Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘μέσα κοινωνικής δικτύωσης’ Category

Ποιος είναι μπούμερ;

Posted by sarant στο 22 Ιουλίου, 2021

Είδαμε χτες πώς ο αρθρογράφος Πάσχος Μανδραβέλης, θέλοντας να αστειευτεί με μια διαφήμιση που είδε στον ιστότοπο της Αυγής, κατάφερε να γίνει ρεζίλι στο Τουίτερ επειδή έδειξε την άγνοιά του για το πώς λειτουργεί αυτό το είδος διαδικτυακών διαφημίσεων.

Ανάμεσα στους πολλούς χαρακτηρισμούς που εκτόξευσαν διάφοροι χρήστες κατά του Π. Μανδραβέλη, ο συχνότερος ήταν «μπούμερ», π.χ. «Eίσαι ο ορισμός του μπούμερ» ή «Επιμένει ο μπούμερ. Κατέβασε το AdBlock και σταμάτα να ξεφτιλίζεσαι» ή «Μάθε κι εσύ και ο άλλος ο μπούμερ πώς δουλεύουν τα Google Ads που μου θες να φέρεις και επενδύσεις» (αυτό απευθυνόταν στον υπουργό Άνευ Ανάπτυξης κ. Άδωνη Γεωργιάδη, ο οποίος επιδοκίμασε το τουίτ-γκάφα του Π.Μ. χαρακτηρίζοντάς το «κορυφαίο» και χωρίς να εννοεί «κορυφαία γκάφα»).

Σκεφτόμουν από πριν να αφιερώσω άρθρο στη λέξη αυτή, οπότε τώρα που βρήκα αφορμή περνάω στην πράξη. Μπούμερ λοιπόν είναι μειωτικός χαρακτηρισμός από νεότερο χρήστη των μέσων κοινωνικής δικτύωσης προς πιο ηλικιωμένο. Η φράση φυσικά έχει περάσει και στην πραγματική ζωή. Έχω ακούσει παράπονα πολλών ηλεφίλων που έχουν παιδιά στην εφηβεία ή την πρώτη μετεφηβεία, ότι τα παιδιά τους συνηθίζουν να κλείνουν τους διαξιφισμούς μαζί τους με τη φράση «Οκέι, μπούμερ» (για την οποία θα πούμε πιο κάτω) ή να τους αποκαλούν «μπούμερ».

Μπούμερ είναι ο αγγλοσαξονιστί boomer, baby-boomer που θα τον έλεγε ο κ. Μπαμπινιώτης. Εν αρχή λοιπόν ην το baby boom, η εκρηκτική αυξηση των γεννήσεων στον δυτικό κόσμο μετά τον Β’ παγκόσμιο πόλεμο, που, όσον αφορά τις ΗΠΑ, μπορείτε να τη δείτε σε αυτό το διάγραμμα.

Σε ανύποπτο χρόνο, όταν είχε χρειαστεί να αποδώσω το baby boom το είχα πει «πληθυσμιακή έκρηξη» και το baby boomer «γενιά της πληθυσμιακής έκρηξης». Βέβαια τέτοιες αποδόσεις ταιριάζουν σε πιο επίσημα κείμενα -στον δημοσιογραφικό λόγο πολύ συχνά βλέπουμε τον ξένο όρο αμετάφραστο («μπέιμπι μπούμερ») ή και αμετάγραπτο (baby boomer).

Ποιοι είναι οι μπέιμπι μπούμερ; Έχω δει να χαρακτηρίζονται έτσι οι γεννημένοι από το 1946 έως το 1950, αλλά αυτός ο ορισμός είναι υπερβολικά στενός. Η διεθνής συναίνεση πλαταίνει πολύ περισσότερο τον όρο, αφού δέχεται ότι μπέιμπι μπούμερ είναι οι γεννημένοι από το 1946 έως το 1964 (η ελληνική Βικιπαίδεια περιέργως δέχεται το 1946-1962). Βέβαια, μετά το 1960 οι γεννήσεις, αν δείτε το παραπάνω διάγραμμα, είχαν πέσει αισθητά, αλλά οι περισσότεροι μελετητές δέχονται το διάστημα 1946-64 για την οριοθέτηση της γενιάς.

Στην Ελλάδα, έχουμε τον όρο «Γενιά του Πολυτεχνείου» ο οποίος περίπου ταυτίζεται με τους μπέιμπι μπούμερ. Ο Σαββόπουλος έχει τραγουδήσει «εμείς, του 60 οι εκδρομείς», παρόλο που, αν το δούμε αυστηρά, ο ίδιος οριακά δεν είναι μπέιμπι μπούμερ αφού γεννήθηκε το 1944. Ο Πάσχος Μανδραβέλης, γεννημένος το 1963, οριακά είναι, τουλάχιστον σύμφωνα με τον διεθνή ορισμό. Κι εγώ είμαι, και δεν ντρέπομαι γι’ αυτό.

Πώς φτάσαμε από τους μπέιμπι μπούμερ στους μπούμερ; Αφενός και βεβαίως με συντόμευση του όρου, αλλά για τη δημοτικότητα του όρου «μπούμερ» καθοριστικό ρόλο έπαιξε η παγκοσμίως διάσημη φράση Ok, boomer, που υπήρχε μεν από πιο παλιά, αλλά έγινε ακαριαία γνωστή στα πέρατα του κόσμου όταν χρησιμοποιήθηκε τον Νοέμβριο του 2019 σε ένα βίντεο στο Τικ Τοκ.

Θα το μεταφράζαμε «Εντάξει, μπάρμπα», και υπονοεί ότι ο μπούμερ δεν μπορεί να καταλάβει επειδη ανήκει σε μια άλλη, παλιότερη γενιά. Ειδικότερα, χρησιμοποιείται για να υπονοήσει ότι ο μπούμερ είναι ανεπίδεκτος μαθήσεως σε σχέση με τις προόδους της τεχνολογίας ή ότι είναι τεχνοφοβικός, ότι είναι συντηρητικός, ότι έχει παρωχημένες αντιλήψεις ή ακόμα ότι έζησε σε μια περίοδο πολύ πιο εύκολη. Μια άποψη ή πράξη που θεωρείται τυπική για έναν μπούμερ λέγεται «μπουμεριά».

Πάντως, η φράση δεν έχει αποκλειστικό στόχο τους μπέιμπι μπούμερς, τους γεννηθέντες την περίοδο 1946-1964. Στη Βουλή της Νέας Ζηλανδίας τη χρησιμοποίησε μια βουλεύτρια γεννημένη το 1994 προς έναν βουλευτή γεννημένο το 1968. Και έχω δει να χρησιμοποιείται και προς νεότερους, όπως είπα πιο πάνω. Άλλωστε, θα θυμάστε πως όταν πηγαίναμε στο γυμνάσιο-λύκειο οι καθηγητές μας μάς φαίνονταν πολύ γέροι ενώ πολλοί ήταν απλώς σαραντάρηδες ή και νεότεροι.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αργκό, Διεθνείς λέξεις, Ιστορίες λέξεων, Νεολογισμοί, μέσα κοινωνικής δικτύωσης | Με ετικέτα: , , , , , | 158 Σχόλια »

Αυτογκόλ στο Τουίτερ

Posted by sarant στο 21 Ιουλίου, 2021

Στην αρχή είχα κρατήσει το σημερινό θέμα για τα μεζεδάκια του Σαββάτου, επειδή όμως θέλω να σχολιάσω και ένα-δυο παρεπόμενα ζητήματα πέρα από την καθαυτό γκάφα του κ. Πάσχου Μανδραβέλη αποφάσισα να αφιερώσω ειδικό άρθρο σε αυτό το, όχι και τόσο σοβαρό, παραδέχομαι, θέμα γιατί αλλιώς θα χαλούσε η ισορροπία του σαββατιάτικου άρθρου μας.

Ποια γκάφα, θα αναρωτηθείτε, και με το δίκιο σας, αν δεν συχνάζετε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και ειδικά στο Τουίτερ, διότι η γκάφα αυτή, αυτογκόλ που τη χαρακτήρισα στον τίτλο, στο Τουίτερ συνέβη. Και ενώ το περιστατικό είναι διασκεδαστικό μεν αλλά σχετικά ασήμαντο, νομίζω πως δίνει αφορμή για σκέψη τουλάχιστον σε δυο κατευθύνσεις.

Λοιπόν, χτες το πρωί ο γνωστός δημοσιογράφος Πάσχος Μανδραβέλης δημοσίευσε ένα τουίτ στο οποίο παρέθετε μιαν οθονιά (screenshot που θα έλεγε ο κ. Μπαμπινιώτης) από τον ιστότοπο της Αυγής, με το σχόλιο:

Και «Κάποιον πρέπει να τον πετάξουν από το παράθυρο» της @AvgiOnline

Το σχόλιο του κ. Μανδραβέλη παραφράζει ένα άρθρο που είχε δημοσιευτεί την ίδια μέρα στην Αυγή, άρθρο του Πέτρου Κατσάκου με τίτλο «Κάποιον πρέπει να τον πετάξουν από το παράθυρο των Νέων». Στο άρθρο αυτό ο κ. Κατσάκος επικρίνει το απαράδεκτο προχτεσινό άρθρο των Νέων στο οποίο είχε γραφτεί για τη γυναικοκτονία της Φολεγάνδρου ότι πολλοί άνδρες έχουν σκεφτεί να πετάξουν, ύστερα από καβγά, τη σύντροφό τους από τα βράχια.

Ο κ. Μανδραβέλης ταυτόχρονα κύκλωσε μια διαφήμιση που υπήρχε στον ιστότοπο της Αυγής, διαφήμιση ενός ηλεκτρονικού καταστήματος που πουλάει σημαίες, ανάμεσα στις οποίες διαφημίζεται και η σημαία της 21ης Απριλίου (!). Θέλησε δηλαδή να καυτηριάσει την ασυνέπεια της αριστερής εφημερίδας, που βάζει διαφημίσεις που απευθύνονται σε νοσταλγούς της χούντας. Όχι μόνο τα Νέα έκαναν απαράδεκτο λάθος, αλλά και κάποιος από τον ιστότοπο της Αυγής, λέει με το σχόλιό του.

