκει στην πολυεθνική P&G), δηλαδή προσχηματικός ενστερνισμός της διαφορετικότητας για λόγους προβολής, που γίνεται εκ του ασφαλούς.

Από την άλλη πλευρά, κάποιοι ενοχλήθηκαν από το σποτάκι της Pantene, από θέσεις που θα τις έλεγα ομοφοβικές -και, όπως συνηθίζεται, κάλεσαν σε μποϊκοτάζ. «Τέρμα το Pantene για μένα, αρνούμαι αυτή τη μονόπλευρη πλύση εγκεφάλου», έγραψε ένας. «Μποϊκοτάζ σε κάθε εταιρεία που προωθει την ανωμαλία και τον εκφυλισμό», κάποιος άλλος.

Βγήκε μάλιστα και σχετικό hashtag, #cancel_pantene.

Εμείς εδώ λεξιλογούμε, οπότε θέλω να πω δυο λόγια για το πρώτο σκέλος του hashtag, το cancel, και για τη λεγόμενη cancel culture, που είναι ένας σχετικά καινούργιος όρος που ακούγεται όλο και περισσότερο.

Όπως λέει η αγγλική Βικιπαίδεια, η cancel culture («κουλτούρα της ακύρωσης» στην ελληνική Βικιπαίδεια) είναι μια σύγχρονη μορφή οστρακισμού, κατα την οποία κάποιος αποβάλλεται από κοινωνικούς ή επαγγελματικούς κύκλους, είτε στον κυβερνοχώρο και στα κοινωνικά μέσα είτε στην πραγματική ζωή. Αυτοί που υφίστανται τον οστρακισμό λέγεται ότι have been cancelled, ότι φάγανε άκυρο θα λέγαμε.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Διαφημίσεις, Νεολογισμοί, Ομοφοβία, μέσα κοινωνικής δικτύωσης | Με ετικέτα: , , | 144 Σχόλια »

Τι γύρευε εκεί;

Posted by sarant στο 19 Ιανουαρίου, 2022

Στη συζήτηση για τον βιασμό στη Θεσσαλονίκη, ακούστηκε η ερώτηση του τίτλου: Τι γύρευε στη σουίτα η κοπέλα που έπεσε θύμα βιασμού;

Την ερώτηση αυτή, που συνήθως κάθε άλλο παρά αθώα είναι, σίγουρα θα την έχετε ξανακούσει σε ανάλογες ή και σε όχι και τόσο ανάλογες περιστάσεις.

Επειδή τα γράφει καλύτερα από μένα, δανείζομαι ένα απόσπασμα από άρθρο του Κωστή Παπαϊωάννου που είχε γραφτεί στις αρχές του Δεκέμβρη για το οχτάχρονο κοριτσάκι που βρήκε τραγικό θάνατο στην πόρτα του εργοστασίου:

Ναι, αλλά τι γύρευε το οκτάχρονο κοριτσάκι στο εργοστάσιο; Τραγικό το δυστύχημα, αλλά δεν είχε γονείς να το προσέξουν; Και ο Ζακ, κρίμα που πέθανε, αλλά τι γύρευε στο κοσμηματοπωλείο; Και η Ελένη Τοπαλούδη, άτυχη βέβαια, αλλά τι γύρευε νυχτιάτικα με δυο άντρες; Και ο Αλέξης Γρηγορόπουλος, μικρό παιδί, τι ήθελε στα Εξάρχεια; Μήπως είχε μπλέξει πουθενά; Και η αθλήτρια, που τώρα θυμήθηκε ότι έφηβη τη βίαζε ο παράγοντας της ομοσπονδίας, τι γύρευε στο δωμάτιό του; Και τον άτυχο ντελιβερά τον σκότωσε ένα αμάξι που παραβίασε το κόκκινο με χίλια, αλλά μήπως κι αυτός δεν πρόσεχε;

Πράγματι, το μοτίβο αυτό είναι υπαρκτό και πράγματι, ολες αυτες οι φρασεις έχουν ακουστεί, με τη μια ή την άλλη διατύπωση.