Τέτοιες ατάκες ανάμεσα σε δημοσιογράφους ή σε όχι επώνυμους χρήστες είναι καθημερινό φαινόμενο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και ειδικά στο Τουίτερ, το οποίο, επειδή ακριβώς έχει περιορισμό έκτασης των σχολίων (280 χαρακτήρες) δεν προσφέρεται για σχοινοτενείς αναλύσεις αλλά για έξυπνες (ή όχι) ατάκες, λογοπαίγνια και πειράγματα, που συχνά σχολιάζουν κάποια φωτογραφία ή κάποιο λινκ.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Διαφημίσεις, Διαδίκτυο, Μεταμπλόγκειν, μέσα κοινωνικής δικτύωσης | Με ετικέτα: , , , | 181 Σχόλια »

Γυναικοκτονία, όρος που καθιερώνεται

Posted by sarant στο 23 Ιουνίου, 2021

Απολογήθηκε χτες ο Μπάμπης Αναγνωστόπουλος, ο καθ’ ομολογίαν δράστης της αποτρόπαιης γυναικοκτονίας στα Γλυκά Νερά, της πολύκροτης αυτής υπόθεσης που δίκαια έχει αιχμαλωτίσει την προσοχή της κοινής γνώμης.

Όπως φαίνεται, αφού στραγγάλισε την εικοσάχρονη γυναίκα του, σκότωσε τον σκύλο της οικογενειας, έφερε το μωρό τους και το απίθωσε πλάι στο πτώμα και μετά δέθηκε κι ο ίδιος ώστε να σκηνοθετήσει ληστεία μετά φόνου -και τότε κάλεσε την αστυνομία. Προηγουμένως, ώρες πριν από το φονικό, είχε αφαιρέσει τις κάρτες μνήμης από τις κάμερες του σπιτιού, κάτι που συντριπτικά αποδεικνύει προμελέτη.

Στους αστυνομικούς που έσπευσαν ανταποκρινόμενοι στην έκκλησή του, είπε ότι είχαν μπει στο σπίτι τους τρεις ληστές που μιλούσαν σπαστά ελληνικά και ότι αυτοί σκότωσαν την εικοσάχρονη Καρολάιν επειδή φώναζε για το παιδί της.

Το σενάριο του πιλότου έπασχε σε πολλά. Το κινητό του τηλέφωνο έδειξε ότι μετακινιόταν την ώρα που θα έπρεπε να είναι δεμένος. Το βιομετρικό ρολόι της δολοφονημένης έδειξε ότι ο στραγγαλισμός έγινε ενώ κοιμόταν και σε άλλη ώρα από την υποτιθέμενη. Η ιατροδικάστρια πρόσεξε αμέσως ότι τα σημάδια από τα σχοινιά στα χέρια και τα πόδια του δεν αντιστοιχούσαν σε πολύωρο σφιχτό δέσιμο, παρόλο που οι αστυνομικοί που μπήκαν στον χώρο έλυσαν τον πιλότο χωρίς να τον φωτογραφίσουν δεμένο.

Φαίνεται λοιπόν περίεργο πώς τέτοιες οφθαλμοφανείς αντιφάσεις δεν έγιναν νωρίτερα αντιληπτές και δεν έστρεψαν νωρίτερα τον προβολέα στον 32χρονο πιλότο. Διότι βέβαια επί σαράντα μέρες μετά το συμβάν διαβάζαμε αισιόδοξες διαρροές, ότι επίκειται η σύλληψη των τριών δολοφόνων, ότι η αστυνομία έχει «κατά 80%» ταυτοποιήσει τον ένα, ακόμα και το πρωί του μνημοσύνου της Καρολάιν ότι «στο στόχαστρο των αρχών βρίσκονται τρία άτομα αλβανικής καταγωγής».

Πέρα από το ξενοφοβικό μίσος που καλλιεργούσαν αυτές οι διαρροές, ένας άτυχος Γεωργιανός όχι απλώς συνελήφθη ως ύποπτος αλλά και, σύμφωνα με τη μαρτυρία του, βασανίστηκε για να ομολογήσει (ναι, τέτοια πράγματα δεν γίνονται σε ευρωπαϊκή χώρα): «Τέσσερις μέρες με είχαν δεμένο σε μια καρέκλα. Με χτυπούσαν άσχημα, ζαλιζόμουν κ όταν κουραζόταν ο ένας, συνέχιζε ο άλλος. Δεν με ρωτούσαν τίποτα, μόνο μου έλεγαν να ομολογήσω ότι σκότωσα την κοπέλα. Δεν ήξερα για ποια κοπέλα μιλούσαν. Μου έλεγαν, εσύ τη σκότωσες». (Αν είναι ακριβής η καταγγελία, αναρωτιέμαι τι θα γινόταν αν ο άτυχος Γεωργιανός δεν άντεχε και ομολογούσε…)

Βέβαια, θα μπορούσε ο Μπάμπης να θεωρείται εξαρχής ύποπτος και όλες αυτές οι διαρροές να είναι σκόπιμες για να τον αποκοιμίσουν. Ωστόσο, ο συνήθως πληροφορημένος δημοσιογράφος Βασ. Λαμπρόπουλος μεταφέρει άλλη εικόνα, αφού: «αρμόδιοι παράγοντες δήλωναν «ότι με τον Μπάμπη δεν υπάρχει κανένα θέμα, πιστεύουμε την κατάθεση του, δεν υπάρχει σκηνοθεσία και ψάχνουμε να βρούμε τους κακοποιούς». Υποστηρίζοντας ακόμη ότι «υπάρχει πολυετής εμπειρία σε στελέχη της ΕΛ.ΑΣ που θα εντόπιζαν αμέσως αν ο πιλότος έλεγε ψέματα. Κι αφού αυτοί έρχονταν σε επαφή μαζί του για πολλές ώρες».» Ίσως κάποιες υπηρεσίες να είχαν πιστέψει το παραμύθι του πιλότου και κάποιες άλλες όχι, πάντως αυτά κι αυτά έχουν δημιουργήσει σε πολλούς την εντύπωση ότι ο νεαρός πιλότος είχε (ή έχει) γερές πλάτες, που προσπάθησαν να τον προστατέψουν.

Το βέβαιο είναι ότι, μόλις ομολόγησε ο Αναγνωστόπουλος, και μαθεύτηκε ότι την Καρολάιν δεν την σκότωσαν ληστές που μιλούσαν σπαστά ελληνικά αλλά ο σύζυγός της, ο Έλληνας εύπορος επιτυχημένος σύζυγός της, ως διά μαγείας σταμάτησαν οι αναφορές στον «εικοσάχρονο άγγελο» που τόσο βάναυσα δολοφονήθηκε πλάι στη μικρή του κόρη.

Αντίθετα, πολλοί άρχισαν να ρίχνουν μερίδιο ευθύνης στο θύμα. Είτε με τη μπρουτάλ ιταμότητα των μέσων κοινωνικής δικτύωσης («η δύστροπη αγγλοφιλιππινέζα που δεν ήξερε να κρατήσει το σπίτι της») είτε με την εκλεπτυσμένη παντοδυναμία των μεγάλων τηλεοπτικών σταθμών, που έδωσαν στη δημοσιότητα επιλεγμένα αποσπάσματα από το ημερολόγιο της Καρολάιν, κατά παράβαση κάθε δεοντολογίας, αποσπάσματα που την παρουσίαζαν νευρική και βίαιη, με τίτλους όπως «τον απειλούσε με διαζύγιο». Και το αποκορύφωμα ήταν η δικαιολογία που επιστράτευσε η Ιωάννα Μάνδρου, ότι ο πιλότος ναι μεν σκότωσε την Καρολάιν, αλλά η συγκρότησή του δεν του επέτρεψε να την τεμαχίσει!

Αλλά εμείς είμαστε γλωσσικό ιστολόγιο και λεξιλογούμε. Οπότε, ανάμεσα στα πάρα πολλά ενδιαφέροντα αυτής της πολύκροτης υπόθεσης, είναι και ένα γλωσσικό θέμα: η χρήση του όρου «γυναικοκτονία» για το συγκεκριμένο έγκλημα και η οργισμένη αντίθεση αρκετών στη χρήση αυτού του όρου.

Το συνηθισμένο επιχείρημα, που ακούστηκε και πάλι, ήταν: Γιατί γυναικοκτονία και όχι ανθρωποκτονία; Δεν είναι άνθρωποι οι γυναικες;

Βέβαια αυτό μάλλον σόφισμα είναι παρά επιχείρημα, θυμίζει δε το αντίστοιχο των τραμπικών στην Αμερική, που αντιπαραθέτανε στο Black Lives Matter το αντισύνθημα All Lives Matter.

Καλά απάντησε σε αυτό ο συγγραφέας Αύγουστος Κορτώ:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δύο φύλα, Δικαιώματα, Επικαιρότητα, μέσα κοινωνικής δικτύωσης | Με ετικέτα: , , , | 208 Σχόλια »

Από πού είναι αυτός ο ημεδαπός;

Posted by sarant στο 12 Μαΐου, 2021

Η αστυνομία συνηθίζει, στις ανακοινώσεις για τη σύλληψη πολιτών να αναφέρει αν πρόκειται για ημεδαπούς ή για αλλοδαπούς. Ημεδαποί βεβαίως είναι οι ντόπιοι, οι Έλληνες πολίτες. Αλλοδαποί οι ξένοι.

Στον ταραγμένο κόσμο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, κάθε φορά που γίνεται λόγος για ημεδαπό που κατηγορείται για κάποιο αδίκημα, είναι μαθηματικά βέβαιο ότι θα βρεθεί κάποιος ξενόφοβος φωστήρας που θα πλειοδοτήσει: Να πάνε στις χώρες τους! Απέλαση αμέσως!