Και όταν ακούγονται, ως δημόσιος λόγος, αναπόφευκτα λειτουργούν σε βάρος του θύματος, προσθέτουν ελαφρυντικά για τους δράστες, καλλιεργούν την αίσθηση της συνυπευθυνότητας -φταίει βέβαια ο βιαστής, ο δολοφόνος, ο κακοποιητής, αλλά και το θύμα γιατί έμπλεξε; Τι γύρευε εκεί; Γιατί δεν πήρε τα μέτρα του; Γιατί δεν πρόσεχε; Η ίδια η ερώτηση, έτσι όπως είναι διαρθρωμένη, ρίχνει το φως σε ό,τι ακολουθεί το μοιραίο «αλλά», στο θύμα που δεν πρόσεξε -και κουκουλώνει ό,τι προηγείται, τον βιασμό, τον φόνο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δύο φύλα, Επικαιρότητα, μέσα κοινωνικής δικτύωσης | Με ετικέτα: , , , | 297 Σχόλια »

Αυστραλιανά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 15 Ιανουαρίου, 2022

Πάνω που σκεφτόμουν τι τίτλο να βάλω στο σαββατιάτικο πολυσυλλεκτικό μας άρθρο, πήρα μέιλ από έναν φίλο που τακτικά με τροφοδοτεί με θέματα. Μου λέει ότι η υπόθεση της βίζας του Nόβακ Τζόκοβιτς έχει γίνει μπαλάκι ανάμεσα στις αυστραλιανές αρχές και μου αναφέρει κι ένα μεταφραστικό μαργαριταράκι από τη σχετικήν ειδησεογραφία.

Οπότε, βρήκα τον τίτλο, Αυστραλιανά τα σημερινά μας μεζεδάκια, πολύ περισσότερο που ήδη είχα στην πιατέλα ένα αυστραλιανό μεζεδάκι (όχι παϊδάκια από καγκουρό). Και φυσικά ξεκινάω με το μεζεδάκι που μας έδωσε τον τίτλο.

Σε ρεπορτάζ αναφέρονται δηλώσεις του τενίστα Άντι Μάρεϊ:

«Δεν ξέρω ποια είναι η διαδικασία που πρέπει να ακολουθηθεί, αν μπορεί να κάνει έκκληση γι’ αυτό…» λέει το Sport24 ότι είπε ο Μάρεϊ. Έκκληση σε ποιους και για ποιο πράγμα;

Όπως θα καταλάβατε, η Daily Mail έγραψε «I don’t know what route he goes down, if he can appeal that…» και μάλλον εννοεί έφεση παρά έκκληση. Μανια κι αυτοί οι Εγγλέζοι να έχουν πολλές σημασίες στην ίδια λέξη!

* Kαι συνεχίζουμε πρωθυπουργικά. Συζητήθηκε το παρακάτω τουίτ του Κ. Μητσοτάκη που γράφτηκε όταν ο Αλέξης Τσίπρας ανακοίνωσε ότι βρέθηκε θετικός στον κορονοϊό.

O κ. Μητσοτάκης εύχεται βεβαίως περαστικά και συνεχίζει: Έχοντας κάνει και την αναμνηστική δόση του εμβολίου, είμαι σίγουρος ότι όλα θα πάνε καλά.

Όπως πρόσεξαν πολλοί, η φράση δεν στέκει καλά -είναι κλασικό παράδειγμα «ξεκρέμαστης» μετοχής που λένε οι Αγγλοσάξονες (dangling participle). Κανονικά, η μετοχή αναφέρεται στο πρόσωπο του ρήματος της κύριας πρότασης, οπότε αυτό που γράφει ο πρωθυπουργός, αν το εξετάσουμε έξω από πραγματολογικά στοιχεία, σημαίνει «Αφού έχω κάνει και την αναμνηστική δόση του εμβολίου είμαι σίγουρος ότι όλα θα πάνε καλά».

Φυσικά, ο ΠΘ εννοεί «Αφού ο Αλ. Τσίπρας έχει κάνει και την τρίτη δόση, είμαι σιγουρος ότι όλα θα πάνε καλά». Κανονική θα ήταν η πρόταση αν ας πούμε διατυπωνόταν: Έχοντας κάνει και την αναμνηστική δόση, μπορεί να είναι βέβαιος για ταχεία ανάρρωση.

* H οθονιά είναι απο αγώνα χάντμπολ, Ελλάδα-Κόσοβο, που μετέδωσε η ΕΡΤ3 πριν από μερικές μέρες (κερδίσαμε 26-25).

Kάτι περίεργο δεν βλέπετε στη σημαία δεξιά; Η χώρα που βλέπουμε το σχήμα της, όπως εμφανίζεται στον χάρτη, έχει εκπληκτική ομοιότητα με την Αυστραλία -μέχρι και η κουκιδίτσα της Τασμανίας αχνοφαίνεται κάτω δεξιά.