Σε ποιες χώρες όμως να απελαθούν οι ημεδαποί; Μια φορά στο Τουίτερ, σχολιάζοντας κάποιον που απαιτούσε «να σταλεί πίσω στη χώρα του» ένας ημεδαπός που είχε κατηγορηθεί για κάποιο έγκλημα, είχα αναρωτηθεί πού να βρίσκεται αυτή η Ημεδαπία, η χώρα των Ημεδαπών. Κάποιος άλλος είπε για το Ημεδαπιστάν, πιο κοντά στο ασιατικό πνεύμα.

Ολοφάνερα, πολλοί μπερδεύουν τον ημεδαπό με τον αλλοδαπό και φαντάζονται ότι είναι συνώνυμα ή υποθέτουν συγκεχυμένα πως οι ημεδαποί είναι μια ειδική κατηγορία αλλοδαπών.

Πριν από μερικές μέρες, η ανακοίνωση για τον νεαρό που κατηγορείται για προσβολή γενετήσιας αξιοπρέπειας στη Νέα Σμύρνη, μια περίπτωση που απασχόλησε πολύ τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έτσι κι αλλιώς, έδωσε αφορμή για μια ακόμα ερμηνεία της λέξης «ημεδαπός».

Κάτω από την ανακοίνωση της Αστυνομίας για τη σύλληψη του ημεδαπού, σχολιάζει η πρώτη: Είπαν ότι είναι Έλληνας. Και τη διορθώνει ο δεύτερος: Όταν λένε ημεδαπός είναι ξένος με ελληνικά χαρτιά.

Έχω συναντήσει και άλλους που φαντάζονται ότι ο όρος «ημεδαπός» αφορά ειδικά τους πολιτογραφημένους. Κάποιος άλλος, σε συζήτηση στο Τουίτερ, επέμενε ότι ο όρος «ημεδαποί» χρησιμοποιείται για τους Ρομά και μόνο.

Το μπέρδεμα (που δεν είναι πάντοτε αθώο) αναδεικνύεται στο έξυπνο σχόλιο κάποιου:

Σταματήστε επιτέλους να λέτε «ημεδαπός», μπερδεύεται ο κόσμος και δεν ξέρει αν πρέπει να θυμώσει ή να ξεπλύνει.
Κατά τα άλλα, νιώθει κανείς τον πειρασμό να ενδώσει στο στερεότυπο που θέλει τους ακροδεξιούς αμόρφωτους, που δεν ξέρουν καν τι σημαίνει «ημεδαπός». Ας αντισταθούμε όμως διότι δεν είναι πάντοτε τόσο απλό.

Αλλά εμείς εδώ λεξιλογούμε. Να πούμε δυο λόγια για τη λέξη που μας απασχόλησε σήμερα, τον ημεδαπό.

Η λέξη «ημεδαπός» είναι αρχαία, με τη σημασία «ντόπιος, που προέρχεται από τον τόπο μας, που ανήκει στον τόπο μας».

Σήμερα, τον όρο τον χρησιμοποιούμε μόνο για πρόσωπα, αλλά στην αρχαιότητα λεγόταν επίσης και για άψυχα, τη γη ή το νόμισμα, ή για αφηρημένα. Ας πούμε, στον Αριστοφάνη (στ. 220) ο Τρυγαίος, ακούγοντας τον Ερμή να του μεταφέρει μια στιχομυθία Αθηναίων, παραδέχεται ότι «ο γουν χαρακτήρ ημεδαπός των ρημάτων», δηλαδή ότι «έχει του τόπου μας τη βούλα αυτή η κουβέντα» στη μετάφραση του Θρ. Σταύρου.

Ετυμολογικά, ο ημεδαπός παράγεται από το θέμα ημε- της αντωνυμίας «ημείς», όπως π.χ. ο ημέτερος και απο το παραγωγικό τέρμα -απός, με ανάμεσά τους ένα πρόσφυμα -δ-. Ο ημεδαπός πλάστηκε κατά το μοντέλο του αντίθετού του, της λ. αλλοδαπός, που είναι λέξη ομηρική.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αρχαία ελληνικά, Ετυμολογικά, Ρατσισμός, μέσα κοινωνικής δικτύωσης | Με ετικέτα: , , , , , , | 84 Σχόλια »

Πλατφόρμες

Posted by sarant στο 31 Μαρτίου, 2021

Το σημερινό άρθρο είναι εν μέρει επανάληψη ενός παλιότερου αλλά δεν το κάνω μόνο ή κυρίως για να απαλλαγώ από τον κόπο της σύνταξης ενός εκτενούς και εντελώς νέου άρθρου.

Βλέπετε, το ιστολόγιο έχει βασική αποστολή να παρακολουθεί τις λέξεις της επικαιρότητας, και η λέξη «πλατφόρμα» αναμφίβολα εχει βρεθεί τις τελευταίες μέρες (όχι για πρώτη φορά) στην επικαιρότητα. Πράγματι, όπως δήλωσε πριν από λίγες μέρες ο υπουργός κ. Πιερρακάκης αναφερόμενος στα αυτοτέστ (μια και χτες πρότεινα αυτόν τον όρο, λέω να συνεχισω να τον χρησιμοποιώ):

«Εκ των πραγμάτων θα πρέπει να υπάρξει μια πλατφόρμα κυρίως για στατιστικούς λόγους, να υπάρχει μια πρώτη καταγραφή και για να έχει μια εικόνα ο ΕΟΔΥ για τους πολίτες που έκαναν το τεστ. Επιπλέον, θα υπάρξει μια πλατφόρμα για να δηλώνονται όσοι έχουν θετικό αποτέλεσμα, εφόσον το επιθυμούν. Δε θα είναι απολύτως ισοδύναμο με το να πάει ο πολίτης σε ένα διαγνωστικό κέντρο ή να καταγραφεί κεντρικά στο μητρώο Covid, αλλά θα είναι χρήσιμο».

Αλλά και για τους εμβολιασμούς χτες ανακοινώθηκε ότι «Στις 2 Απριλίου ανοίγει η πλατφόρμα emvolio.gov.gr για τις ηλικίες 65 έως 69» ενώ παρόμοιες ανακοινώσεις είχαν γινει τις προηγούμενες μέρες για άλλες ηλικιακές ομάδες. Εδώ η πλατφόρμα χρησιμοποιείται με τη σημασία ενός αυτοτελούς ιστότοπου που εκτελεί μια συγκεκριμένη λειτουργία.

Όμως, πριν από λίγο καιρό είχαμε ακούσει τον όρο «πλατφόρμες» να χρησιμοποιείται με κάπως διαφορετική σημασία, αλλά πάλι σε σχέση με το Διαδίκτυο. Και πρόσφατα στις Ηνωμένες Πολιτείες «οι επικεφαλής του Facebook, της Google και του Twitter ερωτήθηκαν από κοινοβουλευτικούς των ΗΠΑ εάν οι πλατφόρμες τους έχουν κάποιο μέρος της ευθύνης για τα επεισόδια». Πράγματι, συνηθίζεται να λέμε για τις πλατφόρμες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης εννοώντας το Φέισμπουκ ή το Ίνσταγκραμ ή κάποιο άλλο από αυτά τα μέσα.

Βλέπετε η λέξη «πλατφόρμα» έχει προσλάβει πάμπολλες σημασίες -μία από τις οποίες είναι και αυτή που εμφανίζεται στην εικόνα που συνοδεύει το άρθρο μας. Οπότε, ας λεξιλογήσουμε γι’ αυτόν τον πολυσήμαντο, πρωτεϊκό σχεδόν, όρο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αντιδάνεια, Επικαιρότητα, Ιστορίες λέξεων, Πανδημικά, Πολιτική, μέσα κοινωνικής δικτύωσης | Με ετικέτα: , , , , | 155 Σχόλια »

Κορονοανοιξιάτικα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 20 Μαρτίου, 2021

Υπό άλλες συνθήκες, το άρθρο που θα δημοσιευόταν 20 Μαρτίου θα έπαιρνε τίτλο «Ανοιξιάτικα μεζεδάκια», αφού η συμβατική ημερομηνία έναρξης της Άνοιξης είναι η 21η Μαρτίου. Τώρα όμως έχουμε τον κορονοϊό, που όλα τα επηρεάζει -δεν είναι λοιπόν μια άνοιξη σαν όλες τις άλλες. Είναι κορονοάνοιξη.

Φαίνεται όμως πως η άνοιξη τιμά την ετυμολογία της και πάλι, αφού χτες αναγγέλθηκε άνοιγμα κάποιων δραστηριοτήτων, χαλάρωση περιορισμών, τούτο δε παρά το γεγονός ότι τα κρούσματα πήραν και πάλι την ανηφόρα και οι διαθέσιμες ΜΕΘ μειώνονται δραματικά. Αλλά αυτά θα τα συζητήσουμε άλλη φορά στα σοβαρά. Σήμερα σερβίρουμε μεζεδάκια.

* Και ξεκινάμε με ορντέβρ ένα χιώτικο μεζεδάκι, δηλαδή ένα άρθρο που δημοσιεύτηκε σε ιστότοπο της Χίου. Σε άρθρο για τον τάφο του Αδαμαντίου Κοραή που βρίσκεται στο Παρίσι, διαβάζουμε:

Η επιγραφή, την οποία έγραψε ο ίδιος, παραμένει εκεί ακόμη και σήμερα και στις δύο γλώσσες.

Εντάξει, το κείμενο της επιτύμβιας επιγραφής το συνέταξε ο ίδιος ο Κοραής -αλλά η διατύπωση μου φάνηκε αστεία. Έχω άδικο;

Αλλά το άρθρο παραθέτει και το κείμενο της επιγραφής στις δυο γλώσσες. Και στα μεν γαλλικά το κείμενο παρατίθεται παραμορφωμένο και με τις λέξεις κολλημένες:

Ce noble enfant des Grecsévoquantleureopl, Fit lever à savoix un eople de héros. La France, ô Coraïs, ta secondepatrie, Tegarde avec orgueil dans la paix de tombeaux

ενώ το ελληνικό κείμενο είναι μεν άψογο αλλά… αποκλείεται να είναι αυτό που έγραψε ο Κοραής:

Αυτό το ευγενικό τέκνο των Ελλήνων, που ανακαλεί τη γενιά τους, έκαμε να εγερθεί με τη φωνή του ένας ηρωικός λαός. Η Γαλλία, Κοραή, η δεύτερη πατρίδα σου, σε φυλάσσει με υπερηφάνεια στην ειρήνη των τάφων.

Αλλά βέβαια δεν έγραφε έτσι ο Κοραής! Αυτό είναι ολοφάνερα μετάφραση από τα γαλλικά.

* Και συνεχίζουμε με ένα θρακιώτικο μεζεδάκι -από τη Ροδόπη.

Aνακοίνωση του βουλευτή Ροδόπης (και πρώην υπουργού Παιδείας) Ευριπίδη Στυλιανίδη στο Φέισμπουκ για τη συνάντησή του με τους αστυνομικούς του νομού Ροδόπης.

Στόχοι του βουλευτή λοιπόν είναι τα «αλεξίσφερα γιλέκα» όπως και να προσληφθούν 100 συνοριοφύλακες με «ενδοποιότητα» από τη Ροδόπη.

Βλέπουμε ότι ο κ. βουλευτής φροντίζει να τα διαφημίζει τα ρουσφέτια του -αλλά τουλάχιστον ας διάλεγε κάποιον λιγότερο ανορθόγραφο μετακλητό (αν τα έγραψε μετακλητός) διότι εκτίθεται. Ας είναι καλά όμως που μας χάρισε την φοβερή «ενδοποιότητα» -τι θα σήμαινε άραγε μια τέτοια λέξη, αν υπήρχε; Μήπως ένδον ποιότητα; Ή ίσως εΝΔοποιότητα όπως πρότεινε φίλος στο Τουίτερ; Διότι, κακά τα ψέματα, οι συνοριοφύλακες που θα προσληφθούν δεν θα έχουν μόνο «εντοπιότητα απο τη Ροδόπη» αλλά και «εΝΔο-ποιότητα».

Το περίεργο είναι πως το άρθρο στο οποίο παραπέμπει η ανάρτηση του κ. Στυλιανίδη γράφει σωστά τα αλεξίσφαιρα αλλά και την εντοπιότητα.

* Κι ένα γλυκόξινο μεζεδάκι από την iefimerida. Σε άρθρο για τη στελέχωση της κυβέρνησης Μπάιντεν διαβάζουμε:

Η Γερουσία των ΗΠΑ ενέκρινε τον διορισμό της Ντεμπ Χάαλαντ στον θώκο της υπουργού Εσωτερικών, με την 60άρα βουλεύτρια να αναδεικνύεται στην πρώτη αυτόχθων που θα καταλάβει υπουργικό θώκο σε ομοσπονδιακό επίπεδο στην ιστορία.

Γλυκό μεζεδάκι και για την ουσία της είδησης αλλά και επειδή μου αρέσει να βλέπω τον έμφυλο τύπο «βουλεύτρια» να χρησιμοποιείται και από ιστοτόπους που κάθε άλλο παρά πρόσκεινται στην αριστερά. Ξινό, από την ακλισιά «την πρώτη αυτόχθων».

* Και συνεχίζω με ένα μεταφραστικό -ή ίσως να είναι απλώς θέμα διατύπωσης.

Τι καταλαβαίνετε από τον τίτλο «Η Ρωσία ζητά συγνώμη απο τις ΗΠΑ»; Ότι βέβαια η Ρωσία έκανε κάτι που έθιξε τις ΗΠΑ και τελικά ζήτησε συγγνώμη γι’ αυτό. Όμως, η συνέχεια της πρότασης μας μπερδεύει: … για τη δήλωση Μπάιντεν. Γιατί να ζητούν συγγνώμη οι Ρώσοι για μια δήλωση του Αμερικανού προέδρου;

Αλλά και ο δεύτερος τίτλος «Συγγνώμη από Μπάιντεν ζητούν Ρώσοι πολιτικοί» το ίδιο δείχνει να σημαίνει.

Όμως, στην πραγματικότητα συνέβη το αντίθετο. Ο πρόεδρος Μπάιντεν σε δήλωσή του εκφράστηκε προσβλητικά για τον πρόεδρο Πούτιν και Ρώσοι πολιτικοί απαίτησαν από τις ΗΠΑ να ζητήσουν συγγνώμη.

Το αγγλικό κείμενο υποθέτω πως θα έλεγε Russia asks for an apology ή κάτι τέτοιο. Και ενώ σωστά ο συντάκτης απέφυγε να μεταφράσει «απολογία» το apology, έπεσε μετά στην παγίδα. Είδατε τι ύπουλο πράγμα που είναι η μετάφραση; Αν το απέδιδε «Η Ρωσία ζητά μια απολογία από τις ΗΠΑ» θα ήταν λάθος αλλά θα γινόταν κατανοητό το νόημα αμέσως.

* Και συνεχίζουμε με ένα μεζεδάκι στο τζακούζι. Διαβάζω άρθρο που μου στέλνει φίλος, με τίτλο Τριπλασιάστηκαν τα ατυχήματα που αφορούν τζακούζι στη Βρετανία.

Αν όμως διαβάσετε το άρθρο, θα δείτε ότι μιλάει κυρίως αντικείμενα που βρίσκονται σε εξωτερικό χώρο και που φουσκώνουν, π.χ. Ένα χορτοκοπτικό μηχάνημα που ξεφούσκωσε ένα τζακούζι ή ζημιά εξαιτίας πουλιών που έσκισαν το κάλυμμά του. Mάλιστα λέει ότι οι πωλήσεις αυξήθηκαν πέρυσι το καλοκαίρι διότι πολλοί Βρετανοί δεν πήγαν διακοπές στο εξωτερικό.

Θα μου πείτε, και σε εξωτερικό χώρο μπορεί να υπάρχει μπανιέρα με υδρομασάζ. Οπότε, μπορεί να μην είναι λάθος η απόδοση (δηλ να εννοούνται πράγματι τζακούζι και όχι φουσκωτές πισίνες) -αλλά εγώ τουλάχιστον έμαθα κάτι.

* Και τώρα ένα μεζεδάκι από τη Νάξο.

Προσέξτε διότι η 20ή Μαρτίου, σήμερα δηλαδή, είναι καταλυτική ημερομηνία! Ποιος ξέρει πόσα κοσμοϊστορικά γεγονότα θα συμβούν σήμερα.

(Καταληκτική ειναι βεβαίως η ημερομηνία της λήξης της προθεσμίας για τις εγγραφἐς. Αν όμως κάποιος το αμελήσει, μπορεί να αποδειχτεί και καταλυτική).

* Το έχω γράψει πολλές φορές πως μ’ εκνευρίζει να βλέπω λέξεις λατινογραμμένες ενώ θα μπορούσαν να γραφτούν με το ελληνικό αλφάβητο -και πολύ περισσότερο όταν οι λέξεις είναι στραβογραμμένες. Ίσως μαζέψω κάποτε σε ένα ξεχωριστό άρθρο όλα τα παραδείγματα που έχω συγκεντρώσει.

Νέο κρούσμα στραβολατινογραφής, σε άρθρο που μου στέλνει φίλος:

…με την πανδημία στο pic…

Εγώ θα έγραφα «στο πικ». Αν όμως ερχόταν κάποιος και μου έβαζε ένα πιστόλι στον αυχένα και μου έλεγε: γράψε το με λατινικά, θα έγραφα «με την πανδημία στο peak», διότι έτσι γράφεται το πικ στα αγγλικά.

* Και κάτι ακόμα που επαναλαμβάνεται αλλά που δεν παύει να με διασκεδάζει.

Κάθε φορά που η αστυνομία δίνει στη δημοσιότητα φωτογραφίες ατόμων που φέρονται ότι διέπραξαν αξιόποινες πράξεις, συνήθως σε σχέση με ανηλίκους, και χρησιμοποιεί την τυποποιημένη έκφραση «στοιχεία και φωτογραφίες ημεδαπού, ο οποίος συνελήφθη…» θα βρεθούν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κάποιοι που θα αναφωνήσουν «να γυρίσει στη χώρα του» ή κάτι ανάλογο.

Το ίδιο έγινε και πρόσφατα, όπου ο ευφυής σχολιαστής ζητάει απέλαση του εικονιζόμενου, να επιστραφεί «πίσω στη χώρα του» οπου να τιμωρηθεί όπως του αξίζει.

Ποια είναι όμως η χώρα του συγκεκριμένου ημεδαπού;

Η Ημεδαπία ή μήπως το Ημεδαπιστάν;

* Κι ένα μεζεδάκι από τη Νέα Υόρκη, που μου το έστειλε φίλος που είναι φανατικός θεατρόφιλος και φιλόμουσος.

Πέθανε ο διάσημος μαέστρος James Levine. Τα περισσότερα ελληνικά μέσα τον έγραψαν «Λεβίν». Λεει ο φίλος μου: Πράγματι, με το επώνυμο Levine υπάρχει θέμα, καθότι προφέρεται και «Λεβίν» και «Λέβιν» και Λιβάιν», ενω στα αγγλο-αμερικανικά γράφεται αμετάβλητα Levine. Πράγματι, σχεδόν κάθε οικογένεια το προφέρει κατά τη δική της παράδοση ή προτίμηση. Ωστόσο, ο πασίγνωστος Τζέιμς προφερόταν πάντοτε, ΠΑΝΤΟΤΕ, Λιβάιν. Θα όφειλαν να το ξέρουν.

Θα όφειλαν βέβαια. Αλλά αν ανατρέξουμε στην αρχικη πηγή των διάφορων άρθρων, που ως συνήθως είναι το ΑΠΕ, θα δούμε κι άλλες τσαπατσουλιές πέρα από τη μεταγραφή του επωνύμου:

Γεννημένος στο Σινσινάτι, ο Λεβίν διορίστηκε μουσικός διευθυντής της Μετροπόλιταν ‘Οπερα της Νέας Υόρκης το 1976 και τη μεταμόρφωσε σε σημείο που αυτή συμπεριελήφθη στις μεγάλες όπερες του κόσμου, η οποία μέχρι τότε ήταν απαξιωμένη.