Πώς εξηγείται αυτό;

Την κανονική σημαία του Κόσοβου τη βλέπετε εδώ. Έχει πράγματι έξι αστέρια, αλλά βέβαια η χώρα στον χάρτη έχει άλλο σχήμα, το σχήμα του Κοσόβου, όχι της Αυστραλίας.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεταμπλόγκειν, Μεζεδάκια, Ορθογραφικά, Σημαίες, μέσα κοινωνικής δικτύωσης | Με ετικέτα: , , , , , , , , , | 343 Σχόλια »

Τα πρώτα μεζεδάκια του 2022

Posted by sarant στο 3 Ιανουαρίου, 2022

…τα οποία επιπλέον είναι αγρίως ετεροχρονισμένα, αφού δημοσιεύονται Δευτέρα αντί για το καθιερωμένο Σάββατο. Επίσης, τα περισσότερα μεζεδάκια της πιατέλας σερβίρονται μεν το 2022, αλλά έχουν παρασκευαστεί την προηγούμενη χρονιά, το 2021. Ελπίζω μονάχα να μην έχει δικαιοδοσία η αγορανομία επί του θέματος, αν και τα δικά μας τα μεζεδάκια δεν μπαγιατεύουν τόσο εύκολα.

Και ξεκινάμε με ένα ορθογραφικό του Άδωνη, που έχει τελειώσει και Φιλοσοφική (αν και οι κακές γλώσσες λένε ότι έκανε δέκα χρόνια να πάρει πτυχίο). Δεν θα ενοχληθεί, νομίζω, αφού ο ίδιος, από το βήμα της Βουλής μάλιστα, είχε ψέξει τα γλωσσικά αστοχήματα πολιτικών του αντιπάλων.

To «έχει καταβάλλει» είναι βέβαια λάθος -είναι πάντοτε λάθος, δεν είναι όπως π.χ. στον μέλλοντα, όπου άλλοτε πρέπει να γράψουμε «θα καταβάλει» (στιγμιαίο μέλλοντα τον λέγαμε παλιά) και άλλοτε «θα καταβάλλει» (διαρκής μέλλοντας). Στον παρακείμενο, μόνο «έχει καταβάλει», όπως και «έχει παίξει» (και όχι… «έχει παίζει»).

Και βεβαίως, «έχει παραγάγει» (ή το αναλογικό «έχει παράξει») και ποτέ «έχει παράγει».

* Κι ένα φετινό μεζεδάκι, από αθλητικό ιστότοπο, που ο συντάκτης του θέλησε να λογιωτατίσει.

Γράφει λοιπόν:

Ο προπονητής της Αιγύπτου, Κάρλος Κεϊρός, δεν συμπεριέλαβε τον Χασάν στις κλήσεις του για το Κόπα Άφρικα. Η λειψανδρία τερμάτων του το προηγούμενο διάστημα προφανώς και έπαιξε σημαντικό ρόλο στην απόφαση του Πορτογάλου τεχνικού.

Τα τέρματα μάς μάραναν, κύριε Λείψανδρέ μου. Δεν σου άρεσαν τα γκολ, είναι χυδαία; Κι έτσι, αντί να γράψει κάτι πεζό όπως «η έλλειψη γκολ» ή το κλασικό αλλά ωραίο «η αφλογιστία του» ή κάτι τέτοιο, κατασκεύασε τη…. λειψανδρία τερμάτων.

Την άλλη φορά να την πείτε «λιποτερματία»!

* Σε άρθρο για την εξοργιστική υπόθεση του άθλιου που δημοσίευε τα ερωτικά του βίντεο, βρίσκω μια περίεργη χρήση της λέξης «εισιτήριο»:

Και αυτό γιατί η νέα μήνυση σε βάρος του Στάθη Παναγιωτόπουλου από άλλη γυναίκα, η οποία επίσης τον κατηγορεί ότι ανέβασε βίντεο με ερωτικό περιεχόμενο στο διαδίκτυο χωρίς τη συγκατάθεσή της, μπλόκαρε το «εισιτήριο» στην ελευθερία του πρώην παρουσιαστή.

Εντάξει, το βάζει σε εισαγωγικά, αλλά και πάλι είναι λίγο παράξενη η χρήση του όρου «εισιτήριο» για την αποφυλάκιση κάποιου.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αγγλικά, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Νομανσλάνδη, Πανδημικά, Υπότιτλοι, μέσα κοινωνικής δικτύωσης | Με ετικέτα: , , , , , | 300 Σχόλια »