Τιμώντας τα κλασικά του ρεπερτορίου, ο Λεβίν εισήγαγε στο πρόγραμμα σύγχρονα έργα και παραμελημένους συνθέτες.

Το «η οποία μέχρι τότε ήγταν απαξιωμένη» ασφαλώς δεν βρίσκεται στη σωστη θέση. Και η δεύτερη παράγραφος με τα «κλασικά του ρεπερτορίου» δεν στεκει καλά.

* Πολύς θόρυβος έγινε στα σόσιαλ με την βάφτιση που καμαρωτός-καμαρωτός ανάγγειλε ότι έκανε ο Άδωνης Γεωργιάδης με ανακοίνωσή του στα σόσιαλ.

Όταν, πολύ λογικά, διάφοροι σχολιαστές τον ρώτησαν πώς έγινε βάφτιση αφού η Αττική είναι σε βαθύ κόκκινο και απαγορεύονται από την ΚΥΑ οι τελετές, ο κ.υπουργός παρουσίασε το κουρελόχ… το πιστοποιητικό που βλέπετε αριστερά, χωρίς αριθμό πρωτοκόλλου και άλλες τέτοιες τυπικότητες και με κραυγαλέα λάθη τόσο στον τίτλο (βεβαίωση κατ’ εξαίρεσης τέλεσης -όπως λέμε «της Βανδής») όσο και στο όνομα του Διονυσίου Αρεοπαγίτου που πήρε πολύ αερα κι έγινε Αεροπαγίτης.

* Φίλος αναζήτησε στη Βικιπαίδεια πληροφορίες για την Ειρήνη Σκλήβα και μεταξυ άλλων διάβασε ότι «Από το 2019 είναι σε σχέση με τον Λιβανό επιχειρηματία Τζορτζ Σαμάχα». Από το γκουγκλ βλέπω πως η φράση αυτή υπάρχει και σε άλλους ιστότοπους.

Επειδή υπάρχουν επιχειρηματίες με το επώνυμο Λιβανός, ας διορθωθεί σε «Λιβανέζος», παρακαλώ.

(Στην Κύπρο βέβαια τους πολίτες του Λιβάνου τούς λένε Λιβάνιους. Όχι όμως Λιβανούς).

* Επί του πιεστηρίου, που λέμε, ο φίλος μας ο Jago στέλνει μια περιπτωσιολογική μελέτη για το πώς παρουσιάζεται και μεταλλάσσεται μια είδηση:

Την αρχή έκανε προχτές η άι-εφημερίδα με την είδηση πως η Γαλλική Εθνοσυνέλευση μας «κάνει δώρο» την περίφημη ταπισερί «Σχολή των Αθηνών» του Ραφαήλ για εκτεθεί έξω από την κεντρική είσοδο της Ολομέλειας.

Δώρο; Ψύλλοι στα αυτιά γιατί είναι εθνικός θησαυρός της Γαλλίας -απίθανο να τον χαρίσουν.

Μετά ακολουθεί ο SKAI και είναι πιο μετρημένος. Λέει ότι πρόκειται για δανεισμό ενός έτους, με τη διευκρίνιση πως είναι διαστάσεων 9Χ24 και πως πρόκειται για αντίγραφο.

Μα εδώ πάλι ζορίζει το πράμα γιατί είναι τεράστιο έργο και δεν χωράει εκεί που θα το βάλουν.

Τη λύση δίνει η Λάιφο, διευκρινίζοντας πως εκτός από αντίγραφο θα είναι μόλις σε διαστάσεις 9Χ4!

* Και κλείνουμε με ένα κρεσέντο του Άδωνη Γεωργιάδη από τη Βουλή όπου, απευθυνόμενος στην αξιωματική αντιπολίτευση είπε:

«Τα λέτε αυτά στα σοβαρά και δεν ντρέπεστε; Σας έχει παρασύρει το Τουίτερ και το Φέισμπουκ; Πληρώνετε αυτά τα μπουτς τα λεγόμενα, τους ψεύτικους λογαριασμούς….»

Μπορείτε να τον ακούσετε εδώ, αν και θα προτιμούσα σκέτο το βίντεο χωρίς τα διάφορα εφέ.

«Τα μπουτς τα λεγόμενα» είναι βέβαια τα bots. Aλλά εδώ ο Άδωνης κάνει πολλαπλό φάουλ και όχι μόνο επειδή φαίνεται να μην ξέρει τα bots -μποτς και όχι μπουτς.

Βέβαια, το μπουτς έγινε βάιραλ (που θα έλεγε και ο κ. Μπαμπινιώτης) στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης -βόηθησαν σ’ αυτό και οι αστείοι συνειρμοί (τι στον μπουτς λέει αυτός;). Ωστόσο, όπως είχε παλιότερα αποκαλυφθεί, ο εχθρος των… μπουτς είχε παλαιότερα χιλιάδες πλαστούς ακόλουθους στο Τουίτερ.

Και επειδή η συζήτηση έγινε με αφορμή την βροχή από «dislike» στα τελευταία βίντεο του πρωθυπουργού και στις αναρτήσεις του στο Φέισμπουκ, αξίζει να σημειωθεί ότι, όπως γράφτηκε, το τελευταίο διάγγελμα του Κυριάκου Μητσοτάκη το επιδοκίμασαν στο Φέισμπουκ δεκάδες χρήστες από εξωτικά μέρη χωρίς κανέναν προφανή δεσμό με την Ελλάδα, όπως: ο Hawrw από το Ιράκ, ο Chi από το Λάγος, ο Klodian από το Ελμπασάν, ο Mirshad από το Αζερμπαϊτζάν, ο Genci από την Αλβανία, ο Muhammad από το Καράτσι του Πακιστάν, η Riste από τη Βόρεια Μακεδονία, ο Baba από τη Φρανκφούρτη, ο Esoteric Nous από την Ισπανία, ο Yassine από την Κασαμπλάνκα, ο Kazi από το Λακσμιπούρ του Σιταγκόνγκ του Μπαγκλαντές και ο Martine από το Ουαγκαντουγκού;

Είναι βέβαια αχαριστία να αποδοκιμάζουν το διάγγελμα του πρωθυπουργού ο Μήτσος απ’ τα Φάρσαλα και η Μαρία απ’ τη Σπάρτη, όταν ο πολυχρονεμένος μας ηγέτης χαίρει τέτοιας εκτίμησης στην Ουαγκαντουγκού και στο Σιταγκόνγκ. Αλλά στο σπίτι του κρεμασμένου να μιλάει ο Άδωνης για μπουτς, πάει πολύ.

Καλώς να υποδεχτούμε όμως την άνοιξη και το άνοιγμα -και λίγη προσοχή δεν βλάφτει.

 

Posted in Βουλή, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, μέσα κοινωνικής δικτύωσης | Με ετικέτα: , , , , , | 273 Σχόλια »

Τα στεγανά και η δημοκρατία

Posted by sarant στο 17 Μαρτίου, 2021

Το άρθρο που θα διαβάσετε σήμερα δημοσιεύτηκε πριν από μερικές μέρες στο ηλεπεριοδικό 2020mag. Όπως έχω ήδη γράψει, στο ηλεπεριοδικό αυτό δημοσιεύω άρθρα με Λέξεις της επικαιρότητας -σαν εκείνα που δημοσίευα κάθε μήνα στα Ενθέματα της Αυγής. Εδώ μπορείτε να βρείτε όλα μου αυτά τα άρθρα (προς το παρόν δεν είναι πολλά). Η εικονογράφηση είναι του περιοδικού.

 

Τα στεγανά και η δημοκρατία

Στη χτεσινή συζήτηση στη Βουλή, ο κ. πρωθυπουργός έκανε μια ενδιαφέρουσα τοποθέτηση -που δεν θυμάμαι να έχει ξαναγίνει είτε από τον ίδιο είτε από κάποιον προκάτοχό του. Συγκεκριμένα, είπε:

Είναι σημαντικό να εξηγήσουμε στους νέους μας ότι έτσι όπως λειτουργούν σήμερα τα Μέσα κοινωνικής δικτύωσης και οι αλγόριθμοι των μεγάλων πλατφορμών που χρησιμοποιούν στην ουσία αναπαράγουν και επιβραβεύουν τις όποιες απόψεις μπορεί ήδη να έχουν. Δημιουργούν στεγανά, στεγανά έντασης, όχι στεγανά διαλόγου. Στεγανά τα οποία ανατροφοδοτούν τα στερεότυπα τα οποία ήδη έχουν. Από τη μία και από την άλλη πλευρά. Κι αυτό είναι κακό για τη δημοκρατία μας, είναι κακό για το επίπεδο του διαλόγου μας. Διότι εγκλωβίζονται με αυτό τον τρόπο οι νέοι στις απόψεις τους χωρίς ν’ αναπτύξουν την κριτική τους σκέψη, χωρίς ν’ αμφισβητούν αυτό το οποίο βλέπουν, αυτό το οποίο οποιοσδήποτε μπορεί να τους «σερβίρει».

Λοιπόν, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης «δημιουργούν στεγανά», τα οποία ανατροφοδοτούν τα στερεότυπα του καθενός και αυτό «είναι κακό για τη δημοκρατία». Με τη μεταβατική ιδιότητα, ο κ. Μητσοτάκης κατηγόρησε τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι βλάπτουν τη δημοκρατία, τουλάχιστον «έτσι όπως λειτουργούν». Τέτοια γενικευμένη επίθεση στα σόσιαλ μίντια θυμίζει λίγο Ερντογάν και σε καμιά περίπτωση δεν ταιριάζει σε ηγέτη σύγχρονου φιλελεύθερου κράτους.

Αλλά εμείς εδώ λεξιλογούμε, οπότε θα ξεκινήσουμε λέγοντας μερικά πράγματα για αυτή τη λέξη, τα στεγανά, που ξαφνικά κέρδισε το δεκαπεντάλεπτο της δημοσιότητας.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Επικαιρότητα, Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων, μέσα κοινωνικής δικτύωσης | Με ετικέτα: , , | 215 Σχόλια »

Κορονογενεθλιακά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 27 Φεβρουαρίου, 2021

H πρώτη λέξη του τίτλου δεν γκουγκλίζεται ή, για να είμαι ακριβέστερος, δεν γκουγκλιζόταν όταν άρχισα να γράφω το άρθρο. Τι θέλει να πει; Ότι τη βδομάδα που μας πέρασε είχαμε κορονογενέθλια. Γενέθλια υπό συνθήκες κορονοϊού; Όχι ακριβώς. Ασφαλώς πολλοί θα είχαν γενέθλια την εβδομάδα που μας πέρασε (εγώ όχι, είμαι Σκορπιός) αλλά, από μια άποψη, γενέθλια είχε και ο ίδιος ο κορονοϊός.

Πράγματι, πέρυσι τέτοιες μέρες, στις 26 Φεβρουαρίου 2020, είχαμε το πρώτο επιβεβαιωμένο κρούσμα κορονοϊού στην Ελλάδα. Και το μεζεδοάρθρο μας στις 29.2.2020 (πέρσι ο χρόνος ήταν δίσεκτος από πολλές απόψεις) ειχε τίτλο «Κορονιασμένα μεζεδάκια», τον πρώτο «κορονοτίτλο» τέτοιου άρθρου.

Το Φέισμπουκ έχει το χαρακτηριστικό να σου θυμίζει μια δημοσίευση που έκανες πέρσι ή πρόπερσι ή πριν από 3 χρόνια τέτοια μέρα. Κι έτσι χτες μού θύμισε ότι πέρσι τέτοιον καιρό είχα κάνει δημοσίευση για την παρουσίαση του βιβλίου μου Μύθοι και πλάνες για την ελληνική γλώσσα, στο Επί λέξει. Μου φαίνεται να πέρασε πολύ μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Αλλά ας πάμε στα μεζεδάκια μας.

* Από την επικαιρότητα της εβδομάδας και τη λιγναδιάδα, και το σουπεράκι του Μέγκα, που εμφανίζει τον καλλιτεχνικό κόσμο να ζητάει την παραίτηση «της Μενδώνης».

Ναι, θα το διορθώσουμε αν το δούμε, αλλά εγώ τουλάχιστον με κάποια συμπάθεια, για έναν λαϊκό τύπο που έχει μια λογική -το άκλιτο θηλυκό επίθετο είναι μια ανωμαλία, αν το καλοσκεφτούμε.

Θυμόμαστε βέβαια οι παλιότεροι πόσους αγαπούσαν «τις ταινίες της Βουγιουκλάκης» και οι κάπως νεότεροι τους θαυμαστές και τις θαυμάστριες «της Βανδής».

* Μέσα στην εβδομάδα είχαμε κι ένα υβριστικό τουίτ του βουλευτή της ΝΔ Μακάριου Λαζαρίδη που αποκάλεσε «κίναιδο και παιδεραστή» τον Άρη Βελουχιώτη, πριν τον αναγκάσει ο αρχηγός της ΝΔ να ανακαλέσει και να ζητήσει συγγνώμη (αν και αυτή τη συγγνώμη δεν την έχω δει, πιστεύω όμως πως ζητήθηκε).

Υπήρξε όμως και αντίδραση από τον Κ. Ζουράρη, που καιρό είχαμε να τον ακούσουμε. Τη δήλωση τη μεταφέρω εδώ, διατηρώντας το πολυτονικό:

«Μαψυλάκας βουλευτὴς τῆς Νέας Δημοκρατίας, ὁ Μακάριος Λαζαρίδης, πίσυνος ὢν γιὰ τὸ κοπροβριθὲς τῶν φρενῶν του, καθύβρισε τὸν ἱερομάρτυρα τοῦ Γένους Ἄρη Βελουχιώτη, τὸν Καθηγέτη καὶ Πρωτουργὸ στὴν μεγίστη ἐποποιΐα τοῦ λαοῦ μας, τότε, στὰ χρόνια τῆς κατοχῆς 1941-44.

Ὁ σαπροδιψὴς Μακάριος Λαζαρίδης, βουλευτὴς τῆς Νέας Δημοκρατίας, ὡς γερμανοκατοχικὸς μόθων, συνεπὴς μὲ τὴν βεβορβορωμένη γλωσσοπλασία του, συναρμόζει καὶ τὴν ψολοκομπία του.

Ἐναρμονίως: γενέσιον σκῶρ τὸν γεμίζει, Θυέστειον τὸ σκῶρ ποὺ τὸν φαιδρύνει. Κεχεσμένως».

Θυμίζει λίγο το περίφημο Ψολόεις κατουρίσας του Ποριώτη.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Κύπρος, Λεξικογραφικά, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, μέσα κοινωνικής δικτύωσης | Με ετικέτα: , , , , , | 458 Σχόλια »

Εσείς γκουγκλάρετε ή googlάρετε;

Posted by sarant στο 5 Φεβρουαρίου, 2021

Το σημερινό άρθρο το προετοίμασα κάνοντας ένα μικρό γκάλοπ στο Τουίτερ. Βλέποντας το γκάλοπ, φίλος του ιστολογίου που είναι ενεργός και εκεί, σχολίασε «Πάλι επαναλήψεις θα έχουμε!». Αλλά δεν έπεσε εντελώς μέσα στην πρόβλεψή του.

Πράγματι, πριν από σχεδόν 12 χρόνια, τον μακρινό Νοέμβριο του 2009, στο ιστολόγιο είχαμε δημοσιεύσει ένα άρθρο με τον τριλημματικό τίτλο «Εσείς γκουγκλάρετε, γκουγκλεύετε ή γκουγκλίζετε;» και μάλιστα είχαμε κάνει και τότε ένα γκάλοπ, στο οποίο το γκουγκλάρω και το γκουγκλίζω είχαν πάρει από 60 ψήφους, ενώ το «γκουγκλεύω» μία μόνο.

Σήμερα δεν θέλω να επανέλθω σε αυτό το ερώτημα. Παραδέχομαι ότι το κανονικό ρήμα από την ξένη λέξη γκουγκλ θα είναι «γκουγκλάρω» έστω κι αν εγώ προσωπικά (και όχι μόνο εγώ) χρησιμοποιώ το «γκουγκλίζω». Κανονικά, δεν λέμε παρκίζω, μαρκίζω ούτε σουτεύω, λέμε παρκάρω, μαρκάρω, σουτάρω, άρα κανονικά θα πούμε και «γκουγκλάρω».

Άλλο όμως θα με απασχολήσει σημερα. Όχι το «γκουγκλάρω» καθαυτό, αλλά ότι κάμποσοι, όταν θέλουν να το γράψουν, δεν γράφουν «γκουγκλάρω» αλλά googleάρω ή, πιο συχνά, googlάρω.

Αυτό το ανακάτεμα των δυο αλφαβήτων, λατινικού και ελληνικού, μέσα στην ίδια λέξη, με εκνευρίζει -αλλά επίσης με κάνει να απορώ. Θέλω να πω, από τη στιγμή που γράφουμε, όλοι μας πλέον, σε πληκτρολόγιο, το να γράψεις «αν googlάρεις θα…» είναι πιο χρονοβόρο από το να γράψεις «αν γκουγκλάρεις θα…», αφού πρέπει να αλλάξεις δυο φορές πληκτρολόγιο, μια επιπλέον ενέργεια που δεν αντισταθμίζεται από το ότι μερικές φορές (όπως εδώ) η γραφή με το ελληνικό αλφάβητο έχει περισσότερους χαρακτήρες.

Φυσικά, δεν γράφεται μόνο το «γκουγκλάρω» με αυτόν τον ερμαφρόδιτο τρόπο (δηλ. googlάρω). Υπάρχουν και άλλες πολλές λέξεις που κάποιοι τις γράφουν με αυτό τον τρόπο, μισές ξένες και μισές ελληνικές, πλάσματα ιδιόμορφα και δίμορφα, με λατινικό αλφάβητο στο σώμα τους και ελληνικό στα άκρα τους, γιατί συνήθως, είτε στο googlάρω, είτε στο excelάκι, είτε στο standarάκι είτε στο fastfoodάδικο, ελληνικό είναι το επίθημα. Λιγότερες φορές ελληνικό είναι το πρόθημα και προηγείται στη λέξη, π.χ. υπερshow. Όλα αυτά τα παραδείγματα, όπως και άλλα που θα δείτε, γκουγκλίζονται (μην περιμένετε να το γράψω παρδαλά).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αλφάβητο, Γλωσσικά δάνεια, Λατινογραφές, μέσα κοινωνικής δικτύωσης | Με ετικέτα: , , | 199 Σχόλια »

Μπαϊντενικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 23 Ιανουαρίου, 2021

Που βέβαια λέγονται έτσι για να σημαδέψουν την ανάληψη καθηκόντων Προέδρου των ΗΠΑ από τον Τζο Μπάιντεν, ένα γεγονός που έγινε δεκτό με φρενιτιώδη ενθουσιασμό από τη ντόπια διανόηση, όπως δείχνει και το στιχούργημα που δημοσίευσε ο συγγραφέας Χρήστος Χωμενίδης, ο οποίος κατάφερε να βρει και ρίμα για τον 46ο Αμερικανό πρόεδρο.

Bέβαια, το «γλιτώσαμε απ’ τα βόλια» ίσως είναι κάπως βεβιασμένο να ειπωθεί, τουλάχιστον σε πλανητική κλίμακα.

Από την άλλη, επειδή ο Τραμπ εξακολουθούσε να μην έχει Τουίτερ στις 20 του μήνα δεν μάθαμε πώς λέγεται στα αγγλικά η φράση «Το κλειδί είναι κάτω από το χαλάκι» -διότι βέβαια ο απερχόμενος Πρόεδρος, αντιγράφοντας τον Αντώνη Σαμαρά το 2015, απουσίασε από την τελετή εγκατάστασης του διαδόχου του.

Πιο αστείοι μάλλον ήταν οι διάλογοι ορισμένων ακραίων τραμπικών, τόσο εγχώριων όσο και υπερατλαντικών, που δεν μπορούσαν οι καημένοι να πιστέψουν πώς όλα κυλησαν κατ’ ευχήν και ανέλαβε καθήκοντα ο αφορεσμένος, χωρίς να συμβούν όλα τα σημεία και τέρατα που οι σαμάνοι τους τούς διαβεβαίωναν ότι θα συνέβαιναν.

* Και πάμε σε ένα μεταφραστικό μαργαριτάρι σε μια είδηση με αθλητικό αλλά και ιστορικό ενδιαφέρον. Η Πέλιστερ, η ομάδα της Μπίτολα, της βορειομακεδονικής πόλης, του Μοναστηριού που το λέγανε παλιά, άρχισε να κατασκευάζει καινούργιο στάδιο σύμφωνο με τις προδιαγραφές της Ουέφα.

Στο σχετικό ρεπορτάζ, λοιπόν, διαβάζουμε ότι κάτω από μια κερκίδα του παλιού σταδίου «βρέθηκαν 12.600 χειροβομβίδες από τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο» -και το ρεπορτάζ αναφέρει ότι από φοβερή τύχη δεν είχαμε πολύνεκρο δυστύχημα όλα αυτά τα χρόνια.

Πράγματι, το Μοναστήρι ήταν στην πρώτη γραμμή του Μακεδονικού Μετώπου κατά τον Α’ Παγκ. Πόλεμο, ήταν το πρώτο κομμάτι σερβικού εδάφους που κατάφεραν να απελευθερώσουν τα σερβικά στρατεύματα. Δεν είναι έκπληξη αν είναι φορτωμένο ακόμα με πυρομαχικά από την εποχή εκείνη. Αλλά ήταν χειροβομβίδες αυτές που βρέθηκαν;

Διαβάζουμε ότι «οι χειροβομβίδες που εντοπίστηκαν ζυγίζουν 7 κιλά η κάθε μία». Αλλά χειροβομβίδες εφτά κιλών μόνο ο Ηρακλής θα μπορούσε να πετάξει σε απόσταση που να πλήξει τον εχθρό και όχι τον ίδιο. Οι χειροβομβίδες, απ’ όσο ξέρω, ζυγίζουν κάτω από κιλό.

Το πρωτότυπο που βρηκα κάπου γράφει unexploded grenades, και πράγματι οι χειροβομβιδες είναι hand grenades και πολύ συχνά σκέτο grenades, αλλά ο όρος grenades μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για άλλα βλήματα.

Aπό τη φωτογραφία φαίνεται να πρόκειται για οβιδες πυροβολικού, αλλά επειδή εγώ από στρατιωτικά είμαι σκράπας παρακαλούνται οι ειδημονέστεροι να μας διαφωτίσουν.

* Kαι συνεχίζουμε με μια προσθήκη στις δέλτους της Νομανσλάνδης. Γράφει φίλος:

Παρακολουθώ την σειρά Outlander στο Netflix.

Ο πρωταγωνιστής περιγράφει στη γυναίκα του πώς ένας ζητιάνος αιχμαλωτίστηκε και μεταφέρθηκε στο Αλγέρι, όπου του έκοψαν τη γλώσσα. Το ενδιαφέρον βρίσκεται σε αυτούς που τον αιχμαλώτισαν.

Όπως μπορείτε να δείτε και στα στιγμιότυπα που στέλνω, εδώ οι Τούρκοι μεταφράζονται Tερκς (!), λαός άγνωστος σε μένα μέχρι τώρα…

Πράγματι, το πρωτότυπο έλεγε He was captured by the Turks at sea.

Κι όσο κι αν το Turk δεν αναφέρεται απαραίτητα σε εθνοτικά Τούρκο, οπωσδήποτε δεν θα το μεταφράσουμε Τερκς -που θυμίζει τα νησιά Τερκς και Κέικος στην Καραϊβική.

Περίεργο πάντως να γίνονται τέτοια στοιχειώδη λάθη στο Νέτφλιξ, το οποίο πριν από μερικά χρόνια είχε καλούς υποτιτλιστές.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Α' παγκόσμιος πόλεμος, ΗΠΑ, Λεξικογραφικά, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Νομανσλάνδη, Υπότιτλοι, μέσα κοινωνικής δικτύωσης | Με ετικέτα: , , , , , , , , , | 335 Σχόλια »

Να χαρούμε που το Τουίτερ έκλεισε τον λογαριασμό του Τραμπ;

Posted by sarant στο 11 Ιανουαρίου, 2021

Αν δεν ασχολείστε με τα κοινωνικά μέσα μπορεί και να μην το ξέρετε, και να μη βγάζετε και πολύ νόημα από την εικόνα εδώ αριστερά. Ισως όμως σας ενδιαφέρει το άρθρο ακόμα κι αν δεν ασχολείστε με το Φέισμπουκ και το Τουίτερ ή το Ίνσταγκραμ.

Μετά τα πρωτοφανή γεγονότα την προηγούμενη βδομάδα στην Ουάσινγκτον με την εισβολή οπλισμένων ακροδεξιών στο Καπιτώλιο, το Φέισμπουκ, το Τουίτερ και άλλες «πλατφόρμες» κοινωνικής δικτύωσης απενεργοποίησαν (κατάργησαν, απαγόρευσαν, έκλεισαν) τους λογαριασμούς που χρησιμοποιούσε ο (ακόμα) Πρόεδρος των ΗΠΑ για να επικοινωνεί με το κοινό.

Αυτή την επίσης πρωτοφανή κίνηση το Twitter θεώρησε (και σωστά) απαραίτητο να την εξηγήσει –δείτε εδώ.

Όπως λέει, η απενεργοποίηση επιβλήθηκε επειδή ο Τραμπ δημοσίευσε δύο τουίτ στις 8 Ιανουαρίου.

“The 75,000,000 great American Patriots who voted for me, AMERICA FIRST, and MAKE AMERICA GREAT AGAIN, will have a GIANT VOICE long into the future. They will not be disrespected or treated unfairly in any way, shape or form!!!”

Και λίγο αργότερα:

“To all of those who have asked, I will not be going to the Inauguration on January 20th.”

Μετά, ο λογαριασμός κατέβηκε, έκλεισε.

Το Twitter εξηγεί ότι η εκτίμηση των δυο μηνυμάτων πρέπει να γίνει λαμβάνοντας υπόψη τα προηγούμενα πρωτοφανή γεγονότα του Καπιτωλίου. Έτσι, το δεύτερο μήνυμα, ότι ο Τραμπ δεν θα παραστεί στην τελετή παράδοσης της 20ής Ιανουαρίου (όπως και ο Αντώνης Σαμαράς τον Ιανουάριο του 2015, λέει μια κακή γλώσσα), ένα μήνυμα το οποίο θα μπορούσε να θεωρηθεί απλώς ενημερωτικό, θεωρείται ότι από πολλούς οπαδούς του Τραμπ θα εκληφθεί ως αμφισβήτηση της νομιμότητας του εκλογικού αποτελέσματος. Αλλά διαβάστε το σύντομο άρθρο να βγάλετε τα δικά σας συμπεράσματα.

Ο όρος που χρησιμοποιείται στα ελληνικά («έχει τεθεί σε αναστολή», «ανασταλμένος») υποβάλλει την ιδέα ότι η απενεργοποίηση του λογαριασμού του Τραμπ είναι προσωρινή και ότι, ενδεχομένως (όπως έχουν γράψει αρκετοί στα σόσιαλ) μετά τις 20 Ιανουαρίου που θα γίνει η αλλαγή προεδρίας θα ενεργοποιηθεί εκ νέου ο λογαριασμός. Μπορεί να γίνει αυτό, πάντως κατά κανόνα η θέση σε αναστολή (suspension) έχει μόνιμο χαρακτήρα -άλλωστε το άρθρο του Τουίτερ τιτλοφορείται Permanent suspension of @realDonaldTrump.

Η είδηση έγινε δεκτή με θυμηδία και συνάντησε τον χλευασμό των απλών κυβερνοπολιτών. Είναι συχνά διασκεδαστικό να βλέπεις έναν ισχυρό και διάσημο να συναντάει αντιξοότητες, ιδίως έναν τόσο αντιπαθητικό ισχυρό και διάσημο. Κυκλοφόρησαν και διάφορα έξυπνα μιμίδια, όπως εκείνο που δείχνει τον Τραμπ να πλησιάζει ένα αγόρι που κουρεύει το γκαζόν του Λευκού Οίκου και να το παρακαλάει να του δανείσει τον κωδικό του για να μπει στο Τουίτερ (δεν το βρίσκω τώρα, αλλιώς θα το έβαζα).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Ελευθερία του λόγου, Ηνωμένες Πολιτείες, Μεταμπλόγκειν, κοινωνικά μέσα, μέσα κοινωνικής δικτύωσης | Με ετικέτα: , , , , , | 254 Σχόλια »

Τα πρώτα μεζεδάκια του 2021

Posted by sarant στο 3 Ιανουαρίου, 2021

…ή ίσως και της δεκαετίας, της τρίτης του αιώνα μας. Προτίμησα όμως, όπως και πέρυσι, να αποφύγω να πάρω θέση στο μέγα θέμα που (πέρυσι) είχε διχάσει το κοινό του ιστολογίου και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης γενικότερα, αν δηλαδή μπήκαμε πέρυσι σε νέα δεκαετία ή αν αυτό έγινε προχτές. Σημειώνω βέβαια ότι τα μεζεδάκια μας είναι και ετεροχρονισμένα, αφού δημοσιεύονται εκτάκτως Κυριακή -που σημαίνει ότι το λογοτεχνικό μας ανάγνωσμα μετατίθεται για την επόμενη Κυριακή.

Βεβαια, στην πραγματικότητα τα μεζεδάκια του άρθρου δεν είναι όλα φετινά, ή μάλλον, για να το πω αλλιώς, τα περισσότερα είναι περσινά -λογικό, αφού η πρώτη μέρα του χρόνου ήταν μόλις προχτες. Και, για να πούμε και τη μαύρη αλήθεια, δεν έχουμε και πολλά μεζεδάκια στην πιατέλα, διότι εορταστικό το κλίμα και ο σεφ χαλάρωσε.

* Ξεκινάω με ένα περσινό και μάλιστα όχι επίκαιρο -θα μπορούσα να το βάλω και την προηγούμενη ή την επόμενη εβδομάδα.

H oθονιά είναι από την ιστοσελίδα μεταφορικής εταιρείας. Με ρωτάει φίλος πώς βλέπω το «Εισάγετε έως και 10 αριθμούς» (αποστολών υποθέτω ότι ακολουθεί).

Αν το θεωρήσουμε προστακτική, δεν καλοστέκει -θα ταίριαζε καλύτερα το «εισαγάγετε».

Μπορεί όμως να θεωρηθεί οριστική (δηλ. «εδώ εισάγετε…») οπότε στέκει μια χαρά.

Και, εν πάση περιπτώσει, ας φέρνουν τα δέματα στην ώρα τους κι ας φαλτσάρουν στα σύνθετα του «άγω».

* Πριν από μερικές μέρες είχαμε την ψηφοφορία για τη Λέξη της χρονιάς, αλλά το ιστολόγιο συνεχίζει να καταγράφει με ενδιαφέρον νέες λέξεις που εμφανίζονται.

Πρόσεξα λοιπόν, σε είδηση από τη Θεσσαλονίκη, ότι η αστυνομία «διέλυσε διαμπαλκονική συναυλία». Ο όρος χρησιμοποιείται όχι μόνο στον τίτλο αλλά και στο άρθρο, πχ.: Στη διαμπαλκονική συναυλία με άρπες, τρομπέτες, ντραμς και πιάνο, κατέφθασε πλήθος κόσμου που απολάμβανε τις μελωδίες από το πεζοδρόμιο, ενώ οι κάτοικοι της γειτονιάς βγήκαν στα μπαλκόνια προκειμένου να ακούσουν την πρωτότυπη μουσική παράσταση από τα μέλη της Πρωτοβουλίας της Γειτονιάς Αλεξάνδρου Σβώλου.

Αναρωτιέμαι αν ο όρος υπήρχε από την πρώτη καραντίνα, της άνοιξης, και δεν τον είχα προσέξει τότε. Πάντως μου αρέσει η λέξη, και θυμίζει και τη «διαβαλκανική» (συνεργασία ή οτιδήποτε άλλο).

Και όπως είπα σε φίλο που μου κοινοποίησε την είδηση, «ο αντιδιαμπαλκονισμός δεν θα περάσει».

* Κι ένα σύνθημα σε τοίχο εκκλησίας.

Όπως θα προσέξατε, απευθυνεται στους «Χριστανούς» και δηλώνει αντίθεση στο «εμόλιο».

Σκέφτηκα ότι δεν αποκλείεται να το έγραψε εκείνος ο φωστήρας, που είχε γράψει πρόπερσι το αθάνατο σύνθημα «Η Μακονία είναι ελληνική».

* Κι ένα που δεν το άκουσα με τ’ αυτιά μου, αλλά το μεταφέρει αξιόπιστος φιλος.

Στο δελτίο ειδήσεων του Αντένα την παραμονή της πρωτοχρονιάς, εκεί που έδειχναν ρεπορτάζ από την Ωκεανία και την Άπω Ανατολή, όπου ο χρόνος είχε ήδη αλλάξει (έχουν μια μανία αυτοί οι φιγουρατζήδες οι νεοζηλανδοί να κάνουν κάθε χρόνο πρώτοι πρωτοχρονιά…), ο Νικόλας Βαφειάδης είπε:

Ένας πύργος με βεγγαλικά (ή κάτι τέτοιο) «εξανδραπόδισε το 2020».

Προφανώς ήθελε να πει κάτι σαν «το εξαπέστειλε» ή «το έστειλε στον αγύριστο».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μιμίδια, μέσα κοινωνικής δικτύωσης | Με ετικέτα: , , , , , , | 310 Σχόλια »

Υπέρ Μπαμπινιώτου

Posted by sarant στο 30 Νοεμβρίου, 2020

Με μια μικρή δόση υπερβολής, θα μπορούσα να πω ότι χρωστάω χάρη στην κ. Αφροδίτη Μάνου, που μου έδωσε την αφορμή να γράψω ετούτο εδώ το άρθρο. Όμως εδώ σταματάει η προσπάθεια να μιμηθώ το «Υπέρ αδυνάτου» του Λυσία -δεν ταιριάζει άλλωστε στον κ. Μπαμπινιώτη, στυλοβάτη της πνευματικής μας ζωής, ο ρόλος του αδύνατου.

Ωστόσο, ο τίτλος στο σημερινό άρθρο είναι ακριβής. Πολλές φορές έχω επικρίνει τις γλωσσικές απόψεις του κ. Μπαμπινιώτη, σήμερα όμως θα τον υπερασπιστώ σε μιαν εντελώς άδικη επίθεση που δέχτηκε πρόσφατα, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, από την Αφροδίτη Μάνου. Το αστείο είναι ότι η επίθεση της κ. Μάνου είχε αφορμή το γνωστό πρόσφατο σημείωμα του κ. Μπαμπινιώτη σχετικά με την ελληνική απόδοση κάποιων όρων, το οποίο είχα κι εγώ σχολιάσει μάλλον αρνητικά πριν από 2-3 εβδομάδες. Αλλ’ ας πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά.

Πριν από 2-3 μέρες, η κ. Μάνου δημοσίεψε στον τοίχο της στο Φέισμπουκ το εξής σύντομο κείμενο:

«O κ. Μπαμπινιώτης δεν κατάργησε το ωμέγα απ’ τα ελληνικά; Δεν κατάργησε το πολυτονικό; Δεν μετάλλαξε τη γλώσσα μας, έτσι που να μην τη μαθαίνει κανείς; Δεν την άφησε ανοχύρωτη σε κάθε επέμβαση και παραμόρφωση; Τώρα παραπονιέται για το Take away;»

Δεν είναι σαφές αν η κ. Μάνου διαφωνεί με την πρόταση του κ. Μπαμπινιώτη για το take away, πάντως φαίνεται να το θεωρεί ζήτημα ήσσονος σημασίας μπροστά στα όσα υποτίθεται ότι έχει πάθει η γλώσσα μας, υποτίθεται εξαιτίας του κ. Μπαμπινιώτη.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γενικά γλωσσικά, Γλωσσική αλλαγή, Γλωσσοδιορθωτές, Μακεδονικό, μέσα κοινωνικής δικτύωσης | Με ετικέτα: , , , , , | 257 Σχόλια »

Ποιος εντέλλεται;

Posted by sarant στο 11 Νοεμβρίου, 2020

Το σημερινό άρθρο το είχα, κατά κάποιο τρόπο, προαναγγείλει από προχτές. Βεβαια, το θέμα το συζητήσαμε αρκετά στα σχόλια, αλλά επειδή οι συζητήσεις που γίνονται στα σχόλια δεν διαβάζονται από πολλούς -πέρα απ’ όσους συμμετέχουν στη συζήτηση- έκρινα ότι το θέμα αξίζει ειδικό άρθρο. Εξάλλου, έχουμε ένα θέμα γλωσσικό κι ένα θέμα πολιτικό -ή μάλλον γλωσσοπολιτικό.

Λοιπόν, προχτές η καθηγήτρια κ. Βάσω Κιντή επέπληξε στον τοίχο της στο Φέισμπουκ την βουλεύτρια και πρώην υπουργό Όλγα Γεροβασίλη, η οποία σε τουίτ της είχε γράψει «η Δημοκρατία δεν εντέλλεται».

Όχι, λέει η κ Κιντή, η χρήση αυτή είναι λάθος, διότι «εντέλλομαι» σημαίνει «δίνω εντολές». Μάλλον χρειάζεται μαθήματα η κ. Γεροβασίλη. Από κάτω, φίλοι της κ. Κιντή σχολίασαν ξεσπαθώνοντας για την αμορφωσιά των Συριζαίων.

Το λεξικό του κ. Μπαμπινιώτη δίνει δίκιο στην κ. Κιντή. Kατά Μπαμπινιώτη, εντέλλομαι σημαίνει «αναθέτω σε κάποιον την εντολή για την εκτέλεση συγκεκριμένης αποστολής», π.χ. «ο υπουργός εντέλλεται τις αρμόδιες υπηρεσίες να τηρούν σχολαστικά τις κείμενες διατάξεις». Ο Μπαμπινιώτης έχει μάλιστα και ειδικό πλαίσιο στο οποίο εξηγεί για ποιο λόγο κατά τη γνώμη του είναι εσφαλμένη η χρήση «εντέλλομαι» με τη σημασία «δέχομαι εντολές». Θεωρεί λάθος φράσεις όπως «Τα λιμενικά όργανα εντέλλονται να παρακολουθούν την τήρηση των κανονισμών» και προτείνει αναδιατύπωση είτε με το «έχουν λάβει εντολή να…» είτε κάτι σαν «οι αρμόδιες λιμενικές αρχές εντέλλονται τα λιμενικά όργανα να…»

Από την άλλη, το Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής (Τριανταφυλλίδη) δίνει δίκιο στην κ. Γεροβασίλη, αφού δέχεται για βασική σημασία του «εντέλλομαι» το «δέχομαι εντολή, διατάσσομαι» και ως σπανιότερη την ενεργητική σημασία. Να τι λέει:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γενικά γλωσσικά, Λαθολογία, Λεξικογραφικά, μέσα κοινωνικής δικτύωσης | Με ετικέτα: , , , , | 274 Σχόλια »